MINISTERSTWO GOSPODARKI

POLSKA 2010
RAPORT O STANIE

GOSPODARKI
WARSZAWA 2010

MINISTERSTWO GOSPODARKI

Opracowanie: Ministerstwo Gospodarki Departament Analiz i Prognoz Agnieszka Albrecht, Tomasz Chałupa, Michał Drobniak, Andrzej Grabarczyk, Agnieszka Kalisiewicz, Monika Krupa-Leończyk, Diana Łukaszek-Rozpendowska, Małgorzata Mendyk, Kazimierz Miszczyk, Marcin Mucha, Maria Szkutnicka-Pieniążek, Elżbieta Szułczyńska, Michał Szymczuk, Jakub Świetlik, Monika Walczak, Krzysztof Wójtowicz, Marcin Zelman

we współudziale departamentów: Energetyki, Energetyki Jądrowej, Funduszy Europejskich, Gospodarki Elektronicznej, Górnictwa, Instrumentów Wsparcia, Polityki Handlowej, Regulacji Gospodarczych, Ropy i Gazu, Rozwoju Gospodarki, Spraw Europejskich

pod kierunkiem: Anety Piątkowskiej – Dyrektora Departamentu Analiz i Prognoz

ISSN 1429-3005

2

POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI

Spis treści SYNTEZA ________________________________________________________________________7 CZĘŚĆ I POLSKA I ŚWIAT _________________________________________________________21 1. GŁÓWNE TENDENCJE W GOSPODARCE ŚWIATOWEJ ___________________________21 1.1. OGÓLNY OBRAZ SYTUACJI W GOSPODARCE ŚWIATOWEJ W 2009 R. _____________ 21 1.2. SYTUACJA GOSPODARCZA NA WAŻNIEJSZYCH RYNKACH ŚWIATOWYCH _________ 22 1.2.1. Stany Zjednoczone __________________________________________________ 22 1.2.2. Japonia ___________________________________________________________ 23 1.2.3. Europa ____________________________________________________________ 24 1.2.4. Rozwijające się rynki azjatyckie _________________________________________ 26 1.2.5. Wspólnota Niepodległych Państw _______________________________________ 27 1.3. REALNY WZROST GLOBALNEGO HANDLU TOWAROWEGO W 2009 ROKU__________ 28 1.4. UWARUNKOWANIA CENOWO – KURSOWE GLOBALNYCH OBROTÓW TOWAROWYCH W 2009 ROKU _____________________________________________________________ 30 1.4.1. Zmiany cen światowych _______________________________________________ 30 1.4.2. Zmiany kursowe_____________________________________________________ 32 1.4.3. Zmiany obrotów towarowych w głównych regionach _________________________ 32 1.5. PERSPEKTYWY ROZWOJU HANDLU ŚWIATOWEGO W 2010 ROKU ________________ 34 1.6. GLOBALNE FINANSE PUBLICZNE ____________________________________________ 35 2. POLSKA W UNII EUROPEJSKIEJ _____________________________________________39 2.1. POLSKA NA TLE UNII EUROPEJSKIEJ_________________________________________ 39 2.1.1. Produkt Krajowy Brutto _______________________________________________ 39 2.1.2. Przemysł __________________________________________________________ 40 2.1.3. Budownictwo _______________________________________________________ 41 2.1.4. Rynek pracy________________________________________________________ 42 2.1.5. Inflacja ____________________________________________________________ 42 2.2. UE W OBLICZU KRYZYSU GLOBALNEGO ______________________________________ 42 2.2.1. Pakiet działań_______________________________________________________ 42 2.2.2. Kwestie fiskalne _____________________________________________________ 44 2.3. STRATEGIA GOSPODARCZA UE _____________________________________________ 45 2.3.1. Strategia Lizbońska __________________________________________________ 45 2.3.2. Prace nad nową strategią gospodarczą – Strategią Europa 2020 _______________ 48 2.3.3. Strategia zrównoważonego rozwoju _____________________________________ 49 2.4. RYNEK WEWNĘTRZNY _____________________________________________________ 50 2.4.1. Swobodny przepływ towarów i usług _____________________________________ 50 2.4.2. Swobodny przepływ osób _____________________________________________ 54 2.4.3. Horyzontalna polityka przemysłowa______________________________________ 55 2.4.4. Pakiet energetyczno-klimatyczny________________________________________ 57 2.4.5. Dostosowanie w zakresie energetyki _____________________________________ 58 2.4.6. Rynek wewnętrzny a stosunki z krajami trzecimi ____________________________ 59 2.5. ABSORPCJA FUNDUSZY UNIJNYCH __________________________________________ 62 2.5.1. Perspektywa finansowa 2004-2006 ______________________________________ 62 2.5.2. Perspektywa finansowa 2007-2013 ______________________________________ 64 3. KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEJ GOSPODARKI ________________________________69 3.1. MIĘDZYNARODOWE RANKINGI KONKURENCYJNOŚCI __________________________ 69 3.2. POLSKA NA TLE KRAJÓW UE _______________________________________________ 72 3

MINISTERSTWO GOSPODARKI

CZĘŚĆ II ROZWÓJ GOSPODARCZY POLSKI W 2009 R. _________________________________75 4. PRODUKT KRAJOWY BRUTTO _______________________________________________75 4.1. DYNAMIKA PKB I CZYNNIKI WZROSTU ________________________________________ 75 4.2. POPYT WEWNĘTRZNY______________________________________________________ 79 4.3. WPŁYW INWESTYCJI NA DYNAMIKĘ PKB______________________________________ 81 4.4. WPŁYW EKSPORTU NA DYNAMIKĘ PKB_______________________________________ 82 4.5. ROLA SEKTORÓW W TWORZENIU PKB _______________________________________ 84 4.6. WPŁYW KRYZYSU NA GLOBALNYM RYNKU FINANSOWYM NA TEMPO WZROSTU GOSPODARCZEGO W 2009 ROKU ____________________________________________ 85 4.7. PRODUKT KRAJOWY BRUTTO PER CAPITA W POLSCE NA TLE INNYCH KRAJÓW ___ 87 5. RYNEK PRACY ____________________________________________________________89 5.1. PRACUJĄCY ______________________________________________________________ 89 5.2. BEZROBOCIE I STOPA BEZROBOCIA _________________________________________ 91 5.3. STRUKTURALNE NIEDOPASOWANIA NA RYNKU PRACY_________________________ 92 5.4. ZAGRANICZNE WYJAZDY ZAROBKOWE_______________________________________ 95 6. HANDEL ZAGRANICZNY ____________________________________________________99 6.1. SYTUACJA W POLSKIM HANDLU ZAGRANICZNYM W 2009 ROKU _________________ 99 6.2. STRUKTURA GEOGRAFICZNA OBROTÓW HANDLU ZAGRANICZNEGO ____________ 101 6.3. ZMIANY STRUKTURY PRZEDMIOTOWEJ OBROTÓW TOWAROWYCH______________ 105 6.4. HANDEL ZAGRANICZNY W I PÓŁROCZU 2010 ROKU ___________________________ 109 6.5. UWARUNKOWANIA KURSOWE I ICH WPŁYW NA OBROTY TOWAROWE ___________ 111 7. INFLACJA I POLITYKA PIENIĘŻNA ___________________________________________113 7.1. CENY ___________________________________________________________________ 113 7.1.1. Ceny towarów i usług konsumpcyjnych __________________________________ 114 7.1.2. Ceny produkcji przemysłowej i budowlano-montażowej _____________________ 116 7.2. POLITYKA PIENIĘŻNA _____________________________________________________ 117 7.2.1. Podstawowe uwarunkowania realizacji polityki pieniężnej____________________ 117 7.2.2. Realizacja celu polityki pieniężnej w roku 2009 ____________________________ 118 7.2.3. Instrumenty realizacji polityki pieniężnej _________________________________ 118 8. FINANSE PUBLICZNE______________________________________________________121 8.1. BUDŻET PAŃSTWA _______________________________________________________ 121 8.2. FINANSE PUBLICZNE______________________________________________________ 124 8.3. SPEŁNIENIE KRYTERIÓW TRAKTATU Z MAASTRICHT __________________________ 126 9. PRZEMYSŁ ______________________________________________________________129 9.1. DYNAMIKA I STRUKTURA PRODUKCJI SPRZEDANEJ PRZEMYSŁU _______________ 129 9.1.1. Dynamika produkcji przemysłowej ______________________________________ 129 9.1.2. Kwartalna dynamika produkcji w przemyśle przetwórczym ___________________ 132 9.1.3. Struktura produkcji sprzedanej w sekcjach i działach przemysłu _______________ 133 9.1.4. Produkcja wybranych wyrobów ________________________________________ 135 9.1.5. Dynamika produkcji w I półroczu 2010 roku_______________________________ 136

4

POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI

9.2. GŁÓWNE PROBLEMY PRZEMYSŁU. SYTUACJA W WYBRANYCH SEKTORACH _____ 136 9.2.1. Horyzontalne polityki przemysłowe _____________________________________ 136 9.2.2. Polityki sektorowe __________________________________________________ 138 9.2.2.1. Sytuacja w sektorze górnictwa węgla kamiennego ........................................... 138 9.2.2.2. Przemysł motoryzacyjny.................................................................................... 140 9.2.2.3. Sektor hutnictwa żelaza i stali ........................................................................... 141 9.2.2.4. Sektor przemysłu chemicznego (łącznie z farmaceutycznym) .......................... 143 9.2.2.5. Przemysł lekki ................................................................................................... 145 9.2.2.6. Sektory oparte na drewnie ................................................................................ 146 9.2.2.7. Przemysł stoczniowy......................................................................................... 148 10. BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE POLSKI _________________________________151 10.1. SYTUACJA NA RYNKU PALIWOWO – ENERGETYCZNYM ________________________ 151 10.1.1. Bezpieczeństwo krajowego systemu elektroenergetycznego _________________ 151 10.1.2. Sytuacja sektora elektroenergetycznego w 2009 roku_______________________ 151 10.1.3. Odnawialne źródła energii (OZE)_______________________________________ 152 10.1.4. Efektywność użytkowania energii w gospodarce ___________________________ 155 10.1.5. Europejski system handlu emisjami gazów cieplarnianych ___________________ 158 10.1.6. Energetyka jądrowa _________________________________________________ 160 10.1.7. Bezpieczeństwo sektora naftowego_____________________________________ 161 10.1.8. Bezpieczeństwo sektora gazowego _____________________________________ 163 10.2. IDENTYFIKACJA ZAGROŻEŃ _______________________________________________ 165 11. BUDOWNICTWO __________________________________________________________167 11.1. WARTOŚĆ DODANA BRUTTO I PRODUKCJA SPRZEDANA BUDOWNICTWA ________ 167 11.1.1. Makroekonomiczne uwarunkowania dynamiki i wielkości produkcji budownictwa __ 167 11.1.2. Dynamika i struktura produkcji budowlano-montażowej______________________ 168 11.2. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE ___________________________________________ 169 11.2.1. Ogólna sytuacja budownictwa mieszkaniowego ___________________________ 169 11.2.2. Budownictwo mieszkaniowe w 2009 roku ________________________________ 170 11.3. OCENA FUNKCJONOWANIA SEKTORA BUDOWNICTWA ________________________ 170 12. SEKTOR USŁUG __________________________________________________________173 12.1. WARTOŚĆ DODANA (USŁUGI RYNKOWE I NIERYNKOWE)_______________________ 173 12.2. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA SEKTORA USŁUG _____________________________ 173 12.3. HANDEL I NAPRAWY ______________________________________________________ 175 12.4. HANDEL ELEKTRONICZNY _________________________________________________ 177 12.5. TRANSPORT, GOSPODARKA MAGAZYNOWA I ŁĄCZNOŚĆ ______________________ 178 12.6. OGÓLNE PROBLEMY SEKTORA USŁUG ______________________________________ 179

5

.6...........3............2............. Pomoc publiczna....5.....3.7...........MINISTERSTWO GOSPODARKI 13...5..1. 229 13.1...... 241 13....... 186 13... Nakłady inwestycyjne________________________________________________ 202 13.......6..2..1........... Przekształcenia własnościowe w 2010 roku..1.. 186 13......3........1.......4.... Instrumenty wsparcia przedsiębiorczości_________________________________ 229 13..... Instrumenty rozwoju sieci instytucji otoczenia biznesu.1... Innowacyjność polskich przedsiębiorstw _________________________________ 216 13...... koszty i wyniki z poszczególnych rodzajów działalności ____________ 189 13....1..................1.6........... PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ I BARIERY ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI _____________ 223 13....3..... NAPŁYW BIZ DO POLSKI ___________________________________________________ 208 13.....4.1... Instrumenty wspierania eksportu..6............ 245 6 ..........6......4........ Przychody.. Przychody z prywatyzacji i dochody budżetowe z tytułu dywidend ...6.....1... Struktura sektorowa napływu BIZ ______________________________________ 214 13......6... Przekształcenia własnościowe przedsiębiorstw państwowych_________________ 182 13............. Finansowe wspieranie inwestycji...5............1... Nakłady inwestycyjne i możliwości ich samofinansowania____________________ 192 13..4... Napływ BIZ do Polski ________________________________________________ 210 13........6..... Reforma regulacji gospodarczych ______________________________________ 223 13. Sytuacja finansowa w przedsiębiorstwach wg wielkości _____________________ 198 13.....3..2..2. Polskie inwestycje zagraniczne _____________ ___________________________ 206 13.......... Bariery rozwoju przedsiębiorczości _____________________________________ 225 13.. PRZEDSIĘBIORSTWA______________________________________________________181 13.... NAKŁADY INWESTYCYJNE I POLSKIE INWESTYCJE ZAGRANICZNE ______________ 202 13..4....1..... BIZ wg krajów pochodzenia kapitału ____________________________________ 212 13.3..... płynność finansowa ______________________________ 193 13... Sytuacja finansowa w sektorach własnościowych __________________________ 197 13.... SYTUACJA FINANSOWA PRZEDSIĘBIORSTW _________________________________ 189 13.3..1.3......1..4.2.6. INNOWACYJNOŚĆ POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW I ICH OTOCZENIA _____________ 216 13....6...3..6... Sytuacja finansowa w sekcjach gospodarki ______________________________ 194 13.. należności................ 183 13..4......2.........2............... Rozwój małej przedsiębiorczości _______________________________________ 187 13.............3... Rola i znaczenie firm z udziałem kapitału zagranicznego ____________________ 208 13. Otoczenie instytucjonalne polskich przedsiębiorstw ________________________ 220 13............. 239 13..3.. 232 13.......3...........3.5..........4.....1.... Zadłużenie..2................5..2.2.3........... Liczba przedsiębiorstw objętych przekształceniami własnościowymi oraz liczba sprywatyzowanych podmiotów gospodarczych.......2........ STRUKTURA WŁASNOŚCIOWA I PRZEKSZTAŁCENIA WŁASNOŚCIOWE PRZEDSIĘBIORSTW PAŃSTWOWYCH ________________________________________ 181 13.2.. 242 13...2.1.......................1.......2........... Specjalne strefy ekonomiczne......3... 235 13............ Działania wspierające przedsiębiorstwa w czasie kryzysu ................2... Instrumenty wspierające innowacyjność przedsiębiorstw..6..6...

Tempo spadku eksportu było mniejsze od tempa spadku importu. UWARUNKOWANIA ZEWNĘTRZNE. Komisja Europejska ponownie otworzyła wobec Polski procedurę nadmiernego deficytu. W celu jej zlikwidowania niezbędne jest stworzenie przyjaznego otoczenia dla rozwoju przedsiębiorczości oraz zapewnienie efektywnego gospodarowania środkami publicznymi przez sprawne instytucje publiczne. W konsekwencji wolumen handlu międzynarodowego zaczął się zmniejszać i w całym 2009 roku obniżył się o ok. Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w sposób istotny przekroczył poziom referencyjny. co skutkowało poprawą salda bilansu handlowego. Nastąpił drastyczny spadek obrotów z zagranicą. Zmniejszyła się produkcja przemysłowa. 12%. a następnie osłabienie koniunktury przeniosło się na rynki wschodzące. W takich warunkach eksport netto stał się głównym czynnikiem wzrostu gospodarczego.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI SYNTEZA W 2009 roku polska gospodarka funkcjonowała w warunkach globalnego kryzysu ekonomicznego. odnotowano bezwzględne spadki popytu krajowego i nakładów brutto na środki trwałe oraz znaczące spowolnienie tempa wzrostu spożycia. a z drugiej podwyższająca koszty importu. Efektem wzrostu gospodarczego w Polsce. Realizacja tego celu spowoduje wzrost konkurencyjności oraz zapewni wysoki i zrównoważony wzrost gospodarczy. Sytuacja w gospodarce globalnej w 2009 roku kształtowała się w znacznej mierze pod wpływem światowego kryzysu gospodarczego. Znacznie pogorszyła się sytuacja finansów publicznych. W 2009 roku wszystkie wskaźniki makroekonomiczne uległy pogorszeniu. Zwiększyła się liczba pracujących. Wzrosła liczba bezrobotnych i stopa bezrobocia. przy jednoczesnym spadku PKB w krajach Unii Europejskiej było zmniejszenie różnicy w poziomie rozwoju gospodarczego. Istotnemu ograniczeniu uległo tempo wzrostu wynagrodzeń. Na relację między tempem spadku eksportu i importu decydujący wpływ miała deprecjacja złotego. co wpłynęło na obniżenie się jego dynamiki w krajach rozwijających się. zmniejszyła się liczba zatrudnionych w sektorze przedsiębiorstw. z jednej strony ograniczająca tempo spadku eksportu (wzrost konkurencyjności cenowej). 7 . W kolejnych miesiącach 2009 roku sytuacja stopniowo się poprawiała. Przyczyną istotnego spowolnienia gospodarczego w Polsce był światowy kryzys ekonomiczny. W IV kwartale 2008 roku recesja dotknęła największe rozwinięte gospodarki. Spadki PKB sięgnęły kilku procent. a spadki produkcji przemysłowej wyrażały się liczbami dwucyfrowymi. Po koniec 2008 roku pogłębiły się spadki popytu w krajach rozwiniętych. Sytuacja na rynku pracy kształtowała się niejednoznacznie. Dług publiczny zwiększył się do poziomu sięgającego 50% PKB. Istotnemu obniżeniu uległo tempo wzrostu w usługach rynkowych. to w gospodarkach rozwiniętych odnotowano recesję. W gospodarkach tych odnotowano także znacznie głębsze niż w Polsce spadki popytu wewnętrznego i inwestycji. O ile jednak w Polsce nastąpiło spowolnienie. Zwiększył się deficyt budżetu państwa. który zdecydował o wzroście PKB. Sytuacja gospodarki w I półroczu w znacznej mierze zdeterminowała wyniki makroekonomiczne minionego roku. Sektor usług stał się tym segmentem gospodarki. Jednak w dalszym ciągu występuje istotna różnica w poziomie rozwoju Polski i przodujących krajów unijnych. Nastąpiło spowolnienie tempa wzrostu gospodarczego. Szczególnie silne oddziaływanie kryzysu było odczuwalne w II półroczu 2008 roku oraz w I półroczu 2009 roku. Wskaźnik PKB na mieszkańca Polski wzrósł z poziomu 56% średniej dla krajów UE-27 w roku 2008 do 61% w roku 2009.

szkolnictwo podstawowe oraz duży rynek.i mikroekonomicznych aspektów prowadzenia działalności gospodarczej. wzrostu PKB o 1.8%. co pozwoliło na uzyskanie w całym 2009 r. dobrej jakości szkolnictwo wyższe i szkolenia. Konkurencyjność gospodarki odzwierciedla sytuację i znaczenie kraju na arenie międzynarodowej.1%. mimo iż w ostatnich latach odnotowuje poprawę pozycji rankingowych. nasza gospodarka zaczęła odczuwać negatywne skutki światowego kryzysu ekonomicznego. W III kwartale tempo wzrostu spowolniło do 5.2% (wobec ok.6%. wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej kontynuowany był do połowy 2008 r. Głównym ich zamierzeniem było zahamowanie spadków popytu wewnętrznego i prywatnej konsumpcji. Negatywnie ocenia się niską elastyczność rynku pracy. 8 .2%.6% w pierwszym półroczu). PKB Stanów Zjednoczonych zmniejszył się o 2. Wśród krajów rozwiniętych głęboka dekoniunktura wystąpiła również w Japonii. Załamanie wzrostu gospodarczego dotknęło większość regionów świata. Negatywne tendencje obserwowane w drugim półroczu 2008 r.4%. a w IV kwartale do 3. KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEJ GOSPODARKI. to jednak znacząco wpłynęły na kondycję finansów publicznych w wielu krajach. niską stopę zatrudnienia. co przejawiało się rosnącymi deficytami budżetowymi i powiększaniem się poziomu długu publicznego. Wzmożona aktywność gospodarcza osiągnęła maksimum w roku 2007. Polska jako jedyna spośród unijnych gospodarek zdołała utrzymać się na ścieżce wzrostu gospodarczego. niewystarczający stopień liberalizacji rynków sieciowych czy politykę zmian klimatycznych.0%. Ostatecznie w 2008 r.8%. kiedy to wzrost PKB w skali roku wyniósł 6. W drugim półroczu 2008 r. Ponadto zła pozycja naszego kraju wynika ze słabo rozwiniętej infrastruktury.MINISTERSTWO GOSPODARKI W efekcie znacznego osłabienia popytu wewnętrznego oraz głębokiego załamania światowych obrotów. trudność płacenia podatków i długi czas dochodzenia należności z umów. w szczególności kraje rozwinięte oraz WNP. zajmując odległe pozycje. Pozytywny wpływ na ocenę konkurencyjności polskiej gospodarki ma łatwość uzyskania kredytu. WZROST GOSPODARCZY. odnotowano wzrost PKB o 5. w której PKB zmniejszył się o 5. 1 bln USD w 2009 roku. braku innowacji oraz stabilności makroekonomicznej (wysoki deficyt budżetowy.2%. W ostatnim kwartale wzrost gospodarczy przyspieszył do 3. Do słabych stron gospodarki Polski zalicza się niekorzystne warunki rozpoczynania działalności gospodarczej (choć w tym obszarze w ostatnim czasie nastąpiła istotna poprawa). Podobnie jak w poprzednich latach wysoko oceniany jest obszar polityki handlowej oraz monetarnej. W obliczu światowego kryzysu finansowego i gospodarczego globalny napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych zmniejszył się z rekordowo wysokiego poziomu blisko 2 bln USD w 2007 roku do ok. W każdym zestawieniu Polskę wyprzedza większość państw należących do UE-27. Spadek PKB w Europie wyniósł 4% wobec wzrostu na poziomie 1% w roku 2008. poziom długu oraz inflacja). W rankingach konkurencyjności Polska wypada niekorzystnie. W ramach podejmowanych działań mających na celu neutralizowanie skutków kryzysu światowego. były kontynuowane w ciągu trzech kwartałów roku 2009. Jakkolwiek działania te skutkowały pewnym wyhamowaniem spadków popytu. Okres silnego wzrostu gospodarczego zapoczątkowany w 2004 r. Jest pojęciem bardzo złożonym. opisywanym przez wiele wskaźników cząstkowych dotyczących makro. w 2009 roku – według Międzynarodowego Funduszu Walutowego – odnotowano spadek globalnego PKB o 0. w wielu gospodarkach władze wprowadziły pakiety instrumentów antykryzysowych. Mimo istotnego spowolnienia.

w roku 2008 wartość BIZ wyniosła 10.7% do 66. którego udział w wartości dodanej zwiększył się z 64.8%). akumulacja brutto zmniejszyła się o ponad 10%. Natomiast w roku 2009 nakłady inwestycyjne spadły o 0. na tle gospodarek europejskich (wzrost PKB wobec spadku w większości krajów) stwarzają realne szanse na ponowny wzrost zainteresowania inwestorów zagranicznych polskim rynkiem w najbliższych latach. a w 2009 roku 8. sektora przemysłu.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI W latach dobrej koniunktury motorem wzrostu był popyt krajowy.1%.0 mld EUR.1%. w związku z dekoniunkturą globalną. silna deprecjacja złotego spowodowała wzrost konkurencyjności polskich towarów w eksporcie i jednocześnie przyczyniła się do zmniejszenia opłacalności importu – skutkując poprawą salda bilansu handlowego. a także dynamicznym wzrostem inwestycji. Wartość dodana brutto zwiększyła się o 1. Wzrost wydatków inwestycyjnych firm. był ujemny (1. umożliwiające przedsiębiorstwom osiąganie zysków. Poziom inwestycji warunkuje właściwy rozwój gospodarki i jest niezbędny do wzrostu jej konkurencyjności. Lata 2008 i 2009 pod względem napływu BIZ do Polski odzwierciedlały kryzysowe tendencje obserwowane w tym zakresie w gospodarce globalnej.8 pkt. W usługach rynkowych wartość dodana wzrosła o 2.). sytuacja uległa zasadniczej zmianie.1% (wobec 1. napędzany przyrostem zatrudnienia i wynagrodzeń realnych. Mimo istotnego spadku obrotów towarowych z zagranicą. zwłaszcza w branżach. Pomyślne wyniki uzyskane przez Polskę w 2009 r. kosztem nakładów na maszyny. których produkcja kierowana jest w zdecydowanej większości na eksport. wpływały niekorzystnie na wyniki finansowe tych firm.8%. a tempo wzrostu wynagrodzeń realnych spadło z 5. INWESTYCJE.9% w roku 2008 do 2. Z kolei zły stan gospodarki i nie rokujące poprawy prognozy jej dalszego rozwoju powodują zahamowanie procesów inwestycyjnych oraz odpływ inwestycji do bardziej perspektywicznych regionów świata. podobnie jak w latach poprzednich. a co za tym idzie na ich możliwości finansowania nowych inwestycji. proc. wskazuje na dobry stan gospodarki i korzystne perspektywy jej rozwoju. Obserwowane w ostatnim okresie trudności. w tym nakłady brutto na środki trwałe o 0.). Zmniejszyło się także zatrudnienie. Wkład popytu krajowego we wzrost gospodarczy w 2009 r. W strukturze inwestycji zwiększył się udział nakładów na budynki i budowle.9%). w usługach nierynkowych o 3. Wzrost inwestycji w park maszynowy i urządzenia produkcyjne przyczynia się w zasadniczy sposób do unowocześnienia m. do 221 mld zł.4%). zwiększając efektywność procesów produkcyjnych oraz poprawiając jakość produktów. w połączeniu z napływem bezpośrednich inwestycji zagranicznych.0% (przed rokiem wzrosła o 6. Po rekordowym 2007 roku kiedy do Polski napłynęło 16. proc. Od 2003 roku następował systematyczny wzrost wydatków na przedsięwzięcia inwestycyjne. tempo inwestowania obniżyło się do 10. Inwestycje odzwierciedlają stan gospodarki oraz jej perspektywy rozwojowe.7%. a wkład popytu zagranicznego dodatni (2.1 pkt.7 mld EUR.9% (5. Istotne zwiększenie nastąpiło w 2007 roku (o 20.1% przed rokiem). a w przemyśle spadła o 1. W takiej sytuacji głównym stymulatorem wzrostu stał się popyt zagraniczny. W roku 2008.5%. były środki własne przedsiębiorców. 9 . urządzenia i środki transportu.in. Na skutek dostosowania zapasów do ograniczonego poziomu aktywności gospodarki. Głównym źródłem finansowania inwestycji. O wzroście wartości dodanej brutto ogółem w 2009 roku zdecydował sektor usług.3 mld EUR Spadek wartości inwestycji zagranicznych był wynikiem utrzymującej się ogólnej dekoniunktury w światowej gospodarce. w tym w Polsce. W 2009 r.5% (przed rokiem o 5.9%).

Tendencja spadkowa była kontynuowana także w I półroczu 2009 roku. z którymi produkcja budownictwa jest mocno skorelowana.5 pkt.0% ogólnej liczby mieszkań oddanych do użytkowania. gaz i gorącą wodę odnotowano spadek o 4. których udział w produkcji przemysłu przetwórczego przekracza 80%.1% mniej niż w roku 2008 roku (wówczas wzrost wyniósł 23.5% w 2007 roku i 12. W największej sekcji. Działy te zaliczane są do działów wysokiej techniki. Zmiany produkcji w 2009 roku w sekcjach przemysłu były różnokierunkowe. Ostatecznie w roku 2009 odnotowano spadek o 3. W budownictwie indywidualnym. determinującej sytuację całego przemysłu. Podobnym udziałem co budownictwo indywidualne charakteryzowały się mieszkania przeznaczone na sprzedaż lub wynajem.3%). natomiast w roku 2009 nastąpił bezwzględny spadek. w roku 2008 – ponad 10%.7% Dość wysokie. a w IV kwartale odnotowano już wzrost o 5. Jedyną sekcją mogącą pochwalić się wzrostem produkcji (o 2. W I półroczu produkcja wzrosła o 10.0%. Departament Analiz i Prognoz wyselekcjonował dwanaście największych działów (spośród 22). rekultywacja. o 3. proc.6%.6%). W największym stopniu zmniejszyła się produkcja metali oraz produkcja samochodów. Obserwowany od IV kwartału 2009 roku wzrost produkcji jest kontynuowany w tempie przyspieszonym w roku 2010. którego udział stanowił w 2009 roku 45. Na roczną dynamikę produkcji w 2009 roku w działach przemysłu przetwórczego decydujący wpływ miała sytuacja w I półroczu.6%) oraz wyrobów farmaceutycznych (o 7. W 2009 roku dynamika wydajności w przemyśle wyprzedzała dynamikę wynagrodzeń realnych o 1. W III kwartale głębokie spadki produkcji wyhamowały. a w II kwartale w dziewięciu. W przemyśle przetwórczym na 22 badane działy wzrost produkcji w 2009 roku odnotowano w siedmiu (w 2008 roku działów takich było jedenaście).MINISTERSTWO GOSPODARKI PRZEMYSŁ. W tej formie budownictwa odnotowano wzrost liczby oddanych mieszkań o 8. produkcja wzrosła o 2. 10 . Po kilku latach wysokiego wzrostu produkcji budowlano-montażowej (15.8%). BUDOWNICTWO. W 2009 roku oddano do użytku ponad 160 tys. liczba oddanych mieszkań zmniejszyła się o 13.1%.5%.9%. przetwórstwie przemysłowym. wyrobów elektronicznych i optycznych (o 10.1% w 2008 roku) dynamika wyhamowała.5%) jest dostawa wody. Wzrost wydajności odnotowano jedynie w przemyśle przetwórczym (o 4. Analizując wyniki budownictwa należy mieć na względzie kształtowanie się nakładów na inwestycje. Natomiast najgłębszy spadek produkcji odnotowano w produkcji metali oraz produkcji pojazdów samochodowych. Najgłębszy spadek dotyczy górnictwa i wydobywania (o 12.7 pkt.3% przed rokiem. W II półroczu 2008 roku globalny kryzys ekonomiczny zaczął negatywnie oddziaływać na naszą gospodarkę. W wytwarzaniu i zaopatrywaniu w energię elektryczną. proc). Najbardziej wzrosła produkcja komputerów. Wśród tych dwunastu działów spadek produkcji w I kwartale odnotowano w jedenastu.5%. produkcja zmniejszyła się o 3. mieszkań.6%. W skali roku nastąpił wzrost o 3. gospodarowanie ściekami i odpadami.5%.8% wobec 0. Rok 2009 był trudny dla budownictwa. W 2007 roku tempo wzrostu produkcji sprzedanej przemysłu wyniosło 10. ( w 2008 roku wynagrodzenia wzrosły szybciej od wydajności o 5. W roku 2007 odnotowano ponad 20% wzrost inwestycji.8%).4%. aczkolwiek malejące tempo wzrostu notowano także w I półroczu 2008 roku (ponad 7%). Wydajność pracy mierzona produkcją sprzedaną na jednego zatrudnionego w przemyśle wzrosła o 2.

Pierwsze trzy kwartały 2008 r.8%. Dopiero w IV kwartale ta niekorzystna tendencja wyhamowała. proc.8%.4%.5 mld EUR.9%). Partycypacja krajów WNP w naszym eksporcie wyniosła 7. Towary te okazały się mniej podatne na wahania koniunktury niż towary nisko przetworzone. Ich udział w ogólnym eksporcie Polski wyniósł w 2009 roku 85. Główną pozycję w krajowym imporcie zajmuje Unia Europejska z udziałem 61. Eksport Polski rósł w tym okresie dynamicznie. jak i poprzez hamujące oddziaływanie na import (szok cenowo-kosztowy wywołany ostrą deprecjacją złotego). kiedy to spadek eksportu wynosił ok. nie zapowiadały zmiany sytuacji w handlu zagranicznym. W skali 2008 roku import (142.1% niż w 2007 roku. W roku 2009 eksport ukształtował się w wysokości 98.2 pkt. W polskich obrotach towarowych z zagranicą dominującą pozycję zajmują wyroby elektromaszynowe.2% (import o 9. Ostatecznie w roku 2009 wartość importu wyniosła 107. 15%. W IV kwartale tempo spadku zmniejszyło się do ok. odpowiednio 8. Do najistotniejszych czynników koniunkturalnych kształtujących sytuację na rynku pracy należy zaliczyć tempo wzrostu gospodarczego oraz dynamikę inwestycji. Stopa bezrobocia rejestrowanego wzrosła z 9. Drugą pod względem wartości grupą towarową są wyroby przemysłu chemicznego. 11 . Zwiększył się również udział artykułów rolno-spożywczych o 1.6%. Udział wyrobów elektromaszynowych – najwyżej przetworzonych w polskiej ofercie eksportowej – wzrósł w 2009 roku o 1. proc.6 mld EUR.4 mld EUR) wzrósł o 18. Wśród tej grupy państw największym odbiorcą polskich towarów była Unia Europejska. Dominującym obszarem polskiego eksportu są rynki krajów gospodarczo rozwiniętych.3 mld EUR. Relatywnie mniejsze spadki eksportu odnotowano w handlu towarami stosunkowo wyżej przetworzonymi i charakteryzującymi się wyższym stopniem zaawansowania technologicznego. RYNEK PRACY.3%. Załamanie nastąpiło dopiero w IV kwartale 2008 r.9%. Artykuły te charakteryzowały się największą odpornością na kryzys. o 4.2%.9%.9 mld EUR oraz 5. o 24. a nadwyżka bilansowa wzrosła do 2. szybciej od eksportu.1% importu.7% całkowitego polskiego eksportu. Sytuacja na rynku pracy w 2009 roku nie była jednoznaczna Wzrostowi liczby pracujących towarzyszyło zmniejszenie liczby zatrudnionych w sektorze przedsiębiorstw (o 1. na którą w 2009 roku przypadło 79. stanowiące 12. Podobna sytuacja jak po stronie eksportu występowała także po stronie importu.9 pkt. Pozwoliła jednak na ich złagodzenie.2 mld EUR wyższą o 14. ich eksport zmniejszył się o 1.5% na koniec roku 2008 do 11. W wymianie z krajami Unii Europejskiej w roku 2009 odnotowano dodatnie saldo w wysokości 11.5%. Obok negatywnych konsekwencji dla polskiej gospodarki i kondycji handlu zagranicznego kryzys przyczynił się do wyraźnej redukcji wyjątkowo wysokiego i dynamicznie narastającego w ostatnich kilku latach deficytu obrotów towarowych. Eksport tych towarów zmniejszył się o 14. ich import zaś o 19.7 pkt.3%.8 mld EUR.5%).3 mld EUR wykazując spadek o 15.2%). Znaczący udział dotyczy też Rosji i Chin (łącznie 17. proc. eksport zmniejszył się o 0. Eksport tych towarów zmniejszył się o 11. Głęboka deprecjacja złotego nie zdołała zrekompensować skutków załamania koniunktury na rynkach światowych. które w 2009 roku stanowiły 44.5% mniej niż rok wcześniej.1% eksportu i 17.1% importu ogółem. była kontynuowana w okresie trzech kwartałów 2009 roku. W okresie trzech kwartałów 2009 roku następował spadek importu o 25-30% kwartalnie. Najwyższy deficyt w dalszym ciągu generowany jest w wymianie z Chinami i Rosją.8% eksportu oraz 39. Roczny eksport zamknął się kwotą 116.9%.. 20% kwartalnie. zarówno poprzez swoje oddziaływanie proeksportowe (wzmocnienie konkurencyjności cenowej i poszerzenie marginesu opłacalności eksportowanych towarów). do 11.2%) odnotowano po stronie importu. Negatywna tendencja zapoczątkowana w IV kwartale 2008 r.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI HANDEL ZAGRANICZNY. Głębszy spadek (o 23.

Pomimo spowolnienia popyt na pracowników z wykształceniem wyższym i średnim ogólnokształcącym zwiększył się. W roku 2009 nastąpiło załamanie się pozytywnych tendencji wzrostowych zatrudnienia ludzi młodych. a brak wyraźnej poprawy sytuacji skłonił Radę do dalszego luzowania polityki pieniężnej również w 2009 r. Rok 2009 pod względem intensywności oraz kierunku zmian cen w polskiej gospodarce charakteryzował się podtrzymaniem silnego trendu wzrostowego. Podobnie jak w latach poprzednich. Przejawia się to wysokim bezrobociem wśród pewnych grup zawodowych i niedoborach pracowników w innych zawodach. Niedobory pracowników występują natomiast najczęściej w dynamicznie rozwijających się regionach. Wzrost cen zanotowano we wszystkich sekcjach.8% w 2008 r. 12 . Strukturalne niedopasowanie na rynku pracy jest m. w 2009 r. Ta grupa społeczna najsilniej odczuła skutki spowolnienia gospodarczego i spadku popytu na rynku pracy. wskaźnik zatrudnienia osób w wieku 15-64 lat wyniósł 50. Regiony słabiej rozwinięte.MINISTERSTWO GOSPODARKI W 2009 r. Najwyższy towarzyszył produkcji sprzedanej w sekcji wytwarzania i zaopatrywania w energię elektryczną. Młodzi ludzie wchodząc na rynek pracy w warunkach spowolnienia gospodarczego i generalnego spadku popytu na siłę roboczą napotykali w 2009 r. Najniższy poziom zatrudnienia notowany był w grupie wiekowej 45-59/64 lat. a także wzrost cen regulowanych.8%). ale mając też na uwadze zagrożenie ogólnoświatową dekoniunkturą . POLITYKA PIENIĘŻNA. wynikiem niezgodności popytu na pracę z podażą pracy według zawodów. a także stosunkowo niskiej mobilności siły roboczej.4% i utrzymał się na poziomie z roku poprzedniego.in.2% (w 2008 r. Wskaźnik zatrudnienia w Polsce pozostaje jednym z niższych w Unii Europejskiej.9% wobec 8.5%. CENY. znacznie przekraczającego poziom celu inflacyjnego NBP. gdzie popyt na pracę jest mniejszy.5%).Rada Polityki Pieniężnej w drugiej połowie 2008 r.2% w roku 2008). nie były w stanie w wystarczającym stopniu skompensować wzrostu poziomu wskaźnika cen dóbr i usług konsumpcyjnych. większe niż w latach poprzednich trudności ze znalezieniem miejsca pracy.5% (4. towarzyszące ograniczeniu zatrudnienia. Niewielka skala migracji wewnętrznych z obszarów o niskim popycie do obszarów o wysokim popycie przyczynia się do przestrzennej koncentracji bezrobocia. w szczególności w dużych aglomeracjach miejskich. gaz. Zarówno spowolnienie przyrostu popytu krajowego w skali roku. Niedopasowanie struktury popytu i struktury podaży pracy oraz niski wskaźnik zatrudnienia są istotnymi problemami utrudniającymi rozwój polskiej gospodarki.2%). o 4. Ceny produkcji budowlano-montażowej wzrosły o 0.popyt spada. w szybszym tempie niż w 2008 r. Średnioroczne ceny produkcji sprzedanej przemysłu wzrosły w 2009 roku o 3. Ceny towarów i usług konsumpcyjnych wzrosły średniorocznie o 3. najniższe wartości wskaźnika zatrudnienia i najwyższa stopa bezrobocia dotyczyły osób z wykształceniem podstawowym i niepełnym podstawowym. Znaczną część długotrwale bezrobotnych stanowią osoby niewykwalifikowane. a tym samym sprzyjające powrotowi polskiej gospodarki na ścieżkę potencjalnego tempa wzrostu. jak i spadek presji płacowej.4%. (2. parę wodną i gorącą wodę (15. W kierunku wzrostu inflacji oddziaływały przede wszystkim wyższe ceny towarów importowanych (silna deprecjacja złotego).). W drugim półroczu RPP nie zmieniła podstawowych stóp procentowych uznając dotychczas dokonane zmiany za wystarczające. W Założeniach polityki pieniężnej na rok 2009 za główny cel przyjęto utrzymanie inflacji w pobliżu średniookresowego celu inflacyjnego (2. Główną przyczyną jest stosunkowo niewielka elastyczność systemu kształcenia i polskiego systemu płac. Na koniec 2009 roku stopa referencyjna wynosiłą 3. na których pracę wskutek postępu technologicznego . są obszarami najwyższego bezrobocia w skali kraju. W Polsce od wielu lat występuje nadwyżka podaży pracowników o niskich kwalifikacjach i niedobór pracowników o wyższych kwalifikacjach. rozpoczęła serię obniżek stóp procentowych. Dążąc do osiągnięcia tego celu.

Znalazło to odzwierciedlenie w pogorszeniu sytuacji budżetu państwa. Realizacja budżetu okazała się korzystniejsza – rok 2009 został zamknięty deficytem 23. W 2009 r. co stanowi 70. dochody budżetu państwa wyniosły 114. Według znowelizowanej ustawy deficyt budżetowy wzrósł o 9. który dotarł do Polski w II półroczu 2008 wywarł niezwykle negatywny wpływ na sytuację sektora finansów publicznych. Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych wzrósł do 3. Skala powyższych zmian skutkowała koniecznością nowelizacji ustawy budżetowej na 2009 r. 11 sierpnia 2009 roku Rada Ministrów przyjęła dokument Kluczowe spółki do prywatyzacji w latach 2009-2010 – Aktualizacja Planu prywatyzacji na lata 20082011. STRUKTURA WŁASNOŚCIOWA GOSPODARKI. Działania prywatyzacyjne uwarunkowane są sytuacją makroekonomiczną oraz koniunkturą na rynkach światowych i na rynku krajowym.0 mld zł). do poziomu 27. Według wstępnego szacunku deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2009 r. Tempo wzrostu gospodarczego jeszcze spowolniło. W latach 1990-2009 zakończono procesy przekształceń własnościowych wobec 3. Kryzys globalny. W połowie lat 90 sektor prywatny uzyskał pozycję dominującą.9% rocznych dochodów przyjętych w ustawie budżetowej na rok 2010. Komisja Europejska ponownie otworzyła wobec Polski procedurę nadmiernego deficytu.. W wielu przypadkach sytuacja ekonomiczno-finansowa spółek przewidzianych do prywatyzacji uległa pogorszeniu. W roku 2008 udział sektora prywatnego w wartości dodanej brutto wyniósł 77%.8 mld zł.0 mld zł. lista spółek została rozszerzona do 802.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI FINANSE PUBLICZNE. a dług sektora do 49. Recesja gospodarcza obniża możliwości skutecznej realizacji przekształceń własnościowych. W pierwszym półroczu 2009 r. w II półroczu 2009 r. Od 1991 r.7% PKB. szczególnie miało to miejsce w pierwszej połowie roku. 10 lutego 2009 roku przyjęta została aktualizacja Planu. który obejmował realizację projektów dla 740 spółek. Deficyt budżetowy po pierwszych sześciu miesiącach wyniósł 36. przede wszystkim po stronie dochodowej. Procesy prywatyzacji w roku 2009 prowadzone zatem były w złożonych warunkach ekonomicznych.1%. a jednocześnie nastąpiła obniżka skali podatkowej podatku PIT. 13 . a dług sektora do 46.5% wielkości deficytu przyjętego w ustawie budżetowej na rok 2010. i 2010 r. wzrósł do 7. Ponadto. a jego przewaga nad sektorem państwowym nadal się powiększa.8% PKB. sytuacja uległa dalszemu pogorszeniu. Od początku transformacji postępował intensywny proces prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. w czerwcu 2009 r. co stanowi 45. w którym wskazano 54 wyselekcjonowane kluczowe podmioty do prywatyzacji w okresie 18 miesięcy tj. Wg stanu na koniec czerwca 2010 r. skutkująca zmniejszeniem dochodów budżetu.8 mld zł.9% PKB. Zaawansowanie wydatków jest wyższe i stanowi 50.608 przedsiębiorstw. że założenia co do tempa wzrostu PKB były zbyt optymistyczne.1% (151. do 2009 roku przychody z prywatyzacji przekroczyły 100 mld zł.2 mld zł. 22 kwietnia 2008 roku Rada Ministrów przyjęła Plan prywatyzacji na lata 2008-2011. którą Sejm RP przyjął 17 lipca 2009 r.7%. W związku z przekroczeniem referencyjnego poziomu deficytu finansów publicznych. skala załamania aktywności w gospodarce światowej i związane z nią pogorszenie sytuacji bieżącej oraz perspektyw dla polskiej gospodarki okazały się znacznie silniejsze niż wskazywały wcześniejsze prognozy. Budżet na rok 2009 został skonstruowany przy założeniu tempa wzrostu PKB na poziomie 3.2 mld zł. Realizacja budżetu w I półroczu wykazała. 23 stycznia 2009 roku Sejm RP uchwalił ustawę budżetową na rok 2009. co miało wpływ na przesunięcie terminów realizacji poszczególnych projektów. Okres transformacji ustrojowej to początek przemian w strukturze własnościowej przedsiębiorstw.

infrastrukturę drogową i telekomunikacyjną. system finansowy oraz sądowniczy. powodując po ich stronie nieuzasadnione koszty – takie z reguły są doświadczenia przedsiębiorców. niewspółmiernej do potrzeb wynikających z bezpieczeństwa konsumenta. ale wyższym niż średnia dla UE tempem wzrostu tego wskaźnika. przedsiębiorcy wymienili wysokość podatków i opłat oraz skomplikowanie przepisów prawnych jako najważniejsze bariery rozwoju. Przedsiębiorczość umożliwia uzyskanie efektywności pozwalającej na bieżące funkcjonowanie przedsiębiorstwa i stwarza podstawy jego rozwoju. Mniej dotkliwe w sytuacji spowolnienia gospodarczego są dla firm koszty siły roboczej oraz problemy odpowiednich kwalifikacji pracowników. że w 2009 roku przedsiębiorcy odczuli skutki spowolnienia gospodarczego. dokonuje się okresowej oceny sytuacji gospodarczej w oparciu o ankietowanie przedsiębiorców. Potwierdzają to różne badania i raporty. W międzynarodowym ujęciu porównawczym. Likwidowanie zbędnych bądź dublujących się. Jest zdeterminowana przez różnorodne warunki otoczenia biznesu. które w poprzednich latach były mniej istotne. również w 2009 r. Ministerstwo Gospodarki dostrzega problem wysokiej skali reglamentacji oraz dużej liczby obciążeń regulacyjnych. Miało to wpływ na zgłaszane przez nich bariery rozwoju przedsiębiorczości.MINISTERSTWO GOSPODARKI PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ. Jeżeli już uda się przebrnąć przez labirynt formalności okazuje się. zmniejszanie reglamentacji. a następnie je przezwyciężać. Głównym celem Pakietu zawierającego ponad 20 nowelizacji ustaw. dlatego też częste zmiany prawa postrzegają jako działania wymierzone przeciwko nim. Polska charakteryzuje się niższym niż przeciętna dla wszystkich państw Unii Europejskiej poziomem Sumarycznego Wskaźnika Innowacyjności (Sumary Innovation Index – SII). Do tej pory wprowadzono w życie szesnaście ustaw z Pakietu. Podobnie jak w poprzednich badaniach. Wg najnowszej edycji raportu (styczeń 2010 r. Przedsiębiorstwa ze swej natury nie są przygotowane na ryzyko regulacyjne. 14 . Zbyt skomplikowane i niezrozumiałe prawo jest wymieniane w sondażach publicznych jako bariera do rozpoczynania działalności gospodarczej. Czynnikami. zwiększanie swobody działalności gospodarczej oraz poprawa przejrzystości i jednoznaczności obowiązujących przepisów mają przyczynić się do stworzenia otoczenia regulacyjnego przyjaznego obywatelom i przedsiębiorcom. Otoczenie regulacyjne wciąż pozostaje w katalogu czynników hamujących wzrost przedsiębiorczości w Polsce. Przeprowadzone analizy potwierdziły. z których jednym z najistotniejszych jest raport pt. W związku z tym w 2009 roku kontynuowano działania. że często prawo nakłada na przedsiębiorców nadmierne obowiązki. podobnie jak przed rokiem została sklasyfikowana na 23 miejscu wśród państw UE. które w głównej mierze mają uprościć prawo. system podatkowy. koszty pracy. nierzadko sprzecznych przepisów. że pole do redukcji reglamentacji jest bardzo duże. bezpieczeństwa państwa i innych uwarunkowań społeczno-gospodarczych. takie jak przepisy prawne. Europejska Tablica Wyników w zakresie Innowacji (European Innovation Scoreboard – EIS). Realizacja powyższych celów prowadzana jest przede wszystkich w ramach Pakietu na rzecz przedsiębiorczości. Zgodnie z wynikami badania. innowacyjność polskiej gospodarki jest niska. okazały się niższe obroty oraz konkurencja ze strony małych i dużych przedsiębiorstw. dotyczących głównie szeroko pojętego prawa gospodarczego oraz podatkowego jest ułatwienie podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej.) Polska. obrotu gospodarczego. Do takich odpowiedzi skłoniły przedsiębiorców skutki ogólnoświatowego kryzysu. Badania ankietowe prowadzone w Ministerstwie Gospodarki pokazują. jak również ocenę prowadzonej polityki gospodarczej. Aby lepiej identyfikować bariery w rozwoju. INNOWACYJNOŚĆ. Jednak dzięki zwiększeniu wskaźnika innowacyjności awansowała z grupy krajów doganiających do grupy umiarkowanych innowatorów.

W I półroczu 2009 roku w gospodarce były kontynuowane negatywne tendencje. 15 .2 mld zł (o 16. Polska. Wyniki na wszystkich rodzajach działalności wzrosły. nakłady na działalność innowacyjną wzrosły o 25. O jego istotnej poprawie zdecydowała działalność finansowa. Wynik ze sprzedaży wzrósł o 1.9 mld zł było podstawowym czynnikiem poprawy wyniku na działalności gospodarczej.. a rentowność netto do 4. musi podjąć działania naprawcze w zakresie finansów publicznych. W porównaniu z I półroczem 2008 roku zmniejszyły się wyniki finansowe na wszystkich rodzajach działalności. Dodatkowo w Polsce mamy do czynienia ze stosunkowo niskim udziałem środków podmiotów gospodarczych i relatywnie wyższymi nakładami publicznymi.0.9%. W skali roku 2009 odnotowano wzrost przychodów z całokształtu działalności o 0.1%. a wynik finansowy netto 95. dążyć do poprawy struktury wydatków i redukcji deficytu.2%. Wskaźniki rentowności wzrosły: rentowność ze sprzedaży do 5. Zmiany tych wyników nie miały jednak zbyt dużego wpływu na przyrost wyniku na działalności gospodarczej. do 5. choć na pewno w znacznie większym stopniu niż w poprzednich latach przyjęli strategie defensywne. którzy nie ulegli pesymistycznym nastrojom.6% PKB). Ich zmiany nie są jednokierunkowe. Obecnie priorytetem dla polskiej gospodarki w krótkim i średnim horyzoncie jest poprawa stanu finansów publicznych.8 mld zł (wzrost o 22. Polskie przedsiębiorstwa przeznaczają coraz więcej środków na innowacje. Z naszą gospodarką kryzys obszedł się łagodniej niż w przypadku innych krajów. które ujawniły się w II półroczu 2008 roku. Niemniej jednak 1.1 mld zł.0%. rentowność brutto do 5. WYZWANIA.0 mld zł) zmniejszyła się o ponad 75%.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Monitoring wskaźników oceniających innowacyjność polskiej gospodarki nie daje jednoznacznej odpowiedzi na temat postępu w tym zakresie. choć o wzroście gospodarczym z lat poprzednich nie mogło być mowy.1%). W II półroczu 2009 roku nastąpiła poprawa sytuacji. Do tych sugerujących pozytywne tendencje w gospodarce można zaliczyć dynamikę nakładów na innowacje.4 mld zł (o 1. WYNIKI FINANSOWE PRZEDSIĘBIORSTW. nie nastąpiły istotniejsze zmiany w strukturze produkcji sprzedanej przedsiębiorstw według poziomów techniki. wzrost PKB był największy spośród gospodarek Unii Europejskiej.1% w 2008 r. ale jednocześnie nierównowaga finansów publicznych ma przede wszystkim podłoże strukturalne i jest wynikiem zaniechania dostosowań w okresie dobrej koniunktury w latach poprzednich. Rok 2009 został naznaczony wpływem ogólnoświatowego kryzysu gospodarczego.7% w relacji do roku poprzedniego. Z kolei uwagę zwraca niski udział nakładów na B+R (ok.5% w roku 2007 do 31. W 2008 r. Łączny wynik na działalności gospodarczej zmniejszył się prawie o 20%. wykorzystując polepszającą się koniunkturę gospodarczą.1 mld zł (wzrost o 17. Bezwzględne zmniejszenie straty o 16. W warunkach spowolnienia trudno jednak takiemu zachowaniu odmówić racjonalności. a wynik z pozostałej działalności operacyjnej zmniejszył się o 1.0%). Odnotować jednak należy spadek łącznego udziału wyrobów wysokiej i średniowysokiej techniki z 31. W 2008 r.8-proc. Pogorszenie sytuacji w tym zakresie to efekt światowego kryzysu gospodarczego.2%). Długotrwale utrzymujący się deficyt budżetowy prowadzi do narastania długu publicznego i negatywnie wpływa na sytuację gospodarczą kraju. przy jednoczesnym wzroście udziału wyrobów średnio-niskiej i niskiej techniki. zwłaszcza jeśli chodzi o inwestycje.0%). Wynik finansowy brutto wyniósł 116. Duża w tym zasługa polskich przedsiębiorców. Poniesiona w roku 2008 strata na tej działalności (22.

Zaproponowana nowa wizja rozwoju jest propozycją społecznej gospodarki rynkowej XXI wieku. społeczną i terytorialną). innowacyjność). w szczególności przez obniżenie poziomu ubóstwa i wydobycie co najmniej 20 mln osób z zagrożenia ubóstwem i wykluczeniem. W związku z upływem okresu realizacji Strategii Lizbońskiej. smart growth) (rozwój gospodarki opartej na wiedzy i innowacjach). a mających skutki długofalowe. a także wyzwania w zakresie niwelowania negatywnych skutków oddziaływania człowieka na środowisko. a zarazem konkurencyjnej) oraz wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu (ang. pełne wykorzystanie jednolitego rynku. Rozwój tych obszarów powinien wspierać postęp technologiczny oraz wzrost produktywności. zwiększenie do 20% udziału energii odnawialnej w ogólnym zużyciu energii. określiło własne cele Następnym etapem w tym procesie będzie przygotowanie przez państwa członkowskie nowych krajowych programów reform. bardziej zielonej. które stymulują potencjalne (długookresowe) tempo wzrostu gospodarczego. − zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych o 20% (warunkowo 30%) w porównaniu z poziomami z roku 1990.MINISTERSTWO GOSPODARKI Jednocześnie równoważeniu finansów publicznych powinno towarzyszyć wsparcie obszarów. Podkreślona została potrzeba wspólnego działania państw członkowskich na rzecz wychodzenia z kryzysu oraz wdrażania reform umożliwiających stawienie czoła wyzwaniom związanym z globalizacją. Dla osiągnięcia powyższych celów zaproponowano trzy podstawowe. wzrost kapitału ludzkiego (edukacja. cechującej się stabilnym wzrostem gospodarczym oraz zapewniającej wysoki poziom zatrudnienia. na jesieni 2009 r. Ważna część działań podejmowanych przez Polskę. wzrost zrównoważony (ang. w tym głównie starzenie się społeczeństw i związana z tym konieczność zmiany modelu aktywności zawodowej oraz migracje. Czynniki w szczególności brane pod uwagę to: procesy globalizacyjne. czynniki demograficzne. − łączny poziom inwestycji publicznych i prywatnych w sektorze B+R w wysokości 3% PKB. przedsiębiorców i obywateli. wzajemnie wzmacniające się priorytety: wzrost inteligentny (ang. czyli: wzrost aktywności zawodowej i poprawa funkcjonowania rynku pracy. W ramach Strategii Europa 2020 zaproponowano następujące cele na poziomie Unii Europejskiej: − dążenie do osiągnięcia wskaźnika zatrudnienia w wysokości 75% wśród kobiet i mężczyzn w wieku 20–64 lat. efektywniej wykorzystującej zasoby. Ostateczny kształt Strategii został przyjęty przez Radę Europejską 17 czerwca 2010 r. sustainable growth) (promowanie gospodarki zrównoważonej. jest wynikiem integracji i zobowiązań wobec Unii Europejskiej. oraz dążenie do zwiększenia efektywności energetycznej o 20% (realizacja pakietu energetycznoklimatycznego). − podniesienie poziomu wykształcenia. starzeniem się społeczeństw. które poza nowymi zintegrowanymi wytycznymi będą uwzględniać ustalone w dialogu z KE krajowe cele Strategii Europa 2020 oraz bariery wzrostu zidentyfikowane dla poszczególnych państw członkowskich. inclusive growth) (wzmacnianie gospodarki charakteryzującej się wysokim zatrudnieniem oraz spójnością ekonomiczną. zwłaszcza poprzez dążenie do zmniejszenia poniżej 10% odsetka osób zbyt wcześnie kończących naukę oraz poprzez zwiększenie do 40% odsetka osób w wieku 30-34 lat mających wykształcenie wyższe lub równoważne. Komisja Europejska zainicjowała dyskusję nad nową strategią społeczno-gospodarczą Europa 2020. 16 . B+R. W długiej perspektywie wyzwania związane są z istniejącymi trendami światowymi i wypływającymi z nich zagrożeniami. uwzględniając specyfikę ich sytuacji ekonomiczno-społecznej. − propagowanie włączenia społecznego. Kierując się tak określonymi wskaźnikami – każde z państw członkowskich. wzmagające presję konkurencyjną na gospodarki. czy rosnącą potrzebą racjonalnego wykorzystywania zasobów.

POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Podstawowym instrumentem realizacji Strategii Europa 2020 mają stać się projekty przewodnie (ang. wykorzystując korzyści. państw członkowskich. realizowane na poziomie UE. − Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego – Regiony-miasta-obszary wiejskie. − Europejska agenda cyfrowa – osiągnięcie trwałych korzyści gospodarczych i społecznych z jednolitego rynku cyfrowego opartego na dostępie do szerokopasmowego Internetu. Wśród nich znajdują się: − Strategia innowacyjności i efektywności gospodarki. której uczestnicy są w stanie skutecznie konkurować z innymi podmiotami na globalnym rynku. − Sprawne państwo. − Polityka przemysłowa w dobie globalizacji – poprawa warunków dla przedsiębiorczości. − Strategia rozwoju zasobów ludzkich. − Europejski program walki z ubóstwem – zapewnienie spójności gospodarczej. społecznej i terytorialnej poprzez pomoc osobom biednym i wykluczonym społecznie oraz umożliwienie im aktywnego uczestniczenia w życiu społecznym. zmiany demograficzne. władz regionalnych i lokalnych: − Unia innowacji – skoncentrowanie działalności badawczo-rozwojowej (B+R) i innowacji na wyzwaniach. poprawa efektywności energetycznej. przez Radę Ministrów Planu uporządkowania strategii rozwoju przygotowywana jest Długookresowa strategia rozwoju kraju z horyzontem czasowym sięgającym 2030 roku oraz aktualizacja Średniookresowej strategii rozwoju kraju. − Europa efektywnie korzystająca z zasobów – wsparcie zmiany w kierunku gospodarki niskoemisyjnej i efektywniej korzystającej z zasobów środowiska oraz dążenie do wyeliminowania zależności wzrostu gospodarczego od degradacji środowiska przyrodniczego (ang. realizujących średnioi długookresową strategię rozwoju kraju. − Strategia zrównoważonego rozwoju wsi i rolnictwa. jakie daje współpraca i efektywne wykorzystanie zasobów (w tym wiedzy). Generalnie celem polityki gospodarczej jest stworzenie warunków do powrotu gospodarki na ścieżkę szybkiego i jednocześnie zrównoważonego wzrostu. przed którymi stoi społeczeństwo. − Strategia Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej. Zwiększeniu skuteczności programowania i wdrażania polityki rozwoju na szczeblu krajowym oraz podniesieniu jakości funkcjonowania instytucji publicznych ma służyć model zarządzania zaprezentowany w Założeniach systemu zarządzania rozwojem Polski. − Strategia rozwoju transportu. Jednocześnie przygotowywanych jest 9 nowych strategii rozwoju. przez ułatwienie mobilności pracowników i rozwój ich umiejętności. takimi jak zmiany klimatu. − Program na rzecz nowych umiejętności i zatrudnienia – stworzenie warunków do unowocześnienia rynków pracy. decoupling). flagship initiatives). przy zapewnieniu optymalnego tempa konsolidacji finansów publicznych i wysokiego poziomu inwestycji strukturalnych. − Młodzież w drodze – poprawa jakości na wszystkich poziomach edukacji i szkoleń oraz zwiększanie atrakcyjności europejskiego szkolnictwa wyższego na arenie międzynarodowej. zdolnej do konkurowania w skali globalnej. w celu zwiększenia poziomu zatrudnienia oraz zapewnienie trwałości naszych modeli społecznych. Na podstawie Założeń… oraz przyjętego 24 listopada 2009 r. ochrona zdrowia. − Strategia rozwoju kapitału społecznego. 17 . zwłaszcza MSP oraz wsparcie rozwoju silnej bazy przemysłowej. − Bezpieczeństwo energetyczne i środowisko. Gospodarka wysoce konkurencyjna – do jakiej dążymy – to gospodarka innowacyjna i efektywna.

1 3.5 Nakłady inwestycyjne ogółem (ceny stałe) % % % % mln EUR % mln EUR % % 10.0 109.2 98.2 160.7 775.389.7 106.0 101.0 59.9 5.5 84.1 101. miary mld zł % % 2001 779.243.7 687.344.0 102.7 109.3 99.128.6 81.8 6.6 93.3 113.3 1.7 0. 13.7 101.8 103. 10.6 147.7 1.5 1.5 0.4 678.9 93.583.0 7.8 103.6 Produkcja sprzedana przemysłu 5.7 113.6 -0.3 90.2 103.2 103.6 68.3 99. Mieszkania oddane do użytku mld zł* mld zł** %* %** tys.8 108.0 99. Produkt krajowy brutto (ceny bieżące) Produkt krajowy brutto (ceny stałe) Popyt krajowy (ceny stałe) Spożycie indywidualne z dochodów osobistych (ceny stałe) Nakłady brutto na środki trwałe (ceny stałe) % mld zł* mld zł** %* %** % % % 106.8 43.0 102.4 4.4 116.9 118.1 124.1 7.8 924.2 -0.8 103.5 104.8 93.6 106.4 102.0 873.7 4.8 98.1 4. 94.2 0.380.4 105.182.5 698.2 4.3 103.6 105. 12.8 1.9 100.7 2.5 70.3 103.w tym przemysłu Eksport towarów (wg SAD i od V.316.2 983.4 117.2 110.1 11.7 5.3 103.7 102.9 117.5 58. 9.5 148.2 107.4 56.4 6.7 0.9 4.7 525.1 107.5 103.3 103.0 106.9 107. 6.7 100.Tabela 1 Podstawowe wskaźniki sytuacji gospodarczej w latach 2001-2009 (układ dynamiczny.1 Wskaźnik rentowności obrotu brutto .6 117.6 101.4 101.1 12.7 115.5 103.0 102.9 784.8 7.8 101.9 123.6 71.274.3 40.8 3.9 101.7 4.3 3.1 Ceny produkcji sprzedanej przemysłu (średnioroczne) Ceny towarów i usług konsumpcyjnych (średnioroczne) Ceny towarów i usług konsumpcyjnych (dynamika XII/XII) 78.3 101.3 102.0 108. 3.060.0 104.0 843.1 106.5 102.8 4.6 162.5 107.6 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 % 2009 1.3 100.2 2.7 120.0 5.7 99.2 165.2 912.7 109.5 60.1 142.8 1.5 116.2 66.229.156.0 113.8 99.7 808.4 90.3 115.3 106.1 101. wg SAD i INTRASTAT) Dynamika (rok poprzedni = 100) Import towarów (wg SAD i od V. Produkcja budowlano-montażowa 8.0 101.7 4.4 101.9 102.7 114.8 119.9 67.2 118.5 102.4 87.2 111.2 110.8 114.330.176.6 97.275.6 82.7 102.6 100. wg SAD i INTRASTAT) Dynamika (rok poprzedni = 100) .3 511.8 103.6 107.5 105.1 105.1 117.7 96.398.6 101.5 136.4 110.6 106.1 108.5 47.0 5.6 942.8 125.6 885.8 5.8 120.9 564.4 3.784.0 100.1 13. rok poprzedni = 100) Jedn.7 104.5 119.8 105.5 103.5 111.5 111.1 105.1 100.0 3.447.8 133.2004 r.7 102.9 118.5 114.9 105.3 125.0 90.6 104.5 101.211.4 100. 3. 2.528.925.1 104.9 6.6 102.8 71.3 112.9 75. 6.8 6.4 103. 11.5 6.3 -0. Wyszczególnienie 1.w tym przemysłu Wskaźnik rentowności obrotu netto .6 101.2 4.1 918.0 100.2004 r.838.3 102.0 5.0 Lp.

1 Dynamika (rok poprzedni = 100) Liczba bezrobotnych zarejestrowanych (na tys. osób tys.7 -5.880 13. ** dane wg PKD 2007 Wskaźnik wolumenu produkcji oraz cen produkcji sprzedanej przemysłu od 2000 r.1 -11.8 8.7 102.9 -4.8 -5.3 109.5 8.858.728 12.8 * dane wg PKD 2004.7 8.661. włącznie obliczono na podstawie cen bazowych.1 17. osób Wyszczególnienie Jedn.6 101.0 wynagrodzenie brutto w gospodarce narodowej 20.696 -18.8 -26.217.5 92.4 9.643.4 9. osób % tys.713 102.5 -2.7 103.850. Dynamika wydajności pracy (jako wartość dodana brutto na 1 pracownika % 101.5 brutto w gospodarce narodowej 21.3 103.5 102.na podstawie cen producenta Wskaźniki rentowności obrotu w gospodarce ogółem i przemyśle dotyczą podmiotów o liczbie pracujących powyżej 50 osób w górnictwie i kopalnictwie oraz przetwórstwie przemysłowym oraz powyżej 20 osób w pozostałych sekcjach (w roku 1995 roku).6 2.0 2.736.4 1. b.4 100.6 2.2 8.9 -1.341.8 11.6 104.204.4 128.888.6 100.360.0 100.8 101.103.0 koniec okresu) 18. PKB Pracujący w gospodarce narodowej (przeciętne w roku) Dynamika (rok poprzedni = 100) Przeciętne zatrudnienie w gospodarce -2.924 -4.7 -4.9 99.w sektorze przedsiębiorstw % 101.4 104.0 17.0 20.878 -8.358 -39.812. Przeciętne nominalne miesięczne zł 2.729 97.0 -1.784.965.0 b.0 8.6 14.8 9.175.4 -5. dane za lata 2000 – 2009 dotyczą podmiotów o liczbie pracujących powyżej 49 osób we wszystkich sekcjach.w sektorze przedsiębiorstw zł 2.277.5 11.387.2 -2.097.7 101.4 9.0 2.9 3.1 99. W roku 1995 .9 -12.8 2.005.1 .943.2 -18.4 22.747.045.5 8.475.0 19.9 -5.050.334 99.d.7 99.2 106.1 104.1 2.1 105.775.403 -37.2 3186.4 mln EUR mln EUR % tys.2 104.9 103.7 94.1 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 -9.7 2.w proc.7 104.185.1 2.0 2.1 3. 18.5 2.1 .924 -2.7 12. 15.590 12. 2001 -15.4 -1.043 -41.4 2.6 b. miary 14.473.8 2.5 96.786.3 98.8 17.9 -2. w dwóch ujęciach.8 1.5 14.9 2691.663 99.4 105. PKB % -4.893.0 % 17.0 106. Saldo obrotów towarowych 15. z uwzględnieniem pracujących w gospodarstwach indywidualnych w rolnictwie przy wykorzystaniu wyników Powszechnego Spisu Rolnego 1996 (licznik) oraz Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2002 i Powszechnego Spisu Rolnego 2002 (mianownik) Źródło: GUS i NBP oraz obliczenia DAP MG.2 102.515. (rok poprzedni = 100) 23.8 99.1 -4.Lp.845 23. Stopa bezrobocia rejestrowanego (na koniec 18.2 -9.9 roku) 20.2 102.640.d. Dane w 2002 r.1 16.309.1 Dynamika (rok poprzedni = 100) % 115.063 -15. 9.7 104. .5 100.1 -1. Saldo budżetu państwa mln zł -32.5 20.6 1.0 3325.445 -14.9 101.8 14.759. osób 3.591 -23.4 -1.361 -25.4 2.2 96.9 2.0 21.1 -12.4 -4. Saldo rachunku bieżącego bilansu płatniczego .6 2.016 -7.115. Przeciętne realne miesięczne wynagrodzenie % 102. 16.6 84.254.302 -14.1 13.786.7 110.924 12.203.2 -4.1 .3 75. tj.550.4 19.881.999.417 -28.166 -3.773.8 104.438.4 83.7 101.8 104.w proc.273.615 12.956 -24.0 3.6 102.746.7 -2.d.

.

6 5.0 0.2 3.1%.1.1 -6. że spadek ten wyniósł 0.1 -4. Po upadku Lehman Brothers we wrześniu 2008 roku kryzys finansowy przełożył się na sferę realną.7 10.5 7.1 6.0 1. Ogólny obraz sytuacji w gospodarce światowej w 2009 r.4 1.9 9.1 1.6 5.9 8. Sytuacja w gospodarce globalnej w 2009 roku kształtowała się w znacznej mierze pod wpływem światowego kryzysu gospodarczego. 21 . 12%.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI CZĘŚĆ I POLSKA I ŚWIAT 1.2 5.0 0. co spowodowało.9%).9 2010 4.6 -1.1 5.4 2.2%.7 -0.9 2. Tajwan Źródło: DAP MG na podstawie danych IMF z kwietnia 2010 2008 3. GŁÓWNE TENDENCJE W GOSPODARCE ŚWIATOWEJ 1.8 2009 -0.0 4.4 -4.8 5. Republika Korei. że już w IV kwartale recesja dotknęła największe rozwinięte gospodarki. co wpłynęło na obniżenie się jego dynamiki w krajach rozwijających się.0 1.0 4. a następnie osłabienie koniunktury przeniosło się na rynki wschodzące. Singapur.3 1. Tabela 2 Tempo wzrostu PKB w odniesieniu do roku poprzedniego w cenach stałych Świat Stany Zjednoczone Europa UE-27 Strefa euro WNP Rosja Bliski Wschód i Północna Afryka Afryka Subsaharyjska Rozwijające się kraje Azji Chiny Japonia Indie Nowo uprzemysłowione gospodarki azjatyckie* * Hong Kong.6 8. w 2009 roku – według Międzynarodowego Funduszu Walutowego – odnotowano spadek globalnego PKB o 0.5 5. W konsekwencji wolumen handlu międzynarodowego zaczął się zmniejszać i w całym 2009 roku obniżył się o ok.6 -2.7 8.0 -4. Podobna sytuacja wystąpiła w Unii Europejskiej oraz w strefie euro.2 7.9 0. Pod koniec 2008 roku pogłębiły się spadki popytu w krajach rozwiniętych. Spadek PKB w Europie wyniósł 4% wobec wzrostu na poziomie 1% w roku 2008.7 -5. W efekcie znacznego osłabienia popytu wewnętrznego oraz głębokiego załamania światowych obrotów. w szczególności kraje rozwinięte oraz WNP.5 4. gdzie spadek produktu ocenia się na 4.6 -7. w której PKB zmniejszył się o 5.2 W 2009 roku załamanie wzrostu gospodarczego dotknęło większość regionów świata.6% (OECD szacuje.3 1. Wśród krajów rozwiniętych głęboka dekoniunktura wystąpiła również w Japonii.0 4.

proc. W znacznej mierze było to efektem serii rządowych pakietów i działań stymulujących gospodarkę.6%. Z początkiem 2009 roku spadki cen zostały nieco wyhamowane.7% i okazał się o niespełna 1 pkt.4%. Zawirowania na rynku finansowym przełożyły się również na poziom światowych cen oraz kształtowanie się kursów głównych walut. proc. W ostatnich miesiącach 2008 roku odnotowano gwałtowne spadki cen surowców. w porównaniu z rokiem 2008. w tym przede wszystkim energetycznych i jednocześnie obserwowano umacnianie się dolara. W ramach podejmowanych działań mających na celu neutralizowanie skutków kryzysu światowego. proc.4% wobec jego wzrostu o 0. Wzrost gospodarczy w Chinach w 2009 roku wyniósł 8. do 2.2.2. od drugiej połowy 2009 roku obserwuje się stopniowe ożywienie amerykańskiej gospodarki. w stosowaniu dopłat do zakupu dóbr trwałego użytku.MINISTERSTWO GOSPODARKI Wyraźne załamanie koniunktury gospodarczej odnotowano w przypadku Wspólnoty Niepodległych Państw. Obniżenie PKB było jeszcze większe w dominującej w tej grupie gospodarce rosyjskiej (o 7. przy czym w czwartym kwartale 2009 roku. lecz spowolnienie tempa wzrostu do 6.3 pkt.7 pkt.in.1%. w tym głównie samochodów. proc. gdzie PKB w 2009 roku zmniejszył się o 6. Pogorszenie koniunktury odczuły też kraje Bliskiego Wschodu oraz Afryki. Jakkolwiek działania te skutkowały pewnym wyhamowaniem spadków popytu. Relatywnie najkorzystniej sytuacja kształtowała się w rozwijających się krajach Azji. Gorzej sytuacja wyglądała w przypadku nowo uprzemysłowionych gospodarek azjatyckich. które sukcesywnie umacniało się wobec dolara aż do wybuchu kryzysu greckiego w grudniu 2009 roku. 1 bln USD. do 2. a co za tym idzie umiarkowany wzrost gospodarczy i pewną poprawę podstawowych wskaźników makroekonomicznych. W obliczu światowego kryzysu finansowego i gospodarczego globalny napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych zmniejszył się z rekordowo wysokiego poziomu blisko 2 bln USD w 2007 roku do niespełna 1. Od tego momentu rozpoczął się ponowny trend aprecjacyjny dolara. Spadkowa tendencja była kontynuowana również w kolejnym roku – według wstępnych szacunków UNCTAD w całym 2009 roku globalny napływ BIZ mógł obniżyć się do poziomu ok. czyli o 1. zaś wyraźna poprawa sytuacji powinna nastąpić w roku 2011. w wielu gospodarkach władze wprowadziły pakiety instrumentów antykryzysowych. to jednak znacząco wpłynęły na kondycję finansów publicznych w wielu krajach. W tym czasie swoją pozycję zaczęło powoli odbudowywać euro. Sytuacja gospodarcza na ważniejszych rynkach światowych 1. gdzie nie odnotowano spadków PKB. 1.. Stany Zjednoczone Po okresie głębokiej recesji. W 2009 roku PKB Stanów Zjednoczonych zmniejszył się o 2.1. W krajach Bliskiego Wschodu i Azji Północnej wzrost PKB wyhamował o 2. w stosunku do analogicznego okresu roku 22 .4 pkt. Lekkie ożywienie jest spodziewane w 2010 roku. gdzie spadek PKB wyniósł 0.9%.9%). Głównym ich zamierzeniem było zahamowanie spadków popytu wewnętrznego i prywatnej konsumpcji – przejawiało się to m. natomiast w regionie Afryki Subsaharyjskiej o 3.6%. wolniejszy niż przed rokiem.7 bln w roku 2008 (spadek o 14%).4% w 2008 roku. co przejawiało się rosnącymi deficytami budżetowymi i powiększaniem się poziomu długu publicznego.

Według prognoz OECD amerykański eksport zwiększy się w 2010 roku o 9. Japonia Obserwowane w 2009 roku załamanie japońskiej gospodarki.4 10.3% w roku 2009. 23 . nastąpił jego wzrost o 34% (w ujęciu rok do roku).wraz ze wzrostem popytu wewnętrznego .2 Bilans na ROB (% PKB) -4. Odnotowany w 2009 roku spadek PKB nastąpił głównie w konsekwencji radykalnego spadku krajowych inwestycji brutto.4% (wobec spadku o 0. Wskazuje się.6 -13.8 2011 pw 3. import zaś wzrośnie o 8. Według prognoz w 2010 roku należy spodziewać się dynamicznego wzrostu japońskiego eksportu – o 17.7% rok wcześniej).9 Źródło: DAP MG na podstawie danych OECD z maja 2010. pomimo istotnej aprecjacji jena. ¼ łącznego wywozu z Japonii.6 2. proc.5%. czyli ponad 4-krotnie szybszego niż w roku 2008. że w kolejnych latach .7 8.2.8 Eksport (towary i usługi) 5. a import o 0. o 9. a wolumen importu o 17%.2%. przy czym w trzecim kwartale 2009 roku wzrósł on o 17.2 3.8 1. że wzrost japońskiego eksportu wynika głównie z dużego popytu zgłaszanego z rynku chińskiego.1 8.4 -3. odnotowano jego wzrost o 5.9%.9% PKB w 2008 roku do 2.7 Konsumpcja prywatna -0.4 Popyt wewnętrzny -0. Jednocześnie eksperci OECD prognozują.3 -9. Tabela 3 Podstawowe wskaźniki rozwoju gospodarki USA (w relacji do roku poprzedniego) w % 2008 PKB 0.8 Stopa bezrobocia 5. Według szacunków OECD w roku 2010 wzrost gospodarczy w Stanach Zjednoczonych wyniesie 3.2.0 1. Negatywne skutki kryzysu światowego były tak silnie odczuwalne w Japonii w dużej mierze ze względu na stosunkowo silne uzależnienie jej gospodarki od handlu zagranicznego. w konsekwencji światowego kryzysu. tj. Wskaźnik bezrobocia zwiększył się z poziomu 5.5 -0. podczas gdy w całym 2009 roku zmniejszył się o 5.3%.6%. to w I kwartale br.stopa bezrobocia w Stanach Zjednoczonych będzie się stopniowo zmniejszać.9 8.4 Import (towaru i usługi) -3. było najpoważniejsze w powojennej historii państwa.8%. tj. Japoński PKB w IV kwartale ubiegłego roku spadł o 1. Z kolei import w tym okresie spadł o 13.8%. Przewiduje się. 1.2 Nakłady brutto na środki trwałe -3.0 -3. a konsumpcja prywatna zmniejszyła o 0.7 9.6%. Z kolei popyt wewnętrzny spadł o 3. że w 2010 roku tempo wzrostu gospodarki japońskiej wyniesie 3%. a w czwartym już prawie o 23%. 2009 -2. szybciej czyli o 10%.4 -4. w tym w trzecim kwartale 2009 roku zwiększył się o 21.9 -2.3 9. Ocenia się. W roku ubiegłym wolumen eksportu zmniejszył się o 24%.4%.6 pkt. który jest odbiorcą ok. że to właśnie eksport będzie główną siłą napędową ożywienia Japonii po kryzysie.9 9. o 14.9 7. Przełożyło się to na redukcję deficytu na rachunku obrotów bieżących z 4.0 W 2009 roku eksport Stanów Zjednoczonych zmniejszył się znacznie łagodniej niż innych światowych potęg handlowych.5 2. czyli do poziomu najwyższego od pierwszej połowy lat 80.2 3. a w kolejnym kwartale o 15.6%.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI poprzedniego.8% w roku 2008 do 9.4 2.8%.9% PKB w roku 2009.6 Ceny konsumpcyjne 3.2%. Jakkolwiek w IV kwartale 2009 roku odnotowano spadek jego wolumenu o 5%.6 -14.9 2010 pw 3.4%.4 -0.3%.

8 8.7 Nakłady brutto na środki trwałe -2.3%) oraz Irlandię (7.3 Konsumpcja prywatna -0.1 pkt. 5%.2 4. przy czym ceny gruntów zmniejszyły się o ok.3. przy czym w ostatnim kwartale ubiegłego roku odnotowano jej wzrost o 1. która była jedyną unijną gospodarką wykazującą dodatnie tempo wzrostu gospodarczego w 2009 roku (1. Natomiast na tle grupy krajów zaliczanych przez MFW do grona rozwijających się państw Europy. przy czym spadek produktu był większy w rozwiniętych krajach europejskich.5%.0 -1.2 Popyt wewnętrzny -1.0 1.0 0.0 -14.na Łotwie spadek PKB wyniósł 18%. Zastosowane przez państwo instrumenty fiskalne przyczyniły się do pobudzenia gospodarki. wyniósł 217% PKB). W strefie euro PKB zmniejszył się o 4. Europa W 2009 roku PKB w Europie zmniejszył się o 4% (w porównaniu ze wzrostem o 1% w roku 2008).4 5. Słowenię (7.1 -24. najmniejsze zaś Cypr (1..1% i zwiększyła się o 1. co w połączeniu z brakiem reform fiskalnych będzie wpływać na powiększanie długu publicznego. gdyby rząd nie wprowadził dopłat do wynagrodzeń wypłacanych pracownikom firm.2.0 1.8%). które nie dokonały redukcji zatrudnienia. kiedy to wyniosła 5.6 Import (towary i usługi) 0. Przewiduje się. 1. Tempo spadku u naszego głównego partnera handlowego – Niemiec – wyniosło 4. Wśród tych krajów najgłębsze załamanie gospodarcze odnotowano w krajach bałtyckich . w porównaniu z rokiem 2008.3 Źródło: DAP MG na podstawie danych OECD z maja 2010.7%) i Maltę (1. Stopa bezrobocia w 2009 roku wyniosła w Japonii 5.3 4.9%).3 3.6 Ceny konsumpcyjne 1. Niemniej jednak ocenia się. Słaba kondycja rynku pracy objawiła się również spadkiem nominalnych wynagrodzeń o 4% na koniec 2009 roku. 1.0 Eksport (towary i usługi) 1.2 3. W tej grupie państw największe spadki dotknęły Finlandię (7.9 17.8 2010 pw 3.7 2. że utrzyma się on na podobnym poziomie w latach 2010-2011. korzystnie wyróżniała się Polska.4%.8%). że pobudzenie eksportu na skutek wzrostu światowych obrotów przyczyni się do ożywienia inwestycyjnego oraz poprawy warunków na rynku pracy. pomimo swoich pierwotnych planów.4 Stopa bezrobocia 4. proc. proc.0 2. Eksperci OECD szacują.0 -0.9% wobec wzrostu o 1% w roku 2008. Utrzymanie jej na względnie stałym poziomie wynikało z wprowadzenia przez rząd instrumentów fiskalnych takich.6 -0. dopłaty do wybranych dóbr trwałego użytku. w tym do zakupu samochodów.9 Bilans na ROB (% PKB) 3.in. którego obecny poziom jest najwyższym notowanym wśród krajów OECD (na koniec 2009 r.1%.8 8.MINISTERSTWO GOSPODARKI Konsumpcja prywatna spadła w 2009 roku o 1%.1%.3 2011 pw 2.2 -4. a w Estonii 24 . to duża i gwałtowna aprecjacja jena może zahamować wzrost eksportu. Ceny konsumpcyjne w Japonii spadły w 2009 roku o 1. że stopa bezrobocia byłaby większa o ok.3 -1. Tabela 4 Podstawowe wskaźniki rozwoju gospodarki japońskiej (w relacji do roku poprzedniego) w % 2008 PKB -1.0 -17. jakkolwiek wzrost gospodarczy – w przypadku Japonii powiązany z rozwojem eksportu – jest silnie uzależniony od skali ożywienia w światowym handlu. na Litwie 15%.1%). 2009 -5. Wartość najwyższą osiągnęła ona w połowie roku 2009.7 4.7 7.0 2. jak m. Ponadto.5 pkt.5 Niepewność co do ożywienia gospodarki japońskiej w dużej mierze powiązana jest z kształtowaniem polityki fiskalnej oraz wpływem instrumentów fiskalnych na wzrost konsumpcji prywatnej. ale jednocześnie wpłynęły na wzrost deficytu budżetowego z 3% PKB w 2007 roku do 9% PKB w roku 2009.

9%). w szczególności cen surowców oraz redukcji globalnego popytu było zmniejszanie się poziomu inflacji w strefie euro (HICP). EBC w celu przeciwdziałania wystąpieniu deflacji już od jesieni 2008 roku obniżał stopy procentowe do poziomu 1% (od maja 2009 r. przy czym skala ożywienia będzie zróżnicowana w poszczególnych państwach.8% wg OECD) i Polsce (2.2%). Natomiast relatywnie niewielkie zwiększenie stopy bezrobocia (o 0.4 -0.) odnotowano w przypadku gospodarki niemieckiej.3 2011 pw 1.3 9.in. Wśród krajów strefy euro najszybszego wzrostu gospodarczego eksperci spodziewają się na Słowacji (3.1 0.1 -3. na skutek oddziaływania kryzysu.3% w roku 2009.0 10.3 2010 pw 1. która w 2009 roku w strefie euro wyniosła 9. 25 . gdzie w przypadku Litwy i Łotwy w 2010 roku prognozowane są dalsze spadki PKB odpowiednio o 1.8 1.4 10.3 0.7 pkt. jak Grecja (3. Jednocześnie przewiduje się kontynuację spadku PKB w takich krajach. Jednocześnie ocenia się. Według prognoz MFW szybszy wzrost będzie dotyczył krajów wschodzącej Europy (2. Popyt wewnętrzny w 2009 roku w strefie euro.5%).6% i 4%.3%. 2009 -4.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 14. Nieco niższe tempo wzrostu cen odnotowano w gospodarce niemieckiej (0.8 Według prognoz OECD.2 0. natomiast konsumpcja prywatna spadła w tym czasie o 1%.2 1.3 -1. Irlandii (13. Skutkiem globalnego spadku cen. gdzie osiągnęło ono poziom 18%. która w 2009 roku wyniosła 0.1% wg OECD).0 2.1 1.6%.).1 0.2%.3%. Największy wzrost bezrobocia odnotowano w Hiszpanii.5% rok wcześniej.5 Bilans na ROB (% PKB) -0.7%) oraz Hiszpania (0. że recesja i wychodzenie z kryzysu najdłużej potrwa w krajach bałtyckich.8 Źródło: DAP MG na podstawie danych OECD z maja 2010. a dług publiczny przekroczył poziom 78% PKB. W rezultacie zastosowania w najważniejszych gospodarkach europejskich instrumentów fiskalnych – głównie w celu wyhamowania spadków popytu wewnętrznego – deficyt budżetowy w strefie euro wzrósł z 2% PKB w 2008 roku do 6.3 Stopa bezrobocia 7.2% wg MFW i 6.4%) i na Węgrzech (11. Głębsze załamanie odnotowano w Wielkiej Brytanii. Tabela 5 Podstawowe wskaźniki rozwoju gospodarki strefy euro (w relacji do roku poprzedniego) w % 2008 PKB 0. proc. w 2010 roku można spodziewać się umiarkowanego ożywienia koniunktury w strefie euro – oczekuje się wzrostu PKB na poziomie 1. Irlandia (0.1%.7% wg MFW i 3.4% wobec 7. w Bułgarii i Rumunii – czyli rozwijających się krajach posiadających istotne deficyty na rachunku obrotów bieżących oraz silnie uzależnionych od finansowania zewnętrznego – wynikała w dużej mierze właśnie ze znacznego ograniczenia w dostępie do zewnętrznego finansowania.3% w roku 2008.2 1.1 -2. Głęboka dekoniunktura w państwach bałtyckich oraz m. proc. W przypadku Niemiec i Francji – najważniejszych gospodarek strefy euro – spadki popytu wyniosły odpowiednio 2% i 2. zmniejszył się o 3. większy niż w roku 2008.3 Nakłady brutto na środki trwałe -0.6%). gdzie wyniosła ona 7.2%) oraz francuskiej (0. Spośród krajów europejskich najgłębsze załamanie popytu wewnętrznego nastąpiło w Islandii (20. Wychodzenie z recesji przez te kraje będzie znaczniej wolniejsze głównie ze względu na brak wewnętrznej równowagi fiskalnej i równowagi na rachunku obrotów bieżących.1%).9 Ceny konsumpcyjne 3. czyli o 6.3% wobec 3.5 Popyt wewnętrzny 0.7%).5 Konsumpcja prywatna 0. gdzie popyt wewnętrzny obniżył się o 5.7 0. Wpływ kryzysu finansowego na realną sferę gospodarki europejskiej uwidocznił się również w rosnącej stopie bezrobocia.1%).0 -10.2 pkt. na czym zaważyć ma dynamiczne tempo wzrostu gospodarczego w Turcji (5.4%.

6% w roku 2008. Oczekuje się. Wyniki osiągnięte przez analizowane wschodzące gospodarki były nie tylko lepsze od pierwotnych prognoz. skutecznie ograniczył dynamikę wartości dodanej w gospodarce. Tajwanie. będących skutkiem globalnego kryzysu gospodarczego. że wraz z intensywnym przyrostem popytu wewnętrznego. Możliwe jest również kontynuowanie działań ukierunkowanych na ograniczenie akcji kredytowej. Mimo tak negatywnych oczekiwań co do kształtowania się koniunktury w gospodarkach krajów azjatyckich w 2009 roku. Ponadto na tak dobre wyniki złożyły się czynniki długookresowe jak m. a także w pierwszej połowie 2009 roku stałyo się mocnym fundamentem dla prognoz mówiących o znaczącym wyhamowaniu wzrostu PKB w krajach azjatyckich w całym roku 2009. że w 2010 roku.7% w 2009 roku (według pierwotnej prognozy MFW miał on wynieść 6. ale również – przykładowo w odróżnieniu od Europy – miały bardziej zrównoważony charakter. stymulowanym rosnącym zatrudnieniem.8%. gdzie odnotowano spadki PKB. poza nadal utrzymującą się niepewnością na rynku finansowym.3% wzrostu w roku 2008. Oczekuje się. W roku 2009 duży wpływ na kształtowanie koniunktury w Indiach. opierały się na nadal relatywnie wysokich poziomach popytu wewnętrznego oraz zewnętrznego. Ponadto pozytywnym sygnałem dla długookresowego wzrostu gospodarczego w Chinach jest nadal szybko rozwijający się rynek pracy. nadal jest jedną z najprężniej rozwijających się gospodarek regionu. ekspansywne wsparcie gospodarki środkami publicznymi.7%. a przewidywany wzrost PKB w roku 2010 wyniesie 10%. W 2009 roku na tle całej grupy korzystnie wyróżnia się gospodarka Indonezji. którego dynamika jest w dużej mierze pochodną rosnących inwestycji.in.5%. Istotnym czynnikiem spowolnienia negatywnych trendów. przy wzroście o 4.5%) wobec 9. miała również sytuacja wewnętrzna. Według wstępnych danych MFW wśród państw tego regionu najgorzej wyglądała sytuacja w Singapurze.4. Malezji oraz Tajlandii. 26 . Republice Korei. której tempo wzrostu wyniosło 4.7%. Gospodarka Chin pomimo spowolnienia. w tym szczególnie w eksporcie. ‘importowanych’ niejako ze Stanów Zjednoczonych i dalej Unii Europejskiej. Rozwijające się rynki azjatyckie Spowolnienie rozwoju światowej gospodarki w roku 2008. Bardzo słaby wynik produkcji w sektorze rolnym odpowiadającym za niemalże 20% PKB.7% w roku ubiegłym) perspektywy dla krajów należących do Stowarzyszenia Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN) na lata kolejne są pozytywne. Element ten pozwolił na podtrzymanie dynamiki produkcji analizowanych gospodarek. ale także wyhamował w dużej mierze odpływ kapitału z regionu. tj. była w przeważającej mierze szybka normalizacja sytuacji w handlu zagranicznym. Główną determinantą przyrostu PKB pozostaje tu popyt wewnętrzny.7% wobec 7. Mimo znacznego spowolnienia dynamiki PKB w 2009 r. niski poziom długu publicznego. Zrównoważona polityka wydatkowania środków publicznych w poprzednich okresach pozwoliła w czasie globalnej recesji na bardziej zdecydowane. Finalnie tempo wzrostu gospodarczego w Indiach wyniosło w 2009 roku 5. jak i fiskalna Chin przybiorą bardziej neutralny kierunek. zarówno polityka monetarna. Tendencję tą obrazuje przede wszystkim gospodarka Chin. w związku z narastającym ryzykiem przegrzania rynku nieruchomości.2. PKB w 2009 roku wzrósł o 8.MINISTERSTWO GOSPODARKI 1. która odnotowała wzrost PKB na poziomie 8. Hong Kongu. (wzrost o 1. W 2010 roku przewiduje się przyspieszenie do poziomu 8. już w bieżącym roku wzrost gospodarczy gospodarek wchodzących w skład ASEAN znacząco przekroczy poziom 5%. będąca główną siłą napędową rozwijających się państw Azji. rzeczywistość ekonomiczna obrała zdecydowanie bardziej pozytywny kierunek zmian.

9 6.5 2.0 4.7 2. Z kolei najszybciej w tym czasie rozwijała się gospodarka Azerbejdżanu oraz Uzbekistanu – w tempie odpowiednio: 9.6 2.0 6.1 1.6% w roku 2008.0 1. zwiększona aktywność państwa w zakresie ochrony rynku wewnętrznego oraz ograniczenia w dostępie podmiotów gospodarczych do kredytów. Istnieje obawa. przy jednoczesnym obniżaniu podatków.0 5.5 7.8 W prognozowaniu rozwoju sytuacji w regionie akcentuje się metody zwalczania kryzysu przez rządy poszczególnych państw.5 -1.8%.0 0.6% w 2008 roku do 11. w tym przede wszystkim ropy naftowej.0 6.8 11.7 2011 pw 9. a na Białorusi 13% wobec ich poziomów sprzed roku odpowiednio: 14.0 0.7%.5 0. 25. spowoduje wzrost stóp procentowych wrażliwych dla sektora prywatnego.2% i 14.0 10.4 5. spadek aktywności inwestycyjnej.8 2. 2008 9.1% wobec wzrostu o 2.2% w 2009 roku.3 2.0 9.5 6.2 1.5 1.8 4.3 3.1%.4 PKB 2009 2010 pw 8.6% wobec jego wzrostu o 5.1 6.9 13.7 3.0 5. Na Białorusi natomiast odnotowano nieznaczny wzrost PKB.2 5.5.7 4. Znaczące pogorszenie koniunktury gospodarczej w państwach tego regionu nastąpiło szczególnie w wyniku drastycznego załamania cen surowców energetycznych w 2009 roku.4 4.5 5.7 10.5 9.3% i 8. U najważniejszego partnera handlowego Polski z tego regionu – Rosji – PKB zmniejszył się o 7.1 4.9 8.1% w 2009 roku.5 0.4% wobec wzrostu o 6.2 2.0 -2.2 5. iż w dłuższej perspektywie kraje wschodniej Azji będą coraz mniej opierać swoją gospodarkę na eksporcie do krajów Europy Zachodniej i Ameryki Północnej.7 5. w tym największy na Ukrainie (spadek o 15.5% w roku wcześniejszym.7%.8 4.4 10.3 6.8% w roku 2008).0 5.3 5.7 12. 27 . na Ukrainie 15. jak również ze względu na zmniejszony dostęp do źródeł finansowania zewnętrznego. a w Turkmenistanie deflację – 2.9 3. Wśród państw tego regionu spadek PKB wystąpił w sześciu krajach.7 5. Ponadto na ogólną złą sytuację gospodarczą wpłynęły spadek płac i dochodów realnych.3 0.2 2. w tym w Rosji wyniósł 11.2 5. W Rosji – podobnie jak w całej WNP – załamanie gospodarcze było w szczególności rezultatem spadku cen surowców energetycznych.0 4.5 4.0 2.6 -1.6 6.1 2.2. 1.7% w roku 2008 do 14. W Uzbekistanie natomiast – jako jedynym państwie z tego regionu – odnotowano zwiększenie wskaźnika inflacji z 12.5 1.1%.5 -2.5 3.0 3.3 2008 5.4 23.9 8.6 7.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Tabela 6 Tempo wzrostu PKB oraz cen konsumpcyjnych w % (w relacji do roku poprzedniego) Chiny Indie Pakistan Indonezja Tajlandia Filipiny Malezja Wietnam Republika Korei Tajwan Hong Kong Singapur Źródło: DAP MG na podstawie danych MFW z kwietnia 2010.5 20. Jednocześnie utrzymująca się recesja krajów rozwiniętych może spowodować. iż zbyt duża ekspansja fiskalna.0 -0.8 2.8 -0.7 5.2 4. Wspólnota Niepodległych Państw W 2009 roku w krajach WNP odnotowano obniżenie PKB o 6.8 4.9%. a w przyszłości problemy związane ze spłatą zadłużenia sektora finansów publicznych.3 12.0 2.7 8.0 6.3 2.7 2.8 5.9 3.8 3.9% wobec jego wzrostu o 5.9 1. a z tym związane znaczące zmniejszenie popytu wewnętrznego i produkcji przemysłowej.8 Ceny konsumpcyjne 2009 2010 pw 2011 pw -0.0 4.1% w roku 2008) oraz w Armenii (spadek o 14.0 -2. W WNP wskaźnik inflacji zmniejszył się z 15.3 5.7 3.5 4.9 3.5 4.

Singapur i Tajwan Źródło: DAP MG na podstawie danych WTO z marca 2010.9 2009 -12.8 4.5 2009 -12.5 4.3 Import 2008 2.8 6. normalizacja światowego handlu i przepływów kapitałowych oraz programy wsparcia Międzynarodowego Funduszu Walutowego.1 5.8 0.0 3.7 3. 3. Republika Korei.0 3.1 5.5 -6.3 7.5 8.5 -5.1 Kazachstan 3.7 13.1 25.6 2.5 -14.6 4.6 14.8 14.1 19.6 6.9 2007 6.8 -14.9% po stronie importu.1 -10.7 2011 pw 6.6 Źródło: DAP MG na podstawie danych MFW z kwietnia 2010.1 12.3 -0. Ukrainy i Białorusi – w tempie odpowiednio: 4%.7 4. wskazują na wychodzenie z recesji państw WNP oraz na ich powolne ożywienie gospodarcze.2 2.4 5.4 4.3 Ukraina 2.1 14. Realny wzrost globalnego handlu towarowego w 2009 roku Wolumen światowego handlu towarami – według wstępnych szacunków WTO – obniżył się w 2009 roku o 12.6 -0.5 11.2 -5.9 -16.0 20. Tabela 8 Tempo zmian światowego wolumenu wymiany handlowej w latach 2007-2009 (zmiana do roku poprzedniego.7 2.1 14.3 -14.4 4.9 2. że w 2010 roku gospodarka tego regionu będzie się rozwijać w tempie 4%.0 12.6 4.4 -14.8 9.2 11.5 4.2% po stronie eksportu oraz o 12.8 Ceny konsumpcyjne 2009 2010 pw 11.0 -0.5 4.4%.2 13. w tym przede wszystkim wzrost cen surowców energetycznych oraz nieznaczne zwiększenie produkcji i zatrudnienia.4 14.1 -15.6 -7.2 Białoruś 10.6 -10.4 Świat Ameryka Północna Stany Zjednoczone Ameryka Południowa i Środkowa Europa UE-27 WNP Afryka Bliski Wschód Azja Chiny Japonia Indie Nowo uprzemysłowione kraje Azji* *Hongkong.2 4.7 7.5 -16.6 Rosja 5. co było najgłębszym załamaniem obrotów międzynarodowych od II wojny światowej.8 1.0 15.7 0.2 0.2 7.3 14.7 5.4 4.2 -14.2 2.7 5.3 18. w tym najważniejszych partnerów handlowych Polski – Rosji.7% i 2.9 9.1 2.4 9.MINISTERSTWO GOSPODARKI Dane za ostatni kwartał 2009 roku. 28 .2 7.9 -11.6 Turkmenistan 10.8 1.3 4.5 9.9 -6.8 9.9 -5.7 -14. Tabela 7 Tempo wzrostu PKB oraz cen konsumpcyjnych w % (w relacji do roku poprzedniego) PKB 2008 2009 2010 pw 2011 pw WNP 5.2 1.1 17.4 6.2 Armenia 6.9 13.8 16.6 8.7 19.3 5.0 1.0 Eksport 2008 2.3 14.0 7.4 -13.2 3. Prognozuje się.3 17. 2008 15.2 17.3.1 3.4 -3.9 4.2 5.6 -4.8 -4.4 -11.8 0.8 -12.8 14.4 4.1 2.7 3.5 1.9 6.8 3.3 -2.5 -20.2 -5.3 13. jak i za pierwsze miesiące br.3 2.0 Azerbejdżan 10.7 8.0 0.8 -9. Wpływ na to miało kilka zasadniczych czynników.8 -1.0 3.6 -7.4 1.2 -2. ceny stałe z 2005 roku) 2007 6.0 7.6 4.1 2.3 -16.4 4.3 3.5 -24.

2 pkt. głębszy niż załamanie ogólnego światowego importu. Republikę Korei. czyli o 3. w której w 2009 roku zwiększył się wolumen importu – o 2. wolniej niż eksport światowy.4%. a w Japonii aż o 24.4 pkt. gdzie zarówno po stronie eksportu. Ameryka Południowa i Środkowa zmniejszyła swój realny eksport towarowy o 5. wolniej niż wolumen importu z tego regionu. Chiny są jednocześnie gospodarką.5%). Realne załamanie eksportu w najbardziej rozwiniętych krajach okazało się większe od średniej światowej.4% po stronie importu. Analogicznie kształtowała się sytuacja w Stanach Zjednoczonych. Natomiast w imporcie z tego regionu spadek wolumenu wyniósł 16. W 2009 roku realny eksport towarowy Ameryki Północnej zmniejszył się w tempie 14. czyli o 6. a importu o 14. zaś załamanie wolumenu importu było głębsze i wyniosło 11. proc.1%.9% w eksporcie i 16. o 10. czyli o 2.6%. jak i importu odnotowano spadki po 5. Relatywnie wolniejsze tempo spadku wolumenu obrotów odnotowano w krajach afrykańskich.6%.3% i okazał się o 3. Relatywnie najmniejszy spadek wolumenu eksportu odnotowano w regionie państw eksportujących ropę naftową – na Bliskim Wschodzie. W Stanach Zjednoczonych wolumen eksportu obniżył się o 13. 29 . Dominującym rynkiem jest tu rynek chiński. gdzie realny spadek wywozu wyniósł 10.4%. gdzie wolumen eksportu obniżył się o 5.7%.4%. szybciej niż globalny import. czyli o 3. gdzie wolumen obniżył się o 13.9%. Wolniejsze tempo spadku niż średnia światowa odnotowano również w grupie nowouprzemysłowionych krajów Azji. tj.3% (pomimo pojawienia się objawów dekoniunktury w II połowie roku). W okresie przed kryzysem ta grupa rynków charakteryzowała się stosunkowo wysoką dynamiką importu – w 2007 roku zwiększył się on o 19. Singapur i Tajwan.2%. Natomiast wolumen importu obniżył się tu ponad 2-krotnie szybciej. W tym regionie wolumen eksportu zmniejszył się o 14. a w roku 2008 o 16.2% po stronie eksportu oraz 4.5%.9%.2 pkt.4 pkt.3%. Jednocześnie mniejsze spadki odnotowano w krajach rozwijających się. proc. Realny spadek importu w 2009 roku okazał się z kolei największy w przypadku WNP. podczas gdy tempo spadku wolumenu eksportu było dwa razy wolniejsze (9. a importu 14. gdzie załamanie wyniosło 20. Wolumen eksportu krajów Azji obniżył się o 11. W przypadku drugiego dużego azjatyckiego rynku – Indii – spadki wolumenu obrotów wyniosły 6.5%. Na podobnym poziomie kształtowało się załamanie wolumenu obrotów wewnątrzunijnych – tu z kolei spadek po stronie eksportu wyniósł 14. do których zalicza się Hongkong. proc. gdzie wyniósł on 4. w Unii Europejskiej o 14.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Spadek wolumenu obrotów towarowych odnotowano w 2009 roku we wszystkich regionach świata.5 pkt.9%.8%.9%.5% w imporcie. proc.5%.9%. Realne spadki obrotów w Europie również były jednymi z wyższych w porównaniu ze średnią światową. Natomiast wolumen importu z tego regionu zmniejszył się o 16. proc.8%. szybciej niż eksport światowy.8%.

3 miliona baryłek dziennie w 2009 roku. po czym nastąpiło ich ponowne odbicie.4. po odbiciu z kryzysowego poziomu w drugim kwartale 2009 roku. 10 miliardów baryłek (największe nowoodkryte zasoby od 1990 roku). gdzie konsumpcja w ostatnich latach zwiększała się najszybciej. Po stronie podaży obiecująco rokują poszukiwania nowych złóż surowca. Kształtowanie się cen ropy w krótkim okresie zależy obecnie od tego.4. W tym przypadku doszło do znacznie szybszej poprawy sytuacji ekonomicznej. 10-20%. Zmiany cen światowych Na skutek światowego kryzysu w ostatnich miesiącach 2008 roku obserwowana była tendencja spadkowa światowych cen towarów. a zwłaszcza szybsze tempo poprawy sytuacji ekonomicznej w krajach rozwijających się. Wpływ na cenę ropy w dłuższym okresie będzie miała również sytuacja na rynku surowców alternatywnych. Szczególnie istotna była mniejsza podatność na skutki kryzysu azjatyckich krajów rozwijających się. że gospodarka będzie się szybciej rozwijać niż wcześniej przewidywano. 60%). pomimo spadku energochłonności tych gospodarek. które osiągnęły najniższy poziom w lutym 2009 roku. Szacuje się. Uwarunkowania cenowo – kursowe globalnych obrotów towarowych w 2009 roku 1. Na koniec 2009 roku indeks cen towarów szacowany przez MFW wzrósł o ponad 40% w stosunku do wartości tego wskaźnika z lutego 2009 roku. Wynika to z szybszego od oczekiwań tempa wychodzenia z kryzysu światowej gospodarki oraz z powodu coraz większej roli krajów rozwijających się w światowej wymianie.MINISTERSTWO GOSPODARKI 1. Pomimo lepszej sytuacji na rynkach wartość tego wskaźnika jest nadal niższa o 25% od jego najwyższego poziomu z lipca 2008 roku. Ceny ropy naftowej. Kształtowanie się cen na rynkach towarów konsumpcyjnych w czasie ostatniego kryzysu oraz w trakcie stopniowego polepszenia koniunktury jest odmienne w porównaniu do poprzednich światowych kryzysów. znacznie wzrosła konsumpcja ropy naftowej w krajach rozwijających się. Ewentualny wzrost cen powyżej poziomu 80 USD za baryłkę w krótkim okresie będzie zależał od tego. Warto zaznaczyć. spowodowany głównie ograniczeniem popytu w krajach OECD. Dla kontrastu. czy kraje produkujące ropę zdecydują się na zmniejszenie wolnych mocy produkcyjnych. szacowane na ok. Główną tego przyczyną był wzrost cen ropy naftowej (o ponad 70%) i cen metali (o ok. Kształtowanie się cen w średnim okresie zależeć będzie od utrzymania stabilności relacji popytu i podaży. Wzrost cen na rynkach metali był niewiele niższy od wzrostu zanotowanego na rynku ropy naftowej. zwłaszcza od ustaleń w ramach organizacji OPEC. co spowoduje presję popytową na wzrost cen oraz od podaży tego surowca. Główną przyczyną wzrostu cen było wychodzenie światowej gospodarki z kryzysu. W pierwszej połowie 2009 roku odnotowano nowe złoża. Po tym jak indeks cen metali szacowany przez MFW stracił ponad połowę przedkryzysowej najwyższej 30 . że kraje rozwijające się przyczyniły się najbardziej do zwiększonego popytu na ropę naftową – w ok. ustabilizowały się na poziomie między 70 a 80 USD za baryłkę w I kwartale br. takich jak gaz ziemny czy węgiel. czy światowa gospodarka nadal będzie przyspieszać w takim tempie.1. że najnowsze dane Międzynarodowej Agencji Energetycznej wskazują na spadek ogólnoświatowego zapotrzebowania na ropę o 1. Wzrost cen tego surowca w kwietniu 2010 roku wynikał z przekonań. Po stronie popytu przewiduje się dalszy wzrost zapotrzebowania w krajach rozwijających się.

zmniejszenie podaży ropy naftowej przez państwa należące do OPEC).POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI wartości. Presja na wzrost cen towarów konsumpcyjnych na skutek zwiększającego się popytu na nie może być większa. jakość gleby. Do znacznej poprawy sytuacji na tym rynku przyczyniły się w głównym stopniu kraje rozwijające się. której wzrost w latach 2005-2009 był znacznie wyższy niż w przeszłości. że w ciągu kilku kolejnych lat wzrost podaży produktów pochodzących z upraw – m. nowe rozwiązania technologiczne (w tym stosowanie nawozów sztucznych i środków owadobójczych) oraz postępująca urbanizacja. Kształtowanie się cen towarów żywnościowych w przyszłych latach zależy również od podaży. ceny żywności zanotowały jedynie skromny wzrost w stosunku do najniższych poziomów z grudnia 2008 roku. Analitycy spodziewają się dalszego. Przewiduje się. 24% na skutek wprowadzenia pakietu stymulacyjnego oraz inwestycji publicznych. W większości gospodarek zanotowano jednak spadek zapotrzebowania na metale w 2009 roku. Wyjątkami wśród towarów żywnościowych są kakao i cukier – w związku z negatywnymi szokami podażowymi u kluczowych producentów ceny na te towary kształtują się na znacznie wyższych poziomach. Wartość indeksu cen żywności według MFW obniżyła się w stosunku do końca 2009 roku o 5%. Na skutek silnego popytu oraz ograniczonej podaży wewnętrznej import metali do Chin wzrósł gwałtownie w 2009 roku. Po stronie podaży na wzrost cen wpłynęły ograniczenia w produkcji oraz zahamowanie obniżki kosztów ich wytwarzania. ryżu.in. jeśli tempo wzrostu gospodarczego na świecie będzie wyższe niż się prognozuje. ołów i cynk. podobnie jak wszystkich surowców ogółem. Duży wpływ na zbiory będą mieć zmiany klimatyczne. notując najniższy poziom w lutym 2009 roku. stopniowego wzrostu cen metali.in. soi i pszenicy przewyższy ewentualny wzrost zapotrzebowania na nie. czy też przez przeznaczanie upraw na biopaliwa. których zapotrzebowanie na metale wzrosło o ok. Głównym motorem wzrostu cen metali były miedź. duży wzrost cen wymienia się m. ograniczenia podaży (np. chociaż należy też pamiętać. Wśród innych istotnych czynników. co było efektem zaostrzenia norm środowiskowych oraz sytuacji na rynku pracy. Po stronie popytowej dominujące znaczenie miały Chiny. Światowe ceny towarów zależą w dużym stopniu od tempa wychodzenia gospodarki globalnej z kryzysu. Rok 2010 rozpoczął się spadkiem cen żywności. które mogą mieć wpływ na niespodziewany. kukurydzy. W przeciwieństwie do wielu innych towarów konsumpcyjnych. cyny i ołowiu. Biorąc pod uwagę relatywnie niską konsumpcję metali per capita w Chinach w porównaniu do innych krajów rozwijających się oraz przewidywania co do kontynuacji silnego wzrostu zapotrzebowania na metale ryzyko spowolnienia na ich rynku obecnie jest niewielkie. a od tego momentu – do końca 2009 roku – jego wartość podwoiła się. Wzrost zapotrzebowania na towary żywnościowe może być wywołany przez rosnącą konsumpcję żywności w krajach rozwijających się. w tym przede wszystkim import niklu. 31 . nagła chęć zwiększania przez przedsiębiorstwa zapasów oraz niespodziewana deprecjacja dolara. że spadek ich cen w wyniku kryzysu był mniejszy niż w przypadku innych towarów konsumpcyjnych. a przede wszystkim surowców. zasoby wodne. Główną tego przyczyną był wzrost ich podaży. W średnim okresie ceny żywności będą zależeć raczej od poprawy warunków upraw niż od zwiększania obszarów uprawnych. napięcia polityczne.

Głęboki spadek eksportu odnotowano również w państwach Afryki. podczas gdy w roku 2008 odnotowano tu dynamiczny wzrost wymiany. o 32% wobec wzrostu o 28% w roku 2008. O ile do połowy 2008 roku kurs euro stale umacniał się wobec dolara. Jednocześnie załamanie obrotów towarowych WNP okazało się znacznie głębsze od spadków obrotów światowych – o 13 pkt. Zmiany kursowe W 2009 roku miały miejsce . a import o 25%. Wśród państw tego regionu najbardziej załamał się eksport państw eksportujących ropę naftową.3.7% w 2009 roku.6 USD. WNP była również jednym z nielicznych regionów gdzie spadek eksportu (o 36%) przewyższył spadek importu (o 33%). W Azji sytuacja pod tym względem była zróżnicowana. wobec wzrostów odpowiednio o 21% i 30% w roku wcześniejszym.4. co w rezultacie przełożyło się na zwiększenie popytu na walutę amerykańską oraz na umocnienie jej kursu. to wobec japońskiego jena podlegał ciągłym wahaniom – w pierwszych czterech miesiącach 2009 roku kurs dolara umocnił się wobec jena o 9. po stronie eksportu oraz o 9 pkt. na którą przypadło 33% obrotów tego regionu.0% do 2. proc. O ile średniomiesięczny kurs dolara w 2009 roku utrzymał się na względnie stabilnym poziomie wobec chińskiego juana. o 40%. W listopadzie 2008 roku średniomiesięczny kurs euro ukształtował się na poziomie ok. Tempo spadku wymiany towarowej Brazylii. proc. 32 . a następnie Hiszpanii i Portugalii. Było to w głównej mierze rezultatem ujawnionej pod koniec 2009 roku dramatycznej sytuacji finansowej Grecji.7% w 2009 roku.rozpoczęte już w 2008 roku – znaczące wahania kursowe. wyniosło 23% po stronie eksportu i 27% po stronie importu.5%. tj. podczas gdy jeszcze rok wcześniej odnotowano tu najwyższą dynamikę wymiany.MINISTERSTWO GOSPODARKI 1. osiągając w lipcu 2008 roku rekordowo wysoki poziom – blisko 1.3 USD. w tym eksport spadł o 23% (wobec wzrostu o 15% w 2008 roku). Po upadku Lehman Brothers we wrześniu 2008 roku. Zmiany obrotów towarowych w głównych regionach W 2009 roku wartość światowych obrotów handlowych (wyrażona w dolarach) zmniejszyła się blisko 2krotnie szybciej niż wolumen obrotów. znacznie szybszy niż światowej wymiany. Inwestorzy zaczęli masowo przewalutowywać swój kapitał na wyjątkowo słabego dolara. zaobserwowano zmiany w wykorzystaniu instrumentów przez inwestorów – wyprzedawano wówczas akcje i poszukiwano bardziej bezpiecznych form lokowania kapitału. a import o 24% (wobec wzrostu o 16% w 2008 roku). W 2009 roku regionem o największym załamaniu obrotów towarowych była WNP. W Ameryce Południowej i Środkowej spadek obrotów towarowych był nieznacznie większy niż światowych obrotów. Z kolei w 2009 roku znowu odnotowano odwrócenie sytuacji – kurs euro w okresie od lutego do listopada 2009 roku umocnił się wobec dolara o ponad 16%.4% w roku 2008 do 3. importu. podczas gdy jeszcze rok wcześniej wzrósł on o 34%. 1. które w szczególności dotknęły dwóch głównych walut – euro i dolara. to w drugiej połowie 2008 roku doszło do odwrócenia tej tendencji. czyli wraz z rozpoczęciem światowego kryzysu finansowego. Aprecjacja europejskiej waluty nie trwała jednak długo – od grudnia 2009 roku kurs euro zaczął radykalnie tracić na wartości. a w światowym imporcie z 3. Przełożyło się to na zmniejszenie udziału WNP w światowym eksporcie z 4. Eksport w tym regionie zmniejszył się o 24%.2. po czym od kwietnia do listopada 2009 roku osłabił się o blisko 10%.4. 1.

7 4.35 479.2%). 17.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Tabela 9 Obroty towarowe w handlu światowym w 2009 roku Eksport Lp. Kraj Stany Zjednoczone Chiny Niemcy Francja Japonia Wlk.5 1.5 9. 7.93 241.78 330. proc.55 290. 1.7 1. 14.00 1. 9.66 498. proc.603.48 580.51 Lp. 13.00 Chiny Niemcy Stany Zjednoczone Japonia Niderlandy Francja Włochy Belgia Republika Korei Wlk.61 323. Taka sama tendencja spadku obrotów wystąpiła w Stanach Zjednoczonych.63 188. 12.29 245.00 475.9 8. 17. Hongkongu (o 11%).1 2.81 329. do 221 mld USD w 2009 roku.8 4. 8. 10. 3.2 2.9 9.647. 11. Emiraty 19. Sytuacja w handlu poszczególnych krajów była znacznie zróżnicowana.in. czyli o 21%.201.8 1.65 315.6 4. Wartość Udział (w (mld USD) %) 1. 8.5 1.81 404.0 1. czyli o 2 pkt. Japonii (o 26%). Brytania Niderlandy Włochy Hong Kong Belgia Kanada Republika Korei Hiszpania Singapur Indie Meksyk Rosja Taipei Import Wartość Udział (w (mld USD) %) 1.00 Źródło: DAP MG na podstawie danych WTO z marca 2010. 3.7 1.4 3. 2.52 410. a import o 3 pkt. 15.40 20.36 550. a import głębiej (o 26%).84 218. 6. a import o 25%.005.0 100. gdzie eksport spadł o 8 pkt. wolniej niż światowy import.38 146. Indonezji (o 14. Szwajcaria 172.461. 9. co w rezultacie przełożyło się na ponad 2. Kraj 1.53 304. 15.6 2.52 174.24 352.0 3. 6.44 269.056.7 2.64 1. 13.120.25 369.16 100.2%) oraz Chin (o 16%).75 203.6 1. proc. Polska 134. 10. Przełożyło się to na wzrost nadwyżki obrotów towarowych o 68 mld USD. Korei (o 14%). szybciej niż światowy import. Z kolei odwrotną sytuację odnotowano w Kanadzie. do 147 mld USD. 7.0 2.9 1. 2. 11. 4.8 3. do 574 mld USD. 14.9 3. proc. 33 . czyli o 31%. 12. szybciej niż światowy eksport.68 1.8 12. 18.7 3.0 1. Z kolei szybciej od średniego spadku dla państw Azji ogółem zmniejszył się eksport m.4 7. Jednocześnie spadki te okazały się łagodniejsze od spadków światowych obrotów. 5.92 350.5 1. 16. Eksport towarowy Azji zmniejszył się w 2009 roku o 18% wobec jego wzrostu o 15% w roku 2008. Brytania Hong Kong Kanada Rosja Singapur Meksyk Hiszpania Taipei Arabia Saudyjska Zjedn. 16.1 4. 4.17 229. Jednakowe zmniejszenie obrotów odnotowano w Unii Europejskiej.7 2.91 191. W rezultacie saldo obrotów towarowych tego pierwszego rynku znacząco się polepszyło – redukcja deficytu o 335 mld USD.8 2.7 2. 21.in. Tajlandii (o 14.79 445.97 363. 18.39 27.5 2.3 2. a drugiego pogorszyła – przekształcenie nadwyżki w wysokości 37 mld USD w deficyt na poziomie 14 mld USD w 2009 roku. czyli o 1 pkt.7 1.7 7.0 1. wolniej niż światowy eksport.0 2. gdzie eksport zmniejszył się (o 18%) łagodniej niż światowy eksport.5krotne zmniejszenie deficytu wymiany towarowej.8 2. W Ameryce Północnej eksport w 2009 roku zmniejszył się o 21%.79 351.7 1.6 12. 5.08 Świat 12. Polska Świat W Europie spadki wymiany towarowej były zbliżone do spadków wymiany światowej i wyniosły 23% w eksporcie i 25% w imporcie (wobec wzrostów odpowiednio o: 11% i 12% w roku 2008).36 551. Arabskie 175. Wolniej od średniego spadku dla regionu zmniejszył się eksport m.94 243. a import o 21% wobec jego wzrostu o 21% rok wcześniej.95 931.

6 -13. z ich specjalizacji w produkcji proeksportowej oraz z kluczowej roli tych państw w globalnych łańcuchach produkcji.4 10.8 8.8 5.3 13.2 7.8 -10.2 4.7 28.0 17. Brytania Niderlandy Polska Stany Zjednoczone Japonia Rosja Chiny Indie *-prognoza Źródło: DAP MG na podstawie danych OECD z maja 2010.1% w roku 2009. W całym 2009 roku wolumen eksportu zmniejszył się o 12.1% w porównaniu z 6.6 9. Wśród wymienionych państw wolniejsze tempo spadku po stronie importu odnotowano w przypadku Chin (o 11%) oraz Hongkongu (o 10.1 -14.7 6.8 8.6 9.9 5. Prognozowane tempo wzrostu eksportu i importu w wybranych gospodarkach przedstawia poniższa tabela. Eksperci wskazują.9% w roku 2009.9 6.0 5.0 8.6%. Również według OECD szybsza odbudowa handlu nastąpi w krajach rozwijających się.2 -8.in.6 -13.6 -11. które ma wynieść 7. a w roku 2011 o 8. 34 .6 6.1 Niemcy Francja Włochy Wlk. Tabela 10 Prognoza zmian obrotów handlowych w latach 2009-2011 2009 Eksport Import -14.0 6. że od połowy 2009 roku obserwowane jest ożywienie w globalnym handlu. a w imporcie z 6. a w przypadku rozwiniętych trzech lat.2 13.4%. Natomiast import wzrósł wówczas o 2.0 8.5. Prognozuje się.3 13. Jednocześnie założono.3%) i Indii (o 20%). Spadki obrotów obserwowano już od IV kwartału 2008 roku.9 3.9 7.7 7.4 -10.9%.0 -4.2%).2 -8. Według danych WTO w 2008 roku wolumen światowego eksportu zwiększył się o 2.9 -8.7 -9.8 8.9% w roku 2008 do 9. Udział Chin w ogólnym światowym eksporcie zwiększył się z 8.7 -30.2%. a następnie spadki globalnych obrotów handlowych.4 2010* Eksport Import 10. że globalna wymiana handlowa wzrośnie w 2010 roku realnie o 9.9 9.4% w 2007 roku.5 -9.6 3.4 13.9 8.9% do 8. że gdyby realny wzrost wymiany utrzymał się we wskazanym tempie. Perspektywy rozwoju handlu światowego w 2010 roku Pogorszenie sytuacji w gospodarce światowej w II połowie 2008 roku przełożyło się na wyhamowanie. 5-6% niższy niż w okresie przedkryzysowym. 10% (w ujęciu rocznym).8 13.5%.1% w roku 2007.9 -10.8 6.5 9.5%.1 10.2% wobec wzrostu na poziomie 6.9 -9.7 -6.2 7.9 -24. importu zaś o 12. 1.2 6. Z przewidywań WTO wynika.0 5. co będzie wynikało m.9 11. pozostaje nadal o ok.2 25.0 -17.7 -9.5 2. którego wolumen w II połowie 2009 roku i I kwartale 2010 roku zwiększył się o ok.9 -19.4 7.MINISTERSTWO GOSPODARKI Singapuru (o 20. że bardziej dynamicznie zwiększy się wolumen eksportu w krajach rozwijających się (włącznie z WNP) – o 11%. Eksperci spodziewają się wolniejszego tempa wzrostu eksportu w krajach rozwiniętych. ze wzrostu popytu wewnętrznego w tych krajach. to wielkości obrotów przekroczyłaby ich poziom z okresu przed kryzysem w przypadku krajów rozwijających się w ciągu dwóch.5 2.3 22.4 2011* Eksport Import 8.1 4. Z kolei według OECD światowy wolumen handlu wzrośnie w 2010 roku o 10. Jednocześnie poziom obrotów na koniec I kwartału br.

6.4 -2.0 -6. obniżają dochody budżetowe. oraz.2 -0. pakiety antykryzysowe.8 2006 2007 2008 2009 2010 2011 Japonia Źródło: Opracowanie DAP MG na podstawie danych Eurostat i OECD. USA i Japonii 2005-11 % 2005 0. Według dokonanych analiz odpowiadał on w ponad połowie za pogorszenie stanu finansów publicznych.0 -10. USA i Japonię. które dotknęły główne gospodarki świata m. tzn.7% w roku 2008.3 -2. W czasach recesji spadają dochody państwa. strefie euro.3% w porównaniu z występującą tu rok wcześniej równowagą sektora. 1 European Economic Forecast. jeżeli chodzi o dyskrecjonalną. a jednocześnie rosną wydatki. Również w Japonii deficyt zwiększył się do 7. o automatycznych stabilizatorach fiskalnych oraz o pakietach antykryzysowych.in. początkowo w obrębie deficytu budżetowego. W strefie euro deficyt finansów publicznych pogłębił się z poziomu 2% PKB w 2008 roku do 6. np.9 -8.0 -2. Wykres 1 Wynik sektora finansów publicznych w UE.0 -4. inwestycyjne i/lub socjalne. Autumn 2009.0 -12. interwencjonistyczną politykę fiskalną rządów.4 -1. Globalne finanse publiczne Światowy kryzys finansowy z lat 2008-2009 przyniósł poważne wyzwania dla polityki makroekonomicznej. co zostało zaprezentowane poniżej w tabelach i na wykresach. 35 -3.3 -6.6 -2.5 -3.3 -8.3 -2.2 -6. a następnie w zakresie długu publicznego.7 USA -6. wymusiła na rządach poszczególnych państw wdrożenie bodźców fiskalnych. który zdeterminował znaczący wzrost deficytów był kryzys gospodarczy.6 -2. Pierwszy rodzaj oddziaływania polityki fiskalnej na gospodarkę realną wiąże się z automatyczną reakcją dochodów i wydatków na zmiany cyklu koniunkturalnego. Z analiz Komisji Europejskiej1 wynika.1 -3. Deficyt Stanów Zjednoczonych okazał się blisko 2-krotnie wyższy niż rok wcześniej.3 -1. W ostatnim okresie można było zaobserwować na gruncie empirycznym negatywne relacje.: Unię Europejską.3 -1. skutkują podobnie. Międzynarodowy Fundusz Walutowy wskazuje.8 -2.8 -7.6 -8. w tym o charakterze socjalnym.6 -0. poprzez obniżki podatków. Efektem powyższych zjawisk jest pogorszenie stanu finansów publicznych. mających na celu pobudzenie popytu.1% rok wcześniej. że w najbardziej rozwiniętych gospodarkach w 2009 roku deficyt sektora finansów publicznych wyniósł 10% PKB w porównaniu z 4. tj. w tym fiskalnej.0 -7.5 -2.1 -2. że w obrębie gospodarki unijnej głównym czynnikiem.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 1.2% PKB w roku 2009 wobec 2. Natomiast. Pogarszająca się sytuacja ekonomiczna głównych gospodarek świata.0 Strefa euro 16 EU 27 -11.in.7 .5 -2. to odpowiada ona w blisko jednej czwartej za tę negatywną sytuację. obejmujące m.7 -6.0 -10. W tym miejscu można mówić o dwóch rodzajach stymulowania fiskalnego. przy czym w dominującej tu gospodarce niemieckiej wyniósł on 3. zwiększają wydatki państwowe.3% w roku ubiegłym. Działania interwencjonistyczne.0 -2.

4 Finlandia EA R 2.7 -1.4 -1.1 -3.3 -3.OECD Źródło: Opracowanie DAP MG na podstawie danych Eurostat i OECD.7 -8.4 Luksemburg EA R 0.1 -3.0 -10.0 -5.5 -6. Eksperci MFW szacują.5 -3.3 0.0 0.1 -7.prognoza Komisji Europejskiej. nadmiernego deficytu **EDP . co prowadzi przy niekorzystnych tendencjach do jego stałego wzrostu. że poziom deficytu sektora finansów publicznych w większości z tych rozwiniętych gospodarek nie zostanie istotnie ograniczony w 2010 roku.5% (z 65.0 1.3 Hiszpania EA EDP 2013 1.3 -8. USA i Japonii w latach 2005-11 Procedura nadmiernego deficytu status** termin korekty Wynik (nadwyżka / deficyt) sektora g.9 -6.4 -2.1 Węgry D EDP 2011 -7.0 -1.6 -5.9%).uczestnik ERM II *D .9 -2.2 5. -2.8 -6. Tabela 11 Wynik sektora finansów publicznych UE.3% (z 69.7 Dania ERM II / O R 5.5 Rumunia D EDP 2012 -1.7 -3.8% rok wcześniej.7 -3. W 2009 roku obserwowano rosnący poziom długu publicznego.6 -5.9 -0.7 -4.1%).4 -9.3 Strefa euro 16 nie dot.5 2.0 -3. nie dot.8 -4.4 0.6 Malta EA EDP 2011 -2. nie dot.0 Włochy EA EDP 2012 -4.1 Czechy D EDP 2013 -3.0 0.2 -1.8 Cypr EA R -2.7 0.1 Wielka Brytania O EDP 2014/15 -3.0 -7.MINISTERSTWO GOSPODARKI Deficyty fiskalne kumulują się w dług publiczny.8 -4.5 -0.7 -5.9 -2.0 -2.6 -9. dla USA i Japonii .3 Portugalia EA EDP 2013 -6.9 -7.2 4.3 -5.państwo z derogacją *O .2 -9.7 -5.8 -3.7 -5.6 -5.2 -3.państwo z klauzulą opt-out **R .9 Państwo / grupa państw grupa* Austria EA EDP 2013 -1.6 -2.0 -2.8 -6.7 -5.7 -2.9 3.4 -1.7 -1. strefy euro do 78.6 -1.0 -6.2 -2.3 -5.7 Legenda: *EA .7 -5.strefa euro *ERM II .6 -0.0 5.9 -2.9 -2.2 -1.3 -14. nie dot.3 -6.4 -5. nie dot.8 -4.1 -8.1 -7.6 -2.2 0.9 -9.3 -0.7 -5.4 -0.0 Grecja EA EDP 2014 -5.9 -4.5 3.7 Litwa ERM II / D EDP 2012 -0.2 -2.1 1.4 -8.0 Polska D EDP 2012 -4. -2.0 -5.0 -10.4 -8.3 0.5 -1.8 Irlandia EA EDP 2014 1.3 -8.7 -1. nie dot.0 Słowacja EA EDP 2013 -2.5 -2.8 -2. 36 .7 -7.5 -5.3 Niderlandy EA EDP 2013 -0. jako % PKB 2005 2006 2007 2008 2009 2010*** 2011*** -4.9 -2.4 -2. terminu likwidacji nadmiernego deficytu *** .4 -1.8 -3.9 -7. a w przypadku Niemiec do 72.2 -7.2 4.9 -11. który w przypadku Stanów Zjednoczonych zwiększył się do 83.3 -6.3 -0.2 -7.6 2.1 Szwecja D 2.3 -4.3 -1.1 -9.8 -12.0 -3.2 -2.5 -0.7 -7.1 -11.7 -13.4 3.5 0.5 -8.8 Francja EA EDP 2013 -2.2 -2.5 -11.2 -3.7 -2.8 2.5 -3.9 -9.4 -5.5 -1.1 -7.0 -8.7 Belgia EA EDP 2012 -2.6 -4.9 -8.2 0.4 -2.0 Bułgaria D R 1.1 -7.1 EU 27 nie dot.3 2.1 -4.6 -2.5 Estonia ERM II / O 1.9 -8.6 -2.0 2.5 -1.6 3.3 -11. -6.3 -2.6% PKB wobec 198.6 0.6 -2.3 -5.9 -3. -3.0 -3.g. Economic Forecast .5 -2.7 4.3 -1.3 Niemcy EA EDP 2013 -3.rekomendacja Rady Ecofin ws.Spring 2010.0 1.2 3.raport Komisji nt.6 -2.8 -9.9 -3.5 Łotwa ERM II / D EDP 2012 -0.5 -0.6% w roku 2008). W gospodarce japońskiej tradycyjnie wysoki dług publiczny pogłębił się do 217.6 -2. których kondycja została nadwyrężona przez obciążenia związane z działaniami antykryzysowymi.8 3.6 USA nie dot.2 -4.3 Japonia nie dot.6 2.2% PKB (z 70.4 -4.0 -4. nie dot.5 -0.0 Słowenia EA EDP 2013 -1. nie dot.7 -2.3 -3.3 -7. ale jednocześnie wskazuje się potrzebę zreformowania finansów publicznych.4 -2.4 -3.4 -0.3 -2.8 -3.1 -7.3 -8.9 -5. nie dot.4 -0.5 -12.9 -2.3 -6.2 -6.

0 26.7 9.2 14.8 95.7 13.8 4.1 124.4 12.6 Grecja 100.5 44.5 87.8 61.8 217.2 Strefa euro 16 70.4 56.Spring 2010.3 Niemcy 68.6 37 .3 Litwa 18.1 Włochy 105.9 88.1 35.8 44.6 7.9 72.8 85.9 63.3 72.3 78.0 67.6 59.0 47.7 40.2 9.4 42. Źródło: Opracowanie DAP MG na podstawie danych Eurostat i OECD.2 92.6 4.4 78.6 Luksemburg 6.5 43. Economic Forecast .6 Finlandia 41.3 66.8 Słowenia 27.6 73.6 * .8 68.7 69.3 91.7 52.2 30.3 234.8 32.6 Szwecja 50.5 77.0 73.0 0.9 62.4 63.0 78.5 106.6 43.3 USA 61.7 14.0 30.4 Cypr 69.7 63.7 35.4 Wykres 2 Dług sektora finansów publicznych w UE.0 66.1 47.5 36.6 % 240.6 35.7 45.7 30.7 EU 27 62.8 69.8 86.8 12.5 70.9 Hiszpania 43.2 Belgia 92.8 Dania 37.7 63.9 66.0 97.9 64.9 188.0 Łotwa 12.6 Węgry 61.4 10.5 Słowacja 34.4 61.4 29.2 115.2 51.3 45.7 18.1 14.5 Niderlandy 51.3 23.1 70.7 35.7 79.2 78.6 66.1 6.6 133.0 69.9 41.3 76.5 Malta 70.2 62. USA i Japonii 2005-11 191.9 25.1 187.6 Japonia 191.5 49.7 73.6 57.5 69.3 27.1 190.7 40.9 Irlandia 27.0 Estonia 4.1 48.7 61.8 47.5 103.5 6.8 45.1 62.1 88.3 61.6 58.2 59.3 Czechy 29.prognoza Komisji Europejskiej.5 3.0 2005 2006 2007 2008 EU 27 2009 Japonia Strefa euro 16 Źródło: Opracowanie DAP MG na podstawie danych Eurostat i OECD. 2011* 72.1 62.9 Portugalia 63.8 65.8 61.8 Polska 47.0 50.0 19.1 77.4 23.8 38.8 106.1 79.0 35.6 84.8 67.7 84.1 187.6 83.0 77.1 64.0 227.0 16.0 43. strefie euro.6 227.1 68.2 60.3 48.6 29.3 42.6 36.4 24.2 39.6 65.5 29. dla USA i Japonii – OECD.2 64.4 45.6 46.1 84.6 81.5 83.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Tabela 12 Dług sektora finansów publicznych UE.6 66.7 23.9 Wielka Brytania 42.7 29.1 190.0 45.1 63.2 41.7 99.1 97.3 42.8 234. 66.0 53.8 217.8 118.4 34.6 61.5 62.6 2010 70.1 88.8 67.9 72.3 38.6 79.9 15.6 13.4 54.8 17.2 22.1 27.9 88.7 53.5 58.0 Bułgaria 29.0 68.9 100.8 2011 USA 160.7 198.5 12.5 Francja 66.6 64.7 39.1 71.2 34.1 115.6 65.7 198.0 39.2 89.4 22.8 96. USA i Japonii w latach 2005-11 Państwo / grupa Dług sektora general gevernment jako % PKB 2005 2006 2007 2008 2009 2010* państw Austria 63.5 83.4 39.5 19.4 58.4 18.0 58.9 18.6 83.9 78.4 80.8 Rumunia 15.7 99.2 44.

o dynamice długu gospodarki europejskiej w relacji do PKB w latach 2007-2011 decydują głównie następujące czynniki: saldo pierwotne. jej restrykcji. W konsekwencji na koniec 2011 r. W rezultacie stan światowych finansów publicznych będzie w najbliższych latach w istotny sposób determinował globalny rozwój gospodarczy. ponieważ nadmierne potrzeby pożyczkowe sektora publicznego będą absorbowały coraz większą część oszczędności prywatnych. jak i samej realizacji procesu zacieśniania polityki fiskalnej. Według analiz przeprowadzonych przez Komisję Europejską.7 pp. że bez radykalnych reform nie będzie możliwy powrót do stanu zdrowych finansów publicznych i zrównoważonego wzrostu gospodarczego. 2 Mowa w tym miejscu o efekcie ricardiańskim. Na kolejne dwa lata (2010-2011) prognozowany jest dalszy wzrost zadłużenia. czyli po okresie prosperity z połowy pierwszej dekady XXI wieku. Wydaje się. że sam kryzys nie był źródłem skali obecnych problemów.8% PKB z 58. zwiększeniu stopy oszczędności w oczekiwaniu na wzrost obciążeń fiskalnych w przyszłości. jest największym przyrostem jednorocznym w dotychczasowej historii wspólnej gospodarki. który mógłby zneutralizować skutki stymulacji fiskalnej i oczekiwanego efektu keynesowskiego. Ostatni światowy kryzys gospodarczy przyczynił się do wystąpienia znaczących nierównowag w globalnych finansach publicznych. że podjęte działania interwencjonistyczne nie osiągną zamierzonych rezultatów2. Działania interwencjonistyczne rządów USA. poziom długu UE-27 prawdopodobnie wzrośnie do 83. Rozmiar pakietów fiskalnych. tzn. bez uwzględnienia odsetek obsługi długu (9. Większość krajów rozwijających się. 3 Decydującą rolę odegra w tym miejscu właściwy czas oraz tempo zarówno wychodzenia z pakietów antykryzysowych.MINISTERSTWO GOSPODARKI Wzrost relacji długu do PKB w UE-27 w 2009 r. tj. w tym Polska. znajduje się w nieco lepszym położeniu ze względu na niższy wyjściowy poziom długu publicznego w relacji do PKB oraz wyższą oczekiwaną dynamikę wzrostu gospodarczego. Dla uzasadnienia tej opinii należy odwołać się do problemu kluczowego. że bez dokonania odpowiednich zmian dług będzie przyrastał z powodu samej konieczności jego obsługi. w dłuższej perspektywie brak konsolidacji fiskalnej uniemożliwi powrót na ścieżkę wysokiego wzrostu. o 12 pp.8% w 2007 r.) oraz przyrost odsetek od zaciąganego nowego długu celem spłaty odsetek od starego długu (11.2 pp. W praktyce oznacza to konieczność przejścia od antycyklicznej do procyklicznej polityki fiskalnej. Japonii oraz gospodarek UE odegrały w tym znaczącą rolę. jakim są międzyokresowe ograniczenia fiskalne. Większość krajów rozwiniętych miała nadmierne deficyty i zadłużenie publiczne już w chwili rozpoczęcia się recesji. Część światowych gospodarek popadło w pułapkę zadłużenia. Świadomość trudnej sytuacji fiskalnej i oczekiwanie jej dalszego pogorszenia może przyczynić się do tego. Oznacza to. Należy jednak zaznaczyć. Realna długoterminowa stopa procentowa jest wyższa niż obecne oraz prognozowane tempo wzrostu PKB.). W obecnej sytuacji. które wdrożono nie był bowiem adekwatny do realiów współczesnej gospodarki światowej i stanu finansów publicznych w okresie bezpośrednio poprzedzającym kryzys. że w tej grupie nie nastąpiło istotne pogorszenie wskaźników fiskalnych w stosunku do sytuacji sprzed kryzysu. Nie oznacza to. kiedy światowy kryzys nie został w pełni przezwyciężony może to rodzić kolejne zagrożenia dla przyszłego wzrostu gospodarczego3. Jednak z drugiej. czyli dochody pomniejszone o wydatki. Ujawnienie się międzyokresowych ograniczeń budżetowych spowodowało konieczność szybkiego dostosowania fiskalnego w większości gospodarek. 38 .

wymusi ona konieczność zbilansowania budżetów centralnych poprzez znaczące ograniczenie ich strony wydatkowej. Z dużym prawdopodobieństwem w kolejnych okresach. która szacowała w kwietniowej prognozie (Economic forecast – Spring 2009) obniżenie PKB Polski w 2009 r. utrzymały swoje niekorzystne oddziaływanie na gospodarkę Unii Europejskiej również w roku kolejnym. zwłaszcza w nadal utrzymującej się w otoczeniu gospodarczym atmosferze niepewności i ryzyka. będące skutkiem załamania na rynku instrumentów finansowych w Stanach Zjednoczonych. (w relacji do roku poprzedniego) w % % 1.0 -5.0 -1.3 -5. w Unii Europejskiej. Z kolei to w dłuższym horyzoncie czasowym może negatywnie wpłynąć na możliwości prowadzenia skutecznej ekspansywnej polityki fiskalnej. Przy szacowanym na 4. lepszy rozwijając się w tempie 1. 2. jako jedyna spośród unijnych gospodarek. Awersja do ryzyka.8 Łotwa Litwa Estonia Słowenia Finlandia Irlandia Rumunia Węgry Szwecja Bułgaria Włochy Dania Niemcy Wlk Brytania Słowacja UE 27 Czechy Niderlandy Hiszpania Austria Luksemburg Belgia Francja Portugalia Grecja Cypr Malta Polska -18.6 -3.0 -3.9% spadku PKB w 2009 r.6 -2. w dłuższym okresie polityka ta może okazać się bardzo ryzykowna.5 -3.0 -5.0 -2.1 -4. Należy podkreślić. Mimo osiągnięcia krótkookresowego celu w postaci ograniczenia spowolnienia dynamiki rozwoju gospodarczego.8 -7.4%. wymuszająca narastające obciążenia budżetów państwowych dążących do stymulacji pozbawionych prywatnych środków gospodarek.7 -1. POLSKA W UNII EUROPEJSKIEJ 2.0 0.1.5 5.2 -4. Polska na tle Unii Europejskiej4 Negatywne trendy zapoczątkowane w globalnej gospodarce w 2008 r.1 -6. dla podtrzymania wiarygodności kredytowej. Wykres 3 Zmiana wielkości PKB w UE w 2009 r.9 -4.4 -3.8 -7. Polska.7 -4.0 -14. że rezultat ten był zdecydowanie wyższy niż przewidywania Komisji Europejskiej.8 -14. Produkt Krajowy Brutto W 2009 r. wpłynęła na zwiększenie nierównowagi finansów publicznych państw członkowskich Wspólnoty.0 -4..7 pkt.9 -4.1 -7. Polska osiągnęła wynik o 6. zdołała utrzymać się na ścieżce wzrostu gospodarczego.0 Źródło: Eurostat 4 Dane: Eurostat 39 .1.1 -7. o 1.6 -2.0 -20.0 -25.1 -5. proc.0 -15.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 2.0 -10.9 -4.1.8% w skali roku.

9 67.7 69.0 Belgia -13.5 86.2 77.5 Polska -5. na tle wybranych krajów UE w latach 2005-2009 Strefa Euro Republika Czeska Węgry Polska Słowenia Słowacja Źródło: Eurostat STRIND.5 84.1 80.2 -18.5 40.6 Niderlandy Rumunia -5.6 -7.5 69.2. Pogorszenie koniunktury zarówno wewnątrz.7 Portugalia -8. które wspólnie ograniczyły skutki globalnego kryzysu finansowego w kraju.jak i egzogenicznych.3 Niemcy -16.9 Finlandia -21. FCL – pomogła w utrzymaniu wiarygodności Polski jako kraju wypłacalnego) czy też rządowy plan antykryzysowy (wsparcie przedsiębiorstw oraz pracowników przy ograniczonym obciążeniu budżetu państwa). in.2 Cypr -8.0 -30.1 2.8 Hiszpania -15.1 UE 27 -14.4 Grecja -9.9 Szwecja Słowenia -17. wyrażonego w %PKB.3 66. o 14.4 2007 40.2 72.0% w skali roku.0 Źródło: Eurostat Na tle Unii Europejskiej spowolnienie produkcji sprzedanej przemysłu w Polsce w 2009 r. O mniejszej skali spadku niż w innych gospodarkach zadecydowały chłonność naszego rynku wewnętrznego oraz ograniczany deprecjacją złotego spadek eksportu. deprecjacja złotego (wolniejszy spadek eksportu niż importu zwiększył kontrybucję eksportu netto we wzrost PKB).1 82.1.1 77.9 58.0 Estonia -25.4 Węgry -17.4 Malta Francja -12.8 Dania -15.9 Wlk Brytania -10.1 76. elastyczna linia kredytowa (Flexible Credit Line. Były to m.0 -10.2 Austria -11.MINISTERSTWO GOSPODARKI Relatywnie dobry wynik polskiej gospodarki był efektem połączenia kilku czynników.0 -20.9 Czechy -13.8 Luksemburg -15.2 -3. Efektem tego było zmniejszenie produkcji sprzedanej przemysłu w Unii Europejskiej w 2009 r.7 83.9 Irlandia -4.2 66.0 -15. zarówno endo. było zdecydowanie najmniejsze (spadek o 3.3 2006 39. Przemysł W 2009 roku w produkcji sprzedanej przemysłu w Unii Europejskiej odnotowano znaczące pogłębienie spadków zapoczątkowanych w roku poprzednim.9 38.5 Bułgaria -17. (w relacji do roku poprzedniego) w % % 0.9 70.1 62.2 80. 40 .6 Słowacja -14. jak i na zewnątrz wspólnego rynku skutecznie ograniczyło popyt na produkcję przemysłową wytwarzaną przez unijne gospodarki.4 77. Tabela 13 Wartość eksportu towarów i usług Polski.7 2008 41.4 Włochy -17. Wykres 4 Produkcja sprzedana przemysłu w UE w 2009 r.1 39.6 76.5% w skali roku).1 Litwa -14.8 Łotwa -15.0 37.2 40. relatywnie niski stosunek wartości eksportu do PKB (mniejsze uzależnienie od popytu zagranicznego w tworzeniu wartości dodanej w gospodarce). 2005 37.0 -25.1 -12.0 2009 36.

3%.5 -4.6 -11. UE . którego gospodarka zdołała utrzymać w skali roku w każdym z czterech kwartałów 2009 r. W całym roku 2009 sektor budowlany w kraju zwiększył produkcję o 4. kształtowały pozytywne oczekiwania co do koniunktury na rynku w przyszłości. Jednakże przy gwałtownym wzroście awersji do ryzyka inwestycyjnego w 2009 r. 41 .9 -0. Bardzo niekorzystne warunki atmosferyczne w kraju skutecznie ograniczyły aktywność przedsiębiorstw z branży budowlanej.5%.3 -5.wzrost o 4.0 -1.7%. wyniki sektora budowlanego unijnych gospodarek znacząco pogorszyły się. osiągnąć polskiej gospodarce jako jedynej w UE wzrost produkcji sprzedanej przemysłu (Polska . pozwoliły w ostatnim kwartale 2009 r.0 -28.0 -60.7 -6. W kolejnych miesiącach sytuacja stopniowo się poprawiała. Zmniejszenie awersji do ryzyka oraz odradzający się popyt zewnętrzny.7 -15. w 2009 r.4% r/r). UE .0% r/r). co wynikało głównie z zaawansowanych prac przy realizacji inwestycji współfinansowanych ze środków UE oraz ograniczonego.1.4 -20. 2. Początek 2010 r.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Zdecydowanie najgorszy pod względem wyników analizowanego sektora w Polsce okazał się być pierwszy kwartał roku (Polska . redukując ich produkcję w pierwszym kwartale o 15.spadek o 7.4 -15. (Polska – wzrost o 10.7%.0 Źródło: Eurostat Jedynym państwem członkowskim UE.1 4.5 Łotwa Estonia Słowenia Grecja Dania Rumunia Bułgaria Finlandia Wlk Brytania Włochy Słowacja Hiszpania Cypr UE 27 Belgia Portugalia Niderlandy Francja Węgry Szwecja Malta Austria Czechy Niemcy Luksemburg Polska -35. skutkującego wycofaniem się inwestorów z wcześniej zaplanowanych projektów oraz spowolnieniem dotychczas realizowanych.3 -13.9 -20. produkcja budowlana spadła w UE-27 o 8. wbrew oczekiwaniom. głównie z racji silnej stymulacji fiskalnej..0 -10.spadek o 10. jak i niskiej bazy statystycznej z analogicznego okresu roku ubiegłego.0 -50.0 -10.3 -3. lecz nadal utrzymującego się popytu na nieruchomości.7 -6.0 -30. Wykres 5 Produkcja budowlana w UE w 2009 r. przyniósł przerwanie tendencji wzrostowej.0 -20.4% r/r (UE – spadek o 7.8 -8.1 1.5 % 10.3 -11.8% r/r). Wznoszący trend wskaźnika kontynuowany był również w pierwszym kwartale 2010 r.5 Litwa -48.2 -14. (w relacji do roku poprzedniego) w % 0. W porównaniu do roku poprzedniego. UE – wzrost o 4.5 -2. będące pochodną utrzymującego się na wysokim poziomie popytu na nieruchomości oraz realizowanych inwestycji infrastrukturalnych w Unii Europejskiej.0 -40. Budownictwo Bardzo dobre wyniki produkcji budowlanej w poprzednich latach.4 -11.2 -11. Tegoroczne wzrosty to efekt zarówno poprawy koniunktury.9%.6 -6. dodatnią dynamikę produkcji budowlanej była Polska.spadek o 17.1% r/r).0 0.3.

Poziom analizowanego wskaźnika w Polsce utrzymał się na stosunkowo niskim poziomie i wyniósł 8. do jakich doszło na przełomie XX i XXI wieku. Negatywnym skutkiem tych zmian był istotny wzrost poziomu ryzyka podejmowanego przez instytucje finansowe. które w sumie podtrzymały ceny na wysokich poziomach.1. 2. skutkowała stratą całości kapitałów własnych takiej instytucji (np. Bear Stearns). przy silnie zredukowanym popycie wewnętrznym.0%. Stosunek kapitału własnego. Znaczące spadki produkcji przemysłowej oraz budowlanej skutkowały zarówno wzrostem bezrobocia. Średnioroczny poziom bezrobocia w UE w 2009 r. Zharmonizowany wskaźnik cen dóbr i usług (HICP) w całym 2009 r. Lehman Brothers.3%. Należy tu zaznaczyć.3.0%). inflacja mierzona w skali roku w Polsce znacząco spadła i zbliżyła się do średniej unijnej (Polska – maj 2. wyniósł 8. Pakiet działań Przyczyn ostatniego kryzysu gospodarczego należy doszukiwać się w istotnych zmianach kształtu sektora finansowego oraz mechanizmów jego funkcjonowania. do pożyczonych środków (leverage ratio) osiągnął w USA w szczytowym momencie wielkość ok. jak i ryzyka makroekonomicznego oraz systemowego) były transakcje przy udziale nadmiernej dźwigni finansowej. Rynek pracy 2009 rok był bardzo niekorzystny dla rozwoju sytuacji na rynku pracy w Unii Europejskiej. w połowie 2008 r..MINISTERSTWO GOSPODARKI 2. W związku z wygaśnięciem efektu bazy w pierwszych miesiącach 2010 r. Efektem tego. 1 do 305.2%.4.0%. przejawiającą się m. 2. niższy od średniej unijnej (64. UE – maj 2. że w przypadku większości państw w badanym okresie w poszczególnych miesiącach ceny spadły (deflacja). skorygowanego o wartość firmy. UE w obliczu kryzysu globalnego 2.in. 42 . Wynikało to m. W Polsce wskaźnik inflacji HICP był jednym z najwyższych i średniorocznie w 2009 r. z utrzymującego się na dodatnim poziomie popytu wewnętrznego oraz wzrostu cen administrowanych i akcyzy. 5 Instytucje finansowe na jednego własnego dolara (USD) inwestowały ponad 30 USD ze środków obcych. Był to pierwszy z kanałów transmisji kryzysu poza USA.2. Wskaźnik zatrudnienia w grupie wiekowej 15-64 lata (wg BAEL) w Polsce był w 2009 r.5. zaobserwowano także negatywną reakcję realnej sfery gospodarki unijnej. był stosunkowo niewielki przyrost cen dóbr i usług w Unii Europejskiej. w państwach należących do wspólnoty wyniósł średnio 1. Duża skala powiązań pomiędzy rynkami finansowymi. Inflacja Globalny kryzys finansowy poprzez stymulowanie niechęci do ryzyka oraz korektę nierównowagi na rynkach finansowych w dużym stopniu ograniczył podaż pieniądza na rynku.6) i wyniósł 59. jak i redukcją zatrudnienia. Doprowadziło to do sytuacji. faktem posiadania przez banki filii w innych krajach.1. głównie w USA.9% (zgodnie z metodologią Eurostatu) przerywając tym samym trwającą od 2004 roku tendencję ograniczania stopy bezrobocia. Z pewnym opóźnieniem.1. wyniósł 4.2. Efektem niedoszacowania ryzyk (nie uwzględniano zarówno dostatecznego ryzyka o niewypłacalności kredytobiorcy. w której strata wynikająca ze złych kredytów osiągnąwszy poziom ponad 3% wartości portfela. skutkowała szybko rozszerzającym się kryzysem także na światowe rynki finansowe.in.

W większości były to problemy strukturalne. Dodatkowo. Na kwotę tę przewidziano 170 mld EUR z budżetów państw członkowskich (ok. przyjmując w niektórych przypadkach formę recesji. 1. Jego celem stało się zwiększenie siły nabywczej oraz wykreowanie dodatkowego popytu w gospodarce. − Obniżenie kosztów społecznych kryzysu gospodarczego. które stymulują potencjalne tempo wzrostu gospodarczego. czy wręcz generowanie w średnim okresie czasu nadwyżki budżetowej zdaje się być kluczowe dla pomyślności procesu obniżania długu publicznego. 0. Dalsze narastanie długu prowadzi w średnim i dłuższym horyzoncie czasu do ryzyka wystąpienia kryzysu finansów publicznych i ewentualnej utraty zdolności do regulowania zobowiązań przez poszczególne kraje. Powyższe działania prezentują jeden z dwóch podstawowych filarów działań. Do strategicznych celów Planu zaliczono w szczególności: − Szybkie stymulowanie strony popytowej oraz zaufania na rynku. gwarancje państwowe i operacje dokapitalizowania instytucji finansowych pomogły zapobiec upadkowi tego sektora i przyczyniły się do ochrony interesów deponentów. Obniżenie deficytów budżetowych. Obecnie czynniki te stają się kluczowe przy ocenie bieżącej sytuacji unijnej gospodarki. które korespondowały z potrzebą realizacji odnowionej Strategii Lizbońskiej. EBI przygotował pakiet 30 mld EUR przeznaczonych na pożyczki dla MŚP. wzrostu. Komisja Europejska zauważyła konieczność stworzenie strategii wyjścia zarówno z dotychczas wdrożonych. Spowolnienie gospodarcze. 28 listopada 2008 r. iż wpływają one na długookresowe (potencjalne) tempo rozwoju gospodarczego. Jednocześnie Komisja Europejska zauważa potrzebę kierowania wsparcia w obszary. jakim powinno być równoważenie finansów publicznych oraz wzmocnienie potencjalnego wzrostu gospodarczego. Proces wdrożenia Planu doprowadził do zwiększenia płynności w sektorze bankowym (działania Europejskiego Banku Inwestycyjnego – EBI oraz Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju . zmniejszenie obciążeń administracyjnych oraz wspomaganie przedsiębiorczości.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI W odpowiedzi na pojawiający się kryzys gospodarczy. Skoncentrowanie uwagi na reformach strukturalnych ma dodatkowo tę zaletę. W ramach Europejskiego Planu Naprawy Gospodarczej przewidziano również ułatwienie dostępu do finansowania dla przedsiębiorstw. tj. jak i jeszcze planowanych działań naprawczych i stymulujących.5% PKB UE. Europejski Plan Naprawy Gospodarczej Na realizację Planu postanowiono przeznaczyć 200 mld EUR. podnosząc jednocześnie odporność gospodarek na zewnętrzne zaburzenia. Za drugi główny komponent Planu. służących poprawie konkurencyjności i zatrudnienia.3% PKB UE). Strategie wyjścia Ostatnia recesja i światowy kryzys gospodarczy wymusiły na rządach poszczególnych krajów UE podjęcie radykalnych działań interwencjonistycznych. który miałby służyć ożywieniu i utrzymaniu wzrostu gospodarczego UE.2% PKB UE) oraz 30 mld EUR pochodzących z funduszy UE (ok. Do nich można zaliczyć: wzrost aktywności zawodowej i poprawę funkcjonowania 43 . komponent fiskalny. Aby móc możliwie wcześniej (ex ante) przeciwdziałać takiej sytuacji. 1. przyjęto działania z zakresu reform strukturalnych. uwypukliło bowiem szczególne problemy gospodarek krajów UE. negatywną konsekwencją takich działań jest wzrost deficytów budżetowych i w dalszej konsekwencji przyrost długu publicznego. − Stworzenie korzystnych warunków dla gospodarki europejskiej w trakcie jej powrotu na ścieżkę szybkiego i konkurencyjnego. Komisja Europejska przedstawiła pakiet ratunkowy dla gospodarki UE. − Przyspieszenie przekształceń gospodarki unijnej w kierunku gospodarki niskoemisyjnej. W swoich założeniach co do budowy strategii wyjścia Komisja Europejska obecnie koncentruje się na określeniu celu. w skali globalnej. tj. Główną.EBOR). na którym oparto realizację Planu.

Kwestie fiskalne W wyniku napiętej sytuacji fiskalnej części państw strefy euro. w tym głównie Grecji. jak i źródła finansowania. innowacyjność). która ma składać się z przedstawicieli państw członkowskich i Europejskiego Banku Centralnego.2. Ważną rolę w procesie wypracowywania szczegółowych rozwiązań dotyczących pogłębienia koordynacji gospodarczej w UE będzie pełnić specjalna grupa zadaniowa (pod kierunkiem przewodniczącego Rady Europejskiej).MINISTERSTWO GOSPODARKI rynku pracy. 122 ust. Proces ten ma minimalizować ryzyko występowania poważnych problemów fiskalnych i strukturalnych w państwach członkowskich. W zakresie planowanego zaostrzania sankcji za nieprzestrzeganie Paktu Stabilności i Wzrostu Komisja Europejska proponuje zawieszanie płatności z Funduszu Spójności w sytuacji nie podjęcia skutecznych działań redukujących deficyt.) o stworzeniu europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej. które mają pochodzić z pożyczek zaciąganych przez Komisję Europejską na rynkach finansowych (ich zabezpieczeniem będzie margines dostępny w ramach pułapu zasobów własnych w budżecie Unii Europejskiej). dotyczące przede wszystkim strefy euro. 2. Rozwój tych obszarów powinien wspierać postęp technologiczny oraz wzrost produktywności. Więcej uwagi ma być również poświęcane kryterium długu publicznego. Propozycje przedstawione przez Komisję Europejską mają służyć wzmocnieniu ram nadzorczych na poziomie unijnym. w dniach 9-10 maja 2010 r. W myśl propozycji Komisji Europejskiej wzmocnieniu powinno ulec przestrzeganie Paktu Stabilności i Wzrostu przez wszystkie państwa Unii Europejskiej. Ramka 1 Europejski Mechanizm Stabilizacyjny Propozycje Komisji w zakresie pogłębienia koordynacji polityki gospodarczej. Komisja Europejska przedstawiła propozycje zacieśnienia koordynacji polityki gospodarczej w UE. w tym dostarczanie środków w USD (na mocy porozumienia swapowego z amerykańskim Bankiem Rezerw Federalnych). Równolegle do działań Rady ECOFIN.2. objętych procedurą nadmiernego deficytu. Są to jedne z głównych celów Strategii Lizbońskiej. Uzupełniającą częścią jest system gwarancji (do 440 mld euro w okresie trzech lat). zostały przedstawione krótko po decyzji Rady ECOFIN (9-10 maja 2010 r. Zainicjował także dodatkowe operacje płynnościowe. Europejski Mechanizm Stabilizacyjny (EMS). Celem proponowanych rozwiązań byłoby wzmocnienie mechanizmów. pełne wykorzystanie jednolitego rynku. która powinna być nadal implementowana po 2010 roku. B+R. wzrost kapitału ludzkiego (edukacja. jeżeli chodzi o podstawy prawne (art. Pomóc temu powinien szybszy system uruchamiania kolejnych etapów procedury nadmiernego deficytu. Część podstawową stanowią środki przyznawane w formie pożyczki lub linii kredytowej przez Unię Europejską (w maksymalnej wysokości 60 mld EUR). do podjęcia wymaganych działań konsolidacyjnych. jako element strategii wyjścia . zwłaszcza w strefie euro. które skuteczniej zabezpieczałyby Unię Europejską przez kryzysami fiskalnymi. które mogą być udzielone za pośrednictwem spółki celowej. zwłaszcza posiadających wspólną walutę. Mechanizm przyjął dualistyczny charakter zarówno. utworzonej przez państwa strefy euro (proporcjonalnie do ich udziału w kapitale Europejskiego Banku Centralnego) oraz przez pozostałe kraje UE na zasadzie dobrowolności. ministrowie finansów Unii Europejskiej uzgodnili pakiet antykryzysowy pn. 44 . Dodatkowe wsparcie w wysokości połowy wkładu europejskiego (do 250 mld EUR) ma zapewnić Międzynarodowy Fundusz Walutowy. 12 maja 2010 r. Przestrzeganie reguł Paktu miałoby docelowo stanowić warunek przekazywania środków z budżetu Unii Europejskiej. Europejski Bank Centralny podjął decyzję o rozpoczęciu skupowania obligacji skarbowych państw strefy na rynku wtórnym. Zwiększone restrykcje powinny znaleźć odzwierciedlenie w mobilizacji państw. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz porozumienie międzyrządowe państw strefy euro).

Zmniejszenie nierównowagi makroekonomicznej w strefie euro ma być jedną z wytycznych. Komisja Europejska zauważa jednak potrzebę utworzenia stałego mechanizmu. Źródło niepowodzenia nie wynika ze złej diagnozy gospodarczych wyzwań. Mając na uwadze skalę problemów fiskalnych w strefie euro. taka ocena miałaby pogłębiony charakter i mogłaby zawierać rekomendacje dotyczące korekty projektu budżetu. gdyby pojawiało się prawdopodobieństwo naruszenia kryteriów. Strategia Lizbońska przestanie obowiązywać wraz z przyjęciem nowej strategii gospodarczej Europa 2020. W jego ramach m. Planowany proces oceny projektów budżetowych byłby częścią tzw. Nie powinno to jednak negatywnie wpłynąć na powodzenie całej reformy.3. od początku jej powstania.in. Z punktu widzenia Komisji Europejskiej. Strategia Lizbońska. propozycje założeń co do przyszłego zarządzania gospodarczego powinny uwzględniać ewentualność restrukturyzacji długu w przypadku najbardziej zadłużonych państw. Ustanowienie europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej ma obecnie charakter tymczasowy pakiet antykryzysowy przewidziano na trzy lata. Obecna sytuacja prawdopodobnie przyspieszy proces reformy zarządzania gospodarczego w obszarze unijnym. zwłaszcza w odniesieniu do nadzoru fiskalnego. Między państwami tej grupy istnieje zgoda co do słuszności obranego kierunku działań i została ona potwierdzona na szczycie przywódców państw strefy euro. który w swych założeniach opierałby się na uzgodnieniach dokonanych przez ECOFIN (9-10 maja 2010 r. które stanowić będą ramy programowania strategii Europa 2020 na poziomie krajowym. co mogłoby służyć wzmocnieniu podejścia krytycznego wobec poszczególnych gospodarek. europejskiego semestru .3. ocenie poddawane byłyby programy stabilności i konwergencji oraz krajowe programy reform. wskaźniki dotyczące: kształtowania się obrotów bieżących.1. z którą wiązano duże oczekiwania. stóp procentowych. Przyczyną niewypełnienia programu lizbońskiego był brak skupienia odpowiedniej uwagi i podjęcia wysiłków na rzecz realizacji trudnych reform strukturalnych oraz nieadekwatny dobór 45 . produktywności.in. W przypadku państw strefy euro. przed jakimi stała i nadal stoi Europa. synchronizując w czasie z krajowym cyklem przygotowywania budżetów. ważnym wyzwaniem będzie stworzenie ram prawnych. Strategia gospodarcza UE 2. Proponowane zmiany mówią również o potrzebie pogłębienia nadzoru i koordynacji w zakresie polityki gospodarczej. Pojawiają się jednak różnice zdań co do ich zakresu. zadłużenia.). Jakość danych budżetowych byłaby równocześnie przedmiotem audytu dokonywanego przez Eurostat. Celem takiego monitoringu byłoby dokonywanie zestawienia porównawczego. kosztów pracy. jak i krajowym. Wdrożony pakiet antykryzysowy (Europejski Mechanizm Stabilizacyjny) oraz przedstawione przez Komisję Europejską propozycje zmian to najgłębsza do tej pory próba przeprowadzenia reformy sposobu zarządzania gospodarką unijną. szczególnie strefą euro. który obejmowałby cały cykl programowania i monitoringu polityki gospodarczej (fiskalnej i strukturalnej) na poziomie unijnym. który odbył się 7 maja 2010 r. przyniosła tylko częściową realizację zamierzonych celów gospodarczych i społecznych. Komisja Europejska proponuje stworzenie szczegółowego systemu monitoringu makroekonomicznego zarówno na poziomie Unii Gospodarczej i Walutowej. aby nie prowadziła ona do nierównowagi makroekonomicznej i spadku konkurencyjności. obejmującego m. Strategia Lizbońska Przyjęta przed 10 laty i odnowiona w 2005 r. 2. które umożliwiałyby jednolity tryb podejmowania decyzji o uruchamianiu środków pomocowych.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Jedną z najbardziej przełomowych propozycji Komisji Europejskiej jest dokonywanie oceny projektów budżetów poszczególnych państw na poziomie unijnym.

W celu sprawnej realizacji KPR. Celem KPR jest stworzenie w Polsce najlepszych w Europie warunków do prowadzenia działalności gospodarczej. Krajowy Program Reform na lata 2008-2011 na rzecz realizacji Strategii Lizbońskiej (KPR). wpływającego na poprawę standardu życia obywateli. a także uwzględnienie we wszystkich politykach ich oddziaływania na sektor małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Dodatkowym wyzwaniem i jednocześnie bodźcem dla realizacji odnowionej Strategii Lizbońskiej jest obecny kryzys gospodarczo-finansowy. Funkcjonowanie Strategii przyniosło też pozytywny wpływ na obserwowany w ostatnim dziesięcioleciu wzrost konkurencyjności gospodarki europejskiej oraz sprawiło. polityki mikroekonomicznej i strukturalnej oraz polityki rynku pracy. które wraz z reformami strukturalnymi wdrażanymi w ramach KPR służą łagodzeniu skutków dla Polski kryzysu gospodarczo-finansowego. Należy zaznaczyć powolne i nierówne tempo realizacji reform. które leżą u podstaw reform KPR są: lepsze stanowienie prawa. Dla osiągnięcia celów odnowionej Strategii Lizbońskiej w Polsce w ostatnim cyklu jej wdrażania. określający reformy w obszarze polityki makroekonomicznej i budżetowej. uszczegółowiającym działania określone w KPR. mających jednocześnie na celu przygotowanie Polski do wstąpienia do strefy euro w najbliższym możliwym terminie. Dlatego też w 2009 r. wskazujący jej pozytywne elementy oraz niepowodzenia w jej realizacji. Pomimo iż większość państw członkowskich osiągnęła postęp w stosunku do 2000 r. jaki od jesieni 2008 r. Zasadą horyzontalną przy konstruowaniu reform realizowanych w ramach KPR jest zrównoważony rozwój w zakresie ekonomicznym. przy jednoczesnym zapewnieniu możliwości rozwoju oraz wysokiego standardu życia mieszkańcom.MINISTERSTWO GOSPODARKI instrumentów wykorzystywanych do realizacji postawionych celów. Dokument roboczy służb Komisji – Ocena Strategii Lizbońskiej (SEK(2010) 114). 19 maja 2009 r. Innymi zasadami horyzontalnymi. wyznaczającym priorytety polskiej polityki społeczno-gospodarczej oraz kierunki działań na lata 2008-2011. zbyt słabe powiązanie celów lizbońskich z instrumentami i środkami polityki gospodarczej prowadzonej przez poszczególne państwa oraz słabość systemu zarządzania strategią. z drugiej strony sprzyja efektywnemu wykorzystaniu jego zasobów materialnych i kapitału ludzkiego. Rada Ministrów przyjęła 18 listopada 2008 r. realizowano szereg działań przewidzianych w Planie Stabilności i Rozwoju. Rada Ministrów przyjęła Dokument Implementacyjny Krajowego Programu Reform na lata 2008-2011 na rzecz realizacji Strategii Lizbońskiej (DI). 6 46 . wsparcie dla przedsiębiorczości.. który z jednej strony pozwala na zachowanie bioróżnorodności kraju. że stała się ona odporniejsza na skutki trwającego kryzysu6. dotknął gospodarkę światową. który jest kierunkowym dokumentem strategicznym. społecznym i środowiskowym. rozwój innowacyjności. jakie Rząd Polski podejmuje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. to ich zaangażowanie we wprowadzanie reform gospodarczych było dalekie od oczekiwań. Warto jednak podkreślić znaczenie Strategii Lizbońskiej dla osiągnięcia w UE stosunkowo szerokiego porozumienia w sprawie potrzeby przeprowadzenia w krajach członkowskich reform strukturalnych służących wzrostowi gospodarczemu i tworzeniu nowych miejsc pracy. w celu realizacji odnowionej Strategii Lizbońskiej. Polityki o charakterze mikroekonomicznym powiązane są z realizacją działań zmierzających do zapewnienia stabilności makroekonomicznej. który jest dokumentem operacyjnym. KPR to strategiczny. Reformy wprowadzane w ramach KPR mają tworzyć podstawy do trwałego rozwoju społeczno-gospodarczego. średniookresowy program społeczno-gospodarczy. które warto wykorzystać w pracach nad Strategią „Europa 2020”. Próbę ewaluacji Strategii Lizbońskiej zawiera opublikowany 2 lutego 2010 r.

in. innowacyjności i inwestycji. 8. 2.: 1. Wdrażana obecnie reforma programowa prezentuje podejście oparte na efektach uczenia się. Podejmowane były działania w zakresie poprawy jakości edukacji. 47 . Najważniejsze obszary i reformy realizowane w ramach KPR. Zasadnicze zmiany przyniosła nowelizacja Ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W związku z tym reformy w ramach KPR przeprowadzone są w trzech obszarach priorytetowych: 1. ułatwia dostępność usług szkoleniowych oraz zwiększa wielkość pomocy finansowej na rozwój kapitału ludzkiego. zmiany w systemie ochrony zdrowia. 7. Wprowadzono nowy elastyczny model finansowania inwestycji drogowych. Działania w celu przyspieszenia wydatkowania środków UE poprzez uproszczenie procedur na różnych poziomach zarządzania oraz pełniejsze powiązanie systemu funduszy UE z systemem finansów publicznych i zapewnienie dodatkowych wpływów do budżetu państwa. zapewniający bardziej efektywne wykorzystanie środków publicznych oraz zmiany zakładające przyspieszenie budowy. Ponadto zwiększono niezależność krajowego organu regulacyjnego. 3. zwiększenie efektywności funkcjonowania sektora finansów publicznych. m. stworzenie systemu promocji Polski. W lipcu 2009 r.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Zapewnienie odpowiednich warunków dla rozwoju społeczno-gospodarczego kraju wymaga stworzenia przyjaznego otoczenia dla rozwoju przedsiębiorczości oraz zapewnieniu efektywnego gospodarowania środkami publicznymi przez sprawne instytucje publiczne. wykorzystanie innowacyjnych rozwiązań w zakresie ochrony środowiska. która wprowadza nowe instrumenty rynku pracy. 2. poprawę konkurencyjności nauki. Innowacyjna gospodarka – realizacja działań w tym obszarze ma pozwolić na rozwój sektorów i gałęzi o dużej wartości dodanej oraz wysokiej innowacyjności. modernizację systemu zabezpieczenia społecznego. 27 sierpnia 2009 r. 5. została uchwalona przez Sejm RP nowa Ustawa o finansach publicznych. stworzenie warunków dla rozwoju ekonomii społecznej. Równolegle z implementacją zmian związanych z reformą programową realizowane były działania mające na celu zwiększenie dostępności wysokiej jakości usług edukacyjnych. zapewnienie przyjaznego otoczenia prawnego i instytucjonalnego dla przedsiębiorczości. aktywne polityki rynku pracy. mające na celu zwiększenie swobody organizacji procesu kształcenia oraz jego dostosowanie do indywidualnych potrzeb i możliwości uczniów.in. przy zapewnieniu właściwego poziomu zabezpieczenia socjalnego. zawierająca szereg działań naprawczych oraz innowacyjnych instrumentów aktywnego zarządzania finansami publicznymi. weszła w życie nowelizacja ustawy Prawo telekomunikacyjne oraz niektórych innych ustaw. 3. 4. Przygotowywana była również śródokresowa aktualizacja strategii innowacyjności. W ciągu ostatniego roku weszły w życie regulacje usprawniające prowadzenie procesu inwestycyjnego w dziedzinie infrastruktury transportowej. wprowadzająca prokonsumenckie zmiany dla użytkowników. Reformy w ramach tego obszaru obejmują przede wszystkim: rozwój nowoczesnej administracji publicznej. Kontynuowane były działania na rzecz opracowania aktywnej polityki rynku pracy zgodnie z modelem flexicurity. Działania antykryzysowe. decentralizację. Aktywne społeczeństwo – realizacja działań w tym obszarze ma przyczyniać się do zapewnienia odpowiednich warunków dla rozwoju społeczeństwa i obywateli. zapewnienie konkurencji w sektorach sieciowych. Sprawne instytucje – efektywne wykorzystanie środków publicznych osiągnięte dzięki realizacji działań w tym obszarze (bez dodatkowych obciążeń dla obywateli i przedsiębiorców) ma umożliwić sprawną realizację polityk prorozwojowych i inwestycji publicznych. poprzez: rozwój systemu edukacji. Działania te obejmują m. co ma istotny wpływ na długofalowy wzrost gospodarczy. przebudowy i modernizacji linii kolejowych. na których skupiono się w 2009 r. 6.

Polska proponowała też.3. wzrost zrównoważony (ang. podjęto starania mające na celu poprawę jakości przeprowadzania konsultacji społecznych. poprzez przygotowanie i wdrożenie dokumentu: Zasady konsultacji przeprowadzanych podczas przygotowywania dokumentów rządowych. które mogą stanowić istotne wzmocnienie mechanizmu konsultacji. W dokumencie Polska postulowała. jakimi są: rozwój kapitału intelektualnego. społeczną i terytorialną). efektywności energetycznej. wzajemnie wzmacniające się priorytety: wzrost inteligentny (ang. w ramach działań w kierunku modernizacji systemu oceny skutków regulacji (OSR). inclusive growth) (wzmacnianie gospodarki charakteryzującej się wysokim zatrudnieniem oraz spójnością ekonomiczną. bardziej zielonej. Komisja w ww. a strategia gospodarcza po 2010 r. Ważnym elementem nowej strategii będą też określone liczbowo cele UE. 2. jakim jest przyspieszenie wzrostu gospodarczego i zwiększenie zatrudnienia w krajach UE. Zaproponowana nowa wizja rozwoju jest propozycją społecznej gospodarki rynkowej XXI wieku. na forach UE Polska przedstawiła dokument Partnerstwo dla dobrobytu . aby nowa strategia gospodarcza UE koncentrowała się na trzech priorytetach. pogłębienie rynku wewnętrznego oraz rozwój infrastruktury. żeby fundamentalny cel reform. komunikacie zaproponowała 5 takich celów odnoszących się do: zatrudnienia. Komisja Europejska opublikowała komunikat: Europa 2020 – Strategia dla Wzrostu Inteligentnego. prowadzonej w 2009 r. czy rosnącą potrzebą racjonalnego wykorzystywania zasobów...2. smart growth) (rozwój gospodarki opartej na wiedzy i innowacjach). nie ulegał zmianie. Prace nad nową strategią gospodarczą – Strategią Europa 2020 W ramach dyskusji na temat przyszłej strategii gospodarczej po 2010 r. Rząd podjął działania mające na celu zwiększenie potencjału partnerów społecznych oraz ułatwienie partycypacji podmiotów dialogu społecznego w procesie uzgadniania polityk publicznych (w ramach PO KL). która zastąpi obecną Strategię Lizbońską. która zdaniem Polski powinna pozostać głównym instrumentem realizacji celów strategii gospodarczej UE po 2010 r. W ostatnim kwartale 2008 r. stanowiła jednolitą odpowiedź na wyzwania globalne i wewnętrzne (m. nakładów na badania i rozwój. Ponadto. edukacji oraz włączenia społecznego. Zrównoważonego i Sprzyjającego Włączeniu Społecznemu. a zarazem konkurencyjnej) oraz wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu (ang.Non-paper Polski na temat strategii gospodarczej UE po 2010 r.MINISTERSTWO GOSPODARKI 9. przyczyniając się do poprawy jakości tworzenia prawa w Polsce. 3 marca 2010 r. który został przyjęty przez Komitet Europejski Rady Ministrów 22 września 2009 r. Podkreślona została potrzeba wspólnego działania państw członkowskich na rzecz wychodzenia z kryzysu oraz wdrażania reform umożliwiających stawienie czoła wyzwaniom związanym z globalizacją. określający ramy przyszłej strategii. efektywniej wykorzystującej zasoby. Rada Ministrów przyjęła Strategię Wspierania Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego na lata 2009-2015 oraz Program Operacyjny Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2009-2013. 48 . realizowane na poziomie wspólnotowym oraz przełożone na odpowiadające im cele krajowe. Dokument wprowadza jasne reguły zasięgania opinii partnerów społecznych.. starzeniem się społeczeństw. sustainable growth) (promowanie gospodarki zrównoważonej. cechującej się stabilnym wzrostem gospodarczym oraz zapewniającej wysoki poziom zatrudnienia. Osiągnięciu powyższych celów mają służyć trzy podstawowe.in. a następnie przedłożony Komisji i państwom członkowskim. W dokumencie podkreślano również rolę polityki spójności. związane z kryzysem).

Zintegrowane wytyczne dotyczące strategii Europa 2020 – część pierwsza KOM(2010) 193 zawiera propozycję 6 wytycznych polityki ogólnogospodarczej. w sprawie ogólnych wytycznych dla polityki gospodarczej państw członkowskich i Unii. Program na rzecz nowych umiejętności i zatrudnienia. a także do działań mających prowadzić do wzrostu poziomu zatrudnienia. wąskie gardła – ang. który w większym stopniu ukierunkowany jest na osiąganie celów długookresowych m. Strategia zrównoważonego rozwoju Strategia Zrównoważonego Rozwoju UE. Polityka przemysłowa w dobie globalizacji. w tym przeszkody. ma zapewnić pokoleniom obecnym i przyszłym stały wzrost jakości życia poprzez tworzenie społeczności efektywnie wykorzystujących zasoby środowiska oraz czerpiących z potencjału gospodarki. ograniczenia bezrobocia strukturalnego. Młodzież w drodze. gdzie 3 wytyczne odpowiadają skali makroekonomicznej. przyjęta została w 2001 r. odnoszące się m. wymiernych celów UE oraz głównych barier hamujących wzrost. wzrostu kwalifikacji siły roboczej oraz walki z ubóstwem. Trwają prace nad określeniem wąskich gardeł . zostały przyjęte na posiedzeniu Rady Europejskiej 17 czerwca 2010 r. a 3 mikroekonomicznej. spójności społecznej (w tym jakości życia).in.3. aby w rezultacie prowadzanych w ich ramach działań osiągnąć efekt synergii.4. Ostateczne konkluzje w sprawie Strategii Europa 2020. zrównoważony transport. Integrated Guidelines for Growth and Jobs). jak i do reform strukturalnych służących zwiększaniu konkurencyjności. zdrowie publiczne. Nowa Strategia Europa 2020 identyfikować też będzie główne bariery hamujące wzrost gospodarczy (tzw. przed którymi stoją państwa członkowskie UE. Europejski program walki z ubóstwem.in. Europa efektywnie korzystająca z zasobów. w obszarze ochrony środowiska przyrodniczego. Natomiast dokument Decyzja Rady w sprawie wytycznych dla polityki zatrudnienia państw członkowskich.2010 r. a także zmiany demograficzne i migrację. potencjału wzrostu oraz konwergencji gospodarczej Europy. Nowe zintegrowane wytyczne odnoszą się zarówno do działań mających na celu walkę z kryzysem i zapewnienie równowagi gospodarczej oraz stabilność rynków finansowych (szczególnie w strefie euro). W 2006 r. Europejska agenda cyfrowa. Strategia Zrównoważonego Rozwoju została odnowiona jako dokument. zrównoważoną produkcję i konsumpcję. Następnym etapem w tym procesie będzie przygotowanie przez państwa członkowskie nowych krajowych programów reform. do: nowych zintegrowanych wytycznych. integrację społeczną. które wyznaczają ramy nowej strategii gospodarczej UE – Strategii Europa 2020 i stanowić będą podstawę do sformułowania nowych krajowych programów reform. Za główne wyzwania w zakresie zrównoważonego rozwoju. określających realizacje założeń Strategii na poziomie krajowym7. produktywności. 27 kwietnia 2010 r. 49 . 7 Dokument Zalecenia Rady z 27. ochronę i gospodarowanie zasobami naturalnymi. W tym kontekście kwestią niezwykle istotną będzie powiązanie planowanych powyższych 7 projektów przewodnich z opracowywanymi obecnie przez poszczególne resorty 9 krajowymi strategiami rozwoju.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Jednym z instrumentów realizacji Strategii będzie 7 projektów przewodnich: Unia innowacji. a także realizacji zobowiązań UE w skali międzynarodowej. które są związane z działaniem rynku wewnętrznego i infrastruktury. uznano zmiany klimatu i kwestie czystej energii. Komisja Europejska przedstawiła propozycję 10 Zintegrowanych Wytycznych na rzecz Wzrostu i Zatrudnienia (ang. Realizacja Strategii zawierającej cele. wskaźniki oraz procedurę monitorowania.3. 2. które poza nowymi zintegrowanymi wytycznymi będą uwzględniać ustalone w dialogu z KE krajowe cele Strategii Europa 2020 oraz bariery wzrostu zidentyfikowane dla poszczególnych państw członkowskich. Zintegrowane wytyczne dotyczące strategii Europa 2020 – część druga KOM(2010) 488 przedstawia propozycje 4 wytycznych odnośnie do polityki na rynku pracy. w Goeteborgu jako uzupełnienie Strategii Lizbońskiej. bottlenecks) zarówno na szczeblu unijnym jak i krajowym.

opublikowanym w 2009 r..4. usług. na szczeblach UE w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi stanowią impulsy do skuteczniejszego lokalnego działania w celu pokonywania barier i przełamania impasu globalnego kryzysu gospodarczego. w szczególności w tych obszarach. Wynika to głównie z faktu.4. jak i krajowym. osób i kapitału. poprawa efektywności systemu zarządzania realizacją strategii). czy też niewystarczającą współpracę międzyinstytucjonalną na poziomie krajowym oraz międzynarodowym. w których nie osiągnięto postępu lub postęp ten był niedostateczny. Potencjał tego jednego z największych rynków na arenie międzynarodowej wciąż jednak nie jest w pełni wykorzystywany. są związane z rynkiem wewnętrznym. Komunikat zawiera propozycję dotyczącą zwiększenie efektów synergii między Strategią Zrównoważonego Rozwoju UE oraz strategią gospodarczą UE po 2010 r. Komunikat przedstawia postępy osiągnięte w siedmiu najważniejszych obszarach zidentyfikowanych w Strategii Zrównoważonego Rozwoju. W dokumencie wskazano również obszary. Rynek wewnętrzny Dobrze funkcjonujący rynek wewnętrzny Unii Europejskiej. 14 ust. 2 Traktatu o utworzeniu Wspólnoty Europejskiej 50 . w stosunku do przedsiębiorczości i zatrudnienia. Jest on uważany przez Polskę za jeden z najważniejszych obszarów współpracy w Unii. 2. zarówno na szczeblu unijnym. 2. czy też niedostateczne uwypuklenie celów i zasad strategii zrównoważonego rozwoju w polityce spójności. Możliwości oferowane przez rynek wewnętrzny są niedoceniane także ze względu na niepełną świadomość ich istnienia wśród Europejczyków. miało miejsce kilka znaczących dla rynku wewnętrznego wydarzeń oraz towarzyszących im działań. że wyniki przeglądu mogą stanowić podstawę do dalszej dyskusji nad zakresem strategii i jej roli w kształtowaniu polityki wspólnotowej. niewystarczające egzekwowanie procedur wdrażających zasady jednolitego rynku. w których postęp jest najbardziej pożądany (zmiany geopolityczne i klimatyczne. co potwierdza bilans 6 lat członkostwa. Inicjatywy podejmowane i kontynuowane w 2009 r. stanowi silną podstawę dla rozwoju gospodarki całej UE. 8 Art. W odniesieniu do przyszłych działań. co przejawia się w zidentyfikowanych i nadal istniejących barierach regulacyjnych m. zawarte zostało podsumowanie postępów w realizacji polityki UE w tym obszarze oraz przedstawione sugestie dotyczące zapewnienia większej spójności pomiędzy wyzwaniami zrównoważonego rozwoju oraz przyszłą strategią gospodarczą UE po 2010 r.MINISTERSTWO GOSPODARKI W Komunikacie Uwzględnienie kwestii zrównoważonego rozwoju w polityce UE w różnych dziedzinach: Przegląd strategii Unii Europejskiej na rzecz zrównoważonego rozwoju.1. Swobodny przepływ towarów i usług W roku 2009 oraz w pierwszej połowie 2010 r. zdefiniowany8 jako obszar umożliwiający swobodny przepływ towarów.in. które w bezpośredni lub pośredni sposób dotyczyły zagadnień swobodnego przepływu towarów oraz usług. Zakłada się. zbyt powolne wycofywanie z polityk sektorowych subsydiów prowadzących do szkodliwych dla środowiska skutków. jakie Polska odniosła po przystąpieniu do UE. czyli także Polski. m.in. że największe korzyści gospodarcze. Pełna implementacja powyższych czterech swobód traktatowych stanowi podstawę finalizacji budowy i dalszego rozwoju rynku wewnętrznego.

W zakresie innych obszarów. 1569). czujniki przeciwpożarowe. latarki. jak i z innych państw członkowskich Unii Europejskiej. odpowiedzialnych za nadzorowanie wdrożenia danych przepisów technicznych. W oparciu o nie państwo członkowskie nie może zakazać sprzedaży na swoim terytorium produktów. drzwi.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Wydarzeniem o horyzontalnym znaczeniu było wejście w życie 1 grudnia 2009 r. 51 . takie produkty jak: okna. Od początku swojego istnienia do polskiego PCP wpłynęły 5411 zapytania dotyczące różnego rodzaju produktów. − wymogu uzyskania odpowiedniego zezwolenia na wprowadzenie na rynek polski określonego produktu. Produktów Celem działania Punktu Kontaktowego ds. Traktatu z Lizbony9. Działalność polskiego Punktu Kontaktowego ds. pakiet towarowy – nowe regulacje horyzontalne. − danych kontaktowych właściwych organów na terytorium RP. przedmiotem zapytań były m. węgiel brunatny. poprzez czuwanie nad przestrzeganiem zasad pomocniczości i proporcjonalności. Nr 203. których celem jest zapewnienie prawidłowej realizacji zasady swobodnego przepływu towarów na rynku wewnętrznym. opakowania na ekogroszek. Ponadto. Największa ilość spraw zgłoszonych do Punktu dotyczyła suplementów diety (8 spraw). nawet jeśli te produkty zostały wytworzone zgodnie z przepisami technicznymi innymi niż przepisy ustanowione dla produktów krajowych. baterie kuchenne i łazienkowe. Produktów jest nieodpłatne udzielanie informacji – na wniosek podmiotu gospodarczego lub właściwego organu innego państwa członkowskiego w zakresie: − polskich przepisów technicznych mających zastosowanie do konkretnego rodzaju produktu. których dotyczyły pytania zgłaszane do Punktu. od 2 grudnia 2009 r.in. które zostały wprowadzone legalnie do obrotu w innym państwie członkowskim. Produktów spotkała się z zainteresowaniem ze strony przedsiębiorców zarówno z Polski. z 2009 r. Produktów10. − danych kontaktowych punktów kontaktowych ds. 11 Stan na dzień 24 czerwca 2010 r. 1. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 764/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. 9 Traktat z Lizbony zmieniający Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską obowiązujący w RP od daty ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Produktów został utworzony w Ministerstwie Gospodarki w Departamencie Regulacji Gospodarczych. poz. U. tj. 13 sierpnia 2008 r. przeważały sprawy dotyczące wyrobów budowlanych (4 zapytania) oraz nawozów (3 zapytania). Ramka 2 Punkt Kontaktowy ds. W Traktacie podkreślono. który ugruntował pojęcie rynku wewnętrznego (zastępując dotychczasowe współistniejące nazewnictwo: wspólny rynek wyrazami rynek wewnętrzny ) jako wyższego stopnia integracji gospodarczej. ustanawiające procedury dotyczące stosowania niektórych krajowych przepisów technicznych do produktów wprowadzonych legalnie do obrotu w innym państwie członkowskim oraz uchylające decyzję nr 3052/95/WE – odnosi się do produktów. Rozporządzenie obliguje również do utworzenia Punktów Kontaktowych ds. (Dz. − polskich przepisów prawnych regulujących procedury odwoławcze w przypadku wystąpienia sporu między właściwymi organami a podmiotem gospodarczym. kostka chodnikowa. że w procesie prawodawczym związanym z rynkiem wewnętrznym będą brać udział parlamenty krajowe. gaśnice. został opublikowany tzw. które nie są objęte zharmonizowanym prawem wspólnotowym. rowery. 10 W Polsce Punkt Kontaktowy ds. produktów utworzonych w innych państwach członkowskich.

− Dyrektywa ATEX: dyrektywa 94/9/WE w sprawie zbliżenia ustawodawstwa państw członkowskich dotyczących urządzeń i systemów ochronnych przeznaczonych do użytku w przestrzeniach zagrożonych wybuchem. − Dyrektywa dotycząca kompatybilności elektromagnetycznej: dyrektywa 2004/108/WE w sprawie zbliżenia ustawodawstwa państw członkowskich odnoszącego się do kompatybilności elektromagnetycznej oraz uchylająca dyrektywę 89/336/EWG. Ze względu na specyficzny charakter Decyzji 768/2008/WE. ustanawiające wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 339/93 zostało wydane w celu : − zapewnienia jednakowego poziomu kompetencji jednostek oceniających zgodność wyrobów z wymaganiami prawa wspólnotowego (laboratoriów. − Dyrektywa dotycząca przyrządów pomiarowych: dyrektywa 2004/22/WE w sprawie przyrządów pomiarowych. jednostek certyfikujących). dyrektyw do końca 2010 r.MINISTERSTWO GOSPODARKI 2. − Dyrektywa dźwigowa: dyrektywa 95/16/WE w sprawie zbliżenia ustawodawstwa państw członkowskich dotyczących dźwigów. − zapewnienia jednakowego nadzoru rynku (kontroli wyrobów wprowadzonych do obrotu) w całej UE. w sprawie wspólnych ram dotyczących wprowadzania produktów do obrotu. − Dyrektywa dotycząca wag nieautomatycznych: dyrektywa 90/384/EWG w sprawie harmonizacji ustawodawstwa Państw Członkowskich odnoszących się do wag nieautomatycznych. Aby nadać zawartym w niej zasadom i przepisom moc prawną. − Dyrektywa dotycząca materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego: dyrektywa 93/15/EWG w sprawie harmonizacji przepisów dotyczących wprowadzania do obrotu i kontroli materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 765 z dnia 9 lipca 2008 r. 3. aby na początku 2011 r. przekazać ostatni ze zmienianych tekstów pod obrady Rady Unii Europejskiej. która przygotowuje pakiet legislacyjny mający na celu dostosowanie 10 dyrektyw do nowych ram określonych w decyzji. tak. − Dyrektywa dotycząca urządzeń ciśnieniowych: dyrektywa 97/23/WE w sprawie zbliżenia ustawodawstwa państw członkowskich dotyczących urządzeń ciśnieniowych. ani dla państw członkowskich. − Dyrektywa dotycząca wyrobów pirotechnicznych: dyrektywa 2007/23/WE w sprawie wprowadzania do obrotu wyrobów pirotechnicznych. − Dyrektywa dotycząca prostych zbiorników ciśnieniowych: dyrektywa 2009/105/WE w sprawie harmonizacji ustawodawstwa państw członkowskich odnoszących się do prostych zbiorników ciśnieniowych. Nowe Ramy Legislacyjne.. Proces ten został już zapoczątkowany przez Komisję Europejską. należy je wprowadzić do obowiązujących dyrektyw dotyczących produktów. uchylająca decyzję Rady 93/465/EWG ustanawia tzw. Komisja Europejska planuje zakończyć procedurę zmian większości ww. Są to następujące dyrektywy: − Dyrektywa niskonapięciowa: dyrektywa 2006/95/WE w sprawie harmonizacji ustawodawstwa państw członkowskich odnoszących się do sprzętu elektrycznego przewidzianego do stosowania w określonych granicach napięcia. 52 . nie ma ona skutków prawnych dla podmiotów gospodarczych. − wzmocnienia roli oznakowania CE. Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady nr 768/2008/WE z dnia 9 lipca 2008 r.

Został on powołany w Ministerstwie Gospodarki. aby ułatwić podejmowanie. jak również przedsiębiorcom polskim działalności usługowej w innych państwach członkowskich. Włoch (1). Do polskiego porządku prawnego przepisy dyrektywy transponowane zostały Ustawą z dnia 4 marca 2010 r. Jej przepisy weszły w życie po trzyletnim okresie implementacji.06. U. w związku z tym.2010. Islandia i Liechtenstein). Centrum SOLVIT Polska zamknęło w bazie danych systemu SOLVIT 7 spraw dotyczących dostępu produktów do rynku. 0036 . Niemiec (1) oraz Danii (1). − organy państwa członkowskiego odmówiły wprowadzenia do obrotu lub do użytku produktu. czy też dzięki ograniczeniom w obowiązku przedkładania oryginalnych dokumentów jedynie do przypadków uzasadnionych nadrzędnym interesem publicznym. Dziennik Urzędowy UE L 376 . której regulacje obowiązują od 10 kwietnia 2010 r. m. Wszystkie skargi zostały zgłoszone przeciwko administracji polskiej i wpłynęły od przedsiębiorców z Republiki Czeskiej (3). Rozwiązania zawarte w ustawie przyczynią się do poprawy środowiska instytucjonalno-prawnego.01.2009 a 23. będącej instrumentem pozasądowego rozwiązywania problemów obywateli lub przedsiębiorców z państw członkowskich Europejskiego Obszaru Gospodarczego (UE oraz Norwegia. − organy państwa członkowskiego zwlekały z wydaniem pozwolenia na wprowadzenie produktu do obrotu lub do użytku w tym państwie członkowskim. dla którego wymagania nie zostały określone w prawie wspólnotowym. i który pochodzi z innego państwa członkowskiego. poprzez wprowadzenie wielu udogodnień zarówno dla usługodawców (uproszczenie procedur administracyjnych). Szwecji (1). redukcję formalności urzędowych związanych z rozpoczynaniem działalności gospodarczej. dyrektywą nowego podejścia. wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej w Polsce przedsiębiorcom z państw członkowskich UE oraz państw EOG. poprzez uproszczenia w procedurach otrzymywania zezwoleń.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Pewną oceną funkcjonowania dostępu do rynku może być monitoring sieci SOLVIT. Ramka 3 Transpozycja Dyrektywy usługowej Głównym celem Dyrektywy 2006/123/WE dotyczącej usług na rynku wewnętrznym12 jest likwidacja barier prawnych w podejmowaniu i prowadzeniu działalności usługowej.in. Punkt Kontaktowy ma pełnić trzy podstawowe funkcje: 12 Dyrektywa 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. wynikających z niewłaściwego stosowania prawa wspólnotowego przez organy administracji publicznej innych państw członkowskich. 278) 53 . dotycząca usług na rynku wewnętrznym. jak również dla usługobiorców (informacja na temat jakości usług). o świadczeniu usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej13. Nr 47 poz. o świadczeniu usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. 28 grudnia 2009 r. Punkt umożliwiać będzie także załatwienie spraw związanych z uznaniem kwalifikacji zawodowych w ramach zawodów i działalności regulowanych. W okresie pomiędzy 1. 27/12/2006 P. domniemanie jego zgodności z odpowiednią tzw. w którym funkcjonują przedsiębiorcy oraz obywatele korzystający z ich usług. Przedsiębiorcy napotkali na następujące bariery w swobodzie przepływu towarów: − organy państwa członkowskiego odmówiły wprowadzenia do obrotu lub do użytku produktu. które w znaczący sposób przyczyniają się do tworzenia nowych miejsc pracy i kreacji PKB. To właśnie ten sektor był najbardziej zainteresowany jak najszybszym pojawieniem się regulacji prawnych dotyczących rozpoczynania działalności usługowej w innym kraju UE oraz transgranicznego świadczenia usług. który posiada oznakowanie CE i co do którego istnieje.0068 13 Ustawa z dnia 4 marca 2010 r. tj. Działalność usługowa jest przede wszystkim domeną małych i średnich przedsiębiorstw. Ustawa o świadczeniu usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wprowadziła do Ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przepisy dotyczące funkcjonowania Pojedynczego Punktu Kontaktowego.

polemb. W celu zapewnienia zapisanego w dyrektywie (oraz w transponującej ją ustawie) obowiązku współpracy administracyjnej drogą elektroniczną z instytucjami w innych krajach UE (m. mechanizmu ostrzegania (Alert Mechanism).eu-go. funkcjonalności umożliwiającej obsługę wniosków w ramach tzw. Obecnie wśród państw UE-15 jedynie w Austrii i Niemczech obowiązują tak zwane okresy przejściowe.wien. 2.2. a wynikających z działalności usługodawców. 17 Lista zawodów jest zamieszczona na stronie Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Wiedniu (http://www. budowa maszyn lub budowa pojazdów oraz absolwenci niemieckich uczelni mogą być od 16 października 2007 r. przy czym 33 organy mają dostęp jednocześnie do obydwu modułów). − umożliwić uzyskanie wsparcia i pomocy poprzez udzielanie odpowiedzi na zapytania użytkowników w ramach tematyki zgodnej z celami funkcjonowania punktu. od 1 lipca 2008 r.4. uznawania kwalifikacji zawodowych oraz prawa pracy. W dniu wejścia w życie przepisów dyrektywy o usługach uruchomiony został moduł systemu IMI dedykowany temu obszarowi. prowadzone są działania w celu rejestracji odpowiednich instytucji w systemie. Kraje te wprowadziły jednak szereg ułatwień w dostępie do rynku pracy dla pewnych grup pracowników. W Austrii od 1 stycznia 2008 r. Swobodny przepływ osób Warunki swobodnego przepływu pracowników nie uległy istotnym zmianom od roku 2009.in. zawodowy oraz urzędy centralne). System Wymiany Informacji na Rynku Wewnętrznym IMI (skrót od Internal Market Information System). Do chwili obecnej14 na stronie internetowej Punktu Kontaktowego15 opublikowano 112 opisów postępowań administracyjnych w zakresie działalności gospodarczej i uznawania kwalifikacji zawodowych w ramach zawodów i działalności regulowanych. system ma objąć urzędy wszystkich poziomów administracyjnych (samorząd terytorialny. Komisja Europejska we współpracy z państwami członkowskimi stworzyła i udostępniła w 2007 r.pl 16 Stan na 24 czerwca 2010 r. ułatwiono dostęp do rynku pracy dla fachowców 50 zawodów. − umożliwić dopełnienie w sposób zdalny i elektroniczny procedur i formalności związanych z działalnością gospodarczą i uznawaniem kwalifikacji zawodowych. W Niemczech inżynierzy o specjalności elektrotechnika. aby zapobiegać powielaniu kontroli przedsiębiorców) oraz aby wspomóc organy administracji państw członkowskich w wykonywaniu ich zadań w stosunku do przedsiębiorców. Podstawową zasadą systemu uznawania kwalifikacji jest traktowanie pracownika posiadającego pełne kwalifikacje do wykonywania danego zawodu w jednym państwie członkowskim za wykwalifikowanego do wykonywania tego samego zawodu w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Obecnie16 w systemie IMI zarejestrowane są 424 organy polskie (w tym 108 organów dla modułu Kwalifikacje zawodowe i 349 organów dla modułu Usługi.17 Najważniejszym warunkiem umożliwiającym swobodny przepływ pracowników i podejmowanie pracy za granicą jest uznawanie dyplomów i kwalifikacji przy przekraczaniu granic. informującego o poważnych zdarzeniach zagrażających bezpieczeństwu zdrowia. osób i środowiska. czyli ograniczenia w dostępie do rynku pracy. www. Docelowo.MINISTERSTWO GOSPODARKI − zapewnić poprzez swoją stronę internetową dostęp dla zainteresowanych użytkowników do katalogu informacji związanych ze sferą działalności gospodarczej i problematyki konsumenckiej.net) 54 . 14 15 Stan na 21 czerwca 2010 r. które zostaną ostatecznie zniesione 30 kwietnia 2011 r.gov. W związku z uruchomieniem w systemie IMI na początku 2010 r. katalog ten rozszerzono o kolejne 15 zawodów. zaprojektowany jako wielojęzyczna bezpieczna aplikacja internetowa. zatrudniani bez konieczności udowadniania przez pracodawcę braku na dane stanowisko kandydata z miejscowego rynku pracy.

POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Kwestie uznawania kwalifikacji zawodowych zostały uregulowane zapisami dyrektywy 2005/36/WE. położnej. której głównym celem było umożliwienie każdemu obywatelowi państwa członkowskiego UE uznania kwalifikacji do wykonywania zawodu regulowanego lub działalności w państwie członkowskim innym niż to. których wykonywanie jest uzależnione od spełnienia wymogów określonych w przepisach danego państwa członkowskiego dotyczących dostępu do wykonywania danego zawodu. bardziej zieloną ścieżkę wymagać będzie przekształceń w obszarze kompetencji. a w innym należeć do zawodów nieregulowanych. Jednak mający miejsce w ostatnim roku kryzys gospodarczy zmienił to podejście. Może też przyczyniać się do realizacji pięciu nadrzędnych wymiernych jej celów. ale z drugiej strony musi też je uwzględniać. Liczba i rodzaj zawodów regulowanych różni się w zależności od państwa. lekarza weterynarii i architekta) następuje automatycznie pod warunkiem posiadania przez wnioskodawcę wymienionych w dyrektywie dokumentów poświadczających kwalifikacje lub na zasadzie praw nabytych. Polityka przemysłowa UE może być jednym z elementów realizacji wszystkich trzech priorytetów Strategii UE 2020. pielęgniarki.4. Jednym z siedmiu zaproponowanych przez KE projektów przewodnich jest Polityka przemysłowa w erze globalizacji. Jeżeli zawód jest regulowany w danym państwie. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej. Horyzontalna polityka przemysłowa Do niedawna Państwa Członkowskie UE nie widziały potrzeby koordynacji ani prowadzenia wspólnej polityki przemysłowej. w którym uzyskał kwalifikacje zawodowe.18 W każdym państwie postępowanie w sprawie uznania kwalifikacji przeprowadzają upoważnione organy. zapewniając jednocześnie wykorzystanie szans. nie należy jednak zapominać. Biorąc pod uwagę powyższe. W przypadku zawodów nieregulowanych o zatrudnieniu pracownika posiadającego kwalifikacje zawodowe uzyskane w innym kraju członkowskim Unii Europejskiej decyduje pracodawca. iż w obecnej sytuacji przede wszystkim należy działać w kierunku zagwarantowania warunków dla stabilnej odbudowy i rozwoju przemysłu w okresie pokryzysowym. a także budowania szerokiego poparcia społecznego dla podejmowanych działań. osoba. 18 Zawód regulowany to zespół czynności zawodowych. Ten sam zawód może być zawodem regulowanym w jednym państwie członkowskim. lekarza dentysty. W Polsce organami właściwymi w sprawach uznawania kwalifikacji zawodowych są ministrowie kierujący poszczególnymi działami administracji rządowej lub upoważnione przez nich podległe jednostki. jakie niesie ze sobą zielona gospodarka. która uzyskała kwalifikacje w innym państwie członkowskim potrzebuje ich oficjalnego uznania. rozwoju innowacji oraz ładu organizacyjnego. a dopiero w następnej kolejności nakładania dodatkowych obciążeń na przedsiębiorców. farmaceuty.3. 55 . lekarza. Uznawanie kwalifikacji w zawodach sektorowych (tj. W obecnej dobie globalizacji istnieje potrzeba wypracowania nowoczesnej polityki przemysłowej wspierającej przedsiębiorczość oraz wspierającej konkurencyjność europejskiego sektora wytwórczego i sektora usług. Transformacja gospodarki na tzw. Dyrektywa ta została wdrożona do polskiego prawa ustawą z dnia 18 marca 2008 r. 2.

− Inicjatywa Rynków Pionierskich dla Europy (LMI): 21 grudnia 2007 roku ogłoszono raport KE pt. przyspieszenie cyklu życia towarów. zasady dwóch trzecich . Kluczowe rekomendacje w zakresie polityki przemysłowej dotyczą: − korekty regulacji w zakresie połączeń firm. m. Wśród inicjatyw z zakresu polityki przemysłowej sektorowych. The Raw Materials Initiative – Meeting our Critical Needs for Growth and Jobs in Europe COM(2008) 699. − pilnego przyjęcia patentu UE i systemu prawnego z tym związanego.in. funkcjonowania wewnętrznego rynku towarów oraz identyfikacja dalszych możliwych kroków.MINISTERSTWO GOSPODARKI Wagę prowadzenia wspólnej polityki przemysłowej dla efektywnego wsparcia przedsiębiorczości zauważa Mario Monti w raporcie A New Strategy for The Single Market. ale także rynków – np. a do końca 2012 roku KE przedstawi raport z jej realizacji. ELECTRA – For a Competitive and Sustainable Electrical Engineering Industry in the European Union COM (2009) 594. − oceny efektów pakietu z 2008 roku nt.i energoefektywnych. a 25 maja 2010 roku Rada UE ds. − Inicjatywa na rzecz surowców (RMI): 4 listopada 2008 roku KE opublikowała Komunikat dla Parlamentu Europejskiego i Rady pt. − pojawiają się nowe wyzwania z powodu zmian nie tylko towarów. Konkurencyjności przyjęła projekt konkluzji ws. − potencjał eksportu wewnętrznego jednolitego rynku towarów UE jest znacznie mniej wykorzystany niż analogiczny wskaźnik dla USA. jak i ponadsektorowych (horyzontalnych) warto wspomnieć o zainicjowanych w ostatnim okresie: − Samochody eko. gdzie zwraca uwagę na potrzebę horyzontalnego wsparcia. a do końca 2010 roku KE złoży Radzie UE raport z wdrażania tej inicjatywy. − wypracowania nowego podejścia do polityki przemysłowej opartego na wzajemnie wzmacniających się relacjach jednolitego rynku i polityki konkurencji. 56 . − Inicjatywa ELECTRA: Komunikat KE z 29 października 2009 roku do Parlamentu Europejskiego i Rady UE pt. czyste pojazdy). − przeglądu systemu ustalania standardów UE uwzględniający właściwą równowagę pomiędzy poziomem UE i państw członkowskich.i energoefektywne: 28 kwietnia 2010 roku KE opublikowała Komunikat dla Parlamentu Europejskiego. Lead Market Initiative for Europe – Inicjatywa Rynków Pionierskich dla Europy COM (2007) 860. W procesie integracji rynku w tym zakresie trzeba uwzględnić następujące aspekty: − produkcja musi ciągle się zmieniać z uwagi na zmiany preferencji konsumentów oraz zmiany technologii. A European strategy on clean and energy efficient vehicles . Rady i Europejskiego Komitetu Społeczno-Gospodarczego COM(2010)186 pt. − pojawiają się różnego rodzaju przeszkody i wąskie gardła. czy globalizacja łańcuchów dostaw. czy innowacje – co wymaga monitoringu rynku i ciągłego uaktualniania regulacji i polityki. ale jednocześnie uwzględniając pewne elementy pionowe w niektórych wysoce obiecujących sektorach (energia. − handel elektroniczny jest w fazie wzrostu i pod wpływem swoich wyzwań. zakazująca tzw. samochodów eko. innowacje. z powodu praktyk licencyjnych oraz nowych zasad technicznych i administracyjnych na rynkach krajowych.

Kluczowymi elementami przyjętego pakietu są: i. Instalacje będą nabywały na aukcjach jedynie część potrzebnych uprawnień – 30% w 2013 r. − zmniejszenie zużycia energii o 20% w porównaniu z prognozami dla UE na 2020 r. Polska otrzymała możliwość zastosowania okresu przejściowego w odniesieniu do obowiązku zakupu przez instalacje energetyczne wszystkich uprawnień do emisji gazów cieplarnianych. z drugiej natomiast stanowią ambitne wyzwania. w sprawie wysiłków podjętych przez państwa członkowskie. Ważne jest więc aby przy wypracowaniu polityk odnoszących się do zmian klimatycznych uwzględniać zróżnicowaną sytuację społeczno-gospodarczą poszczególnych państw członkowskich UE.4. − zwiększenie udziału odnawialnych źródeł energii do 20% całkowitego zużycia energii w UE. zmieniająca dyrektywę 2003/87/WE w celu usprawnienia i rozszerzenia wspólnotowego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (tzw. tzw.in. zmierzających do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych w celu realizacji do roku 2020 zobowiązań Wspólnoty dotyczących redukcji emisji gazów cieplarnianych (tzw. takich jak: transport. celów w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych i rozwoju wykorzystania OZE. a następnie w latach 2014 . w którym zawarte są konkretne narzędzia prawne realizacji ww. W ramach obszaru non-ETS unijny cel redukcyjny został zróżnicowany i niektóre państwa członkowskie mogą nawet zwiększyć swoją emisję w okresie 2013-2020. w tym przede wszystkim węgla kamiennego i brunatnego. dyrektywa EU ETS). Pakiet energetyczno-klimatyczny Regulacje w zakresie walki z globalnym ociepleniem. tj. w stosunku do poziomu emisji z 2005 roku. w okresie 2005-2020 redukcję emisji gazów cieplarnianych o 10% w sektorach nieobjętych systemem EU ETS. co wpłynęłoby na osłabienie bezpieczeństwa energetycznego Polski. osiągnąć pełny system aukcyjny. emisja lotna z paliw. Polska ma możliwość zwiększenia emisji w sektorach non-ETS o 14%.4. 3x20% . W wyniku negocjacji założeń projektu ww. w szczególności związane z emisjami gazów cieplarnianych z sektorów przemysłowych. usługi.. handel. dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/29/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. Przykładem takiej polityki jest przyjęty w grudniu 2008 roku pakiet energetyczno-klimatyczny. ii.: − zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych o 20% w stosunku do roku 1990. którym należy sprostać.2019 stopniowo zmniejszana będzie pula darmowych uprawnień. Okres przejściowy zniweluje negatywne skutki finansowe polityki klimatycznej UE oraz zapobiegnie eliminacji węgla z portfela paliw pierwotnych. w tym zwiększenie wykorzystania odnawialnych źródeł energii w transporcie do 10%. decyzja non ETS). W grudniu 2008 roku został przyjęty przez UE pakiet klimatyczno-energetyczny. instytucje.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 2. mieszkalnictwo. w których udział paliw kopalnych. (w stosunku do średniej emisji z okresu 2005 – 2007). energetyce i większości przemysłów) w 2020 roku o 21%. W szczególnej sytuacji znajdują się kraje. odpady. mają poważne konsekwencje dla systemów gospodarczych. aby w 2020 r. W ramach zobowiązań ekologicznych Unia Europejska w marcu 2007 r. w wytwarzaniu energii jest dominujący (m. sektor komunalno-bytowy oraz również niektóre procesy przemysłowe i spalanie paliw. Polska). którego celem jest zapewnienie odpowiedniego udziału Unii Europejskiej w globalnych działaniach na rzecz ochrony klimatu. dyrektywy. rolnictwo. której celem jest doprowadzenie do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych w sektorach objętych systemem EU ETS (tj. Polityki dotyczące zmian klimatu z jednej strony stwarzają nowe możliwości rozwojowe. 57 . decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/406/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. która zakłada w skali całej UE. wyznaczyła na 2020 rok cele ilościowe.

Poprzez ww.in. Nowelizacja umożliwi prowadzenie właściwej polityki w zakresie rozwoju połączeń sieciowych. w – uchwalonym prze Radę Ministrów w listopadzie 2009 r. Kolejne nowelizacje sprawiły. w sprawie wspierania produkcji na rynku wewnętrznym energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł odnawialnych. .MINISTERSTWO GOSPODARKI iii. zasady działalności przedsiębiorstw energetycznych i warunki zaopatrzenia i użytkowania energii i paliw. położono duży nacisk na realizację zobowiązań wynikających z regulacji Unii Europejskiej. – 8. − Dyrektywa 2004/8/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. 2.88%.dokumencie Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. − Dyrektywa 2003/55/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2003 r.5. 58 . 2018 r. wprowadziła regulacje dostosowujące funkcjonowanie sektora elektroenergetycznego do zasad stosowanych w Unii Europejskiej. podejmowanie skutecznych działań w przypadku braku realizacji nałożonych na tego operatora ustawowych obowiązków. przy czym dla Polski udział ten ma wynosić 15%. W związku z powyższym. przewiduje m. Zawarte w dyrektywie cele pośrednie dla Polski określają udział energii ze źródeł odnawialnych w poszczególnych latach na następującym poziomie: 2012 r. wpływając w ten sposób na zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju. – 9.. która zakłada zwiększenie udziału energii wytwarzanej w odnawialnych źródłach energii w bilansie energii finalnej Unii Europejskiej do 20% w 2020 r. następujące dyrektywy: − Dyrektywa 2001/77/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 września 2001 r. ustawę zostały zaimplementowane m. 2014 r. Polityka energetyczna Polski będąc spójną z polityką energetyczną UE.76%. uwzględnia realizację jej najważniejszych celów. – 11. dotycząca wspólnych zasad rynku wewnętrznego gazu ziemnego i uchylająca dyrektywę98/30/WE. dotycząca działań na rzecz zagwarantowania bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej i inwestycji infrastrukturalnych. Pierwotnie określała zasady kształtowania polityki energetycznej państwa. 2016 r. ustawa – Prawo energetyczne była wielokrotnie nowelizowana. przeniesienie nadzoru właścicielskiego nad operatorem systemu przesyłowego energii elektrycznej do właściwości Ministra Gospodarki. że oprócz dotychczasowych celów podkreślane są zasady funkcjonowania konkurencyjnego rynku energii elektrycznej. wzmocnienie pozycji odbiorcy na tym rynku oraz zapewnienie stosownego poziomu bezpieczeństwa dostaw energii. Jednocześnie wszystkie państwa członkowskie powinny zwiększyć udział energii odnawialnej w transporcie do 10% w 2020 r.36%.44%. w sprawie wspierania kogeneracji w oparciu o zapotrzebowanie na ciepło użytkowe na rynku wewnętrznym energii oraz zmieniająca dyrektywę 92/42/EWG. Ostatnia nowelizacja Prawa energetycznego z 8 stycznia 2010 r.in. – 10. W związku z potrzebą wdrożenia do polskiego systemu prawnego kolejnych dyrektyw unijnych. − Dyrektywa 2003/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2003 r. dotycząca wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej i uchylająca dyrektywę 96/92/WE. − Dyrektywa 2005/89/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 stycznia 2006 r. dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. Dostosowanie w zakresie energetyki Ustawa Prawo energetyczne z dnia 10 kwietnia 1997 r.4. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniająca i w następstwie uchylająca dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE.

6. wszczynania postępowań ochronnych. Relacje z Rosją. trzeciego pakietu energetycznego. w tym rozbudowania zakresu działań Organu ds. Na tego typu tendencje wskazują raporty monitorujące środki polityki handlowej opracowane przez WTO. mających na celu liberalizację handlu światowego (obniżenie ceł i przeszkód we wzajemnym handlu) i wzmocnienie systemu WTO uległa zdecydowanemu spowolnieniu. 59 . Rynek wewnętrzny a stosunki z krajami trzecimi Negocjacje Rundy Rozwojowej Doha w ramach Światowej Organizacji Handlu Dynamika negocjacji DDA WTO w ramach obecnej rundy wielostronnych negocjacji handlowych. itp. Polska bardzo mocno zaangażowała się na forum UE w walkę z tymi praktykami.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI W związku z potrzebą implementacji do polskiego porządku prawnego tzw. nie jest receptą na walkę z kryzysem. Wzrost tego rodzaju środków zwiększa ryzyko dalszego spadku światowych obrotów handlowych. UNCTAD. Wychodząc z założenia. Protekcjonizm w handlu międzynarodowym W trakcie aktualnego kryzysu gospodarczego widoczna jest tendencja do wprowadzania przez szereg krajów trzecich środków polityki handlowej rodzących wątpliwości odnośnie ich zgodności z postanowieniami WTO. dotycząca wspólnych zasad rynku wewnętrznego gazu ziemnego i uchylająca dyrektywę 2003/55WE.4. OECD oraz Komisję Europejską. a także może utrudnić wyjście z recesji gospodarczej. Członkostwo tych krajów w WTO powinno skutkować większą przewidywalnością w prowadzeniu operacji handlowych na ich rynkach. trwają prace nad nowym kształtem prawa energetycznego. 2. dalej mamy do czynienia ze stagnacją w tym zakresie. Oznacza także możliwość zaskarżania działań. Członkostwo danego kraju w WTO oznacza większą otwartość rynku tego kraju (obniżki stawek celnych i otwieranie sektorów usług). na skutek dużych rozbieżności co do oczekiwanych wyników tych negocjacji (głównie sporu pomiędzy USA i Chinami). Jedną z przyczyn takiego stanu rzeczy był narastający od połowy 2008 r. Bank Światowy. że istotnym priorytetem ostatnich prezydencji UE i Komisji Europejskiej było zdynamizowanie tych negocjacji..in. światowy kryzys gospodarczo-finansowy. Wynikiem działań KE na forum WTO było powołanie zespołu monitorującego w zakresie środków protekcjonistycznych. I pomimo.: − Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/72/WE z dnia 13 lipca 2009 r. Po przyjęciu Ukrainy do WTO w maju 2008 roku. Polska wspiera podobne dążenia ze strony Rosji i Białorusi. Białorusią i Ukrainą. Polska podjęła działania na forum UE na rzecz przyjęcia przez Unię stanowiska opowiadającego się za stworzeniem efektywnego systemu monitoringu protekcjonistycznych środków polityki handlowej w ramach WTO. Trwają prace nad udoskonaleniem pracy TPRB i systemu notyfikacji w WTO. Członkowie WTO związani są akceptowanymi i obowiązującymi wszystkich regułami określającymi warunki zmian stawek celnych. Członkowie WTO są także zobowiązani do notyfikacji członkom WTO wszystkich działań stwarzających bariery w handlu lub ograniczenie dostępu do rynku. które przez innych członków WTO są uważane za niezgodne z regułami WTO (poprzez Organ Rozstrzygania Sporów i procedury panelowe w WTO). MFW. w skład którego wchodzą m. Przeglądu Polityki Handlowej (TPRB) oraz zmiany formatu notyfikacji ww. że odwrócenie się od polityki otwartego rynku opartego na zasadzie wzajemności. − Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/73/WE z dnia 13 lipca 2009 r. Białorusią i Ukrainą Dla Polski kluczowe znaczenie mają relacje handlowe z Rosją. dotycząca wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej i uchylająca dyrektywę 2003/54/WE. środków do WTO.

manganu. Urugwaj. w Genewie). Kanada. Taki krok miał być odpowiedzią na trwający impas negocjacyjny z całym regionem. Decyzja Rosji. Zapewnienie dostępu do surowców pozyskiwanych w państwach pozaunijnych Kwestie ograniczeń w dostępie do surowców są szeroko omawiane na forum UE. umów o stowarzyszeniu. w Rostowie oraz podczas nieformalnych konsultacji Przewodniczącego Grupy Roboczej ds. krzemu metalicznego. zobowiązując ją do podjęcia określonych działań mających na celu zabezpieczenie interesów UE w zakresie importu z Azji. umów o partnerstwie i współpracy (PCA). Z drugiej strony Rosja wielokrotnie potwierdzała intencję szybkiego wstąpienia do WTO (m. Wietnam . hutniczy i nawozowy. który przyczynia się do wzrostu unijnej . W rezultacie dokonano korekt zapisów mandatu negocjacyjnego dla Komisji Europejskiej.: podczas Szczytu UE-Rosja. Indonezja. które miały miejsce 25 maja 2010 r. okrętowy. w związku z impasem w negocjacjach UE z regionem ASEAN dotyczących zawarcia FTA. że część krajów członkowskich UE może domagać się powrotu do pierwotnej – 6% stawki celnej UE na import tego surowca.MINISTERSTWO GOSPODARKI Jednocześnie relacje handlowe UE-Rosja zostały w ciągu ostatniego roku przedefiniowane z uwagi na funkcjonującą od 1 stycznia 2010 r. oraz dwustronnych stosunków handlowych. Malezja. Birma. Komisja Europejska zaproponowała rozpoczęcie negocjacji bilateralnych z jednym z krajów ww. magnezytu. Niezależnie od toczących się negocjacji. Jednak głębsza analiza wykazała. Dostęp do rynków krajów trzecich Kwestia dostępu do rynków krajów trzecich jest omawiana głównie w ramach prac Komitetu ds. Zgłaszana jest także kwestia rozpoczęcia negocjacji z Japonią. węgliku krzemu. 30). Kazachstanem i Białorusią.: samej akcesji Rosji do WTO. po długotrwałych przygotowaniach UE wszczęła formalny spór na forum WTO z Chinami dotyczący wprowadzonych przez Chiny ograniczeń w dostępie do niektórych surowców (boksytu. Kambodża Argentyna. 19 20 Filipiny. UE podejmuje także inne działania w tym zakresie. regionu – Singapurem. Kazachstanu i Białorusi o wstrzymaniu procesów akcesyjnych do WTO w związku z zawiązaniem ww. Ameryka Centralna i Andyjska.w tym polskiej . Brazylia. Singapur. fluorytu. Dla UE w chwili obecnej najważniejszymi partnerami w negocjacjach o FTA są: Indie. fosforu żółtego. że krok ten mógł doprowadzić do otwarcia furtki. poprzez którą większość towarów z całego regionu Azji byłaby importowana do UE na preferencyjnych zasadach. Brunei. ASEAN 19.konkurencyjności jest zawieranie przez Unię Europejską (UE) z państwami trzecimi umów o strefach wolnego handlu (FTA). W 2009 r. Według KE partnerem o znacznym potencjale jest Rosja i kraje Zatoki Perskiej (GCC). W listopadzie 2009 r. W ramach tych prac podjęte zostały działania dotyczące utworzenia list barier oraz propozycji działań (hymn sheets) UE w eliminowaniu barier w unijnym eksporcie do kluczowych krajów trzecich (ok. cynku). W wyniku dyskusji przeprowadzonych na forum UE zadecydowano o kontynuacji obecnej 50% redukcji unijnego cła na import aluminium nieobrobionego. koksu. umów sektorowych oraz umów o unii celnej (unię celną UE podpisała z Turcją). Tajlandia. Paragwaj. Polska przygotowała pogłębioną analizę rynku aluminium wraz z wyprzedzającym wnioskiem o ustanowienie całkowitego zawieszenia poboru unijnego cła na ten surowiec. unii celnej determinuje problemy w relacjach między Unią Europejską a Federacją Rosyjską w trzech obszarach tj. Laos.in. Wenezuela 60 . W ostatnim okresie zakończono negocjacje SWH z Koreą Płd. samochodowy.1 czerwca 2010 r. negocjacji Nowej Umowy pomiędzy UE i Rosją. unię celną między Rosją. Kwestia ta dotyczy surowców ważnych dla przemysłu unijnego w takich obszarach jak przemysł lotniczy. elektroniczny. Unijne umowy handlowe Istotnym aspektem. Ponadto. Mercosur 20 i Ukraina. który odbył się w dniach 31 maja . Istniała obawa. akcesji Rosji do WTO. maszynowy. Dostępu do Rynku (MAAC).

− Nadzór importu wyrobów stalowych oparty na systemie single-checking (wobec wszystkich kierunków importu. Łącznie w 2009 r. KE uwzględniła 10 polskich wniosków oraz 2 polskie sprzeciwy. zawieszenia poboru ceł w UE lub unijnych kontyngentów taryfowych (tzw. Regulacje UE w zakresie importu tekstyliów i odzieży oraz wyrobów stalowych W 2009 r.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Modyfikacja unijnej ochrony celnej Opłaty celne mają szczególną funkcję gospodarczą. było przedłużenie na okres 15 miesięcy obowiązywania ceł antydumpingowych na przywóz do UE obuwia ze skórzanymi cholewkami. Polska bierze aktywny udział w tych pracach. oraz docelowym dla rozporządzenia GSP. technicznym w formie roll-over regulation. tworzenie nowych miejsc pracy. 21 GSP . W obu przypadkach prace na forum UE wciąż jeszcze trwają. W roku 2009 wprowadzono na forum UE następujące środki handlowe w imporcie do UE wyrobów stalowych: − Kontyngent ilościowy w imporcie wyrobów stalowych pochodzących z Kazachstanu. W 2009 r. GSP UE na okres po 2012 r. poprawianie konkurencyjności gospodarki.in. Kwestia ta należała do najbardziej kontrowersyjnych spraw w tym okresie z uwagi na rangę problemu (branża zatrudnia ponad 300 000 osób w UE) oraz silną polaryzację stanowisk państw członkowskich UE. mającym na celu przedłużenie obecnego systemu GSP do końca 2013 r. − Limity na uszlachetnianie bierne dla Białorusi. Wnioski Polski o modyfikację unijnej ochrony celnej dotyczą głównie przemysłu chemicznego. − Nadzór licencyjny w imporcie towarów pochodzących z Uzbekistanu. modernizacji struktur itd. za wyjątkiem towarów objętych kontyngentami dla Rosji i Kazachstanu). m. Kontynuowane są prace nad dwoma projektami rozporządzeń dotyczących GSP UE21: tzw. Zgodnie z oczekiwaniami Polski rozporządzenie rollover będzie miało charakter wyłącznie techniczny. wprowadzono na forum UE następujące środki handlowe w imporcie do UE wyrobów tekstylno-odzieżowych: − Kontyngent ilościowy w imporcie towarów pochodzących z Białorusi. − Kontyngent ilościowy w imporcie towarów pochodzących z Korei Północnej. − Kontyngent ilościowy w imporcie wyrobów stalowych pochodzących z Rosji. Pozwalają one także na stymulowanie ogólnej aktywności gospodarczej. pochodzącego z Chin i Wietnamu. Na bieżąco przedstawiane są także oczekiwania Polski w kontekście nowego docelowego systemu GSP UE.. autonomiczne/gospodarcze umożliwienie przedsiębiorcom ponoszenia mniejszych kosztów dostaw w określonym czasie). łącznie opracowano i przekazano do KE 14 polskich wniosków oraz 6 sprzeciwów do wniosków innych państw UE. ustalającego nowy system GSP na kolejne lata. motoryzacyjnego i hutniczego. elektronicznego. Środki Ochronne UE Najistotniejszymi sprawami w zakresie przeciwdziałania nieuczciwym praktykom dostawców z krajów trzecich z punktu widzenia interesów Polski. Praca nad nowymi rozporządzeniami ws.jednostronny system preferencji celnych dla państw rozwijających się i najmniej rozwiniętych 61 .

− rybołówstwa i przetwórstwa ryb (SPO Ryby). Zgodnie z harmonogramem Komisji Europejskiej. wdrażanego na poziomie poszczególnych województw. prace te powinny zostać zakończone w okresie Prezydencji belgijskiej. 2. 2. zwłaszcza z państw Dalekiego Wschodu. O dofinansowanie ze środków unijnych można było ubiegać się również w ramach dwufunduszowego Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego (ZPORR). − rozwoju zasobów ludzkich (SPO RZL).MINISTERSTWO GOSPODARKI Reguły pochodzenia towarów Obecnie finalizowane są prace nad reformą unijnych preferencyjnych reguł pochodzenia na potrzeby systemu GSP UE. w tym polskim.1. − restrukturyzacji i modernizacji sektora żywnościowego oraz rozwoju obszarów wiejskich (SPO ROL). Wsparciu procesu wdrażania funduszy strukturalnych służył Program Operacyjny Pomocy Technicznej. Środki w ramach funduszy strukturalnych rozdzielane były w formie programów operacyjnych. Wielu ekonomistów zgadza się co do tego. Jego celem jest ułatwienie integracji słabiej rozwiniętych krajów poprzez budowę sieci transportowych oraz projektów środowiskowych o znaczeniu ponadregionalnym. 62 . zwłaszcza że – w związku z nowym okresem planowania finansowego – w ostatnich latach do naszej gospodarki napływały środki w ramach dwóch perspektyw finansowania. − infrastruktury transportowej i gospodarki morskiej (SPO Transport). Polska w tych pracach zabiega o właściwe zabezpieczenie poprzez: − stworzenie odpowiednich warunków preferencyjnego dostępu do rynku UE dla towarów z krajów pozaunijnych oraz równocześnie. Perspektywa finansowa 2004-2006 W latach 2004-2006 istniały cztery fundusze strukturalne. W perspektywie finansowej 2004-2006 Polskę objęło pięć jednofunduszowych sektorowych programów operacyjnych (SPO): − wzrostu konkurencyjności przedsiębiorstw (SPO WKP).5. realizujące cele polityki spójności UE: − Europejski Fundusz Społeczny − Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej − Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego − Finansowy Instrument Orientacji Rybołówstwa Ponadto utworzono Fundusz Spójności stanowiący instrument finansowy UE spoza grupy funduszy strukturalnych i wdrażany na poziomie wybranych państw a nie regionów. fundusze strukturalne z Unii Europejskiej. przed niekontrolowanym napływem tanich produktów z państw trzecich. że fundusze strukturalne UE odegrały w Polsce znaczącą rolę łagodzącą skutki światowego kryzysu gospodarczego.5. Absorpcja funduszy unijnych W kontekście kryzysu gospodarczego istotnym czynnikiem dla polskiej gospodarki okazały się w 2009 r. − zapewnienie równej konkurencji towarom wspólnotowym.

7 mld EUR.0 120.0 60. trafiło do Polski ponad 3.2 100.860.4 Różnicowanie działalności rolniczej i zbliżonej do rolnictwa w celu zapewnienia różnorodności działań lub alternatywnych źródeł dochodów).030.3 Wzrost konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw poprzez inwestycje.8 105.635.0 0.4 .978.org.8 105. zakończył się ostatecznie okres kwalifikowalności dla wszystkich programów realizowanych z udziałem funduszy strukturalnych w ramach perspektywy finansowej 2004-2006.9 Fundusz Spójności 5.0 97.1 4.4 99.6 ZPORR 4.8 73.5 i 3.0 100.9 SPO RZL 1.4 2.0 80.8 SPO Transport 1.4 99.1 2. odpowiadającej w chwili obecnej 107% alokacji UE22.0 SPO Rybołówstwo 373.pl Wykorzystanie w % 103.230.2 Wsparcie konkurencyjności produktowej i technologicznej przedsiębiorstw oraz działania 2.0 20.555. a na obszarach wiejskich – z SPO ROL (w ramach działania 2. 31 grudnia 2009 r.9 100.3 PO Pomoc Techn.0 97.7 % 140.724. ostateczną datą kwalifikowalności wydatków ponoszonych w projektach jest 31 grudnia 2010 r. Ważnym źródłem finansowania przedsiębiorczości był też SPO RZL (w ramach działania 2.5 2.951.5 1.0 40. Wykres 6 Poziom realizacji programów operacyjnych 2004-2006 jako % alokacji (dokonane płatności na rzecz beneficjentów w części odpowiadającej wkładowi UE) 129.2 107.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI W ramach perspektywy finansowej 2004–2006 przedsiębiorcy korzystali przede wszystkim z SPO WKP (w ramach działania 2. 22 63 73. tj. działania 2. 66% dostępnej alokacji w ramach Funduszu Spójności.729.7 36.4 SPO ROL 2. Fundusz spójności 103.7 129.986.4 Źródło: Opracowanie DAP MG na podstawie danych MRR oraz www. W przypadku Funduszu Spójności.6 392.4 wspierającego przedsiębiorstwa zobligowane do dostosowania swojej infrastruktury do wymogów ochrony środowiska).8 Źródło: MRR Tabela 14 Wykorzystanie funduszy w ramach NPR Alokacja w mln EUR Wykorzystanie w mln EUR SPO WKP 2.4 wspomagających powstawanie i efektywność mikroprzedsiębiorstw). Do końca 2009 r.0 SPO WKP ZPORR SPO Transport SPO RZL SPO ROL SPO PO Pomoc Rybołówstwo Techn.4 Poziom ten wynika z zastosowania mechanizmu nadkontraktacji oraz ze zmian kursu walutowego na przestrzeni całego okresu programowania.4 4.dotacjeue. Jak podaje MRR beneficjenci otrzymali środki w wysokości ponad 35 mld zł.563.136.9 107. 37.3 Rozwój kadr nowoczesnej Gospodarki i działań z zakresu priorytetu I SPO RZL Aktywna polityka rynku pracy oraz integracji zawodowej i społecznej) oraz ZPORR (w ramach działań 2.

liczba funduszy strukturalnych została ograniczona do Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) oraz Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS). procesowej. które w sposób bezpośredni lub pośredni przyczyniają się do 64 . inwestycje infrastrukturalne.MINISTERSTWO GOSPODARKI Największym poziomem wykorzystania środków unijnych charakteryzuje się SPO Transport. Europejski Fundusz Społeczny jest natomiast głównym źródłem finansowania przeznaczonego na wspieranie zatrudnienia i zwiększanie spójności gospodarczo-społecznej państw członkowskich. innowacje. a ponadprzeciętnym SPO Rybołówstwo i SPO WKP. W obecnej perspektywie finansowej Polskę objęło sześć programów krajowych: − Program Infrastruktura i Środowisko − Program Kapitał Ludzki − Program Innowacyjna Gospodarka − Program Rozwój Polski Wschodniej − Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej − Program Pomoc Techniczna oraz programy regionalne. administracja rządowa i samorządowa oraz instytucje i jednostki badawczo-rozwojowe. marketingowej i organizacyjnej.2. Łączna wielkość środków publicznych zaangażowanych w realizację programu w latach 2007-2013 wyniesie ponad 9. Jego beneficjentami są przedsiębiorcy. otoczenie biznesu. Za cel strategiczny NSRO uznano tworzenie warunków dla wzrostu konkurencyjności gospodarki opartej na wiedzy i przedsiębiorczości. ochronę środowiska. gospodarczej i przestrzennej Polski. technologie informacyjne i komunikacyjne (40% przeznaczono na bezpośrednie wsparcie przedsiębiorców). czyli te adresowane w dużej mierze do przedsiębiorców. Należy wspomnieć. 2007– 2013 (PO IG). Utrzymany został Fundusz Spójności.3 mld EUR (EFRR). rozwój turystyki i inwestycji kulturalnych oraz rozwój społeczeństwa informacyjnego i współpracę przygraniczną. 2. Struktura tych programów została określona na podstawie Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia (NSRO). co fundusze strukturalne. Wysokim poziomem realizacji odznacza się też adresowany do dużych przedsięwzięć infrastrukturalnych ZPORR.5. podniesienie konkurencyjności i innowacyjności przedsiębiorstw.7 mld EUR.in. Obok celu strategicznego. m. Pierwszy z funduszy przeznaczony jest na wspieranie bazy produkcyjnej i konkurencyjności przedsiębiorstw. NSRO zakładają realizację celów horyzontalnych. w wyniku reformy polityki spójności. zapewniającej wzrost zatrudnienia oraz wzrost poziomu spójności społecznej. wynikających z założeń strategicznych UE oraz z analizy SWOT gospodarki Polski. W ramach PO IG wspierane są działania z zakresu innowacyjności produktowej. nastawionym na wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw poprzez podnoszenie ich innowacyjności jest Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka. Ponad 90% funduszy skierowane zostanie na działania w obszarach: badania i rozwój. z czego ze środków UE będzie pochodziło 8. że w perspektywie finansowej 2004-2006 programom sektorowym towarzyszyła inicjatywa wspólnotowa IW EQUAL. ukierunkowana na eliminowanie nierówności na rynku pracy. Kluczowym instrumentem w ramach NSRO. Perspektywa finansowa 2007-2013 W latach 2007-2013. instytucje pozarządowe. który podlega dziś podobnym zasadom. badania naukowe i rozwój technologiczny.

zdrowia. Na wsparcie szeroko rozumianej przedsiębiorczości przeznaczono ok. − upowszechnienie edukacji społeczeństwa na każdym etapie kształcenia przy równoczesnym zwiększeniu jakości usług edukacyjnych i ich silniejszym powiązaniu z potrzebami gospodarki opartej na wiedzy. − wsparcie powiązań kooperacyjnych. − prace badawczo-rozwojowe zamawiane przez przedsiębiorców. 2. Na realizację programu przeznaczono 37. − inicjowanie nowych przedsiębiorstw o wysokim potencjale innowacyjnym.5 mld EUR. − projekty wysoko innowacyjne o dużej wartości. mające na celu wzmocnienie potencjału kadrowego przedsiębiorstw poprzez specjalistyczne szkolenia i rozwój usług doradczych nakierowanych na specyficzne potrzeby przedsiębiorców. − wzrost spójności terytorialnej. Przedsiębiorcy mogą się ubiegać o wsparcie m. do których należą: − podniesienie poziomu aktywności zawodowej oraz zdolności do zatrudnienia osób bezrobotnych i biernych zawodowo. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko (PO IiŚ) Celem programu jest poprawa atrakcyjności inwestycyjnej Polski i jej regionów poprzez rozwój infrastruktury technicznej przy równoczesnej ochronie i poprawie stanu środowiska.9 mld EUR (w tym ze środków Funduszu Spójności – 22.in. przy czym chodzi tutaj o innowacyjność co najmniej w skali kraju lub na poziomie międzynarodowym. 65 . W ramach PO IiŚ przedsiębiorstwa (w tym duże) będą mogły skorzystać z ok.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI powstawania i rozwoju innowacyjnych przedsiębiorstw. − poprawa zdolności adaptacyjnych pracowników i przedsiębiorstw do zmian zachodzących w gospodarce. zachowaniu tożsamości kulturowej i rozwijaniu spójności terytorialnej. z czego ze środków Unii Europejskiej będzie pochodziło 27. a do osiągnięcia tego celu przyczynia się realizacja sześciu celów strategicznych. na realizację PO KL przeznaczono prawie 11. energetycznej oraz dostosowujących przedsiębiorstwa do wymogów ochrony środowiska. PO IiŚ przewiduje również wsparcie dla projektów związanych z bezpieczeństwem energetycznym oraz rozwojem szkolnictwa wyższego. − wdrożenia wyników prac B+R oraz nowych technologii. − zmniejszenie obszarów wykluczenia społecznego. Wraz ze środkami krajowymi. z wyłączeniem branż wykluczonych na podstawie odrębnych przepisów. np.4 mld EUR. W PO KL przewidziano działania komplementarne do działań wspieranych na poziomie centralnym i regionalnym. inwestycje powyżej 2 mln EUR. − świadczenie usług elektronicznych między przedsiębiorstwami (business to business-B2B) oraz przedsięwzięcia z zakresu gospodarki elektronicznej realizowane przez rozpoczynające działalność gospodarczą małe i średnie przedsiębiorstwa. co stanowi 25% alokacji dla całego PO KL (9.in. Program Operacyjny Kapitał Ludzki (PO KL) Celem głównym programu jest wzrost zatrudnienia i spójności społecznej.7 mld EUR).7 mld EUR). wsparcie dla przedsięwzięć związanych z budową infrastruktury transportowej.9 mld EUR. − zwiększenie potencjału administracji publicznej w zakresie opracowywania polityk i świadczenia usług wysokiej jakości oraz wzmocnienie mechanizmów partnerstwa . − wsparcie dla przedsiębiorców działających na Jednolitym Rynku Europejskim.2 mld EUR oraz EFRR – 5.6 mld EUR. Program zakłada m. 2. ochrony środowiska. następujących przedsięwzięć: − przedsięwzięcia o wysokim stopniu innowacyjności bez względu na wielkość przedsiębiorstwa i branżę. − inwestycje związane z działalnością B+R przedsiębiorstw.

w ramach celu głównego. W Regionalnych Programach Operacyjnych przewidziano m. na rozwój regionu bądź poprawę jego konkurencyjności. Udział 16 RPO w całkowitej alokacji środków polityki spójności wynosi 24. województw: lubelskiego. Działania PROW 2007– –2013 będą realizowane w ramach czterech osi: − Oś 1: Poprawa konkurencyjności sektora rolnego i leśnego.274 mln EUR z EFRR i 401 mln EUR z publicznych środków krajowych. Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013. itp. podlaskiego. − zwiększenie dostępu do Internetu szerokopasmowego w Polsce Wschodniej. 66 . którymi są: − stymulowanie rozwoju konkurencyjnej gospodarki opartej na wiedzy. Program Operacyjny Rozwój Polski Wschodniej (PO RPW) Celem programu jest przyspieszenie tempa rozwoju społeczno – gospodarczego Polski Wschodniej (tj. parków technologicznych. − Oś 2: Poprawa środowiska naturalnego i obszarów wiejskich. a także wsparcie instytucji otoczenia biznesu. PROW 2007–2013 jest dokumentem określającym działania służące zdynamizowaniu procesu modernizacji polskiego rolnictwa i rozwojowi obszarów wiejskich. Tym samym RPO stanowią bardzo istotne źródło wsparcia dla firm działających na rynkach lokalnych i regionalnych. − poprawę poziomu i jakości życia mieszkańców. w tym 2. − Oś 3: Jakość życia na obszarach wiejskich i różnicowanie gospodarki wiejskiej. W ramach Priorytetu I . innowacje i przedsiębiorczość przeznaczono prawie 1/4 środków z RPO (ok.6 mld EUR). wystawach oraz misjach krajowych i zagranicznych. 23. − rozwój turystyki.in. wsparcie udziału w targach.9 % alokacji. RPO przewidują przede wszystkim przedsięwzięcia ukierunkowane na: − wspieranie gospodarki i przedsiębiorczości. W realizację PO RPW zostaną zaangażowane środki w kwocie 2. − zwiększenie roli zrównoważonej turystyki w gospodarczym rozwoju makroregionu. 16. − rozwój infrastruktury społecznej. Cel główny programu osiągany będzie poprzez realizację celów szczegółowych. świętokrzyskiego i warmińsko-mazurskiego) w zgodzie z zasadą zrównoważonego rozwoju. natomiast na obszar Badania i rozwój technologiczny. bezpośrednie wsparcie finansowe na inwestycje przedsiębiorstw.in.675 mln EUR. − poprawa dostępności i jakości powiązań komunikacyjnych województw Polski Wschodniej. − znoszenie dysproporcji i budowanie spójności. kompleksowe przygotowanie terenu pod inwestycje produkcyjne oraz sferę nowoczesnych usług i produkcji. tj. − ochronę środowiska. podkarpackiego. − Oś 4: Leader. − optymalizacja procesu wdrażania PO Rozwój Polski Wschodniej. tworzenie sieci współpracy dotyczącej innowacyjnej działalności gospodarczej (np.. − rozwój wybranych funkcji metropolitalnych miast wojewódzkich.9% (tj. powoływanie nowych oraz rozwój istniejących inicjatyw klastrowych). następujące przedsięwzięcia: budowa i rozbudowa parków przemysłowych.MINISTERSTWO GOSPODARKI 16 Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO) Cele RPO zostały ustalone na szczeblu regionalnym w odniesieniu do strategii rozwoju województw i wskazanych w nich obszarów wymagających wsparcia. − rozwój infrastruktury/systemu transportowego.Nowoczesna gospodarka współfinansowane są m. We wszystkich 16 programach wskazano. około 4 mld EUR).

0 Razem Krajowe 18 204 17. z których ponad 13.322.0 4.891. na całkowitą kwotę dofinansowania 26. wniosków (poprawnych pod względem formalnym) na całkowitą kwotę dofinansowania (zarówno środki unijne.038.6 PO KL 14 575 3.650.027.2 14.3 tys.3 1.2 mld EUR.5 25. umów.5 3.5 PO RPW 77 814.7 3.8 mld EUR. od początku realizacji NSRO 2007-2013 zawarto prawie 27.1 mld EUR.162.208.946.212.5 118. a wyższym niż przeciętny – PO KL i programy regionalne. 67 .0 1. a około 4 mld EUR stanowić będą krajowe środki publiczne.4 5.4 1.2 3.6 3.9 323.4 RAZEM NSRO 27 184 25.8 116.6 PO PT 131 179. z których przedsiębiorcy korzystają najczęściej.6 1.961.2 tys.7 1.612. Łącznie.9 5.0 621.6 mld EUR.7 29.0 Razem Regionalne 8 980 8.180.6 mld EUR. Do końca 2009 r. Wartość wydatków wykazanych przez beneficjentów we wnioskach o płatność i uznanych za kwalifikowalne wg stanu na koniec 2009 r.5 8.9 mld EUR.6 5. wyniosła 5.4 17.4 152.5 27. Tabela 15 Wykorzystanie funduszy w ramach NSRO Umowy o dofinansowanie Wartość wydatków kwalifikowalnych (mln EUR) Dofinansowanie UE (mln EUR) Poziom wykorzystania alokacji na lata 20072013 45.8 33.273. w tym dofinansowanie UE – 3. czyli te.6 5.2 PO IiŚ 496 6.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Łączna suma środków przeznaczona na realizację PROW 2007–2013 wynosi 17.5 tys.2 133.6 1. 101.4 2.3 Program Liczba PO IG 2 837 5.1 PO EWT 88 139.6 2.223.010.064. Od początku uruchomienia programów realizowanych w ramach NSRO 2007-2013 do końca 2009 r. Największym poziomem wykorzystania alokacji charakteryzuje się PO IG. zatwierdzono do realizacji 42.2 mld EUR będzie pochodzić z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).4 Źródło: Opracowanie DAP MG na podstawie danych MRR. złożono ok. jak i środki krajowe) 56.5 16.554.049. natomiast dofinansowanie UE 17.8 5.126.3 28.755.877.9 Wnioski o płatność Wartość Poziom wydatków wykorzystaDofinansouznanych za nia alokacji wanie UE kwalifikona lata 2007(mln EUR) walne 2013 (mln EUR) (%) 3.0 85.8 12.7 30.2 10.9 525.5 0.2 72.2 3.7 3.4 26.693.2 mld EUR. Wartość wydatków kwalifikowalnych dla tych projektów wyniosła 25.

.

69 . Węgry. m. z czego 69 osób reprezentowało firmy zatrudniające powyżej 100 osób.in. stabilność makroekonomiczną (74. że mają one liczne ograniczenia metodologiczne. lecz należy sobie zdawać sprawę. wg autorów raportu. przede wszystkim z lat 2007-2008 r. Spośród 12 kategorii najniżej oceniono infrastrukturę (103. awansując z 53.). Poniżej przedstawiono oceny pozycji konkurencyjnej polskiej gospodarki. Na ocenę tą wpłynęło głównie pogorszenie w zakresie deficytu 23 W Polsce badanie przeprowadzono na próbie 184 przedstawicieli top managementu. na 46.) oraz zdrowie i szkolnictwo podstawowe (35. 74. Ocena Polski przedstawiona w ostatnim rankingu WEF istotnie się polepszyła. na tle innych państw. szkolnictwo wyższe i szkolenia (27. ogólnej infrastruktury (121. Najlepsze oceny uzyskały za to: wielkość rynku (20.GCI). Łotwę. który mierzy ogólną konkurencyjność gospodarki. pozycja). Jednocześnie wyprzedzamy w rankingu 8 krajów UE: Słowację. w oparciu o które dokonano oceny.).). Rumunię. Grecję i Bułgarię. Również ich użyteczność jest ograniczona z racji uwzględniania danych. The Global Competitiveness Report. decyzji inwestycyjnych. KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEJ GOSPODARKI 3. Powstaje on na podstawie oceny tzw.). infrastruktury portów (121) oraz infrastruktury transportu lotniczego (97. Litwę.1. Włochy. miejsce Polski pod względem stabilności makroekonomicznej oznaczało duży spadek w porównaniu z GCI 2008-2009 (50.) oraz innowacje (52. miejsce). Międzynarodowe rankingi konkurencyjności W świetle międzynarodowych porównań i rankingów polska gospodarka nie zalicza się do gospodarek konkurencyjnych. które w momencie publikacji są już nieaktualne (na ogół sprzed roku-dwóch). ustalono na podstawie wyników badania ankietowego przeprowadzonego wśród przedsiębiorców/menedżerów w okresie pomiędzy styczniem a majem 2009 r. Indeks został wyliczony na podstawie 110 wskaźników cząstkowych ujętych w 12 kategorii i przypisanych do trzech głównych obszarów (podstawowe wymogi. Ranking globalnej konkurencyjności Światowego Forum Ekonomicznego 2009-2010 Ranking globalnej konkurencyjności jest kluczowym elementem corocznego raportu Światowego Forum Ekonomicznego pt. choć ostatnio Polska zanotowała wyraźną poprawę pozycji w większości tego typu opracowań. miejsce w gronie 133 państw. Oceny zawarte w rankingach są brane pod uwagę w przypadku podejmowania np.: niska jakość infrastruktury drogowej (127. w świetle ważniejszych publikacji na ten temat.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 3.). Odpowiedzi udzieliło 101 menedżerów.) efektywność rynku produktów i usług (53.23 Częściowo oparto się na danych statystycznych. Część wskaźników cząstkowych. bodźce wymuszające efektywność. innowacje oraz stopień rozwoju biznesu). indeksu globalnej konkurencyjności (The Global Competitiveness Index . W ciągu roku poprawiliśmy swoją pozycję o 7 miejsc.). Na bardzo niską pozycję Polski w kategorii infrastruktura złożyły się.

Brytania Niemcy Francja Hiszpania Litwa Czechy Włochy Ranking 2009 21 13 28 39 31 29 50 Ranking 2010 22 16 24 36 43 29 40 Źródło: Opracowanie DAP MG na podstawie The World Competitiveness Scoreboard 2010. Słowacja 33 49 Polska 44 32↑ ↑ 24 25 Wg danych za 2008 r. poziom cen.). finanse publiczne. miejsce). W porównaniu do poprzedniego rankingu zanotowaliśmy poprawę w 7 obszarach. Włochy i Bułgarię. zarządzanie. edukacyjna). miejsce. politykę handlową. zdrowotna. obciążenia podatkowe. wg autorów raportu. w dwóch (wolność inwestycyjna. politykę budżetową. efektywność przedsiębiorstw (m. monetarnej oraz fiskalnej. 28 W rankingu nie uwzględniono Łotwy. Brytania Niemcy Francja Hiszpania Litwa Czechy Włochy Słowacja Ranking 200812 7 16 29 44 33 49 46 2009 Ranking 200912 7 16 33 53 31 48 47 2010 Źródło: Opracowanie DAP MG na podstawie The Global Competitiveness Report 2008-2009. zatrudnienie. Malty i Cypru.in.27 W gronie państw UE-2728 Polska wyprzedziła 11 krajów. 26 Dane dotyczą zasadniczo 2008 r.International Institute for Management Development (IMD) Najnowszy raport IMD ‘World Competitiveness Yearbook’ ocenia konkurencyjność 58 państw. 2009-2010. Polska zajęła 71. itd. jakość ustawodawstwa biznesowego. 27 W poprzednim rankingu Polska przesunęła się do góry o 8 „oczek”. na 73.MINISTERSTWO GOSPODARKI budżetowego.in. technologiczna. system finansowy) uzyskaliśmy identyczne oceny. politykę rynku pracy czy poziom korupcji. Podobnie jak w poprzednich latach najwyżej oceniono obszar polityki handlowej. notując tym samym awans o 11 pozycji i wyprzedzając 3 kraje unijne: Grecję. infrastruktura techniczna. Brytania Niemcy Francja Hiszpania Litwa Czechy Ranking 2009 10 25 64 29 30 37 Ranking 2010 11 23 64 36 29 34 Źródło: Opracowanie DAP MG na podstawie Index of Economic Freedom 2009. Włochy 76 74 Słowacja 36 35 Polska 82 71↑ ↑ Światowy Rocznik Konkurencyjności 2010 . infrastruktura (m. Uwagę zwraca również znaczne pogorszenie naszej pozycji pod względem spreadu stóp procentowych25 (spadek z 20. wysoki poziom percepcji korupcji.in. Index of Economic Freedom oceniają m. które najbardziej ciążą na ocenie wolności gospodarczej w Polsce są. Polska 53 46↑ ↑ Indeks wolności gospodarczej 201026 – Heritage Foundation i Wall Street Journal Autorzy corocznego rankingu pn. Tabela 16 Ranking wg indeksu globalnej konkurencyjności (GCI) W. W aktualnym zestawieniu najbardziej konkurencyjnych gospodarek świata Polska drugi raz z rzędu zanotowała duży awans – z 44. Tabela 18 Ranking IMD W. 2010. swobodę prowadzenia działalności gospodarczej. innowacyjność). miejsce. wyniki w HZ.in. poziomu długu publicznego oraz inflacji24. polityka fiskalna. w którym ocenie poddano 179 krajów. polityka budżetowa oraz ochrona praw własności. 70 . zaś w jednym obszarze (polityka monetarna) zanotowaliśmy pogorszenie. w oparciu o ponad 300 kryteriów szczegółowych. Czynnikami branymi pod uwagę w tej ocenie są m. wyniki gospodarcze (wzrost gospodarczy. naukowa. W raporcie definiowany jako różnica pomiędzy oprocentowaniem pożyczek a oprocentowaniem depozytów. Czynnikami. na 32. produktywność. W aktualnej edycji rankingu wolności gospodarczej. finanse przedsiębiorstw. Tabela 17 Ranking wolności gospodarczej W.

). Bardzo dużą poprawę.3% zysku brutto). W aktualnym rankingu (za 2009 rok) Polska kolejny raz z rzędu zanotowała poprawę (o 3 miejsca) i zajmuje obecnie 21. Jeśli chodzi o rankingi cząstkowe. 30 29 71 . Zgodnie z szacunkami autorów raportu przedsiębiorca. co oznacza spadek o 4 pozycje. Polska zajęła 76. konsekwencją wysokiego. Jednocześnie autorzy raportu dostrzegli nieznaczne wydłużenie się średniego czasu potrzebnego do rozpoczęcia działalności (z 31 do 32 dni). istotnego ograniczenia wymaganych procedur (z dziesięciu do sześciu) oraz obniżenia kosztu rozpoczęcia działalności z 18.) i Estonia (38.: niską stopę zatrudnienia. wg autorów raportu. miejsce). Poprawa była wynikiem aż jedenastokrotnego spadku poziomu wymaganego kapitału (ze 168. całkowitego podatku do zapłaty (48. miejsce.). musiałby dokonać 40 płatności składających się w sumie na 42. Rumunię i Maltę. miejsce (spadek o 6 pozycji). Podobnie jak rok wcześniej. Podobnie jak we wcześniejszej edycji rankingu. Są one związane zasadniczo z regulacjami w 10 obszarach.) i poświęcić na to 395 godzin w roku (spadek o 23 godz. miejsce. Spośród państw UE najlepsze noty uzyskała w tej kategorii Dania (7. które stały się członkami UE od 2004 r. choć wciąż zajmujemy w tym obszarze niską pozycję (117. Najwyższą pozycję w grupie nowych państw członkowskich zajęły Cypr (37. Wg autorów raportu są one bardzo czasochłonne (308 dni). miejsce. Zgodnie z wynikami najnowszej edycji raportu – Doing business 2010 – Polska utrzymała pozycję z poprzedniego roku. 163. zajmując 72.5% zysku brutto (wzrost o 2. bo aż o 28 miejsc zanotowaliśmy za to w kategorii ‘rozpoczynanie działalności gospodarczej’. – spadek o 3 miejsca) oraz procedur związanych z handlem międzynarodowym (42. który chciałby spełnić wymagania polskich przepisów podatkowych. bardzo słabo wypada ocena Polski pod względem łatwości płacenia podatków.9% PKB per capita. W rankingu cząstkowym zajęliśmy 151. a wśród UE-1231 prym wiedzie Estonia (19. ale wg zaktualizowanej metodologii (celem zapewnienia porównywalności z rankingiem za 2010 r. niską elastyczność rynku pracy. Włochy. uwagę zwraca wciąż niska pozycja tego kraju (119.Centrum ds. Węgry. sformalizowane (doliczono się 30 formalności) i kosztowne (124% dochodu per capita).POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Raport dotyczący realizacji Strategii Lizbońskiej ‘The Lisbon Scorecard X’ – Centre for European Reform (CER) Londyński instytut . International Finance Corporation (Międzynarodowa Korporacja Finansowa).in. Wysoko oceniono za to obszar edukacji i szkoleń.3 pkt. Eksperci BŚ oceniają jedynie aspekty mikroekonomiczne prowadzenia działalności gospodarczej. Pomimo przeprowadzonych w przeszłości przez Słowację reform systemu podatkowego. Reform Europejskich – od kilku lat opracowuje raporty ukazujące postęp w realizacji Strategii Lizbońskiej. miejsce. Do słabości polskiej gospodarki zaliczono m. W konsekwencji zajmujemy pod tym względem bardzo odległe.). – spadek o 1 pozycję). ochrony inwestorów (41. W rankingu za 2009 r. Bułgarię.8% do 17. niewystarczający stopień liberalizacji rynków sieciowych czy politykę zmian klimatycznych. – poprawa o 12 miejsc).8% PKB per capita).8% do 15.) oznaczało to de facto 72. pozycja).in.). najwyższą pozycję zanotowaliśmy pod względem łatwości uzyskiwania kredytu (15. najniżej oceniono Polskę pod względem formalności związanych z uzyskiwaniem pozwoleń budowlanych. 31 Kraje. Raport Banku Światowego i IFC29 ‘Doing business 2010’ Raport Banku Światowego jest jednym z najbardziej znanych i najczęściej cytowanych opracowań tego typu. uznanych za kluczowe w prowadzeniu biznesu. wyprzedzając Gręcję. miejsce (w gronie 183 państw) w ogólnym rankingu łatwości prowadzenia działalności gospodarczej (ease of doing business)30.proc. co jest m.

w dłuższym okresie oczekuje się.MINISTERSTWO GOSPODARKI Pod względem egzekwowania zobowiązań umownych spadliśmy o 4 pozycje. Przyjęta przez Komisję Europejską w 2005 r. na 75 miejsce. Tabela 19 Ranking swobody prowadzenia działalności gospodarczej W. 32 Zob. Nadal jednak wiele wskaźników obrazujących zmiany strukturalne znacząco różni się in minus od średnich w UE. raporty Doing business za lata 2004-2007 72 .‘zatrudnianie pracowników’ oraz ‘zakończenie działalności’ . miejsce). UE-25). Spośród państw UE-12 najlepsza pod tym względem sytuacja panuje na Węgrzech oraz w Łotwie (odpowiednio 14. Brytania Niemcy Francja Hiszpania Litwa Czechy Ranking 2009* 6 27 31 51 25 66 Ranking 2010 5 25 31 62 26 74 * dane zaktualizowane w celu zapewnienia porównywalności z rankingiem z 2010 r. (spadek o 7) i 85.Polska zajęła odpowiednio 76. Poniżej przedstawiono wartości wskaźników strukturalnych dla Polski na tle poszerzonej Unii Europejskiej (UE-27. że polska gospodarka utrzyma zrównoważony poziom dochodzenia do zbieżności z lepiej rozwiniętymi gospodarkami unijnymi. 1000 dni32). Polska na tle krajów UE Ważnym instrumentem oceny postępów krajów UE we wdrażaniu Strategii Lizbońskiej – a więc i konkurencyjności gospodarek – są wskaźniki strukturalne. 2010 Włochy 74 78 Słowacja 35 42 Polska 72 72 3. Źródło: Opracowanie DAP MG na podstawie Doing Business 2009. chociaż jest on wyraźnie krótszy niż jeszcze kilka lat temu (ok. jak również UE-15. Dobra sytuacja gospodarcza w ostatnich kilku latach znalazła odzwierciedlenie w poprawie wskaźników makroekonomicznych. Mimo czasowego ograniczenia tempa konwergencji opartej o prezentowane wskaźniki strukturalne w roku 2009. i 15. lista obejmuje 14 podstawowych wskaźników strukturalnych pogrupowanych w 5 głównych kategoriach problemowych. miejsce (bez zmian). będącego skutkiem spowolnienia wzrostu gospodarczego. Największą bolączką jest wciąż bardzo długi czas dochodzenia należności z umów (830 dni). W pozostałych kategoriach . przede wszystkim w obszarze rynku pracy.2.

73 . co ułatwia porównania międzynarodowe.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Ramka 4 Wskaźniki strukturalne 1. Stopa regionalnego zróżnicowania zatrudnienia odzwierciedla rozpiętość zróżnicowania stóp zatrudnienia między regionami (NUTS 2). 10. 4. wynosi 6% 13. mierzonego tono-kilometrami (przemieszczenie się tony towaru na odległość kilometra) a wielkością PKB (mierzonego w cenach stałych z 1995 r. a wymagany wskaźnik obniżki do 2010 r. emisja ta była niższa o 8% w stosunku do poziomu z 1990 r. Inwestycje biznesowe to udział nakładów inwestycyjnych brutto na środki trwałe poniesionych przez sektor prywatny w PKB. Granicę tę ustalono jako 60% mediany rozkładu dochodów w poszczególnych krajach (dochody po transferach socjalnych). natomiast transport kolejowy i śródlądowy dotyczy przemieszczania się po terytorium kraju. 9. ropy naftowej. 3. Wydajność pracy mierzona jest jako PKB (wg PSN) przypadające na jednego zatrudnionego. Wielkość PKB per capita to wielkość PKB w przeliczeniu na mieszkańca odniesiona do parytetu siły nabywczej (PSN). instytucje szkolnictwa wyższego. Stopa zatrudnienia to relacja liczby pracujących w wieku 15-64 lata do ogólnej wielkości populacji w tej grupie wiekowej. w stosunku do roku bazowego (1990=100). wskaźnik przyjąłby wartość zerową). 7. Wskaźnik odzwierciedla wydajność pracy w stosunku do średniej UE-25. ważony ich potencjalnym wpływem na globalne ocieplenie. 5... 2. Protokół z Kyoto zobowiązuje UE-15 do ograniczenia emisji gazów powodujących efekt cieplarniany.). Stopa długotrwałego bezrobocia to udział osób bezrobotnych powyżej 12 miesięcy w zasobie siły roboczej w kraju (w wieku 15-64 lata) 11. Wskaźnik osiągnięć edukacyjnych ludzi młodych to udział osób młodych w wieku 20-24 lata. przyjętej za 100. Współczynnik transportochłonności tworzenia PKB oblicza się jako relację pomiędzy wielkością transportu towarowego. Wskaźnik ten jest podstawową miarą poziomu życia. Komparatywne poziomy cen oznaczają relatywne poziomy cen (UE-25 = 100) dóbr konsumpcyjnych nabywanych przez gospodarstwa domowe (włączając w to podatki pośrednie). tym większe zróżnicowanie pomiędzy regionami (w przypadku braku różnic pomiędzy regionami. Wskaźnik wydatków na badania i rozwój odzwierciedla udział krajowych wydatków brutto na badania i rozwój w PKB. 12. Wskaźnik jest wyrażony w kilogramach ekwiwalentu ropy przypadających na 1000 EUR 14. budżet państwa oraz prywatny sektor non-profit. które ukończyły co najmniej szkołę średnią (formalny poziom wykształcenia co najmniej ISCED 3-4) w ogólnej populacji osób z tej grupy wiekowej. Wydajność pracy jest podstawową miarą konkurencyjności. rokiem bazowym jest 1995 r. kolejowy i śródlądowy. Wskaźnik energochłonności PKB określany jest jako relacja pomiędzy krajową konsumpcją energii brutto a PKB w danym roku. Wartości PKB są ustalone wg cen stałych. Stopa ryzyka ubóstwa definiowana jest jako udział w całej populacji osób o dochodach do dyspozycji poniżej granicy ubóstwa. gazów naturalnych i odnawialnych źródeł energii. Uwzględnia on wydatki ponoszone przez podmioty gospodarcze. 8. Obejmuje on transport drogowy. bez względu na kraj pochodzenia pojazdu czy statku. Im większa wartość wskaźnika. Dla Polski rokiem bazowym jest 1988 r. Krajowa konsumpcja energii brutto jest wyliczona jako suma wartości zużycia pięciu rodzajów energii: węgla. elektryczności. Wskaźnik ten jest obliczany jako stosunek parytetu siły nabywczej do rynkowego kursu waluty w danym kraju. Stopa zatrudnienia osób starszych obliczana jest jako stosunek liczby pracujących w wieku 55-64 lata do ogólnej wielkości populacji w tej grupie wiekowej. Transport drogowy jest oparty na całym ruchu pojazdów zarejestrowanych w danym państwie. w ten sposób by w 2010 r. 6. Wskaźnik emisji gazów cieplarnianych jest to wielkość emisji 6 głównych gazów cieplarnianych.

2 45.1 101.2 16 17 3.7 78.6 11.54 398.6 106. Wskaźnik emisji gazów cieplarnianych 13.98 151.4 17 17 3. Stopa zatrudnienia 4.0 93.8 109. Stopa zatrudnienia osób starszych Innowacje i badania 5.2 (s) (s) (s) PKB 2007 121.4 1.3 59.71 UE-15 111 112 109.7 17.1 15. Stopa regionalnego zróżnicowania zatrudnienia Środowisko 12.6 78.5 104 (s) Współczynnik transportochłonności tworzenia 2008 102.8 65.9 46 45.3 46.3 91.4 16. Stopa ryzyka ubóstwa 10.3 0.1 75.4 4.3 149. Wskaźnik osiągnięć edukacyjnych ludzi młodych 6.85 (s) 100 100 16.09 UE-25 103 104 103.5 (s) 97.3 bd bd 101.2 32. Stopa długotrwałego bezrobocia 11. 14. Inwestycje biznesowe Spójność społeczna 9. Źródło: Eurostat.5 104. Wydajność pracy na 1 zatrudnionego Zatrudnienie 3.57 58.9 (s) 1. (p) .4 103.6 100.1 (f) 62.6 91.0 87.0 64.2 16.5 5.5 2.5 17 17 2. Wielkość PKB per capita wg PSN 2.6 10.61 (p) 0.0 2.5 167.5 78.prognoza.5 10.5 92. 74 . Komparatywne poziomy cen 69.3 65 66.80 8.9 67.1 11.0 2.89 164.11 169.3 18.93 (s) 104.dane szacunkowe.3 88.0 100.9 104.2 18.3 48 47.MINISTERSTWO GOSPODARKI Tabela 20 Wskaźniki strukturalne Unii Europejskiej – Polska na tle Unii Europejskiej Lp. Udział wydatków na badania i rozwój w PKB Reformy ekonomiczne 7.99 (s) 1.6 65.3 31.6 78.5 95.0 (f) 59.4 76.6 bd bd bd bd bd 162.4 bd 88.2 383.0 2.2 18. Wskaźnik energochłonności PKB 122.dane wstępne.1 94.6 UE-27 100 100 100. Nazwa wskaźnika Wartość wskaźnika* Rok Polska 2009 2008 2009 2008 2009 2008 2009 2008 2009 2008 2008 2007 2009 2008 2009 2008 2008 2007 2009 2008 2007 2006 Cel 2008 2007 2008 2007 56 54 65.52 Ogólna sytuacja gospodarcza 1. (s) .3 16 16 3.7 1.7 90.5 (s) * Symbole przy niektórych wartościach wskaźników oznaczają: (f) .

Impuls wzrostowy związany był z wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej.1.2 1.6 Źródło: GUS. w USA).0 4. kontynuowany był do połowy 2008 r.3 3. Analizując bieżące uwarunkowania oraz cykliczny rozwój gospodarki. obejmującego wszystkie główne sektory (tj.0 2. Utrzymująca się w poprzednich latach tendencja wzrostowa. Dynamika PKB i czynniki wzrostu Okres silnego wzrostu gospodarczego. że był to najlepszy wynik w krajach UE.1 3. jak i paradoksalnie obawy. przemysł i budownictwo). Wzrost PKB w 2009 roku wyniósł 1.9 6. w roku 2009 znacznie spowolniła.0 0. Nie można pominąć faktu.8% i był najniższy od czasów kryzysu rosyjskiego.8 4. Biorąc pod uwagę niekorzystne warunki ekonomiczne jakie panowały na świecie (kryzys finansowy zapoczątkowany w połowie 2007 r.0 5. 4.8 6.8%. Wykres 7 Wzrost PKB w latach 2000-2009 % 7. 75 .3 5. zapoczątkowany w 2004 r.0%. a związane z tym zarówno korzyści. 3%). osiągając maksimum w roku 2007. osiągnięty wynik należy oceniać pozytywnie. wzrost wyniósł ok.0 1.4 1. PRODUKT KRAJOWY BRUTTO 4.0 6. usługi. oczekuje się utrzymania dynamiki PKB (w I półroczu 2010 r. kiedy to wzrost PKB w skali roku wyniósł 6. a dopiero w ostatnim kwartale wzrost gospodarczy przyspieszył do 3.2 5. Pierwsze trzy kwartały charakteryzowały się znacznym spowolnieniem. Wzmożona aktywność gospodarcza była kontynuowana w kolejnych latach. przełożyły się na relatywnie wysokie wzrosty kwartalnego PKB na początku tego okresu.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI CZĘŚĆ II ROZWÓJ GOSPODARCZY POLSKI W 2009 R.0 3.0 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 1.

1k w. Ponadto obniżenie tempa wzrostu realnych wynagrodzeń gospodarstw domowych i gorsza sytuacja finansowa przedsiębiorstw.6 4.2 6.5 8. Co więcej korzystne perspektywy wykorzystania środków unijnych.1 1.8 5.3 17. Spożycie indywidualne Nakłady brutto na środki trwałe Eksport netto 4k w. zwłaszcza u naszych głównych partnerów handlowych dodatkowo ograniczał możliwość zbytu towarów. wpływały negatywnie na wydatki konsumpcyjne gospodarstw domowych. .4 5.6 7.1 2.9 3.5 2.0 6. którego wkład w 2009 roku był dodatni.1 5.6 8. Wykres 8 Dekompozycja popytowa PKB w poszczególnych kwartałach lat 2008-2010 10 8 6 4 2 0 -2 -4 -6 20 09 00 9 4k w.0 -7.7 2. % 2k w.8 1.4 4. K Akumulacja z tego: A Ki Kz 2. Tabela 21 Tempo wzrostu PKB i popytu krajowego w latach 2005-2009 (ceny stałe) Konsumpcja Lata 2005 2006 2007 2008 2009 K – konsumpcja ogółem E – eksport towarów i usług A – akumulacja brutto Źródło: GUS.7 24.7 14.6 PK – popyt krajowy Kz – konsumpcja zbiorowa PKB – produkt krajowy brutto w tym E I Ni 6.8 Z drugiej strony pozytywnie na popyt krajowy oddziaływał wzrost dochodów ludności głównie w wyniku indeksacji rent i emerytur oraz obniżenia składek PIT. 2k w.1 5.3 1. W wyniku tego nastąpiło ograniczenie nierównowagi zewnętrznej polskiej gospodarki.6 6.MINISTERSTWO GOSPODARKI W 2009 r.2 5. pozwoliły na częściowe zrekompensowanie spadku inwestycji.9 -13.6 17. jak i importu. popyt krajowy przestał być głównym czynnikiem wzrostu gospodarczego i jego wkład w PKB był ujemny. Spadek wymiany handlowej w wyniku recesji na rynkach eksportowych Polski.7 9. W 2009 r.0 2. 3k w.1 16.1 8.9 7.2 1.6 Ki – konsumpcja indywidualna I – import towarów i usług Ni – nakłady brutto na środki trwałe Popyt krajowy PK Obroty z zagranicą PKB 3.9 -11. na skutek dostosowania zapasów do ograniczonego poziomu aktywności gospodarki.3 14.6 5.0 -0. Spożycie zbiorowe Przyrost rzeczowych środków obrotowych PKB 76 3k w. 2 20 08 20 08 20 08 20 08 20 09 20 09 20 10 1k w. Podobnie jak w okresie kryzysu rosyjskiego rolę stymulatora gospodarki przejął popyt zewnętrzny. a także nadal wysoki stopień wykorzystania mocy produkcyjnych. 1k w. Dodatkowe ograniczenie popytu występowało po stronie inwestycji.1 4.7 9. nastąpił spadek zarówno eksportu.1 13. Źródło: Opracowanie DAP MG na podstawie danych GUS. jako efekt zaostrzenia warunków kredytowych oraz pogorszenia koniunktury.7 7.3 6.0 4.

dzięki tzw.1 3. reakcja rynku pracy. zwłaszcza na tle ostatniego spowolnienia. Porównanie obu okresów spowolnienia (obecnego oraz tego z początku dekady) wskazuje na większą liczbę różnic niż podobieństw.1 Nakłady brutto na środki trwałe 1. w tym: 1. mierzonej liczbą godzin poświęcanych na pracę. Spadek liczby przepracowanych w tygodniu godzin mógł także przyczynić się do niższego spadku wskaźnika zatrudnienia.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Biorąc pod uwagę kilkuletni horyzont czasowy .8 Analiza czynników wzrostu gospodarczego w oparciu o neoklasyczną funkcję produkcji pozwala wskazać na strukturalne uwarunkowania polskiej gospodarki. Umożliwia także porównanie poprzedniego okresu spowolnienia gospodarczego z początku obecnego stulecia. który w latach 2001-2002 spadał znacząco.1 5.4 1. Dekompozycja pozwala na wyodrębnienie czynników oddziałujących na rynek pracy. 1) Stopniowo obserwujemy znacznie wolniejszy przyrost ludności w wieku produkcyjnym.6 6.1 -1.4 Eksport netto. Udział ten w 2009 roku wzrósł nieznacznie. spowolnił także znacząco wzrost produktywności. co stanowi główną różnicę w stosunku do poprzedniego spowolnienia w 2001 roku.2 4. spowodowały. proc. że wraz ze spadkiem tempa wzrostu gospodarczego.9 1.0 1.w ciągu ostatnich dwóch lat rosła stopa aktywności zawodowej. choć spadek ten był także znacznie niższy.6 2.8 -2. Niestety analiza nie umożliwia uwzględnienia jakości czynników pracy.1 3. 3) Obecnie. W fazach ożywienia o tempie wzrostu gospodarczego decyduje wysoka dynamika popytu krajowego. co jest charakterystyczne dla okresu dekoniunktury. 77 .1 Spożycie zbiorowe 0. przede wszystkim w wyniku konsekwencji kryzysu finansowego.1 2009 1. Obecnie eksport netto wpływa dodatnio na wzrost gospodarczy.9 3.2 Spożycie indywidualne 1.8 -0.9 0. w tym 2. Oznaczało to wzrost stopy bezrobocia.1 Eksport 3. by w kolejnych stanowić jeden z głównych czynników wzrostu.6 5. Wskaźnik zatrudnienia.8 1.6 PKB 3. 2) Odmiennie niż na początku dekady . Podobnie jak w 2001 roku spadała również liczba przepracowanych godzin.8 3.2 Źródło: Obliczenia DAP MG na podstawie danych GUS.2 2.4 1. ale jego skala była mniejsza w porównaniu do początku dekady. dotyczących aktywności na rynku pracy oraz intensywności pracy.8 6.0 Akumulacja.) 2005 2006 Spożycie ogółem. 2007 3.0 2.zmienne tempo wzrostu poszczególnych składników popytu zagregowanego przyczyniało się do zmian w strukturze rozdysponowania PKB.9 -0.3 3. ‘chomikowaniu’ pracy w przedsiębiorstwach.1 -0.7 5.8 2008 4. podobnie do lat 2000-2001. a także jakość kapitału trwałego. co było wynikiem znaczącego ożywienia inwestycyjnego w latach 2006-2008. przyrost kapitału stanowił główny czynnik wzrostu. Zatem poprawa poziomu wykształcenia siły roboczej.0 5. Tak było też w Polsce w latach 2004-2008 z wyjątkiem 2005 roku.3 3. a także ożywienie inwestycyjne w latach 2006-2008. podobnie jak usprawnienia w procesie organizacji pracy. w 2009 roku obniżył się nieznacznie. choć w 2008 roku dynamika nakładów inwestycyjnych znacząco spowolniła.9 1.2 2. w tym 0. znajdują odzwierciedlenie w łącznej produktywności czynników produkcji.4 Import 1.7 3.7 Zapasy -0. co było także wynikiem wprowadzonych reform strukturalnych. efekty szkoleń. 4) Ograniczona.9 6.4 -2.4 0. ale też wynikających z decyzji gospodarstw domowych. przede wszystkim czynników demograficznych. Tabela 22 Dekompozycja popytowa PKB w latach 2005-2009 (w pkt.

1 0.6 1.2 0.1 -1.0 -1. 2) Rachunek wg neoklasycznej funkcji produkcji typu: ∆lnY/pop = u ∆lnL/pop + (1-u) ∆ lnK/pop + ∆lnA. 78 .8 0.4 4.3 40.8 37. Pomimo tych korzystnych trendów.3 3. 2005 38.2 2004 5.2 40.2 0.9 37.0 1.9 2006 37. proc.) Łączna Udział ludności Stopa produktywność Stopa Liczba w wieku zatrudnienia Kapitał(1) aktywności godzin czynników produkcyjnym produkcji (2) 2001 1.2 41.0 3.2 54.7 Tabela 25 Czynniki wzrostu gospodarczego w Polsce w latach 2001-2009 (wkład w pkt.8 0.2 -0.6 65. Tempo nakładów na środki trwałe jest szczególnie istotne w związku z wysoką krańcową produktywnością kapitału. w związku z wolniejszym wzrostem nakładów inwestycyjnych.6 1.1 41 2009 37.3 0.8 0. BAEL.3 Tabela 24 Przeciętna liczba godzin pracy w tygodniu na zatrudnionego w Polsce na tle krajów UE UE 15 UE 27 Polska Źródło: Eurostat.9 -0. w tym wciąż wysoko produktywne wydatki na rozbudowę infrastruktury.9 0.0 0.4 52.7 0.8 -0.6 0.3 0.7 -0.3 59. w 2009 roku zaś wzrosła także choć jedynie nieznacznie.5 66.6 1.9 67.9 57.1 3.1 -0.7 1.2 2008 5.3 0.0 2009 1.5 2007 65.9 37. był łączny wzrost produktywności.4 0.0 2007 6.4 1.8 2.9 2002 1.5 2003 4.1 0. W średnim okresie powinny rosnąć także nakłady inwestycyjne.9 40.0 0.zasób kapitału (wartość brutto środków trwałych w gospodarce) u i (1-u)=wagi obydwu czynników produkcji: czynnika pracy u=2/3 i czynnika kapitału (1-u= 1/3) A – tzw.9 2007 37.5 1.5 1) Z uwagi na opóźnione w czasie oddziaływanie przyrostu majątku trwałego na przyrost produkcji wskaźniki dynamiki przesunięto o 1 rok w tył.zasób pracy (przeciętny w roku stan pracujących w gospodarce) L= populacja * stopa aktywności *wskaźnik zatrudnienia* liczba godzin K . Również w najbliższym czasie.8 0.9 1.0 2008 37.3 0.4 3. mierzonej wskaźnikiem poziomu PKB na głowę mieszkańca. Źródło: GUS.2 1.4 -1.2 2009 64. Także w średnim i długim okresie. Od 2005 roku rosła ona znacząco szybciej niż w całej UE.6 36.4 66.8 0. oczekujemy podtrzymania tej tendencji. reszta Solowa. Realny PKB per capita Uwzględniając horyzont kilkuletni najważniejszym czynnikiem decydującym o poprawie zamożności polskiego społeczeństwa. W krajach UE wystąpił zaś znaczący spadek stopy zatrudnienia.0 -1.8 0.5 65.3 2005 3.0 2008 65.8 2006 64. głównego czynnika stymulującego wzrost gospodarczy w krajach podlegających procesowi doganiania. Sytuacja w zakresie podstawowych czynników wzrostu gospodarczego – kapitału i pracy kształtuje się również obiecująco.4 0. utrzymuje się nadal znacząca luka pomiędzy stopą zatrudnienia w Polsce oraz UE.6 0.3 2006 6.2 0. 2005 63. wobec negatywnego wpływu procesów demograficznych.MINISTERSTWO GOSPODARKI Tabela 23 Stopa zatrudnienia w Polsce dla osób w wieku 15-65 lat na tle UE (w %) UE-27 UE-15 Polska Źródło: Eurostat.2 -0. Na tle krajów UE pozytywnie prezentuje się ewolucja stopy zatrudnienia w Polsce.0 37. gdzie: Y – produkt krajowy brutto L . świadcząca o rezerwach wzrostu polskiej gospodarki.7 1. Eurostat oraz obliczenia DAP MG.4 0.1 0.1 -0.6 1.3 -1. wzrost produktywności powinien pełnić decydującą rolę we wzroście zamożności.9 59. czyli całkowita produktywność czynników wytwórczych (TFP – total factory productivity).

1k w. W kolejnych kwartałach 2008 roku wkład popytu wewnętrznego słabł. .3%). Wykres 10 Wkład składników popytu krajowego we wzrost PKB w latach 2008-2010 10 % 8 6 4 2 0 -2 -4 -6 00 9 4k w. 2 20 08 20 08 20 09 20 08 20 08 20 09 20 09 20 10 1k w.7%.2. 4k w. 1k w.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 4. Wykres 9 Wkład popytu krajowego oraz popytu zagranicy w latach 2004-2009 10 % 8 6 4 2 0 -2 -4 2004 2005 Popyt krajowy 2006 2007 Popyt zagranicy 2008 2009 PKB Źródło: GUS. co było wynikiem dostosowania poziomu zapasów. a już od pierwszego kwartału 2009 roku był ujemny.9%. 2k w. choć już w ostatnim kwartale wpływały pozytywnie. Wśród czynników. Spożycie indywidualne Nakłady brutto na środki trwałe popyt krajowy 2k w. w wyniku ograniczonego wzrostu konsumpcji indywidualnej (2. które wpłynęły na tak niskie tempo wzrostu konsumpcji należy wskazać spadek zatrudnienia o 1. Tempo wzrostu konsumpcji było zatem najniższe od 19 lat.2% (w sektorze przedsiębiorstw). Spożycie zbiorowe Przyrost rzeczowych środków obrotowych PKB 79 3k w. Fundusz świadczeń społecznych wzrósł o 8.1%. Wzrosły natomiast dochody do dyspozycji gospodarstw domowych realnie o 2. W 2009 roku spożycie ogółem wzrosło o 2. Popyt wewnętrzny Popyt krajowy był głównym czynnikiem wzrostu gospodarczego w latach 2004-2008. Źródło: GUS. Szczególnie wysoki wkład tej kategorii występował w 2007 roku. 3k w. Dodatkowym czynnikiem ograniczającym tempo wzrostu popytu wewnętrznego były nakłady inwestycyjne.

0 1.6 1. O 29. względem analogicznego okresu 2008 roku. Stąd też dynamika kredytów dla gospodarstw domowych w 2009 roku spowolniła. a w przypadku 2009 roku także znaczące dostosowania zapasów. Cykliczne wahania inwestycji. podobnie jak w okresie poprzedniego spowolnienia.0 0. W 2009 roku odnotowano wzrost aktywów finansowych gospodarstw domowych.2 0 20 08 20 08 20 08 20 09 20 09 20 09 1k w. były niższe o 27. Stabilizująco na poziom inwestycji oddziałują również fundusze strukturalne oraz te związane z organizacją Mistrzostw Europy w piłce nożnej w 2012 roku. Spadek popytu krajowego. kiedy to wzrost konsumpcji przewyższał wzrost gospodarczy we wszystkich.MINISTERSTWO GOSPODARKI Poprawa sytuacji dochodowej gospodarstw domowych dawała możliwość zadłużania się części gospodarstw domowych. Podobnie było właśnie w 2009 roku. kredyty walutowe stanowiły 36.2 1 0.7%. w głównej mierze odpowiadał za osłabienie tempa wzrostu gospodarczego.8 0. 3k w. Jednak w porównaniu z grudniem 2007 roku.0 3. wobec 39. Z drugiej strony zjawisko kryzysu zwiększało ryzyko utraty pracy i pozostania bez środków finansowych. 3k w. Wykres 11 Zmiany rocznej konsumpcji prywatnej (dane wyrównane sezonowo) oraz indeks cen konsumpcyjnych 2005-2010 % 7. 1k w. Wysokie tempo wzrostu depozytów notowane w 2008 roku zostało podtrzymane. jak i podejście banków do formowania swojej oferty. 20 10 20 08 . usiłując wyrównać konsumpcję w czasie kryzysu. winny stabilizować wahania koniunkturalne.88 mld zł. 20 09 4k w.0 % 2 1. poza czwartym. wpływają na przebieg cyklu koniunkturalnego.7% przed rokiem. Nominalna wartość zadłużenia gospodarstw domowych z tytułu kredytów konsumpcyjnych i mieszkaniowych wzrosła w 2009 roku o 37. Spozycie indywidualne 2k w. W ostatnich miesiącach roku udział złotowych kredytów mieszkaniowych był zbliżony do 90%. Największy spadek tempa wzrostu akcji kredytowej nastąpił w zakresie kredytów mieszkaniowych. co było wynikiem zaostrzenia polityki kredytowej. choć w drugiej połowie roku następowało stopniowe jej łagodzenie. a ich roczna dynamika w grudniu wyniosła 27%.8 1. Najważniejszym ograniczeniem akcji kredytowej było zmniejszenie dostępności kredytów denominowanych we franku szwajcarskim. CPI Źródło: GUS.0 4.6 0. Gospodarstwa domowe.6 mld zł (w 2008 roku o 106.5% były w grudniu 2009 wyższe aktywa zgromadzone w OFE. W grudniu 2009 r. co znalazło swoje odbicie w strukturze nowo udzielonych kredytów. 4k w.4 1. 2k w.0 2. a także zmian kursowych znacznie zmieniła się struktura zadłużenia gospodarstw domowych ogółem. kwartałach. do łącznej kwoty 356. Jednocześnie od marca 2009 zaczęły rosnąć aktywa funduszy inwestycyjnych.0 6. 80 1k w.0 5.87 mld zł).2%. co determinowało decyzje samych kredytobiorców.4 0. Głównie na skutek ograniczenia w dostępie do kredytów denominowanych we franku szwajcarskim.

7 2007 6. które obserwowaliśmy od 2006 roku.5 18. W pierwszych trzech kwartałach 2009 roku doszło do spadku nakładów brutto na środki trwałe. Negatywnie na popyt inwestycyjny sektora przedsiębiorstw wpływała również mocno zaostrzona polityka kredytowa banków komercyjnych. Wpływ inwestycji na dynamikę PKB Znaczące przyspieszenie inwestycyjne. Do odbudowy popytu krajowego doszło dopiero w IV kwartale kiedy to wzrost wyniósł 0.6 2008 5.1 19.3 18.3%).2 15.7 UE-15 17.1 21. zniwelowana została znacząco luka pomiędzy wielkością wskaźnika dla Polski oraz UE. a więc początku fazy żywienia inwestycyjnego w Polsce. 2005 3. Dynamika spożycia indywidualnego wahała się. była znacząca deprecjacja złotego w II połowie 2008 r. W sektorze publicznym miał miejsce wzrost inwestycji. Znalazło to odzwierciedlenie w negatywnych wynikach na działalności finansowej sektora przedsiębiorstw na przełomie lat 2008 i 2009.3%.9 21. choć prawidłowość ta obserwowana była we wszystkich krajach UE.6 24. zapoczątkowany w ostatnim kwartale 2008 roku. że skala redukcji w Polsce była mniejsza.2 2006 6.2 18. skutkująca ograniczeniem podaży kredytu. choć dysproporcja wciąż jest widoczna. W całym 2009 kontynuowany był cykl redukcji zapasów. W wyniku czego udział nakładów inwestycyjnych sektora prywatnego w nakładach ogółem w warunkach porównywalnych spadł z 74% do 68. na ich decyzje o ograniczeniu inwestycji.8 -0.3 2009 16.. zaś wkład inwestycji we wzrost gospodarczy był ujemny. 81 . Wskaźnik dla Polski znajduje się obecnie na poziomie z 2006 roku. która powodowała wzrost złotowej wartości zadłużenia w walutach obcych oraz – w przypadku części przedsiębiorstw – doprowadziła do dużych strat z tytułu zawartych wcześniej transakcji opcyjnych. choć utrzymywała się na dodatnim poziomie.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI W pierwszych trzech kwartałach 2009 roku tempo wzrostu popytu krajowego było ujemne.2 15.4 17. zostało zatrzymane w połowie 2008 roku. Tabela 26 Stopy akumulacji i inwestycji na tle wzrostu PKB i nakładów na środki trwałe (%) Tempo wzrostu PKB Tempo wzrostu nakładów brutto na środki trwałe Stopa akumulacji brutto Stopa inwestycji brutto w środki trwałe Źródło: Obliczenia DAP MG na podstawie danych GUS. głównie w wyniku oddziaływania efektów zewnętrznych związanych z kryzysem finansowym. których narastanie uległo zahamowaniu w II kw. który wraz ze spowolnieniem nakładów inwestycyjnych obniżył dynamikę importu.3 16.5 2008 18.8 17.in.7 W 2009 roku obniżył się również udział nakładów sektora prywatnego w PKB. W pierwszym kwartale spożycie wzrosło o 3.9%. Zważywszy.1 2009 1.8 18. W całym roku nastąpił spadek popytu o 1%.4 21.8 20.1%).3. a przez to m. a już w czwartym wzrosły o 1. a jedynie ostatni kwartał przyniósł nieznaczny ich wzrost (1.6 6.8 Źródło: Eurostat 2006 18.7%.5 19.1 9.8%.6 17.1%. Tabela 27 Nakłady brutto sektora prywatnego w latach 2005-2009 (% PKB) 2005 UE-27 17.6 23. 2009 r. 4.7 Polska 14.2 14.7 22.4%. Spadek inwestycji w 2009. był głównie wynikiem znaczącego obniżenia nakładów sektora prywatnego. Obniżyły się natomiast nakłady na środki trwałe.0 Ważnym czynnikiem oddziałującym negatywnie na sytuację finansową podmiotów gospodarczych. W całym roku 2009 nakłady inwestycyjne spadły o 0.8 2007 18. Największy spadek odnotowano w drugim kwartale (o 3. natomiast w ostatnim jedynie o 1.

iż badania ankietowe nie wskazują na wzrost aktywności inwestycyjnej. stopniowo będą zwiększać liczbę nowych projektów. 4.0 2. podobnie jak to miało miejsce w poprzedniej fazie spowolnienia w latach 2001-2002. Spadek eksportu. 2k 1k Nakłady brutto na środki trwałe 3k 4k 1k 2k PKB Źródło: GUS.0 5. w. a odsetek przedsiębiorstw sygnalizujących zamiar rezygnacji z dokończenia inwestycji powrócił do poziomu sprzed kryzysu.0 -10. Takie zachowania wraz z poprawą sytuacji zewnętrznej oraz lepszymi perspektywami wzrostu rynku krajowego powinny przyczynić się do ożywienia inwestycji w sektorze przedsiębiorstw w 2010 roku. głównie w wyniku wzrostu kredytów inwestorów bezpośrednich. spowodował jednakże jeszcze głębszy spadek importu (będący też po części konsekwencją uwarunkowań kursowych). w. jednocześnie zwiększając wielkość depozytów.0 w. W wyniku tego eksport netto.0 0. Wpływ eksportu na dynamikę PKB Eksport towarów i usług. który w latach 2007-2008. 82 3k 4k 1k w. mała otwartość gospodarki.0 -15. Wykres 12 Zmiany nakładów brutto na środki trwałe (lewa oś) i PKB (prawa oś) w latach 2008-2010 20. udział eksportu w PKB.0 0. pozwoliła na ograniczenie wpływu załamania światowej wymiany handlowej na wzrost gospodarczy w Polsce. Jednocześnie zmniejszyła się nierównowaga zewnętrzna. w.0 5. . w.0 1.MINISTERSTWO GOSPODARKI W 2009 roku przedsiębiorstwa zmniejszyły swoje zadłużenie z tytułu kredytów w sektorze bankowym. będący następstwem ograniczeń po stronie popytu zewnętrznego oraz krajowego.4.0 15. można wskazać na przesłanki dla poprawy sytuacji w tym obszarze w 2010 roku. w porównaniu z sąsiednimi oraz najbardziej rozwiniętymi krajami UE. w. pozytywnie wpływał na wzrost gospodarczy we wszystkich kwartałach 2009 roku. które najsilniej ograniczyły inwestycje w ostatnim okresie. w ostatnim kwartale 2008 roku oraz w pierwszych trzech kwartałach 2009 roku wpływał ujemnie na tempo wzrostu polskiej gospodarki. w.0 4. W 2009 roku rosło także zadłużenie zagraniczne przedsiębiorstw. Rośnie także udział przedsiębiorstw deklarujących kontynuującję projektów już rozpoczętych.0 -5.0 10.0 6. Niski. Pomimo. był jednym z głównych czynników stymulujących wzrost gospodarczy. tj. w tym szczególnie importochłonnych inwestycji.0 08 08 08 08 09 09 09 09 20 20 20 20 20 20 20 20 20 10 % % 7. wyrażająca się ujemnym saldem obrotów w handlu towarami i usługami. że firmy.0 3. Oczekuje się. w.

0 10. 20 08 1k w. W 2009 roku nastąpił zaś powrót do długookresowego trendu i notowaliśmy spadek realnych kosztów pracy w Polsce oraz ich znaczący wzrost w krajach UE. . przekraczającym ten notowany w UE oraz jej najbardziej rozwiniętych krajach. W dalszym ciągu wzrost polskiego eksportu powinna wspierać postępująca integracja europejska. 2k 1k 3k 4k Eksport 1k 2k PKB Źródło: GUS. Po czym złoty umacniał się do końca roku. w. w.0 5.2 00 8 kw .2 00 9 kw .0 w. 20 09 kw .2 00 9 4 kw .0 -10. w. Konkurencyjność polskich towarów rosła wraz ze spadkiem realnych jednostkowych kosztów pracy.0 -15. w.0 % 7. które zaczęło się z początkiem trzeciego kwartału 2008 roku trwało do lutego 2009 roku.0 4.0 0. 83 3k 4k 1k w.2 00 8 kw . Wykres 14 Zmiany eksportu dóbr i usług (lewa oś) oraz wzrost gospodarczy (prawa oś) w latach 20082010 % 15. w. w.2 00 9 kw .POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Wykres 13 Wkład eksportu i importu dóbr i usług we wzrost gospodarczy 2008-2010 10 8 6 4 2 0 -2 -4 -6 -8 kw . Tempo wzrostu było również wyższe od obserwowanego w całej UE. a jego kurs wobec głównych walut był w grudniu zbliżony do notowanego w końcu 2008 roku.0 0. w.0 5.0 -5.0 08 08 08 08 09 09 09 09 20 20 20 20 20 20 20 20 20 10 2.2 00 8 3k w. W 2008 roku proces ten odwrócił się i obserwowaliśmy wzrost realnych jednostkowych kosztów pracy. Osłabienie złotego. co pozytywnie stymulowało polski eksport.2 01 0 1 % 2 1 Eksport 4 Import 2 Eksport netto 3 PKB Źródło: GUS. Korzystnie na wymianę międzynarodową Polski wpływał również kurs walutowy.0 6.0 1.0 3.

6 -1.6 2006 6.5 2008 5.6 84 .6 3.8 0.5 4.2 6.9% PKB.1 6.8 3. Pozostała część to podatki od produktów.0 4.3 Źródło: Obliczenia DAP MG na podstawie danych GUS. choć dodani wkład ma sektor usług nierynkowych.4 7.MINISTERSTWO GOSPODARKI Tabela 28 Zmiana realnych jednostkowych kosztów pracy w Polsce na tle Unii Europejskiej 2005* 2006 2007 2008 2009** UE-27 -0.7 24. Największy wkład we wzrost wartości dodanej miały usługi rynkowe.9 14.0 49.3 Przemysł 24.9 -1. który w okresie szybkiego wzrostu rośnie wyraźnie szybciej niż wartość dodana ogółem.7 -0.9 2009 1.6 5.6 5.8 50. podlegały zmianom metodologicznym ** dla Polski w 2009 r.5 Zmiany strukturalne zachodzące w polskiej gospodarce można zaobserwować analizując strukturę tworzenia wartości dodanej. szacunek Źródło: Eurostat STRIND.7 Polska -2. w okresie spowolnienia zaś znacząco obniża tempo wzrostu wartości dodanej ogółem.8 6. a więc w tempie nieznacznie przekraczającym wzrost PKB. po trzyletnim okresie przyśpieszonego wzrostu.7 10. Wpływ przemysłu był negatywny.5 2009 3.8 4.5 2007 6.1 10.8 2. głównie jednak na skutek wahań koniunkturalnych.0 6.8 6.0 10.5 -1.1 51. Jego wkład we wzrost w 2009 roku był zbliżony do notowanego w fazie spowolnienia wzrostu w latach 2001-2002.2 -0. podobnie jak rolnictwo.5 2.8 1.1 Usługi rynkowe 49.5 7. 2008 3.8 -1. 88. 2005 3.7 UE-15 -0.9% względem 2008 r.1 5.9 14.2 * dane dla Polski w 2005 r.3 3.3 50.3 7. Spada zaś udział takich sektorów jak rolnictwo oraz przemysł. Wartość dodana stanowiła ok. a w ostatnich latach także budownictwa. W szczególności przemysł. usługi nierynkowe oraz rolnictwo. Tabela 30 Zmiany w strukturze tworzenia wartości dodanej w okresie 2005-2009 w cenach bieżących 2005 2006 2007 Rolnictwo 4. Rola sektorów w tworzeniu PKB Wartość dodana brutto w 2009 roku wzrosła o 1. Stabilny wzrost sektora usług rynkowych pozostaje najbardziej trwałym źródłem wzrostu wartości dodanej. Niewielki.6 22. 4. Tabela 29 Tempo wzrostu PKB i wartości dodanej brutto w latach 2005-2009 (%) Wyszczególnienie PKB Wartość dodana w tym: . Tendencja malejącego udziału przemysłu została zakłócona przez dynamiczny wzrost jego udziału w efekcie ożywienia gospodarczego w roku 2004. Pozostałe sektory podlegają większym fluktuacjom.usługi rynkowe Źródło: GUS.budownictwo .4 -0.5.0 11.5 Budownictwo 6.3 4.3 3. Pozytywnie na wzrost oddziaływały zaś budownictwo.6 14.7 24. Obserwujemy wzrost udziału wartości dodanej usług rynkowych.4 2.8 7. co obserwowaliśmy w latach 2006-2008. W latach 2008-2009 wolniej rosła także wartość dodana budownictwa.7 24.przemysł . pomniejszone o dotacje do produktów.2 14.3 -2.7 0.8 Usługi nierynkowe 14.

ale wręcz radykalną jego redukcją (o ponad 14. Wykres 15 Dekompozycja sektorowa PKB w latach 2004-2009 8 7 6 5 4 3 2 1 0 -1 2004 2005 Przemysł Usługi nierynkowe PKB 2006 Budownictwo Rolnictwo 2007 2008 2009 % Usługi rynkowe Wartość dodana brutto Źródło: Obliczenia DAP MG na podstawie danych GUS. 4. relatywnie głębokie załamanie po stronie importu w porównaniu z eksportem z początkiem bieżącego roku uległo znacznemu złagodzeniu.5 mld EUR – wg GUS). Obserwowany od początku 2009 r. o czym decydowała skala realizacji inwestycji infrastrukturalnych. Zbliżony do notowanego przed rokiem wkład odnotowało budownictwo. 85 . niewspółmiernie głębszy spadek importu w porównaniu z eksportem zaowocował. w 2009 roku. a także poprzez zaostrzenie kryteriów kredytowych. a w ślad za nim jeszcze głębszy spadek importu (choć z dwumiesięcznym opóźnieniem).6. Utrzymujące się od początku 2009 r.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Znajomość struktury sektorowej tworzenia PKB oraz dynamiki wartości dodanej brutto w poszczególnych sektorach pozwala dokonać sektorowej dekompozycji źródeł wzrostu gospodarczego. W wyniku niemal powszechnego załamania popytu importowego. zwłaszcza na kluczowych dla Polski rynkach unijnych.5 mld EUR – wg statystyki NBP i o prawie 17. Pozostałe sektory miały niewielki. Wpływ kryzysu na globalnym rynku finansowym na tempo wzrostu gospodarczego w 2009 roku Polska gospodarka odczuwa skutki kryzysu głównie poprzez kanał handlowy. nie tylko zatrzymaniem obserwowanej w minionych dwóch latach tendencji do dynamicznego wzrostu deficytu wymiany towarowej. począwszy od listopada 2008 roku notowano wyjątkowo głęboki spadek eksportu. W 2009 roku największy wkład we wzrost gospodarczy miał wciąż sektor usług rynkowych. wśród których najważniejszą część stanowiły handel i naprawy oraz transport. ale dodatni wkład we wzrost gospodarczy. co przenosi się na spadek dynamiki kredytów dla przedsiębiorstw oraz gospodarstw domowych.

10 % w.0 0. deprecjacja złotego zwiększyła konkurencyjność cenową eksportu. w. w.0 -5. a na początku bieżącego roku spadki te były kontynuowane. 20 20 20 20 20 20 86 3k Eksport towarów i usług 4k w. Najistotniejszym z punktu widzenia wzrostu PKB. negatywne skutki załamania popytu zewnętrznego. w pewnej części. wywołała szok kosztowy wymuszając dalszą redukcję zakupów importowych. podwyższając wkład własny przy finansowaniu nieruchomości.MINISTERSTWO GOSPODARKI Wykres 16 Zmiany wolumenu eksportu dóbr i usług w latach 2008-2010 15. Ostra deprecjacja polskiej waluty zarówno w stosunku do euro jak i dolara. w.0 09 08 09 09 08 08 08 09 20 20 20 20 20 20 20 20 20 1k 09 M 09 20 20 09 M 11 w. był czynnik kursowy. Aby zminimalizować skutki kryzysu.0 5.0 10.0 -25. w. kompensując w ten sposób. a także skróciły okres kredytowania i podniosły marże stanowiące część oprocentowania. do lutego 2009 r. banki ograniczyły maksymalną kwotę finansowania. . w.0 -10. nastąpił w marcu 2009 roku. w.0 -15. Jednocześnie.0 -20. Spadek dynamiki zadłużenia gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. 1k 2k 3k 1k Eksport towarów 4k Eksport usług 2k Źródło: GUS. trwająca od września 2008 r. uwzględniając wpływ osłabienia złotego. W wyniku utrzymywania się kryzysu finansowego zaostrzeniu uległa polityka kredytowa banków. Wykres 17 Realny efektywny kurs walutowy w latach 2008-2010 % 150 140 130 120 110 100 11 01 05 09 01 05 09 M 20 20 07 03 09 M 03 08 M 08 M 08 M 08 M 08 M 09 M 09 M 08 M 07 20 20 Źródło: Eurostat.

0 w tys.3 16.0 12.7 26.0 mld zł.1 18.4 14.9 14.1 18.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Wykres 18 zmiana wartości kredytów dla przedsiębiorstw i gospodarstw domowych w latach 2008-2010 % 50 40 30 20 10 0 -10 11 11 01 03 01 0M 20 1 01 09 03 05 07 05 07 8M 8M 9M 8M 9M 9M 09 9M 8M 9M 8M 8M 9M 0M 20 1 03 20 0 20 0 20 0 20 0 Kredyty dla przedsiębiorstw 20 0 Kredyty dla gospodarstw domowych Źródło: Obliczenia własne na podstawie danych NBP.5%.2 27.344.9 28. Produkt krajowy brutto per capita w Polsce na tle innych krajów Wartość nominalna PKB w 2009 roku wyniosła 1.1 2009 23.6 16.1 Niemcy 26.6%.1 14.2 29. EUR 2007 2008 24.9 2006 23.1 27. Uwzględniając siłę nabywczą pieniądza PKB per capita wzrósł z poziomu 51% przeciętnej dla krajów UE-27 w 2005 roku do 61% w roku 2009.4 27.5 19.6 25. Tabela 31 PKB per capita wybranych krajów UE (wg parytetu siły nabywczej) w latach 2005-2009 UE-27 Strefa Euro Republika Czeska 17. Wg szacunków Eurostatu PKB per capita wg parytetu siły nabywczej wzrósł realnie w Polsce w 2009 roku o 1.0 16.3 Węgry 14.5 15.2 Polska 11.5 Słowacja 13.0 27.8 15. podczas gdy w strefie euro spadł o 4.6 13.7. 4. 2005 22.9 20.5 24.9 w relacji do średniej UE (UE27=100) 2005 2006 2007 2008 2009 110 76 117 63 51 60 109 77 116 63 52 63 109 80 116 63 54 68 108 80 116 64 56 72 108 80 116 63 61 72 87 20 0 20 0 20 0 20 0 20 0 20 0 20 0 .3 15.3 19.5 Źródło: Eurostat STRIND.9 25.

.

4.934 Usługi Rolnictwo 7. Nieznacznie zmniejszył się natomiast udział osób zatrudnionych w przemyśle i budownictwie oraz rolnictwie. proc.6 W 2009 r.1 55.247 2.452 2.65 pkt.911 8. bo blisko ¾ osób w wieku 15-34 lata nie podejmowało pracy zarobkowej w trakcie nauki.1 Usługi 53.1.549 8.9 31. BAEL.5 pkt. proc. mniej niż przed rokiem) i 77.3 pkt.7 31. od 2004 roku. Najniższy poziom zatrudnienia notowany był w grupie wiekowej 45-59/64 lat. W 2009 roku. kolejny raz..).8 14.309 8. Wskaźnik zatrudnienia dla tych grup osiągnął odpowiednio poziom 26. Polska w 2009 roku pod względem wskaźnika zmniejszyła dystans do innych krajów UE. Młodzi ludzie wchodząc na rynek pracy w warunkach spowolnienia gospodarczego i generalnego spadku popytu na siłę roboczą napotykali w 2009 r. Spadek odnotowano zarówno w grupie wiekowej 1524 lat. W większości nie posiadają oni doświadczenia zawodowego.206 2.107 Rolnictwo Przemysł i budownictwo w tys. Wśród osób.4 15.304 2.2 54. Ogółem Lata 2005 14.868 Źródło: GUS. które po zakończeniu formalnej edukacji nie miały pracy przez dłużej niż 3 miesiące. 33 GUS Wejście ludzi młodych na rynek pracy.211 w 2008 r. większe niż w latach poprzednich trudności ze znalezieniem miejsca pracy.594 2007 15. wskaźnik zatrudnienia. proc.8% (o 0. Pomimo pogorszenia wskaźnika zatrudnienia w najmłodszych grupach wiekowych.127 4.036 4. Tabela 32 Pracujący w wieku powyżej 15 lat według sektorów ekonomicznych w latach 2005-2009. 2. Warszawa.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 5. W 2009 roku wzrósł udział pracujących w sektorze usług.241 2008 15. określający udział ludności pracującej w wieku 15-64 lat w ogólnej liczbie ludności tej grupy wiekowej wyniósł 50.116 2006 14. Z drugiej strony wyraźnie zwiększyła się liczba bezrobotnych (z 1. W roku 2009 nastąpiło załamanie się pozytywnych tendencji wzrostowych zatrudnienia ludzi młodych. RYNEK PRACY 5.681 5. chociaż w ostatnich latach obserwuje się jego systematyczną poprawę.8 14. mniej niż w roku 2008). Pracujący Wpływ utrzymującego się spowolnienia gospodarczego na sytuację na rynku pracy w Polsce był niejednoznaczny.4 54. Polska wraz z Niemcami i Luksemburgiem były jedynymi krajami UE-27.374 4. zanotowano wzrost liczby pracujących (o 0.2 30. W strukturze pracujących według sektorów utrzymały się główne trendy dokonujących się zmian.531 7. 51% oczekiwało od pierwszej pracy wysokiego wynagrodzenia.5 54.3 Przemysł i budownictwo w% 29. do 1.33 Często jednak mieli dość znaczne wymagania dotyczące warunków zatrudnienia.0 30.0 13.819 17.4%). luty 2010 89 .4% i utrzymał się na poziomie z roku poprzedniego.411 w 2009 r.8% (o 0.800 2009 15. Po systematycznym wzroście wskaźnika od roku 2002. jak i w grupie 25-34 lat. jego wartość dla UE-27 zmniejszyła się w 2009 roku w porównaniu z rokiem poprzednim o 1.

zeszyt nr 245 NBP 34 90 20 09 0 20 08 0 7 . podczas gdy w połowie roku 2007 trudności takie zgłaszało siedem na dziesięciu pracodawców. na Węgrzech i Malcie.. obliczenia DAP MG. Bezrobocie rejestrowane obejmuje osoby. Wyszczególnienie 2005 2006 2007 2008 Współczynnik aktywności zawodowej35 54. Od dwóch lat obserwowany jest konsekwentny wzrost podaży pracy na rynku przy coraz wyraźniejszym spadku popytu na ten czynnik. Nalepa W. Niższy od Polski poziom zatrudnienia w Unii Europejskiej odnotowano jedynie 4 państwach: w Rumunii. Jednocześnie przedsiębiorcy odnotowali wyhamowanie tempa wzrostu. GUS. Łącznie Różnice w wartości wskaźnika zatrudnienia wg BAEL i wg Eurostatu wynikają z różnic metodologicznych.0 53.7 54. 36 Gmuła W.9 50. Obecnie jedynie co czwarty pracodawca odczuwa problemy ze znalezieniem odpowiednich pracowników. produktywność pracy i migracje w listopadzie 2009 r.5 50. wg Eurostatu osoby w wieku 15–64 lata. natomiast stopa bezrobocia jest to procentowy udział bezrobotnych w liczbie aktywnych zawodowo. (2010) Rynek pracy w Polsce (wynagrodzenie. Tabela 33 Sytuacja na rynku pracy w latach 1995–2009 w grupie wiekowej 15+ (%).4 Pogorszenie koniunktury gospodarczej w Polsce przyczyniło się do wzrostu niepewności społecznej odnośnie przyszłego zatrudnienia i możliwości zapewnienia sobie dochodów. które zgodnie z ustawą o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu określane są jako bezrobotne i zarejestrowane w odpowiednim powiatowym urzędzie pracy. Nastrój niepewności spotęgowany został przez konieczność dokonania oszczędności w sektorze publicznym i obawą przed ograniczeniem wsparcia społecznego. – na tle badań panelowych w latach 2006-2009). Opioła Z. we Włoszech. obliczenia DAP MG.5 48. W rezultacie w 2009 roku odnotowano większe zainteresowanie pracą (lub jej poszukiwaniem) a współczynnik aktywności zawodowej wzrósł o 0. 2009 54. proc. a nawet niewielki spadek aspiracji płacowych kandydatów do pracy36.MINISTERSTWO GOSPODARKI które nie odnotowały w ostatnim roku spadku wskaźnika zatrudnienia.2 Wskaźnik zatrudnienia 45. 35 Współczynnik aktywności zawodowej jest to procentowy udział aktywnych zawodowo (osób pracujących oraz bezrobotnych) w ogólnej liczbie ludności danej kategorii (15 lat i więcej). Wykres 19 Przeciętne zatrudnienie (tys. Koszt siły roboczej i odpowiednie kwalifikacje nie stanowią obecnie istotnej bariery w rozwoju przedsiębiorczości.7 pkt.9%.4 Źródło: Badanie Aktywności Ekonomicznej Ludności. wskaźnik zatrudnienia jest to procentowy udział pracujących w ogólnej liczbie ludności danej kategorii.9 54. Badanie BAEL obejmuje osoby w wieku 15 lata i więcej.2 46.34 Wskaźnik zatrudnienia w Polsce jest jednak nadal jednym z niższych w Unii Europejskiej. w porównaniu do roku poprzedniego osiągając wartość 54. osób 1 7 7 1 7 7 1 1 1 20 09 0 20 08 0 20 06 0 ogółem 20 05 0 20 05 0 przetwórstwo przemysłowe 20 07 0 20 06 0 20 07 0 budownictwo handel i naprawy Źródło: GUS Biuletyny Statystyczne. osób) w sektorze przedsiębiorstw 2005–2009 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 tys. Gucwa A.

POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI

jedynie 5% przedsiębiorców wymienia jedną z tych kwestii jako przyczynę spowalniająca ekspansje ich przedsiębiorstwa. Nieco odmienny obraz rynku pracy wyłania się z analizy danych dotyczące sektora przedsiębiorstw. Przeciętne zatrudnienie w sektorze przedsiębiorstw w 2009 roku zmniejszyło się o 1,2% w stosunku do roku 2008 i wyniosło 5.327 tys. osób. Spadek zatrudnienia wystąpił w sektorze przetwórstwa przemysłowego, wytwarzania i zaopatrywania w energię elektryczną, gaz, parę wodną i gorącą wodę oraz w sektorze obsługi rynku nieruchomości. Największą dynamikę zatrudnienia odnotowano w sektorach: hoteli i restauracji oraz budownictwa.
Tabela 34 Przeciętne zatrudnienie w sektorze przedsiębiorstw (w tys.)
Ogółem Przemysł Górnictwo Przetwórstwo przemysłowe Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną i gorącą wodę Dostawa wody, gospodarowanie ściekami i odpadami, rekultywacja Budownictwo Handel i naprawy Hotele i restauracje Transport, gospodarka magazynowa i łączność Obsługa nieruchomości i firm Źródło: Biuletyny Statystyczne GUS. 2009 5.327 2.455 180 2.027
148 100 436 1.092 102 463 89

2009/2008 98,8 94,5 100,4 93,3
99,6 103,7 105,3 102,9 106,7 100,5 98,1

5.2. Bezrobocie i stopa bezrobocia
W 2009 roku bezrobocie w Polsce, według danych BAEL, wyniosło przeciętnie 1.411 tys. osób, co stanowiło 8,2% ogółu osób aktywnych zawodowo, przy czym w przypadku kobiet stopa bezrobocia wyniosła 8,7%, a w przypadku mężczyzn 7,8%. W stosunku do roku 2008 liczba bezrobotnych wzrosła o 12,7%.
Wykres 20 Stopa bezrobocia BAEL i bezrobocia rejestrowanego na koniec roku w latach 1995-2010
% 20 15 10 5 0
Ik w. II k 2 0 0 w 5 III . 20 k w 05 IV . 2 0 k w 05 . I k 200 w. 5 II k 20 0 w 6 III . 20 k w 06 IV . 20 k w 06 . I k 200 w. 6 II k 2 0 0 w 7 III . 20 k w 07 IV . 2 0 k w 07 . I k 200 w. 7 II k 2 0 0 w 8 III . 20 k w 08 IV . 2 0 k w 08 . I k 200 w. 8 II k 2 0 0 w 9 III . 20 k w 09 IV . 2 0 k w 09 . I k 200 w. 9 II k 2 0 1 w. 0 20 10

Stopa bezrobocia BAEL

Stopa bezrobocia rejestrowanego na koniec kwartału

Źródło: GUS Biuletyny Statystyczne, BAEL, obliczenia DAP MG.

91

MINISTERSTWO GOSPODARKI

Według statystyk bezrobocia rejestrowanego, na koniec 2009 roku bez pracy pozostawało 1.892,7 tys. osób. Stopa bezrobocia rejestrowanego wyniosła 11,9% i była o 2,4 pkt. proc. wyższa niż w 2008 roku. W roku 2009 kontynuowane były procesy znaczących zmian dokonujących się w strukturze bezrobocia w Polsce. Według stanu na koniec 2009 roku liczba bezrobotnych będących w trudnej sytuacji na rynku pracy uległa znacznemu zmniejszeniu (o 10,2% w skali roku). W porównaniu z grudniem 2008 r wzrósł udział osób bezrobotnych poniżej 25 roku życia o 1,8% i absolwentów szkół wyższych poniżej 27 roku życia o 0,2%. Zmniejszeniu uległ natomiast poziom bezrobocia wśród osób powyżej 50 roku życia (o 0,9%). Odnotowane pod koniec 2009 r. spowolnienie gospodarcze skutkowało dostosowywaniem przez przedsiębiorców zatrudnienia w firmach do wielkości popytu. Najprawdopodobniej takie tendencje utrzymają się jeszcze w 2010 r., co prowadzić będzie do oscylacji stopy bezrobocia na poziomie około 12%.

5.3. Strukturalne niedopasowania na rynku pracy
Stan strukturalnego niedopasowania na rynku pracy jest charakterystyczny dla gospodarek podlegających gruntownym procesom zmian modernizacyjno-własnościowych i dla gospodarek dynamicznie rozwijających się. Dynamiczne procesy modernizacyjne i restrukturyzacyjne przyczyniają się do zmian struktury popytu na pracę, gdyż nowo tworzone miejsca pracy wymagają zazwyczaj innych kwalifikacji i kompetencji niż likwidowane. Zmiany struktury popytu na pracę zachodzą przy tym zazwyczaj szybciej niż zmiany struktury podaży pracy, czego skutkiem są pewne niedopasowania strukturalne. Krótkotrwałe niedopasowania strukturalne są naturalną konsekwencją procesów modernizacyjnych i nie stanowią zagrożenia dla dalszego rozwoju. Długotrwałe niedopasowania strukturalne mogą natomiast w istotnym stopniu ograniczyć możliwości rozwoju gospodarczego i wymagają podjęcia działań ukierunkowanych na stworzenie warunków prawno-instytucjonalych, stymulujących dostosowywanie się podaży pracy do nowej struktury popytu na pracę.
Wykres 21 Wskaźnik zatrudnienia według poziomu wykształcenia w latach 2006-2009
% 80 70 60 50 40 30 20 10 0 wyższe średnie zawodowe 2006 średnie ogólnokształcące 2007 2008 zasadnicze zawodowe 2009 podstawowe i niepełne podstawowe

Źródło: BAEL GUS, obliczenia DAP MG.

92

POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI

Niedopasowanie struktury popytu i struktury podaży pracy oraz niski wskaźnik zatrudnienia są istotnymi problemami utrudniającymi rozwój polskiej gospodarki. W Polsce od wielu lat występuje nadwyżka podaży pracowników o niskich kwalifikacjach i niedobór pracowników o wyższych kwalifikacjach. Znaczną część długotrwale bezrobotnych stanowią osoby niewykwalifikowane, na których pracę wskutek postępu technologicznego - popyt spada. Podobnie jak w latach poprzednich, w 2009 r. najniższe wartości wskaźnika zatrudnienia (17,1%) i najwyższą stopę bezrobocia (14,5%, wzrost o 2,6 pkt. proc. w porównaniu z rokiem 2008) odnotowywano w Polsce wśród osób z wykształceniem podstawowym i niepełnym podstawowym. Ta grupa społeczna najsilniej odczuła skutki spowolnienia gospodarczego i spadku popytu na polskim rynku pracy. Najwyższą wartość wskaźnika zatrudnienia (77,3%) i najniższą stopę bezrobocia (4,4%) zaobserwowano natomiast wśród osób z wykształceniem wyższym. Pomimo spowolnienia gospodarczego popyt na pracowników z wykształceniem wyższym i średnim ogólnokształcącym zwiększył się, o czym świadczy wzrost wskaźnika zatrudnienia dla tych grup społecznych. Strukturalne niedopasowanie na rynku pracy jest także wynikiem niezgodności popytu na pracę z podażą pracy według zawodów. Przejawia się to stosunkowo wysokim bezrobociem wśród pewnych grup zawodowych i niedoborach pracowników w innych zawodach. Główną przyczyną jest stosunkowo niewielka elastyczność polskiego systemu kształcenia i polskiego systemu płac, które dość powolnie reagują na pojawiające się niedopasowania strukturalne. Liczba zawodów deficytowych, tj. takich, dla których liczba zgłoszonych ofert pracy była wyższa niż liczba zarejestrowanych bezrobotnych w tym zawodzie, w roku 2009 wyniosła 24 tj. aż o 562 mniej niż w roku 2008.37 Przyczynę tak znacznego spadku liczby zawodów deficytowych należy przede wszystkim upatrywać w skutkach spowolnienia gospodarczego tj. redukcji zatrudnienia w niektórych przedsiębiorstwach i wzroście bezrobocia. W 2009 roku, podobnie jak w latach 2005-2008, do najbardziej deficytowych zawodów należały: robotnik gospodarczy, pracownik biurowy i pracownik administracyjny. Zawodami o najwyższym poziomie nadwyżki siły roboczej, tj. takich, dla których liczba zarejestrowanych bezrobotnych była wyższa od zgłoszonych ofert pracy, niezmiennie już od 5 lat są: sprzedawca, asystent ekonomiczny, ślusarz, technik mechanik. W 2009 roku w tych zawodach odnotowano wzrost nadwyżki siły roboczej w porównaniu z rokiem poprzednim. Zmniejszenie liczby zawodów deficytowych przy jednoczesnym wzroście nadwyżek siły roboczej w innych zawodach wskazuje na spadek liczby ofert pracy oraz zwiększone zainteresowanie podjęciem pracy w okresie spowolnienia gospodarczego i niepewności społecznej. Niedopasowania strukturalne są w znacznym stopniu również skutkiem stosunkowo niskiej mobilności siły roboczej. Niewielka skala migracji wewnętrznych z obszarów o niskim popycie do obszarów o wysokim popycie przyczynia się do przestrzennej koncentracji bezrobocia. Regiony słabiej rozwinięte, gdzie popyt na pracę jest mniejszy, są obszarami najwyższego bezrobocia w skali kraju. Niedobory pracowników występują natomiast najczęściej w dynamicznie rozwijających się regionach, w szczególności w dużych aglomeracjach miejskich. Po odnotowanych w ostatnich latach spadkach bezrobocia zarówno na wsi jak i w mieście, w 2009 roku zaobserwowano zbliżony wzrost bezrobocia na obydwu obszarach. Bezrobocie na obszarach wiejskich wyniosło 8,0% (wobec 7,0% w 2008 r.). Bezrobocie w miastach osiągnęło w 2009 r. poziom 8,3% (wobec 7,2% w 2008 r.). Nieco niższa stopa bezrobocia na wsi może być wynikiem niskiego poziomu aktywności zawodowej na tych terenach oraz występowania zjawiska bezrobocia ukrytego.

37

Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Departament Rynku Pracy Zawody deficytowe i nadwyżkowe w 2009 roku, Warszawa, maj 2010 r.

93

MINISTERSTWO GOSPODARKI Ramka 5 Ustawa o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców Ustawą z dnia 1 lipca 2009 r., która weszła w życie 22 sierpnia 2009 r., wprowadzono rozwiązania ukierunkowane na uelastycznienie procesu pracy i obniżenie kosztów pracy przedsiębiorstwom dotkniętym przez kryzys, zwiększenie inwestycji w kapitał ludzki. Instrumenty mają charakter doraźny i będą obowiązywać do końca 2011 roku. 1. Dla wszystkich przedsiębiorców: − Wydłużenie okresu rozliczeniowego czasu pracy, maksymalnie do 12 miesięcy, − Możliwość stosowania przez przedsiębiorcę różnych godzin rozpoczynania i kończenia pracy w poszczególnych dobach pracowniczych, przy czym ponowna praca w tej samej dobie nie będzie traktowana jak praca w godzinach nadliczbowych, − Ograniczenie czasu zatrudnienia pracownika na podstawie umowy o pracę na czas określony do 24 miesięcy. 2. Dla pracodawców znajdujących się w przejściowych trudnościach finansowych38: − Czasowe (maksymalnie na okres 6 miesięcy) obniżenie pracownikom wymiaru czasu pracy z proporcjonalnym obniżeniem wynagrodzenia za pracę (bez konieczności dokonywania tzw. wypowiedzenia zmieniającego), − Możliwość uzyskania dopłat do pensji pracowników objętych obniżonym czasem pracy lub przestojem ekonomicznym. Przepisy przewidują, iż pracownikom za okres postoju wypłacona będzie rekompensata utraconych zarobków do wysokości 100% zasiłku dla bezrobotnych oraz wynagrodzenie od tego przedsiębiorcy łącznie w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalonego na podstawie odrębnych przepisów z uwzględnieniem wymiaru czasu pracy pracownika. Jednocześnie warunkiem niezbędnym do objęcia pracownika przestojem ekonomicznym jest jego pisemna zgoda. W przypadku ograniczenia czasu pracy pracownikom przysługiwać będzie świadczenie z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych do wysokości 70 % zasiłku, w zależności od stopnia obniżenia wymiaru czasu pracy pracownika. Pracodawca otrzyma też środki na opłacenie składek na ubezpieczenia społeczne pracowników należnych od pracodawcy. Powyższe świadczenia będą wypłacane przez łączny okres nie dłuższy niż 6 miesięcy w stosunku do jednego pracownika, − Większe wsparcie inwestycji pracodawców w podnoszenie kwalifikacji pracowników w okresie przestoju lub obniżonego wymiaru czasu pracy. Wsparcie przeznaczone jest dla pracodawców posiadających fundusz szkoleniowy, przy czym aby dodatkowo zachęcić pracodawców do tworzenia funduszu szkoleniowego wprowadzono nowe korzystne rozwiązanie, a mianowicie zapis, iż wpłaty na fundusz szkoleniowy obciążają koszty działalności pracodawców. − Wysokość dofinansowania ze środków Funduszu Pracy będzie wynosić do 80% kosztów szkolenia lub studiów podyplomowych, nie więcej jednak niż 300% przeciętnego wynagrodzenia na jedną osobę, o ile szkolenie lub studia podyplomowe są uzasadnione obecnymi lub przyszłymi potrzebami pracodawcy. W okresie szkolenia lub studiów podyplomowych pracownikowi będzie przysługiwać stypendium finansowane ze środków Funduszu Pracy. W przypadku zbiegu prawa do świadczeń z pieniędzy publicznych (stypendium lub częściowej rekompensaty utraconych zarobków z powodu obniżenia czasu pracy albo przestoju), przysługuje tylko jedno, wyższe świadczenie. Ustawa nakłada na pracodawcę obowiązek zwrotu otrzymanej pomocy wraz z odsetkami, w przypadku niespełnienia warunków umowy, w szczególności rozwiązania umowy o pracę z przyczyn dotyczących pracodawcy w okresie pobierania przez pracownika świadczeń, a także w okresie 6 miesięcy przypadających bezpośrednio po okresie ich pobierania. Ustawa przewiduje natychmiastowy obowiązek zwrotu także w sytuacji gdy pomoc zostanie wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, tj. np. gdy nie zostanie przekazana pracownikom uprawnionym do jej uzyskania.

Pracodawca u którego w ciągu 3 kolejnych miesięcy po dniu 1 lipca 2008 r. wystąpił spadek obrotów gospodarczych nie mniej jednak niż o 25 %, w porównaniu do tych samych 3 miesięcy w okresie od dnia 1 lipca 2007 r. do dnia 30 czerwca 2008 r.

38

94

POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI

Strukturalne niedopasowanie na rynku pracy jest również skutkiem ograniczonego popytu na pracę ludzi młodych, niedysponujących dużym doświadczeniem zawodowym. W 2009 r. wskaźnik aktywności ekonomicznej dla osób w wieku 15-24 lata wyniósł 33,8%, tj. wzrósł o 0,8% w porównaniu z rokiem poprzednim. Wskaźnik zatrudnienia w tej grupie wiekowej ukształtował się na poziomie 26,8% i był niższy o 0,5 pkt. proc. niż w roku 2008. Ponadto pierwsza praca większości ludzi młodych nie była zgodna z wyuczonym zawodem.39 Najczęstszym powodem niezgodności pierwszej pracy z wyuczonym zawodem była niemożność znalezienia pracy w swoim zawodzie, co wskazuje na niedopasowanie obecnych kierunków kształcenia do potrzeb rynku pracy. Negatywny wpływ na dostosowywanie się podaży do popytu na rynku pracy ma dość niska aktywność zawodowa kobiet, która w 2009 roku wyniosła 47,3% wobec 63,4% wśród mężczyzn. Jednocześnie kobiety są bardziej zagrożone bezrobociem. W 2009 roku stopa bezrobocia wśród nich wyniosła 8,7%, wobec stopy 7,8% notowanej wśród mężczyzn. Kobiety również o 1,3 miesiąca dłużej poszukiwały pracy niż mężczyźni (11,7 wobec 10,4 miesiąca). W 2009 roku kobiety stanowiły około 45% osób zatrudnionych, co oznacza, że luka zatrudnienia miedzy kobietami i mężczyznami wciąż wynosi blisko 10 pkt. proc.

5.4. Zagraniczne wyjazdy zarobkowe
Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej w istotny sposób ułatwiło Polakom dostęp do rynków pracy państw UE-15 i wywołało w pierwszych 3 latach po integracji znaczny wzrost liczby osób, które wyjechały z kraju i podjęły pracę za granicą. Jednak od roku 2008 odnotowano zmiany w zachowaniach migracyjnych Polaków. Zmiany te zostały utrwalone w roku 2009. Sytuacja gospodarcza państw Europy Zachodniej takich jak Wielka Brytania, Irlandia, Niemcy, Hiszpania, które były krajami docelowymi emigracji wielu Polaków uległa znacznemu pogorszeniu w związku ze światowym kryzysem finansowym. Spadek produkcji oraz bankructwa firm przyczyniły się do wzrostu bezrobocia na rynkach lokalnych. W efekcie zapotrzebowanie na pracę migrantów zmniejszyło się. W Wielkiej Brytanii i Hiszpanii pogorszenie sytuacji na rynku pracy i obawy związane z konkurencją ze strony migrantów, świadczących pracę na gorszych niż obywatele tych państw warunkach płacowych i socjalnych wywołały liczne protesty społeczne. W efekcie obywatelom polskim coraz trudniej było znaleźć pracę za granicą. Możliwości uzyskania zatrudnienia za granicą pogorszyły się dodatkowo ze względu na fakt, że kryzys gospodarczy w szczególnym stopniu dotknął sektory budownictwa i przemysłu przetwórczego, w których dotychczas w Europie Zachodniej pracowała znaczna liczba obywateli polskich. Pomimo kryzysu, w krajach Europy Południowej i Zachodniej nadal istnieje silne zapotrzebowanie na pracę obcokrajowców w sektorze rolnictwa. Praca ta ma jednak z zasady charakter sezonowy i nie wiąże się z permanentnym przeniesieniem miejsca zamieszkania oraz emigracją a jedynie – z wyjazdami zarobkowymi na względnie krótki okres czasu.

39

GUS „Wejście ludzi młodych na rynek pracy”, Warszawa, luty 2010

95

761 osób delegowanych z Polski. 5% mniej niż w 2008 r. którzy podjęli tam pracę w roku 2009 była wyższa niż w roku poprzednim. W okresie rozliczeniowym od października 2008 do września 2009 na budowach w Niemczech pracowało średnio w każdym miesiącu 5. było zarejestrowanych 26. co może wskazywać na tendencję do stabilizacji wielkości migracji w długim okresie czasu. Bułgaria. względnie zwolnień od obowiązku otrzymania zezwolenia w przypadku studentów (w nawiasie dane za 2008 r. dynamika napływu zmniejszyła się. Litwa. (należy wziąć pod uwagę. że w 2009 r. Informacja w sprawie zatrudnienia obywateli polskich w państwach EOG i Szwajcarii. Rumunia. Wyznaczony przez stronę niemiecką kontyngent wykorzystano w 40%. osobom delegowanym do Niemiec wystawiono łącznie 107. w niemieckim rejestrze rzemieślniczym na 31 grudnia 2008 r. Łotwa. w roku 2008) 96 . wydanych pracownikom polskich przedsiębiorstw oraz osobom prowadzącym indywidualną działalność gospodarczą.254) (3. Największy spadek skali imigracji Polaków odnotowano w Wielkiej Brytanii. Estonia i Malta.147 108 1.971) Sukcesywnie zmniejsza się wykorzystanie kontyngentu osobowego na wykonywanie usług w nie zliberalizowanym sektorze budowlanym. rejestracji w celu podjęcia legalnej pracy dokonało o połowę mniej obywateli polskich niż w roku 2008. Węgry. Ostatnie z wymienionych zjawisk jest trudne do oceny statystycznej ze względu na brak informacji o kraju wcześniejszego pobytu w rejestrach kraju przyjmującego. dalszą dywersyfikację kierunków migracji w następstwie otwarcia rynków pracy dla obywateli nowych państw członkowskich UE przez Belgię.) oraz wędrówkę polskich emigrantów zarobkowych w poszukiwaniu pracy i przenoszenie miejsca pobytu z jednego państwa Unii Europejskiej do innego.): pracowników sezonowych: pracowników imprez objazdowych: pracowników-gości: pomocy domowych studentów w okresie wakacji: 183. Monitoring danych dotyczących wyjazdów zarobkowych Polaków do państw UE i EOG w roku 2009 wskazuje na zauważalny spadek zainteresowania obywateli polskich wyjazdami zagranicznymi.582) (3. Z prowadzonego przez ZUS rejestru wynika. Warszawa. Obywatele polscy chętnie podejmują w Niemczech samodzielną działalność gospodarczą. że jedna osoba mogła być delegowana do Niemiec więcej niż jeden raz w roku).500 przedsiębiorstw prowadzonych przez obywateli polskich. W latach 2008 i 2009 konsekwentnie zmniejszało się zainteresowanie polskich przedsiębiorców świadczeniem usług na rynkach państw UE. W 2009 roku liczba formularzy E-101. wykonującym pracę za granicą w ramach transgranicznego świadczenia usług spadła do poziomu 209 tys. Według danych Związku Rzemiosła w Berlinie.014 formularzy ubezpieczeniowych E 101. maj 2010 r. tj. Było to o 2% mniej niż w poprzednim okresie. W 2009 r. Słowenia. Państwami. które w większości ze względu na niski poziom płac oraz ograniczone rynki pracy nie cieszą się dużym zainteresowaniem polskich emigrantów pozostały nadal Portugalia. obywatele polscy otrzymali następującą liczbę zezwoleń na pracę. Źródło: Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej (2010). Wskazuje to na konsekwentny spadek zainteresowania polskich firm realizowaniem usług transgranicznych w Niemczech.553 3. (wobec 231 tys.081 brak danych (190. Danię i Norwegię (1 maja 2009 r. Najprawdopodobniej główną przyczyną spadku zainteresowania osiedlaniem się na wyspach był panujący tam kryzys gospodarczy i trudności ze znalezieniem pracy.MINISTERSTWO GOSPODARKI Ramka 6 Zatrudnienie Polaków w Niemczech W 2009 r. Liczba wyjazdów zarobkowych do większości krajów stabilizuje się lub spada.706) (154) (2. potwierdzających podleganie polskiemu systemowi ubezpieczeń. Natomiast w Niderlandach i Niemczech chociaż liczba obywateli polskich.

osób) Kraj docelowy 2005 2006 2007 2008 2009 Austria 10 11 22 19 18 Belgia 18 17 17 30 42 Czechy 13 17 24 21 20 Dania 2 7 10 9 11 Finlandia 041 brak danych 4 5 5 Francja 10 11 14 brak danych brak danych Hiszpania 35 48 71 87 86 Irlandia 45 65 80 62 brak danych Islandia 11 10 Niderlandy 26 55 30 69 77 Niemcy 322 270 235 274 294 Norwegia 24 38 5142 52 44 Szwajcaria 4 8 brak danych43 6 brak danych Szwecja 3 4 3 3 2 Wielka Brytania 127 162 150 103 55 Włochy 40 49 brak danych44 brak danych brak danych Źródło: Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej (2010). W kontekście utrzymującego się od 2008 r. May 2009 Jednak jedynie mniej niż połowa migrantów powrotnych (47%) deklaruje chęć pozostania w Polsce na stałe. Przyczyną tych trudności jest często dezaktualizacja posiadanych wcześniej umiejętności w wyniku wykonywania przez dłuższy okres czasu za granicą prac poniżej swoich kwalifikacji. o 10%. 44 Z informacji podanych przez włoskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych wynika. 43 Pomimo oficjalnego wystąpienia Ambasady RP w tej sprawie. Kryzys gospodarczy nie był zatem najważniejszą przyczyną powrotów. najczęstszymi przyczynami podjęcia decyzji o przyjeździe do Polski była utrata pracy. w Europie Zachodniej kryzysu gospodarczego coraz więcej uwagi poświęca się zjawisku powrotów. „Powroty Polaków w okresie kryzysu gospodarczego. którzy powrotu nie planowali. że powróciło. Czynnikiem skłaniającym do decyzji o ponownym wyjeździe może być marginalizacja społeczna i ekonomiczna emigrantów. Badania wskazują jednak. Tabela 35 Główne kierunki migracji zarobkowej Polaków w Europie (w tys. Home Office (2009). iż w najbliższym czasie niemożliwym będzie aktualizowanie danych statystycznych na temat migracji obywateli UE na terenie całego kraju ze względu na decentralizację rejestracji i dostępność danych tylko w działach ewidencji ludności poszczególnych gmin we Włoszech. Accession Monitoring Report. maj 2010 r. Migracja Polaków ma zatem bardzo często charakter cyrkulacyjny i jest silnie uwarunkowana względami ekonomicznymi oraz sytuacją gospodarczą w Polsce i w kraju docelowym. (2009). Badania prowadzone wśród osób obecnie bezrobotnych Iglicka K. London. Jednocześnie należy mieć na uwadze. bo tak wcześniej zaplanowało. 40 97 . że nie wszyscy decydujący się na pracę za granicą występują o tego typu zaświadczenie. co istotnie utrudnia powrót do wcześniej wykonywanego zawodu. Raport z badań” w: Raporty i Analizy Centrum Stosunków Międzynarodowych nr 1/09 41 W 2005 wydano 152 zezwolenia na pracę Polaków. Warszawa. powody rodzinne oraz niemożność znalezienia pracy za granicą. Większość bierze pod uwagę możliwość ponownego wyjazdu za granicę lub taki wyjazd planuje. May 2004-March 2009. że tylko nieznaczna część emigrantów powraca do Polski. Federalny Urząd Migracji nie udostępnił informacji odnośnie skali zatrudnienia obywateli polskich w tym kraju w 2007 r. 42 Liczba ta zawiera zarówno zezwolenia wydane po raz pierwszy jak i przedłużenia ważności zezwoleń wydanych wcześniej.40 Większość emigrantów (76%) przyznaje.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI tj. W pętli pułapki migracyjnej. Informacja w sprawie zatrudnienia obywateli polskich w państwach Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Szwajcarii oraz obywateli państw EOG w Polsce. Dla tych. którzy czasami w Polsce mają trudności ze znalezieniem interesującej pracy..

biznes i zarządzanie 40% Gastronomia i hotelarstwo 19% Rolnictwo 10% Przemysł przetwórczy 7% Przetwórstwo żywności. produktywność pracy i migracje w listopadzie 2009 r.715 pracowników z Polski. Łotwa. – na tle badań panelowych w latach 2006-2009). zeszyt nr 245 NBP 46 Do UE-8 zaliczane są. Polscy pracownicy stanowią obecnie 45% wszystkich obcokrajowców z UE-846 zatrudnionych oficjalnie w tym kraju. Jeszcze 2 lata temu emigracje zagraniczne wymieniane były jako istotny powód trudności w pozyskiwaniu pracowników z odpowiednimi kwalifikacjami. Najbardziej wrażliwym na zagraniczne wyjazdy zarobkowe sektorem gospodarki polskiej jest budownictwo. które znalazły pracę za granicą nie pracowała tam w wyuczonym zawodzie. Gucwa A.6% pracodawców. że trzy czwarte z osób. Słowacja i Słowenia. Obecnie migracje są wymieniane jako przyczyna problemów kadrowych jedynie przez 1. podczas gdy w połowie roku 2007 czterech na dziesięciu pracodawców spodziewało się takich problemów. Coraz mniej pracodawców obawia się również. Estonia. Czechy. o 53% mniej niż w roku 2008. mięsa i ryb 5% Źródło: Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej (2010) Informacja w sprawie zatrudnienia obywateli polskich w państwach EOG i Szwajcarii oraz obywateli państw EOG w Polsce Jednocześnie pracodawcy obserwują istotny spadek zainteresowania zagranicznymi wyjazdami zarobkowymi. Obecnie tylko jeden na dziesięciu pracodawców przewiduje taką sytuację. w Wielkiej Brytanii zarejestrowano łącznie jedynie 54. Opioła Z.45 Ramka 7 Zatrudnienie Polaków w Wielkiej Brytanii W 2009 r. W efekcie możliwość wyjazdu zarobkowego za granicę coraz rzadziej jest powodem presji na wzrost wynagrodzeń w przedsiębiorstwach. Węgry.. Polska. Litwa. aby otwarcie rynków pracy Niemiec i Austrii w maju 2011 roku mogło tę sytuację istotnie zmienić.MINISTERSTWO GOSPODARKI w Polsce wskazują. (2010) Rynek pracy w Polsce (wynagrodzenie. 45 98 . Dynamika migracji uległa wyraźnemu ograniczeniu i nie wydaje się. Procentowy udział emigrantów z UE-8 zatrudnionych w poszczególnych branżach wyniósł: Administracja. Nalepa W. Wpływ migracji na rozwój gospodarki polskiej oraz na sytuację na krajowym rynku pracy w ostatnim roku wyraźnie zmalał. że ich pracownicy odejdą z pracy w celu podjęcia pracy zarobkowej za granicą. Gmuła W. tj.

736 31.828 8.939 Czerwiec 10. m.5 99 .272 10.6 85.159 26.5 107.1 118.1 120.930 29.7 81.499 9.274 Styczeń 2010 7.r. Od stycznia 2009 roku tempo spadku importu zaczęło wyprzedzać tempo spadku eksportu.0 119.623 Kwiecień 9. a importu do 16. począwszy od listopada 2008 roku nastąpił głęboki spadek wymiany.1 77. poprzez spadek światowych cen surowców (zwłaszcza energetycznych).468 -697 -957 -653 -2.834 Rok 2009 98.9 76.1.6 71.899 Marzec 8.5 75.599 Październik Listopad 9.9 89.397 8.9 111.5 77. łagodniejszy od spadku importu (o 24.904 Saldo -1. zmniejszenie napływu BIZ oraz szok kosztowy w imporcie wywołany głęboką deprecjacją złotego.1 72.5%). W rezultacie w całym 2009 roku spadek eksportu (o 15.290 9.366 8.4 76.825 8.6 125.862 I kwartał 26.6 79.7 83.625 Czerwiec 8.252 -881 -973 -453 -2.3 132.8 101.6 85.610 10.1 84.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 6.5 123.9 78.596 Źródło: DAP MG na podstawie danych GUS. w mln EUR Import 8. Sytuacja w polskim handlu zagranicznym w 2009 roku Światowy kryzys finansowy dotarł do Polski pod koniec 2008 roku i wywołał poważne negatywne implikacje w polskich obrotach handlu zagranicznego. Załamanie popytu wewnętrznego na rynkach głównych polskich partnerów handlowych w IV kwartale 2008 roku przełożyło się na wyraźne spowolnienie obrotów towarowych Polski w październiku (tempo wzrostu eksportu obniżyło się do 11.2 82.066 -600 -804 -2.2010 Okres Eksport Styczeń 2009 7.5%) okazał się o 9 pkt.166 Grudzień 8.529 8.6 92.278 9.3 70.191 Wrzesień 9.356 I kwartał 23.1 87.5%).=100 Eksport Import 79.469 -759 -625 -868 -2.343 II kwartał 23.332 Luty 7.8 66. O ile zmniejszenie wymiany w ostatnich dwóch miesiącach 2008 roku było głębsze po stronie eksportu.069 -2.587 7.5 70.056 8. W konsekwencji załamania popytu importowego.8 114.211 25. Spowolnienie importowe obserwowane w ubiegłym roku miało charakter trwały i stosunkowo silnie związany z kryzysem.8 112.551 9.1 113.083 II kwartał 29. HANDEL ZAGRANICZNY 6.858 Marzec 9. głównie na rynkach unijnych.896 10.6 73.1%.061 107.576 Lipiec 7.6 99.068 IV kwartał 26.5 79.8 116.in.945 29.251 9.904 Luty 8.3 77. proc.9 71. oraz na ich spadki w listopadzie i grudniu.8 130.1 71.091 10.585 10.164 9.0 76.227 -9.855 Sierpień 7.607 Kwiecień Maj 7.6 125. Tabela 36 Obroty towarowe Polski w okresie 01.0 104.685 26.3 112.254 -647 -753 -1.2009 – 06.232 III kwartał 24.306 -691 -658 -877 -2.4 82.736 8.9 122.307 Dynamika w % analogiczny okres ub. to od początku 2009 roku obserwowano odwrócenie tej tendencji.575 Maj 9.8 69.0 74.

w szczególności po stronie eksportu. O ile w okresie 2001-2008 średnioroczny napływ BIZ przekraczał 9.5 mld EUR. Warto podkreślić. który po 3-letnim okresie dynamicznego narastania osiągnął na koniec 2008 roku bezprecedensowo głęboki poziom 26. jak i poprzez hamujące oddziaływanie na import (szok cenowo-kosztowy wywołany ostrą deprecjacją złotego).2 mld EUR.3 mld EUR. do poziomu ok. Notowany od początku bieżącej dekady dynamiczny napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) – uległ na skutek kryzysu załamaniu. zarówno poprzez swoje oddziaływanie proeksportowe (wzmocnienie konkurencyjności cenowej i poszerzenie marginesu opłacalności eksportowanych towarów). Deficyt wymiany handlowej. 9. Pomyślne wyniki uzyskane przez Polskę na tle niemal wszystkich gospodarek europejskich (wzrost gospodarczy w 2009 r. to jednak pozwoliła na ich złagodzenie.MINISTERSTWO GOSPODARKI Kryzys spowodował istotne zmiany w strukturze geograficznej oraz przedmiotowej polskich obrotów towarowych. został w 2009 roku zredukowany blisko 3-krotnie. o tyle w 2009 roku wyniósł niespełna 8.2010 12 000 8 000 mln EUR 4 000 0 -4 000 XI I2 I 01 0 00 9 XI III IV VI III IV VI VI IX VI II II II I V X V Źródło: DAP MG na podstawie danych GUS.8%) stwarzają realne szanse na ponowny wzrost zainteresowania inwestorów zagranicznych polskim rynkiem w najbliższych latach. że obok negatywnych konsekwencji dla polskiej gospodarki i kondycji handlu zagranicznego kryzys przyczynił się do wyraźnej redukcji wyjątkowo wysokiego i dynamicznie narastającego w ostatnich kilku latach deficytu obrotów towarowych.2009 – 06. I2 100 . Wykres 22 Miesięczne obroty towarowe w okresie 01. W warunkach kryzysu ujawniła się zróżnicowana odporność na kryzys i chłonność importowa poszczególnych rynków i jednocześnie zróżnicowana odporność poszczególnych grup towarowych na dekoniunkturę. Ponadto najwyższą odpornością na oddziaływanie kryzysu odznaczył się eksport towarów relatywnie wyżej przetworzonych i o wyższym stopniu zaawansowania technologicznego. Zaistniałe spowolnienie wynikało z nazbyt pesymistycznych przewidywań światowych kręgów finansowych co do stabilności polskiej gospodarki i jej odporności na światową dekoniunkturę. Jakkolwiek głęboka deprecjacja złotego nie zdołała zrekompensować skutków załamania koniunktury na rynkach światowych.3 mld EUR. wyniósł 1. Zasadniczo korzystniejsze wyniki eksportu odnotowano na rynkach rozwiniętych.

7 pkt. Struktura geograficzna obrotów handlu zagranicznego Dominującym obszarem polskiego eksportu są rynki krajów gospodarczo rozwiniętych. 101 .4 pkt. W imporcie takich krajów jest 10. do 3.9 pkt.1% oraz Włoch – o 0. Jednak było to spowodowane w dużej mierze niską bazą odniesienia z analogicznego okresu w roku 2008.8% całkowitego polskiego importu (wobec 49% w roku 2008). proc. W 2009 roku w polskim imporcie najbardziej zmniejszył się udział Niemiec – o 0.9% w roku wcześniejszym).9%.7% (78.9% (66.2009 – 06. proc.3%. a drugich zmniejszył się o 0.4%. do 23.6%. kiedy to wzrósł on o 4. a import o 17. eksport wzrósł o 19. proc.6%. do 22. proc. proc. Jednocześnie udział tych pierwszych zwiększył się w 2009 roku o 2.2010 %140 130 120 110 100 90 80 70 60 00 9 XI I 01 0 VI XI VI I2 VI IX I2 VI II III II IV III I V II IV X V Źródło: DAP MG na podstawie danych GUS. do 6. Z kolei najbardziej zmniejszył się udział Litwy – o 0.8 pkt.8% oraz o 0. Ich udział w ogólnym eksporcie Polski wyniósł w 2009 roku 85.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Wykres 23 Miesięczna dynamika eksportu i importu w okresie 01. do 26. W 2009 roku import z państw strefy euro stanowił 48.. Wśród 15 najważniejszych rynków polskiego eksportu znajduje się aż 12 krajów UE.0 pkt. proc.6 pkt.3 mld EUR) całkowitego polskiego eksportu – o 1.6%.5 mld EUR).. natomiast z pozostałych państw strefy euro 13.2. z kolei zwiększył się udział Włoch i Niderlandów. W 2009 roku w ogólnym polskim eksporcie najbardziej wzrósł udział Niemiec – o 1. proc. proc. W I półroczu br.9 pkt.2% w 2009 roku. do 6.1% (wobec 12. Wśród tej grupy państw największym odbiorcą polskich towarów jest Unia Europejska.2%. Od początku 2010 roku notuje się również ożywienie po stronie importu.2 pkt. do 1. więcej niż w 2008 roku. z udziałem wynoszącym w 2009 roku – podobnie jak rok wcześniej – 61. odpowiednio: o 0. a w grudniu o 14.. Unia Europejska zajmuje również dominującą pozycję w polskim imporcie. na którą w 2009 roku przypadło 79.9% w porównaniu z analogicznym miesiącem poprzedniego roku.6%. do 56.3 pkt. proc. Wśród państw Unii Europejskiej państwa strefy euro mają blisko 2-krotnie wyższy udział w polskim eksporcie niż rynki znajdujące się poza nią.4%... Ożywienie obrotów obserwowano w eksporcie od listopada 2009 roku. 6.

8 mld EUR.6 mln EUR (o 21.6%). Z kolei pogorszenie salda nastąpiło m. − produktów mineralnych . W rezultacie głębszego załamania po stronie importu niż eksportu odnotowano zwiększenie się o 9.8 mld EUR (o 7. Istotny wpływ na to miał. Natomiast w obrotach z pozostałymi rynkami unijnymi doszło do zmniejszenia nadwyżki o 0.o 1.o 0. Jednocześnie spadek eksportu do państw Unii Europejskiej okazał się nieznacznie łagodniejszy od spadku eksportu Polski ogółem.9 mld EUR).7 mld EUR.4%).7 mld EUR.o 0.9 mld EUR (o 13.6 mld EUR.o 1.3 mld EUR. Natomiast import z tego rynku zmniejszył się w 2009 roku o 26.9 mld EUR).4%). lepszy bilans z grupą pozaunijnych rynków rozwiniętych gospodarczo. Polski eksport na rynki unijne wyrażony w euro zmniejszył się w 2009 roku o 13.2 mld EUR (o 35%).6 mld EUR w nadwyżkę na poziomie 1.4 mld EUR. − wyrobów przemysłu chemicznego .5% wobec jego wzrostu o 12.6 mld EUR. z kolei import z Unii Europejskiej zmniejszył się o 24.3%). W przypadku tego pierwszego rynku zmniejszył się on o 0.7 mld EUR (o 36. do 11.MINISTERSTWO GOSPODARKI Największe spadki eksportu na rynki unijne w wymiarze bezwzględnym osiągnięto z: − Niemcami .2% w roku poprzednim.9 mld EUR w 2009 roku.4%. w tym szczególnie w Niemczech.in.9 mld EUR. − wyrobów przemysłu elektromaszynowego .4 mld EUR (o 11. W efekcie występujący w roku 2008 w wymianie z tą grupą rynków deficyt na poziomie 2. 102 . W wartościach bezwzględnych import z Niemiec zmniejszył się (o 8.7 mld EUR.5 mld EUR z 2008 roku został przekształcony w nadwyżkę wynoszącą blisko 2.o 3. wobec jego wzrostu o 13.o 2.7 mld EUR (o 38%). do 1. O ile jeszcze w roku 2008 eksport na ten rynek wzrósł o 10.5 mld EUR nadwyżki w obrotach towarowych. Wśród państw UE znaczące polepszenie salda wymiany odnotowano z Niemcami.3%).2 mld EUR przekształcił się w nadwyżkę w wysokości 9. W obrotach z oboma rynkami poprawa salda była w znacznej mierze rezultatem redukcji deficytu wymiany wyrobami przemysłu elektromaszynowego. co przełożyło się na przekształcenie występującego tu deficytu w wysokości 3.6% w roku 2008. Włochami. tj.6%. do 0. do 8. a drugiego o 0. O wyniku ogólnej wymiany z krajami Unii Europejskiej zadecydowało pogorszenie się koniunktury gospodarczej u naszych najważniejszych partnerów gospodarczych. W 2009 roku w obrotach z państwami rozwiniętymi.8 mld EUR. − Szwecją .4 mld EUR).o 4.8%. − Litwą .2% rok wcześniej.7 mld EUR) oraz Japonią (redukcja deficytu o 0.7 mld EUR) znacznie bardziej niż eksport (o 3. obok poprawy salda z krajami strefy euro. (deficyt na poziomie 7. − Słowacją .5% w porównaniu z jego wzrostem o 14. o 10. W ujęciu przedmiotowym największe spadki eksportu do UE dotyczyły: − wyrobów metalurgicznych . z Litwą i Rumunią . w tym w szczególności ze Stanami Zjednoczonymi (zmniejszenie deficytu o 0. to w 2009 roku spadł o 11. do 0.5 mld EUR (o 15%). podobnie jak w obrotach Polski ogółem spadek importu okazał się większy niż eksportu. − Republiką Czeską .o 1 mld EUR (o 28. Wynikało to ze znaczącego polepszenia salda wymiany z państwami strefy euro.8 mld EUR do 1.o 0.8%). Francją oraz Finlandią.

do 8. W polskim eksporcie na rynek rosyjski dominujący udział miały wyroby przemysłu elektromaszynowego. proc. jakkolwiek zmniejszył się on z 44. że jakkolwiek deficyt handlowy z Rosją zmniejszył się w porównaniu z rokiem 2008 o 2.. do 24.4% importu. proc.2 mld EUR.2%.6%.3% w roku 2008 do 29. Największy udział w tym miały Chiny.4 pkt. W imporcie z Rosji tradycyjnie dominowały produkty mineralne. Nieco niższy był ich udział w polskim eksporcie do WNP.6 mld EUR w 2009 roku.5 mld EUR w 2009 roku. W 2009 roku łączny ich udział w polskim imporcie z WNP wyniósł 96. Przełożyło się to na zmniejszenie się udziału tych rynków w ogólnym eksporcie Polski z 10.5 mld EUR w 2009 roku.4% w 2009 roku. Decydujący wpływ na łączny polski deficyt handlu zagranicznego w 2009 roku miało ujemne saldo obrotów z krajami Azji.6%. do 15.9 mld EUR.1% po stronie eksportu i 37.3% po stronie eksportu i 48.8 mld EUR deficytu wymiany produktami mineralnymi. jakkolwiek udział ich zmniejszył się z 74.5 mld EUR. Ukraina i Białoruś. do 16 mld EUR. W 2009 roku eksport do Rosji zmniejszył się o 40. Jeszcze głębsze załamanie odnotowano w obrotach z Ukrainą. do nieco ponad 0. 2 mld EUR.6 mld EUR salda wymiany wyrobami przemysłu elektromaszynowego. odpowiednio: o 5. do 5.4%.8 mld EUR. a w imporcie z 12. Jednocześnie doszło do istotnego polepszenia salda wymiany z Rosją. tj. Spośród państw WNP największy udział w imporcie do Polski z tego regionu mają Rosja.3%. w szczególności w obrotach wyrobami elektromaszynowymi – spadek deficytu o prawie 0. W wymianie handlowej z Chinami poprawa salda nastąpiła w prawie wszystkich grupach towarowych.6%. Notowany w 2008 roku deficyt w wysokości 7..1% w roku 2008 do blisko 70% w 2009 roku. do 3.5 mld EUR oraz wyrobami metalurgicznymi – spadek deficytu o blisko 0. Warto zaznaczyć. co z nadwyżką zdołało zrekompensować pogorszenie o 1. nieco ponad 60%. sięgające 43.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI W 2009 roku odnotowano głębokie spadki obrotów z krajami WNP. W znacznej mierze wynikało to z redukcji o 3. na co decydująco wpłynęło zmniejszenie deficytu wymiany produktów mineralnych.5% do 7. deficyt w obrotach z tym rynkiem został zredukowany o prawie 1. W rezultacie zmniejszył się udział tego rynku w polskich obrotach handlowych.7%). 103 . sięgające 38.5 mld EUR. w przypadku wyrobów przemysłu chemicznego i artykułów rolno-spożywczych.9 mld EUR w 2009 roku. Wzrost udziału odnotowano natomiast m.7 mld EUR. Wśród wszystkich grup towarowych w wymianie z Ukrainą najbardziej pogorszyło się saldo wymiany w dominujących w obrotach wyrobach przemysłu elektromaszynowego – spadek nadwyżki o blisko 0.8 mld EUR zmniejszył się do 5. czyli znacznie szybciej niż ogólny polski eksport oraz niż import z tego rynku (o 33.7% importu. jakkolwiek w wymiarze bezwzględnym zmniejszyło się ono w porównaniu z rokiem 2008 o 4. Jednocześnie w wymianie z tą grupą rynków odnotowano redukcję deficytu o ok. 92. do niespełna 0.in.4% do 10.6 pkt. to nadal stanowił znaczący udział w łącznym deficycie polskiego handlu zagranicznego w 2009 roku.1% i o 7. tj.1 mld EUR.

5 867 120.557 -885 1.631 -3.028 114.212 -711 11.5 5.325 24.485 112.603 126.599 185 1.3 1.026 62.2 6.9 32.983 87.871 71.4 3.2 6.2 6.873 97.470 Saldo -26.755 113.759 2008 Import 142.631 117.559 -4.4 6.2 85.727 -1.7 17.863 1.8 5.204 -2.160 87.870 487 -384 1.ub. rok ub.943 103.0 1. = 100 udział Włochy rok ub.3 98.522 -155 2.666 Źródło: DAP MG na podstawie danych GUS.050 128.7 25.7 9.427 71.0 1. 104 .1 96.218 -15.9 6.1 6.771 104.457 112.178 78.654 6.288 86.274 84.4 14.1 0.041 107.6 3. = 100 udział 98.6 6.446 82 653 735 2.828 -2.0 12.8 3.3 2.3 11.5 19.1 9.9 11.764 2.482 79.7 125.3 9.5 2891 109.300 94 6.3 33.192 306 -1.502 61.2 2.MINISTERSTWO GOSPODARKI Tabela 37 Zmiany struktury geograficznej obrotów towarowych Polski w 2009 roku (mln EUR) 2009 Eksport Polska ogółem rok ub.4 69.715 131.2 1.0 6.5 6.6 22.114 Import 107. = 100 udział w tym: Niemcy rok ub.0 90.383 -596 -2.7 2.ub.5 74.7 7.956 73.3 6 6. (+) spadek (-) spadek (+) pog.689 2.4 4.409 -991 3.6 2.4 43.660 -400 863 464 1.5 61.6 5.263 1. = 100 Kraje rozw.8 2.124 110.7 17.3 8.404 12.171 114.053 73.079 1.6 30.185 85.968 -5.466 133. = 100 Udział Pozostałe kraje świata bez rozwiniętych r.2 26.7 5.7 6.2 2.843 Eksport 116.0 18.3 4.689 112.573 -18.286 -12.9 10.746 86. r.882 76. rozw.6 78.337 79.169 21.4 25.0 6723 109.5 3.6 7.448 118.671 2.6 10.7 6.6 2.2 2.9 24.640 9.3 2.3 88.970 34.6 9.4 5.612 86.9 1.261 112. = 100 udział Kraje pozostałe r.3 20.ub.1 6. = 100 Udział EFTA r.827 2.8 6.5 6.632 -3.8 2. = 100 udział w tym: Chiny r.7 26.6 3 3. (-) -17.1 66.5 4.919 16.550 126.2 23.ub.721 115.ub.515 4.2 9.244 114.318 -202 1.756 Saldo -9.698 93.035 -5.097 -23.3 -3.1 76.2 3392 133.9 7.933 -10.8 14.206 66.877 132.156 118. = 100 udział w tym: Rosja r.6 7.529 75.317 75.4 7.012 122.123 2. = 100 Udział Wielka Brytania rok ub.6 77.722 3.7 1.438 8.531 75.4 22.051 121.2 7.0 30.254 9.0 5. = 100 udział Czechy rok ub.8 3.4 13.0 -5.702 5.074 121.3 10.5 84.236 Zmiany 2009/2008 Eksport Import Saldo wzrost (+) wzrost (-) Popr.5 79.524 121.7 4.786 73.609 270 -500 -193 965 770 -19.596 59.2 61.ub.1 7210 116.483 1.741 97.767 1.3 12.ub. = 100 udział Pozostale kr.8 29.645 10.686 88.135 123.3 69.610 -7. = 100 udział Francja rok ub.4 3.913 -4. = 100 udział w tym: USA r.7 7.9 5.2 6.454 4.7 83.950 -12.ub.8 7. gosp.5 5.700 110.826 94.924 1. = 100 udział w tym: Kraje WNP r.836 -8.3 8. = 100 udział w tym: UE rok ub.

1 mld EUR. Wśród rynków Azji głębokie ujemne salda wymiany Polska wykazuje również z Republiką Korei oraz Japonią. Na tak korzystną zmianę wpłynęło ograniczenie ujemnego salda wymiany w sekcji XVI – urządzenia mechaniczne i elektryczne (o blisko 3. co spowodowało redukcję deficytu w wymianie tymi wyrobami o blisko 2. statki powietrzne i jednostki pływające (o ok. do prawie 6. 105 .3%. do 1.6% po stronie eksportu i 8. Eksport tych towarów z polskiego rynku zmniejszył się o 14.3 mld EUR.8% 7.1% importu. Eksport tych towarów zmniejszył się o 11..6 mld EUR. do poziomu 6.9%.1% importu ogółem. Udział tego rynku w polskim imporcie ogółem zwiększył się o 1.6 mld EUR.1% eksportu i 17.7 mld EUR).5% po stronie eksportu i 28. Deficyt obrotów zmniejszył się o 0. do 10 mld EUR.8%. do 9. proc. do ponad 1 mld EUR.1%. Przełożyło się to na redukcję o 0. rozwijające się Kraje WNP 6.2%) odnotowano po stronie importu. a udział w eksporcie zwiększył się o 0. Spadek obrotów z tym pierwszym rynkiem wyniósł 16.9% Unia Europejska 79. proc. 3.6% Pozostałe kr.1 mld EUR) oraz zwiększenie nadwyżki w sekcji XVII – pojazdy. które w 2009 roku stanowiły 44.8% eksportu oraz 39.3%.3.9%.6% po stronie importu. rozwinięte 5.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Wykres 24 Udział poszczególnych grup rynków w eksporcie Polski Pozostałe kr.2%. jakkolwiek w 2009 roku uległy one znacznej redukcji. Eksport wzrósł natomiast o 21. W 2009 roku import z Chin zmniejszył się o 12. do 3 mld EUR..4 pkt. Z kolei spadek wymiany z Japonią okazał się nieco głębszy niż spadek łącznych polskich obrotów i sięgnął 19. ich import zaś o 19.8 mld EUR deficytu z tym rynkiem.7% Źródło: DAP MG na podstawie danych GUS.6% po stronie importu.3 pkt. Głębszy spadek (o 23.9 mld EUR w 2009 roku. do 1. Drugą pod względem wartości grupą towarową w obrotach Polski są wyroby przemysłu chemicznego. W rezultacie wolniejszego spadku eksportu tych towarów niż ich importu występujący tu w 2008 roku deficyt w wysokości prawie 4. 6.8 mld EUR przekształcił się w 2009 roku w nadwyżkę na poziomie 2 mld EUR.3 mld EUR. do poziomu niespełna 2. Zmiany struktury przedmiotowej obrotów towarowych W polskich obrotach towarowych z zagranicą dominującą pozycję zajmują wyroby elektromaszynowe. stanowiące w 2009 roku 12.

495 56 4.865 531 2.806 10.210 -1.163 11.396 10.834 7.985 10. metale szlachetne.857 -406 1.556 3.472 -278 -12. cementu Perły.295 163 -77 274 196 202 20 222 66 52 118 737 3.362 -236 -427 -478 -905 -614 -62 -676 -546 -76 -622 -5.909 -5.755 -304 -2.775 -68 4.376 -2 -3.049 34. + pogor.672 -2.987 329 2.243 -229 1.277 17.445 11.274 3.172 3.266 116.103 -34.190 575 3.353 16.814 397 4.102 1 -9 0 -1.441 253 1.932 16.558 11 3.199 5.288 624 6. nakrycia głowy.919 36 -701 -167 -146 -978 -6.057 -948 -1.406 -1.061 172 6. 106 .399 -2. parasole Wyroby przemysłu lekkiego Wyroby z kamieni.158 659 5.009 49.950 -419 890 119 252 842 4.149 305 5.636 3.178 1.316 16.764 801 1.955 11.765 904 44.075 2.572 3.067 3.809 2 -2.563 2.551 3.529 2.606 -4.357 -2.257 -7.105 5.899 15.059 424 277 701 -230 -2.345 555 2.692 5.886 5.816 1.430 2.610 -2.839 9.066 -73 -504 -205 -709 -411 -42 -454 -480 -24 -504 -4.129 -151 -151 1.578 -26.758 54.085 6.827 7.458 -8.548 -1.360 17.957 -324 -2.234 9. - I II III IV (I-IV) V VI VII (VI-VII) VIII IX X (IX-X) XI XII (XI-XII) XIII XIV (XIII-XIV) XV XVI RAZEM Zwierzęta żywe i produkty pochodzenia zwierzęcego Produkty pochodzenia roślinnego Tłuszcze i oleje Gotowe artykuły spożywcze Artykuły rolnospożywcze Produkty mineralne Produkty przemysłu chemicznego Tworzywa sztuczne i wyroby z kauczuku Wyroby przemysłu chemicznego Skóry i wyroby z nich Drewno i wyroby z drewna Ścier drzewny.841 323 2.029 37 5.718 20.082 28.010 -28 3.458 838 2.014 -1.MINISTERSTWO GOSPODARKI Tabela 38 Zmiany struktury przedmiotowej polskiego handlu zagranicznego w 2009 roku w mln EUR 2009 2008 Zmiany 2009/2008 Sekcja/grupa towarowa Eksport Import Saldo Eksport Import Saldo Eksport wzrost + spadek - Import wzrost spadek + Saldo popr.245 -624 438 -17.022 8 2.310 5.329 3.969 -383 189 -48 106 -137 -2.212 2.561 -243 1.299 10.461 -56 1.577 2.956 -4.819 -2.912 107.873 8 -1.677 97 2.539 4.907 396 2.318 27.269 11.089 25.942 -1. papier i tektura Wyroby przemysłu drzewno papierniczego Materiały i wyroby włókiennicze Obuwie.041 -270 1.566 3.762 1.403 565 901 3.415 -12.531 22.658 -32 -536 -3 -793 -568 -1.073 13.902 30 6. statki powietrzne i pływające Przyrządy i aparaty optyczne Wyroby przemysłu elektro-maszynowego Broń i amunicja Wyroby różne Dzieła sztuki Pozostałe CN nieznane lub błędne Wyroby różne i pozostałe 98.281 358 225 583 -967 -5.256 6.832 10 33 0 5.493 1.785 39 -567 4 784 568 829 XVII XVIII (XVI-XVIII) XIX XX XXI XXII Źródło: DAP MG na podstawie danych GUS.527 3.488 408 3.993 -3. biżuteria Wyroby ceramiczne Wyroby metalurgiczne Urządzenia mechaniczne i elektryczne Pojazdy.867 5.881 3.061 3.411 -105 -5.692 2.962 5.749 -4.646 -9.403 355 3.204 1.254 1.118 -2.934 9 43 0 7.625 13.369 -6.694 10.015 142.244 4. gipsu.448 2.019 66 2.575 18.094 3.620 -6.166 44 1.772 721 6.176 1.731 -6.337 257 5.758 1.481 42.

POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Na tle ogólnych spadków polskich obrotów towarowych w roku ubiegłym. Wzrósł eksport produktów pochodzenia roślinnego (sekcja II).1%.2 mld EUR). 107 . Relatywnie głębokie spadki odnotowano natomiast w wymianie surowcami. do niespełna 0. na tle lat 2004 i 2008 Wyroby różne i pozostałe Wyrobyprzemyslu elektormaszynowego Wyroby metalurgiczne Wyroby ceramiczne Wyroby przemysłu lekkiego Wyroby przemysłu drzewno-papierniczego Skóry Wyroby przemysłu chemicznego Produkty mineralne Artykuły rolno-spożywcze 0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 % 2009 2008 2004 Źródło: DAP MG na podstawie danych GUS. a import spadł o 3. Korzystnie kształtowała się także sytuacja w obrotach gotowymi artykułami spożywczymi (sekcja IV). a po stronie importu odnotowano jeszcze większy spadek wynoszący 35.1%. odpornością na kryzys korzystnie wyróżniły się artykuły rolno-spożywcze. Przy głębokim spadku ich importu – wynoszącym 22% – przełożyło się to na znaczną redukcję deficytu w obrotach tymi produktami (o blisko 0. W rezultacie występująca tu nadwyżka obrotów powiększyła się o ponad 0. W przypadku tych pierwszych eksport zmniejszył się o 33.7%. na tle lat 2004 i 2008 Wyroby różne i pozostałe Wyrobyprzemyslu elektormaszynowego Wyroby metalurgiczne Wyroby ceramiczne Wyroby przemysłu lekkiego Wyroby przemysłu drzewno-papierniczego Skóry Wyroby przemysłu chemicznego Produkty mineralne Artykuły rolno-spożywcze 0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 % 2009 2008 2004 Źródło: DAP MG na podstawie danych GUS.5%. Wykres 26 Struktura towarowa polskiego importu w 2009 r. których eksport zmniejszył się o 1.9 mld EUR. których eksport wzrósł o 2. Wykres 25 Struktura towarowa polskiego eksportu w 2009 r.3 mld EUR w 2009 roku.7%. półfabrykatami i wyrobami metalurgicznymi (sekcja XV) oraz produktami mineralnymi (sekcja V). Natomiast ich import spadł o 9.2%.8 mld EUR. do blisko 2.

3 pkt. Warto odnotować. proc.0 0. gdzie nastąpiła redukcja deficytu o ok.8%). 7. do 10. (do 44. do ok. W rezultacie tak głębokiego spadku importu produktów mineralnych. − wyrobów metalurgicznych (sekcja XV).MINISTERSTWO GOSPODARKI W obrotach produktami mineralnymi spadek eksportu wyniósł 39. − wyrobów przemysłu chemicznego (sekcje VI i VII).7 pkt. do poziomu niespełna 7. gdzie deficyt został zredukowany aż o 4.0 mld EUR 2004 2009 2008 Źródło: DAP MG na podstawie danych GUS. do poziomu blisko 2. gdzie zwiększyła się nadwyżka obrotów o ok.3 pkt.0 -8. Głębsze załamanie obrotów po stronie importu wpłynęło na znaczną redukcję deficytu w polskich obrotach towarowych.3%).. III i IV).8 mld EUR przekształcił się w nadwyżkę wynoszącą 2 mld EUR.3 mld EUR. Wykres 27 Saldo obrotów handlu zagranicznego Polski w przekroju grup towarowych w 2009 r. XVII i XVIII).0 -10.6 mld EUR. Towary te okazały się mniej podatne na wahania koniunktury niż towary nisko przetworzone. gdzie tradycyjnie wysoki deficyt zmniejszył się o ponad 2.7 pkt. że relatywnie mniejsze spadki eksportu odnotowano w handlu towarami stosunkowo wyżej przetworzonymi i charakteryzującymi się wyższym stopniem zaawansowania technologicznego. proc. proc.0 -2.7% (o 6.3 mld EUR. gdzie nastąpiła poprawa salda wymiany o 6.0 -12. do 11. Zwiększył się również udział artykułów rolnospożywczych w polskim eksporcie – o 1..9 pkt. nastąpiła zdecydowana poprawa salda ich obrotów – występujący tu deficyt zmniejszył się o 4. 230 mln EUR. Udział wyrobów elektromaszynowych – relatywnie najwyżej przetworzonych w polskiej ofercie eksportowej – wzrósł w 2009 roku o 1.8%. (do 3. W 2009 roku ujemne saldo wymiany wyniosło 9. 840 mln EUR.6 mld EUR.3 mld EUR i okazało się prawie 3-krotnie mniejsze niż w roku 2008. proc.0 2. Natomiast import tych towarów zmniejszył się o 38. proc.1%. (do 10.8 mld EUR – występujący tu w 2008 roku deficyt w wysokości blisko 4. II.1%.3%) oraz o 1.8 mld EUR) co spowodowało spadek ich udziału w łącznym imporcie do Polski o 2. na tle lat 2004 i 2008 Wyroby różne i pozostałe Wyrobyprzemyslu elektormaszynowego Wyroby metalurgiczne Wyroby ceramiczne Wyroby przemysłu lekkiego Wyroby przemysłu drzewno-papierniczego Skóry Wyroby przemysłu chemicznego Produkty mineralne Artykuły rolno-spożywcze -14. do poziomu ok. 108 .8 mld EUR.8 mld EUR. − artykułów rolno-spożywczych (sekcje: I. do poziomu prawie 6. 740 mln EUR.0 4.0 -4.0 -6.6 mld EUR. Natomiast w przypadku – niżej przetworzonych – wyrobów metalurgicznych i produktów mineralnych odnotowano spadki ich udziału w łącznym eksporcie odpowiednio o 2. Wpływ na to miały głównie korzystne zmiany salda obrotów w następujących grupach towarowych: − wyrobów elektromaszynowych (sekcje XVI.0 6. − produktów mineralnych (sekcja V).

Handel zagraniczny w I półroczu 2010 roku Po okresie głębokiego załamania obrotów towarowych Polski w 2009 roku. Eksport na rynki najważniejszych odbiorców polskich towarów.7 mld EUR. aparatura odbiorcza dla telewizji.6%.2 mld EUR.4% i 25. Po 6 miesiącach 2010 roku wzrost obrotów odnotowano w handlu z niemal wszystkimi ważniejszymi rynkami. Francji i Wielkiej Brytanii zwiększył się odpowiednio o: 14. Jakkolwiek wzrosty te świadczą o ożywieniu polskiego handlu zagranicznego. a import o 17.8% (czyli o 6. których wartość eksportu w 2009 roku przewyższyła 1 mld EUR (takich pozycji było 13).2%. przy czym do krajów strefy euro wzrósł o 16. import zwiększył się o 21%).4. a do pozostałych państw UE o 21. to średniomiesięczna wartość obrotów w I półroczu 2010 roku była niższa niż w analogicznym okresie roku 2008 (w okresie przed kryzysem) o ok.8 mld EUR.1%. pogłębieniu uległ deficyt w handlu z tą grupą rynków o 1. Relatywnie dynamiczny wzrost obrotów – szczególnie po stronie importu – odnotowano w handlu z rynkami WNP. dominowały artykuły relatywnie wyżej przetworzone. po okresie styczeń-czerwiec 2010 roku ukształtował się na poziomie podobnym jak przed rokiem i wyniósł niespełna 4.2%. największą część stanowiły pojazdy samochodowe oraz ich części i akcesoria. W ramach tej grupy wyraźnie zwiększyły się obroty polsko-chińskie (wzrost eksportu o 38%. w I półroczu 2010 roku odnotowano ich ożywienie.4 mld EUR. podobnie jak w poprzednich kilku latach. gdzie wzrost eksportu (o 29. Po 6 miesiącach 2010 roku średniomiesięczna wartość eksportu wyniosła blisko 9. 23. czyli o ponad 1. tj.6%. Natomiast w drugiej pod względem wartości grupie towarowej – wyrobach przemysłu chemicznego – eksport zwiększył się o 25. meble oraz opony. Eksport na drugi co do wielkości rynek WNP – Ukrainę – zwiększył się w tym czasie o 12. W przypadku dominujących w polskim handlu zagranicznym wyrobów elektromaszynowych wzrosty zarówno po stronie eksportu (17%). To relatywnie wysokie tempo wzrostu obrotów było w znacznej mierze efektem niskiej bazy odniesienia w okresie styczeń-czerwiec 2009 roku.5 mld EUR wyższy niż przed rokiem. Po 6 miesiącach 2010 roku wzrost obrotów wystąpił we wszystkich grupach towarowych. W rezultacie szybkiego wzrostu importu z WNP. maszyny do automatycznego przetwarzania danych). podczas gdy eksport o 21%. Na tak dynamiczny wzrost przywozu z tej grupy krajów znacząco wpłynął wzrost importu z Rosji (o 47. Eksport do Unii Europejskiej zwiększył się o 17. 6. jak i po stronie importu (13%) okazały się wolniejsze od wzrostu łącznych obrotów Polski.1%. Odwrotna sytuacji wystąpiła w wymianie z pozostałymi krajami rozwijającymi się. do niespełna 3.5 mld EUR po stronie eksportu oraz o 1.4%) okazał się szybszy niż wzrost importu (o 19%). W grupie pozycji towarowych. Import z tego regionu zwiększył się o 47.4 mld EUR.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Wśród 30 pozycji towarowych dominujących w polskim eksporcie pod względem wartości (agregowanych na poziomie 4–cyfrowych kodów CN).2%). leki. wynikający w dużej mierze z rosnących cen surowców energetycznych sprowadzanych z tego rynku. czyli była wyższa o 1. 109 . w tym wyroby elektromaszynowe (m.5 mld EUR niż w analogicznym okresie poprzedniego roku. Niemiec. Natomiast po stronie importu średniomiesięczna wartość osiągnęła poziom prawie 10. Deficyt w handlu zagranicznym.6%.2%) niż krajów strefy euro (o 10.in.2 pkt. 0.7 mld EUR po stronie importu.8%. których udział w łącznym eksporcie Polski wyniósł 12%.4%).4%. Również po stronie importu szybszy wzrost odnotowano w przypadku pozostałych krajów unijnych (o 17.7%. zaś import z tego rynku wzrósł o 87. szybciej niż import z tej grupy). a import o 23%. W tym czasie eksport zwiększył się o 19. proc.

metale szlachetne.320 204 1.254 780 157 -1.593 538 6.693 1.089 38 978 3 1.227 3.478 2.579 1.769 -2.879 338 491 1.865 -103 -83 714 -102 34 357 43 8 130 -144 26 226 6.711 -3.865 2.848 689 135 -971 160 140 66 197 46 242 94 -14 -176 102 60 1.733 -523 -64 7.530 1.163 1.016 5 1.801 -3 -1.654 -22 3.836 13.923 -912 5.203 2.400 -848 499 732 730 716 342 2.363 212 1.091 784 121 -1.MINISTERSTWO GOSPODARKI Tabela 39 Zmiany struktury przedmiotowej polskiego handlu zagranicznego po 6 miesiącach 2010 roku w mln EUR 6 miesięcy 2010 6 miesięcy 2009 Zmiany Sekcja/grupa towarowa Eksport Import Saldo Eksport Import Saldo Eksport wzrost + spadek - Import wzrost spadek + Saldo popr.472 1.785 26 11.367 6.042 1.846 281 434 1.250 5 -1.812 14. statki powietrzne i pływające Przyrządy i aparaty optyczne Wyroby przem.488 8. cementu Perły. nakrycia głowy.244 1.441 48 1.884 1.033 57 57 262 -587 40 145 -75 2. + pogor.918 1.726 364 715 -990 -158 2.310 29 2.598 151 1.897 6. biżuteria Wyroby ceramiczne Wyroby metalurgiczne Urządzenia mechaniczne i elektryczne Pojazdy.508 757 2.004 300 -387 242 1.557 3.431 5.046 321 3.313 -1. elektro-maszynowego Broń i amunicja Wyroby różne Dzieła sztuki Pozostałe CN nieznane lub błędne Wyroby różne i pozostałe 56.180 560 97 932 247 -372 -149 (XVI-XVIII) XIX XX XXI XXII 24.554 81 1.219 1.438 32 1.057 210 9.264 2. parasole Wyroby przemysłu lekkiego Wyroby z kamieni.172 905 6.651 5 -38 -2 -229 26 982 -27 449 8 233 -26 3.466 1.867 3.487 4.399 1. 110 .036 -2.159 162 395 14.935 1.987 60.529 -1.721 585 9.943 8 3.835 -91 752 -37 5.227 8 21 0 23.621 3.745 120 399 -238 637 Źródło: DAP MG na podstawie danych GUS.737 207 2.674 10.884 2.164 462 8 1.480 4.633 -21 410 6 4 0 2.877 850 275 2.147 262 200 1.033 441 5.157 -1.111 160 -55 49 1.827 2.854 -29 2.270 -4.776 634 47. papier i tektura Wyroby przemysłu drzewno papierniczego Materiały i wyroby włókiennicze Obuwie.976 1.192 2.670 22 871 -3 1.329 9.450 -3.777 51.446 96 201 186 2.115 155 2.044 248 1.499 349 646 -803 -168 388 41 25 319 227 15 69 -186 10 1.128 3.420 -48 21. gipsu.247 -130 608 38 1.771 4.618 824 5.944 1. - I II III IV (I-IV) V VI VII (VI-VII) VIII IX X (IX-X) XI XII (XI-XII) XIII XIV (XIII-XIV) XV XVI RAZEM Zwierzęta żywe i produkty pochodzenia zwierzęcego Produkty pochodzenia roślinnego Tłuszcze i oleje Gotowe artykuły spożywcze Artykuły rolno spożywcze Produkty mineralne Produkty przemysłu chemicznego Tworzywa sztuczne i wyroby z kauczuku Wyroby przemysłu chemicznego Skóry i wyroby z nich Drewno i wyroby z drewna Ścier drzewny.995 -247 -57 940 1.504 XVII XVIII 9.113 -3.395 2.217 121 2.352 -4.581 4.436 1.922 6.817 2 16 0 20.995 1.696 181 1.125 4.619 1.192 -4.504 1.

w tym w Niemczech. do poziomu blisko 4.0 300. Szczególnie silne przełożenie na trendy w eksporcie miała recesja gospodarcza oraz spadek popytu importowego na głównych polskich rynkach eksportowych. to w dobie kryzysu jego wpływ na handel zagraniczny znacząco się umocnił.0 50. Jakkolwiek głęboka deprecjacja złotego nie zdołała zrekompensować skutków załamania koniunktury na rynkach światowych.5%. czyli w okresie trwania kryzysu finansowego czynnikiem. Wykres 28 Kwartalne zmiany tempa wzrostu wolumenu eksportu i ich uwarunkowań cenowo-kursowych w latach 2000-2009 (IV kw. w przypadku tych drugich o 52. Wpływ kursu na import jest niewspółmiernie mniejszy niż w eksporcie. to jednak pozwoliła na ich złagodzenie. 111 . 60% firmy z kapitałem zagranicznym. który miał decydujący wpływ na rozwój eksportu był popyt zewnętrzny na głównych rynkach. W przypadku tych pierwszych eksport zwiększył się o 33. zawsze znajdował się wśród głównych parametrów decydujących o wielkości eksportu. że jedynie w niewielkim stopniu mogło być złagodzone przez sprzyjające uwarunkowania kursowe wynikające z silnej deprecjacji polskiej waluty. co skutkowało pogłębieniem deficytu w obrotach nimi o ponad 1. których import ma charakter zaopatrzeniowy i jest przeznaczony do ich produkcji eksportowej.0 100. obok kursu walutowego. Natomiast import produktów mineralnych wzrósł w tym czasie o 55. Oddziaływanie to okazało się na tyle silne. 1999 roku = 100%) % 350.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Relatywnie duże przyśpieszenie wymiany handlowej odnotowano w przypadku wyrobów metalurgicznych oraz produktów mineralnych.0 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 Kwartalne zmiany wolumenu eksportu w ujęciu IV kw.0 250. że wielkość importu podąża za wielkością eksportu.0 200. pozostając w znacznie mniejszym stopniu zależna od kształtowania się kursu. Podmioty uczestniczące w polskim eksporcie towarowym to w ok.8 mld EUR.7%. W związku z tym wskazuje się.0 150. których w 2009 roku dotknęły największe spadki i które okazały się stosunkowo najmniej odporne na kryzys.6%. Uwarunkowania kursowe i ich wpływ na obroty towarowe W 2009 roku.=100% Kwartalne zmiany cen transakcyjnych w eksporcie Kwartalne zmiany nominalnego efektywnego kursu walutowego w eksporcie Źródło: DAP MG na podstawie danych GUS. 6. czyli tych towarów. Jakkolwiek popyt zewnętrzny. 1999 r. szczególnie poprzez swoje oddziaływanie proeksportowe – wzmocnienie konkurencyjności cenowej i poszerzenie marginesu opłacalności eksportowanych towarów.7 mld EUR.5.

112 .0 150.MINISTERSTWO GOSPODARKI Wykres 29 Kwartalne zmiany tempa wzrostu wolumenu importu i ich uwarunkowań cenowo-kursowych w latach 2000-2009 (IV kw.0 50.0 100.0 200.0 125. 1999 roku = 100%) % 225. 1999 r.0 75.=100% Kwartalne zmiany cen transakcyjnych w imporcie Kwartalne zmiany nominalnego efektywnego kursu walutowego w imporcie Źródło: DAP MG na podstawie danych GUS.0 175.0 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 Kwartalne zmiany wolumenu importu w ujęciu IV kw.

0 2.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 7. INFLACJA I POLITYKA PIENIĘŻNA 7.5 3.5 2 1.0 4.7 1. który ukształtował się na poziomie 4. a także przyrost popytu krajowego oraz rosnącą presję płacową. znacznie przekraczającego poziom celu inflacyjnego NBP.5 1 0.5 4 3. Zarówno spowolnienie przyrostu popytu krajowego w skali roku jak i spadek presji płacowej. W kierunku wzrostu inflacji oddziaływały przede wszystkim wyższe ceny towarów importowanych (silna deprecjacja złotego).1.1 1.5 3. Wzrost cen w ujęciu grudzień 2009 roku do grudnia roku poprzedniego był wyższy niż przed rokiem i wyniósł 3.5%. nie były w stanie w wystarczającym stopniu skompensować wzrostu poziomu wskaźnika cen dóbr i usług konsumpcyjnych. Wykres 30 Zmiany cen towarów i usług konsumpcyjnych w latach 2005-2009 % 4.2%. towarzyszące ograniczeniu zatrudnienia. osiągając średniorocznie 3. 113 .4 2. Ceny W 2008 roku średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych.5 0 2005 2006 rok do roku 2007 2008 XII do XII 2009 0.5%. Rok 2009 pod względem intensywności oraz kierunku zmian cen w polskiej gospodarce charakteryzował się podtrzymaniem silnego trendu wzrostowego. zdeterminowany został głównie poprzez wyższe ceny surowców energetycznych i żywności na rynkach światowych. a także wzrost cen regulowanych oraz akcyzy na alkohol i wyroby tytoniowe w pierwszej połowie roku. w efekcie czego inflacja utrzymała się na koniec roku na stosunkowo wysokim poziomie. Rozpoczęty w drugiej połowie 2008 roku cykl obniżek stóp procentowych kontynuowany był również w roku 2009.2 3.3 4.5 Źródło: GUS.5 3 2.

5%. 47 Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za rok 2009.1 3.. Wykres 31 Tempo zmian CPI w stosunku do analogicznego miesiąca roku poprzedniego 5 4.5 3.5% i był wyższy od przyjętego w założeniach do ustawy budżetowej (2.1% r/r). związany z podwyżkami cen surowców na rynkach światowych i z osłabieniem złotego.in.6 3. przy czym w grudniu wskaźnik wyniósł 3. oddziałujących różnokierunkowo47.9%).1.7%. Ministerstwo Finansów.0% w kwietniu. W kolejnych miesiącach poziom inflacji fluktuował w przedziale 3.6 3.4 3. niska presja popytowa oraz spadek dynamiki jednostkowych kosztów pracy w gospodarce. będąca efektem wcześniejszych podwyżek stawek akcyzy. W pierwszej połowie 2009 roku obserwowano stopniowe przyspieszanie wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych w ujęciu rocznym – z 2.5 3.7 3.). Podłożem tego było większe tempo zmian w cenach żywności oraz paliw.2 2. który to efekt dodatkowo wzmocniony został silną deprecjacją złotego w pierwszym kwartale analizowanego roku. zarówno w odniesieniu do odbiorców przemysłowych. Spowolnienie wzrostu cen wystąpiło w ostatnim kwartale (w październiku 3. r.8% w styczniu 2009 r. W przeciwnym kierunku oddziaływały obniżki cen gazu ziemnego dla gospodarstw domowych (czerwiec 2009 r. Wysoki poziom inflacji w 2009 roku wywołany był m. 114 .0 4 3. Ceny towarów i usług konsumpcyjnych Średnioroczny wzrost cen towarów i usług konsumpcyjnych w 2009 roku wyniósł 3. 7.9 2.3 3 % 2 1 0 I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII I II III IV V VI 2.MINISTERSTWO GOSPODARKI W 2009 roku inflacja kształtowała się pod wpływem wielu czynników. Wśród tych czynników należy wymienić: − Wzrost cen żywności i cen paliw w I połowie 2009 r.1.) oraz opłat za dostęp do Internetu (grudzień 2009 r. − Znaczną skalę podwyżek cen energii elektrycznej dokonanej na początku 2009 r. i na początku 2009 r.6 2.5%).3 3. − Wprowadzenie podwyżek stawek podatku akcyzowego na wyroby tytoniowe i alkoholowe. − Silne osłabienie złotego w drugiej połowie 2008 r. jak i celu inflacyjnego NBP (2.5 2.3 2009 2010 Źródło: GUS...4 2.8 3.6 3. dynamicznie wzrastającymi światowymi cenami paliw i żywności. do 4. Na podwyższony poziom inflacji wpływ miała także nadal wysoka roczna dynamika cen wyrobów tytoniowych oraz napojów alkoholowych. jak i gospodarstw domowych.4%-3. Ponadto ścieżka inflacyjna podtrzymywana była przyrostem cen regulowanych nośników energii (energii elektrycznej i cieplnej dla gospodarstw domowych) oraz cen usług związanych z użytkowaniem mieszkania (głównie usług w zakresie zaopatrywania w wodę i usług kanalizacyjnych). Skalę wzrostu inflacji ograniczały też aprecjacja złotego obserwowana od marca ub..

1 V 3.0 3. proc.9%).0 3.9 2.5 3.3 2.8 1.4 I 3.2 2.7 2.48 Ramka 8 Nowe miary inflacji bazowej Od marca 2009 r.3 3.7 3.6 X 3.4 3. regionalne.2 2.7 2.5 2.0 1.6 2.5 2.6 2.0 VI 2. proc.0 3. warzywa. który podwyższył wskaźnik ogółem odpowiednio o 1. a także owoców i nabiału (odpowiednio o 4.6 III 3. czyli przeważnie znaczna część produktów żywnościowych (przede wszystkim nie.00 pkt.4%).1 2. gaz.3 2.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Największy wpływ w 2009 roku na kształtowanie się średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych miał wzrost cen żywności i napojów bezalkoholowych oraz towarów i usług związanych z mieszkaniem.8 2.4 2.4 II 3. Narodowy Bank Polski rozpoczął obliczanie i publikację nowych miar inflacji bazowej: .7 3.9%).7 3. a także podwyżki cen nośników energii.9 3.5 2. lecz podlegają różnego rodzaju regulacjom.9 2.2%).6%) oraz energii elektrycznej (o 11. mięsa oraz ryb (w obu przypadkach wzrost cen o 8. mięso).5 XII 3.9 3.7 IX 3.6 2.8 2. Ograniczeniu uległy także ceny łączności (o 0. opał).inflacja bazowa po wyłączeniu cen żywności i energii (ceny dóbr szczególnie wrażliwych na wewnętrzne i zewnętrzne szoki podażowe.5 3. Wskaźnik inflacji bazowej po wyłączeniu cen administrowanych również oscylował znacznie poniżej poziomu inflacji CPI. ceny żywności zwiększyły się średnio o 4.2 1.1 II 2. usługi dostępu do internetu. a wzrost dotyczył głównie cukru (14.9 3.5 2. czyli takie towary i usługi.inflacja bazowa po wyłączeniu cen najbardziej zmiennych (wyłączany jest wpływ cen najbardziej zaburzonych. czyli ceny żywności i napojów bezalkoholowych oraz ceny energii). i 1.3 1. usługi administracji państwowej i usługi prawne. Tabela 40 Wskaźnik CPI oraz inflacji bazowej w 2009 i 2010 roku M-ce CPI A B C D I 2.9 1.9 4. Obniżyły się ceny odzieży i obuwia (7.7%).9 3.4 1. czyli cen tych towarów i usług.9 1.6 2.8 3.4%). D – 15% średnia obcięta (symetryczne obcięcie po 15% z lewej i prawej strony rozkładu wskaźników.. Nie bez wpływu pozostawały także ceny administrowane.6 2. W całym roku 2009 inflacja bazowa po wyłączeniu cen żywności i energii utrzymywała się poniżej wskaźnika CPI. GUS. produkty energetyczne (paliwa.1%.2 3.9 2. .6 VII 2009 3.9 3.5 3.9 2. których ceny finalne znajdują się w pełni lub w znacznym stopniu pod wpływem instytucji rządowych. .4 2.8 2. głównie w pierwszym kwartale 2009 r.2 3. proc. C – inflacja bazowa po wyłączeniu cen żywności i energii.0 2.6 4. O cenach nośników energii (wzrost o 10.9 IV 4.7 2. 115 .6 3.4 XI 3.8 3.7 3.i niskoprzetworzone owoce.15% średnia obcięta.6 VIII 3.9 VI 3.9 3.2% i 1. . samorządowych i regulatorów).2 A – inflacja bazowa po wyłączeniu cen administrowanych (wg def EBC obejmują te komponenty wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych.5 3. lokalne) oraz regulatorzy).7 3.3 2. Spadek cen odzieży i obuwia obniżył wskaźnik ogółem o 0. zwłaszcza wzrost opłat czynszowych za mieszkania.0 2.1 2.77 pkt.8 III IV 2010 2. 48 Informacja o sytuacji społeczno-gospodarczej kraju 2009. cen o najwyższej i najniższej dynamice). Był to efekt wysokiego wzrostu cen żywności i paliw.4 3.9 2.9 3.4%).3 V 2.4%) zadecydował wzrost cen opału (o 14. B – inflacja bazowa po wyłączeniu cen najbardziej zmiennych (cen tych towarów i usług.9 2.9 2. W 2009 r. na których ceny finalne w pełni lub w znacznym stopniu mają wpływ jednostki rządowe (centralne. które są szczególnie wrażliwe na różnego rodzaju szoki popytowe i podażowe i/lub cechują się istotną i zmienną w czasie sezonowością.4%) oraz transportu (o 2. które są szczególnie wrażliwe na różnego rodzaju szoki popytowe i podażowe i/lub cechują się istotną i zmienną w czasie sezonowością).6 2.6 2.1 3. Znacznie przyspieszyła dynamika cen wyrobów tytoniowych (15.40 pkt.3 2.inflacja bazowa po wyłączeniu cen administrowanych (wyłączane są ceny które nie są kształtowane przez mechanizmy rynkowe. Źródło: NBP.

do grudnia 2008 r.9%).1 1. gaz. Ceny produkcji przemysłowej i budowlano-montażowej 49 Średnioroczne ceny produkcji sprzedanej przemysłu wzrosły w 2009 roku o 3.7 4. ceny produkcji sprzedanej przemysłu wzrosły o 2.6 2.MINISTERSTWO GOSPODARKI 7.4%.0 -2.2.4 -2.2 1. Wzrosły również ceny produkcji pozostałego sprzętu transportowego (o 11.6 5. Wzrost cen zanotowano we wszystkich sekcjach. 49 Wskaźniki cen produkcji podano zgodnie z klasyfikacją PKD 2007. W relacji grudzień do grudnia ceny spadły o 0. obserwowanego w roku poprzednim.0 % 0. parę wodną i gorącą wodę (15. W 17 spośród 22 działów przemysłu przetwórczego odnotowano wzrost cen. Wykres 32 Tempo zmian cen produkcji sprzedanej przemysłu w stosunku do analogicznego miesiąca roku poprzedniego 6. produkcja koksu i produktów rafinacji ropy naftowej. Średnioroczne ceny produkcji budowlano-montażowej wzrosły w 2009 roku o 0. Najgłębszy spadek cen (o 14.7% (wzrost o 2.0 I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII I II III IV V VI 3.8 2.5 0.). przyczep i naczep (o 11.6 2009 2010 Źródło: GUS.1 2. Wynikało to z załamania światowego rynku nieruchomości.8% w 2008 r.2%).6 -4.2 -0. przy spadku w roku poprzedzającym.0 -2. W relacji grudzień 2009 r.4%) wystąpił natomiast w dziale.1%). 116 . co wpłynęło również na sytuację w kraju.7 5.8 3.0 2. tj.7% w grudniu 2008 r.4 1.0 4.2% (w 2008 r.9% przed rokiem). Spowolnienie wzrostu cen było efektem wygaszenia ożywienia popytu w tym sektorze.8%) tj.1.).6%) oraz produkcji wyrobów tytoniowych (o 7.5 4.9 2. w szybszym tempie niż w 2008 r. (2. Mniejsza dostępność finansowania zewnętrznego wpłynęła na odłożenie decyzji inwestycyjnych i mieszkaniowych uczestników rynku.9%). W 2009 roku ceny w największym stopniu zwiększyły się w dziale produkcji pojazdów samochodowych. który w poprzednim roku wyróżnił się najwyższym przyrostem poziomu cen (wzrost o 18.0 1. Najwyższy towarzyszył produkcji sprzedanej w sekcji wytwarzania i zaopatrywania w energię elektryczną.9% wobec 8. chemikaliów i wyrobów chemicznych (6.0 -6.1% (2. o 4.8%).

1% w 2008 r.7 -0. Podstawowe uwarunkowania realizacji polityki pieniężnej Rada Polityki Pieniężnej (RPP) w Założeniach polityki pieniężnej na 2009 rok wśród czynników o największym ryzyku kształtowania zmienności poziomu cen w polskiej gospodarce .9 -0. W kolejnych kwartałach notowano coraz wyższe tempo wzrostu PKB.4 -1.1.3 % 2.00%.8 1.2. częściowo wynikający z zobowiązań akcesyjnych wobec Unii Europejskiej. spadek PKB o 4. nastąpił w 2009 r. w niekorzystnych warunkach dla wymiany handlowej deficyt w polskim handlu zagranicznym zmniejszył się. ograniczającej spowolnienie dynamiki eksportu. zależnej w dużej mierze od skali spowolnienia tempa wzrostu gospodarczego.50%.0 I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII I II III IV V VI 2009 2010 -0. W 2009 r. depozytowa 2.3 0.0 0. W otoczeniu zewnętrznym Polski przeważały niekorzystne tendencje.9%. zwłaszcza w strefie euro w 2009 roku notowano już znaczne spowolnienie gospodarcze.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Wykres 33 Tempo zmian cen produkcji budowlano-montażowej w stosunku do analogicznego miesiąca roku poprzedniego 3.8 -0.8 -0. PKB zwiększył się o 1. W 2009 roku odnotowano niższą niż w roku poprzednim dynamikę wzrostu gospodarczego. 7. Już w ostatnim kwartale 2008 roku zauważyć można było tendencje spadkowe w krajach UE. przy ograniczonej presji płacowej oraz stopniowo pogarszającej się sytuacji na rynku pracy.przy osłabieniu globalnego impulsu inflacyjnego .1 -0. W całym 2009 roku stopy procentowe obniżano czterokrotnie (łącznie o 150 punktów bazowych). Relacja deficytu obrotów bieżących do PKB zmniejszyła się z 5. W wyniku tego na koniec roku główne stopy procentowe NBP ukształtowały się na poziomie: referencyjna 3. Poprawiła się sytuacja w bilansie płatniczym.6 -0. Sytuacja budżetu państwa okazała się lepsza od zakładanej w znowelizowanej ustawie budżetowej.akcentowała rozwój sytuacji na rynku pracy.5 -0.0 -2. lombardowa 5.7 0.0 0. a redyskontowa weksli 3. Do IV kwartału wzrost aktywności odbywał się w warunkach rosnącej inflacji.3 0.1% w 2008 roku do 1.0 1.4 1.0 -0.7 -0.2 Źródło: GUS.2.00%. 25% polskiego eksportu).75%.8% wobec 5.0 2. będących naszym głównym partnerem handlowym (ok. Polityka pieniężna 7.6% w 2009 roku. W wielu państwach członkowskich UE. co przełożyło się również na wyniki naszej gospodarki. Było to głównie efektem deprecjacji złotego.7 -0. W Niemczech. kształt polityki fiskalnej oraz wzrost cen surowców energetycznych i akcyzy na niektóre towary. 117 .

Wykres 34 Wskaźnik CPI i inflacji netto w odniesieniu do przyjętego celu inflacyjnego i przedziału dopuszczalnych wahań % 5 4 3 2 1 0 I 2008 III V VII IX XI I 2009 III V VII IX XI I 2010 III V CPI inflacja "netto" cel inflacyjny górna/dolna granica pasma Źródło: GUS.2.2. ale mając też na uwadze zagrożenie ogólnoświatową dekoniunkturą .5%). Instrumenty charakterystyczne dla ekspansji monetarnej wykorzystywane były głównie w pierwszej połowie 2009 r. Przy analizie i objaśnianiu procesów inflacyjnych RPP w dużym stopniu wykorzystuje także miary inflacji bazowej.Rada Polityki Pieniężnej w drugiej połowie 2008 r.2. tj. W Założeniach polityki pieniężnej na rok 2009 za główny cel przyjęto utrzymanie inflacji w pobliżu średniookresowego celu inflacyjnego (2. NBP. W drugim półroczu RPP nie zmieniła podstawowych stóp procentowych uznając dotychczas dokonane zmiany za wystarczające. Dążąc do osiągnięcia tego celu. 118 . a tym samym sprzyjające powrotowi polskiej gospodarki na ścieżkę potencjalnego tempa wzrostu. a brak wyraźnej poprawy sytuacji skłonił Radę do dalszego luzowania polityki pieniężnej również w 2009 r.MINISTERSTWO GOSPODARKI 7. Instrumenty realizacji polityki pieniężnej Stopy procentowe Krótkoterminowa stopa procentowa była w 2009 roku podstawowym instrumentem NBP wykorzystywanym w ramach realizacji strategii BCI50. w okresie uznawanym za kulminacyjny z punktu widzenia kosztów powstałych w związku z globalnym kryzysem finansowym.3. 50 Strategia bezpośredniego celu inflacyjnego stosowana przez NBP od 1998 roku. Realizacja celu polityki pieniężnej w roku 2009 Główną podstawę interpretacji celu inflacyjnego stanowi wskaźnik liczony jako zmiana cen towarów i usług konsumpcyjnych (CPI) w danym miesiącu w porównaniu do analogicznego miesiąca roku poprzedniego. rozpoczęła serię obniżek stóp procentowych. 7. Wtedy to Rada Polityki Pieniężnej czterokrotnie obniżyła stopy procentowe.

W 2009 roku RPP czterokrotnie dokonywała zmiany stóp procentowych.0 4. W ramach działań korygujących płynność na rynku prowadzono również operacje dostrajające poprzez przeprowadzenie operacji repo. 119 . 51 Główną stopą NBP jest stopa referencyjna. Operacje otwartego rynku Operacje otwartego rynku są podstawowym instrumentem umożliwiającym utrzymywanie krótkoterminowych stóp procentowych na poziomie spójnym z realizacją ustalonego przez RPP celu inflacyjnego. Jednocześnie w warunkach znacznego wzrostu niepewności i braku zaufania na rynku międzybankowym. GUS. Na koniec 2009 roku stopa referencyjna wynosiła 3.0 6. operacji otwartego rynku.52. Mimo relatywnie wysokiego poziomu inflacji związanego m. ze znacznym wzrostem dynamiki cen paliw i żywności. NBP wprowadził kolejny instrument polityki monetarnej. RPP w 2009 r. 1 stycznia 2010 r.0 1. proc. stopę dyskontową weksli przyjmowanych od banków do dyskonta przez Narodowy Bank Polski.0 06-01-01 06-03-01 06-05-01 06-07-01 06-09-01 06-11-01 07-01-01 07-03-01 07-05-01 07-07-01 07-09-01 07-11-01 08-01-01 08-03-01 08-05-01 08-07-01 08-09-01 08-11-01 09-01-01 09-03-01 09-05-01 09-07-01 09-09-01 09-11-01 10-01-01 10-03-01 10-05-01 % 0. NBP emitował raz w tygodniu bony pieniężne z terminem zapadalności wynoszącym 7 dni. banki – z powodów ostrożnościowych – pozostawiały na własnych rachunkach znaczne nadwyżki środków. które wyznaczają oprocentowanie instrumentów polityki pieniężnej. która oddziałuje na poziom stawek rynkowych o terminie zapadalności porównywalnym z zapadalnością podstawowych operacji otwartego rynku.0 7. W 2009 roku w ramach operacji podstawowych. Stopa depozytowa i lombardowa NBP wyznaczają pasmo wahań stóp procentowych O/N (overnight) na rynku międzybankowym.5%. Przy podejmowaniu decyzji odnośnie kształtowania stóp procentowych Rada Polityki Pieniężnej wzięła pod uwagę nasilające się zaburzenia na światowych rynkach finansowych.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI RPP określa wysokość stóp procentowych NBP. Wykres 35 Stopy procentowe i wskaźnik CPI 8. wywołanym po części deprecjacją złotego. w oparciu o projekcję inflacji . zasilających sektor bankowy w pieniądz. obniżając je łącznie o 1.0 5.0 3. 52 Sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej na rok 2009.0 2.in.dyskontując niejako kształtowanie się poziomu cen w horyzoncie oddziaływania polityki pieniężnej .5 pkt. tj.za pomocą podstawowych stóp procentowych prowadziła politykę luzowania sfery monetarnej.0 Stopa lombardowa Stopa referencyjna inflacja (w % do analogicznego okresu roku poprzedniego) Stopa redyskontowa Stopa depozytowa Stopa dyskontowa Źródło: NBP. NBP. dostrajające oraz strukturalne. NBP może stosować operacje podstawowe. rezerwy obowiązkowej oraz operacji depozytowokredytowych51. co istotnie wpływało na sytuację na rynku krajowym i na zachowanie banków.

W przypadku braku obniżki stopy rezerwy obowiązkowej w czerwcu 2009 r. W 2009 r. Jej efektem było zasilenie sektora bankowego w środki płynne o wartości 7. Do operacji tych zalicza się depozyt na koniec dnia oraz kredyt lombardowy. NBP przeprowadził ponadto operację strukturalną polegającą na przedterminowym wykupie obligacji NBP. zarówno na płaszczyźnie bankowości detalicznej jak i korporacyjnej.1 mld zł i w porównaniu do stanu na 31 grudnia 2008 r. tj.. Od maja. z 3-miesięcznym terminem zapadalności.8 mld zł.3 mln zł w 2008 r. od których stopa rezerwy wynosiła 0%.0% od wszystkich zobowiązań.7% wyższa niż w 2008 roku.5%). proc. prowadzono również operacje z 6miesięcznym terminem zapadalności.2 mld zł w 2008 roku. Średni dzienny poziom depozytu na koniec dnia wynosił 2. Poziom rezerwy obowiązkowej na dzień 31 grudnia 2009 r. NBP przeprowadzał operacje repo raz w miesiącu. podstawowa stopa rezerw obowiązkowych została obniżona o 0. o 12.0 mld zł wobec 5. Decyzja o wykupie obligacji 10-letnich miała na celu poprawę płynności sektora bankowego w warunkach wysokiej awersji do ryzyka na rynku międzybankowym. wobec 1.8 mln zł w stosunku do 14.6 mld zł. o 427% więcej niż w roku ubiegłym. stanowiąc źródło krótkoterminowego uzupełniania niedoborów płynności banków lub lokowania nadwyżek wolnych środków na termin overnight w NBP. 53 Sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej na rok 2009.7 mld zł i byłaby wyższa od stanu rezerwy na koniec 2008 r. Operacje depozytowo-kredytowe Operacje depozytowo-kredytowe przyczyniają się do stabilizowania stawek na rynku międzybankowym. wyniosłaby 23. Rezerwa obowiązkowa W 2009 r. Łączna suma dziennych depozytów złożonych w NBP w 2009 r. z wyjątkiem środków pozyskanych ze sprzedaży papierów wartościowych z udzielonym przyrzeczeniem odkupu. w związku z ograniczoną akcją kredytową banków. wyniósł 20.1 mld zł i była o 72..MINISTERSTWO GOSPODARKI W okresie styczeń-marzec 2009 r. kwota rezerwy wymaganej na dzień 31 grudnia 2009 r. i na koniec roku wyniosła: 3..3%53. Średnie dzienne wykorzystanie kredytu wyniosło 13. Łączna kwota wykorzystanego kredytu lombardowego w skali roku ukształtowała się w wysokości 5. obniżył się o 941 mln zł (4.5 mld zł tj. 120 . Operacje przeprowadzane są z inicjatywy banków komercyjnych. poziom operacji typu repo wyniósł 11.4 mld zł przed rokiem.5 pkt. W 2009 r. w ujęciu średniorocznym.5 mld zł. wyniosła 898. o 2. z taką samą regularnością. NBP.

FINANSE PUBLICZNE Kompleksowe reformy i działania restrukturyzacyjne prowadzone w latach 90.5%.2 mld zł.1 mld zł (do poziomu 272. o 4. skutkowały spadkiem planowanych dochodów ogółem o 30. Rzeczywisty deficyt budżetowy wyniósł 23.7%. skala załamania aktywności w gospodarce światowej i związane z nią pogorszenie sytuacji bieżącej oraz perspektyw dla polskiej gospodarki okazały się znacznie silniejsze niż wskazywały wcześniejsze prognozy. do poziomu 27. Główną przyczyną 121 . W stosunku do dochodów osiągniętych w 2008 r. 8. dochody budżetu były wyższe od wielkości planowanej (po nowelizacji) o 0. spowolnienie gospodarcze i światowy kryzys w latach 2008-2009 skutkowały pogorszeniem stanu finansów publicznych. Niestety. W 2009 r. Budżet państwa 23 stycznia 2009 roku Sejm RP uchwalił ustawę budżetową na rok 2009. Dochody budżetu państwa Dochody budżetu państwa wyniosły 274. W 2009 r.1 mld zł (do poziomu 300.0 mld zł. Przyjęte założenia do nowelizacji ustawy budżetowej. o 0.9 mld zł).4% dochodów ogółem. tj.1. a realnie o 4. Realizacja budżetu w I półroczu wykazała. przede wszystkim po stronie dochodowej. którą Sejm RP przyjął 17 lipca 2009 r.1 mld zł. tj. tj.niekorzystne uwarunkowania makroekonomiczne przełożyły się na pogorszenie sytuacji w zakresie finansów publicznych. że sytuacja finansów publicznych przestała być czynnikiem zagrażającym stabilności rozwoju gospodarczego.4%.3 mld zł.2 mld zł.3%. a realnie o 5. Wynik sektora finansów publicznych w dużej mierze zależy od wahań koniunktury gospodarczej.3%. spadły nominalnie o 2. w Polsce można było zaobserwować tę prawidłowość . Relacja dochodów budżetu państwa do PKB w 2009 r.9 mld zł i w porównaniu do znowelizowanej ustawy budżetowej były wyższe o 9.8 mld zł i był niższy od planowanego o 3. że założenia co do tempa wzrostu PKB były zbyt optymistyczne. Skala powyższych zmian skutkowała koniecznością nowelizacji ustawy budżetowej na 2009 r.. Według znowelizowanej ustawy deficyt budżetowy wzrósł o 9. a wydatków o 21.5%.1 mld zł). jaka miała miejsce w zakresie długu publicznego i deficytu w połowie ostatniej dekady sprawiła. Potwierdza to gorsza niż w roku poprzednim relacja deficytu i długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB.1%.4%. Budżet na rok 2009 został skonstruowany przy założeniu tempa wzrostu PKB na poziomie 3. wyniosła 20. w przypadku spowolnienia gospodarczego wpływy podatkowe maleją oraz rosną poszczególne kategorie wydatków publicznych. Zasadą jest. Poprawa. Znalazło to odzwierciedlenie w pogorszeniu sytuacji budżetu państwa. że w okresie szybkiego wzrostu gospodarczego dynamicznie rosną wpływy podatkowe oraz spadają niektóre kategorie wydatków publicznych w związku z poprawą sytuacji ekonomicznej społeczeństwa.1%. Dochody podatkowe wyniosły 214. wymagały znacznych nakładów finansowych na ich realizację i znacząco obciążyły sektor finansów publicznych.5%. W pierwszym półroczu 2009 r.4%. Analogicznie.4 mld zł.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 8. W relacji do znowelizowanej ustawy budżetowej okazały się wyższe o 1. W porównaniu z rokiem 2008 wzrosły nominalnie o 8. Dochody podatkowe stanowiły 88. o 12. Wydatki budżetu państwa zrealizowane zostały w 99.

0 mld zł i były niższe o 2.1 100.8 147.9 155.0 277.1 108. tj. 2.1 81.1.9 168.3 4.3 89.2 41.0 58.2 100.2 30.MINISTERSTWO GOSPODARKI wyższego od zakładanego stopnia realizacji dochodów podatkowych były wpływy z podatków pośrednich. Źródło: Ministerstwo Finansów Plan (po nowelizacji) mld zł 272.9 153.8 mld zł mld zł DOCHODY OGÓŁEM 281.1 89.5 1.0 221. Wpłaty do budżetu państwa z Unii 35. Dochody zagraniczne 0.1 13.8 32.9 DEFICYT/NADWYŻKA* -27.0 100. a realnie o 108.8% kwoty zrealizowanej w 2008 r.1 Wydatki elastyczne 75. wyniosły ogółem 298.0 100.2 76.2 środków UE 7. Podatek dochodowy od osób 27. Wpłaty jednostek samorządu terytorialnego wyniosły 100% planowanej w ustawie kwoty. wpływy z tego źródła wzrosły nominalnie o 116.8 2009 Wykonanie mld zł 274.in.4 mld zł (o 8.3 14.2 30.7 25.0 100.0 100.6 100.0 24. Dotacje dla KRUS 15.9 5. dzięki wyższym dochodom z tytułu pozostałe dochody niepodatkowe o 1.0% ogółu dochodów budżetowych.5 mld zł (44.7 16.8 99.2.3 0.0 98. Podatek dochodowy od osób 36.3%.0 106.7 45.7%).2%.3.8 76.9 100.9 mld zł (o 23. W 2009 r.5 mld zł (5.2 35.3 -23.0 90.3% powyżej założonych w znowelizowanej ustawie) i stanowiły 10.7 mld zł.3 32. były niższe o 9.3 32. Dotacje dla Funduszu Ubezpieczeń 33. Pozostałe wydatki zdeterminowane 49.2 Społecznych 4.3 128. w porównaniu do znowelizowanej ustawy budżetowej Względem 2008 r.2 93. Wydatki budżetu państwa Wydatki budżetu państwa w 2009 r.7 122 .2 0.2 14. Dochody podatkowe 228. w szacowanym PKB wyniósł 22.0 100.8 33.7 16.0 34.2 219.6%).2 33. Tabela 41 Dochody i wydatki budżetowe w latach 2008-2009 * Plan 2008 Wykonanie % 89.1 mld zł w stosunku do kwoty ustalonej w znowelizowanej ustawie budżetowej.7 terytorialnego 2.3 100. Podatki pośrednie 164. Dochody niepodatkowe 18.2 298.5 24.2 27.5 1.9 96. co stanowiło 108.0 96.0%).5 104.8 27.0 1.6% w ujęciu realnym.0 100.9 205.4 0.3% (po nowelizacji 23.3 3.1 3.5 15.1%). Przy konstrukcji budżetu państwa na 2009 r.4 25. że udział ten wyniesie 23. Wydatki zostały zrealizowane w 99.7 104.8% kwoty przyjętej w ustawie budżetowej po nowelizacji i 250. Dochody niepodatkowe zostały zrealizowane na poziomie wyższym m.7 1.5 15.9 253.9 300.7 Europejskiej WYDATKI OGÓŁEM 309.8 6.3 mld zł. W porównaniu do roku 2008 wydatki były wyższe o 7. Finansowanie projektów z udziałem 43.7 fizycznych (PIT) 2.7 -27.3 31.2%.2 prawnych (CIT) 1.1 -24.4 48.2 38.4 105. Udział zrealizowanych wydatków budżetu państwa w 2009 r.9%.7 40. Dochody niepodatkowe osiągnęły poziom 27. Obsługa długu publicznego 27.3 25. dochody budżetu państwa z tytułu dywidend wyniosły 8.2% w ujęciu nominalnym i 3. większe od kwoty ustalonej w budżecie po nowelizacji o 7. Subwencja dla jednostek samorządu 40.4 19.9 % 100.1 45.3 * Dane procentowe wyliczono na podstawie wielkości w mln zł. zakładano. Wydatki na obronę narodową 17.2 214.9 104.1 87. Środki z Unii Europejskiej i innych źródeł nie podlegające zwrotowi w 2009 r.9 Wydatki zdeterminowane 202.8 41.

1 26. Na wydatki elastyczne przeznaczono 25. dochody budżetu państwa wyniosły 114.2 mld zł.6 mld zł. wyniósł 23.in. Tabela 42 Struktura wydatków budżetu państwa (%) Wydatki zdeterminowane Wydatki elastyczne Źródło: Ministerstwo Finansów. Ich udział w wydatkach ogółem w 2009 r. Deficyt budżetowy Deficyt budżetu państwa w 2009 r. takie. 123 .6%).7% kwoty zaplanowanej w znowelizowanej ustawie budżetowej oraz 1. Przepisy ustawowe i podjęte wcześniej zobowiązania prawne stanowią o absolutnej konieczności realizacji wydatków zdeterminowanych m. wyższy niż w 2008 roku.5%. − dotacje dla Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (7. Deficyt budżetowy po pierwszych sześciu miesiącach wyniósł 36. tj. Wg stanu na koniec czerwca 2010 r. wydatki na wsparcie dla instytucji będących dysponentami funduszy celowych. subwencje dla jednostek samorządu terytorialnego.9% rocznych dochodów przyjętych w ustawie budżetowej na rok 2010. wynosił 74. − obronę narodową (7. tj. ujemnego salda przychodów z prywatyzacji i ich rozdysponowania oraz prefinansowania wyniosło 30. Zaawansowanie wydatków jest wyższe i stanowi 50. W porównaniu do 2008 r. ogranicza możliwości rządu w kształtowaniu wielkości deficytu budżetowego.7 pkt.3 2009 74. Najbardziej znaczące pozycje w wydatkach zdeterminowanych stanowiły wydatki z przeznaczeniem na: − subwencje dla jednostek samorządu terytorialnego (20. Do sfinansowania pozostawało również ujemne saldo przychodów z prywatyzacji i ich rozdysponowania w wysokości 20.5 2006 74.8 mld zł). tj.0 mld zł).1 mld zł. utrzymującą się od lat dominacją wydatków zdeterminowanych.7 mld zł. co stanowiło 75.proc.5% wielkości deficytu przyjętego w ustawie budżetowej na rok 2010.6 Obecna struktura wydatków budżetowych charakteryzująca się istotną. − wpłaty do budżetu Unii Europejskiej oraz wydatki refundowane z budżetu UE (14.5 27. − dotacje dla Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (13.7 2007 73.4 mld zł (w ustawie znowelizowanej ujemne saldo 1.2% zakładanej kwoty po nowelizacji ustawy budżetowej.5 mld zł.5 mld zł) oraz ujemne saldo prefinansowania zadań realizowanych z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej w kwocie 4. które wynikały z przepisów ustawowych lub wcześniej podjętych zobowiązań ujętych w ramy prawne.8%). większość wydatków budżetu państwa stanowiły wydatki sztywne. wydatki te były wyższe nominalnie o 0.8 mld zł.4 25. wobec przyjętej w znowelizowanej ustawie kwoty 48.7 27.4%). − obsługę długu publicznego (14.1% (151. co stanowi 87. co stanowi 45.6%).5%).8% PKB. 215.3 25.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Podobnie jak w latach poprzednich. takich jak: obsługa długu publicznego. 70.8 mld zł. Finansowanie krajowe deficytu budżetowego. Finansowanie zagraniczne osiągnęło wielkość 18.4% i był o 1. 2005 72.9 2008 72. W efekcie łączna kwota do sfinansowania wyniosła 48.6% sumy przewidzianej w ustawie budżetowej po nowelizacji.5 mld zł (w ustawie znowelizowanej ujemne saldo 19.6% ogółu wykonanych wydatków budżetu państwa w 2009 r.1%).

Z tego względu zjawiskiem niepokojącym jest trwały.7% PKB. który w latach 2001–2005 był wyższy niż 4% PKB.1% PKB54. W 2008 r. znaczny deficyt sektora finansów publicznych w Polsce. Długotrwale utrzymujący się deficyt budżetowy prowadzi do narastania długu publicznego i negatywnie wpływa na sytuację gospodarczą kraju. nastąpiło znaczące pogłebienie nierównowagi fiskalnej. − Nominalny wzrost przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej: 3. W 2009 r. Na posiedzeniu Rady Ministrów 13 lipca 2010 r. Na potrzeby projektu budżetu państwa na 2011 r. (tzw.proc.9% 8.4 pkt.2. notyfikacja fiskalna) z dnia 22 kwietnia 2010 r. wzrósł o 3. Tempo wzrostu gospodarczego jeszcze spowolniło.0% − Przeciętne zatrudnienie w gospodarce narodowej: zmiana o 1. 124 .in. w wyniku spowolnienia wzrostu PKB oraz wdrożonych reform strukturalnych..7 mld zł. 54 Według komunikatu GUS dotyczącego deficytu i długu sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2009 r. które skutkowały obniżeniem poziomu dochodów sektora instytucji rządowych i samorządowych (m. przyjęto ‘Założenia projektu budżetu państwa na rok 2011’.9% − Stopa bezrobocia rejestrowanego na koniec roku: 9. względem roku poprzedniego i osiągnął poziom 95. sytuacja uległa dalszemu pogorszeniu.4% − Nominalny wzrost przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw: 4.359 zł.5% − PKB w cenach stałych: 1. wyniósł 3. W 2007 r. przekroczył nawet 6%. a jednocześnie nastąpiła obniżka skali podatkowej podatku PIT. Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2008 r. przyjęto następujące założenia dotyczące podstawowych wskaźników makroekonomicznych w tym okresie: − PKB w ujęciu realnym: wzrost o 3.3 mld zł. m. obniżenie składki rentowej). Kluczowym celem jest przede wszystkim ograniczenie wydatków sektora finansów publicznych oraz zmniejszenie jego deficytu. deficyt sektora finansów publicznych obniżył się znacząco – do poziomu 2.7% − Realny wzrost przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej: 1. a w 2003 r. Finanse publiczne Poprawa stanu finansów publicznych stanowi obecnie istotne wyzwanie dla polityki gospodarczej Polski.496.3% − Przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej: 3. z powodu wyższego wzrostu gospodarczego oraz niższego deficytu budżetowego. Według wstępnego szacunku GUS deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2009 r. skutkująca zmniejszeniem dochodów budżetu. co stanowi 7. − Średnioroczny wzrost cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem: 2.in.0% PKB.MINISTERSTWO GOSPODARKI Ramka 9 Założenia do projektu budżetu na 2011 r.

a więc o 2.7 2009 631. zadłużenie Skarbu Państwa wyniosło 678.5 43.proc. Tabela 43 Dług Skarbu Państwa i zadłużenie sektora finansów publicznych* (mld zł i % PKB) 2005 mld zł. zaciągnięte kredyty i pożyczki oraz wymagalne zobowiązania jednostek budżetowych. W roku 2008 zadłużenie wyniosło 597.Aktualizacja 2009. o 12. – już 47. W 2004 r. Stosunek długu do PKB wynosił w 2000 r. Na koniec 2009 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz dług publiczny stanowić będą odpowiednio 6.2 44. 125 . Na koniec maja 2010 r.8 mld zł. Dług sektora instytucji rządowych i samorządowych (państwowy dług publiczny.9 mld zł. o 72. Według przyjętych przez Ministerstwo Finansów prognoz na 2010 r. państwowy dług publiczny wzrósł do poziomu 669.8%. 36. 440.7 45. Poziom państwowego długu publicznego istotnie podniósł się w latach 2001–2003 wskutek spowolnienia gospodarczego.2%.9% PKB. natomiast w 2003 r.1%).9% i 53.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Wykres 36 Deficyt budżetowy i deficyt sektora finansów publicznych (mld zł – lewa oś i % PKB – prawa oś) mld zł 120 100 80 60 40 20 0 2005 Deficyt budżetowy (mld zł) Deficyt sektora finansów publicznych (% PKB) 8 % 7 6 5 4 3 2 1 0 2006 2007 2008 2009 Deficyt sektora finansów publicznych (mld zł) Deficyt budżetowy (% PKB) Źródło: DAP MG na podstawie danych Ministerstwa Finansów.9 pkt. co stanowi 46.8%. W 2007 roku wskaźnik obniżył się do 45.9 49.9% do 49. wzrostowa tendencja relacji zadłużenia została zahamowana.8 2006 478. W relacji do PKB dług sektora instytucji rządowych i samorządowych wzrósł z 46.1 47. Źródło: Ministerstwo Finansów.5 47.0 Dług Skarbu Państwa % PKB Dług sektora instytucji % PKB 47. co oznacza wzrost w stosunku do 2008 r.5 45.1%.5%.8 rządowych i samorządowych * Dług Skarbu Państwa obejmuje krajowe i zagraniczne zobowiązania Skarbu Państwa (papiery wartościowe wyemitowane na rynek krajowy i zagraniczny).1% PKB 55. zadłużenie sektora finansów publicznych) obejmuje dług Skarbu Państwa oraz pozostały dług sektora instytucji rządowych (w tym dług sektora ubezpieczeń społecznych) oraz dług sektora instytucji samorządowych.9 44. ale kolejne dwa lata to ponowny wzrost relacji. 55 Źródło: Program Konwergencji .2 46.6 mld zł i w stosunku do stanu z końca 2009 roku wzrosło o 7.1 mld zł (tj.1 2008 569.1 2007 501.

Nie można jednak stwierdzić.0%. Dług sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2007 r.3%. Zaleciła jednocześnie zmniejszenie do 2012 roku deficytu finansów publicznych do wymaganego w Traktacie z Maastricht poziomu 3% PKB. Udział deficytu instytucji rządowych i samorządowych w PKB wyniósł 2.1 traktatu o Unii Europejskiej z Maastricht. tegoroczny deficyt w Polsce ma wzrosnąć do 7. . stóp procentowych).24 czerwca 2009 r. Biorąc pod uwagę wyniki sektora finansów publicznych odnotowane w 2008 r.in. Warunkiem koniecznym do przystąpienia do strefy euro jest spełnianie kryteriów konwergencji ustalonych w art.). utrzymując się nadal znacząco poniżej wartości referencyjnej.) oraz Słowacja (01.7%. 126 .2% PKB (wobec 47. określić działania konieczne do redukcji nadmiernego deficytu i wzmocnić średniookresowe ramy budżetowe. wskaźniki dla Polski kształtowały się poniżej progów referencyjnych. nie przyjęła dotychczas wspólnej waluty euro56. W czerwcu 2008 r.25% PKB począwszy od 2010 r. Udział deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych w PKB mierzony w cenach rynkowych w roku poprzedzającym ocenę. kursowe. negatywna tendencja pogłębiła się. pozostawała poniżej dopuszczalnego pułapu (60%)..3%.3.0% 57. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w relacji do PKB ponownie przekroczył referencyjny poziom 3% i wyniósł 3.2008 r. Spełnienie kryteriów Traktatu z Maastricht Polska.9 oraz 59.).1% PKB.01.8 pkt.2009 r.01. Udział długu publicznego mierzonego w cenach rynkowych w PKB w roku poprzedzającym badanie nie powinien przekraczać 60%. Kryteria konwergencji można podzielić na fiskalne oraz monetarne (kryterium inflacyjne. wyniósł 45. których spełnienie pozwala uznać kraj za przygotowany do uczestnictwa we wspólnym obszarze walutowym.. PKB. tj. Kryterium fiskalne Kryterium fiskalne dotyczy procentowej wielkości deficytu oraz długu instytucji rządowych i samorządowych w PKB. 57 Według metodologii ESA'95 . a przyszłoroczny osiągnie 7. na poziomie 51.2007 r. W tym celu Polska powinna m.General Government (GG).MINISTERSTWO GOSPODARKI 8. Zgodnie z wydanymi rekomendacjami przez Radę Ecofin w lipcu 2009 r. Jednak na koniec 2008 r. 121. KE otworzyła wobec Polski procedurę nadmiernego deficytu. KE rekomendowała Radzie Ministrów Finansów (ECOFIN) zdjęcie z Polski procedury nadmiernego deficytu.proc. Według majowych prognoz gospodarczych KE58. czy kryteria są spełnione. Skala redukcji nierównowagi fiskalnej w porównaniu z 2006 r. że kryterium fiskalne zostało spełnione. 56 Z nowych krajów członkowskich Unii Europejskiej do strefy euro przystąpiły: Słowenia (01. Polska powinna zredukować nadmierny deficyt w wiarygodny i trwały sposób. zapewnić średnioroczną redukcję deficytu fiskalnego (dla deficytu strukturalnego) na poziomie przynajmniej 1. podobnie jak większość nowych krajów członkowskich. Dług sektora general government wyniesie odpowiednio 53. Malta i Cypr (01.). co skutkowało osiągnięciem deficytu na poziomie 7. W roku 2009 r. 58 European Commission DG-ECFIN. wyniosła 1. W zakresie kryterium relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB Polska w 2009 r.7% w 2006 r. Kryteria konwergencji stanowią wskaźniki makroekonomiczne. Economic Forecast – spring 2010.0%.01. W 2007 r. co zostało spełnione 8 lipca 2008 r. ponieważ Polska objęta była procedurą nadmiernego deficytu. nie powinien przekraczać 3%.

bez szczególnych napięć normalnego przedziału wahań kursów walut przewidzianego w ramach mechanizmu kursowego przynajmniej w ciągu ostatnich dwóch lat przed badaniem dotyczącym spełnienia kryteriów spójności. 127 . Tabela 44 Spełnianie kryteriów z Maastricht przez Polskę 2009 Kryterium Polska Deficyt sektora finansów publicznych do PKB w (%) 3.General Government (GG). że państwo z deflacją nie może zostać uznane za jedno z trzech państw o największej stabilności cen w Unii Europejskiej. 60 Źródło: Monitor konwergencji nominalnej – czerwiec 2010.1 *Według dostępnych danych za kwiecień 2010 r.0 51. Kryterium kursowe Kryterium kursowe stanowi warunek uczestnictwa w mechanizmie kursowym ERM II. Kryterium to uznaje się za spełnione. Ocena dokonana została na podstawie danych z marca 2010 r. a średnia nominalna długoterminowa stopa procentowa jest wyznaczana. Według danych za kwiecień 2010 r.9%. kryterium dla tego okresu wyniosło 0. Średnia stopa inflacji w roku poprzedzającym badanie nie powinna być wyższa niż o 1.9 3. Kryterium stóp procentowych Kryterium to jest spełnione. gdy średnia nominalna długoterminowa stopa procentowa ocenianego kraju nie przekracza wartości referencyjnej. Harmonised Index of Consumer Prices – HICP).0 60. Podstawą do przyjęcia tego założenia była zarówno definicja stabilności cen EBC. Źródło: DAP MG.8%60. jako średnia arytmetyczna z ostatnich 12 miesięcy.6 4. W roku 2009 Polska nie spełniała kryterium kursowego.2 6. Wartość referencyjna wyznaczana jest na podstawie średniej arytmetycznej ze stóp procentowych w trzech krajach UE. kiedy pięć państw Unii Europejskiej cechowało się ujemną dynamiką cen konsumenta.0 7. Zgodnie z nim kraj członkowski powinien być zdolny do respektowania. charakteryzujących się największą stabilnością cen (por.0 Inflacja (HICP – w %) 1. i prognozy Komisji Europejskiej.0 Stopy procentowe 6. Stopy procentowe oblicza się na podstawie długoterminowych obligacji rządowych lub porównywalnych papierów wartościowych.1 Dług sektora finansów publicznych** do PKB w (%) 60.1 59 W dotychczasowej praktyce wyliczania wartości referencyjnej dla kryterium stabilności cen wartość ta była szacowana przy założeniu. Zgodnie z przyjętą metodologią inflacja powinna być mierzona za pomocą zharmonizowanego wskaźnika cen konsumpcyjnych (ang. W Raportach o konwergencji z 2010 r. 2010* Kryterium 3. zawarto nowe informacje na temat sposobu kalkulacji wartości referencyjnej kryterium stabilności cen w nadzwyczajnych okolicznościach.5 pkt. Polska nie spełnia kryterium inflacyjnego.. jak i interpretacja zapisów traktatowych dokonana explicite w Raportach o konwergencji z 2004 r.0 pkt. a wskaźnik HICP (średnia 12M) w Polsce osiągnął poziom 3. ** Według metodologii ESA'95 . Od IV kwartału 2008 r.8 6. Estonia i Belgia).3 53. punkt Kryterium inflacyjne i dołączony do niego w przypisie komentarz) oraz dodanie do otrzymanej średniej 2. od średniej arytmetycznej dla trzech krajów o największej stabilności cen w Unii Europejskiej59.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Kryterium inflacyjne Kryterium inflacyjne ogranicza wysokość dopuszczalnej stopy inflacji.proc. Ministerstwo Finansów.15%) w ramach Europejskiego Systemu Walutowego przez okres co najmniej dwóch lat przed datą przeprowadzania oceny.9 10.proc. jeśli kraj utrzymywał kurs swojej waluty w przedziale wahań (+/. Za państwa referencyjne zostały uznane gospodarki o ujemnej dynamice cen (Portugalia.0 0.4 Polska 7.

rentowność polskich obligacji 10-letnich nie przekroczyła obowiązującej w tym okresie wartości referencyjnej 10.0% i Polska nie wypełniałaby kryterium stopy procentowej. co stanowi wielkość porównywalną z państwami referencyjnymi z majowych Raportów o konwergencji KE i EBC). Nie wzięto pod uwagę Estonii – trzeciego z państw referencyjnych dla kryterium stabilności cen – ze względu na brak odpowiednich instrumentów finansowych na tamtejszym rynku. Gdyby jednak Łotwa została wykluczona z tej grupy (za czym przemawiają wiosenne prognozy KE. Duży wzrost wartości referencyjnej wynika z obecności Łotwy w gronie państw referencyjnych (średnioroczny spadek cen o 0. wartość referencyjna wyniosłaby 6.6%. przewidujące w najbliższych miesiącach stopy spadku cen porównywalne z Irlandią).4% i wyniosła 6.61 61 Por.MINISTERSTWO GOSPODARKI W kwietniu 2009 r. Monitor konwergencji nominalnej – czerwiec 2010. 128 .1%. Podstawą do obliczenia wartości referencyjnej były dane dla Portugalii i Łotwy. Ministerstwo Finansów.

3%). PRZEMYSŁ 9.3%.7 8. Wykres 37 Zmiany produkcji sprzedanej przemysłu w poszczególnych kwartałach lat 2008-2010 (w stosunku do analogicznego kwartału roku poprzedniego)* % 15 10 5 0 -1.7%).6%.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 9. a poczynając od IV kwartału 2009 roku obserwowany jest wzrost produkcji z kwartału na kwartał w tempie przyspieszonym.1. 129 . w których liczba pracujących przekracza 9 osób Źródło: Informacja o sytuacji społeczno-gospodarczej kraju.5 7.2% w III kwartale.7%. W trzech kolejnych kwartałach notowano spadki produkcji.7% w II kwartale 2010 roku62. 5. Dynamika i struktura produkcji sprzedanej przemysłu 9.0 -6.5 11. Odnotowano znacznie niższe zmniejszenie produkcji (o 1.0% oraz 6. a w 2007 roku o 10. odpowiednio o 6.1. rok 2009 oraz I półrocze 2010.0 2.7 mld zł i była zbliżona do wielkości uzyskanej w 2007 roku.2 9.5% (w 2008 roku wzrosła o 3. Tempo wzrostu produkcji przemysłowej spowolniło z ponad 7% w pierwszym półroczu do 2. W III kwartale 2009 roku tendencja spadkowa wyhamowała. 9. W porównaniu z innymi krajami UE spadek produkcji w naszym kraju był relatywnie niezbyt głęboki.5% w IV kwartale 2009 roku.3 -10 -15 I II 2008 III IV I II 2009 III IV I 2010 II -10.5% w I kwartale 2010 roku i 11.3 -5 -6. W stosunku do roku poprzedniego zmniejszyła się o 3.2 5. GUS 62 Komentarz odnosi się do podmiotów. 10. O spadku rocznej produkcji zdecydowała sytuacja przemysłu w I półroczu 2009 roku.1. Produkcja sprzedana liczona w cenach bieżących wyniosła w 2009 roku 912. Dynamika produkcji przemysłowej Globalny kryzys ekonomiczny zaczął oddziaływać na gospodarkę polską w drugim półroczu 2008 roku.7 *dotyczy przedsiębiorstw. w których liczba pracujących przekracza 9 osób.

0%. rekultywacja Źródło: Mały Rocznik Statystyczny Polski 2010.8%).8%. Występujące w Polsce tendencje w zakresie kształtowania się dynamiki produkcji przemysłowej w poszczególnych sekcjach w długim okresie.przetwórstwo przemysłowe. Sekcja E – dostawa wody.9%.9 -12. GUS nie dokonał jeszcze przeliczeń dynamiki produkcji dla lat wcześniejszych od 2005 roku.8%). W sekcji tej produkcja obniżyła się o 3.4%.8 Przemysł Sekcja B 2008 Sekcja C 2009 Sekcja D Sekcja E Sekcja B – górnictwo i wydobywanie.5%) była dostawa wody. Jedyną sekcją przemysłu. zgodne są z tendencjami w krajach gospodarczo rozwiniętych. który decyduje o kształtowaniu się dynamiki w całym przemyśle. a produkcja górnictwa i wydobywania zmniejszyła się o 11. gospodarowanie ściekami i odpadami. parę wodną i gorącą wodę. GUS 2010 rok. wyrobów elektronicznych i optycznych (o 10.6%) oraz wyrobów farmaceutycznych (o 7.5 -3.9%.MINISTERSTWO GOSPODARKI Decydujący wpływ na dynamikę produkcji przemysłu ma sekcja przetwórstwa przemysłowego.2 3.3 4. Najszybciej wzrasta produkcja w przemyśle przetwórczym. w której produkcja wzrosła (o 2. W tym samym czasie produkcja sekcji wytwarzania i zaopatrywania w energię elektryczną. W przemyśle przetwórczym na 22 badane działy wzrost produkcji w 2009 roku odnotowano w siedmiu (w 2008 roku działów takich było jedenaście). W dostawie wody.5%.5 -3. Natomiast najgłębszy spadek produkcji odnotowano w produkcji metali (o 24.3%).0%. 63 130 . Działy te zaliczane są do działów wysokiej techniki. Natomiast w górnictwie i wydobywaniu następuje ograniczenie działalności.0 -1.6 3.0 2. Najgłębszy spadek miał miejsce w górnictwie i wydobywaniu (o 12. Sekcja D – wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną. gaz i gorącą wodę zmniejszyła się o 3.0%) oraz produkcji pojazdów samochodowych (o 11. Od 2009 roku obowiązuje klasyfikacja PKD 2007. gospodarowanie ściekami i odpadami. Najbardziej wzrosła produkcja komputerów. gaz i gorącą wodę odnotowano spadek produkcji o 4. Wykres 38 Zmiany produkcji sprzedanej w sekcjach przemysłu w latach 2008 i 2009 (w stosunku do roku poprzedniego % 15 10 5 0 -5 -10 -15 12.7 -4. w tym produkcja przemysłu przetwórczego zwiększyła się o 29. W 2009 roku. partycypująca w ponad 80% w produkcji całkowitej. gaz. w porównaniu z 2005 rokiem63. produkcja przemysłowa wzrosła o 23. Sekcja C . gospodarowaniu ściekami i odpadami odnotowano wzrost o 26. W wytwarzaniu i zaopatrywaniu w energię elektryczną.

1 -5 -6.6 0.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Sekcja przetwórstwa przemysłowego charakteryzuje się zróżnicowaniem dynamiki produkcji w poszczególnych działach.przetwórstwo przemysłowe. gaz.1 Przemysł Sekcja B Sekcja C 2008 2009 Sekcja D Sekcja E -4.3 0.8 2.3 5.1 2. W okresie 2005-2009 największy wzrost miał miejsce w produkcji komputerów. 131 .0 Sekcja B – górnictwo i wydobywanie.5 -9.0 -0. gospodarowanie ściekami i odpadami.6%). Zmniejszenie nastąpiło w trzech działach: produkcji wyrobów tytoniowych (o 40. Sekcja E – dostawa wody. rekultywacja Źródło: Mały Rocznik Statystyczny Polski 2010.3 -5. GUS 2010 rok.0%). O ponad 30% wzrosła produkcja w dziale poligrafii. parę wodną i gorącą wodę. Zmniejszenie produkcji w tym ostatnim dziale jest wyłącznie efektem głębokiego spadku w 2009 roku. obliczenia DAP MG. Działy wymienione jako pierwszy i trzeci zaliczane są do działów wysokiej techniki. wyrobów elektronicznych i optycznych (ponad dwukrotny).7 7. maszyn i urządzeń oraz pojazdów samochodowych. produkcji odzieży (o 8. Sekcja C .0 -15.0 -5. a także produkcja wyrobów z metali.6 8.4 -6.8 6.9 5. Wykres 40 Zmiany wydajności pracy w sekcjach przemysłu w latach 2008 i 2009 (w stosunku do roku poprzedniego) % 10. produkcji urządzeń elektrycznych (prawie dwukrotny) oraz w produkcji wyrobów farmaceutycznych (prawie o 50%).1 1.9%) oraz produkcji metali (o 6.0 -13.6 0 -0.9 -10. Wykres 39 Zmiany produkcji dóbr wg głównych grupowań przemysłowych w latach 2008 i 2009 (w stosunku do roku poprzedniego) % 15 10 5 0.0 4.3 -10 zaopatrzeniowe 2008 13. Sekcja D – wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną.0 inwestycyjne 2009 konsumpcyjne trwałe konsumpcyjne nietrwałe związane z energią Źródło: Biuletyny Statystyczne GUS.8 0.

wyrobów chemicznych 99.6 95.7 97.5 95. Kwartały 2008 roku I II III IV 108.1 93.4 93. Tabela 45 Dynamika produkcji w wybranych działach przemysłu przetwórczego Wyszczególnienie Przetwórstwo przemysłowe Prod.2 100. GUS. Wzrosła produkcja dóbr konsumpcyjnych: trwałych o 13.1 64.9 102.2 129. Wynagrodzenie realne zwiększyło się o 1.7% i nietrwałych o 5. w których liczba pracujących przekracza 9 osób.1 102.8 102. Dynamika wydajności pracy wyprzedzała dynamikę wynagrodzeń realnych o 1.6 91. (w 2008 roku wynagrodzenia realne wzrosły w tempie szybszym od wydajności o 5.3%).8%).9 83.6 113.2 99.0 72.2 103. Wydajność pracy w przemyśle mierzona produkcją sprzedaną na jednego zatrudnionego wzrosła o 2.8 93.3 98.2 102. W pozostałych grupach produkcja się zmniejszyła: dóbr zaopatrzeniowych o 6.9 128.1 121.3 122.8% (w 2008 roku o 0.9 106. elektr.6 107.4 108.1 77.). a okresem który zdecydował o istotnym ograniczeniu rocznego tempa wzrostu produkcji przemysłowej w stosunku do roku 2008 było I półrocze 2009 roku.8 97.1 samochodowych Prod. Natomiast ich łączny udział w produkcji przemysłu przetwórczego stanowił 81. W 2009 roku nastąpiła obniżka jednostkowych kosztów pracy (w 2008 roku koszty pracy wzrosły).8 116.0% i dóbr związanych z energią o 6.4 107.0 działalność Źródło: Informacja o sytuacji społeczno-gospodarczej kraju.6 111.6 102.1 104.9 109.9 91.8%) i właśnie ta sekcja zdecydowała o zwiększeniu wydajności w całym przemyśle.8 96.1 106.8 102.0 87.3 122.8 99. najgłębszy w górnictwie i wydobywaniu (o 13.5 123.2 88.5 92. wyrobów gumowych 108.2 107.0 88. proc.3 109.9 107. wyrobów z metali 111. wyrobów 121.6%. maszyn i urządzeń 110.3 105.3 101.1 88.1%).4 91.3 107.2 118.9 92.5 120.1 111.1 180. metali 102.5 109.7 Prod. sekcją decydującą o dynamice produkcji przemysłowej jest przemysł przetwórczy. rok 2009 oraz I półrocze 2010.7 61.7 105. W wybranych działach dokonano analizy kwartalnej dynamiki produkcji w latach 2008 i 2009.1 97.7 106. pojazdów 117.4 84.4 elektronicznych i optycznych Prod.9 Kwartały 2009 roku I II III IV 90.4 95.3 rafinacji ropy naftowej Prod. Kwartalna dynamika produkcji w przemyśle przetwórczym64 Jak wspomniano wyżej.5 92. artykułów spożywczych Prod.2.3 109.7 106.3 Prod.0 116.6 105.9 95.3 87.0 106.2 101.2 125.6 94.3%.7% w produkcji całego przemysłu.5%. koksu i produktów 108. W pozostałych sekcjach odnotowano spadek wydajności w stosunku do roku 2008.0 94.2 96.7 97.1%.3 2010 I II 110.7 114.2 98.7 pkt.9 88. mebli.4 Prod.7 93.6 97.9 107.4 106. komputerów.2 surowców niemetalicznych Prod.5 113.5 81.5 108.1 91.7 79.4 104.6 98.7 99.5 106.9 64 Dotyczy podmiotów.9 64. 9.6% i jednocześnie 67. maszyn i apar. dóbr inwestycyjnych o 9.5 93.3 Prod.1 119.8 112.3 105.9 106.9 Prod.1% (w 2008 roku o 5.1. proc. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w przemyśle wzrosło w roku 2009 o 4. Spośród prezentowanych przez GUS 22 działów przemysłu przetwórczego wyselekcjonowano 12 największych działów.8 97.4 92.6 151.MINISTERSTWO GOSPODARKI Dynamika produkcji przemysłu wg głównych grupowań przemysłowych w roku 2009 była zróżnicowana.1 94. Wzrost wydajności nastąpił jedynie w przemyśle przetwórczym (o 4.2 106. wyrobów z pozostałych 109.1 102. 121.8 103. Udział każdego z nich w produkcji sprzedanej przemysłu przetwórczego przekraczał w 2009 roku 3% (w cenach bieżących).2 99.5 pkt.1 113.7 91. 132 . pozostała 100.3 97.1 99.6 114.9 Prod.6 125.1 104.

gaz i gorącą wodę. Według takiego rachunku zwiększenie udziału w produkcji przemysłowej dotyczy przetwórstwa przemysłowego oraz dostawy wody i gospodarowania ściekami i odpadami. Udział pozostałych sekcji zmniejszył się.7% jak w rachunku w cenach bieżących. W III kwartale silna tendencja spadkowa w przetwórstwie przemysłowym wyhamowała.9% w roku 2008 do 9. Przy analizie zmian produkcji w poszczególnych kwartałach należy mieć na względzie punkt odniesienia.9%. gaz i gorącą wodę (z 8. odnotowano wzrost produkcji. w sposób zasadniczy zmienia sytuację. Struktura produkcji sprzedanej w sekcjach i działach przemysłu Konsekwencją zróżnicowanej dynamiki produkcji przemysłu w sekcjach i działach jest zmiana jej struktury. Produkcja przemysłu przetwórczego wzrosła o 10.9% i 6. Sekcja dostawy wody i gospodarowania ściekami i odpadami obniżyła swój udział.9%). Z kolei pewna poprawa sytuacji w II półroczu 2009 roku jest efektem niskiej bazy (produkcja w II półroczu 2009 roku porównywana jest z niską produkcją II półrocza 2008 roku.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI W pierwszych dwóch kwartałach 2009 roku produkcja przemysłu przetwórczego zmniejszyła się odpowiednio o 9. w dziesięciu produkcja wzrosła. 133 . Spośród dwunastu badanych działów. Spadek nastąpił tylko w produkcji maszyn i urządzeń oraz w produkcji mebli. W rachunku w cenach bieżących zwiększenie udziału w produkcji przemysłowej wykazuje jedynie sekcja wytwarzania i zaopatrywania w energię elektryczną. W przemyśle przetwórczym produkcja w 2009 roku obniżyła się realnie w mniejszym stopniu niż w całym przemyśle.1. sekcji. W dziewięciu działach produkcja wzrosła. jako jedynej. Spadek produkcji miał miejsce w trzech działach. w drugim – dziewięciu.7%. w tym produkcja metali o 13. większy niż w całym przemyśle. Sekcja wytwarzania i zaopatrywania w energię elektryczną. Zmiany struktury produkcji w cenach bieżących zdeterminowane są ruchami cen oraz dynamiką produkcji.6% w II kwartale. któremu towarzyszył jednoczesny realny spadek produkcji. a nie 9. Wzrost udziału tej sekcji nastąpił wyłącznie dzięki wysokiemu wzrostowi cen (o 15. Spadek produkcji dotyczył w I kwartale jedenastu działów. Zmniejszenie notowano w ośmiu działach (w tym największe nadal w produkcji metali oraz produkcji samochodów. na którą oddziaływał już kryzys ekonomiczny). Otóż głębokie spadki produkcji w I półroczu 2009 roku są efektem relatywnie wysokiej bazy (w I półroczu 2008 roku następował szybki wzrost produkcji. mimo realnego wzrostu produkcji. Następujące w różnym tempie zmiany cen zniekształcają rachunek struktury produkcji.2%. a w drugiej z ww. Polska nie odczuwała jeszcze negatywnych skutków światowego kryzysu ekonomicznego). W I oraz II kwartale 2010 roku kontynuowana jest obserwowana od IV kwartału 2009 roku tendencja wzrostowa.8% w I kwartale i o 12.8% i produkcja pojazdów samochodowych o 14. W IV kwartale produkcja przemysłu przetwórczego wzrosła o 6. Prawidłowy rachunek struktury i zachodzących w niej zmian oraz tendencji występujących w tym zakresie powinien opierać się wyłącznie na wielkościach realnych. Uwzględnienie w rachunku struktury produkcji wielkości realnych.7% w roku 2009).3. 9.7%. w tego typu rachunku wykazuje w 2009 roku udział 8. W największym stopniu zmniejszyła się produkcja metali (prawie 40%) oraz produkcja samochodów.2%. Produkcja zmniejszyła się o 0. Podobnie dwucyfrowe wzrosty produkcji w I półroczu 2010 roku są wynikiem niskiego punktu odniesienia (spadku produkcji w I półroczu 2009 roku).

7 111.5 103.2 37.7 104.0 97.4 101.9 4.3 ropy naftowej Produkcja chemikaliów i wyrobów 97.5 8.0 39. % r.4 Produkcja wyrobów tytoniowych 2.6 95. mld zł % 2008 r.0 102.4 96.7 Produkcja odzieży 9.6 3.1 100.7 98.0 103.2 113.7 102.9 35.0 1.4 88.6 105.0 95.9 Produkcja mebli 104.1 5.4 123.6 101.8 3.2 Produkcja pojazdów samochodowych 107. W roku 2008 także te trzy działy (i w takiej samej kolejności) charakteryzowały się największym udziałem.0 76.4 106.7 84.6 4.2 W przemyśle przetwórczym w strukturze produkcji w cenach bieżących w roku 2009 największy udział miała produkcja artykułów spożywczych (19.2 0.7 2.7 1.0 Górnictwo i wydobywanie Przetwórstwo przemysłowe Wytwarzanie i zaopatrywanie w 81.3 102.1 Produkcja papieru i wyrobów z papieru 19.8 Produkcja wyrobów z gumy i tworzyw 103.7 87.7 101.4 6. Dynamika cen w% 2008/ 2009/ 2007 2008 100.0 86. Tabela 47 Wielkość produkcji sprzedanej.3 118.0 100.6 10. parę wodną i gorącą wodę Dostawa wody.3 2.2 Źródło: Mały Rocznik Statystyczny Polski 2010.5 mineralnych surowców niemetalicznych Produkcja metali 97.3 91.4 95.4 97.4 96.5 98.1 1.7 760.0 108.1 96.3 2.8 96.2 5. gaz.6 10.1 energię elektryczną.5 100.1 Produkcja artykułów spożywczych 127.4 77.4 46.6 37.7 760.4 43.9 39. rekultywacja Ogółem przemysł 918.9 98.0 16.6 91.8 5.6 111.MINISTERSTWO GOSPODARKI Tabela 46 Zmiany struktury produkcji przemysłowej w cenach bieżących i stałych Produkcja Struktura Struktura Dynamika Wskaźnik 2009 r.6 nośników informacji Produkcja koksu i produktów rafinacji 108.0 96.3 3.2 102.4 102.9 1.9 101.0 92.8 28.7 7.8 83.8 55.4 5.3 7.8 96.8 100.2 28.1 7.7 8.6 4.4 2009 100.0 57.3 97.3 31.0 100.0 10.1 4.7 103.1 83.5 103.3 118.4 2.4 27.2 3.3 107.9 11.1 4.0 Produkcja maszyn i urządzeń 110.7 111.9 104.2%).5 20.2 11. cen 2009 cenach 2008 cenach r. gospodarowanie 21.8 101.3 104.9 102.6 20.3 Produkcja sprzedana mld zł 115.4 sztucznych Produkcja wyrobów z pozostałych 97.3 79.4 96.5 1.7 106.0 1.7 83.4 1.6 3.bieżące) w 2009 r.0 41.0 1.3 912.7 100.8 96.5 99.8 105. produkcja pojazdów samochodowych (11.5 100.0 1.5 Źródło: Mały Rocznik Statystyczny Polski 2010. GUS 2010 rok.1 100.6 100.7 93.4 3.1 101.3 101.0 91.0 97.1 90.7 95.6 84.1%).8 106.5 90.8 Prod.2 101.8 2.2 90.3 102.6 48.5 93.9 93.1 0.5 101.2 97.1 2.5 25.9 101.6 Przetwórstwo przemysłowe 769.6 145.3 100.4 4. pozostałego sprzętu transportowego 113.6 95.9 Produkcja w mld zł 2008 2009 Struktura w % 2008 100.9 100.9 8.stałe) % 2008 2009 2008 2009 45.0 96.7 Poligrafia i reprodukcja zapisanych 94. obliczenia DAP MG.1 Produkcja wyrobów z metali 108.9 9.2 38.1 Produkcja wyrobów tekstylnych 8.9 26.6 88. w produkcji 2009 r.5 ściekami i odpadami.8 97.6 105.0 100.1 97.6 88.1 Produkcja komputerów.4 6.8 4.2 103.0 73.5 5.9 elektronicznych i optycznych Produkcja urządzeń elektrycznych 115.9 111.4 1.5 4.2 110. 134 .3 102.0 94.4 7.2 94.5 9.5 12.4 63.5 769.8 37.6 92. % (c.0 Produkcja wyrobów z drewna 25.5 100.1 885.1 98.3% produkcji przemysłu przetwórczego.4 3.6 59.6 22.5 85.4 Produkcja napojów 19. wyrobów 101.9 3.6 2. dynamika produkcji i cen oraz struktura produkcji w działach przemysłu przetwórczego w latach 2008 i 2009 Dynamika 2008 2009/ 2009/ /2007 2008 2007 104.5 97.3 97.7 Produkcja skór i wyrobów skórzanych 3.1 44.0 105.7 3. W działach tych wytworzono łącznie 37.7 0.9 100.5 chemicznych Produkcja wyrobów farmaceutycznych 110.0 20.0 19. obliczenia DAP MG.9 746.7 41.2 61.4 107.9 106. GUS 2010 rok.0 11. w produkcji (c.5 0.5 26.0%) oraz produkcja wyrobów z metali (7.

Dynamika w % 2008/ 2009/ 2009/ 2007 2008 2007 95.3 106.1 67.283 9.7 96.816 1.3 93.466 męskie lub chłopięce Garsonki i zestawy odzieżowe tys.9 56.3 102. 9.5 112.685 Garnitury i zestawy odzieżowe tys.3 53. Natomiast w 81 przypadkach produkcja wzrosła.8 44.011 Rury stalowe tys. ton 33.4 98.0%).1 77.6 97.9 Miedź rafinowana tys.8 34.7 99.8 171.051 2. ton 32.499 Oleje opałowe tys.727 7.6 97.5 550 16.631 Wyroby walcowane na gorąco tys.2 Węgiel kamienny Węgiel brunatny mln ton 57.2 72.1 97.9 139.5 59.900 Ciągniki rolnicze tys.353 32. W produkcji koksu i przetworów ropy naftowej oraz produkcji metali miały miejsce obniżki cen.160 Silniki elektryczne i prądnice tys.1 80.7 Wapno tys. węgiel retortowy mln ton 10.6 57.4 755 5.886 3.207 347 10.3 101.0 89.2 73.418 15.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Największe zmiany in plus w strukturze (w cenach bieżących) dotyczą produkcji artykułów spożywczych (wzrost udziału z 16.2 94. ton 328 Cement mln ton 16.3 103.0 90. ton 2.2 161.324 Chłodziarki i zamrażarki tys. szt. ton 4.305 Maszyny pralnicze tys.0 131. ton 1.251 3.3 127.610 409 29. 2.7 7.9 94.625 gazowym Rudy i koncentraty miedzi tys.6 92. ton 4. szt.4 89.5 91.6 78.1 51. ton 650 Nawozy potasowe tys. 311 damskie lub dziewczęce Obuwie (łącznie z gumowym) mln par 24.479 33.6 9.3 1. 11. ton 555 Odbiorniki telewizyjne tys.0 73.0 88.3 59.3 842 431 156 2009 77. 13.4 95.886 9.3 95.459 502 29.3 81. 7.4 117.121 1.4 94.503 243 173 15.9 88. miary 2007 2008 84.7 177. GUS 2010 rok.8 99. ton 7.5 Oleje ropy naftowej i oleje z tys.2 94. szt.7 91. szt.2 97. 1.2 93.6 819 231 152 mln ton 88.2 83.471 6. produkcji koksu i produktów rafinacji ropy naftowej. 2.1 106.4 52.851 Nawozy azotowe tys.6 82.8 89. produkcji wyrobów z metali.4 99. Udział produkcji pojazdów samochodowych utrzymał się na poziomie 2008 roku (11. produkcji urządzeń elektrycznych oraz produkcji wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych. szt.5 95.8 88.5 140. ton 10.7 37.1 90.8 67.3 520 23.8 46.4 123.5 4.5 111.7 130.029 Oleje napędowe tys.1%).0 Koks i półkoks.435 5.6 84.3 105.8 209.1.7 103. szt.7 102.396 1.2 77.183 1. ton 8. GT 517 Energia elektryczna TWh 157 Źródło: Mały Rocznik Statystyczny Polski 2010.0 Samochody osobowe tys.4 97.128 8.7 131.253 2.129 6. ton 401 Aluminium hutnicze tys.4 Benzyna silnikowa tys.2 131.7 81.3 81.2 83. z kolei w produkcji pojazdów samochodowych oraz produkcji pozostałego sprzętu transportowego – ponad 11proc.8 135 .0 105.0 102. Natomiast największe zmiany in minus miały miejsce w produkcji metali. 695 Statki morskie tys.5 86.7 91.818 Nawozy fosforowe tys. ton 716 minerałów bitumicznych Gaz ziemny w stanie ciekłym i hm3 5.130 Stal surowa tys. szt.6% do 19.663 7.003 240 31. Produkcja wybranych wyrobów GUS prowadzi obserwację wielkości produkcji wyrobów i grup wyrobów przemysłowych.4.9 677 5. szt.726 12. Wskaźniki cen w działach przetwórstwa przemysłowego w roku 2009 były znacznie zróżnicowane. W 2009 roku z obserwowanych 242 wyrobów i grup wyrobów produkcja 161 była niższa niż w 2008 roku.0 121.546 5.8 113.4 101.1 127.0 4.787 2.692 525 293 17.3 59.0 1. Tabela 48 Produkcja wybranych wyrobów w latach 2007-2009 Jedn.4 88. wzrosty.5 31.

2. w tym krajowych. 9. W przemyśle przetwórczym zwiększenie produkcji nastąpiło w 17 działach na 22 badane (przed rokiem w ośmiu działach).5%.6%) oraz w produkcji pojazdów samochodowych (o 20. a w II kwartale 11. w produkcji napojów (o 11. Sytuacja w wybranych sektorach 9. najgłębszy w produkcji pozostałego sprzętu transportowego (o 15. Dynamika produkcji w I półroczu 2010 roku65 W I półroczu 2010 roku odnotowano wzrost produkcji o 10.6% wobec 8.1. większe zaangażowanie w poszukiwaniu nowych produktów. Kluczową rolę w tym zakresie będą odgrywały innowacje prowadzące do modernizacji przedsiębiorstw oraz nowe modele biznesowe uwzględniające zarządzanie zmianami. co w dłuższej perspektywie zmusi krajowych przedsiębiorców do szukania nowych źródeł przewag konkurencyjnych. które będą musiały uwzględniać takie kwestie. w których liczba pracujących przekracza 9 osób. tendencje demograficzne czy zagadnienia zmian klimatu i poszukiwania alternatywnych źródeł energii. Dynamika wzrastała z kwartału na kwartał. W pięciu działach nastąpił spadek.6%.5. a w górnictwie i wydobywaniu . Ten stan pogłębia dodatkowo asymetria w dostępie do rynków krajów trzecich. Wzrost odnotowano we wszystkich sekcjach przemysłu.0%) oraz produkcji mebli (o 8. w wytwarzaniu i zaopatrywaniu w energię elektryczną. Istotnym warunkiem osiągania pozytywnych rezultatów dostosowania się do przemian gospodarki światowej jest przezwyciężanie istniejących barier spowalniających możliwość pełnego wykorzystania potencjału rozwojowego polskich przedsiębiorstw. w szczególności obejmujących cały łańcuch dostaw. nie wypada korzystnie.5%. 136 .3.2.6%.6%). Porównanie poziomu konkurencyjności przedsiębiorstw unijnych. jak i w polskiej gospodarce oraz zapewnienia uczciwej konkurencji w handlu między UE i jej partnerami z krajów trzecich. wdrażanie innowacyjnych technologii oraz podnoszenie jakości kapitału ludzkiego. z poziomem konkurencyjności przedsiębiorstw w krajach pozaunijnych.7%.7%). produkcji papieru i wyrobów z papieru (o 21.1.3% spadku przed rokiem. Najszybszy wzrost odnotowano w produkcji komputerów. wyrobów elektronicznych i optycznych (o 66. w I kwartale wzrost wyniósł 9. jak globalizacja światowej gospodarki. Horyzontalne polityki przemysłowe Stały wzrost konkurencyjności w gospodarce globalnej skłania do poważnej refleksji nt. Obecnie obserwujemy stopniowy wzrost kosztów pracy i sukcesywne zmniejszanie się dostępu do tanich surowców. 65 Dotyczy podmiotów. Nowoczesne zarządzanie powinno uwzględniać również aspekty zrównoważonego rozwoju w całym cyklu życia produktu oraz stymulowanie rozwoju oddolnych inicjatyw. gaz i gorącą wodę . najwyższy w przetwórstwie przemysłowym (o 12. gospodarowaniu ściekami i odpadami wzrost wyniósł 9.2%). Występuje zatem potrzeba budowy przewag konkurencyjnych zarówno w unijnej.8%). dynamicznie rozwijających się.MINISTERSTWO GOSPODARKI 9. przyszłości i kierunków rozwoju polskich przedsiębiorstw.4. W dostawie wody. Główne problemy przemysłu.4%).

wywołało gwałtowne pogorszenie sytuacji ekonomicznej przedsiębiorstw. zielonego wzrostu gospodarki. wymagania wynikające z rozporządzenia REACH. rozwoju przedsiębiorczości. zrównoważonej produkcji i konsumpcji. Ponadto identyfikacja sektorów strategicznych dla polskiej gospodarki. Spowolnienie gospodarki w drugim półroczu 2008 r. przyjętym przez Radę Ministrów 30 lipca 2007 r. 137 . ich oddziaływanie będzie przenoszone na wszystkie regiony Polski. Ponadto wiele przedsiębiorstw w tym okresie ograniczyło zatrudnienie. Ramka 10 Program Rozwoju Przedsiębiorstw do 2020 r. co powoduje zmianę warunków wewnętrznych jak i zewnętrznych funkcjonowania przedsiębiorstw. Celem dokumentu jest także zidentyfikowanie wyzwań. pracy i kapitału przyczyni się do rozwoju nowoczesnych i konkurencyjnych przedsiębiorstw. oraz konkluzje do nowej polityki przemysłowej przygotowane przez Radę Unii Europejskiej. Jednym z oczekiwanych efektów tych zmian będzie tworzenie nowych miejsc pracy. jak również dostępu do finansowania. co rzutowało i nadal ma wpływ na przebieg procesów restrukturyzacyjnych i modernizacyjnych w przedsiębiorstwach. bardziej rygorystycznych wymagań wobec przedsiębiorstw. Odbudowa potencjału rozwojowego przedsiębiorstw będzie musiała uwzględnić pojawienie się nowych. obejmujący zagadnienia rozwoju przedsiębiorstw. Warto podkreślić. Skutki kryzysu na rynkach finansowych są nadal odczuwane szczególnie przez krajowe przedsiębiorstwa. że realizacja działań zidentyfikowanych w Programie będzie dźwignią rozwoju przedsiębiorczości i przedsiębiorstw oraz przyczyni się do wzrostu gospodarczego. in. Program będzie istotnym instrumentem Krajowego Programu Reform. Stojąc wobec tych wyzwań MG przygotowuje spójny Program Rozwoju Przedsiębiorstw do 2020 r. Ponadto. przed którymi stoi przedsiębiorca w Polsce.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Zmiany demograficzne zachodzące w krajach europejskich i związane z tym niedobory siły roboczej na rynku pracy spowodują w najbliższych dekadach wydłużenie okresu aktywności zawodowej. Istotą Programu jest zapewnienie korzyści dla gospodarki płynących ze wzrostu innowacyjności i wdrażania nowych technologii w przedsiębiorstwach. dokument będzie stanowił podstawę stanowiska Polski w dalszych dyskusjach na temat polityki przemysłowej. Rola edukacji w wydłużeniu okresu aktywności zawodowej wydaje się być kluczowa w zachowaniu właściwych proporcji. dążenie do zazieleniania gospodarki . surowców. Program będzie uwzględniał kierunki polityki przemysłowej zawarte w dokumencie Koncepcja horyzontalnej polityki przemysłowej w Polsce. tworzenia nowych miejsc pracy oraz wzrostu produktywności. że w związku z tym. Efektywne wykorzystanie zasobów wiedzy. spowodowane spadkiem zamówień krajowych oraz eksportowych. jak również realizacji celów tzw. Przewiduje się. służącym wdrażaniu inicjatyw flagowych w ramach nowej strategii rozwoju Europa 2020. Miało to negatywny wpływ na płynność finansową przedsiębiorstw oraz dostęp do kredytów obrotowych i inwestycyjnych.: wymagania środowiskowe (w tym wynikające z pakietu klimatyczno-energetycznego i zjawiska carbon leakage). które dotychczas nie osiągnęły jeszcze poziomu swoich obrotów sprzed kryzysu. Dzięki takiemu podejściu Program będzie mógł stanowić podstawę do podejmowania działań mających na celu m. takich jak m. iż działania zawarte w Programie będą w dużym stopniu miały charakter rozproszony. poprawę otoczenia przemysłu w zakresie: szkolnictwa zawodowego i zapewnienia kadr dla przemysłu w powiązaniu z perspektywicznym zatrudnieniem. przyczyniając się do ich rozwoju. przy zapewnieniu zrównoważonego rozwoju kraju. co spowodowało znaczne pogorszenie sytuacji na rynku pracy. zniesienia barier pomiędzy sferą B+R a przemysłem oraz barier międzysektorowych. przedsiębiorczości. zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego. przedstawienie aktualnego stanu sektorów przemysłowych i spójnej wizji rozwoju oraz sformułowanie konkretnych propozycji działań. in. monitoring i bezpieczeństwo społeczne. innowacyjności. pozwoli na określenie wzajemnych powiązań międzysektorowych.

54 USD/t.2. 165 USD/t FOB porty Australii. dla węgla energetycznego o wartości opałowej 6000 kcal/kg netto. objęły przede wszystkim producentów węgla koksowego. Krajowe przedsiębiorstwa energetyczne od początku 2009 r. Skutki w postaci spadku zapotrzebowania na węgiel kamienny. a węgla semi-soft 82-83 USD/t. o 52. nastąpiło gwałtowne obniżenie cen tego surowca. w jakich funkcjonują kopalnie (przede wszystkim zagrożeniami naturalnymi oraz pogarszającymi się warunkami geologiczno-górniczymi). Ożywienie to dotyczyło jednak przede wszystkim rynku azjatyckiego. W zakresie węgla koksowego w 2009 r.2. poziom cen w portach wyładowczych Amsterdam –Rotterdam –Antwerpia (ARA) determinowany był przez globalne spowolnienie gospodarcze. tj. Dużo wolniej ożywiały się rynki europejskie. Ceny węgla energetycznego w innych regionach świata podlegały tym samym tendencjom. a ceny węgla typu semi-soft do 95 USD/t FOB. Odbiór węgla z importu i zmniejszone zapotrzebowanie zgłaszane przez przedsiębiorstwa energetyczne powodowały zmniejszenie sprzedaży i wymuszały konieczność ograniczania wydobycia przez spółki węglowe. Ceny węgla typu hard wzrosły do ok. przy równoczesnym zapewnieniu właściwych warunków bezpiecznej pracy i utrzymaniu zdolności produkcyjnych gwarantujących zaspokojenie potrzeb odbiorców węgla. realizowały import węgla w ramach kontraktów podpisanych w 2008 r. Wielkiej Brytanii.1. średnia wartość indeksu węglowego 66 w portach ARA wyniosła 70. co oznaczało spadek cen odpowiednio o: 57% i 65%. a co za tym idzie polskich producentów węgla kamiennego.1%. Poziom kosztów produkcji węgla jest w znacznym stopniu zdeterminowany specyfiką warunków. przy równoczesnym wystąpieniu recesji gospodarczej w największych gospodarkach europejskich: Niemczech. W celu łagodzenia skutków kryzysu wszystkie spółki węglowe wdrożyły programy antykryzysowe.2. W pierwszej połowie 2009 r. utrzymujące się w elektrowniach krajów europejskich oraz wysokie stany zapasów węgla w portach ARA (w październiku 2009 r. W porównaniu do 2008 r.A. przy utrzymaniu znacznych nakładów na udostępnianie bazy zasobowej. które przyczyniło się do zwiększenia zapotrzebowania na węgiel koksowy. W II połowie 2009 r. Spowodowało to wysokie stany zapasów węgla. można wyróżnić dwa okresy.cena na bazie CIF porty ARA (Amsterdam-Rotterdam-Antwerpia). W 2009 r. dotknęły również polski rynek zbytu węgla. W 2009 r. W mniejszym stopniu negatywne skutki kryzysu odczuli producenci węgla energetycznego. Znalazło to swoje odbicie we wzroście cen węgla w ramach transakcji spot dla dostaw w III kwartale 2009 r. Francji. zaczęło następować powolne ożywienie w światowym przemyśle stalowym oraz koksownictwie. Głównym czynnikiem determinującym zachowania przedsiębiorstw górniczych były warunki rynkowe będące konsekwencją globalnego kryzysu finansowego. tj. jak i podażowej oraz ich nieprzewidywalność. Jego skutki. 66 138 . Tak znaczne wahania zarówno po stronie popytowej. W programach przyjęto działania służące obniżeniu kosztów funkcjonowania spółek.2. obniżyła się ona o 76. Sytuacja w sektorze górnictwa węgla kamiennego Na funkcjonowanie sektora górnictwa węgla kamiennego w 2009 roku duży wpływ wywarły uwarunkowania zewnętrzne. jaki wystąpił w 2008 r. Uzgodniona cena za standardowej jakości węgiel typu hard wyniosła 129 USD/t FOB porty Australii. zapasy węgla kamiennego wzrosły do ponad 4 mln ton). mimo stosunkowo korzystnej kondycji polskiej gospodarki na tle jej głównych partnerów zagranicznych. Polityki sektorowe 9.68 USD/t.MINISTERSTWO GOSPODARKI 9. Jastrzębską Spółkę Węglową S. indeks węglowy . Działania spółek węglowych w zakresie kosztów produkcji węgla koncentrowały się na utrzymaniu ich na poziomie umożliwiającym osiągnięcie zysku z całokształtu ich działalności. stworzyły zagrożenie dla utrzymania konkurencyjności polskiego węgla kamiennego. jak również spadku cen zbytu węgla.

ale miał miejsce również wzrost sprzedaży węgla o 2.A. 139 . miary 1 Wydobycie węgla.85 zł/tona).52 256.9 8.5%.3%.7 10.3 2. Poziom cen zbytu węgla w 2009 roku zapewnił uzyskanie dodatniego jednostkowego wyniku ze sprzedaży węgla oraz wyniku finansowego netto w spółkach o dominującym udziale węgla energetycznego (Kompania Węglowa S.6 -21.6 58.20 268.A.0 -5. z o.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI W 2009 roku wydobycie węgla obniżyło się o 7.9 x x W 2010 roku sytuacja górnictwa stopniowo się poprawia.8 -3.A.3 -7.3 -3.0 -12.0 2.7 0.34 350.0%.9 3. 4 przypada na: 7 8 .rynek krajowy .5 -38.5%) towarzyszył wzrost eksportu tego surowca o 5.0 6.5 55.. z tego węgla energetycznego o 3. Jednostkowy wynik zrealizowany na sprzedaży węgla był dodatni (12. 72. Wynik finansowy netto w górnictwie węgla kamiennego (bez LW Bogdanka S. Co prawda w I kwartale zanotowano spadek wydobycia o prawie 2%. a po sprzedaży kolejnego pakietu akcji stał się prywatną spółką ze śladowym akcjonariatem SP. Zmiana* w% 18.0 58. Ujemny wynik uzyskała Jastrzębska Spółka Węglowa S.5 -29.5%.koksowego Z poz..7%.2 -62.A. a węgla koksowego o 29.energetycznego 12 . posiadając ponad 46% udziałów.0%.4 278.) był w 2009 roku ujemny i wyniósł 184. z wielkim sukcesem zadebiutował na GPW 25 czerwca 2009 r.3 -10.2 2438 2009 rok Zmiana* w% -7.energetycznego 3 . na poziomie 4.1 x 6.3 -1. a jednostkowy zysk ze sprzedaży zmniejszył się o prawie 40%. Obecnie to Otwarte Fundusze Emerytalne.5 14.A.koksowego 13 14 Jednostkowy wynik ze sprzedaży węgla 15 Wynik netto górnictwa 16 Nakłady inwestycyjne * w stosunku do analogicznego okresu poprzedniego roku Źródło: Dane Departamentu Górnictwa MG.energetycznego 5 6 . Zwiększył się udział węgla koksowego zarówno w wydobyciu.3 402 4.9 69. Wzrost dotyczył wyłącznie ceny węgla energetycznego (o ponad 23%).0 63. oraz ZG SILTECH Sp.o.8 3.1 2. z tego: 4 .5 5.3 67. jednak niższy od uzyskanego w roku 2008 o ponad 62%.52 12.6 17.3 -0. z tego: .8 -1. Przeciętna cena zbytu węgla obniżyła się o 3.koksowego Sprzedaż węgla.3 I kwartał 2010 Wykon.4 23. LW Bogdanka S. z tego: 2 . Spadek sprzedaży węgla koksowego (21. mln ton mln ton mln ton mln ton mln ton mln ton mln ton mln ton mln ton zł/tona zł/tona zł/tona zł/tona mln zł mln zł Wykon.eksport 9 10 Import węgla 11 Średnia cena zbytu węgla.6 9.3%. Zmniejszeniu sprzedaży węgla na rynek krajowy (o 14. jak i sprzedaży. Trwają również prace przygotowawcze do prywatyzacji Katowickiego Holdingu Węglowego.3%.9 -14.1 -5.2 279.54 19.9%) był dwukrotnie wyższy niż węgla energetycznego. Sprzedaż węgla zmniejszyła się o 12.85 -184. Tabela 49 Wyniki produkcyjno-finansowe górnictwa węgla kamiennego Jedn. produkująca głównie węgiel koksowy. Wynik finansowy netto był dodatni (ponad 140 mln zł) wobec poniesionej przed rokiem straty (ponad 10 mln zł).9 15. W zakresie zmian własnościowych w obrębie sektora należy zauważyć prywatyzację Lubelskiego Węgla Bogdanki S.7 8..06 144. są dominującym właścicielem w lubelskiej kopalni.43 385.2 mln zł. Średnia cena zbytu węgla wzrosła o ponad 6%. oraz Katowicka Grupa Kapitałowa).0 46. cena węgla koksowego spadła bowiem o ponad 32%.2 14. a jego sprzedaży prawie 70%. Tempo wzrostu wydobycia węgla koksowego sięgnęło prawie 50%.3 -32.

MINISTERSTWO GOSPODARKI

9.2.2.2. Przemysł motoryzacyjny Przemysł motoryzacyjny odgrywa istotną rolę w polskiej gospodarce jako kluczowy eksporter, wnosząc szeroki strumień rozwiązań innowacyjnych w organizacji produkcji i poszczególnych wyrobach. W końcu roku 2009 sektor liczył 399 jednostek zatrudniających powyżej 9 pracowników (o 4 mniej niż na koniec 2008 r.), w tym 97 jednostek zatrudniających powyżej 250 pracowników. Najsilniejszą grupę stanowili producenci komponentów motoryzacyjnych prowadzący działalność w 269 jednostkach (w tym 77 jednostek z zatrudnieniem powyżej 250 osób). W grupie producentów pojazdów samochodowych sklasyfikowano 37 jednostek, w tym 16 zatrudniających powyżej 250 osób. Przemysł motoryzacyjny w roku 2009 zatrudniał ponad 110 tys. pracowników, co stanowi ponad 5% zatrudnionych ogółem w przetwórstwie przemysłowym. W 2009 r. nastąpił spadek zatrudnienia wynoszący ponad 15%. Przemysł motoryzacyjny - pomimo kryzysu - generował nadal wysokie przychody z całokształtu działalności, które na koniec 2009 r. wyniosły ok. 88 mld zł i były o niewiele ponad 3% niższe niż w roku poprzednim. Podkreślenia wymaga fakt wysokiego, ok. 11% udziału branży w przychodach przedsiębiorstw przetwórstwa przemysłowego. W 2009 r., nastąpiła obniżka nakładów inwestycyjnych (o ok. 9%) do nieco ponad 3 mld złotych, co stanowiło ok. 9% ogólnych nakładów w przetwórstwie przemysłowym. Rentowność obrotu brutto dla całego sektora wzrosła w porównaniu z rokiem poprzednim i wyniosła 3,6% (dla porównania w roku 2008 wskaźnik ten wynosił 2,4 %). Przychody sektora netto ze sprzedaży produktów na eksport wyniosły 61 mld zł, w tym 36,9 mld zł ze sprzedaży pojazdów samochodowych Biorąc pod uwagę, że wartość przychodów netto ze sprzedaży produktów na eksport w przemyśle przetwórczym wyniosła 258 mld zł, to udział sektora motoryzacyjnego wyniósł ponad 23%, a udział eksportu samochodów ok. 14%. Eksport silników spalinowych, pojazdów samochodowych i podwozi wyposażonych w silniki, nadwozi, części i akcesoriów oraz przyczep i naczep osiągnął poziom 16,7 mld EUR wykazując spadek o ponad 15%. Import tych towarów wyniósł 10,2 mld EUR i był niższy o ponad 32%. Saldo wymiany ukształtowało się w wysokości 6,5 mld EUR i poprawiło się o 39%. Największy udział w eksporcie krajowym ogółem miały samochody osobowe 7,2% (wartość 6,9 mld EUR, wzrost o 3% w stosunku do roku 2008), części i akcesoria 4,9% (4,8 mld EUR, spadek o 16%) oraz silniki spalinowe dieslowskie 1,8% (1,7 mld EUR, spadek o 33%). W imporcie także dominowały samochody osobowe z udziałem 3,5% (wartość 3,6 mld EUR, spadek o 33 %) oraz części i akcesoria 3,0% (3,2 mld EUR, spadek o 25%). W roku 2009, pomimo istotnego spadku sprzedaży nowych samochodów na rynku krajowym, dynamicznie rozwijała się w Polsce produkcja samochodów osobowych. Samochody osobowe produkowane są w Polsce przez cztery firmy: Fiat Auto Poland, General Motors Manufacturing Poland (Opel Polska), Volkswagen Poznań oraz Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO). Niemal 98% produkcji przeznaczono na eksport, m.in. do Niemiec, Włoch i Francji. Polska produkcja jest ściśle uzależniona od koniunktury panującej na rynkach eksportowych w Europie. Załamanie sprzedaży na tych rynkach może odbić się bardzo niekorzystnie na wielkości krajowej produkcji - rok 2009 przyniósł spadek wyprodukowanych samochodów osobowych o 2,7% (do 819 tys. szt).

140

POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI

W roku 2009 sprzedano w Polsce ponad 320 tys. nowych samochodów, w tym 15% zostało zakupione przez obcokrajowców i wywiezione z Polski, 42% przypadało na zakupy instytucjonalne, 43% zakupiono na użytek prywatny. Obserwuje się dalszy trend spadkowy sprzedaży samochodów osobowych, który w ciągu ostatnich dziesięciu lat z poziomu ponad 600 tys. sztuk odnotowanym w roku 1999 spadł do 272 w roku 2009 r. Wg ostrożnych ocen, w roku 2010 należy spodziewać się dalszego spadku sprzedaży samochodów w Polsce na poziomie 10%-15%. Nasz kraj jest znaczącym producentem autobusów. MAN, Scania, Solaris, Volvo, Autosan Kapena, Jelcz, Solbus i AMZ produkują autobusy miejskie, międzymiastowe i turystyczne. W roku 2009 wyprodukowano rekordową liczbę ponad 4650 autobusów, o 3% więcej niż w roku 2008 r. Polski przemysł motoryzacyjny, w porównaniu z innymi krajami Unii Europejskiej w stosunkowo niewielkim stopniu odczuł negatywne skutki globalnego kryzysu ekonomicznego. Sektor motoryzacyjny musi ciągle brać pod uwagę m.in. następujące bariery rozwojowe: - wysoki stopień globalizacji, - duże uzależnienie od rynków zagranicznych, - zagrożenie delokalizacją produkcji, - brak rozwiązań kreujących wzrost popytu na nowe samochody na rynku krajowym. W roku 2009 na różnych forach unijnych podjęto prace zmierzające do wypracowania europejskiej strategii dotyczącej rozwoju eko- i energoefektywnych samochodów. Głównym celem prac unijnych i przyjętych już dokumentów jest promowanie samochodów przyjaznych środowisku, co oznacza ograniczanie emisji zanieczyszczeń (w tym CO2), poprawę ich efektywności energetycznej i związane z tym ograniczenie zużycia paliw kopalnych z wykorzystaniem w jak największym stopniu odnawialnych źródeł energii. Założono, że można to osiągnąć poprzez: - rosnący udział samochodów z napędami alternatywnymi (np. elektrycznymi, hybrydowymi, wykorzystującymi ogniwa paliwowe i wodorowe), - doskonalenie samochodów z silnikami spalinowymi w kierunku wzrostu ich sprawności oraz ograniczenia emisyjności, w tym poprzez stosowanie paliw alternatywnych (np. LPG, CNG i biopaliwa II generacji). Prezentowane na forach Unii Europejskich stanowisko Polski, bazujące na neutralności technologicznej, tj. nie preferujące żadnych specyficznych rozwiązań technicznych, dążyło - podobnie jak w przypadku większości krajów członkowskich Unii Europejskiej - do rozszerzenia propozycji promowania pojazdów elektrycznych o inne, alternatywne napędy oraz wskazywało na konieczność dalszych prac nad doskonaleniem samochodów spalinowych wykorzystujących zarówno paliwa tradycyjne, jak również paliwa alternatywne. 9.2.2.3. Sektor hutnictwa żelaza i stali W ramach sektora hutnictwa żelaza i stali w 2009 r. działały 93 przedsiębiorstwa67. Dominującą pozycję wśród nich zajmuje 16 typowo hutniczych przedsiębiorstw, w których zatrudnienie na koniec roku 2009 wynosiło 26,3 tys. osób, i było niższe od zatrudnienia w roku 2008 o ponad 3 tys. osób. W 2006 r. został formalnie zakończony proces restrukturyzacji hutnictwa żelaza i stali w Polsce, prowadzony w oparciu o program Restrukturyzacja i rozwój hutnictwa żelaza i stali w Polsce do 2006 r.
Wg PKD – produkcja żeliwa i stali oraz stopów żelaza (grupa 27.1), produkcja rur (grupa 27.2), pozostała obróbka wstępna żeliwa i stali (grupa 27.3). Dotyczy podmiotów pow. 9 pracujących.
67

141

MINISTERSTWO GOSPODARKI

Dokonania restrukturyzacyjne hutnictwa żelaza i stali sprawiły, że sektor stał się nowoczesny oraz uzyskał możliwości dalszego zrównoważonego rozwoju. Do końca 2010 r. będą przygotowywane i przedstawiane Radzie Ministrów roczne sprawozdania z przebiegu procesu restrukturyzacji, którego kontynuowanie przez przedsiębiorstwa hutnicze jest warunkiem koniecznym do utrzymania ich międzynarodowej konkurencyjności. W roku 2009 sektor hutnictwa i stali odczuł wyraźny wpływ kryzysu finansowego, którego globalny zasięg spowodował głęboką recesję w sektorach zużywających stal do produkcji dóbr inwestycyjnych (produkcja maszyn i urządzeń, budownictwo) oraz konsumpcyjnych (produkcja samochodów i sprzętu AGD). W rezultacie produkcja stali surowej w 2009 r. wyniosła 7,1 mln ton i była o 26,7% mniejsza niż w roku poprzednim. Przychody ze sprzedaży produktów wyniosły 17,2 mld zł, i były niższe od przychodów ze sprzedaży osiągniętych w roku 2008 o 42,9%. Koszty działalności operacyjnej wyniosły 18,3 mld zł i były niższe od kosztów operacyjnych poniesionych w roku poprzednim o 35,3%. W rezultacie w 2009 r. przedsiębiorstwa hutnicze zanotowały ujemny wynik finansowy netto w wys. 0,8 mld zł oraz ujemną rentowność netto w wysokości 4,4%. Analogiczne wielkości w roku 2008 były dodatnie i wynosiły odpowiednio: 2 mld zł i 6,1%. W I kwartale 2010 r. produkcja stali surowej wyniosła 1,8 mln ton i była wyższa od produkcji z analogicznego okresu roku poprzedniego o 26,8%, jednak wskaźniki finansowe uległy dalszemu pogorszeniu. Wynik finansowy netto sektora był ujemny i wyniósł 358 mln zł, rentowność netto była też ujemna (8,1%). W analogicznym okresie 2009 r. wskaźniki te były również ujemne i wynosiły odpowiednio: 269,4 mln zł i 5,1%. Rozwój branży, wielkość produkcji oraz wyniki ekonomiczno-finansowe przedsiębiorstw są głównie związane z sytuacją w sektorach zużywających stal do produkcji dóbr inwestycyjnych i konsumpcyjnych, przede wszystkim w budownictwie, które jest głównym odbiorcą stali. Udział tej branży w światowym zużyciu stali wynosi 50%. Szansą dla polskiego hutnictwa w najbliższych latach jest spodziewane duże krajowe zużycie stali w związku z inwestycjami infrastrukturalnymi w energetyce, kolejnictwie, budownictwie, a także przy realizacji inwestycji związanych z organizacją Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej EURO 2012. Bilans wymiany handlowej sektora hutniczego jest niekorzystny zarówno w ujęciu ilościowym, jak i wartościowym. W 2009 r. zaimportowano do Polski 4,9 mln ton wyrobów stalowych ogółem (spadek o 45% w stosunku do roku poprzedniego). Eksport wyrobów hutniczych ogółem w 2009 r. wyniósł natomiast 3,1 mln ton i był niższy od eksportu z roku 2008 o 25%. Pomimo trudności w dostępie do kredytów oraz zmniejszonych własnych możliwości finansowych, przedsiębiorstwa hutnicze kontynuowały inwestycje w nowe technologie. Wydatki na przedsięwzięcia inwestycyjne i modernizacyjne w roku 2009 wyniosły 1,7 mld zł, w tym wydatki na przedsięwzięcia ekologiczne 28,3 mln zł. Inwestycje miały na celu przede wszystkim dostosowanie oferty produktowej poszczególnych przedsiębiorstw do wymagań rynków lokalnych. Wśród zrealizowanych i rozpoczętych inwestycji ekologicznych dominują takie, których realizacja doprowadzi do zmniejszenia emisji dwutlenku węgla oraz innych gazów, zmniejszenia energochłonności, racjonalizacji gospodarki wodą i ściekami oraz ograniczenia emisji hałasu. Dalszy rozwój technologiczny i produkcyjny sektora zależny będzie m.in. od rozdziału uprawnień do emisji CO2. Limity emisyjne oraz poziom benchmarków w EU ETS (Emission Trading Scheme) będą miały znaczący wpływ na strategie działania przyjmowane przez przedsiębiorstwa z branży hutniczej.

142

POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Ramka 11 Wyzwania dla sektora hutniczego W dniach 6-7 maja 2010 r. odbyła się 68 Sesja Komitetu Stali OECD, podczas której stwierdzono że: − rozwój sektora hutniczego jest spowalniany przez zakłócenia w wymianie handlowej w zakresie metali i surowców. Bariery wprowadzane przez rządy pogłębiają się i zniekształcają rynki surowców, co daje nieuzasadnioną przewagę przedsiębiorcom z państw, gdzie rynki są chronione, zwiększa koszty produkcji na świecie, a także podwyższa ryzyko inwestowania w przemyśle stalowym. Obecnie dostęp do rudy żelaza jest utrudniony podwójnie – przez cła eksportowe oraz na skutek znacznego podniesienia cen przez trzech największych producentów posiadających 70% udział w rynku; − wyzwaniem dla przemysłu stalowego jest wypracowanie rozwiązań, które ułatwią ponoszenie kosztów związanych z emisją CO2, zapobiegając ucieczce emisji; − wyroby ze stali będą miały duże znaczenie w procesie redukcji emisji CO2 jako komponenty innowacyjnych inwestycji podnoszących efektywność wykorzystania zasobów; − barierą rozwoju sektora stalowego są również wysokie ceny energii elektrycznej, której koszty stanowią istotną pozycję w całkowitych kosztach działalności przedsiębiorstw hutniczych; − aktualny pozostaje problem nadprodukcji w przemyśle stalowym, którego rozwiązanie wymaga wypracowania wspólnego podejścia. Szacuje się, że światowe zdolności produkcyjne sektora stalowego wzrosną z 1.786 mln ton w 2009 r. do 2.006 mln ton w 2012 r. Wzrost ten będzie miał w większości miejsce w Chinach oraz Indiach. Światowe zużycie jawne stali (produkcja + import - eksport) w 2009 r. wyniosło 1.121 mln ton, na lata 2010 i 2011 prognozowany jest wzrost jawnego zużycia stali odpowiednio do 1.241 mln ton i 1.306 mln ton.

9.2.2.4. Sektor przemysłu chemicznego (łącznie z farmaceutycznym) W 2009 r. w przemyśle chemicznym68 funkcjonowały 1.843 podmioty gospodarcze, w tym 1.428 jednostek rentownych; natomiast w 2008 r. było 1767 przedsiębiorstw, w tym 1344 rentowne. Zwiększyła się liczba rentownych spółek w zakresie produkcji: farb i lakierów, środków myjących i kosmetyków, podstawowych substancji farmaceutycznych i leków, wyrobów gumowych oraz wyrobów z tworzyw sztucznych. Zmniejszyła się liczba pracujących z 220 tys. osób w 2008 r. do 214 tys. osób w 2009 r. Przychody przemysłu chemicznego z całokształtu działalności wzrosły z 94,6 mld zł w 2008 r. do 95,7 mld zł w 2009 r. Wzrost przychodów odnotowano w produkcji: mydeł i detergentów, wyrobów farmaceutycznych, wyrobów z gumy oraz wyrobów z tworzyw sztucznych. Wskaźnik rentowności obrotu brutto w 2009 r. w produkcji chemikaliów i wyrobów chemicznych zmniejszył się do 4,8% (z 5,8%), a w produkcji substancji farmaceutycznych i leków do 8,0% (z 12,2%). W produkcji wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych odnotowano wzrost rentowności do 6,2% (z 3,4%). Nakłady inwestycyjne ogółem w przemyśle chemicznym w 2009 r. zmalały w stosunku do 2008 r. do poziomu 8,5 mld zł. Wzrost nakładów odnotowano jedynie w produkcji: mydeł i detergentów oraz wyrobów farmaceutycznych.

Zgodnie z Polską Klasyfikacją Działalności (PKD 2007) przemysł chemiczny sklasyfikowany jest w następujących działach: 20. Chemikalia i wyroby chemiczne; 21. Podstawowe substancje farmaceutyczne, leki oraz 22. Wyroby gumowy i z tworzyw sztucznych. Dane dotyczą podmiotów gospodarczych zatrudniających powyżej 9 osób.

68

143

MINISTERSTWO GOSPODARKI Wykres 41 Wskaźnik rentowności obrotu brutto wybranych branż przemysłu chemicznego
% 15,0

10,0

5,0

0,0 Pestycydy Wyroby z gumy Wyroby z tworzyw Nawozy Podstawowe chemikalia Mydła i detergenty Farmacja Farby i lakiery

-5,0

-10,0

2008

2009

Źródło: CISG MG na podstawie danych GUS.

Przemysł chemiczny jest bazą surowcową dla produkcji nowoczesnych wyrobów. Zastosowanie chemikaliów w gospodarce rośnie. W efekcie obserwujemy wzrost popytu na tworzywa sztuczne, kauczuki, farby i lakiery, a w konsekwencji na podstawowe surowce petrochemiczne (tzn. produkty przerobu ropy naftowej). Niestety produkcja krajowa nie pokrywa aktualnego zapotrzebowania na te chemikalia. Powoduje to wzrost i tak wysokiego deficytu w handlu zagranicznym. W 2009 r. odnotowano zmniejszenie deficytu w handlu zagranicznym produktami przemysłu chemicznego. W 2009 r. ujemne saldo69 wyniosło 6,3 mld EUR, wobec 8,9 mld EUR rok wcześniej. Eksport przemysłu chemicznego obniżył się do 11,6 mld EUR (z 13,9 mld EUR), a import do 17,9 mld EUR (z 22,8 mld EUR). W grudniu 2008 roku zakończył się okres rejestracji wstępnej substancji chemicznych produkowanych lub importowanych na terytorium Unii Europejskiej. Obowiązek ten wynikał z postanowień rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 (REACH)70. Rok 2009 i 2010 jest czasem na przygotowanie niezbędnej dokumentacji do dokonania rejestracji właściwej. Obowiązek ten, w pierwszej kolejności (do 1 grudnia 2010 roku), dotyczył producentów lub importerów substancji wprowadzonych i wyprodukowanych na terytorium Wspólnoty lub importowanych co najmniej raz po dniu 1 czerwca 2007 r. w ilości co najmniej 1.000 ton rocznie. Istotnym problemem są opłaty wnoszone na rzecz Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA) z tytułu rejestracji. Małe i mikroprzedsiębiorstwa często deklarują chęć rezygnacji z dokonania rejestracji pełnej i zaprzestanie produkcji po upływie odpowiedniego okresu przejściowego z powodu zbyt wysokich kosztów rejestracji.

Dane za 2009 r. są wstępne i stanowią szacunki MG. Rozporządzenie (WE) 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 roku w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH), utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE (opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej seria L nr 396 z 30 grudnia 2006 roku oraz sprostowanie w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej seria L nr 136 z 29 maja 2007 r.).
70

69

144

1% do 1. 15% mniej niż w 2008 r. Celem spotkania było omówienie istotnych problemów związanych ze sprawnym przeprowadzeniem przetargów przy zachowaniu warunków konkurencyjności. − tekstylny − odzieżowy 440 mln EUR (spadek o 35%). Przychody netto ze sprzedaży produktów osiągnęły poziom 11.2.134 mln EUR (spadek o 25%). który jest ważnym elementem strategii rozwoju tego przemysłu i jego postrzegania na zewnątrz. wykazując spadek o 19%. Zamówienia publiczne kierowane do sektora tekstylno-odzieżowego .POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 9.2. 12 tys. przy czym największy dotyczył przemysłu odzieżowego. w sektorach przemysłu lekkiego w Polsce funkcjonowało ok. − ograniczenie dostępu do kredytów obrotowych. a w produkcji skór z 4. 145 . czyli o ok.5. które zatrudniały ponad 111 tys. zmniejszyły się do kwoty 14. Zmianie uległy wskaźniki rentowności ze sprzedaży produktów. W 2009 r. gdzie liczba przedsiębiorstw zmniejszyła się ok. braku dostępu do kredytów. Przedsiębiorstwa przemysłu lekkiego odczuły pogorszenie koniunktury gospodarczej 2008-2009 poprzez − spadek zamówień eksportowych. dokonano podsumowania realizacji zadań za okres 2008-2009. nastąpił spadek eksportu i importu we wszystkich podsektorach przemysłu lekkiego. − pogorszenie płynności finansowej z tytułu spadku sprzedaży. 12%. Przemysł lekki Na koniec 2009 r.105 mln EUR (spadek ponad 25%) − tekstylny 1. czyli o ok. przedstawiały się następująco: Eksport 2. pracowników. 1.2 mld zł (o 15%).8% przychodów przemysłu przetwórczego.7%). Obroty handlu zagranicznego w 2009 r.3 mld zł. − skórzany 162 mln EUR (spadek o 35. W produkcji odzieży ujemna rentowność obniżyła się z 4.7%. zatorów płatniczych.2 tys. Przychody przemysłu lekkiego z całokształtu działalności w 2009 r. We wszystkich podsektorach obserwowany był spadek liczby przedsiębiorstw i zatrudnienia. pracowników. wynikających z Harmonogramu działań na rzecz sektorów przemysłu lekkiego 2008-2013. co pozwoliło na przetrwanie. w których liczba pracujących przekracza 9 osób.6%.1% do 5. Chcąc zachować swoją konkurencyjną pozycję znacznie ograniczyły zatrudnienie. 10 grudnia 2009 r. W pierwszym półroczu 2010 r. przedsiębiorstw71 (o 9% mniej niż przed rokiem). − spadek zamówień krajowych. Import 1. Saldo obrotów handlu zagranicznego przemysłu lekkiego było dodatnie zarówno w całym sektorze jak i poszczególnych podsektorach. W produkcji tekstylnej wskaźnik wzrósł z minus 0. Realizacja przyjętych zadań pozytywnie wpływa na poprawę wizerunku branży.0%. − skórzany 262 mln EUR (spadek o 29.0% do 7. przy czym największy 25% spadek przychodów dotyczył przemysłu odzieżowego. − ograniczenie dostępu do kredytów inwestycyjnych. 1. 30%) 906 mln EUR (spadek o 26%). w Ministerstwie Gospodarki odbyło się spotkanie nt. − odzieżowy 709 mln EUR (spadek o 30. Przemysły skórzany i tekstylny odnotowały spadek odpowiednio o 8% i 6%.7%).508 mln EUR (spadek o ok.2%). 71 Dane ekonomiczno-finansowe dotyczą podmiotów. Przychody te stanowiły ok. a zatrudnienie o 17%.

146 . Są to zwłaszcza: wysokie cła (uzależnione od wagi) w obrocie meblami z Rosją. Materiały i wyroby drzewne stanowiły ok.6. 57 mld zł była porównywalna z wartością z roku 2007. Na tle świata pozycja konkurencyjna polskich sektorów opartych na drewnie jest relatywnie silna z racji posiadanych zasobów leśnych i drzewnych. Litwy. marka polskich mebli na rynkach zagranicznych nadal nie jest wyróżniana. 10% polskiego eksportu i blisko 5% importu. w sektorach opartych na drewnie działało 1. Słowacji. Przed wystąpieniem obecnego kryzysu ich udział w tworzeniu wartości dodanej brutto wynosił ok. 300 tys. Ważna jest przede wszystkim dostępność drewna z krajowej bazy surowcowej. a także Chin i Indii. Należy jednak pamiętać o stopniowym zmniejszaniu się kosztowej przewagi polskich producentów wyrobów drzewnych i pojawianiu się na globalnym rynku tańszych konkurentów z Rumunii. które zatrudniały 230 tys. 8% polskiego eksportu i 4% importu. przy czym wysokość przychodów netto ze sprzedaży produktów na poziomie ok. oraz w których występuje luka netto w produkcji krajowej pokrywana z importu. a także możliwości zwiększania zdolności produkcyjnych jego przerobu. Strona popytowa rynku drzewnego jest ograniczana barierami występującymi w wymianie handlowej z krajami spoza Unii Europejskiej. przy czym należy zwrócić uwagę na fakt. Generowały one ponad 8% produkcji sprzedanej przemysłu i dawały pracę ok. Głównym źródłem przewagi komparatywnej polskich sektorów w skali globalnej były do tej pory niskie koszty pracy. Pozycja konkurencyjna sektorów opartych na drewnie na krajowym rynku jest w dłuższym okresie silna. Rozwój wyznaczają również istotne uwarunkowania występujące po stronie podażowej. duże znaczenie handlu międzynarodowego (zwłaszcza eksportu).3%. w zależności od stopnia wrażliwości na koniunkturę oraz uzależnienia od eksportu. odczuwają efekty kryzysu w znacznie mniejszym stopniu (branża celulozowo-papiernicza). Na koniec 2009 r. globalizacja rynków i strategii. Wyroby z drewna stanowiły ok. Branże mniej wrażliwe na koniunkturę.89772 przedsiębiorstw. Sektory oparte na drewnie Sektory oparte na drewnie mają istotne znaczenie dla rozwoju całej gospodarki. 2%. osób.2. Udział przychodów ze sprzedaży produktów w przychodach ze sprzedaży produktów wszystkich przedsiębiorstw przemysłowych wyniósł 8. O potencjale globalizacyjnym polskich sektorów świadczą: istniejące już relatywnie silne międzynarodowe powiązania kapitałowe (globalizacja technologii i finansów/kapitału). W porównaniu z innymi przemysłami przetwórczymi sektory drzewne charakteryzowały się dotychczas wysoką i stale rosnącą dynamiką eksportu oraz lepszymi wynikami finansowo-ekonomicznymi niż przeciętnie. upodabnianie się stylów życia i modeli konsumpcji. iż pomimo długiej tradycji oraz wysokiej jakości produktów. Branże uzależnione od inwestycji w budownictwie i od popytu zagranicznego dotknięte zostały najsilniej (meble i płyty drewnopochodne). techniczne ograniczenia w handlu krajów Unii Europejskiej z USA oraz wymagania fitosanitarne w obrocie opakowaniami z drewna. 72 Dane za rok 2009 dotyczą przedsiębiorstw o liczbie pracujących powyżej 9 osób. a także relatywnie duże zasoby surowca drzewnego. a także znaczenia w światowej produkcji i w wymianie handlowej polskich mebli i płyt drewnopochodnych.2. Kryzys gospodarki światowej dotknął w różnym stopniu poszczególne branże drzewne. Branże o największym potencjale eksportowym to przemysł płyt drewnopochodnych i meblarstwo.MINISTERSTWO GOSPODARKI 9. osób.

skrzynek. drzwi. Cechy branży o charakterze schyłkowym wykazuje jedynie produkcja tradycyjnych opakowań z drewna (skrzyń. Impulsem do wzrostu efektywności firm drzewnych są pozwolenia zintegrowane. produkcja mas włóknistych i papieru. który należy traktować jako zjawisko trwałe. Częściowo wynika to z małej podatności niektórych branż drzewnych na innowacje. co spowoduje umiarkowany wzrost ich produkcji. rosnącego popytu i produkcji takich finalnych wyrobów drzewnych.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Podaż surowca drzewnego na polskim rynku jest silnie zdeterminowana zasadą trwałej i zrównoważonej gospodarki leśnej wprowadzoną na mocy ustawy z dnia 28 września 1991 r. w których jednak zauważyć można stopniowy proces modernizacji produkcji. energo. a także produkcja mebli. iż branża ta charakteryzuje się relatywnie wysoką surowco-. mimo obserwowanej poprawy. Wysoki wzrost popytu na drewno.U. Należy podkreślić. Największym zainteresowaniem inwestorów cieszy się produkcja płyt drewnopochodnych. W szczególności należy oczekiwać: pobudzenia rynku materiałów tartych. że wśród sektorów opartych na drewnie znajdują się branże szczególnie uciążliwe dla środowiska naturalnego. Na szczególną uwagę zasługują producenci płyt drewnopochodnych. Perspektywy rozwoju rynku drzewnego w Polsce w najbliższych latach są dobre. nadal niezadowalający jest poziom innowacyjności. co jest efektem specyfiki procesów technologicznych (np. Poprawie sytuacji na rynku drewna oraz zagwarantowaniu stabilności dostaw ma służyć przygotowywana przez Ministerstwo Środowiska nowelizacja ustawy o lasach. beczek itp.). a wynika to z faktu. Aspekt ekologiczny był jednym z głównych wyznaczników podejmowanej działalności inwestycyjnej w produkcji celulozy i papieru. Chodzi przede wszystkim o zapowiadany dalszy systematyczny wzrost ceł na drewno w imporcie z Rosji oraz o kontyngenty określane przez Unię Europejską. przy ograniczonych możliwościach wzrostu podaży. meble. który łączy efekty ekonomiczne z celami środowiskowymi. popytem zgłaszanym ze strony przedsiębiorstw zagranicznych oraz pojawieniem się na rynku sektora energetycznego. warunkowany jest głównie rozszerzeniem rynku surowca drzewnego na państwa UE. Generalnie można się spodziewać systematycznego wzrostu popytu na większość materiałów drzewnych i na drzewne wyroby finalne. jaki ma miejsce w ostatnich latach. papier i tektury oraz ich przetwory. Duży udział w tym procesie ma transfer kapitału zagranicznego w formie bezpośrednich inwestycji zagranicznych. o lasach (Dz. opierając się na normach ISO serii 14000.116. prowadzący do większej efektywności ekonomicznej maszyn i wyposażenia. Import drewna może być jedynie częściowym rozwiązaniem problemów zaopatrzeniowych sektorów drzewnych.1206). którzy w większości zakładów wprowadzili rozwiązania mające na celu zmniejszenie zużycia energii. dalszego stabilnego wzrostu produkcji i zużycia płyt drewnopochodnych (jednak o różnej skali i zakresie zmian w zależności od stopnia innowacyjności produktów tej branży i możliwości nowych zastosowań). skutkuje powstaniem nierównowagi w postaci deficytu surowca drzewnego. po pierwsze – ze względu na wysoki koszt transportu. Wdrażany jest również System Zarządzania Środowiskowego. tj. stosunkowo prosta faza przetarcia drewna). Obserwowany w ostatnim okresie dynamiczny wzrost popytu. 147 . Certyfikaty takie posiadają w Polsce głównie firmy celulozowo-papiernicze oraz meblarskie. które traktują ochronę środowiska w sposób kompleksowy. Podkreślić należy. W sektorach opartych na drewnie. że rozwój przedsiębiorstw z sektorów opartych na drewnie będzie możliwy tylko w wypadku ustabilizowania sytuacji na rynku surowca drzewnego. Podaż na rynku wyrobów z drewna wzrasta dzięki rozwojowi zdolności produkcyjnych. a także zmniejszania ich szkodliwego oddziaływania na środowisko.04. jak: okna.i wodochłonnością oraz dużą emisją CO2. a po drugie – z uwagi na bariery występujące w imporcie surowca drzewnego (i materiałów drzewnych).

których udział w produkcji.2 mld zł) zmniejszyła się o ok. Liczba przedsiębiorstw w 2009 r. znalazł swoje odbicie także na rynku okrętowym. motorowych. Obecnie światowa produkcja statków w ponad 80% realizowana jest przez kraje azjatyckie. Stocznię Gdynia S.po zamknięciu dwóch największych stoczni. Przemysł budowy statków obejmował 4 duże stocznie produkcyjne zatrudniające 15 tys. nakazując sprzedaż aktywów stoczni w drodze otwartego i przejrzystego przetargu) miał być sprzedany nowym inwestorom do końca 2009 r.MINISTERSTWO GOSPODARKI 9.7. a także: łodzi rekreacyjnych. CGT (w 2006 r. który rozpoczął się w 2008 r. 5%. a światowy popyt na statki determinowany jest aktywnością ekonomiczną gospodarek światowych oraz stanem istniejącej floty.A. Przemysł stoczniowy Polski przemysł stoczniowy obejmuje budowę i remonty statków morskich. Stocznię Szczecińską Nowa Sp. Stoczni Gdynia i Szczecińskiej Stoczni Nowa. W 2009 r. Jest to sektor o dużych możliwościach eksportowych (udział eksportu stanowi ponad 90% produkcji ogółem). Polskie stocznie wybudowały w 2009 r. sportowych. Trudności występujące w polskich stoczniach w ostatnich latach spowodowały spadek zatrudnienia w sektorze do poziomu ok. oraz zawarły nowe kontrakty na budowę jedynie 4 statków o łącznej pojemności 18 tys. . z o. koniecznością złomowania i wymiany jednostek pływających. Światowy kryzys.. Zwiększenie roli krajów azjatyckich na światowym rynku statków odbywa się kosztem krajów europejskich.2008 r.A. Sytuacja polskiego sektora stoczniowego jest bardzo trudna. jak i w ilości zamówień na statki. 88 ust. – zaledwie 11. CGT).11.2.2.in.1 mln CGT. W maju 2010 r.o.A. Majątek tych stoczni.43 mln CGT. Stoczni Gdynia S. nastąpiło załamanie dotychczas rosnących cen statków i portfela zamówień. Liczba zawartych przez stocznie na świecie nowych kontraktów drastycznie spadła. (której większościowym akcjonariuszem jest Gdańska Stocznia Remontowa ). Stocznię Gdańsk S. że pomoc publiczna udzielona została Stoczni w Gdyni i Szczecinie z naruszeniem art. zwolniono 9 tys. Sprzedaż całego majątku dwóch stoczni nie powiodła się. ze względu na bardzo niskie stawki frachtowe oraz brak możliwości pozyskania kredytów bankowych na finansowanie budowy statków. a portfel zamówień tych krajów stanowi niemal 90% światowych zamówień. żaglowych itp. osób ze Stoczni Gdynia i Stoczni Szczecińskiej Nowa. w 2008 r. (w decyzjach Komisja Europejska stwierdziła. tj. . Wielkość światowych nowych zamówień wynosiła w kolejnych latach: w 2007 r. (SSN). 17 tys. Tak niski poziom produkcji związany był z wygaszaniem produkcji statków w dwóch największych polskich stoczniach tj. a w 2009 r. pracowników. Drastycznie zmniejszył się także portfel zamówień. tj. 25 jednostek o łącznej pojemności 240 tys. W ostatnich latach obserwuje się znaczny spadek udziału polskiego przemysłu stoczniowego zarówno w produkcji. 3 Traktatu WE. osób.85 mln CGT. które mają rozstrzygnąć się we wrześniu 2010 r. globalnym portfelu zamówień i nowych zamówieniach wykazuje postępującą tendencję spadkową. W 2009 r. 24 statki o pojemności 500 tys. Przemysł stoczniowy działa na silnie konkurencyjnym globalnym rynku statków. zostały ogłoszone kolejne przetargi na sprzedaż majątku stoczniowego. CGT. i Stocznię Północną S. wyniosła 154 i zwiększyła się o 5 jednostek w stosunku do 2008 r. zrezygnowali z budowy wielu już zakontraktowanych statków m. ale również na świecie. bowiem przebiegała w niekorzystnym momencie dekoniunktura światowa uniemożliwiła znalezienie inwestorów. Wartość przychodów z całokształtu działalności (7. zgodnie z decyzjami Komisji Europejskiej z 6. Od połowy 2009 r. armatorzy w 2009 r. i SSN . Sytuacja polskiego przemysłu stoczniowego uwarunkowana jest kształtowaniem się koniunktury w sektorze okrętowym nie tylko w samej Europie.funkcjonują jedynie dwie duże stocznie produkcyjne. . 148 .A.

w tym polskie ukierunkowane są na budowę statków zaawansowanych i skomplikowanych technicznie. Kilka stoczni produkuje także superkomfortowe duże jednostki. o wysokiej jakości i przyjaznych środowisku. Przemysł remontu statków obejmuje cztery stocznie tj. jednak globalny kryzys gospodarczy w 2009 r. globalny kryzys finansowy wpłynął także na jej pogorszenie .A. Holandia i Wlk. Polski przemysł jachtowy na przestrzeni ostatnich lat dynamicznie rozwijał się i stał się liderem wśród europejskich producentów średnich jachtów żaglowych o długości do 7.. przekazało do Agencji Rozwoju Przemysłu. Obecnie największymi problemami dla właścicieli tych firm są: trudności w pozyskiwaniu kredytów oraz odpływ wysoko wykwalifikowanej kadry.armatorzy znacznie zmniejszyli nakłady na remonty swoich statków. sportowych i motorowych. Stocznie remontowe działają na innym rynku niż przemysł budowy statków. Norwegia. Osiągnięcie przewagi konkurencyjnej Europy możliwe jest w segmencie wysoko specjalistycznych statków – dlatego stocznie europejskie. 95 % produkcji przeznaczona jest na eksport. Brytania.A.A. w Świnoujściu . polskie stocznie remontowe podjęły działania w kierunku dywersyfikacji produkcji poprzez prowadzenie przebudów jednostek. który zakłada wzrost konkurencyjności sektora poprzez innowacje... Wobec ostrej konkurencji na światowym rynku remontowym. negatywnie wpłynął na kondycję tego przemysłu – zamówienia spadły o połowę. a ponad 70% remontów stanowią statki zagraniczne. Kanady.zatrudniające ogółem 5 tys.są w znacznie korzystniejszej sytuacji niż stocznie produkcyjne. a akcje trzech pozostałych stoczni Ministerstwo Skarbu Państwa w 2010 r. podjęta przez Komisję Europejską w lipcu 2009 r. Remontowane statki w polskich stoczniach spełniają wysokie warunki międzynarodowej konkurencji w zakresie wymagań jakościowych oraz cenowych. co umożliwi rozszerzenie działalności produkcyjnej i zapewni stabilny rozwój stoczni. Stocznię Remontową Nauta S. Gdańska Stocznia Remontowa jest spółką menadżerską sprywatyzowaną w 2001 r. a tym samym redukcję zatrudnienia. co spowodowało zmniejszenie produkcji. Niemcy. celem zrestrukturyzowania i sprywatyzowania tych spółek. Szczecińską Stocznię Remontową Gryfia S. Sektor ten osiągał przychody ze sprzedaży na poziomie ponad 500 mln zł rocznie. że przeżywają okresowe trudności . Gdańską Stocznię Remontową S.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI W korzystniejszej sytuacji jest Stocznia Gdańsk S.A. pozytywna decyzja zatwierdzająca program restrukturyzacji i udzieloną stoczni pomoc publiczną – pozwala na realizację zadań inwestycyjnych. przedłużanie kadłubów. Emiratów Arabskich i Niemiec. podejmowanie bardziej skomplikowanych prac np. Długo oczekiwana.5 m oraz motorówek o długości do 9 m. wiedzę i przedsiębiorczość. 149 . Sytuacja ekonomiczna w tych stoczniach w ubiegłych latach była dobra. Przemysł stoczniowy oprócz budowy statków obejmuje także remonty statków oraz produkcję i remonty łodzi rekreacyjnych. Statki budowane przez europejskie stocznie. Głównymi odbiorcami jachtów są: Francja.A. osób. których nabywcami są klienci ze Stanów Zjednoczonych. Stocznie remontowe i jachtowe – mimo. budowy urządzeń do wydobycia ropy spod dna morskiego (jednostki off-shore) oraz budowy mniejszych jednostek. pomimo wzrastającej konkurencji ze strony producentów azjatyckich Strategia wobec tego przemysłu zawarta jest w unijnym programie Leadership 2015. w Gdyni i Morską Stocznię Remontową S. w tym stocznie polskie przewyższają pod względem technicznym światowych konkurentów. często ograniczając je do niezbędnych napraw i okresowych remontów wymaganych przez przepisy żeglugowe. niemniej w 2009 r..

.

BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE POLSKI 10. Pozycja kraju tranzytowego wymagać będzie podjęcia wielokierunkowych działań w celu rozbudowy zdolności przesyłowych. iż szczególnie istotnym zagadnieniem staje się zapewnienie wystarczającego potencjału wytwórczego tej energii z odpowiednim wykorzystaniem krajowych źródeł energii pierwotnej. 2009. poprawę rozdziału energii i ograniczenie przesyłu energii liniami 110 kV na dalekie odległości. Biorąc pod uwagę wymagania ekologiczne. pracujących w oparciu o spalanie węgla. będzie odbywać się poprzez zastępowanie tych źródeł nowoczesnymi jednostkami.1.8 2. Wymogi ekologiczne wymuszają wzrost udziału elektrowni i elektrociepłowni gazowych.722.2.1. Moc osiągalna na koniec roku ogółem [MW] 35.1.A. Sytuacja sektora elektroenergetycznego w 2009 roku73 W 2009 r.3 z tego elektrownie: .zawodowe (łącznie z OŹE) 33.przemysłowe 1. Zakłada się również rozbudowę połączeń z krajami sąsiednimi w celu zwiększenia zdolności przesyłu energii. Bezpieczeństwo krajowego systemu elektroenergetycznego Wzrost zapotrzebowania na energię elektryczną powoduje.przemysłowe 1. 10. Wycofywanie z eksploatacji starych źródeł wytwarzania energii elektrycznej. 151 .631. niezbędnej dla zapewnienia ciągłości dostaw energii elektrycznej.zawodowe (łącznie z OŹE) 33.888.4 . Zwiększenie zdolności przesyłowych sieci elektroenergetycznych oraz zmniejszenie strat w przesyle stanowi istotny element tworzenia konkurencyjnego rynku energii. Ważnym działaniem pozostaje ograniczenie strat energii w KSE poprzez zwiększenie przepustowości linii elektroenergetycznych. wskaźniki charakteryzujące sektor elektroenergetyczny kształtowały się następująco: 1.1. wynikające z prawodawstwa Unii Europejskiej i zapisów Traktatu Akcesyjnego konieczne staje się wycofanie z eksploatacji bloków energetycznych niespełniających odpowiednich norm. Obecny poziom połączeń transgranicznych w Polsce nie zapewnia efektywnego funkcjonowania rynku energii elektrycznej. Na zachowanie bezpieczeństwa Krajowego Systemu Elektroenergetycznego (KSE) ma przede wszystkim wpływ poziom rozwoju infrastruktury sieciowej.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 10. Sytuacja na rynku paliwowo – energetycznym 10.2 z tego elektrownie: .771.660. wykorzystującymi wysokosprawne technologie spalania węgla. Wiąże się to z koniecznością budowy nowych mocy wytwórczych w horyzoncie najbliższych lat. Moc zainstalowana na koniec roku ogółem [MW] 35.3 .909. zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju. odnawialnych źródeł energii oraz budowę elektrowni jądrowych. Elektroenergetyka Polska w 2008 roku. Warszawa.0 73 Źródło: ARE S.

1 tys.MINISTERSTWO GOSPODARKI 3.najwyższe napięcie (750-220) kV 13. że każde państwo członkowskie przedstawi Komisji Europejskiej Krajowy plan działań w zakresie energii ze źródeł odnawialnych. km Niskie napięcia (nN) ogółem 428. oparty na schemacie przygotowanym przez KE (decyzja Komisji z dnia 30 czerwca 2009 r. będącego realizacją konkluzji Rady Europejskiej z marca 2007 r. przy czym dla Polski udział ten ma wynosić 15%.629 113.4 tys.079 6. Dostawy do odbiorców końcowych [GWh] z tego odbiorcy: .na wysokim napięciu (WN) .325 28.przemysłowe 4. km Moc transformatorów sieciowych 139 076 MVA 10. Jednocześnie wszystkie państwa członkowskie powinny zwiększyć udział energii odnawialnej w transporcie do 10% w 2020 r.wysokie napięcia 110 kV 32. km Średnie napięcia (SN) ogółem 302.1 tys.0 tys. Produkcja energii elektrycznej ogółem [GWh] z tego elektrownie: . Odnawialne źródła energii (OZE) Celem strategicznym polityki energetycznej Polski w zakresie rozwoju wykorzystania odnawialnych źródeł energii jest realizacja założeń pakietu klimatyczno-energetycznego.614 Eksport energii elektrycznej w roku 2009 wyniósł 9. ustanawiająca schemat krajowych planów działania w zakresie energii ze źródeł odnawialnych na mocy dyrektywy 2009/28/WE).7 tys.594 GWh. ciepło i chłód oraz energię odnawialną w transporcie do 2020 roku w Polsce.384 51. Założeniem polskiego Krajowego planu… jest wskazanie orientacyjnego kursu określającego drogę do osiągnięcia obowiązkowych celów nałożonych na poszczególne państwa w ramach ww.na niskim napięciu (nN) w tym gospodarstwa domowe i małe rolne 151. Dokument będzie przedstawiał ścieżki dochodzenia do 15% udziału OZE w energii finalnej w podziale na energię elektryczną.. Jednym z głównych elementów pakietu jest dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniająca i w następstwie uchylająca dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE. Na poszczególnych poziomach napięć długości wynosiły odpowiednio: Wysokie napięcia (WN) ogółem 46. 152 .850 40.zawodowe (łącznie z OŹE) .1 tys. km w tym: .1. km.559 21.708 145. dyrektywy. km .na średnim napięciu (SN) .3. Zakłada ona zwiększenie udziału energii ze źródeł odnawialnych w bilansie energii finalnej Unii Europejskiej do 20% w 2020 r.403 GWh. natomiast import 7. Dyrektywa 2009/28/WE stanowi. Na koniec 2009 długość linii energetycznych ogółem wynosiła 776.

Dodatkowo przewiduje się możliwość udzielenia wsparcia na rozwój przemysłu produkującego urządzenia dla energetyki odnawialnej.041 Łącznie 1. zielonych certyfikatów . że w każdej polskiej gminie do 2020 roku powstanie średnio jedna biogazownia wykorzystująca biomasę 153 . 625. oraz ilość energii elektrycznej wytworzona w tych instalacjach potwierdzona wydanymi świadectwami pochodzenia. Uzupełnieniem tego mechanizmu jest obowiązek zakupu przez przedsiębiorstwa energetyczne pełniące rolę sprzedawcy z urzędu całej energii elektrycznej wytworzonej w źródłach odnawialnych. który zakłada. Wsparcie finansowe można również otrzymać w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych. Dodatkowo należy zwrócić uwagę na przedsięwzięcia wpływające na poprawę warunków inwestowania w odnawialne źródła energii. jakim jest system tzw.9 125 294.203 8. przyłączonych do sieci dystrybucyjnej lub przesyłowej znajdującej się na terenie obejmującym obszar działania tego sprzedawcy.).5 15 601. został określony w ustawie z dnia 10 kwietnia 1997 r.091 Źródło: URE. Nr 89. Ponadto elementem promocji odnawialnych źródeł energii jest możliwość uzyskania dofinansowania na działania związane z rozwojem wykorzystania OZE. za które odpowiedzialne są zarządy poszczególnych województw.262. po średniej cenie sprzedaży energii elektrycznej w poprzednim roku kalendarzowym.7 301 1.5 mld zł. w tym biopaliw. obowiązek uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki określonej ilości świadectw pochodzenia energii elektrycznej wytworzonej w odnawialnych źródłach energii. NFOŚiGW opracował Program wsparcia inwestycji w odnawialne źródła energii i obiekty wysokosprawnej kogeneracji. poz. w oparciu o Priorytet X Bezpieczeństwo energetyczne.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Tabela 50 Instalacje OZE funkcjonujące w Polsce (stan na 25 maja 2010 r. przesyłania i dystrybucji energii. Jego istotą jest nałożony na przedsiębiorstwa energetyczne.034. a w szczególności w ramach Priorytetu IX Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku i efektywność energetyczna. Jednym z takich działań będzie realizacja dokumentu Kierunki rozwoju biogazowni rolniczych w Polsce. Główny mechanizm wsparcia.655 Współspalanie 38 4. zm.375. Sumaryczna moc Ilość energii zainstalowana Rodzaj źródła Liczba instalacji [w MWh] [w MW] Elektrownie na biogaz 70. jak również ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. z 2006 r.317 Elektrownie wodne 945. odbiorców końcowych oraz towarowe domy maklerskie lub domy maklerskie. – Prawo energetyczne (Dz. U.993. Pochodzi on z opłat i kar. w tym dywersyfikacja źródeł energii.568. przyjętego przez Radę Ministrów 13 lipca 2010 roku. Instalacje OZE na podstawie ważnych na 31 grudnia 2009 koncesji. a także podwyższenie sprawności wytwarzania. który zakłada zmniejszenie oddziaływania sektora energetyki na środowisko. a w szczególności o działanie 10.2 724 2.2 1. które zgodnie z zapisami ustawy Prawo energetyczne uiszczane są przez przedsiębiorstwa na wyodrębnionym rachunku NFOŚiGW.). Budżet programu na lata 2009-2012 wynosi 1. z późn. Aktualnie na rynku polskim funkcjonuje szereg rozwiązań wspierających rozwój OZE. bądź uiszczenia opłaty zastępczej. Dofinansowanie ze środków unijnych można uzyskać przede wszystkim z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.088 Elektrownie wiatrowe 724.990 Elektrownie na biomasę 252. poprawę efektywności energetycznej w procesie użytkowania energii oraz wzrost wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych.3 Rozwój przemysłu dla odnawialnych źródeł energii.

Tabela 51 Biokomponenty – podstawowe informacje za 2009 rok Wyszczególnienie Ilość biokomponentów wytworzonych przez ogół wytwórców Ilość biokomponentów sprzedanych przez wytwórców na terytorium kraju Ilość biokomponentów sprzedanych przez wytwórców podmiotom zagranicznym Źródło: URE.in. aktywizując gospodarczo wsie oraz zwiększając zatrudnienie na małych rynkach lokalnych. Ramka 12 Kierunki rozwoju biogazowni rolniczych w Polsce Zasadniczym elementem Kierunków rozwoju biogazowni rolniczych w Polsce jest optymalizacja systemu prawno-administracyjnego w zakresie zakładania biogazowni rolniczych w Polsce oraz wskazanie możliwości współfinansowania tego typu instalacji ze środków publicznych. Jedn. 1.720 355. a w szczególności wprowadzeniem w pierwszej z wymienionych regulacji. zapotrzebowania na gaz lub w całości zabezpieczyć potrzeby odbiorców z terenów wiejskich oraz dostarczyć dodatkowo 125 tys. Taka ilość biogazu po oczyszczeniu mogłaby pokryć ok. W celu zobrazowania dynamiki tego rozwoju należy zauważyć.68%.379 Ester 364.6%).7 mld m3 biogazu rocznie. o biokomponentach i biopaliwach ciekłych oraz o systemie monitorowani i kontrolowania jakości paliw. Jednym z końcowych efektów pozyskiwania energii z biogazowi są wysokiej jakości nawozy organiczne również przyjazne środowisku.240 24. MWhc (energii cieplnej). Rozwój instalacji biogazowych wpłynie na poprawę bezpieczeństwa energetycznego poprzez wzrost zaopatrzenia w energię pochodzącą z odnawialnych źródeł. tzw.. Instalacje są również szansą na wytworzenie istotnych ilości energii elektrycznej i cieplnej z surowców nie konkurujących z rynkiem żywnościowym jako produkty uboczne przemysłu rolno-spożywczego. od dnia 1 stycznia 2008 r. a w 2008 r. 10 proc. Istotnym elementem wzrastającego udziału odnawialnych źródeł energii w bilansie paliwowoenergetycznym kraju jest także dynamiczny wzrost wykorzystania biokomponentów w transporcie. MWhe (energii elektrycznej) i 200 tys. który był spowodowany wejściem w życie ustaw z dnia 25 sierpnia 2006 r. że odnawialne źródła energii w postaci instalacji biogazowych mogą powstawać na obszarach Natura 2000. Ważne jest również to. przepisy mające na celu ułatwienie przyłączania odnawialnych źródeł energii do systemu elektroenergetycznego. nieznacznie przekroczyła (o 0. Instalacje takie umożliwią dostawy biogazu rolniczego (o jakości gazu ziemnego) do gospodarstw domowych wsi i miasteczek oraz podmiotów gospodarczych. zarówno krajowych jak i Unii Europejskiej.66%. nie stanowiąc zagrożenia dla środowiska. która wprowadziła m. obowiązku zapewnienia określonego udziału biokomponentów w rynku paliw transportowych (tj.712 56.233 24.MINISTERSTWO GOSPODARKI pochodzenia rolniczego przy założeniu posiadania przez gminę odpowiednich warunków do uruchomienia takiego przedsięwzięcia. Narodowego Celu Wskaźnikowego – NCW). wyniósł zaledwie 0. lokalnych łańcuchów wartości dodanej.106 516.674 104. że realizacja NCW w 2009 r. Ponadto umożliwią tworzenie tzw. iż udział biokomponentów w rynku paliw transportowych w 2007 r.03 pkt.) wskazany NCW (4.736 24 Czysty olej roślinny 104. Ważnym działaniem mającym pozytywny wpływ na wzrost wykorzystania odnawialnych źródeł energii jest również nowelizacja ustawy – Prawo energetyczne. Szacuje się. że w Polsce może zostać wytworzone ok.257 0 154 . dostępnych w ramach krajowych i regionalnych programów operacyjnych. 3.proc. miary t t t Ogółem 600. O skali tego wzrostu świadczy choćby fakt.403 Bioetanol 130.

81 Energochłonności pierwotnej PKB 0.1. zmieniającej dyrektywę 98/70/WE odnoszącą się do specyfikacji benzyn.71 -4. Pozostałe przepisy dyrektywy 2009/30/WE zostaną transponowane do polskiego porządku prawnego w ramach nowelizacji ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw. Jedną z kwestii rozważanych w ramach przedmiotowej nowelizacji będzie wprowadzenie możliwości stosowania nowych technologii produkcji biopaliw.883 25. które będą stanowiły transpozycję przepisów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/30/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. miary t t t Ogółem 49.46 -7. Efektywność użytkowania energii w gospodarce Po początkowym wzroście w pierwszej połowie lat 90.663 122. Tabela 53 Średnioroczne zmiany wskaźników energochłonności PKB (%/rok) Tempo zmian 1990-1993 1993-2000 2000-2008 1993-2008 Energochłonności finalnej PKB 3. a także okresowo zmniejszonej aktywności gospodarczej.48 -3.16 -2.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI W celu poprawy warunków funkcjonowania rynku biokomponentów i biopaliw ciekłych w Ministerstwie Gospodarki trwają prace nad założeniami projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw oraz ustawy o biokomponentach i biopaliwach ciekłych. restrukturyzacji gospodarki.94 -4.75 Źródło: Efektywność wykorzystania energii w latach 1998-2008.84 155 . i osiągnięciu najwyższego poziomu w roku 1996. 1990-2008 -3.84 -6. Spadek zużycia energii wynikał wówczas z realizacji programów modernizacyjnych. GUS.289 Na bazie benzyn silnikowych 0 0 0 Na bazie oleju napędowego 22.546 147. w latach 1997-2002 zużycie energii pierwotnej i finalne zużycie energii wyraźnie zmniejszały się. Warszawa 2010. które ułatwią realizację Narodowych Celów Wskaźnikowych. Jedn. w ramach prac nad transpozycją przepisów dyrektywy 2009/28/WE w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniającej i w następstwie uchylającej dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE znowelizowana zostanie ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r.77 -2. Tabela 52 Biopaliwa ciekłe – podstawowe informacje za 2009 rok Wyszczególnienie Biopaliwa ciekłe wytworzone przez ogół producentów Biopaliwa ciekłe sprzedane na terytorium kraju Biopaliwa ciekłe przeznaczone do zastosowania w wybranych flotach oraz zużyte na potrzeby własne Źródło: URE.724 3.281 3. Przyniosły również efekty wdrażane programy poprawy efektywności energetycznej oraz urynkowienie cen energii.4. oleju napędowego i olejów pędnych oraz wprowadzającej mechanizm monitorowania i ograniczania emisji gazów cieplarnianych pochodzących z wykorzystania paliw w transporcie drogowym oraz zmieniającej dyrektywę Rady 1999/32/WE w odniesieniu do specyfikacji paliw wykorzystywanych przez statki żeglugi śródlądowej oraz uchylającej dyrektywę 93/12/EWG. w zakresie zwiększenia dopuszczalnej zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych (do 10% w benzynach i do 7% w oleju napędowym). o biokomponentach i biopaliwach ciekłych. który był kontynuowany w 2008 r.443 5 Ester (samoistne paliwo) 26. Jednocześnie.284 10. W kolejnych latach rozpoczął się powolny wzrost zużycia.

MINISTERSTWO GOSPODARKI Wykres 42 Zużycie energii pierwotnej i finalne zużycie energii
120 Mteo 100

80

60

40

zużycie energii pierwotnej finanlne zużycie energii z korektą klimatyczną

Źródło: Efektywność wykorzystania energii w latach 1998-2008, GUS, Warszawa 2010.

Zmiany struktury finalnego zużycia energii w głównych sektorach gospodarki odzwierciedlają kierunki rozwoju gospodarki. Restrukturyzacja przemysłu i działania przedsiębiorstw, mające na celu obniżenie energochłonności, spowodowały zmniejszenie zużycia energii w tym sektorze. Stały rozwój transportu drogowego i sektora usług przekłada się na wzrost udziału tych sektorów w krajowym zużyciu energii. W sektorze gospodarstw domowych wskutek wprowadzania systemu dociepleń oraz poprawy i wzrostu efektywności systemów grzewczych w latach 1998-2008 nastąpiła redukcja zużycia energii (o 6%). Zmiany zachodzące w sektorze rolnictwa, polegające na likwidacji i prywatyzacji byłych państwowych gospodarstw rolnych i tworzeniu nowoczesnych, wielkoobszarowych gospodarstw, nie przyczyniły się w istotnym stopniu do oszczędności zużycia energii, która w tym sektorze utrzymuje się na tym samym poziomie.
Wykres 43 Struktura finalnego zużycia w Polsce wg sektorów
% 35 30 25 20 15 10 5 0 przemysł transport 1998 gospodarstwa domowe rolnictwo 2008 usługi

Źródło: Efektywność wykorzystania energii w latach 1998-2008, GUS, Warszawa 2010.

Efektem w miarę stabilnego zużycia energii oraz rosnącej wartości produktu krajowego brutto jest zaobserwowana malejąca energochłonność pierwotna i finalna PKB.

19 90 19 91 19 92 19 93 19 94 19 95 19 96 19 97 19 98 19 99 20 00 20 01 20 02 20 03 20 04 20 05 20 06 20 07 20 08

finanlne zużycie energii

156

POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI

Zużycie energii w gospodarstwach domowych Udział zużycia energii w gospodarstwach domowych w finalnym zużyciu energii w 2008 r. wyniósł 31%. Struktura zużycia wg poszczególnych kierunków użytkowania nie wskazuje na znaczące zmiany w tym okresie. Malejący udział zużycia energii na ogrzewanie i przygotowanie posiłków jest związany z zastępowaniem niskosprawnych pieców węglowych nowoczesnymi urządzeniami gazowymi i elektrycznymi. Wzrost zużycia energii elektrycznej zużywanej do zasilania urządzeń i do oświetlania wynika natomiast z coraz lepszego wyposażenia mieszkań w urządzenia elektryczne i zmiana zachowań użytkowników (np. zmiany w intensywności wykorzystania urządzeń – pralek, zmywarek, TV, komputerów). Zużycie energii w przemyśle Zużycie finalne energii w przemyśle podlegało podobnym wahaniom jak zużycie ogółem. W drugiej połowie lat 90. zaczął się spadek zużycia energii do poziomu 15 Mtoe w 2002 roku. Od tego czasu zużycie utrzymuje się na zbliżonym poziomie. Ok. 60% energii zużywają przemysły: hutniczy, chemiczny i mineralny; udział ten nie zmienił się znacząco na przestrzeni 10 lat. Wzrost udziału w strukturze zużycia zanotowały przemysł chemiczny i papierniczy. Spadek udziału obserwuje się w przemyśle spożywczym, tekstylnym, maszyn i urządzeń. Spadki spowodowane są głównie ograniczeniami produkcji, a nie przedsięwzięciami modernizacyjnymi mającymi na celu zmniejszenie zużycia energii.
Wykres 44 Zużycie finalne energii w przemyśle wg nośników
Mteo 25 20 15 10 5 0 1990 1995 2000 2004 2005 2006 2007 2008
Źródło: Efektywność wykorzystania energii w latach 1998-2008, GUS, Warszawa 2010.

pozostałe ciepło energia elektryczna węgiel gaz paliwa ciekłe

Największą dynamikę poprawy efektywności energetycznej odnotowały przemysł maszynowy i środków transportu, a także spożywczy i tekstylny. Najwolniej zachodziła poprawa w przemyśle hutniczym, papierniczym, drzewnym i chemicznym. Najszybsze tempo spadku energochłonności większość branż odnotowała pomiędzy 1996 a 2000 rokiem. W 2008 roku we wszystkich branżach, za wyjątkiem przemysłu drzewnego i chemicznego doszło do spadku energochłonności.

157

MINISTERSTWO GOSPODARKI

Zużycie energii w sektorze usług Sektor usług charakteryzuje się najbardziej stabilnymi wskaźnikami efektywności wykorzystania energii. Energochłonność wartości dodanej, po spadku na początku lat 90. pozostaje na prawie niezmienionym poziomie. Skala poprawy jest mniejsza zarówno od wskaźników średnich dla gospodarki, jak i w stosunku do przemysłu, ale równocześnie jest to najbardziej efektywny pod względem energetycznym sektor tworzenia dochodu narodowego. Wskaźnik elektrochłonności charakteryzuje się większymi zmianami, ale podobnie jak w poprzednim przypadku utrzymuje równomierny poziom.
Wykres 45 Zmiany wskaźnika energochłonności (lewa oś) i elektrochłonności (prawa oś) wartości dodanej w sektorze usług
0,1 0,09 0,08 0,07 kgoe/EUR00 0,06 0,05 0,04 0,03 0,02 0,01 0 50 0 150 100 250 200 kWh/EUR00 350 300

Źródło: Efektywność wykorzystania energii w latach 1998-2008, GUS, Warszawa 2010.

Zużycie energii w transporcie W Polsce prawie 94% energii zużywanej w transporcie zużywane jest w transporcie drogowym, a ok. 3% w transporcie kolejowym. Pozostałe 3% energii przypada na transport lotniczy oraz śladowe ilości na żeglugę śródlądową i przybrzeżną. W latach 1990-2008 obserwowany był stały wzrost zużycia paliw w transporcie drogowym (w tempie ok. 5,2% rocznie) przy jednoczesnym wyraźnym spadku zużycia energii w transporcie kolejowym. Wynika to ze zmiany środków transportu stosowanych do przewozu osób i towarów.

10.1.5. Europejski system handlu emisjami gazów cieplarnianych
W 2009 r. łączny przydział uprawnień do emisji CO2 w ramach europejskiego systemu handlu emisjami gazów cieplarnianych wynosił w Polsce 201.958 tys. ton, natomiast emisja rzeczywista wyniosła 191.174 tys. ton i stanowiła 94,7% przydziału. Obecnie kluczowymi dla polskiego sektora elektroenergetycznego w kontekście wdrożenia pakietu klimatyczno-energetycznego są zagadnienia związane z implementacją dyrektywy dotyczącej handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (tzw. dyrektywa ETS – 2009/29/WE). Pomimo faktu, że proces negocjacyjny zakończył się w grudniu 2008 r., wiele kluczowych pytań co do przyszłego wpływu wdrożenia dyrektywy w Polsce pozostaje nierozstrzygniętych – np. kwestie dotyczące faktycznej możliwości zastosowania derogacji w sektorze energetycznym, zasad mechanizmu aukcyjnego, ustalenia wskaźników emisji dla ciepłownictwa, czy też preferencyjnych zasad dotyczących przydziału darmowych uprawnień dla sektorów narażonych na wyciek emisji.

19 90 19 91 19 92 19 93 19 94 19 95 19 96 19 97 19 98 19 99 20 00 20 01 20 02 20 03 20 04 20 05 20 06 20 07 20 08
energochłonność wartości dodanej elektrochłonność wartości dodanej

158

POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI

Na forum UE trwają obecnie negocjacje dot. uzgodnień kluczowych aktów wykonawczych KE do dyrektywy ETS. W lutym 2010 r. została przyjęta przez Komitet ds. Zmian Klimatu decyzja ws. dofinansowania projektów demonstracyjnych CCS i innowacyjnych OZE z puli 300 mln uprawnień do emisji gazów cieplarnianych z rezerwy dla nowych instalacji w systemie ETS. Nadal trwa proces uzgodnienia metodologii wyznaczenia wskaźników emisji dla ciepłownictwa w celu ustalenia stopnia darmowego przydziału uprawnień do emisji w latach 2013-2027. Proces ten potrwa do końca 2010 r. Wkrótce należy się spodziewać rozpoczęcia procedury w zakresie przyjęcia wytycznych KE dotyczących wdrożenia nowej dyrektywy ETS wz. okresu przejściowego dla sektora elektroenergetycznego wobec obowiązku zakupu wszystkich uprawnień do emisji na aukcjach.
Tabela 54 Wielkości przydziałów i wykonania emisji CO2 w 2009 r.
Branża Ciepłownie zawodowe Elektrociepłownie przemysłowe Elektrociepłownie zawodowe Elektrownie zawodowe Hutnictwo żelaza i stali Przemysł cementowy Przemysł ceramiczny Przemysł chemiczny Przemysł cukrowniczy Przemysł drewnopochodny Przemysł koksowniczy Przemysł papierniczy Przemysł pozostały Przemysł rafineryjny Przemysł szklarski Przemysł wapienniczy RAZEM Źródło: KASHUE-KOBIZE. 2005 10.012 6.264 28.860 118.470 7.536 8.086 1.303 5.012 1.547 621 2.289 1.504 2.168 6.757 1.455 1.435 203.318 Zweryfikowana emisja [tys. ton] 2006 2007 2008 9.679 9.173 8.599 6.045 6.374 5.801 27.991 27.602 26.179 123.054 121.956 118.302 8.812 9.170 10.281 9.638 11.424 10.466 1.330 700 659 4.953 4.757 4.370 1.334 1.451 1.207 607 612 702 2.722 2.964 2.668 1.453 1.416 1.210 2.111 2.130 2.787 6.984 6.552 7.520 1.447 1.481 1.705 1.642 1.857 1.652 209.806 209.618 204.107 2009 8.550 5.290 25.271 113.790 6.807 8.796 519 4.245 1.153 588 1.956 1.342 2.501 7.407 1.400 1.561 191.174 Przydział % 2009 nadwyżki 9.637 11,3 6.069 12,8 25.613 1,3 110.791 (-) 2,7 11.008 38,2 10.849 18,9 725 28,4 5.068 16,3 1.373 16,0 1.079 45,5 3.149 37,9 1.680 20,1 3.180 21,3 8.062 8,1 1.864 24,9 1.810 13,8 201.958 5,3

Ramka 13 Identyfikacja potencjału redukcji emisji CO2 Obecnie trwają prace nad Narodowym programem redukcji emisji gazów cieplarnianych. Przygotowywany program pozwoli na identyfikację i ujęcie w szerokim horyzoncie czasowym działań ukierunkowanych na redukcję emisji gazów cieplarnianych ze wszystkich obszarów działalności państwa w sposób najbardziej efektywny kosztowo. W programie wykorzystane zostaną wnioski z analiz McKinsey & Company oraz Międzynarodowej Agencja Energii. − W roku 2009 firma McKinsey & Company, działając pod patronatem Ministra Gospodarki i we współpracy z Europejską Fundacją na rzecz Klimatu (European Climate Foundation) oraz Bankiem Światowym (World Bank), opracowała raport pt. Ocena potencjału do redukcji emisji gazów cieplarnianych w Polsce do roku 2030. Istotą raportu jest identyfikacja działań ukierunkowanych na redukcję emisji gazów cieplarnianych pochodzących z najważniejszych obszarów gospodarczej działalności państwa: sektora elektroenergetycznego, budownictwa, transportu, rolnictwa oraz sektorów przemysłowych. − W maju 2010 roku Międzynarodowa Agencja Energii zaprezentowała analizę Energy and CO2 emissions for Poland, której celem jest wskazanie przyszłych trendów na rynkach energii oraz kosztowa analiza instrumentów ograniczenia zmian klimatu. Istotą badania jest identyfikacja potencjału dostępnych technicznie sposobów redukcji emisji CO2 pochodzącego ze spalania paliw w sektorze energetycznym, ale także innych sektorach przemysłowych oraz transporcie.

159

MINISTERSTWO GOSPODARKI

10.1.6. Energetyka jądrowa
Rada Ministrów przyjęła 13 stycznia 2009 r. uchwałę Nr 4 w sprawie działań podejmowanych w zakresie rozwoju energetyki jądrowej. Zgodnie z nią, zostaną w Polsce wybudowane co najmniej dwie elektrownie jądrowe, a przynajmniej jedna z nich powinna rozpocząć pracę do 2020 r. Za ich budowę odpowiedzialny będzie inwestor – Polska Grupa Energetyczna S.A. Podejmując decyzję o rozwoju energetyki jądrowej w Polsce brano pod uwagę następujące przesłanki: − dywersyfikacja źródeł i konieczność zastąpienia zdekapitalizowanych elektrowni systemowych; − praktyczny brak szkodliwych dla środowiska emisji CO2, NOx, SxOy, pyłów i metali ciężkich, − możliwość ograniczenia importu węgla i gazu ziemnego, − stabilność i przewidywalność w długim horyzoncie czasowym kosztów wytwarzania energii elektrycznej, − niższe jednostkowe koszty wytwarzania w porównaniu do innych technologii energetycznych, − stabilność i pewność zwrotu na zainwestowanym kapitale przy obecnie zakładanym 60-letnim okresie eksploatacji elektrowni jądrowych, − możliwość tworzenia wieloletnich zapasów paliwa jądrowego, − bezpieczeństwo dostaw paliwa jądrowego poprzez możliwość wyboru dostawców uranu z różnych regionów świata, z państw stabilnych politycznie, − lepsze od innych technologii energetycznych podejście do odpadów (nie rozpraszanie, staranne zbieranie, zagospodarowywanie i składowanie pod nadzorem), − internalizacja kosztów zewnętrznych (uprawnień do emisji CO2, zdrowotnych itp.), − zaoszczędzenie dla przyszłych pokoleń zasobów organicznych paliw kopalnych, w tym zachowanie zasobów węgla jako cennego surowca dla przemysłu chemicznego i farmaceutycznego, − ożywienie gospodarcze regionów i możliwość zdynamizowania krajowego przemysłu, − rozwój zaplecza naukowo-badawczego energetyki jądrowej, − rozwój atomowych kierunków kształcenia na wyższych uczelniach, − wzrost innowacyjności gospodarki. − rosnące poparcie społeczne dla energetyki jądrowej. Działania dotyczące energetyki jądrowej są wskazanym w przyjętym przez Radę Ministrów 11 sierpnia 2009 r. Ramowym harmonogramie działań dla energetyki jądrowej: Przewiduje on następujące etapy działań: Etap I do 31.12.2010: opracowanie i przyjęcie przez Radę Ministrów Programu polskiej energetyki jądrowej, Etap II 2011 – 2013: ustalenie lokalizacji i zawarcie kontraktu na budowę pierwszej elektrowni jądrowej, Etap III 2014 – 2015: wykonanie projektu technicznego i uzyskanie wszystkich wymaganych prawem uzgodnień i zezwoleń, Etap IV 2016 – 2020: budowa pierwszej elektrowni jądrowej w Polsce. Szczegółowe działania związane z wprowadzaniem energetyki jądrowej zawarte są w Ramowym harmonogramie działań dla energetyki jądrowej oraz stanowiącym załącznik do Polityki energetycznej, Programie działań wykonawczych na lata 2009-2012. W 2009 roku podjęto następujące działania: − stworzenie podstaw instytucjonalnych do przygotowania i wdrożenia programu polskiej energetyki jądrowej, − określenie niezbędnych zmian ram prawnych dla wdrożenia programu polskiej energetyki jądrowej oraz przygotowanie i koordynacja wdrażania tych zmian,

160

Zużycie ropy naftowej (przerób w rafineriach) w 2009 r. − analizy lokalizacyjne dla elektrowni jądrowych. w szczególności ropy naftowej. głównym źródłem dostaw ropy naftowej do Polski jest Rosja (18.06 mln ton).7%). którego właścicielem i operatorem jest spółka Skarbu Państwa – Przedsiębiorstwo Eksploatacji Rurociągów Naftowych Przyjaźń S.46 mln ton (I kwartał br. a na rafinerię Grupy LOTOS S. w Płocku przypadało 14.19 mln ton).7.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI − przygotowanie projektu programu polskiej energetyki jądrowej będącego podstawą konsultacji społecznych oraz przeprowadzenie tych konsultacji.3 mln ton (I kwartał br. oraz zapewnienia bezpieczeństwa paliwowego. zapewniający ciągłość zaopatrzenia rynku w paliwa oraz tworzenie zapasów ropy naftowej i paliw ciekłych. 10. co gwarantuje przepustowość na tym odcinku wystarczającą dla zrealizowania przez spółkę pełnych dostaw dla swoich klientów). Rozwój gospodarczy kraju wymagał zapewnienia potrzeb energetycznych uwzględniających zagwarantowania dostępu do surowców energetycznych. wyniosło 20.22 mln ton (I kwartał br. dotyczącej programu polskiej energetyki jądrowej.w 2030 roku w elektrowniach jądrowych w Polsce powinno być zainstalowane ok.2%. Bezpieczeństwo sektora naftowego W ciągu minionych 20 lat poziom bezpieczeństwa sektora naftowego w Polsce wzmocnił się.49 mln ton). Jednym z największych sukcesów w minionych 20 latach było uzyskanie w dniu 25 września 2008 r. − rozpoznawanie zasobów uranu na terytorium Polski.09 mln ton (I kwartał br. 5.1. przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Międzynarodowej Agencji Energetycznej (agenda OECD).05 mln ton).89 mln ton. z kolei eksport ropy naftowej wyniósł 0. Import ropy naftowej w roku 2009 wyniósł 20.61 mln ton). Przygotowanie programu udziału Polski we wszystkich fazach cyklu paliwowego.52 mln ton (I kwartał br. – 4. przewidziano dokończenie tej inwestycji bez budowy dodatkowych pompowni. − przygotowanie planów dostosowania sieci przesyłowej dla elektrowni jądrowych. 161 . − analizy lokalizacyjne dla składowiska odpadów promieniotwórczych wraz z projektem składowiska i przygotowaniem jego budowy.A. 96. przypadało 5. z czego na rafinerię PKN ORLEN S. – 3. Dostawy surowca z tego kierunku zapewnia rurociąg Przyjaźń . na lata 2010-2015.A. 0. − realizacja programu kształcenia kadr dla instytucji związanych z energetyką jądrową.A. W celu zapewnienia ciągłości zaopatrzenia rynku w paliwa. − przygotowanie udziału polskiego przemysłu w programie energetyki jądrowej. Podstawę bezpieczeństwa sektora gwarantują stabilne źródła surowca (ropy naftowej) oraz odpowiedni poziom rozwoju spółek naftowych. Zgodnie z Polityką energetyczną Polski do roku 2030 . W ramach strategii PERN Przyjaźń S. − przygotowanie Państwowej Agencji Atomistyki (PAA) do pełnienia roli dozoru jądrowego i radiologicznego dla potrzeb energetyki jądrowej. I kwartał br.93 mln ton. a następnie przedstawienie go do zatwierdzenia Radzie Ministrów. 5. − przygotowanie i przeprowadzenie kampanii informacyjnej i edukacyjnej. − budowa zaplecza naukowo-badawczego oraz wspieranie prac nad nowymi technologiami reaktorów i synergią węglowo-jądrową. 94. – 1.A. zapasy ropy naftowej i paliw ciekłych tworzone są w Polsce od 1998 r. Przepustowość przesyłowa rurociągu na odcinku od granicy białoruskiej do Płocka wynosi 50 mln ton ropy naftowej rocznie (kierunek wschodni zabezpiecza budowa III nitki Odcinka Wschodniego). 6000 MW mocy wytwórczych. Zważywszy na położenie geograficzne oraz infrastrukturę przesyłową Polski.

w ramach realizacji Programu 10+. w skład którego wchodzą m.A. większościowym właścicielem Inowrocławskich Kopalni Solino oraz czeskiego Unipetrolu. w tym LPG lub ich produkcją. co w pełni zabezpiecza zapotrzebowanie krajowe na surowiec drogą dostaw morskich. rurociągi produktowe. Ustawa wraz z aktami wykonawczymi określa środki przeciwdziałania zakłóceniom w dostawach ropy i paliw precyzując procedury ich uruchamiania i mechanizmy wdrażania. Oznacza to utworzenie Grupy Kapitałowej PERN Przyjaźń SA. której uruchomienie pozwoli na zwiększenie przerobu ropy naftowej do 7-8 mln ton w 2010 r. pomiędzy Skarbem Państwa a Przedsiębiorstwem Eksploatacji Rurociągów Naftowych Przyjaźń S. w celu zapewnienia wszystkim uczestnikom rynku naftowego dostępu do infrastruktury logistycznej paliw płynnych oraz warunków dla rozwoju systemu logistycznego paliw płynnych). 10 listopada 2009 roku.. są objęte obowiązkiem tworzenia i utrzymywania zapasów obowiązkowych. produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym. Największą krajową firmą działającą w sektorze naftowym jest Polski Koncern Naftowy ORLEN S. Wchodząca w skład Grupy Rafineria Gdańska posiada zdolności przerobowe wynoszące ok.A. infrastrukturę logistyczną paliw tworzą m. bazy paliw oraz terminale paliwowe. Połączenie obu przedsiębiorstw w grupie kapitałowej jest też korzystne dla zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego kraju (OLPP powołany został w 2006 r. zakończono budowę zintegrowanej instalacji destylacji atmosferyczno próżniowej (CDU/VDU). Zgodnie z danymi za kwiecień 2010 r. W skład Grupy LOTOS wchodzi także spółka wydobywcza LOTOS Petrobaltic oraz LOTOS Exploration and Production Norge AS.6 mln ton – ilość ta w pełni zabezpiecza wymagania Unii Europejskiej i MAE w zakresie wielkości zapasów. posiadający jeden z najnowszych i najnowocześniejszych kompleksów rafineryjno-petrochemicznych w Europie (będący m. Jego możliwości przeładunkowe wynoszą 34 mln ton ropy naftowej rocznie.: rafinerie w Kralupach i Litwinowie oraz przedsiębiorstwo dystrybucyjne Benzina). która przyczyni się do zwiększenia wiarygodności spółek na rynku oraz do obniżenia kosztów ich funkcjonowania. została zawarta umowa przeniesienia udziałów Skarbu Państwa w spółce Operator Logistyczny Paliw Płynnych Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Płocku (OLPP) do PERN Przyjaźń S. właścicielem ORLEN Deutschland. Grupa LOTOS S. że obecne zdolności produkcyjne polskich rafinerii są wystarczające dla pokrycia zapotrzebowania na benzyny silnikowe. Na mocy tej ustawy firmy zajmujące się handlem ropą naftową i paliwami.. W odniesieniu do produktów gotowych. W grudniu 2009 r. silnej grupy kapitałowej.in. o zapasach ropy naftowej.A.5 mln ton rocznie. 80% zapotrzebowania na oleje napędowe.MINISTERSTWO GOSPODARKI Alternatywną infrastrukturę dostaw dla ropy naftowej zapewnia port w Gdańsku.A. można przyjąć. jest drugim co do wielkości podmiotem działającym w sektorze naftowym.in. Bezpieczeństwo zaopatrzenia rynku w paliwa jest regulowane ustawą z dnia 16 lutego 2007 r. 6 mln ton rocznie a do roku 2012 planowany jest wzrost mocy przerobowych do ok. transport kolejowy oraz transport autocysternowy. była konsolidacja kluczowych przedsiębiorstw logistycznych w branży paliw płynnych. Uwzględniając poziom zużycia produktów rafinacji ropy naftowej w Polsce w roku 2009. lekkie i ciężkie oleje opałowe oraz w ok. 162 . Celem przeniesienia udziałów Skarbu Państwa w OLPP do PERN. 10.in. poziom zapasów ropy naftowej i produktów naftowych w przeliczeniu na końcowe produkty ogółem wyniósł 5. rafinerii w Możejkach na Litwie – AB Mazeikiu Nafta.

407. 163 .42 mln m3.2 350.0 49.270. przedstawiała się następująco: − wydobycie krajowe – 4.0 1. Dyrektywy Rady 2009/119/WE z dnia 14 września 2009 r. którzy otrzymają łącznie 750 mln akcji (15% kapitału zakładowego).0 55.) Nazwa magazynu Rodzaj Pojemność czynna [w mln m3] 575.028. tj. PGNiG S.2% pierwotnego kapitału (przed podwyższeniem). 98 mld m3 (w przeliczeniu na gaz wysokomentanowy). Planowane jest ograniczenie obowiązku fizycznego utrzymywania zapasów przez przedsiębiorców w zamian za opłatę celową na utrzymywanie rezerw przez powołaną do tego instytucję. Oznacza to rozdzielenie fizycznego obowiązku utrzymywania zapasów interwencyjnych.0 370.8.1.6 302. wydobycie krajowe gazu ziemnego wyniosło 4.70 mlm m3.433.4 99.2 1.07 mln m3. który realizowałyby podmioty obecnie odpowiedzialne za tworzenie i utrzymywanie zapasów obowiązkowych ropy naftowej i paliw. 13. jest największym polskim przedsiębiorstwem w sektorze poszukiwania i wydobycia gazu ziemnego. Skarb Państwa posiada po wydaniu tych walorów akcje stanowiące 72.A. który spoczywałby na wyznaczonym podmiocie. − import z kierunku wschodniego – 8.A PGNiG S. Tabela 55 Poziom zapasów handlowych i obowiązkowych w podziemnych magazynach gazu ziemnego wysokometanowego (stan na dzień 31 grudnia 2009 r. są: Skarb Państwa. Eksport gazu ziemnego z Polski wyniósł w 2009 r. Struktura dostaw gazu ziemnego na rynek Polski w 2009 r.645.29 mln m3 (w przeliczeniu na gaz ziemny wysokomentanowy). Według stanu na koniec 2009 r.A.4 71.0 Stan napełnienia [w mln m 3] 386.2 81.8 Wierzchowice złoże wyeksploatowane Mogilno kawerny Husów złoże wyeksploatowane Strachocina złoże wyeksploatowane Swarzów złoże wyeksploatowane Brzeźnica złoże wyeksploatowane Razem Źródło: OGP GAZ-SYSTEM S.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Ramka 14 Ustawa o finansowaniu interwencyjnych zapasów ropy naftowej i paliw płynnych – plany Ministerstwo Gospodarki kontynuuje prace nad nową ustawą o finansowaniu interwencyjnych zapasów ropy naftowej i paliw płynnych. Akcjonariuszami PGNiG S. wyniosło ok. rozpoczął się proces bezpłatnego wydawania akcji uprawnionym pracownikom.3 66. 6 czerwca 2009 r. Planowane zmiany wpisują się w kierunki zmodyfikowanych przepisów unijnych. nakładającej na państwa członkowskie obowiązek utrzymywania minimalnych zapasów ropy naftowej lub produktów ropopochodnych (ostateczny termin implementacji dyrektywy przypada na dzień 31 grudnia 2012 r. 10.0 90.9% spółki PGNiG S. Na 31 grudnia 2009 r.270.6 41. uprawnieni pracownicy otrzymali 13. gazu naazotowanego – 2.28 mld m3.A.57 mln m3 oraz wydobycie gazu z odmetanowania kopalń – 191.7 77. Czechy) – 1. stan zasobów wydobywalnych gazu ziemnego ze złóż krajowych wynosił ok.1 63. Spółka posiada również koncesję na magazynowanie paliw gazowych i jest właścicielem wszystkich podziemnych magazynów gazu ziemnego w Polsce.93 mln m3 (Niemcy). uprawnieni pracownicy oraz pozostali akcjonariusze. W czerwcu 2010 r.0 65. Bezpieczeństwo sektora gazowego W Polsce w 2009 r. projekt założeń do ustawy o zapasach ropy naftowej i paliw ciekłych został skierowany do konsultacji międzyresortowych i społecznych. 38. Zużycie krajowe gazu ziemnego w 2009 r.1 % napełnienia pojemności czynnej 67.600.A. od finansowego obowiązku tworzenia zapasów.149.3 270.02 mln m3.).29 mln m3 (w przeliczeniu na gaz ziemny wysokometanowy) w tym wydobycie gazu wysokometanowego – 1.0 150. jest także liderem rynku w zakresie obrotu gazem ziemnym i głównym importerem tego gazu do Polski. − pozostały import (Niemcy.

mając na celu dywersyfikację dostaw gazu ziemnego do kraju prowadzi również działalność poszukiwawczą poza granicami kraju w szczególności na Morzu Północnym. 413 mln m3 gazu ziemnego.2 mld m3.A. W związku z powyższym w PGNiG S.A. inwestycji w podziemne magazyny gazu wyniesie 3. 123). w sprawie określenia przedsiębiorstw państwowych oraz jednoosobowych spółek Skarbu Państwa o szczególnym znaczeniu dla gospodarki państwa (Dz. U.709 km z czego 8. a pozostałe 1. Prezes URE wyznaczył PGNiG S. Operator systemu przesyłowego OGP GAZ-SYSTEM S.A. do roku 2015 pojemność czynna magazynowa w zakresie gazu wysokometanowego wzrośnie o ok.A.637 km sieci jest własnością OGP Gaz – System S. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 września 2008 r. pojemność czynna podziemnych magazynów gazu ziemnego wysokometanowego wyniosła 1. utworzyło oddział spółki. operatorem systemu magazynowania paliw gazowych (OSM) na okres od 1 stycznia 2009 r. Do POIiŚ zostały zgłoszone cztery projekty inwestycyjne spełniające kryteria programu: − Rozbudowa PMG Wierzchowice do pojemności czynnej 1. posiada 81 koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż ropy naftowej i gazu. jest jednoosobową spółką Skarbu Państwa wpisaną na listę przedsiębiorstw o znaczeniu strategicznym dla polskiej gospodarki75. podjęto decyzję o przystąpieniu do Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2008-2013 w celu pozyskania środków na dofinansowanie. i oddano do eksploatacji. 2 mld m3 do wielkości rzędu ok.03 mld m3. Łączny koszt prowadzonych w PGNiG S.8 mld m3.A. który pełni funkcje OSM pod nazwą Polskie Górnictwo Naftowe Spółka Akcyjna w Warszawie – Oddział Operator Systemu Magazynowania w Warszawie. Pojemność czynna magazynu wynosi 0. − Rozbudowa PMG Strachocina do pojemności 330 mln m3. W sezonie 2009/2010 wielkość zapasów obowiązkowych utrzymywanych przez PGNiG S.60 mld m3 oraz 0. 6 lipca 2005 r. − Rozbudowa KPMG Mogilno o pojemność 100 mln m3 (dwie kawerny). 1184).A. wyniosła ok.A. w Egipcie. Nr 192. 74 Budowę PMG Daszewo zakończono w listopadzie 2009 r.A. 800 mln zł. Spółka posiada również 100% udziałów w spółce Polskie LNG S.A. PGNiG S. 3. Nr 15. poz. Spółka eksploatowała sieć gazociągów przesyłowych o długości ok. W 2009 r. W celu zapewnienia wyodrębnienia organizacyjnego i księgowego PGNiG S. zgodnie z ustawą o zapasach. PGNiG S.6 mld m3.8 mld zł. nastąpiło przydzielenie usług magazynowania paliwa gazowego. odpowiadającą za bezpieczeństwo dostarczania gazu ziemnego sieciami przesyłowymi.A..03 mld m3 w magazynie gazu zaazotowanego (PMG Daszewo)74.A. 3. W sierpniu 2009 r.A. w Libii oraz w Danii. Operator systemu magazynowego 31 grudnia 2008 r. w sprawie listy spółek o istotnym znaczeniu dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego (Dz. − Budowa KPMG Kosakowo o pojemności 100 mln m3.MINISTERSTWO GOSPODARKI Według stanu na koniec 2009 r. 75 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r.072 km zarządzane jest przez Spółkę na podstawie umowy leasingu operacyjneg zawartej z PGNiG S. Łączna pojemność magazynów. wyniesie ok. Na koniec 2009 r. wraz z magazynami na gaz zaazotowany. W wyniku przeprowadzonego postępowania udostępniono łącznie 627 pakietów usługi magazynowej. 164 . 9. do 31 grudnia 2025 r. Według Programu rozwoju pojemności magazynowej PMG realizowanego przez PGNiG S. poz. U. z czego w roku 2009 inwestycje były na poziomie ok. odpowiedzialnej za budowę terminalu skroplonego gazu ziemnego LNG w Świnoujściu.

Każdy z nich charakteryzuje się specyfiką szans i zagrożeń działalności. (48%) oraz Gas-Trading S.15 mld m3 gazu ziemnego dla OAO Gazprom eksport i ok. Akcjonariuszami SGT EuRoPol GAZ S. − bariery utrudniające realizację inwestycji liniowych. W 2009 r. przemysłowych i hurtowych jak również za eksploatację. − trudności w spełnieniu wymagań dotyczących jakości energii i bezpieczeństwa dostaw związane z ekonomicznym i technicznym starzeniem się infrastruktury energetycznej na terenach wiejskich. jest właścicielem polskiego odcinka gazociągu Jamał-Europa.A.A. Za główne i co warto podkreślić nie zmieniające się od lat zagrożenia w funkcjonowaniu podsektorów uważa się: Podsektor wytwarzania − spełnienie wymagań UE. 27. polskim odcinkiem tego gazociągu przesłano ok.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Operatorzy systemów dystrybucyjnych Działalnością dystrybucyjną w ramach Grupy Kapitałowej PGNiG (zwanej dalej GK PGNiG) zajmuje się sześć Regionalnych Spółek Gazownictwa odpowiedzialnych za dostarczanie paliwa gazowego do odbiorców domowych.A. System Gazociągów Tranzytowych EuRoPol GAZ S. Identyfikacja zagrożeń Sytuacja sektora elektroenergetycznego stanowi wypadkową oceny kondycji poszczególnych podsektorów. 165 .2.6 mln odbiorców.A.84 mld m3 dla PGNiG S. Podsektor obrotu energią elektryczną − wysokie koszty wynikające z potrzeby wypełnienia obowiązków w zakresie nabycia świadectw pochodzenia energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii oraz kogeneracji (zielone i czerwone). Podsektor przesyłu − konieczność poniesienia dużych nakładów finansowych na realizację inwestycji w sieci przesyłowej. Podsektor dystrybucji − generowanie dodatkowych kosztów prowadzących do wzrostu cen i spadku konkurencyjności usług w wyniku dostosowania Prawa energetycznego do dyrektyw Unii Europejskiej i związaną z tym przebudową infrastruktury technicznej. likwidacji firm oraz rozwoju kogeneracji rozproszonej. w przypadku niewystarczających inwestycji w nowe moce wytwórcze. remonty i rozbudowę gazociągów.A. SGT EuRoPol GAZ S. − istotne zaostrzenie warunków konkurencji na rynku ciepła wobec: liberalizacji rynku. oszczędności zużycia ciepła. a gaz ziemny dostarczany był do ok. długość sieci dystrybucyjnej zarządzanej przez Spółki Gazownictwa wynosiła ogółem 115. − długotrwałe procedury związane z realizacją inwestycji infrastrukturalnych. 10. PGNiG S. W 2009 r. − poniesienie olbrzymich wydatków na budowę nowych mocy wytwórczych energii elektrycznej. SO2.A. są: OAO Gazprom eksport (48%).8 tys. co do poziomu emisji NOx. (4%). − konieczność poniesienia znacznych nakładów na rozbudowę sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej. km. − perspektywiczne problemy zaspokojenia popytu na energię elektryczną przy malejącym potencjale wytwórczym.2. 6. − tryb przyznawania uprawnień do emisji CO2 nie pozwalający na wywiązywanie się z przyjętych zobowiązań w danym okresie.. teleinformatycznej oraz organizacyjnej.

co skutkować może zakłóceniami dostaw nośników energii tak do odbiorców indywidualnych jak i przedsiębiorstw.MINISTERSTWO GOSPODARKI − rozwój rynku dostawcy przy dużej konkurencji wśród spółek obrotu może zmniejszyć marże tych spółek.) przyczyniły się do znacznego zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego Polski. Stałym i trudnym do przewidzenia zagrożeniem sektora energetycznego jest możliwość wystąpienia katastrofy technicznej lub naturalnej. poza granicami kraju oraz planowane zwiększenie wydobycia krajowego. Elementem zapobiegania zagrożeniom są próby uzyskania przez polskie przedsiębiorstwa dostępu do własnych złóż ropy naftowej. co w konsekwencji może doprowadzić do ograniczenia transportu ropy rurociągiem Przyjaźń. Potencjalne zagrożenie może stanowić zmiana tras transportu ropy naftowej największego dostawcy surowca Rosji. jak i przystąpienie Polski do Międzynarodowej Agencji Energetycznej (25 września 2008 r. związana z budową rurociągu BTS-2 mająca na celu zwiększenie eksportu rosyjskiej ropy przez port w Primorsku. Ważną kwestią jest zagrożenie atakiem terrorystycznym na elementy infrastruktury przesyłowej. od różnych dostawców z wykorzystaniem alternatywnych szlaków transportu. System utrzymywania zapasów interwencyjnych ropy naftowej i paliw (ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. nie do końca powodowana względami czysto ekonomicznymi. Z kolei podstawowym zagrożeniem dla bezpieczeństwa energetycznego w sektorze naftowym w Polsce jest niewielki stopień dywersyfikacji źródeł dostaw ropy naftowej. 166 . W Polsce nie istnieją także realne możliwości zastąpienia. oraz prace nad nową ustawą o finansowaniu interwencyjnych zapasów ropy naftowej i paliw płynnych). każdy taki atak na terytorium państwa trzeciego może mieć bezpośrednie przełożenie na bezpieczeństwo energetyczne Polski). w razie kryzysu. Konieczne jest dążenie do zwiększenia możliwości dostaw ropy naftowej z różnych regionów świata. przetwórczej i magazynowej (w kontekście uzależnienia dostaw ropy naftowej do Polski. Czynnikiem ryzyka jest również niestabilność cen ropy naftowej. ropy naftowej innymi rodzajami paliw (fuel switching).

POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 11.8 Źródło: GUS. pogorszenie ogólnych wskaźników makroekonomicznych wpłynęło na osłabienie tempa wzrostu produkcji budowlanej. jak i koniunkturalnych.6 4. Wartość dodana brutto i produkcja sprzedana budownictwa 11.8%.8 17.8 wartość dodana 14.8%) niż w roku poprzednim (4. Ożywiona aktywność inwestycyjna podmiotów gospodarczych jest głównym czynnikiem kreującym popyt na usługi budowlane. a jego rozwój jest ściśle powiązany z rozwojem innych dziedzin gospodarki.1. co wynikało zarówno z czynników sezonowych. Jednocześnie pomimo że w roku 2009 nakłady brutto na środki trwałe były niższe niż przed rokiem o 0.1% wartości dodanej brutto ogółem. co stanowiło 7. Do utrzymania pozytywnych tendencji w branży budowlanej niezbędna jest poprawa sytuacji w całej gospodarce.7 mld zł. to wzrost wartości dodanej w budownictwie był nieznacznie wyższy (4. Charakterystyczną cechą produkcji budownictwa w latach 2007-2009 było zróżnicowanie jej wielkości i dynamiki w poszczególnych kwartałach.6 4.6 9.1. Makroekonomiczne uwarunkowania dynamiki i wielkości produkcji budownictwa Budownictwo jest jedną z podstawowych sekcji gospodarki narodowej. 167 .6 10. iż wpływ zjawisk kryzysowych o charakterze globalnym na sytuację makroekonomiczną Polski był znacznie mniejszy niż w innych krajach europejskich. Pomimo.6%). ceny stałe) % 20 15 10 5 0 nakłady -5 2006 2007 2008 2009 -0.1.9 11. Wartość dodana brutto wytworzona w budownictwie w roku 2009 wyniosła 84. BUDOWNICTWO 11. Wykres 46 Zmiany nakładów brutto na środki trwałe oraz wartości dodanej brutto budownictwa w latach 2006-2009 (w % w stosunku do roku poprzedniego. a także sytuacją ekonomiczną ludności.

6 7. W dwóch pierwszych kwartałach roku 2008 ponownie zanotowano przyspieszenie tempa wzrostu wartości dodanej brutto.8 3.64.6%).6 16. działów. w kolejnych kwartałach obserwowano stopniowe spowolnienie tempa wzrostu wartości dodanej. 11.3 11.0 mld zł.2. 2007 II kw.7% w porównaniu z rokiem 2008.7%). 2008 III kw.4 34.1% w roku 2008 oraz o 16. wobec wzrostu o 12. ceny stałe) % 35 30 25 20 15 10 5 0 -5 -10 2006 I kw. W IV kwartale dynamika wyraźnie spowolniła.8 7.5% w roku 2007. W pierwszych trzech kwartałach odnotowano stopniowy wzrost dynamiki. – do 68.1 11. które skutecznie ograniczyły aktywność przedsiębiorstw z branży budowlanej. przy spadku w przedsiębiorstwach zajmujących się głównie robotami budowlanymi specjalistycznymi (o 5.4 pkt proc.1 -5.2 3. Efektem zróżnicowanej dynamiki w poszczególnych działach były zmiany w strukturze sprzedaży. o 1. Dynamika i struktura produkcji budowlano-montażowej W 2009 roku sprzedaż produkcji budowlano-montażowej zrealizowanej przez wszystkie przedsiębiorstwa budowlane była wyższa niż w roku poprzednim o 2.9%. co oznacza wzrost o 3. po bardzo wysokim wzroście w I kwartale.8 9.5%. niż inwestycyjnym (o 1. Było to spowodowane głównie niesprzyjającymi warunkami pogodowymi. jednak w III kwartale dynamika powtórnie spowolniła. Szybszy wzrost dotyczył sprzedaży robót o charakterze remontowym (o 8.9%. Wykres 47 Wzrost wartości dodanej brutto w budownictwie w latach 2006-2010 (w % do analogicznego kwartału roku poprzedniego.1.2 4. a w IV – zanotowano jej bezwzględny spadek. 168 .1%). -1.8 2010 1. I kwartał roku 2010 przyniósł spadek wartości dodanej brutto budownictwa. kosztem pozostałych dwóch ww. Wzrost produkcji budowlano-montażowej był wynikiem zwiększenia sprzedaży w przedsiębiorstwach zajmujących się głównie robotami związanymi z budową obiektów inżynierii lądowej i wodnej – o 16. 2009 IV kw. Wahania dynamiki wartości dodanej brutto miały również miejsce w roku 2009.5 Źródło: GUS.MINISTERSTWO GOSPODARKI W 2007 roku.1 12. Zwiększył się udział przedsiębiorstw zajmujących się głównie robotami związanymi z budową obiektów inżynierii lądowej i wodnej.9 4. powracając do poziomu z I kwartału. sprzedaż produkcji budowlano-montażowej (w podmiotach o liczbie pracujących powyżej 9 osób) ukształtowała się na poziomie 80.3%) oraz budową budynków (o 1. W 2009 r.0 9. Udział robót inwestycyjnych w produkcji budowlano-montażowej zmniejszył się w porównaniu z 2008 r.

Cechą charakterystyczną polskiego rynku mieszkaniowego jest duża nieelastyczność podaży.5 44. Potrzeby mieszkaniowe polskiego społeczeństwa są duże.1%. od stycznia 2007 r. globalny kryzys finansowy spowodował znaczne zaostrzenie kryteriów kredytowych. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w Polsce nie wystarcza na nabycie nawet 1 m2 powierzchni mieszkania. że kryzys w budownictwie mieszkaniowym pogłębia się. że jedynie część społeczeństwa może zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe. społeczne i socjalne. ceny mieszkań na rynku gwałtownie rosną.17 mld zł. gdzie potrzeby są największe. Tam.2. W rezultacie w roku 2009 udzielono blisko 30 tys. ale z ich zaspokajaniem od dawna jest problem.1 35.0 46. W rezultacie rok 2009 okazał się rekordowy pod względem przyznanych kredytów w ramach funkcjonującego od roku 2007 rządowego programu Rodzina na swoim. zaciągając kredyty na kwotę 6.2. robotami budowlanymi specjalistycznymi – o 6.9 103.1. 11. W początkowym okresie obowiązywania program nie cieszył się dużą popularnością kredytobiorców.0 100. spółdzielcze. co z kolei wpłynęło na zmniejszenie dostępności kredytów oraz wzrost kosztów pozyskania pieniędzy na rynku kapitałowym zarówno dla firm jak i gospodarstw domowych.0% oraz budową obiektów inżynierii lądowej i wodnej – o 5. Ogólna sytuacja budownictwa mieszkaniowego Obecna sytuacja mieszkaniowa Polski jest wynikiem zjawisk. Jednocześnie jednak w okresach zwiększonego popytu.9 116. zmniejszeniem oprocentowania kredytów hipotecznych lub poprawy sytuacji na rynku pracy.7 Ogółem Z ogółem działy: − budowa budynków − budowa obiektów inżynierii lądowej i wodnej − roboty budowlane specjalistyczne Źródło: GUS.5 W I półroczu 2010 roku nastąpił spadek produkcji budowlano-montażowej o 6. Problem braku mieszkań jest przede wszystkim związany z niedostateczną dostępnością rozumianą jako możliwość zaspokajania potrzeb mieszkaniowych.9 98. Dane GUS dotyczące wyników budownictwa mieszkaniowego w 2009 roku tylko potwierdzają.1%. którzy w najbliższej przyszłości zamierzają kupić własne mieszkanie. 2008 2009 struktura w % 100.7 108.9 94.7 111. Utrzymująca się coraz mniejsza liczba rozpoczynanych budów to zły znak dla wszystkich. w tym w przedsiębiorstwach zajmujących się głównie budową budynków – o 6. Budownictwo mieszkaniowe 11. Jednak od początku roku 2009 liczba przyznawanych kredytów systematycznie wzrastała.3 31. Niskie dochody społeczeństwa i wysokie koszty budowy oraz cen nowych mieszkań powodują.5 tysiąca rodzin. 169 . W całym okresie obowiązywania programu Rodzina na swoim. które nawarstwiły się w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat. Zaledwie 10% z oddanych ogółem mieszkań stanowią łącznie mieszkania komunalne. kredytów z dopłatami Skarbu Państwa.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Tabela 56 Dynamika oraz struktura sprzedaży produkcji budowlano-montażowej w przedsiębiorstwach budowlanych o liczbie pracujących powyżej 9 osób w latach 2008-2009 2008 2009 rok poprzedni = 100 110. tj.7%. z kredytu preferencyjnego skorzystało ponad 38. Dodatkowo.4 20.6 113. spowodowanego np. Obecny model budownictwa mieszkaniowego również nie prezentuje się dobrze.2 22. buduje się najmniej.

2.260 3. nowych budynkach mieszkalnych. Budownictwo mieszkaniowe w 2009 roku W 2009 roku oddano do użytkowania nieco ponad 160 tys.7 111. zwiększył się udział mieszkań realizowanych w budownictwie przeznaczonym na sprzedaż lub wynajem.6 83. W tym okresie odnotowano wzrost liczby mieszkań. o 9% mniej. których budowę rozpoczęto odnotowano w budownictwie: przeznaczonym na sprzedaż lub wynajem. tj. W rezultacie wydano pozwolenia na budowę 168 tys.4% w porównaniu z wysokim poziomem pierwszego półrocza roku poprzedniego.3 Zakładowe 429 178. W strukturze mieszkań oddanych do użytkowania.098 7..653 120. o 16.6 72. tj.9 60.643 124. oddano do użytkowania 64 tys. mieszkań. spółdzielczym. W 2009 r. mieszkań mniej (18.3. 11.2%) niż w 2008 r. znacznie pogłębił się zapoczątkowany w roku poprzednim spadek wydanych pozwoleń na budowę mieszkań oraz rozpoczętych budów.192 123.4 2008 Liczba 2007=100 mieszkań 165.647 3.2 Społeczne czynszowe 5. w roku 2009 w sektorze budownictwa tendencje nie były jednoznaczne. mieszkań w roku 2008.5 112. w porównaniu z rokiem 2008. W I półroczu 2010 r. Analizując wyniki budownictwa w 2009 należy również zwrócić uwagę na malejące inwestycje. Szacuje się. Zmniejszył się natomiast udział budownictwa indywidualnego i spółdzielczego.2. 170 .5% więcej niż w analogicznym okresie 2009 r. Kolejne miesiące 2009 (przy dużych wahaniach) przynosiły nieco lepsze wyniki i w efekcie w całym 2009 r. o 5170 mieszkań (o 3. o 32 tys. mieszkań. Spadek liczby mieszkań. komunalnym. których budowę rozpoczęto – do 81 tys. tj. W roku 2007 odnotowano ponad 20% wzrost inwestycji. o 2. produkcja budowlana była wyższa o 3.703 8.8 Komunalne 2. 2009 Liczba 2008=100 mieszkań 160.338 116. produkcja budowlana była wyższa tylko o 1.0 134. że w końcu grudnia 2009 r.722 577 146.5 Ogółem Indywidualne Przeznaczone na sprzedaż lub 45. o 19.MINISTERSTWO GOSPODARKI 11.9 72.0% mniej niż w I półroczu 2009 r. w porównaniu z 2008 r. mieszkań. tj. mieszkań w 96 tys.9 71.1 104.202 649 108.210 86. Więcej mieszkań rozpoczęto jedynie w budownictwie komunalnym.0 Źródło: Budownictwo mieszkaniowe I-IV kwartał 2009 r.600 4. W pierwszym półroczu 2009 r. mieszkań.1%) mniej niż w roku 2008 (wówczas wzrost wyniósł 23. W pozostałych formach budownictwa wystąpił wzrost liczby mieszkań.5 Mniej mieszkań oddano do użytkowania w budownictwie indywidualnym oraz spółdzielczym.205 2. i wydano pozwolenia na budowę 82 tys.3 tys.3 66. Ocena funkcjonowania sektora budownictwa Rok 2009 był trudny dla budownictwa. społecznym czynszowym oraz zakładowym. Tabela 57 Liczba mieszkań oddanych do użytku według form budownictwa w latach 2007-2009 Formy budownictwa 2007 Liczba 2006=100 mieszkań 133.452 54.281 87.7%. tj.0 112. w roku 2008 – ponad 10%. Po kilku latach wysokiego wzrostu.019 96. społecznym czynszowym i zakładowym.3 154.3 wynajem Spółdzielcze 8.6%). wobec 220 tys. natomiast w roku 2009 nastąpił bezwzględny spadek. w budowie było 670.3% mniej niż w końcu grudnia 2008 r. mieszkań.240 91.698 115. indywidualnym.1 84. Rozpoczęto budowę 143 tys. mieszkań.

− w grudniu 2009 ceny produkcji budowlanej były niższe o 0. kształtowały się następująco: − zatrudnienie wzrosło o 5. Podstawowe relacje ekonomiczne w budownictwie w 2009 r.. portfela zamówień. w grudniu wskaźnik ten osiągnął poziom najniższy od notowanego w ostatnich pięciu latach w tym okresie. Oddziaływanie takich barier ulega ciągłym zmianom. budownictwo osiągnęło wzrost głównie dzięki realizacji budownictwa infrastrukturalnego i również w najbliższych latach ten dział budownictwa będzie prawdopodobnie decydować o sytuacji całego sektora.9%. na skutek malejących cen materiałów budowlanych i słabnącego wzrostu płac. Stanowi on najważniejsze źródło finansowania inwestycji transportowych w Polsce. Najniższe wskaźniki odnotowano w pierwszych miesiącach 2009 r. przyjęty przez Komisję Europejską Decyzją z dnia 7 grudnia 2007 r.7% w porównaniu z grudniem roku poprzedniego. podczas gdy w 2008 r. wysokie koszty pracy (51%) i niedostateczny popyt (48%). − zmniejszyła się bardzo wysoka w ubiegłych latach dynamika płac. – o 12. W 2009 r. Ogólny klimat koniunktury był oceniony negatywnie we wszystkich klasach wielkości przedsiębiorstw. − średni wzrost cen w budownictwie w skali całego roku 2009 wyniósł 0. Główną przyczyną był znaczny spadek bieżącego i przyszłego portfela zamówień oraz produkcji budowlano-montażowej. Przez cały 2009 rok ogólne oceny badania koniunktury były ujemne. Po niewielkiej poprawie ogólnego klimatu koniunktury w połowie roku 2009.2%. Wyrażają one opinie przedsiębiorstw na temat ich aktualnego oraz przyszłego stanu sytuacji gospodarczej. przeciętne miesięczne wynagrodzenie w budownictwie wzrosło o 2. 171 . czy sytuacji finansowej. wartości produkcji. to obecnie na pierwszych miejscach znajduje się: konkurencja ze strony innych firm (63% badanych przedsiębiorstw). na co w dużym stopniu miały wpływ czynniki psychologiczne i uleganie pesymistycznym opiniom medialnym. W 2009 r.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI W ocenach zmian w budownictwie duże znaczenie mają badania koniunktury. Największym z punktu widzenia dostępnych środków jest Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko na lata 2007-2013. Przemawia za tym głównie presja na realizację programów współfinansowanych z funduszy unijnych. Badania koniunktury wskazują również przyczyny utrudniające realizację kontraktów.8%. Podczas gdy w roku poprzednim przedsiębiorstwa najczęściej wymieniały niedobór wykwalifikowanych pracowników. Jednakże jednostki małe i średnie cechował znacznie większy pesymizm niż przedstawicieli dużych firm.3% w porównaniu z rokiem ubiegłym.

.

gospodarka magazynowa i łączność (268 tys. Stanowią one 95. przedsiębiorstw). naprawa pojazdów samochodowych (niecałe 1. 78 Wg klasyfikacji PKD 2004 173 . przy czym zarówno w sektorze usług. gdzie usługi rynkowe76 partycypują w ok. 12. prawie 8 mln osób. W sektorze działa również 3. działalność usługowa komunalna. 50% wartości dodanej w gospodarce. Zmiany struktury sektora usług w Polsce utrzymały w 2009 r.7% podmiotów w sektorze usług rynkowych oraz 12. a usługi nierynkowe77 w ok. 20% (w Polsce w 2009 roku odpowiednio 51. Odwrotne proporcje występują w przypadku większych przedsiębiorstw. wynoszącej ponad 70%. a w I kw. co w roku poprzednim: 76%. W cenach stałych wzrost wartości dodanej brutto w sektorze usług rynkowych wynosił w 2009 roku 2. w głównej mierze z sekcji: handel.1%. ochrona zdrowia i pomoc społeczna. Spośród nich ponad 99% to przedsiębiorstwa prywatne.1. Małe firmy to 2. natomiast usług nierynkowych 3. hotele i restauracje. a 22% w sektorze usług nierynkowych. pozostała. 2010 odpowiednio: 51. Polska plasuje się jednak wciąż poniżej średniej dla krajów OECD.5%. społeczna i indywidualna. Ogólna charakterystyka sektora usług Sektor usług zatrudniał w Polsce 57.7% przedsiębiorstw zatrudniających od 10 do 49 osób oraz niecały 1% dużych przedsiębiorstw. swój trend w kierunku struktury obserwowanej w krajach OECD. w tym ok. 76 W sekcjach: handel i naprawy.5%). W sektorze usług78 dominują mikroprzedsiębiorstwa zatrudniające do 9 osób. W strukturze podmiotowej gospodarki w roku 2009 (wg liczby zarejestrowanych w systemie REGON) w sektorze usług działał dokładnie taki sam odsetek przedsiębiorstw. obsługa nieruchomości i firm (599 tys.2.1% i 3. jak i w ośmiokrotnie mniejszym sektorze usług nierynkowych (84%).1 mln przedsiębiorstw).0% w sektorze usług rynkowych.6%.5% w nierynkowych.7% i 17. Przewaga udziału mikroprzedsiębiorstw występuje zarówno w sektorze usług rynkowych (prawie 97%). Wartość dodana (usługi rynkowe i nierynkowe) Sektor usług ma w Polsce największy wkład w tworzenie wartości dodanej brutto i PKB (66. edukacja.5%. jak i w całej gospodarce liczba pracujących spadła (odpowiednio o 0. obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. transport.5% pracujących.5%). pośrednictwo finansowe. SEKTOR USŁUG 12. obsługa nieruchomości i firm.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 12. 78. przedsiębiorstw) oraz transport. 77 W sekcjach: administracja publiczna i obrona narodowa. gospodarka magazynowa i łączność.9% i 14. W 2009 roku wartość dodana brutto w sektorze usług w cenach bieżących wynosiła 794 mld zł.1%).

obowiązkowe 10. społeczna i indywidualna.901 7.2% do 172.093 469 111 160 262 111 207 269 2008 = 100 102. użytku osobistego i domowego (sekcja G) Hotele i restauracje (sekcja H) 862 114. naukowej i technicznej.963 samochodowych. naprawa pojazdów 446 1.459 Pośrednictwo finansowe (sekcja J) 119 137. Tempo spadku importu było znacznie wyższe (10.5 105.919 6. Tabela 59 Przeciętne zatrudnienie w sektorze usług (w tys.667 44. jak i imporcie zdecydowanie dominuje sekcja handlu i napraw z udziałem przekraczającym 90%.274 Transport. 420 851 686 117 44.3 101. obsługi rynku nieruchomości oraz administrowania i działalności wspierającej). Biuletyn statystyczny 6/2010.752 16.599 167.362 585.819 117.6 586 1.577 16.848 Ochrona zdrowia i pomoc społeczna (sekcja N) 7.6%).059 *Dotyczy podmiotów gospodarczych. Eksport sektora usług w 2009 roku zamknął się kwotą 57.9 105.416 55.999 130. naukowa i techniczna Administrowanie i działalność wspierająca Usługi nierynkowe Administracja publiczna i obrona narodowa. 79 174 .566 267. Zjawisko to można wiązać bezpośrednio z załamaniem koniunktury. naprawa pojazdów samochodowych Transport i gospodarka magazynowa Zakwaterowanie i gastronomia Informacja i komunikacja Działalność finansowa i ubezpieczeniowa Obsługa rynku nieruchomości Działalność profesjonalna.8 98. motocykli oraz art.5 101.261 Przeciętne zatrudnienie w sektorze usług w porównaniu z rokiem 2008 wzrosło w większości sekcji (z wyjątkiem transportu i gospodarki magazynowej.) 79 2008 Usługi rynkowe Handel. Ujemne saldo wymiany zmniejszyło się z 133.8% . obowiązkowe zabezpieczenia społeczne Edukacja Opieka zdrowotna i pomoc społeczna Źródło: GUS.196 599. Zarówno w eksporcie. gospodarka magazynowa i łączność (sekcja I) 695 268.702 prowadzeniem działalności gospodarczej (sekcja K) Działalność usługowa komunalna.1 mld zł).213 ubezpieczenia społeczne i powszechne ubezpieczenie zdrowotne (sekcja L) Edukacja (sekcja M) 45.333 51.4 mld zł (spadek o 0. wynajem i usługi związane z 48.7 97.0 Poza jednostkami budżetowymi prowadzącymi działalność w zakresie obrony narodowej oraz bezpieczeństwa. Zmiany strukturalne grup podmiotów gospodarki narodowej w 2009 r.6 103.096. 1. zarejestrowanych w systemie REGON. kiedy to coraz więcej osób czerpie dochody z samozatrudnienia. publicznego.189 267.8 98.956 10.011 606 616 1027 624 105. Źródło: GUS.nastąpił w działalności profesjonalnej.018 Obsługa nieruchomości.595 176. 6.MINISTERSTWO GOSPODARKI Tabela 58 Podmioty gospodarcze sektora usług wg sektorów własności i sekcji PKD 2004 w latach 20082009* 2008 Sektor publiczny Sektor prywatny Sektor publiczny 2009 Sektor prywatny Sektor usług rynkowych Handel hurtowy i detaliczny.107 pozostała (sekcja O) Sektor usług nierynkowych Administracja publiczna i obrona narodowa.2 101.8 mld zł do 114 mld zł.460 1. Największy wzrost – o 5.063 474 105 158 258 114 196 272 2009 1.407 260.135.

288 145 39 2008=100 96.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 12.717 106.682 498 23 6 271.9 250-999 181 113.1 96. osób.284 254. Dotyczy podmiotów gospodarczych. stanowiąc jednocześnie 35% wartości dodanej wytworzonej przez sektor usług rynkowych. W 2009 r.0 Handel detaliczny * 50-249 1.5 105.2 do pojazdów samochód.099 103. sprzedaż detaliczna paliw 250-999 22 169.1 Sprzedaż. motocykli oraz 10-49 31. naprawa 0-9 1. o 2.756 1.981 99.8 0-9 714.3 103.4% mniej niż rok wcześniej). co stanowiło 29.821 4.487 98.7 razem 727.831 32. do poziomu 18. 1000 i więcej 1 100.3 94.006 1.proc.1 105. użytku osobistego i domowego 50-249 3. Podobnie jak rok wcześniej. Pod względem własnościowym sekcja jest jednorodna – podmioty sektora prywatnego stanowią prawie 100% wszystkich jednostek i są to przede wszystkim osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą.5 50-249 1.437 99. o 4.030 135. przedsiębiorstw (o 3.0 104.2%).3 107.6 104.097.4 w tym: 1000 i więcej 57 129. obsługa i naprawa 10-49 4.9 100. głównie w wyniku systematycznego zmniejszania się grupy detalicznych mikroprzedsiębiorstw handlowych.0 razem 271..1 *Nazwa skrócona.239 1.444 3.5 razem 136.060. W cenach stałych wzrost wartości dodanej brutto w handlu i naprawach wzrósł w 2009 r.1 105.8% więcej niż w 2008 roku. Źródło: GUS.489 103. podmioty o liczbie pracujących do 9 osób.627 102.3 114. Szósty rok z rzędu spadła liczba przedsiębiorstw sekcji.1 (Sekcja G) 250-999 341 102.6 102.8 Handel hurtowy i detaliczny.3% liczby jednostek całej gospodarki (rok wcześniej 30.557 342 65 141.6 96.6 103.1 1000 i więcej 19 126.7 10-49 11.).136. Udział ten nawet nieznacznie wzrósł w porównaniu z 2008 r.3 1000 i więcej 37 132.0 103.2 art.3% (w pierwszym kwartale bieżącego roku o 3. 97% w ogólnej liczbie jednostek sekcji.2 0-9 131.313 15.891 103. z udziałem ok.245 94.5 600. (o 1 pkt.5 pojazdów samochodowych i 50-249 463 106.0 99. Liczba pracowników 2008 2009 Liczba podmiotów 1. Tabela 60 Podmioty gospodarcze sekcji handel i naprawy* według liczby pracujących i działów PKD w latach 2008-2009* Liczba 2007=100 podmiotów razem 1.425 102.537 97.7 99.101.0 103. zarejestrowanych w systemie REGON.925 670. dominującą grupę podmiotów sekcji stanowią mikroprzedsiębiorstwa.5 103.7 pojazdów samochód.9 106.097 tys.983 104.5 0-9 255. 175 .8 250-999 138 86.7%).3. Handel i naprawy Sektor handlu i napraw jest jedną z najważniejszych sekcji pod względem udziału w wytworzonej wartości dodanej.771 174 20 684.4 Pod względem liczby podmiotów.3 104.2% w skali całej gospodarki. działalność w tym obszarze prowadziło 1.134 97.3 Handel hurtowy i komisowy * 10-49 14. zatrudnienia oraz wartości eksportu sekcja handel i naprawy to największa sekcja sektora usług w Polsce.916 103.1 93.2 motocykli. Zmiany strukturalne podmiotów gospodarczych w 2008 i w 2009 r. Przeciętne zatrudnienie w sekcji (bez jednostek budżetowych z zakresu obrony narodowej i bezpieczeństwa publicznego) wyniosło 1.093 tys.409 98.697 12.

wobec 9. Liczba pracujących w tys.124 92 457 575 31. W związku z tym wynik finansowy ze sprzedaży produktów.9 103. Natomiast dział sprzedaż. 176 . zakończyła trend wzrostowy i spadła o 6.1%).3%). Spadki w największym stopniu nastąpiły w dziale: handel detaliczny (z wyłączeniem sprzedaży pojazdów samochodowych. widoczna była już reakcja przedsiębiorstw usługowych na spadek koniunktury (z reguły redukowały koszty działalności). 80% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto notowanego w całej gospodarce. sprzedaż paliw do pojazdów samochodowych handel hurtowy i komisowy handel detaliczny.3%.9% w 2008 roku.503 zł i stanowiło ok. 13. 1. sprzedaży detalicznej prowadzonej w niewyspecjalizowanych sklepach (18. w tym: sprzedaż i naprawy pojazdów samochodowych i motocykli.3% w stosunku do 2008 r.3 97.7%. W dwóch pozostałych działach zadłużenie lekko wzrosło.5% i 6.6% do poziomu 171.3%).8% do poziomu 2. Wynik netto sekcji zmniejszył się prawie o 12%. o 2. naprawa artykułów użytku osobistego i domowego *Dotyczy przedsiębiorstw.2%. motocykli) i naprawa artykułów użytku osobistego i domowego (o 29. odzieży i obuwia (22. kiedy to wzrosła o 8. Tabela 61 Liczba pracujących w handlu i naprawach w sektorze przedsiębiorstw według działów PKD na koniec 2009 roku* Wyszczególnienie Handel i naprawy ogółem. przewyższał wzrost przychodów. wyrobów tytoniowych oraz kosmetyków i wyrobów farmaceutycznych (odpowiednio o 10.4 101. Źródło: Biuletyn Statystyczny GUS nr 1 z 2010 roku. o 22%.8 mld zł (głównie z powodu 4% spadku zadłużenia przedsiębiorstw w dziale: handel hurtowy i komisowy (z wyłączeniem handlu pojazdami samochodowymi. gdzie wynagrodzenia są tradycyjnie jednymi z najniższych w sektorze usług. kosmetyków i sprzętu ortopedycznego (14. motocyklami). w których liczba pracujących przekracza 9 osób. podczas gdy w całej gospodarce wzrósł o 1.7%) oraz sprzedaży farmaceutyków. Sprzedaż hurtowa przedsiębiorstw handlowych (w cenach bieżących) w 2009 r.MINISTERSTWO GOSPODARKI Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w sekcji handel i naprawy wzrosło w 2009 r. W 2009 r.3%). W odróżnieniu od poprzedniego roku w trzech kategoriach pojawił się 2009 r. Największy wzrost zanotowano w pozostałej sprzedaży włókna. pojazdów samochodowych. RTV i AGD (o 1.7%) oraz mebli.6% w porównaniu do 2008 roku. motocyklami) – o 12. Największy spadek sprzedaży wystąpił w przypadku napojów – wyniósł on 27. spadek sprzedaży: paliw (o 6. to w sekcji handel i naprawy wzrost kosztów nadal o 0. O ile 2009 r. Zadłużenie przedsiębiorstw handlu i napraw w tym czasie zmniejszyło się o 1. towarów i materiałów spadł o ponad 18%. obsługa i naprawa pojazdów samochodowych i motocykli oraz sprzedaż detaliczna paliw do pojazdów samochodowych zanotował w 2009 roku wzrost wyniku finansowego netto.6%.5 pkt.2%).12. 2008 =100 w% 97. motocykli i części (o 4. Jedynie w trzech kategoriach zanotowano wzrost sprzedaży hurtowej: żywności. proc.0 Sprzedaż detaliczna (w cenach stałych) zwiększyła się w 2009 roku o 2.2%. Na niższe średnie wynagrodzenie w sekcji w porównaniu z całą gospodarką wpływ mają głównie zarobki pracowników mikroprzedsiębiorstw działających w handlu detalicznym.1%) oraz w dziale handel hurtowy i komisowy (z wyłączeniem handlu pojazdami samochodowymi. ogólne zadłużenie podmiotów gospodarczych nie uległo zmianie.

które złożyły zamówienia przez sieci internetowe. Łącze szerokopasmowe posiadało 58. a 39. 80 Handel elektroniczny. W grupie 57. W 2008 roku wartość netto przychodów ze sprzedaży. Zaledwie 1.4% badanych podmiotów akceptowało płatności on-line. ale płatność i dostawa zamówionego towaru lub usługi mogą być dokonane w dowolnej formie (także poza siecią).dostęp posiada 90. co należy wiązać z wysokim odsetkiem dostępu do Internetu (99. tym chętniej angażuje się w działalność związaną z handlem elektronicznym.4.1%) przychodów ze sprzedaży internetowej przedsiębiorstw.6% przedsiębiorstw. chociaż odsetek firm dbających o bezpieczne transakcje stabilnie rośnie. Przedsiębiorstwa małe częściej wybierają tradycyjne metody dokonywania transakcji handlowych. 81 Wykorzystanie technologii informacyjno-telekomunikacyjnych w przedsiębiorstwach w 2008 roku. Sprzedaż przez sieci komputerowe prowadziło 4% małych firm oraz 19% firm dużych. co stanowiło 7. 177 . Wśród przedsiębiorstw.1% przedsiębiorstw. zgodnie z definicją GUS. wykorzystywało w swojej działalności komputery. Być może tutaj należy upatrywać głównej przyczyny wyjątkowo niskiego udziału (2. 92. ale procesy zachodzące na nim i jego rozwój zaskakują intensywnością. Ok. GUS. Zaledwie 2% przedsiębiorstw w styczniu 2009 roku wykorzystywało protokół bezpieczeństwa (SSL lub TSL) do przyjmowania zamówień przez Internet. Towary i usługi są zamawiane elektronicznie. obejmuje transakcje przeprowadzone przez sieci oparte na protokole IP oraz przez inne sieci komputerowe.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 12.1% przychodów ze sprzedaży81.3%. Bezpieczeństwo w sieci staje się sprawą newralgiczną. 11% przychodów. Dokonywanie transakcji drogą elektroniczną nadal stanowi uzupełniającą formę składania bądź otrzymywania zamówień w stosunku do form tradycyjnych. dokonanych poprzez stronę internetową lub automatyczną wymianę danych wyniosła 190.2%). W 2008 roku co ósme badane przedsiębiorstwo dokonywało transakcji przez sieci komputerowe.6%) oraz posiadaniem własnej strony internetowej (88.5% przedsiębiorstw mogło pochwalić się udziałem zakupów internetowych do 10%. Jednocześnie 9% dużych podmiotów wykorzystuje protokoły bezpieczeństwa do przyjmowania zamówień przez Internet.1% podmiotów. a także przy zastosowaniu standardu elektronicznej wymiany danych EDI.4% przedsiębiorstw posiadających stronę internetową. nauka i technika oraz handel i naprawy. W styczniu 2009 r. Handel elektroniczny Handel elektroniczny80 to zaledwie wycinek rynku detalicznego i hurtowego. Elektroniczne transakcje kupna-sprzedaży będą odgrywały coraz istotniejszą rolę w relacjach biznesowych.5% większym niż 25% Świadomość przedsiębiorstw do efektywnego i skutecznego wykorzystania sieci komputerowych do prowadzenia handlu elektronicznego nie jest zadowalająca. Najczęściej transakcji elektronicznych dokonują przedsiębiorstwa działające w sekcji informacja i komunikacja. 24. 1/3 przedsiębiorstw dużych składa zamówienia przez sieci komputerowe.3% podmiotów charakteryzował mniejsz niż 1% udział zakupów internetowych w zakupach ogółem. 32. zaledwie co 5 przedsiębiorstwo oferuje możliwość składania przez nią zamówień. Im większe przedsiębiorstwo. Wysoki odsetek przedsiębiorstw korzysta również z Internetu .4 mld zł. Przychody ze sprzedaży przez stronę internetową i automatyczną wymianę danych stanowią ok. przy czym w średnich i dużych podmiotach odsetek ten wynosił 98. czemu będzie sprzyjała sytuacja pod względem wyposażenia w technologie informacyjno-telekomunikacyjne.

słabo rozwinięty rynek treści cyfrowych. 90% podmiotów stanowią zakłady osób fizycznych. wyższy niż w poprzednim roku. gospodarka magazynowa i łączność Sekcja transport. Wskazuje też.MINISTERSTWO GOSPODARKI Niekorzystnie należy ocenić wpływ kryzysu gospodarczego na sytuację w handlu elektronicznym. Przeciętne zatrudnienie w sekcji wyniosło w 2009 r. Podkreśla wagę sieci szerokopasmowych dla konkurencyjności firm IT oraz konieczność inwestycji w rozwój umiejętności. Dominują mikroprzedsiębiorstwa. Odpowiedzią na wyzwania. Nadal barierami rozwoju handlu elektronicznego są wysokie koszty profesjonalnego oprogramowania tj. jakie stoją przed upowszechnieniem handlu elektronicznego jest przyjęty 30 grudnia 2008 r. sprzęt. gospodarka magazynowa i łączność82 wygenerowała w 2009 roku (w cenach bieżących) 14.9% i był o ponad 2 pkt proc. Działania przewidziane w Programie mają przyczynić się do stworzenia odpowiedniego otoczenia dla handlu elektronicznego i e-biznesu. 12.5. oprogramowanie. W I kwartale 2010 roku wartość dodana brutto wzrosła o 4. zintegrowanych systemów informatycznych oraz od strony regulacyjnej brak jednoznacznych przepisów prawnych dotyczących e-handlu m.4% wartości dodanej brutto w sektorze usług rynkowych i 7. 82 Wg klasyfikacji PKD 2004 178 .2%). niewielki udział handlu elektronicznego w obrotach handlowych ogółem. niedostateczne bezpieczeństwo transakcji zawieranych elektronicznie oraz niewystarczającą interoperacyjność wykorzystywanych systemów informatycznych.9%). Zawiera on instrumenty mające poprawić niedostateczny poziom adaptacji technologii IT w polskich przedsiębiorstwach. który realizuje Plan Informatyzacji Państwa na lata 2007-2010. kwestii podatkowych. płatności.5% w całej gospodarce (rok wcześniej było to odpowiednio 13. 463 tys.6% i 6. Chodzi o zwiększenie zastosowań elektronicznych w działalności gospodarczej oraz szersze wykorzystanie treści elektronicznych o walorach biznesowych. W efekcie powinien powstać dodatkowy impuls pozwalający przyspieszyć tempo wzrostu gospodarczego oraz zmienić strukturę rynku technologii informacyjnych (IT) w Polsce. Taka działalność jest związana z dodatkowymi nakładami na infrastrukturę tj. dotychczasowa dynamika ulega spowolnieniu. gospodarce magazynowej i łączności jest zbliżona do tej obserwowanej w handlu i naprawach. przez Radę Ministrów Program działań na rzecz wspierania elektronicznego handlu i usług na lata 2009-2010. a w świetle cięcia wydatków inwestycyjnych przedsiębiorstw. że niezbędny jest większy postęp w systemach ochrony własności intelektualnej. o 05% mniej niż w 2008 roku (sektor przedsiębiorstw).4%. Międzynarodowe badanie oceniające konkurencyjność branży IT w 2009 roku Raport Economist Intelligence Unit wśród najważniejszych wniosków z badania wskazuje na negatywny wpływ protekcjonizmu i wsparcia dla krajowych liderów na długoterminową konkurencyjność sektora.in. Transport. W 2009 roku wzrost wartości dodanej brutto (w cenach stałych) w transporcie i łączności wynosił 2. Struktura wg wielkości podmiotów działających w transporcie. odnoszących się do dostaw. a ok. Wzrosła liczba podmiotów działających w sekcji (o 2. osób.

d. b. b.d.transport lądowy 231. Ogólne problemy sektora usług W związku z opóźnionym występowaniem niektórych zjawisk ekonomicznych w reakcji na zmiany koniunktury.12. Dynamika kosztów i przychodów wszystkich sekcji w porównaniu z 2008 r.830. 2009 (tys.) Przeciętne zatrudnienie (tys. jak i nierynkowych była wyższa niż dla całej gospodarki.294 466 463 87. gospodarce magazynowej i łączności było nominalnie o 1..4 270.d. Przychody przedsiębiorstw tej sekcji utrzymały się na nominalnym poziomie z roku 2008.8 0.0 b.0 b.1 0.9 1. 179 .d. b.0 19.0 1.6.6 0.7 85.d. gospodarka magazynowa i 258. hotele i restauracje (o 16%) oraz działalność usługowa komunalna.działalność 25.transport wodny 997.0 57. lecz niższa niż rok wcześniej. W trzech sekcjach nastąpił wyraźny wzrost zadłużenia: ochrona zdrowia i pomoc społeczna (o 46%).d.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w transporcie. 9 osób. dopiero w ubiegłym roku mogliśmy obserwować większość efektów kryzysu w gospodarce światowej. Dynamika wartości dodanej brutto zarówno dla usług rynkowych.) Przychody z całokształtu działalności (mld zł) Koszty z całokształtu działalności (mld zł) Wynik netto (mld zł) Wynik brutto (mld zł) Transport. naprawy pojazdów i artykułów użytku osobistego i domowego oraz pozostałej działalności usługowej wynik ten był niższy.d.0 2.2 54. Znaczący wzrost wyniku finansowego pośredników finansowych po części spowodowany był efektem niskiej bazy – w roku poprzedzającym odnotowali oni bowiem największy w sektorze usług spadek zysków.252.0 56. Wynik finansowy dla większości sekcji usług w 2009 roku znacznie wzrósł. pozostała (o 13%). Z liczby podmiotów wg tej klasyfikacji odjęto podmioty działu poczta i telekomunikacja.0 2.2 53. Tabela 62 Ważniejsze dane ekonomiczno-finansowe sekcji transport.d. b. 12.6 i transport rurociągowy . lotniczy . liczby podmiotów wg PKD 2004. Biuletyny Statystyczne GUS oraz CISG MG.8 łączność (I). gospodarka magazynowa i łączność według działów PKD w 2009 roku w sektorze przedsiębiorstw Liczba podmiotów na koniec roku * Liczba pracujących 31.9 18.875 zł. Jedynie w przypadku handlu.transport 215. b. i osiągnęło poziom 2.d. .0 270.d. b. uległa zrównoważeniu. W 2009 roku podmioty działające w transporcie i łączności zanotowały znacznie większy wzrost wyniku finansowego netto niż obserwowany w całej gospodarce.8% wyższe niż w 2008 r. podmiotów o liczbie pracujących pow. b. Źródło: GUS. w tym: . W reakcji na spowolnienie gospodarcze wszystkie sekcje (z wyjątkiem ochrony zdrowia i pomocy społecznej) ograniczyły wydatki inwestycyjne. Zmiany strukturalne grup podmiotów gospodarki narodowej w 2009 r. Jednak zeszłoroczne wskaźniki ekonomiczne polskiego sektora usług tylko w niewielkiej części wskazywały na pogorszenie koniunktury. b.9 1. społeczna i indywidualna.1 wspomagająca transport * wg REGON. na podstawie sprawozdań F-01 GUS dane dot. Dane dot.

stanowią one 49.5%) niż podmioty średnie o liczbie pracujących 50-249 osób (25%). innowacyjności przedsiębiorstw oraz wykorzystania technik i technologii informacyjno-komunikacyjnych w przedsiębiorstwach. jak i z polskim przemysłem. czy też duże o liczbie pracujących pow. na rynku usług medycznych. Jakkolwiek rynek e-handlu i e-usług charakteryzuje się w Polsce dużą dynamiką.6% aktywnych innowacyjnie przedsiębiorstw usługowych (a 8. Pewną szansą na zwiększenie poziomu innowacyjności jest wykorzystywanie nowoczesnych środków komunikacji w handlu i innych usługach. Monitoring rynków prowadzony na zlecenie Komisji Europejskiej wskazuje na duży i stale zwiększający się deficyt innowacyjności Polski. stają się głównym nośnikiem innowacyjności w polskiej gospodarce. które lokalizowane są najczęściej w specjalnych strefach ekonomicznych. Podmioty małe. Nakłady na działalność innowacyjną sektora usług są znacznie niższe niż w przemyśle . Gospodarka oparta na wiedzy wymaga konkurencyjnego sektora usług. lecz także z punktu widzenia tworzenia miejsc pracy. dostarczając 66. gwałtownym zmianom.3% przemysłowych) współpracowało z innymi przedsiębiorstwami lub instytucjami w zakresie działalności innowacyjnej.6% przedsiębiorstw usługowych wprowadziło innowacje (w latach 2004-2006 było to 21. Stanowią one bardzo wąski segment rynku usług. działające w sektorze usług.6% nakładów na działalność innowacyjną ponoszonych w przemyśle.3% firm tej sekcji wprowadziło w latach 2006-2008 innowacje).5% wartości dodanej brutto. 180 . jego dalszy rozwój wymaga nakładów w infrastrukturę techniczną. co widać w szczególności np. Tylko 6. Według danych GUS w latach 2006-2008 tylko 15. w tym silnego sektora IT. Dominującym sposobem zdobywania zagranicznych klientów przez polskich usługodawców jest wciąż konkurencja cenowa. o liczbie pracujących 10-49 osób. Niezadowalający poziom innowacyjności przedsiębiorstw usługowych negatywnie wpływa na ich pozycję konkurencyjną. 249 osób (47. Polska w coraz większym stopniu przyciąga inwestorów tworzących w naszym kraju centra nowoczesnych usług wyspecjalizowanych dla biznesu (BPO – Business Process Outsourcing oraz Business Process Offshoring). jednak w warunkach spowolnienia gospodarczego takie inwestycje są wyjątkowo cenne nie tylko w związku z transferem innowacji. wciąż więc dominuje tu transfer technologii. Spadek liczby podmiotów w 2009 r. Ponadto wskazuje się na lukę między krajami UE a Japonią i USA. W tym kontekście niepokojące wydają się informacje dot.MINISTERSTWO GOSPODARKI Polski sektor handlu charakteryzuje się bardzo dużą liczbą placówek detalicznych w porównaniu do większości krajów Unii Europejskiej – jest ich w Polsce 150 tys. był po części konsekwencją kryzysu gospodarczego (odnosi się to zwłaszcza do małych sklepów detalicznych). Innowacyjność w sektorze usług od kilku lat koncentruje się w Polsce w pośrednictwie finansowym (39.4% wydatków na inwestycje. są znacznie mniej innowacyjne (12.2%). Na działalność badawczo-rozwojową sektor usług przeznacza tylko 7. co może świadczyć o wciąż niedostatecznych nakładach finansowych na innowacje w tradycyjnie uznawanych za innowacyjne gałęziach usług. jednak struktura sektora nie ulegała w 2009 r.7%). Podobnie jak w latach ubiegłych polski sektor usług wykazuje niską innowacyjność zarówno w porównaniu z krajami UE. Usługi.

2 68. elastyczny i łatwiej mogący sprostać trudnym warunkom konkurencji.2 65.3 60 40 20 0 Ogółem Przemysł Budownictwo Handel i naprawy Transport. w wybranych sekcjach gospodarki w 1995 i 2008 roku (w %) % 100 80 60.5 82.6 58.6 58.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 13.3 83.6 74.8 45.2 75.6 1995 2008 Źródło: Roczniki Statystyczne GUS.6 60.7 73.6 59.2 97.2 90. ubiegłego wieku procesu transformacji gospodarczej było dostosowania gospodarki do warunków rynkowych. Zmiany w strukturze gospodarki następowały poprzez prywatyzację przedsiębiorstw państwowych oraz tworzenie nowych.3 Import 84. 181 .8 87.4 76. PRZEDSIĘBIORSTWA 13. gospodarka magazynowa i łączność 97.2 37.3 77. obliczenia MG DAP.3 x Eksport 83.3 77.0 75.1 x Pracujący (średniorocznie) 72. prywatnych podmiotów gospodarczych.2 76.6 87.7 89.5 68.3 87.6 84.8 87. w których dominującą rolę odgrywa sektor prywatny. Biuletyny Statystyczne GUS.4 86. Struktura własnościowa i przekształcenia własnościowe przedsiębiorstw państwowych Celem rozpoczętego na początku lat 90. jako bardziej efektywny.0 65.1.8 77.7 82. obliczenia MG DAP Tabela 63 Udział sektora prywatnego w podstawowych kategoriach ekonomicznych (w %) 2000 2005 2006 2007 2008 2009 Wartość dodana brutto 71.2 99.2 x Nakłady inwestycyjne 65. Wykres 48 Udział sektora prywatnego w wartości dodanej brutto ogółem.2 76.4* Majątek trwały brutto 48.1 66. w których liczba pracujących przekracza 9 osób Źródło: Roczniki Statystyczne GUS.1 * dotyczy podmiotów. Wzrostowi liczby podmiotów prywatnych w ogólnej liczbie przedsiębiorstw towarzyszył wzrost udziału sektora prywatnego w gospodarce narodowej.1 80.

wyższe były parametry oceny bezpieczeństwa przedsięwzięć przez instytucje finansowe. w okresie dekoniunktury gospodarczej. Globalna sytuacja gospodarcza na rynkach światowych oraz w państwach Unii Europejskiej spowodowała odkładanie przez międzynarodowe firmy i instytucje decyzji o inwestycjach w czasie oraz daleko idącą ostrożność w ocenie atrakcyjności poszczególnych przedsięwzięć. że prywatyzacja w czasie kryzysu jest możliwa i może przynosić obopólne korzyści stronom kontraktów prywatyzacyjnych. najgłębszym od kilkudziesięciu lat. W niniejszym rozdziale wykorzystano fragmenty opracowań Ministerstwa Skarbu Państwa pn. w którym wskazano 54 wyselekcjonowane kluczowe podmioty do prywatyzacji w okresie 18 miesięcy tj. 11 sierpnia 2009 roku Rada Ministrów przyjęła dokument Kluczowe spółki do prywatyzacji w latach 2009-2010 – Aktualizacja Planu prywatyzacji na lata 20082011. wyższy był też koszt pozyskania pieniądza. i 2010 r. Recesja gospodarcza obniża możliwości skutecznej realizacji przekształceń własnościowych. 83 182 .MINISTERSTWO GOSPODARKI 13. które skutecznie przyczyniają się do wzrostu inwestycji. których właścicielem jest Skarb Państwa – realizowane są w sposób głębszy i bardziej kompleksowy. prywatyzacja może kreować nowe możliwości dla polskich przedsiębiorstw i korzystne warunki dla ich rozwoju. niemniej jednak udane transakcje (w tym także giełdowe) przeprowadzone w Polsce w latach 2008 i 2009 wskazują. Gospodarka światowa i europejska. Działania prywatyzacyjne uwarunkowane są jednak sytuacją makroekonomiczną oraz koniunkturą na rynkach światowych i na rynku krajowym. 22 kwietnia 2008 roku Rada Ministrów przyjęła Plan prywatyzacji na lata 2008-2011. a w szczególności kraje strefy euro na początku roku 2009 pogrążone były w kryzysie. Dokonuje się on w drodze konsekwentnej realizacji procesów prywatyzacyjnych. Ocena przebiegu prywatyzacji majątku Skarbu Państwa w 2009 roku. optymalizacji procesów wytwórczych i uzyskiwania trwałej zdolności do konkurowania na rynku globalnym.1. a następnie w trakcie akcesji do Unii Europejskiej. że procesy restrukturyzacji w podmiotach sprywatyzowanych – w porównaniu do spółek i przedsiębiorstw. z ukierunkowaniem na wzmocnienie pozycji rynkowej firmy i wzrost jej wartości dla właściciela. w II półroczu 2009 r. Prywatyzacja przedsiębiorstw państwowych w 2009 roku. co w efekcie przełożyło się na zmniejszenie zainteresowania ofertą prywatyzacyjną Skarbu Państwa. lista spółek została rozszerzona do 802. wytycznymi OECD oraz kodeksami dobrych praktyk powszechnie akceptowanymi na rynkach finansowych i kapitałowych.1. Podobnie jak na początku transformacji systemowej. Utrudniony był także dostęp do źródeł finansowania procesów inwestycyjnych na międzynarodowych rynkach finansowych. Stwarza szansę na praktyczną realizację zasad ładu korporacyjnego zgodnie z obowiązującymi dyrektywami UE. ale również wpływają na równowagę budżetu państwa. także obecnie. poprawy kondycji finansowej podmiotów. Z analizy porównawczej procesów restrukturyzacji przedsiębiorstw o różnych formach własności wynika. Ponadto. 10 lutego 2009 roku przyjęta została aktualizacja Planu. oraz Kierunki prywatyzacji majątku Skarbu Państwa w 2010 roku oraz opracowania GUS pn. Przekształcenia własnościowe przedsiębiorstw państwowych83 Istotnym warunkiem szybszego i stabilnego wzrostu gospodarczego jest rozwój sektora prywatnego. który obejmował realizację projektów dla 740 spółek. Efektywna restrukturyzacja właścicielska może być dla dużych przedsiębiorstw publicznych narzędziem optymalizacji zarządzania i nadzoru.

6%). − likwidacja z przyczyn ekonomicznych. Liczba przedsiębiorstw objętych przekształceniami własnościowymi oraz liczba sprywatyzowanych podmiotów gospodarczych.A. Następnym etapem przekształceń jest prywatyzacja pośrednia (kapitałowa). Do końca 2009 roku przekształceniom własnościowym poddano 5. szczególnie miało to miejsce w pierwszej połowie roku.4%. przekształcenie przedsiębiorstwa w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa. sytuacji ekonomiczno-finansowej oraz od znaczenia przedsiębiorstwa dla gospodarki państwa. Jest to pierwszy etap na drodze prywatyzacji. tj. Do końca 2009 roku wśród przedsiębiorstw objętych przekształceniami własnościowymi dominującą grupę stanowiły podmioty zajmujące się przetwórstwem przemysłowym (43. W następnych latach ich liczba malała aż do 35 w 2006 r. Jednakże. mazowieckim (707). Komercjalizacja i prywatyzacja pośrednia (kapitałowa) Komercjalizacja jest dominującą formą przekształceń dla przedsiębiorstw przemysłowych.0%. w czerwcu 2009 roku i PGE Polska Grupa Energetyczna S. Najwięcej przedsiębiorstw objęto procesami przekształceń w województwie śląskim (822).). w listopadzie 2009 roku Niewątpliwie przy korzystnej koniunkturze giełdowej istniałaby możliwość finalizacji większej liczby projektów związanych z rynkiem papierów wartościowych. Procesy prywatyzacyjne prowadzone są w Polsce od początku okresu transformacji. W 2009 r. rodzaju prowadzonej działalności.1. postawione w stan likwidacji – 33. Następnym etapem jest zbycie akcji lub udziałów będących w posiadaniu Skarbu 183 . W wielu przypadkach sytuacja ekonomicznofinansowa spółek przewidzianych do prywatyzacji uległa pogorszeniu. Najwięcej przedsiębiorstw objęto procesem przekształceń w początkowym okresie transformacji (1.1. dolnośląskim (519) i wielkopolskim (503).POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Efektem kryzysu finansowego było ograniczenie możliwości finansowania inwestycji przez potencjalnych inwestorów strategicznych. co miało wpływ na przesunięcie terminów realizacji poszczególnych projektów.862 przedsiębiorstwa państwowe. którzy w innych warunkach mogliby być zainteresowani ofertą prywatyzacyjną Skarbu Państwa. Znacznie mniej liczebną grupą były przedsiębiorstwa zajmujące się budownictwem (17. Wybór metody przekształceń własnościowych zależy od wielkości przedsiębiorstwa. Podmioty objęte prywatyzacją bezpośrednią stanowiły 37.258 przedsiębiorstw w latach 1990-1991 i 1.6%. Polega ona na przekształceniu przedsiębiorstwa w spółkę akcyjną lub spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. − prywatyzacja bezpośrednia. w których liczba pracujących przekracza z reguły 250 osób. pomimo niezbyt korzystnej sytuacji panującej na rynkach finansowych sukcesem zakończyło się upublicznienie takich spółek jak: Lubelski Węgiel Bogdanka S. Procesy prywatyzacji w roku 2009 prowadzone zatem były w złożonych warunkach ekonomicznych.A.1.3 %) oraz handlem i naprawami (11. procesem przekształceń objęto 53 przedsiębiorstwa. a skomercjalizowane – 29.7%). 13.402 w 1992 r. Przekształcenia własnościowe przedsiębiorstw państwowych dokonywane są w trojaki sposób: − komercjalizacja.

GUS.738 przedsiębiorstw państwowych (w tym 37 w roku 2009). Tabela 64 Liczba przedsiębiorstw objętych przekształceniami własnościowymi* 1. Ten rodzaj prywatyzacji charakteryzuje się znacznie większą efektywnością niż prywatyzacja pośrednia. wniesieniu mienia przedsiębiorstwa do spółki w trybie rokowań podjętych w drodze publicznego zaproszenie.rok 2009. stosowana z reguły dla przedsiębiorstw małych i średnich. na podstawie oferty ogłoszonej publicznie. 184 .5% prywatyzowanych podmiotów oddano do odpłatnego korzystania (leasing pracowniczy). Przedsiębiorstwa państwowe poddane przekształceniom własnościowym a . Etap ten nazywany jest prywatyzacją pośrednią.6 *bez państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej włączonych do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa Źródło: Prywatyzacja przedsiębiorstw państwowych w 2009 roku. W okresie do końca 2009 roku 62. Prywatyzacja bezpośrednia może następować w trzech formach: sprzedaży przedsiębiorstwa w drodze przetargu publicznego lub rokowań podjętych na podstawie publicznego zaproszenia. przetargu publicznego lub rokowań podjętych na podstawie publicznego zaproszenia. in.191 poddane likwidacji 9 1.738 2.933 2.3% prywatyzowanych tą drogą (w przypadku prywatyzacji pośredniej efektywność jest znacznie niższa i wynosi 23. czyli w 96. a 24.608 404 2. W ostatnich latach proporcje te ulegają odwróceniu. W latach 1990-2009 prywatyzacją bezpośrednią objęto 2.094 Efektywność w % (2b : 1b) 61. W 117 spółkach dokonano prywatyzacji z udziałem kapitału zagranicznego. 5 miesięcy.3 56. a .).5 23.110 1. ponieważ realizowana jest bez przyjmowania przez przedsiębiorstwo państwowe formy organizacyjno-prawnej w postaci jednoosobowej spółki Skarbu Państwa.862 1. b . a procesy prywatyzacyjne zakończono w 2. Zbywanie akcji lub udziałów następuje m. Od chwili objęcia prywatyzacją do chwili wykreślenia z Krajowego Rejestru Sądowego proces prywatyzacji trwał średnio ok.rok 2009. 404 spośród nich sprywatyzowano metodą pośrednią (w tym 16 w roku 2009).110 przedsiębiorstwach. b .od początku procesów prywatyzacji Ogółem a b Ogółem z tego objęte prywatyzacją skomercjalizowane bezpośrednią 53 37 7 5. Prywatyzacja ta ma charakter bezpośredni.MINISTERSTWO GOSPODARKI Państwa.191 przedsiębiorstw państwowych (w tym 7 w 2009 r.2%). Do końca 2009 roku skomercjalizowano 1.0% sprywatyzowano w formie sprzedaży mienia. Efekty przekształceń własnościowych z tego sprywatyzowane Ogółem sprywatyzowane zlikwidowane pośrednio bezpośrednio (kapitałowo) a 41 16 5 20 Ogółem w liczbach bezwzględnych b 3. lub oddaniu przedsiębiorstwa do odpłatnego korzystania (leasing).od początku procesów prywatyzacji Prywatyzacja bezpośrednia Jest to główna metoda prywatyzacji w odniesieniu do przedsiębiorstw budowlanych oraz handlowych.2 96. wzrasta udział sprzedaży kosztem leasingu pracowniczego.

pozostającego do spłaty zobowiązania objętego poręczeniem. Procedury likwidacyjne w przedsiębiorstwach. Jednocześnie realizacja programu zabezpieczy interesy Skarbu Państwa w odniesieniu do podmiotów. zrealizowane zostały transakcje sprzedaży akcji 16 spółek za kwotę 2. Ramka 15 Program Wspieranie prywatyzacji poprzez udzielanie poręczeń spółkom z udziałem pracowników i jednostek samorządu terytorialnego Główne cele programu Wspieranie prywatyzacji poprzez udzielanie poręczeń spółkom z udziałem pracowników i jednostek samorządu terytorialnego to: − zaktywizowanie pracowników. że prywatyzacja pracownicza jest powszechnie stosowana w wysoko rozwiniętych krajach świata. Mondi Packing Paper Świecie S. Prywatyzacja pracownicza jest elementem prywatyzacji bezpośredniej. − zwiększenie zainteresowania samorządu terytorialnego udziałem w prywatyzacji oraz − upowszechnienie własności obywatelskiej.in. Gwarancjami i poręczeniami zostaną objęte zobowiązania finansujące: leasing pracowniczy. Konsekwentnie realizowany jest proces wyjścia ze spółek z resztówkowym udziałem Skarbu Państwa. 185 . z udziałem m. do wysokości 80 proc. Kredyty udzielane będą natomiast przez banki komercyjne. Intencją Ministra Skarbu Państwa jest sprywatyzowanie wszystkich tzw.A. Wynika z nich. Likwidacja jest procesem długotrwałym.77 mld zł co stanowi ponad 78% przychodów osiągniętych ze zbycia resztówek na giełdzie). W tej grupie sprywatyzowane zostały 64 podmioty. w tym.A.. Największe przychody uzyskane zostały ze sprzedaży akcji w takich podmiotach jak: Bank Pekao S. do czasu zakończenia procesów prywatyzacyjnych w Polsce. a wspieranie rozwoju akcjonariatu pracowniczego zajmuje znaczące miejsce w polityce gospodarczej wielu krajów europejskich.6%) proces ten zakończono. Beneficjentami Programu będą przede wszystkim spółki aktywności obywatelskiej (SAO) .094 jednostkach (56.26 mld zł.założone przez pracowników. których likwidację zakończono w 2009 roku trwały średnio 7 lat. Obok ułatwień w dostępie spółek z udziałem pracowników do poręczeń. mogą być przyznawane przez Bank Gospodarstwa Krajowego do kwoty stanowiącej równowartość 30 mln EUR. Pakiety resztówkowe z reguły zbywane są na rzecz większościowych akcjonariuszy bądź wspólników tych spółek i nie są przedmiotem zainteresowania innych inwestorów nie związanych kapitałowo ze spółką.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Prywatyzacja pracownicza 20 października 2009 roku został przyjęty przez Radę Ministrów program rządowy Wspieranie prywatyzacji poprzez udzielanie poręczeń spółkom z udziałem pracowników i jednostek samorządu terytorialnego. program MG korzystnie wpłynie także na warunki prowadzenia projektów prywatyzacyjnych. Nadzór nad realizacją Programu sprawowany będzie przez Ministra Gospodarki.. nabycie od syndyka przedsiębiorstwa upadłego lub jego części wystawionej na sprzedaż w ramach postępowania upadłościowego oraz wzmocnienie kapitałowe spółek aktywności obywatelskiej. Prace nad Programem zostały poprzedzone pogłębioną analizą krajowych i zagranicznych doświadczeń w zakresie upowszechniania własności pracowniczej. w 1. które będą przyznawane na zasadach rynkowych przez Bank Gospodarstwa Krajowego. jednostek samorządu terytorialnego. dzięki wykorzystaniu tendencji wzrostowej na giełdzie. Bank Zachodni WBK S. Pakiety mniejszościowe W roku 2009 prywatyzowane były także spółki z mniejszościowym udziałem Skarbu Państwa. Likwidacja przedsiębiorstw z przyczyn ekonomicznych Jest to procedura stosowana w przypadku przedsiębiorstw znajdujących się w złej sytuacji ekonomicznej i nie rokujących szans na poprawę. resztówek. Obecnie w Ministerstwie Gospodarki trwają prace nad wdrożeniem Programu. Jego wdrożenie ułatwi spółkom pracowniczym dostęp do poręczeń kredytowych.A. których prywatyzacja mogłaby się opóźnić z uwagi na małe zainteresowanie inwestorów. Program został przygotowany przez Ministerstwo Gospodarki. W 2009 roku w stan likwidacji postawiono 9 przedsiębiorstw.933 przedsiębiorstwa poddane procesowi likwidacji. Poręczenia w ramach Programu. (ze sprzedaży tych spółek uzyskano przychody w kwocie 1. W okresie 1990-2009 na 1. we współpracy z Ministrami Finansów i Skarbu Państwa.

1.2. Proces prywatyzacji w 2010 r. Jednym z elementów przyspieszenia procesów prywatyzacyjnych jest uchwalona przez Sejm RP 19 grudnia 2008 r. − 98 mln zł – na Fundusz Nauki i Technologii Polskiej. poz. 1054).1. w tym pracowniczo-menadżerskich. W celu przyspieszenia prywatyzacji niezbędna będzie m. poz. w ujęciu brutto i inne dochody wyniosły ogółem 6. Minister Skarbu Państwa został zobowiązany do przyspieszenia prowadzonych procesów prywatyzacyjnych.9 mld zł (odpowiednio 4. przy respektowaniu zasady równego traktowania podmiotów uczestniczących w tym procesie. Wybór optymalnego trybu prywatyzacji będzie dokonywany indywidualnie dla każdego podmiotu. 13. zostały. które zostało wprowadzone rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 28 lipca 2009 r. Rok 2010 ma być przełomowy ze względu na zakładaną kulminację przychodów z prywatyzacji sięgającą kwoty ok. 25 mld zł oraz dochody z tytułu dywidend uzyskanych ze spółek nadzorowanych przez Ministra Skarbu Państwa ok. − 128 mln zł – na Fundusz Pracy. w których udział Skarbu Państwa w kapitale wynosi nawet 100%. Przekształcenia własnościowe w 2010 roku Na 2010 rok zaplanowano przychody z prywatyzacji w wysokości ok.). zgodnie z obowiązującymi zasadami rozdysponowane następująco: − 569 mln zł przekazano do budżetu państwa.5 .8 mld zł. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowego trybu zbywania akcji Skarbu Państwa (Dz. − 1. Nr 127. Uzyskane przychody z prywatyzacji brutto (kapitałowej i bezpośredniej). Dochody z tytułu dywidend przekroczyły plan o 10.MINISTERSTWO GOSPODARKI 13. która dopuszcza prywatyzację w trybie aukcji także tych spółek. Przychody z prywatyzacji i dochody budżetowe z tytułu dywidend W Kierunkach prywatyzacji majątku Skarbu Państwa w 2009 r. Dalszym usprawnieniem tego trybu jest dopuszczenie możliwości prowadzenia aukcji elektronicznej.4% i wyniosły 7. Nr 171. bądź dla grup podmiotów. Istotny nacisk położony zostanie także na zbywanie w pierwszej kolejności pakietów resztówkowych Skarbu Państwa. 186 . nowelizacja ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. zm. W roku 2009 realizacja przychodów z prywatyzacji.086 mln zł – na Fundusz Rezerwy Demograficznej.1. z późn. 1397.8 mld oraz 100 mln zł). gospodarowania mieniem SP oraz inne zadania ustawowe nałożone na Ministra Skarbu Państwa. nowelizacja niektórych zapisów w obowiązujących strategiach i programach branżowych oraz zmiany legislacyjne.in.6 mld zł (prawie 2. Ramka 16 Kierunki prywatyzacji w 2010 roku Zgodnie z ustaleniami Rady Ministrów z 7 lipca 2009 r. na pokrycie kosztów prywatyzacji.1. realizowany będzie z większym wykorzystaniem giełdy i aukcji ogłoszonej publicznie.U. − 98 mln zł – na Fundusz Skarbu Państwa. zaplanowano realizację przychodów z prywatyzacji w wysokości 12 mld zł. 4 mld zł. − 736 mln zł przekazano zostało na Fundusz Restrukturyzacji Przedsiębiorców.krotnie więcej niż w roku 2008 i ponad 3-krotnie więcej niż w roku 2007).3. w kwocie 4.U. 25 mld zł. − 189 mln zł – na Fundusz Reprywatyzacji. o komercjalizacji i prywatyzacji (Dz. z 2002 r.

przy czym dynamika przychodów była wyższa niż wzrost liczby przedsiębiorstw. podmiotów. Liczba nowo zarejestrowanych podmiotów najmniej wzrosła natomiast w województwach mazowieckim. w roku 2009 odnotowano spadek liczby nowo zarejestrowanych spółek. przetwórstwo przemysłowe. więcej niż w roku 2008. GUS dokonuje weryfikacji aktywnych podmiotów. pomorskim.862 tys. Wykres 49 Nowo zarejestrowane i wyrejestrowane podmioty gospodarki narodowej w systemie REGON tys.2. W porównaniu z rokiem 2007 nastąpił wzrost liczby przedsiębiorstw o 85 tys. Po raz pierwszy od 1995 roku liczba podmiotów wyrejestrowanych był wyższa niż zarejestrowanych. Należy jednak mieć na uwadze. Jednocześnie z rejestru wykreślono 357 tys. wyższa była natomiast liczba nowo zarejestrowanych osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą. Przychody w mikroprzedsiębiorstwach wzrosły o ponad 70 mld zł. z czego aż 96% stanowiły mikroprzedsiębiorstwa.). Wyższy niż przeciętnie dla całego kraju wzrost liczby nowo zarejestrowanych podmiotów odnotowano w województwach podkarpackim. 84 187 . Duża część podmiotów zarejestrowanych w systemie REGON faktycznie nie prowadzi działalności. podmiotów. wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną.1. śląskim oraz małopolskim. oraz hotele i restauracje. Niższą niż w roku 2008 liczbę nowo zarejestrowanych podmiotów odnotowano w budownictwie. wielkopolskim oraz zachodniopomorskim. pośrednictwie finansowym. W związku z wprowadzaniem nowej klasyfikacji PKD 2007.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 13. o ponad 30 tys. że tak znacząca liczba podmiotów wyrejestrowanych wynikała z prac porządkujących system REGON84. handel i naprawy. 400 350 300 250 200 150 100 50 0 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 Podmioty: nowo zarejestrowane wyrejestrowane Źródło: Zmiany strukturalne grup podmiotów gospodarki narodowej w 2009 r. Spośród sekcji gospodarki. W efekcie nastąpił wzrost wartości przychodów przypadających na jedno przedsiębiorstwo. GUS Warszawa. znalazły się: górnictwo. oraz administracji publicznej. Rozwój małej przedsiębiorczości W 2009 roku w systemie REGON zarejestrowano 349 tys. w których wzrost liczby nowo zarejestrowanych podmiotów był najwyższy. Sytuacja mikroprzedsiębiorstw w 2008 roku Liczba aktywnych przedsiębiorstw wyniosła w 2008 roku 1. (w tym mikroprzedsiębiorstw o 75 tys. W porównaniu z rokiem 2008.

579 193.179 Wartość brutto środków trwałych (mln zł) 96.9 mikroprzedsiębiorstw.142 142.2 1.5 3.5.2 1.6 2006 241.497 645.403. GUS Warszawa. Najtrudniej pierwszy rok przetrwać było przedsiębiorstwom zajmującym się pośrednictwem finansowym (64% aktywnych w rok po rozpoczęciu działalności). W porównaniu z latami poprzednimi wskaźnik przeżywalności nowych przedsiębiorstw był dużo wyższy i wyniósł 76%.321 126.078 115. handlem (72%) oraz pozostałą działalnością usługową (74%).259 62.336 Źródło: Działalność przedsiębiorstw niefinansowych w 2008 r. więcej niż w roku 2007.2 1.5 mikroprzedsiębiorstw na tysiąc mieszkańców).483 1.062 489.) 3. Tabela 66 Nowo powstałe przedsiębiorstwa w Polsce w latach 2004-2008 Liczba aktywnych Wskaźnik przedsiębiorstw w kolejnym Przeżycia (%) roku 2004 186.8 1. GUS Warszawa.1 3. Na drugim końcu znalazły się: lubelskie (31.337. podkarpackie 34.063 585.878 671.7 2008 294.4. to wciąż są one dwa razy niższe niż w firmach dużych. oraz przedsiębiorstwa przemysłowe (81%).474.555 18.836 67.6 Przeciętna liczba zatrudnionych (tys.240.383.3 2005 211.120 636.787.356 141.509 zatrudnionego (zł) Nakłady inwestycyjne (mln zł) 11. co oznaczało poprawę wyniku finansowego w mikroprzedsiębiorstwach.352 160.390 553.2 Przeciętne wynagrodzenie miesięczne na 1 1. Liczba pracujących w mikroprzedsiębiorstwach wyniosła w 2008 roku 3.636 Przychody ogółem (mln zł) 541. Najlepiej radziły sobie przedsiębiorstwa zajmujące się ochroną zdrowia (86% aktywnych w rok po rozpoczęciu działalności). Rok Liczba nowo powstałych przedsiębiorstw 85 Warunki powstania i działania oraz perspektywy rozwojowe polskich przedsiębiorstw powstałych w latach 2004-2008. Sytuacja małych przedsiębiorstw powstałych w 2008 roku85.510 566.1 1.4 Źródło: Warunki powstania i działania oraz perspektywy rozwojowe polskich przedsiębiorstw powstałych w latach 2004-2008. w mazowieckim 54.9 1. małych przedsiębiorstw (zatrudniających mniej niż 50 osób) i było to o 20 tys.592.315 224. więcej niż w roku 2007.584 66.842 14. w pomorskim było to 56.9 3. obsługą nieruchomości i firm (83%).342 2008 1. Poprawa ta pozwoliła najmniejszym firmom zwiększyć wielkość nakładów inwestycyjnych.9 1.690 Koszty ogółem (mln zł) 485.726 20. W województwie zachodniopomorskim wskaźnik ten był najwyższy i wyniósł 61. które osiągnęły rekordową wartość 20 mld zł.3 tys.364 11.713.3 firm. Choć w porównaniu z rokiem poprzednim nastąpił znaczny wzrost płac (o ponad 10%).214. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie przypadające na jednego zatrudnionego wynosiło 1. W 2008 roku powstało 294.4 zaś w wielkopolskim 53.MINISTERSTWO GOSPODARKI Przychody rosły również szybciej niż koszty.398.883 W 2008 roku w Polsce na tysiąc mieszkańców przypadało 46.) 1.684 116.0 firm. oraz świętokrzyskie 37.5 2007 273.615.0 Liczba pracujących (tys.) 1.825 76.625 746. opolskie 36.2.653. 2007 1.332 70.2 3. 188 .726 zł.7 mln osób i było to o 134 tys.2 1. Tabela 65 Najważniejsze charakterystyki sektora mikroprzedsiębiorstw 2004 2005 2006 Liczba przedsiębiorstw (tys.8.727.270 108. Warszawa GUS.653.449 1.158.

5%.1. GUS Warszawa. Najwięcej osób zatrudnionych było w handlu (114 tys. Wynik finansowy na działalności gospodarczej ukształtował się w wysokości 116.207 mld zł) wykazały wzrost o 0.). kredyt bankowy 4. Wyniki makroekonomiczne I półrocza 2008 roku nie wskazywały na spowolnienie wzrostu gospodarczego. w których liczba pracujących przekracza 9 osób. Jednak w II półroczu 2008 roku oraz w I półroczu 2009 roku Polska odczuła skutki globalnego kryzysu ekonomicznego.2%. 189 .). Poczynając od II półrocza 2009 roku notuje się przyspieszenie tempa wzrostu PKB. pożyczka od rodziny lub znajomych 2. Przychody. Przemysł 4.1 mld zł.9% 8.1% 6.3% 4.5% Obsługa nieruchomości i firm Edukacja Ochrona zdrowia Pozostała działalność usługowa Źródło: Warunki powstania i działania oraz perspektywy rozwojowe polskich przedsiębiorstw powstałych w latach 2004-2008.224 mld zł i wzrosły o 0. Wykres 50 Struktura nowo powstałych przedsiębiorstw w 2008 roku. o 0.8% Budownictwo Handel Hotele i restauracje Transport Pośrednictwo finansowe 5. niższy od przychodów. Koszty uzyskania przychodów 86 Informacje prezentowane w niniejszym rozdziale dotyczą podmiotów gospodarczych.0%.0% 16. 13. Nastąpiło spowolnienie tempa wzrostu gospodarczego.4% 19.2%.8 pkt. o 17. osób.) oraz budownictwie (90 tys. Z innych form finansowania założenia firmy skorzystało znacznie mniej przedsiębiorców niż w roku 2007 (były to : inne źródła 12. Sytuacja finansowa przedsiębiorstw86 W latach 2008 i 2009 nastąpiło pogorszenie sytuacji gospodarczej Polski. obsłudze nieruchomości (92 tys. Przychody ze sprzedaży produktów.7% 3. W 2009 roku wyniosły one 2. koszty i wyniki z poszczególnych rodzajów działalności Przychody z całokształtu działalności wyniosły 2.9%).2. 13. proc.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI W nowo powstałych przedsiębiorstwach zatrudnienie znalazło nieco ponad 500 tys. Wyniki finansowe oraz wskaźniki ekonomiczno-finansowe podmiotów gospodarczych w 2008 i 2009 roku ulegały zmianie wraz ze zmianami PKB.2. Koszty uzyskania przychodów (2. towarów i materiałów są dominującym elementem przychodów ogółem.2%.2% powyżej uzyskanego w 2008 roku.6% 28. Dla zdecydowanej większości przedsiębiorców źródłem finansowania podejmowanej działalności gospodarczej są środki własne (w 2008 roku rozpoczęcie działalności sfinansowało w ten sposób 80%).5% 2.323 mld zł i były wyższe niż w 2008 roku o 1.

waluta krajowa gwałtownie się osłabiła.3 mld zł (o 16.9 mld zł przypada na poprawę wyniku (zmniejszenie straty) na działalności finansowej. Umowy opcyjne okazały się nietrafione.2 mld zł) wzrosły o 13.0%).0%. Na wszystkich rodzajach działalności osiągnięto dodatnie i relatywnie wysokie wyniki finansowe. 87 W I półroczu 2008 roku wysokiemu tempu wzrostu gospodarczego towarzyszyła silna tendencja aprecjacyjna złotego. zakładających dalsze umacnianie się złotego. W II półroczu 2008 roku.9 mld zł) wykazał wzrost o 1. co powoduje niekorzystną dynamikę. wraz z dotarciem kryzysu do naszego kraju.0 mld zł do 5.5%. w którym nasza gospodarka nie odczuwała jeszcze negatywnych skutków światowego kryzysu ekonomicznego.2%). z czego 16. W II półroczu 2009 roku umowy opcyjnie wygasły. Charakterystyczną cechą kształtowania się wyników finansowych w latach 2008 i 2009 było ich istotne zróżnicowanie w poszczególnych półroczach. W II półroczu 2009 roku gospodarka zaczęła powoli wychodzić z kryzysu. a koszty ich uzyskania wzrosły w szybszym tempie (o 16. Odwrotna sytuacja ma miejsce w przypadku porównywania wyników II półrocza 2009 do II półrocza 2008. a na działalności finansowej wystąpił niewielki zysk. Przychody z pozostałej działalności operacyjnej (51. Wyniki finansowe. Porównując zatem wyniki I półrocza 2009 roku z wynikami I półrocza 2008 należy mieć na względzie okoliczność. Na działalności finansowej wystąpiły wielomiliardowe straty (ponad 23 mld zł w II półroczu 2008 roku i ponad 5. Tak znaczące zmniejszenie straty na działalności finansowej zdecydowało o poprawie wyniku na działalności gospodarczej. iż porównanie następuje do wysokiej bazy.MINISTERSTWO GOSPODARKI zwiększyły się o 0. W szczególności dotyczy to wyników na działalności finansowej87. W tym przypadku porównanie następuje do relatywnie niskiej bazy.5 mld zł) zwiększyły się o 11.1 mld zł.5 mld zł do 6.3 mld zł) zmniejszyły się o 17. Wynik ze sprzedaży (114. w tym na działalności finansowej wzrosły. W II półroczu 2008 i I półroczu 2009 nastąpiło spowolnienie wzrostu gospodarczego. nieco wolniej od przychodów. co skutkuje wysoką dynamiką.7%. Wykres 51 Wyniki finansowe na poszczególnych rodzajach działalności w 2008 i 2009 roku (w mld zł) mld zł 120 100 80 60 40 20 0 -20 -40 sprzedaż poz. Przychody z działalności finansowej (47.1 mld zł. co skutkowało obniżeniem wyniku z 7. Kierownicy firm (często za namową przedstawicieli banków) zawarli wiele umów na opcje walutowe. I półrocze 2008 roku to okres. a koszty (52. operacyjna finansowa gospodarcza 2008 2009 Źródło: CISG MG na podstawie danych GUS.4%. Strata na tej działalności zmniejszyła się z 22.2%. Wyniki finansowe w tym czasie kształtowały się mniej korzystnie. 190 . Bezwzględny przyrost wyniku na działalności gospodarczej wyniósł 17.5 mld zł w I półroczu 2009 roku).

2 33.1 Rok Sprzedaż produktów towarów i materiałów 2.3 13.9 51.9 63.0 Przychody 1. Wykres 52 Wyniki finansowe na poszczególnych rodzajach działalności (w mld zł) mld zł 80 60 40 20 0 -20 -40 I półr.049.3 -5.0 Źródło: CISG MG na podstawie danych GUS.0 26.2 55. a w szczególności likwidacja w tym okresie ogromnej straty na działalności finansowej.5 RAZEM DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA 2.9 1.3 2.2 31.2 Działalność finansowa 21.9 1.3 19.0%.062.7%.0 20.3 1.5 20.101.7 1.0%).4 1.3%.3 59.6 44.9 II półrocze Sprzedaż produktów towarów i materiałów 1.036.6 2009 Koszty 999.5 Wynik 55. 09 sprzedaż poz.0%.150.8 1.101.8 3. Na poprawę wyników w roku 2009 decydujący wpływ miała sytuacja w II półroczu.5 63.4 Działalność finansowa 41. koszty i wyniki na poszczególnych rodzajach działalności (w mld zł) Przychody I półrocze Sprzedaż produktów towarów i materiałów 1.109.0 99. Łączny przyrost wyniku na działalności gospodarczej wyniósł 30.8 mld zł (wzrost o 22.4 30.6 52.199. 08 II półr.4 1.4 1.1%). a na działalność finansową 52.8 114.8 2.5 -22. obliczenia DAP MG.8 -5.301.3 25.157.0 mld zł. obliczenia DAP MG.0 45.5 2. a wynik finansowy netto 95. z czego na działalność podstawową przypada 23.1 mld zł (wzrost o 17.5 7. operacyjna finansowa gospodarcza II półr. 2008 Koszty 1.9 6.5 1.054. Na zmiany wyniku z działalności gospodarczej decydujący wpływ miała działalność finansowa.8 113.7 Pozostała działalność operacyjna 27.5 0.0 2.0 Wynik 58.5 21.3 2.1 1.4 18. 09 Źródło: CISG MG na podstawie danych GUS.165.206.1 2. Łączne zmniejszenie wyniku na działalności gospodarczej wyniosło 12.6 27.7%.2 2.1 116.2 52. Wyniki na wszystkich rodzajach działalności uległy poprawie.202.220.3 RAZEM DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA 1.109. a działalność finansowa w 79.223.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Tabela 67 Przychody.4 Pozostała działalność operacyjna 19.322. 191 .213.099.3%. Także w przypadku tych wyników miało miejsce istotne ich zróżnicowanie w obu półroczach.1 Pozostała działalność operacyjna 46.169. Zgoła odmienna sytuacja miała miejsce w II półroczu.2 Działalność finansowa 20. Wynik finansowy brutto wyniósł 116. pozostała działalność operacyjna w 6.9 1.6 -23.1 5.2 RAZEM DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA 1. W kwocie tej działalność podstawowa partycypowała w 14.095.6 38.004. 08 I półr.1 W I półroczu 2009 roku wyniki na wszystkich rodzajach działalności obniżyły się.5 47.2 65.9 mld zł. na pozostałą działalność operacyjną 24.

6 -6.0%.2 -5.9 6. Nakłady z importu (15.3%.7 mld zł.0 114.9 23.6 3. W latach poprzedzających kryzys gospodarczy nakłady inwestycyjne wzrastały w ponad 20procentowym tempie.8 -23.0 113.3 -12.0 55.2%. Nakłady inwestycyjne88 i możliwości ich samofinansowania Inwestycje są tym segmentem gospodarki.1 116. 13. 4.8 -3. obliczenia DAP MG.0 99.1%.1 mld rok wcześniej.4 -1.8%. w którym nasza gospodarka zaczęła odczuwać negatywny wpływ kryzysu. tempo wzrostu inwestycji spowolniło do 5.5 -22.2.2.2%. wobec 133.2 52. Efektem światowego kryzysu ekonomicznego i jego wpływu na gospodarkę polską było istotne ograniczenie działalności inwestycyjnej. łącznie z wydatkami na zakup używanych środków trwałych 88 192 .2 0. Natomiast w roku 2009 odnotowano spadek inwestycji o 10. W niniejszym rozdziale nakłady inwestycyjne prezentowane są w cenach bieżących. Nakłady inwestycyjne w 2009 roku wyniosły 118.8 Pozostała operacyjna 5.9 17. W roku 2008.7 30.5 Finansowa 1.3 -5.1 1. rentowność brutto do 5.8 Źródło: CISG MG na podstawie danych GUS.1 55.1 1.1 -3. Udział nakładów z importu w nakładach ogółem zwiększył się z 11.9%. a więc w roku.9 33. a rentowność netto do 4. Wskaźniki rentowności wzrosły: rentowność ze sprzedaży do 5.9 2.7 mld zł) zmniejszyły się o 0.8 63. który jest najbardziej wrażliwy na zmiany koniunktury.5 7.4 1.9% do 13.MINISTERSTWO GOSPODARKI Tabela 68 Wyniki finansowe na poszczególnych rodzajach działalności (w mld zł) Rodzaj działalności 1 2008 2 I półrocze 2009 3-2 3 4 2008 5 II półrocze 2009 6-5 6 7 2008 8 Rok 2009 9 9-8 10 Sprzedaż 58.5 RAZEM 65.4 59.2 16.1 Wykres 53 Wskaźniki rentowności w latach 2008 i 2009 (w %) % 6 5 4 3 2 1 0 ze sprzedaży brutto netto 2008 2009 Źródło: CISG MG na podstawie danych GUS. obliczenia DAP MG.

6 mld zł) stanowiące 51.1 mld zł wykazując wzrost o 8. Wzrosły potencjalne możliwości samofinansowania nakładów inwestycyjnych.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Wykres 54 Zmiany nakładów inwestycyjnych w latach 2005-2009 (w %. ceny bieżące) % 30 25 20 15 10 5 0 -5 -10 -15 2005 2006 2007 2008 2009 Źródło: CISG MG na podstawie danych GUS.4 dni.3. Ich udział w ogólnej kwocie należności krótkoterminowych nie zmienił się i pozostał na poziomie 83. W 2008 roku czasokres ten wynosił 125. ceł i ubezpieczeń wyniosły 41.0 mld zł) stanowiące 52. Zysk netto (na skutek omówionej wyżej poprawy sytuacji przedsiębiorstw) zwiększył się do 119.5%). Poprawiła się struktura zadłużenia. wobec 33. Nadwyżkę inwestycyjną w niniejszym opracowaniu definiuje się jako sumę zysku netto (zysku.0%. Należności krótkoterminowe z tytułu dostaw i usług (282. Należności krótkoterminowe na koniec 2009 roku wyniosły 339.8%.6%.7%.8 mld zł wykazując wzrost o 0. wzrósł udział zadłużenia długoterminowego z 30. Zadłużenie.9% przed rokiem.4 mld zł i były niższe o 17.8% do 32.0% niż w poprzednim roku.7% ogółu zadłużenia długoterminowego (przed rokiem udział wyniósł 56. W zadłużeniu tym dominowały zobowiązania z tytułu kredytów i pożyczek (131.8%.9%. o czym zdecydował z jednej strony spadek nakładów.4 mld zł (o 5.2.4 mld zł wykazując wzrost o 4. Zobowiązania z tytułu podatków.2% rok wcześniej.7%) Zadłużenie krótkoterminowe (522.9%. Zadłużenie długoterminowe wyniosło 248.7 mld zł) także wzrosły o 0. W 2009 roku na spłatę zadłużenia należałoby przeznaczyć przychody ze sprzedaży zrealizowane w ciągu 124. a z drugiej – wzrost nadwyżki inwestycyjnej89.1%). 13. Nadwyżka inwestycyjna wyniosła 193.7 mld zł (o 11. W zadłużeniu dominowały zobowiązania z tytułu dostaw i usług (268.2% kosztem zobowiązań krótkoterminowych. a nie wyniku) oraz amortyzacji. W 2009 roku nadwyżka przekraczała poniesione nakłady o 62.5%) i jednoczesnej stabilizacji poziomu zadłużenia był niewielki wzrost potencjalnych możliwości spłaty zadłużenia.4 mld zł) zmniejszyło się o 2. Efektem niewielkiego przyrostu przychodów ze sprzedaży (o 0.8 dni.4% wobec 49. 89 193 . należności. płynność finansowa Zadłużenie na koniec 2009 roku wyniosło 770.8 mld zł i pozostawało w takiej samej wysokości jak przed rokiem. Wzrosły także odpisy amortyzacyjne do 73.

rentowność brutto z 4.8 mld zł). Wynik finansowy brutto (60. a rentowność netto z 3.4% oraz spadek realnych rozmiarów produkcji o 3.9%.004. Sytuacja finansowa w sekcjach gospodarki 91 Przemysł ogółem W skład przemysłu wchodzą cztery sekcje: górnictwo i wydobywanie.1 mld zł).przedział 120% . Jednocześnie poprawiła się jego struktura: udział zobowiązań krótkoterminowych wzrósł z 26. a wynik netto (49.0%. Wynik na działalności finansowej był także ujemny (2. Należności krótkoterminowe (157. Wzrosły wskaźniki rentowności: rentowność ze sprzedaży z 5. Wskaźniki płynności finansowej przekraczały dolną granicę przedziału uznawanego za rekomendowany90. natomiast nadwyżka inwestycyjna wzrosła do 100.1% (0. Łączna bezwzględna poprawa wyniku na działalności gospodarczej wyniosła 13.1 dni. Natomiast wskaźniki dynamiki obliczono z wielkości w mln zł.5%.6%. gaz.7 mld zł) oraz z działalności finansowej 64.6 mld zł.049.MINISTERSTWO GOSPODARKI Wzrosły wskaźniki płynności finansowej: I stopnia z 35% do 40%. a także wyników brutto i netto było znaczące zmniejszenie straty na działalności finansowej. Zadłużenie spadło do 326. do 85.2%. Koszty uzyskania tych przychodów obniżyły się o 1. II stopnia z 98% do 105% oraz III stopnia z 140% do 147%.8% do 28.8%).3 mld zł pozostając na poziomie zbliżonym do uboiegłorocznego.120%.1% (4. Głównym czynnikiem wzrostu wyniku na działalności gospodarczej. z tego przypada na przyrost wyników: ze sprzedaży 30.6 mld zł) obniżyły się o 0.5 mld zł.7 mld zł (o 0. zadłużenia i należności podaje się w mld zł. Przychody ze sprzedaży produktów.5%.2%. Wynik finansowy na pozostałej działalności operacyjnej był ujemny i wyniósł 0.2. jak niżej.5%).2%).0 mld zł i wzrósł o 29. gospodarowanie ściekami i odpadami.1 mld zł (przed rokiem również wystąpiła strata 0. przetwórstwo przemysłowe. kosztów. Wynik ze sprzedaży zwiększył się do 62. Przychody z całokształtu działalności w 2009 roku wyniosły 1.7%.8 mld zł (o 7. towarów i materiałów (1.0 mld zł) zwiększył się o 29.7 mld zł) lecz w stosunku do roku 2008.8% (8. Wydłużył się okres możliwości spłaty zadłużenia przychodami ze sprzedaży z 116.8% do 6. 91 W niniejszym rozdziale wielkości dotyczące przychodów.8%. Na dynamikę przychodów wpływ miały: wzrost cen produkcji sprzedanej przemysłu o 3.8 mld zł). wyników finansowych. 90 Za wielkości referencyjne dla wskaźnika płynności I stopnia uznawana jest wielkość przekraczająca 20%.3% do 155. W zależności od specyfiki branży wskaźniki mogą kształtować się odmiennie od ogólnych reguł. a koszty ich uzyskania o 1. parę wodną i gorącą wodę oraz dostawa wody.7 mld zł) wzrosły o 3.3%. 194 .4.4% do 5.5% do 4.9 mld zł) o 35. gdy odnotowano stratę w wysokości 11. Nakłady inwestycyjne (64. Wynik na działalności gospodarczej wyniósł 60.3 mld zł wzrosły inwestycje krótkoterminowe.7%. a dla wskaźnika III stopnia .0%). W znacznie szybszym tempie (o 10. Sumaryczne wyniki dla tej agregacji kształtują się.200%.7 dni do 117. dla wskaźnika II stopnia – przedział 100% .8%. z pozostałej działalności operacyjnej 5. Zwiększyły się możliwości samofinansowania inwestycji: relacja nadwyżki do nakładów wzrosła z 129. 13. nastąpiła zdecydowana poprawa. wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną.2%.0%.6 mld zł) zmniejszyły się o 7.6 mld zł (o 11.

W pozostałych sekcjach ceny i produkcja jednokierunkowo kształtowały przychody: w przetwórstwie przemysłowym in minus.0 mld zł) W rezultacie 3 z 4 sekcji przemysłu zamknęły rok 2009 z lepszymi niż rok wcześniej wynikami brutto i netto. a w przypadku przetwórstwa przemysłowego doszło do jego 2.2%) obserwowany w wytwarzaniu i zaopatrywaniu w energię elektryczną.0 mld zł. Główną przyczyną był spadek wyniku na działalności podstawowej sekcji. Pozostałe sekcje poprawiły wyniki na tym poziomie. Pogorszenie koniunktury gospodarczej w największym stopniu odczuły górnictwo i kopalnictwo oraz przetwórstwo przemysłowe. obniżenia wyniku na działalności gospodarczej. w przetwórstwie przemysłowym – koszty podążały za spadkiem przychodów i zostały zredukowane o 3. bowiem produkcja obniżyła się realnie o 4. gaz i wodę.0%). Z tej perspektywy inaczej wygląda wysoki wzrost przychodów ze sprzedaży (o 10.6% oraz 2. gaz i wodę – wzrost przychodów wyprzedał wzrost kosztów. miały miejsce w poszczególnych sekcjach w zakresie działalności podstawowej.9% oraz 7. przy rosnących kosztach. Również ta sfera działalności (ale tym razem in plus) determinowała wyniki w wytwarzaniu i zaopatrywaniu w energię 195 .POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Sekcje przemysłu W 2009 roku sytuacja finansowa sekcji przemysłu kształtowała się wyraźnie odmiennie.9%).7%). że odmiennie niż w górnictwie. gaz i wodę. W wytwarzaniu i zaopatrywaniu w energię elektryczną. Stratę na działalności finansowej odnotowało wyłącznie przetwórstwo przemysłowe. Poziom przychodów w poszczególnych rodzajach działalności determinują zmiany w zakresie wielkości produkcji oraz cen. a wynik netto o 39. w dostawie wody. gaz i wodę zysk w tym obszarze zwiększył się prawie 2.0%). Na pozostałej działalności operacyjnej – w górnictwie i kopalnictwie oraz energetyce odnotowano stratę.2% w porównaniu do 2008 roku. W górnictwie i kopalnictwie odnotowano spadek przychodów. gdzie doszło do wzrostu kosztów o 0. przy czym w wytwarzaniu i zaopatrywaniu w energię elektryczną. oprócz górnictwa i kopalnictwa. wobec 12. Pomimo niejednolitych zmian w kształtowaniu się przychodów z całokształtu działalności i kosztów ich uzyskania – wszystkie sekcje przemysłu. produkcja sekcji zmniejszyła się realnie w takim samym tempie. o 13. Podobnie górnictwo i wydobywanie zawdzięcza relatywnie niewielki spadek przychodów wzrostowi cen (o 13. a w przetwórstwie przemysłowym wzrost wyniósł prawie 40%. Z kolei w górnictwie i kopalnictwie doszło do 38-proc. choć i w tym przypadku saldo było lepsze niż przed rokiem (5. jak w przypadku przychodów i kosztów na poziomie całokształtu działalności.5-krotnie. Pozytywna tendencja wolniejszego wzrostu kosztów uzyskania przychodów z całokształtu działalności niż przychodów miała miejsce również w wytwarzaniu i zaopatrywaniu w energię elektryczną. w pozostałych sekcjach obie kategorie rosły. w przetwórstwie przemysłowym – wyższy spadek dotyczył kosztów. w jakim wzrosły ceny jej sprzedaży (tzn. gospodarowaniu ściekami i odpadami (wzrosty przychodów z całokształtu działalności o 10. W rezultacie utrzymanie przychodów przemysłu na poziomie z 2008 roku było możliwe wyłącznie poprzez wysoki wzrost wartości obrotów w wytwarzaniu i zaopatrywaniu w energię elektryczną.5-krotnego zwiększenia. W przypadku wytwarzania i zaopatrywania w energię elektryczną. W 2009 roku generalnie lepsze wyniki na działalności finansowej wynikały z niekorzystnego poziomu odniesienia z 2008 roku. Jednocześnie warto zwrócić uwagę. uzyskały lepszy wynik na działalności gospodarczej niż rok wcześniej.8%. Jedynie w górnictwie i kopalnictwie wynik finansowy brutto obniżył się o 37. gaz i wodę doszło niemal do jego podwojenia.9%. gaz i wodę oraz dostawie wody. gdzie przychody z całokształtu działalności zmniejszyły się o 4.8%. który wynikał wyłącznie ze wzrostu cen (o 15. gospodarowaniu ściekami i odpadami in plus.3%. Analogiczne zmiany.0%.

6 dni do 88.1 dni).3%) było zmniejszenie straty na działalności finansowej. Dodatkowo w wytwarzaniu i zaopatrywaniu w energię elektryczną.0%). ale ze względu na szybszy wzrost kosztów (2. Nakłady inwestycyjne 3 sekcji przemysłowych były niższe niż przed rokiem. jak i finansowa wpłynęła negatywnie na wyniki działalności. Wynik finansowy brutto został niemal podwojony. a wynik netto o 2.MINISTERSTWO GOSPODARKI elektryczną.5-krotny wzrost).7%.5%.6%. a wynik netto – wykazał ponad dwukrotny wzrost.9%. nie doszło do realizacji nowych projektów. pomimo wzrostu potencjalnych możliwości samofinansowania inwestycji. zadłużenie całkowite wzrosło nie tylko w dostawie wody. W dostawie wody. relacja nadwyżki do nakładów spadła z 203. wynik z działalności gospodarczej obniżył się o 5. gaz i wodę. Wynik finansowy brutto zmniejszył się o 5. Wynik z pozostałej działalności operacyjnej wzrósł o 5.7%.4%). gospodarowaniu ściekami i odpadami były efektem poprawy wyniku na pozostałej działalności operacyjnej. W przetwórstwie przemysłowym czynnikiem decydującym o poprawie wyniku końcowego (wynik finansowy brutto zwiększył się o 26. W 2009 r. W konsekwencji . jednak w przypadku transportu szybsza redukcja kosztów umożliwiła uzyskanie znacznie lepszego niż rok wcześniej wyniku na działalności gospodarczej (4. gaz i wodę. W handlu i usługach oraz w transporcie i gospodarce magazynowej. Pozostała działalność. a wynik netto o 36. Sekcje pozaprzemysłowe W budownictwie przychody z całokształtu działalności wzrosły o 1.3% do 187. zarówno pozaoperacyjna. gospodarowaniu ściekami i odpadami – na przedsięwzięcia inwestycyjne wydano w 2009 r. ale również w pozostałych sekcjach pozaprodukcyjnych.5%. Jedynie w dostawie wody. Wynik ze sprzedaży był wyższy niż rok wcześniej (o 2.4%. 196 . Z kolei o poprawie wyniku transportu i gospodarki magazynowej zadecydowały zmniejszenie straty na działalności finansowej oraz wzrost zysku na działalności podstawowej. Nadwyżka inwestycyjna utrzymała się w wysokości 2008 roku (12. w przypadku transportu – wyniki były korzystniejsze. prawie o ½ więcej niż w 2008 roku. Poprawa wyników na poszczególnych poziomach działalności zagwarantowała wzrost wskaźników rentowności w przetwórstwie przemysłowym oraz w wytwarzaniu i zaopatrywaniu w energię elektryczną.2 mld zł). w której nastąpiło pogorszenie wyniku na działalności finansowej. Jednocześnie w tym przypadku inwestycje były wyższe od możliwości ich samofinansowania. W przypadku handlu i usług podstawową przyczyną zmniejszenia wyniku na działalności gospodarczej oraz wyników brutto i netto była obniżka wyniku właśnie na działalności podstawowej. gospodarowaniu ściekami i odpadami. a na działalności finansowej co prawda wystąpiła strata. przy relatywnie szybciej rosnących przychodach oraz niekorzystnym kształtowaniu się relacji przychody-koszty – nie przełożyły się na poprawę rentowności. Obie rozpatrywane sekcje z sektora usług – handel i naprawy oraz transport i gospodarka magazynowa – odnotowały spadki przychodów z całokształtu działalności oraz kosztów ich uzyskania.obniżyły się wskaźniki rentowności. Handel i usługi zarejestrowały pogorszenie się wyników finansowych brutto i netto oraz wskaźników rentowności. Zmniejszyły się potencjalne możliwości samofinansowania inwestycji. Budownictwo jest jedyną sekcją. ale o 1/3 niższa od ubiegłorocznej. Również w górnictwie i kopalnictwie wskaźniki rentowności obniżyły się. Przychody ze sprzedaży oraz koszty im odpowiadające rosły w podobnym tempie (o 3.1%). gospodarowaniu ściekami i odpadami tylko nieznacznie lepsze wyniki niż w 2008 roku.4%). gaz i wodę skróceniu uległ okres możliwości spłaty zadłużenia przychodami ze sprzedaży (z 96.0%). Z kolei dobre wyniki sekcji dostawa wody. spośród rozpatrywanych. co skutkowało wzrostem zadłużenia długoterminowego (o 72. Spośród omawianych sekcji pozaprzemysłowych nakłady inwestycyjne w 2009 roku wzrosły jedynie w budownictwie (o 8.

0 5.4 6.7 -5. Wskaźniki płynności finansowej wzrosły w budownictwie oraz w handlu i usługach. a w transporcie spadł z 52.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI W 2009 r.9 8.0 30.3 0.1 4.9 6.04 1.7 3.3 3.004.6% do 87.2% do 296.3 -10. W sektorze prywatnym na wyniki pozytywnie działała również poprawa sytuacji w pozostałej działalności operacyjnej (wzrost wyniku o 14.5 52.2 6.7 0.4 -4.7 808.2 5.0 18.6 45.8 5.300.322.0 4.3 1.6 5.2 78.7 mld zł.2 1.2 0. gospodarowanie ściekami i b 19.7 125.4 -0.9 175.9 2.4%.7 -0.8 0.1 5.9 114. z kolei wkład działalności podstawowej w poprawę ogólnych wyników był ujemny.219.2008 rok a b a Przemysł.6 62.brutto netto ności daży daży operac.7 3.7 168.5 3.8 magazynowa b 87.87 4.273.1 775.9 5.2% do 32.5 46.7 4. brutto netto sprze.4 54.7 58.6 9.1 14.0 0.1 116.5 1.7 20.0 798.8 5.4 14. w sektorze publicznym – uzyskanie zysku).1 113.7 -0.15 − dostawa wody.04 1.6 9.1 3.0 49.8 -0.4 Źródło: Sprawozdania finansowe F-01 z bazy danych CISG MG oraz obliczenia DAP MG.7 24.4 1.8 -11.7 dni do 82.012.200. wyniki.4 4.8 -0.7 5.sprze.2009 rok Przychody w mld zł Wynik finansowy w mld zł Rentowność w % z ze ze poz.5 23.2 15.050.18 0.6 2.1 0.5. Sytuacja finansowa w sektorach własnościowych Przychody z całokształtu działalności w sektorze prywatnym wzrosły o 1. w a 1.0 41.7% do 13.6 7. Sektor publiczny odnotował spadek przychodów z całokształtu działalności o 4.8 8. 2.4% do 50.1 43.0 826.2%).8 -0.2 7.2%.4 1.4 12.3 1. firmy budowlane oraz transportowe zwiększyły swoje zadłużenie.9 32.3 5.8 7. OGÓŁEM 0.5 0.5 2.8 10. rentowność .5 7.1 95.1 0.7 42.dział.0 0.14 odpadami Sekcje pozaprzemysłowe . Większość wskaźników przekraczała wielkości referencyjne (oprócz płynności II stopnia w handlu i usługach).8 4.8 753.6%).4 4.5 18.026.4 6.2 mld zł.1 b . Za główną przyczynę poprawy wyniku na działalności gospodarczej oraz wyników brutto i netto w obu sektorach należy uznać poprawę wyniku na działalności finansowej (w sektorze prywatnym zmniejszenie straty o 62. Tabela 69 Przychody.223.8 4.5 19.7 5. pozostałe zaś obniżyły się.1%.96 0.5 -22.6 1. a w przypadku transportu wskaźnik płynności finansowej I stopnia pozostał na poziomie roku poprzedniego. Czasokres możliwości spłaty zadłużenia przychodami ze sprzedaży zmniejszył się z 82.1%).2 0.7 4.7 2. gaz.3 2.9 19.3 -2.2.9 6.6 6.0 20.7 3.1 2.4 5.0 2.7 60.3 4.2%.3 1.5 36.0 99.1 3.213.5 45.4 mld zł.8 2.1 -2.0 parę wodną i gorącą wodę a 20. daży fin.9 41.1 0.5 Transport i gospodarka a 87.7 2. Redukcja kosztów wyniosła 5.9 2.7 a 133. o 1.0 4.5 47. Koszty wzrosły w tempie wolniejszym.0 8.2 -1.3 3.6 -3.1 0.6 3. Wynik na działalności gospodarczej osiągnął poziom 102.2 tym: b 1.9 -0.7 83. b 158.0 7.3 52.4 -2.8 1.4 -0.3 -5.7 5.9%.95 0.0 4. Udział przychodów sektora prywatnego w przychodach ogółem zwiększył się z 86.14 0.0 38.7 24. 197 .1 dni.8 82. Wynik na działalności gospodarczej wzrósł o 25.3 6.5 759. W handlu i naprawach zadłużenie zmniejszyło się (o 1.8 8.1 4.2 5.9 9.88 0.6 -12.7 0.2 1. z tego: b a − górnictwo b a − przetwórstwo przemysłowe b − wytwarzanie i zaopatrywanie a w energię elektryczną.7 128. ze działalogółem sprze.2 7.6 Budownictwo b 131.0 13.2 16.250.2 2.0 7.0 42.0 6.4 mld zł (wzrost o 16.2 2.8 7.2 7.7%.4 3.8 12.7% do 2.3 4.1 9.4 0.7 Handel i naprawy b 776.4 56.sekcje gospodarki w latach 2008 i 2009 a .6 1.1 4.1 11.4 10.8 -0.049.5 152.2 a 772.9 8. W budownictwie udział zobowiązań długoterminowych w zadłużeniu wzrósł z 29.

Spowolnienie gospodarcze w największym stopniu odczuły małe podmioty. w sektorze publicznym odpowiednio o 25. W sektorze prywatnym nakłady inwestycyjne spadły o 16. wzrost osiągnięto na działalności podstawowej. To pozwoliło na uzyskanie lepszych wyników na działalności gospodarczej – firmy średnie o 11%. Wzrosła również większość wskaźników rentowności. Koszty ich uzyskania spadły w tempie wolniejszym (o 1.2. relacja nadwyżki do nakładów wzrosła z 144.5%).7% i o 34.6 mld zł) było głównym czynnikiem wzrostu wyniku na działalności gospodarczej oraz wyników brutto i netto. wciąż notowano stratę. W sektorze publicznym to podstawowa działalność przyczyniała się do poprawy wskaźników finansowych (mniejszy spadek przychodów ze sprzedaży niż kosztów ich uzyskania skutkował poprawą wyniku na tym poziomie o 14.0 mld zł (o 9. Sektor publiczny zrealizował inwestycje o wartości wyższej niż przed rokiem (o 9. Obniżyły się też wskaźniki rentowności. Sytuacja finansowa w przedsiębiorstwach wg wielkości Pogorszenie ogólnej koniunktury gosodarczej w odmienny sposób przełożyło się na kondycję finansową przedsiębiorstw w zależności od ich wielkości.0 mld zł.MINISTERSTWO GOSPODARKI Przychody ze sprzedaży w sektorze prywatnym zwiększyły się o 1. co skutkowało wzrostem zadłużenia długoterminowego z 36. Wskaźniki charakteryzujące płynność finansową obu sektorów wzrosły i przekroczyły wielkości referencyjne.2%.7%). Jednocześnie nakłady były wyższe od nadwyżki.2%. choć mniejszą niż przed rokiem. W poprawie poszczególne działalności partycypowały następująco: działalność podstawowa w 7. pozostała działalność operacyjna w 28.2% oraz o 13.8%.1 mld zł).0%. duże o 27%. 198 . ale nieco szybciej niż koszty ich uzyskania. Przedsiębiorstwa średnie uzyskały poprawę wyników na wszystkich rodzajach działalności. a w zakresie działalności finansowej. 13. Pomimo odmiennych czynników determinujących całokształt działalności – oba sektory zarejestrowały poprawę wyników brutto i netto.9%). Obniżył się również wynik na pozostałej działalności operacyjnej.3% do 189. Na pozostałej działalności operacyjnej poniesiono stratę w wysokości 1. W pozostałych grupach podmiotów przychody z całokształtu działalności wzrosły w niewielkim stopniu. Wynik z działalności gospodarczej obniżył się o 3. W przedsiębiorstwach dużych ponad 5-proc.3%. Przedsiębiorstwa średnie zanotowały wzrost odpowiednio o 11.6% oraz działalność finansowa w 64.1% i 1. Odmiennie od małych podmiotów. Ich przychody z całokształtu działalności zmniejszyły się o 1. Przychody ze sprzedaży obniżyły się o 2. W sektorze prywatnym wynik brutto wzrósł do o 16. Nadwyżka inwestycyjna (162.0%.2%. W rezultacie wyniki brutto i netto zmniejszyły się odpowiednio o 3.1%. pozostałe grupy zakończyły rok 2009 z lepszymi wynikami brutto i netto. Zwiększyły się potencjalne możliwości samofinansowania inwestycji. wobec zysku przed rokiem (1.3%.6%) doprowadziła do pogorszenia wyniku na tym poziomie (11.3%.3%. ale to radykalne zmniejszenie straty na działalności finansowej (o 12.4%).6 mld zł) wzrosła o 9.4%).8%.4%. a wynik netto o 21. a nadwyżka inwestycyjna wzrosła o 7.0%. duże o 26. W tym sektorze wzrosło też zadłużenie całkowite. W obszarze działalności inwestycyjnej zachowanie podmiotów z obu sektorów własnościowyh było odmienne.6 mld zł do 40.7% i 30.1%.1%. Lepsze były też wskaźniki określające ich rentowność.6. a koszty ich uzyskania o 1. a mniejsza skala dostosowania w zakresie kosztów ich uzyskania (spadek o 1.0%.

4 4.8 19.3 4.3 70. pod względem wielkości przychodów.1 4. brutto netto sprze.3 -1.8 0.0 3. ze działalogółem sprzedaż sprze.9 5.4 . Natomiast udział dziesięciu firm.321 8 Grupa Lotos SA 894 9 Tauron Polska Energia SA 13.2 23.5 5.5 632.1 4.221 9 Fiat Auto Poland SA 820 10 KGHM Polska Miedź SA 12.5 102.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Tabela 70 Przychody. Wśród firm niefinansowych funkcjonujących na polskim rynku zdecydowanie.300.948.113 10 Kompania Piwowarska SA 756 Razem (1 do 10) 218.4 b .5 11.290 4 Telekomunikacja Polska SA 1.4 3.2 78.5 -1.8%.1 3.0 Źródło: Sprawozdania finansowe F-01 z bazy danych CISG MG oraz obliczenia DAP MG.7 10.3 20.6 − przedsiębiorstwa duże b 1.4 3.6 a 1.337 PGE Polska Grupa Energetyczna 21.4 4.0 b 366.5 3.4 4.4 5. W powyższej tabeli uwzględniono dziesięć największych firm spośród tych.213.0 10.9 8.2 -5.322.1 113.9 6.5 1.2 4.4 28.623 2 KGHM Polska Miedź SA 2.2009 rok Przychody w mld zł Wynik finansowy w mld zł Rentowność w % z ze poz.1 16.228.2 26.0 88.brutto netto ności daży operac.8 2.092 Razem (1 do 10) 14.6 5.3 5.282 5 Jeronimo Martins Dystrybucja SA 16. wyniki.1 67. p.2 -0.5 103.107 7 Telekomunikacja Polska SA 16.6 a 662.3 -1.6 9. . 2.5 2.3 -5.0 3.0 71.928 1 Nazwa PGE Polska Grupa Energetyczna SA Wynik netto 4.4 13.4 43.7 6.dział.4 4. Rzeczpospolita z 29 kwietnia 2010 roku.6 4.223.3 18.241.6 296.5 7.1 2. które wygenerowały najwyższe zyski netto w ogólnym zysku netto wyniósł 15.434 3 Polski Koncern Naftowy ORLEN SA 1.2 25.026.0 99.3 -3.9 352.958 * Nie wszystkie firmy podały wyniki finansowe netto. od wielu lat dominuje Polski Koncern Naftowy ORLEN SA.281. daży fin.5 − przedsiębiorstwa średnie b 652.6 3.1 4.802 5 PGNiG SA 1.3 -8.991.8 18.5 -22.1 95.1 15.4 57.1 0.3 345.2 4.800 6 Polkomtel SA 1. rentowność . 67.1 3. 199 .4 3. Źródło: Lista 500 .4 1.9 5.3 3.0 55.8 26.0 -13.2 5.6 15. Udział dziesięciu największych firm w przychodach ze sprzedaży ogółu przedsiębiorstw wyniósł w 2009 roku 9.924.0 4.4 -22.0 637.300.6 7.8 5. ogółem przypada na: − przedsiębiorstwa małe a 360.1 4. Tabela 71 Dziesięć największych firm pod względem przychodów ze sprzedaży oraz osiągniętego zysku netto w 2009 roku (mln zł)* L.sektory własności i przedsiębiorstwa wg wielkości w latach 2008 i 2009 a .2 1.6 5.300 4 PGNiG SA 19.2 288.8 1.9 2.359 SA 3 Fiat Auto Poland SA 19.8 5.5 309.3 1.0 4.0 -3.3 3. które podały tę informację. 2.7%.2 5.560 7 Tauron Polska Energia SA 899 8 Grupa Lotos SA 14.0 5. 1 2 Nazwa Polski Koncern Naftowy ORLEN SA Przychody L.9 114.7 1.8 5.4 69.2008 rok a b a b a b OGÓŁEM Z poz.1 4.1 116.6 2. ogółem przypada na: − sektor prywatny − sektor publiczny Z poz.4 85.2 275.204 6 Grupa Metro w Polsce 16.4 103. p.

4 105 98 x x 94 112 98 89 143 128 136 141 x x 122 110 81 78 117 121 162.5 16.6 4.8 64.1 − dostawa wody.5 154.9 39.2 162.7 Handel i naprawy b 22.8 15.0 137.1 Sekcje pozaprzemysłowe .9 444.2 19.0 52.3 25.8 40.2 30.5 87.5 a 9.8 9.5 12.5 32.6 85.6 − wytwarzanie i zaopatrywanie w energię b 6.1 96.3 8.8 100.6 19.6 186.4 148.3 6.0 4.2 21.2 3.6 92.3 87.8 19.0 157.4 87.0 146.4 4.3 16.7 38.2 27.5 171.1 121.7 129.5 171.3 6.0 248.6 44.1 a 60.9 12.3 5.5 94.7 OGÓŁEM b 107. 147 140 x x 138 148 146 139 169 151 151 157 x x 180 168 132 131 132 136 .6 Przemysł.3 29. krótk.6 82.5 126.2 28.3 20.8 18.8 337.1 − górnictwo b 5.0 8.4 85.9 8.5 156.8 174.6 23.2 39.6 14.2008 rok % 5 6 7 8 9 2 3 4 Amortyzacja Ilość dni 124.0 3.4 26.2 120.Inwes.7 elektryczną.7 114.7 165.9 26.9 8.9 184.1 8. gospodarowanie ściekami i b 1.8 41.4 2.1 442.5 54.8 182. w mld zł % 16 1 a 119.6 10.7 125.0 a 3.0 12.3 20.3 131.1 116.1 183.4 7.3 63.2 3.1 118.9 33.7 29.0 149.1 82.9 52.8 32.6 8.3 90.4 10.8 16.3 77. w mld zł 770.2 7.1 56.7 69.7 30.7 73.9 2.2 11.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Tabela 72 Inwestycje i potencjalne możliwości ich finansowania nadwyżką inwestycyjną.5 121.7 203.5 Źródło: Sprawozdania finansowe F-01 z bazy danych CISG MG oraz obliczenia DAP MG.5 62.5 59.6 64.9 30.1 5.1 292.7 7. z tego Zadłudługo.7 133.7 2.6 27.7 2. parę wodną i gorącą wodę a 1.5 12.7 13.3 2. gaz.2 56.3 232.6 5.4 197.1 46.4 193. w tym: b 56.3 9.9 137.6 260.6 41.4 Należ.0 74. z tego: b 51.9 3.5 187.0 97.8 odpadami a 58.6 210.1 41.2 159.0 2.0 3.4 117.4 237.2009 rok b .1 11.3 13.2 Transport i gospodarka magazynowa b 3.6 26.1 108.7 28.5 70.2 41.0 a 22.8 326.7 a 13.3 7.5 10.6 a 3.3 240.4 69.krótkożenie termin.8 39.0 31.1 50.2 155.2 162.0 5.6 46.1 30.7 177.5 51.2 6.4 179.4 a 42.7 4.3 139.8 15. zadłużenie i potencjalny czas jego spłaty.3 339.5 522.2 6.7 112.0 21.3 12.0 3.6 177.8 770. należności oraz płynność finansowa w sekcjach gospodarki w latach 2008 i 2009 Zysk netto 4:5 8:7 % 10 11 12 13 14 a .1 4.9 21.8 125.3 173.0 11.8 33.7 29.6 107.3 166.1 132.8 − przetwórstwo przemysłowe b 38.7 328.9 26.7 88.4 5.7 153.0 40 35 x x 49 65 30 26 66 58 74 78 x x 55 42 23 20 53 53 15 Nadwyżka (2+3) w mld zł Nakłady inwest.8 26.0 20.7 5.4 533.4 86.3 196.1 19.5 25.2 206.7 8.2 17.2 14.1 2.9 267. termin.8 28.5 Budownictwo b 9.Płynność finansowa ności tycje I II III krótk.4 290.0 69.3 133.3 2.3 34.7 33.1 13.

6 a 68.6 148.4 200.1 133.8 125.5 144.3 153.0 107.3 z tego Zadłużenie długo.7 73.6 455.7 162.5 305.0 69.8 33.8 93.4 82.0 106.4 463. III Płynność finansowa % 118. zadłużenie i potencjalny czas jego spłaty.6 53.5 181.9 6.5 85.9 125. ogółem przypada na: a 20.0 105.5 − przedsiębiorstwa duże b 58.7 38.6 193.2 124.3 140.4 69.0 26.7 119.7 30.9 189.8 102.8 132.0 16.8 664.0 94.3 139.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Tabela 73 Inwestycje i potencjalne możliwości ich finansowania nadwyżką inwestycyjną.6 58.8 97.2 145.4 298.5 63.4 533.6 119.krótkotermin.9 125. ogółem przypada na: − sektor prywatny − sektor publiczny 175.3 147 140 Z poz.0 200.0 30.3 163.4 181.3 32.2008 rok II w mld zł 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 8:7 % 32.9 57.9 124.2 438.3 77.4 38.4 36 31 65 56 40 35 36 34 41 35 102 96 121 111 110 102 106 103 103 94 146 140 155 143 156 148 152 149 142 134 Z poz.6 15.2 33.3 103.7 113.7 12.6 141.8 30.0 29. termin.0 155.1 6.6 54.7 49.8 770.6 162.3 302.8 248. (2+3) 4:5 I % 14 15 16 a .0 663.5 291.7 107.6 87.9 184.1 177.8 43.4 30.8 32.8 14.3 a 31.4 34.6 40 35 w mld zł Należ.8 47.4 339.7 29.1 433.0 36.1 14.5 31.8 337.1 208. krótk.7 128.InwesIlość ności tycje dni krótk.1 144. w mld zł 105 98 1 OGÓŁEM a b 119.2 37. − przedsiębiorstwa małe .5 522.6 50.7 133.7 37.8 67.0 44.2 179. należności oraz płynność finansowa w sektorach własnościowych i przedsiębiorstwach wg wielkości w latach 2008 i 2009 NadZysk AmortyNakłady wyżka netto zacja inwest.7 133.5 28.9 212.4 148.2 26.5 122.7 30.2 770.9 17.6 a b a b 57.8 15.5 26.0 95.6 131.8 43.0 206.6 124.0 − przedsiębiorstwa średnie b 28.4 34.0 30.7 59.6 42.4 131.1 106.6 120.2 Źródło: Sprawozdania finansowe F-01 z bazy danych CISG MG oraz obliczenia DAP MG.2 b 20.0 15.2 47.7 86.7 107.2009 rok b .8 30.0 134.9 40.4 237.

Ich efektem jest także wzrost produkcji nowoczesnych wyrobów. W strukturze nakładów (w cenach bieżących) dominowały wydatki na budynki i budowle (59. Nakłady inwestycyjne Poziom inwestycji jest bardzo ważnym elementem określającym stan gospodarki i jej perspektywy rozwojowe.0% do 22. w związku z globalnym kryzysem ekonomicznym.MINISTERSTWO GOSPODARKI * ** Przychody z całokształtu działalności podmiotów gospodarczych wyniosły w I kwartale 2010 roku 457.9%.3%.1. Wynik finansowy na działalności gospodarczej wzrósł o 71. Koszty uzyskania przychodów zmniejszyły się o 1. doszło do zatrzymania tego trendu (inwestycje zmniejszyły się o 0.2%.1% wobec 55.6% a wynik netto (18.7mld zł.3.7%).8 mld zł) wzrósł o 70. 92 93 Dotyczy podmiotów gospodarczych.0% niż przed rokiem92. wobec poniesionej rok wcześniej głębokiej straty (10. w których liczba pracujących przekracza 49 osób. Rentowność brutto i netto wzrosła odpowiednio do 5.4 mld zł).4 mld zł wykazując przyrost o 1.3.3% skutkując obniżeniem wyniku ze sprzedaży z 22. Nakłady inwestycyjne w 2009 roku wyniosły 220. Udział nakładów na maszyny i urządzenia stanowił 29.3% wobec 10. Koszty wzrosły szybciej.8 mld zł.0% i 4. o 2. w kolejnych latach notowano systematyczny wzrost wydatków na inwestycje.3 mld zł) o 87. Na działalności finansowej osiągnięto zysk (0. Inwestycje umożliwiają unowocześnienie gospodarki i właściwy jej rozwój. Po spadku nakładów inwestycyjnych w okresie 2001-2002 (efekt słabej koniunktury gospodarczej i pogorszenia kondycji finansowej firm). Nakłady inwestycyjne i polskie inwestycje zagraniczne 13. Przychody ze sprzedaży produktów. a na środki transportu 10.1%93).8%.6%.Znaczący przyrost wyniku na działalności finansowej był jedynym czynnikiem powodującym poprawę wyniku finansowego na działalności gospodarczej oraz wyników brutto i netto Wynik finansowy brutto (22. Wynik z pozostałej działalności operacyjnej obniżył się z 1.8%. Sytuacja taka trwała do 2008 roku włącznie.4 mld zł (o 9.7% wobec 32. towarów i materiałów ukształtowały się w wysokości 441. W 2009 roku. Wskaźniki rentowności wykazały zmiany różnokierunkowe. a także powodują poprawę jej efektywności i konkurencyjności. ceny stałe 202 .0%).0 mld zł (o 4.2 mld zł).5 mld zł do 1.1 mld zł do 21. 13.8 mld zł i były wyższe o 1. Rentowność ze sprzedaży obniżyła się do 4.0%.6% w 2008 roku).

1 105.2 51. około 15-proc.9 2006 81.8 19. handlu i naprawach oraz transporcie i gospodarce magazynowej. Udział nakładów na maszyny i urządzenia podobnie jak przed rokiem wyniósł 49.7 45.0 38.2 0.2 36.6 2007 191.1 94 Informacje zamieszczone w dalszej części niniejszego rozdziału dotyczą inwestycji przedsiębiorstw.2 20.6 41.7 191.1 mld zł i były niższe o 11.5%.1%.1 0.0 27.7 8.8 2006 154.8 2007 96.2 81.2 0.1 52. W strukturze nakładów dominowały wydatki na budynki i budowle (41.6 16.3 96.1 0.4 83.7 220.1 120.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Wykres 55 Zmiany nakładów inwestycyjnych w latach 2005-2009 w % w stosunku do roku poprzedniego (ceny stałe) % 30 20 10 0 -0.8 2008 217.2% do 8.5 2008 105. spadki miały miejsce w przemyśle przetwórczym. 203 .5 130.8 22.4 24. 49 pracujących Źródło: Roczniki Statystyczne GUS.9 70.1 94.3 217.9 46.9 154.6 11.8 26.1 Źródło: Biuletyny Statystyczne GUS. Pozostałe nakłady 0.8 11. gospodarowaniu ściekami i odpadami.3 7.7 8. Najgłębsze.6%.8 w przedsiębiorstwach o liczbie pracujących pow.2 0.3% w 2008 roku).5 0. Tabela 74 Nakłady inwestycyjne w latach 2005-2009 w mld zł Nakłady na środki trwałe w tym Lata Ogółem Razem budynki i maszyny i środki budowle urządzenia transportu w pełnej zbiorowości podmiotów 2005 131.4 10.1%.6 2009 220.7 13.5 22. Biuletyny Statystyczne GUS.8 34.3 65.4 47. Dane dla sekcji gospodarki i działów na podstawie klasyfikacji PKD 2007.8 23.5 67.0 40.9 17. Nakłady inwestycyjne w podmiotach powyżej 49 pracujących94 wyniosły 94.1 130.9 70.9% niż w roku poprzednim (ceny stałe).9 -20 2005 2006 2007 2008 2009 7.1 -10 -11. Zmniejszył się natomiast udział nakładów na środki transportu z 11.9 63.3 11. Spośród analizowanych sekcji wzrost nakładów nastąpił w dwóch: dostawie wody.2 pełna zbiorowość pow. w których liczba pracujących przekracza 49 osób. Nakłady inwestycyjne w cenach bieżących obniżyły się o 10.7% oraz w budownictwie o 1.2 0. 49 osób 2005 67.2 8.1 0.4% wobec 38. rekultywacji o 50.8 2009 94.1 0.6 103.

8% ogółu nakładów poniesionych w tej sekcji.1 74.6 17. poczynając od roku 2006 inwestuje wiele firm zagranicznych.5 86.4 6.4 5.1 100.203 1.9 34. produkcji koksu i produktów rafinacji ropy naftowej oraz w produkcji komputerów.5 97.8 124. jak np.5 92. wyrobów elektronicznych i optycznych.829 957 1.9 150.3 1. przyczep i naczep.9 48.374 2.065 2.5 86.2 6. poligrafii.3 141.126 3.1 99. wyrobów elektronicznych i optycznych − urządzeń elektrycznych − maszyn i urządzeń − pojazdów samochodowych.7 57. produkcji artykułów spożywczych oraz produkcji pojazdów samochodowych. Funai.8 66.Przetwórstwo przemysłowe . czy koreański LG.8 87.031 1. korka i wikliny − papieru i wyrobów z papieru − poligrafia i reprodukcja zapisanych nośników informacji − koksu i produktów rafinacji ropy naftowej − chemikaliów i wyrobów chemicznych − wyrobów farmaceutycznych − wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych − wyrobów z surowców niemetalicznych − metali − wyrobów z metali − komputerów .194 1.0 78.7 mln sztuk w 2008 roku i 23.1 2. Prawie 40% nakładów dokonanych w przetwórstwie przemysłowym poniesiono w trzech działach: produkcji koksu i produktów rafinacji ropy naftowej. Efektem poczynionych inwestycji w tym obszarze jest dynamiczny wzrost produkcji odbiorników telewizyjnych z 6.501 560 248 167 62 1. Orion.0 Dynamika 2009/2008 89.189 2.8 12.4 71.1 6.410 3. Tabela 76 Nakłady inwestycyjne w przemyśle przetwórczym wg działów PKD w mln zł Wyszczególnienie Przetwórstwo przemysłowe.997 2.095 1.2 5. spożywczych − napojów − wyrobów tytoniowych − wyrobów tekstylnych − odzieży − skór i wyrobów skórzanych − wyrobów z drewna.1 91. Wyniosły one prawie 6.129 417 976 Dynamika Struktura 2009/2008 2009 = 100 84.Dostawa wody.2 3.4 3.5 66.9 0.MINISTERSTWO GOSPODARKI Tabela 75 Nakłady inwestycyjne w poszczególnych sekcjach gospodarki w mld zł. 2008 105.405 2.1 58.9 76. 2008 41.7 3. gospodarowanie ściekami i odpadami.0 107.1 Spośród 22 badanych działów przetwórstwa przemysłowego wzrost inwestycji odnotowano jedynie w czterech działach: produkcji wyrobów tytoniowych.3 12.2 1.3 4.107 478 1.3 4.1 114.7 7.8 5.2 48.5 0.8 11.804 4.9 12.2 mld zł i stanowiły 17.477 2009 34.755 4.6 mln sztuk w 2005 roku do 16.419 644 2. Sharp.3 8.8 97. W tym ostatnim dziale spadek inwestycji 204 . gaz i wodę .1 41.433 532 1.722 457 6.2 4.7 101.8 2. ceny bieżące Wyszczególnienie Gospodarka Przemysł w tym: .904 426 4.4 5.0 10.4 mln sztuk w 2009 roku.2 2.Górnictwo i wydobywanie .702 2.124 732 642 164 163 54 531 1.9 71.9 5. przyczep.Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną.9 84.1 86.194 2.5 90.5 1.6 1. naczep − pozostałego sprzętu transportowego − mebli Źródło: Biuletyny Statystyczne GUS.8 Największych inwestycji w przemyśle przetwórczym dokonał dział produkcji koksu oraz produktów rafinacji ropy naftowej.320 4.2 66.0 85. W tym ostatnim dziale. rekultywacja Budownictwo Handel i naprawy Transport i gospodarka magazynowa Źródło: Biuletyny Statystyczne GUS. w tym produkcja: − art.481 2.4 1. Toshiba.4 81.2 0.2 9.1 2009 94.805 1.1 62.

874 2.041 44. Natomiast w odniesieniu do wartości kosztorysowej sytuacja jest zróżnicowana.834 18.3.741 1.262 25.6 138.889 8. gaz i wodę .1 80. gospodarowanie ściekami i odpadami.757 118.7%.0 86.994 93.742 2009 143.581 4.185 1.452 1.3.Górnictwo i kopalnictwo .841 mln zł (2.699 6.2 87. Spadek wartości kosztorysowej przekraczający 70% nastąpił w produkcji papieru i wyrobów z papieru.594 784 558 4.794 19. Jednak nakłady.330 1.343 mln zł (2.Przetwórstwo przemysłowe .605 37.543 16.280 35.3.429 88.927 7. wyrobów elektronicznych i optycznych (o 21.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI notuje się drugi rok z rzędu.8 mld zł. jak również spadku liczby rozpoczynanych inwestycji oraz ich wartości kosztorysowej. Globalny kryzys ekonomiczny spowodował zmniejszenie skłonności do inwestowania.396 108. − PGE Polska Grupa Energetyczna .912 1.778 8. Tabela 77 Inwestycje rozpoczęte w poszczególnych sekcjach gospodarki Wyszczególnienie Gospodarka Przemysł w tym: .052 3.7 137.7 55.062 134.347 935 500 5.3.4 61.Dostawa wody.286 2.637 1.486 mln zł w 2008 roku).188 2.880 2008 153.659 31.7 85. Zmniejszenie liczby rozpoczynanych inwestycji dotyczy wszystkich sekcji gospodarki.124 mln zł w 2008 roku) − PKN Orlen .490 4.8 109.262 3.332 24. budownictwie oraz transporcie i gospodarce magazynowej. Natomiast spadki przekraczające 50% miały 95 Lista 500.415 Dynamika 2009/2008 93.567 mln zł w 2008 roku).147 17.223 24.374 2.504 44.7 a/ liczba nowych zadań inwestycyjnych.726 mln zł (3. Najwyższe nakłady inwestycyjne w 2009 roku poniosły następujące firmy95: − PGNiG SA .463 18.891 5. 205 .824 72. o 18. rekultywacja Budownictwo Handel i naprawy Transport i gospodarka magazynowa a b a b a b a b a b a b a b a b a b 2006 116.7%).200 1.3 81. Wzrost wartości nastąpił w górnictwie i kopalnictwie. Głęboki spadek wartości kosztorysowej (o 45%) nastąpił w przemyśle przetwórczym.764 3. − Grupa Lotos .5 77.5 83.466 3.021 3. Znalazło to odzwierciedlenie zarówno w spadku poniesionych nakładów inwestycyjnych.036 1.718 939 486 5.560 2. Liczba nowych zadań inwestycyjnych (ponad 143 tys. Spośród działów przemysłu przetwórczego zwiększenie wartości kosztorysowej odnotowano jedynie w produkcji komputerów.726 mln zł (4.508 9.937 mln zł w 2008 roku).936 1.362 107.301 632 259 6.) zmniejszyła się o 6. W jeszcze większym stopniu zmniejszyła się wartość kosztorysowa tych zadań.849 4. gaz i gorącą wodę.9 79.819 - 2007 134.314 14.2 96. Rzeczpospolita z 29 kwietnia 2010 roku. wytwarzaniu i zaopatrywaniu w energię elektryczną.8% do 35.205 16.9 111.8 81. poniesione głównie przez inwestorów zagranicznych w latach wcześniejszych skutkowały modernizacją i istotnym zwiększeniem zdolności wytwórczych przemysłu motoryzacyjnego. produkcji koksu i produktów rafinacji ropy naftowej oraz w produkcji metali.5 72. b/ wartość kosztorysowa w mln zł nowo rozpoczętych inwestycji w cenach bieżących Źródło: Biuletyny Statystyczne GUS.051 3.Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną.746 90.

i może być oznaką niepewności. Większa ostrożność w planowaniu inwestycji przez eksporterów jest zjawiskiem nowym.0 95.7 . Podobnie.6 111. Komisja Nadzoru Bankowego.9 102.8 149.3. Rosnąca wartość inwestycji bezpośrednich za granicą wskazuje na dokonujący się wzrost potencjału polskich przedsiębiorstw. od kilku lat stanowią zauważalną pozycję bilansu płatniczego oraz stają się coraz bardziej istotne w praktyce życia gospodarczego. Tabela 78 Kredyty i depozyty przedsiębiorstw w latach 2006-2009 w mld zł Wyszczególnienie 1 2006 2 2007 3 2008 4 2009 5 Dynamika w % 4:3 5:4 6 7 Kredyty dla firm w tym na : 138.582 mln USD. Kolejnym źródłem pozyskiwania środków finansowych są kredyty bankowe. nie obserwowanym przed kryzysem.nieruchomości 21. 2008 rok) stanowią zaledwie 0. kwiecień 2010 rok 97 Według World Investment Report przygotowywanego przez UNCTAD.0 Źródło: Raport o sytuacji banków w 2009 roku. Po głębokim załamaniu optymizmu inwestycyjnego w grupie eksporterów wywołanym spowolnieniem koniunktury w 2008 r. polskie inwestycje bezpośrednie za granicą o wartości 2. W przedsiębiorstwach przetwórstwa przemysłowego od dwóch kwartałów obserwujemy wyhamowanie wzrostu zainteresowania nowymi inwestycjami.7 .3 47.3 13. co do kształtowania się koniunktury zagranicznej. Tak poważne zmniejszenie wartości kosztorysowej inwestycji w 2009 roku nie może napawać optymizmem odnośnie wielkości nakładów realizowanych w roku 2010.1 137. którzy posiadali inwestycje w fazie realizacji zapowiadają ich kontynuację. – NBP. traktując te działania jako uzupełnienie swojej aktywności na rynku krajowym.6 212.3 Depozyty przedsiębiorstw 125. Pozytywnie natomiast należy ocenić fakt.1 166.4 171.4 90. które decydują się na podjęcie ekspansji kapitałowej także poza granicami kraju. jak w poprzednich kwartałach.0 48. 129. 96 Informacja o kondycji sektora przedsiębiorstw ze szczególnym uwzględnieniem stanu koniunktury w I kwartale 2010 r.9 144. maszyn i urządzeń oraz pozostałego sprzętu transportowego. że niemal wszyscy inwestorzy. oraz prognoz koniunktury na II kwartał 2010 r. 2010 r.7 46.działalność bieżącą 74.0 103.5 99.2.7 . przedsiębiorstwa sfinansują nowo rozpoczynane inwestycje najczęściej z własnych środków finansowych. ale znaczenie kredytów w finansowaniu inwestycji jest obecnie niższe niż w poprzednich latach. Mimo dalszej poprawy sytuacji ekonomicznej zainteresowanie inwestycjami jest nadal niewielkie. Nadal będzie zwiększać się aktywność inwestycyjna dużych przedsiębiorstw.4 100.6 123. Polskie inwestycje zagraniczne Polskie inwestycje bezpośrednie za granicą.inwestycje 42.8 111.0 137. przedsiębiorstwa te wciąż rzadziej decydują się na rozpoczęcie nowych inwestycji niż firmy zaopatrujące wyłącznie rynek krajowy.MINISTERSTWO GOSPODARKI miejsce w produkcji wyrobów farmaceutycznych. 206 . Na samofinansowanie inwestycji pozwala relatywnie dobra rentowność i rosnące depozyty na rachunkach bankowych.7 222. Wg NBP96 nie należy szybko spodziewać się większych zmian aktywności inwestycyjnej w sektorze przedsiębiorstw.454 mln EUR (3.3 34.1 64. choć na tle innych państwa świata nie przedstawiają się imponująco97.8 64. Mniej optymistycznie rysują się perspektywy w sektorze MSP.6 89.19% światowych przepływów kapitałowych z tytułu inwestycji dokonywanych za granicą.

Relatywnie niska wartość inwestycji w 2009 roku wynikała przede wszystkim ze spowolnienia aktywności gospodarczej od IV kwartału 2008 roku.4 mld EUR. − konsolidacja w ramach branży. Polscy przedsiębiorcy w 2009 roku ulokowali za granicą środki o wartości 2.5%) oraz Republikę Czeską (1.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Podstawowymi motywami decydującymi o podejmowaniu przez polskie przedsiębiorstwa inwestycji za granicą są przede wszystkim: − pojemne rynki lokalne. choć biorąc pod uwagę korektę danych – wynik ostateczny może być nieco wyższy. 9. tj. − dodatkowe możliwości eksportu na rynek inwestowania.7 mld EUR). 21. W 2007 roku odpływ kapitału netto z tytułu inwestycji bezpośrednich wyniósł 4. ale także w skali całego globu. Tak znaczne zmniejszenie wartości polskich inwestycji bezpośrednich za granicą w ostatnich 2 latach było wynikiem zjawisk kryzysowych obserwowanych na całym świecie. iż nieznacznie zostanie przekroczona wartość polskich BIZ notowana w bardzo niekorzystnym 2008 roku.052 2007 3. a rok później.4 mld EUR.0 mld EUR). która w latach 2006-2007 stanowiła około 40% wartości polskich inwestycji bezpośrednich. − niższe jednostkowe koszty pracy. Biorąc pod uwagę kryterium geograficzne.1 mld EUR. W podziale uwzględniającym poszczególne państwa najwięcej należności przypadało na: Szwajcarię (3.6% całości należności. − możliwości szerszej ekspansji eksportowej na pobliskie rynki.7 mld EUR w roku 2005. najwięcej należności z tytułu polskich BIZ przypadało na państwa Unii Europejskiej (58. Wg stanu na koniec 2008 roku skumulowana wartość polskich inwestycji za granicą wynosiła 16. 8. co było wynikiem dużej jednostkowej transakcji przejęcia spółki zagranicznej przez polski podmiot. Znaczący wpływ miało także zmniejszenie się kategorii kapitał w tranzycie98.952 2008 1. 21. co było spowodowane kryzysem finansowym. Utrudniony dostęp do źródeł finansowania spowodował ograniczenie w transferach kapitału w formie BIZ. nie tylko w Polsce.8%). 23%.0 mld EUR. Kapitał w tranzycie definiuje się jako napływ zagranicznych środków powiększających kapitały własne krajowych przedsiębiorstw bezpośredniego inwestowania.5 mld EUR.0%). podczas gdy w roku 2008 zmniejszyła się do ok. aczkolwiek przewyższający bądź zbliżony do poziomu osiągniętego w 2005 roku. 2005 2. według stanu na koniec 2008 roku. Odpływ polskiego kapitału w postaci BIZ wyniósł 7.1 mld EUR.8 mld EUR) i Litwę (0. Tabela 79 Polskie bezpośrednie inwestycje zagraniczne w latach 2005-2009 (mln EUR) Rok Wartość * dane wstępne Źródło: NBP.2 mld EUR w 2002 roku do 2. W latach 1994-2000 wartość polskich inwestycji bezpośrednich za granicą pozostawała na niskim poziomie nie przekraczającym z reguły 50 mln EUR rocznie. Luksemburg (3. 98 207 .730 2006 7. Następnie środki te są inwestowane przez spółki krajowe w tworzonych oddziałach lub spółkach mających siedzibę poza granicami Polski. kiedy odnotowano najniższą ich wartość w ostatnim 5leciu. według wstępnych danych Narodowego Banku Polskiego – 2.4 mld EUR).0 mld EUR. W kolejnych latach nastąpiło przyspieszenie w tym zakresie i wartość kapitału transferowana za granicę wzrosła z 0. Wielką Brytanię (0.0 mld EUR. Niderlandy (1.074 Wstępne dane z roku 2009 wskazują. W kolejnych latach wynik ten był niższy. − ochrona własnej pozycji konkurencyjnej.992 2009* 2. Rok 2006 był pod tym względem rekordowy.

w których mogłyby działać polskie przedsiębiorstwa. W szczególności dotyczy to takich sektorów jak przemysł samochodowy czy elektroniczny. Ponadto wraz ze wzrostem ilości realizowanych projektów inwestycyjnych. Ramka 17 Polskie inwestycje zagraniczne w 2009 roku99 Aktywność polskich inwestorów bezpośrednich na rynkach zagranicznych była w 2009 roku nieco niższa od notowanej rok wcześniej.MINISTERSTWO GOSPODARKI W podziale na rodzaj działalności najwyższy stan należności z tytułu polskich inwestycji zagranicznych w 2008 roku był notowany w kategorii pozostałe nigdzie niesklasyfikowane (10.5% w stosunku do 2007 roku). Główne miejsca lokowania polskich BIZ w 2009 roku. Napływ BIZ do Polski 13. usługach ogółem (3. wzrost o 8.4. poszukujących możliwości działania na rynkach zagranicznych. jak też z tytułu uzyskiwanych i reinwestowanych przez nie zysków.3 mld. Kraj Hiszpania Rumunia Czechy Niemcy Rosja Ukraina Liczba projektów 3 3 2 2 2 2 Szacunkowa/ deklarowana wartość (mln EUR) 20 14 18 12 5. nieruchomości bankowość. Wiązać się to będzie z rosnącym doświadczeniem w zakresie zasad funkcjonowania na tych rynkach oraz nabywaniem umiejętności w poszukiwaniu właściwych pozycji rynkowych. przy czym również zdecydowanie rzadziej inicjowali oni inwestycje typu greenfield. Rola i znaczenie zagranicznych firm w polskiej gospodarce systematycznie wzrasta. Rola i znaczenie firm z udziałem kapitału zagranicznego Trudno byłoby obecnie wyobrazić sobie funkcjonowanie polskiej gospodarki bez udziału w niej podmiotów zagranicznych.6%) oraz w przetwórstwie przemysłowym (1. intensywność tych działań może nieco osłabnąć. nieruchomości przemysł spożywczy.1. nie tylko poprzez formy tradycyjne. 13. jak handel czy przedstawicielstwa handlowe. dystrybucja materiałów budowlanych informatyka. 99 Szacunki DAP MG.5 19 Dominujące branże Informatyka. w związku z globalnym spowolnieniem gospodarczym. wzrost o 33. handel detaliczny. 30 dużych projektów inwestycyjnych (wobec ok. 70 w 2008 roku). Tylko jeden z nich był przedsięwzięciem od podstaw (podczas gdy rok wcześniej było 11 takich projektów). spadek o 2. materiały wykończeniowe Można oczekiwać. 208 .4. Świadczy to o rozwoju gospodarki oraz rosnącej aktywności przedsiębiorstw. odpływ kapitału z tego tytułu będzie zwiększał się poprzez rosnące obroty kredytowe z przedsiębiorstwami inwestowania zagranicznego. ale również przez bezpośrednie zaangażowanie kapitałowe. materiały budowlane informatyka przemysł drzewny. Zrealizowano lub rozpoczęto realizację ok.6 mld EUR. że w perspektywie długookresowej będzie następował wzrost aktywności inwestycyjnej polskich podmiotów na rynkach zagranicznych. W przekroju branżowym BIZ dominowały przejęcia zagranicznych firm z branży informatycznej oraz produkujących materiały budowlane i wykończeniowe.0%).4 mld. Tym niemniej tendencja zostanie zachowana i obecność polskich inwestorów w innych krajach będzie coraz bardziej widoczna. W najbliższych latach.

Dotyczy całej zbiorowości.068 37.4%.213 36.922 podmioty gospodarcze.060 81.9% wydatków na aktywa trwałe wszystkich podmiotów z udziałem kapitału zagranicznego).5%.1 mld zł.963 77.629 17.758 1.8% oraz 10.909 1.350 c 8.808 10.958 5. listopad 2009.059 306.955 24. a eksportu – 141.711 219.863.824 267.9 1. co było wynikiem globalnego kryzysu.770 23. co stanowiło 44.965 2.779 13.362 przemysł b 3.681 2.534 195.363 740.980 1.569 131.638 169.438 c 3. Firmy z udziałem kapitału zagranicznego pokaźne sumy przekazują na inwestycje i poszerzenie skali swojej działalności.5 321. Najwięcej środków inwestowały firmy prowadzące działalność w zakresie przetwórstwa przemysłowego (36.9.520 5.1 1.328 930.747.029 41.3% wszystkich firm z udziałem kapitału zagranicznego.409 5.425.141 95.014 28.285.034 4.693 a 7. w tys.498.346 1.469 2.859 b 46.971 8.5 5.867 7.301 1.919 4.4 1. Wartość ich eksportu była wyższa o 2.525 187. W perspektywie długookresowej obserwowana była tendencja zmniejszania się udziału spółek zagranicznych w imporcie. gospodarką magazynową i łącznością.5 731.1% całego importu. c/ dane za 2008 r.7 279.524 20.6 5.299 1.156 194.064 2.2. Na kolejnych miejscach uplasowały się podmioty zajmujące się obsługą nieruchomości i firm oraz transportem.6 807.4% w porównaniu z rokiem poprzednim.408 naprawy c 2.111 217.3% w porównaniu z rokiem poprzednim. Na pozyskanie nowych aktywów trwałych firmy te w 2008 roku przeznaczyły kwotę 81. materiały i półfabrykaty na cele produkcyjne – 47.074 99.002 2. b/ dane za 2007 r.506 2.4% wartości importu.6% wyższą w porównaniu z rokiem poprzednim.962 b 7. W 2008 roku działalność eksportową prowadziły 8.521 41.397 379.486 429.922 6. osób 4.143.901 39.041 a 1.603 2.417 1. których udział stanowił odpowiednio 17.143 40.594 459. Wartość importu była wyższa o 5.204 2.785 230.6% przychodów wszystkich podmiotów z udziałem kapitału zagranicznego oraz w handlu i naprawach – 314. wykazujących zysk brutto netto a 45.370 33. i były o 9.6 mld zł tj.344 27539 4.5 786. Liczba firm Przychody ogółem w tym z eksportu Wynik finansowy (saldo) brutto netto Liczba jedn. o 8.1 Firmy z udziałem kapitału zagranicznego odgrywają również bardzo istotną rolę w obrotach polskiego handlu zagranicznego. W przetwórstwie przemysłowym import surowców i materiałów na cele produkcyjne stanowił 78.422 109.433. Tabela 80 Podstawowe kategorie finansowe spółek z udziałem kapitału zagranicznego o liczbie pracujących powyżej 10 osób na tle podmiotów składających bilans w latach 2006-2008 (stan na koniec roku) w mln zł Wyszczególnienie Podmioty składające bilans w tym: spółki z udziałem kapit.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Przychody spółek z udziałem kapitału zagranicznego (dotyczy całej zbiorowości) w 2008 roku100 wyniosły 970.346. co stanowiło 42. Odpowiednie wielkości dla całego naszego handlu zagranicznego wynoszą: 151.276 56.388 2. Najważniejszą pozycję w imporcie stanowią surowce. Rok 2008 załamał oba te trendy.611 8. zagr. Tym niemniej w porównaniu z 2005 rokiem dynamika importu zagranicznych firm działających w Polsce wyniosła 145.4 i 140.368 5. Takie 100 101 Dane dotyczące 2009 roku zostaną zaprezentowane przez GUS na początku 2011 roku.288 handel i b 1. Najwyższe przychody z całokształtu działalności uzyskały podmioty funkcjonujące w przetwórstwie przemysłowym .619 852.2% wyższe niż w roku poprzednim.0 257.149 4. Wzrastał natomiast sukcesywnie ich udział w eksporcie. 209 .298 265.0 mld zł.283 a/ dane za 2006 r. Firmy zagraniczne mają także znaczący udział w polskim imporcie.412 c 50.090 299. GUS. Źródło: Działalność gospodarcza spółek z udziałem kapitału zagranicznego w 2008 roku.264 303.876 3.433 39.028.3 mld zł101.351 36.845 a 3. Liczba prac.244.476 46.

8 343.203 5.826.565 45.434 7.5 ring. W porównaniu z rokiem poprzednim liczba pracujących zwiększyła się o 78.685 3.761 4.6 Indesit.028.4 97.853 6. udział eksportu w sprzedaży i zatrudnienie w niektórych zagranicznych firmach w Polsce w latach 2007 .9 73.114.0 405.429 2.6 import 191.0 Electrolux 2.889 6. Po rekordowym 2007 roku kiedy do Polski napłynęło ponad 17.0 94.501 2.459 3.5 279. Dane dotyczą pełnej zbiorowości spółek.2 95.826.0 251. Napływ BIZ do Polski Rok 2008 pod względem napływu BIZ do Polski odzwierciedlał kryzysowe tendencje obserwowane w tym zakresie w skali całego świata.9 56.083 19. osób.268.7 61. Zatrudnienie (etaty) 2007 2008 2009 4. Wałbrzych Razem 41. Liczba pracujących w spółkach z udziałem kapitału zagranicznego na koniec 2008 roku wynosiła 1.947 7. Tabela 81 Wartość eksportu i importu oraz udział spółek zagranicznych w obrotach polskiego handlu zagranicznego (w mln zł) Wartość polskiego HZ 2005 2006 2007 2008 Źródło: GUS.2 85.6 89.0 218. wg danych Narodowego Banku Polskiego.9 62.010. zwłaszcza w branżach.405 1.4 55.9 76.4 57.877 1.0 Bielsko-Biała Philips Lighting Poland.6 58.1 import 328.030.111 2. Warszawa 2.4 BSH.192.165 34. Spadek wartości inwestycji zagranicznych był wynikiem utrzymującej się ogólnej dekoniunktury w światowej gospodarce.3 63.1 65. szczególnie wtedy. 13. GUS.322 2.4 88.1 Wiele dużych zagranicznych firm działających w Polsce należy równocześnie do największych eksporterów. listopad 2009 r.0 GlaxoSmithKline 2.693 3.230 1.647 96.889 2.056 2.194 1.239 1. 102 210 .919 7.173 5.854 15. których produkcja kierowana jest w zdecydowanej większości Działalność gospodarcza spółek z udziałem kapitału zagranicznego w 2008 roku.MINISTERSTWO GOSPODARKI kształtowanie się relacji w zakresie eksportu i importu dowodzi.027.0 497.001 1.2 67.1 Udział spółek zagr.133 6.064 947 6.3 Fiat Auto Poland Volkswagen Poznań Fiat-GM Powertrain 4.5 95.4 214.625 75.0 74.2009 Nazwa firmy Przychody ze sprzedaży w mln zł 2007 2008 2009 11. iż działalność gospodarcza spółek zagranicznych w Polsce nakierowana jest głównie na eksport.946 x x Źródło: Lista 500 największych firm w Polsce wg dziennika Rzeczpospolita.2 mld EUR.025 33.0 386.623 3. osób102.173.703 2.0 65.743 Udział eksportu w sprzedaży w % 2007 2008 2009 85.167 2. Są to przede wszystkim firmy z branży motoryzacyjnej.382 7.926 x 31.0 394.780. Obserwowane w ostatnim okresie trudności.516.665 3.671 3.532 tys.312 1.828.458 4.416 8.857 3. kiedy dokonywane są w formie inwestycji od podstaw (greenfield). Tabela 82 Przychody ze sprzedaży.282 56.0 456.0 69.779.383. A takie właśnie inwestycje stanowią w ostatnich latach coraz większy udział w ogólnej kwocie BIZ. 3.0 mld EUR i była niższa o 42% w porównaniu z rokiem poprzednim.4.635 2.0 tys.860 1.8 264.150 88.9 61.556.633 67.0 245. Łódź 1.2.0 95. w obrotach polskiego HZ (%) w eksporcie w imporcie 61.606 2.0% zatrudnionych pracowało w spółkach zajmujących się przetwórstwem przemysłowym.447 51.452 1.6 74. zagr.750 2.3 Spółki z udziałem kap.0 Toyota Motor Manufactu2.616 2.2 62. w roku 2008. eksport 288. eksport 177. Ponad 50. wartość BIZ wyniosła 10.216 73.372 1.3 64.207 57.225 Inwestycje zagraniczne wpływają pozytywnie na rynek pracy.

ale od 2004 r. w tym w Polsce.762 mln EUR odnotowanych w 2007 roku). Porównując wielkość napływu BIZ do Polski w poszczególnych latach. Druga z kategorii wskazuje. Osłabienie koniunktury gospodarczej w Polsce i na świecie obserwowane od początku drugiej połowy 2008 roku. odsetek tego typu inwestycji systematycznie się zmniejsza. iż inwestorzy zagraniczni coraz częściej i chętniej traktują należące do nich polskie firmy jako swoisty przyczółek do inwestowania w innych krajach. ze inwestor bezpośredni poprzez fakt posiadania znacznej części przedsiębiorstwa bezpośredniego inwestowania (co najmniej 10%) ma wpływ na decyzję o pozostawieniu w przedsiębiorstwie należącego do niego zysku. łączne straty inwestorów zagranicznych przewyższyły osiągnięte przez nich zyski) i wyniosła -438 mln EUR (wobec 6. Wykres 56 Napływ BIZ do Polski w latach 2001-2009 w mld EUR 18 16 14 mld EUR 12 10 8 6 4 2 0 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 6.3% napływu BIZ do Polski.3 10.3 8.0 8. Rośnie natomiast znaczenie innych pozycji BIZ. ważne jest uwzględnienie ich struktury. Reinwestowane zyski wlicza się wyłącznie w przypadku inwestycji bezpośrednich.3 10. Wynika to z tego. W latach poprzednich znaczący udział miały duże prywatyzacje. W tym samym okresie wartość środków z tytułu kapitału w tranzycie wyniosła 429 mln EUR.spadek zysków z prowadzonej działalności gospodarczej powodował zwiększenie awersji do ryzyka i redukcję nowych inwestycji w celu utrzymania ich bieżącej płynności. 103 211 . Odmiennie niż w poprzednich latach – w 2008 roku wartość reinwestowanych zysków była ujemna (tj.4 4. przede wszystkim w państwach Europy Wschodniej. Wzrost pierwszej z pozycji dowodzi dobrej kondycji finansowej inwestorów zagranicznych oraz potwierdza plany zagranicznych firm na dalsze inwestowanie i poszerzanie zakresu swojej działalności właśnie w Polsce.4 4.7 16.3 15. w tym reinwestowanych zysków103 oraz kapitału w tranzycie104.7 Źródło: NBP. a co za tym idzie . rok 2009 – dane szacunkowe. Nie dotyczą one inwestycji portfelowych ani pozostałych inwestycji.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI na eksport. 104 Napływ zagranicznych środków powiększający kapitały własne przedsiębiorstw zagranicznych odnotowany w danym roku sprawozdawczym i w tym samym okresie sprawozdawczym inwestowane przez spółki krajowe w tworzonych oddziałach lub spółkach mających swoją siedzibę za granicą. wpływały niekorzystnie na wyniki finansowe tych firm. co stanowiło 4. Zgodnie z zasadami sporządzania bilansu płatniczego reinwestowane zyski są traktowane tak jakby zostały wypłacone inwestorowi zagranicznemu i dopiero potem ponownie przez niego zainwestowane. Wykorzystują w ten sposób ich potencjał i wiedzę dotyczącą prowadzenia działalności na innych rynkach. a co za tym idzie na ich możliwości finansowania nowych inwestycji.

− Francji 12. należy m. BIZ wg krajów pochodzenia kapitału W Polsce najwięcej od lat inwestują firmy z krajów europejskich. motoryzacji i elektroniki. a jednocześnie stwarzają relatywnie dużą ilość miejsc pracy.842 3.715 2006 4. Prognozy dotyczące wielkości napływu zagranicznych inwestycji w 2010 roku nie przewidują osiągnięcia przez nie wartości obserwowanej w rekordowym 2007 roku.MINISTERSTWO GOSPODARKI Tabela 83 Struktura napływu BIZ do Polski w latach 2005-2008 w mln EUR Kapitały własne Konwersje ReinweKapitał w formie Innych Rok Nierucho. jaką zainwestowano w Polsce do końca 2008 roku.6%. Kredyty inwesto rów 1. Natomiast wzrostu należy oczekiwać w tych branżach.3.800 372 63 15 337 2.510 2007 3. a więc w sferze szeroko rozumianych usług.021 448 556 15 456 -438 Źródło: Zagraniczne inwestycje bezpośrednie Polsce w 2008 roku. Najwyższe kwoty zainwestowały w Polsce firmy pochodzące z: − Niderlandów 22.958 5. Do branż.382 392 62 5 907 4. Okres gorszej koniunktury gospodarczej to również dobry moment na fuzje i przejęcia. Słabe tempo wzrostu gospodarczego w krajach Unii Europejskiej. Inwestycje tego typu są zdecydowanie mniej kapitałochłonne. − Niemiec 18.576 17.6 mld EUR oraz 1. 13.514 540 611 19 908 6.1 mld EUR. Ożywienie spodziewane jest także w handlu detalicznym i hurtowym. Niderlandów i Francji odpowiednio 1.3 mld EUR105.6 mld EUR. NBP. których produkcja nakierowana jest na eksport tj. skąd napływa do Polski około 80% zagranicznych inwestycji z pewnością zdeterminuje wielkość napływu BIZ do Polski. W 2008 roku inwestycje z państw UE stanowiły 96. w tym głównie z krajów Unii Europejskiej.in. najwięcej kapitału pochodziło z krajów Unii Europejskiej – 85.7 mld EUR. Najwięcej kapitału napłynęło z Niemiec. 212 .3 mld EUR.972 Według wstępnych szacunkowych danych NBP w 2009 roku napłynęło do Polski w formie BIZ 8. w których należy się spodziewać zwiększonej aktywności inwestorów.762 2008 5. Spadek inwestycji dotyczyć będzie tych sektorów polskiej gospodarki. 1. Część inwestorów odkłada swoje projekty na później. Z drugiej strony właśnie kryzys zachęca do inwestowania w naszym kraju i do przenoszenia produkcji do Polski.stowane zakupów udziałów. przede wszystkim w zakresie tworzenia ośrodków usług biznesowych (BPO) oraz centrów usług wspólnych (SSC). nie rezygnując jednak zupełnie z inwestycji w Polsce.0 mld EUR. styczeń 2010 r.196 9.9% ogólnej kwoty napływu BIZ do Polski. Z ogólnej kwoty 115.4.5 mld EUR. Kredytów Dywidend zobozyski na mości akcji oraz aportów wiązań na na udziały udziały rzeczowych udziały 2005 2. np. Związane jest to z utrzymującą się jeszcze na świecie niepewnością związaną z kryzysem finansowym. w których zagraniczne firmy poszukują możliwości obniżenia kosztów funkcjonowania.318 4. energetyka i szeroko pojęta ochrona zdrowia. 105 Dane szczegółowe dotyczące napływu BIZ za 2009 rok NBP opublikuje w końcu 2010 roku.260 15.917 Ogółem napływ kapitału 8.

116.2 693.0 364.9 1.8 .678.408.0 274.15 Wielka Brytania 422.259.0 261.0 473.339.9 Czechy 12.3 120 100 mld EUR 80 63.20 1.5 3.4 15.9 15.4 155.6 60 45.7 182.8 1.2 Singapur 2.019.4 4.783.1 92. 3.8 563.6 96.3 1.308.2 30.345.1 Chiny 36.4 Niemcy 1.891.9 840.9 194.8 647.8 13.0 92.971.1 454.8 Hiszpania 189.7 234.9 539.2 13.9 332.77.1 308.575.7 1.675.4 50.168.8.7 1.1 1.6 1.9 Wykres 57 Stan zobowiązań z tytułu BIZ na koniec lat 2003-2008 121.6 -301.137.2 25.3 1.9 797.196.6 18.118.4 3.6 10.516.276.1 USA 643.028.8 2.680.5 7.6 .9 296.8 707.23 Węgry .9 34.0 Źródło: Zagraniczne inwestycje bezpośrednie Polsce w 2008 roku.5 -43.9 2.6 871.0 Japonia 239.1 -109.618.290.784.802.7 317.4 1.7 415.154.8 Cypr 74.7 1.18 Słowenia .967.38.7 Rosja 28.1 UE-15 6.6 1.24 2 Kraje AP w tym: 650.3 205.810.110.3 2.8 1.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Tabela 84 Struktura geograficzna napływu BIZ do Polski wg kraju pochodzenia kapitału oraz stan zobowiązań na koniec 2008 roku w mln EUR Lp.414.7 6.6 116.9 319.2 1.4 Francja .5 394.3 Belgia 71.048.17 1.2 149.7 424.8 95.3 -29.2 10.3 27.2 128.3 3.5 115.1 1.8 22.0 4.19 Szwajcaria 243.21 Ukraina 193.8 113.5 3.6 2.0 2.1 1.8 147. NBP.8 470.4 2.5 .6 846.7 12.9 5.8 325.6 -5.1 567.3 Irlandia 120.8 566.9 1.1 Szwecja 456.091.7 22.4 Korea Płd.252.810.3 95.4 1.3 2.604.0 9.9 297.2 Austria 574.1 Norwegia .8 1.6 Dania 491.250.0 2008 10.0 0.31.4 784.2 328.6 1.5 209.369.8 Azji w tym: 310. .429.6 1 Europa w tym: 7.7 3.3 1.100.145.234.4 191.44.18.3 187.3 706.9 Ogółem 8.4 1.029.4 -32.7 2.7 113. NBP.90.11 Niderlandy 413.708.0 14.463. 213 .638.6 20.083.16 Włochy 171.0 7.1 1.0 947.1 48.5 1.2 -28.0 1.7 .0 352. Kraje 2005 2006 2007 15.12 1.9 1. Zobowiązania na koniec 2008 r.4 9.3 236.5 Finlandia 445.4 847.1 127.362.9 430.4 -218.2 376.0 3.090.22 1.13 Portugalia 82.294.3 253.9 1.0 3.0 69.3 18.5 1.024.142.2 1.7 Grecja 7. 103.9 Źródło: Zagraniczne inwestycje bezpośrednie w Polsce.5 .10 Luksemburg 1.2 17.1 2.5 1.14 1.3 1.5 1.7 513.8 -1.6 103. styczeń 2010 r.2 370.1 305.887.5 455.9 40 20 0 2003 2004 2005 2006 2007 2008 76.6 4.

4. których sytuacja w 2008 roku uległa zdecydowanej poprawie. Polska produkować będzie nawet 40 mln sztuk telewizorów. w tym zajmujące się produkcją środków transportu. Volvo. produkcję sprzętu transportowego. oprócz przetwórstwa przemysłowego były: obsługa nieruchomości. Bardzo duże inwestycje zrealizowały także firmy zajmujące się produkcją telewizorów. Toyota.3 mld EUR. Firmy zagraniczne. Zarówno w 2008 roku. Struktura sektorowa napływu BIZ Do końca 2008 roku najwięcej środków finansowych zagraniczne firmy zainwestowały w przemyśle – 40. General Motors. Zmniejsza się ilość inwestycji lokowanych w przetwórstwie przemysłowym. Rośnie znaczenie krajów azjatyckich. która to branża wyprzedziła dotychczasowego lidera tj. Szacuje się. kiedy fabryki osiągną pełną zdolność produkcyjną. szczególnie pod względem otwierania ośrodków usług biznesowych (BPO) oraz centrów usług wspólnych (SSC). Isuzu. Kolejnymi ważnymi obszarami inwestowania. Wynika to z faktu. Zmiany spowodowane spowolnieniem gospodarczym na świecie potwierdziły.9 mld EUR. głównie Japonii. z których napływa do Polski kapitał zagraniczny. Szczególnie duży wzrost BIZ odnotowano w obszarze usług księgowych. Orion i inne.5 mld EUR. Man i inne. Skala tych inwestycji dowodzi. iż branże tradycyjne są bardziej odporne na kryzys. Zmianie ulegają także kierunki.MINISTERSTWO GOSPODARKI 13. równie ważnym obszarem inwestowania w ostatnich latach pozostawała elektronika. co zaspokoi trzy czwarte europejskiego zapotrzebowania na ten sprzęt. iż trzecia część centrów outsourcingowych w Europie Środkowej i Wschodniej zlokalizowana jest w Polsce. w zdecydowanej większości kontrolowani przez kapitał zagraniczny. Innym. jak i w latach poprzednich napłynęła do Polski znacząca kwota do szeroko rozumianego sektora usług.4. należą do ścisłej czołówki największych eksporterów. iż Polska stała się znaczącym centrum usług. Sharp. pośrednictwo finansowe oraz handel i naprawy. w tym najwięcej w przetwórstwie przemysłowym – 35. Pomimo spadku inwestycji w branży motoryzacyjnej. Wartość BIZ w tym obszarze tylko w 2008 roku wyniosła 1. a ponadto rozwój tego sektora w Polsce sprzyja także zwiększeniu produkcji u kooperantów. Ponad 80% produkowanych w Polsce telewizorów kierowana jest na eksport. zarządzania i doradztwa. Korei i Chin. W sferze produkcyjnej największe środki ulokowano w produkcji artykułów spożywczych. Największą inwestycją w tym zakresie była uruchomiła w 2007 roku w Łodzi fabryka amerykańskiej firma Dell (zakłady w 2010 roku zostały odsprzedane tajwańskiej firmie Foxconn). Dodatkowy wkład wnieśli także producenci wyrobów tytoniowych.8% ogólnej kwoty BIZ w Polsce. iż zdecydowana większość jej produkcji jest kierowana na eksport. co stanowiło 34. Już obecnie szacuje się. W branży motoryzacyjnej głównym inwestorami pozostały duże międzynarodowe koncerny samochodowe takie jak: Fiat. Dotyczy to takich firm jak Toshiba. Rosną natomiast inwestycje lokowane w sektorze usług. pozostaje ona niezwykle ważna z punktu widzenia całej gospodarki (drugie miejsce pod względem zaangażowanego kapitału zagranicznego). 214 . napojów i wyrobów tytoniowych. LG Funai. Volkswagen. Świadczy to także o pewnych nowych trendach jakie zaczynają się pojawiać w zakresie BIZ. Dzięki inwestycjom tych firm Polska stała się potentatem w produkcji nowoczesnych telewizorów (planowane jest także uruchomienie produkcji odbiorników TV wykorzystujących najnowsze technologie takie jak 3D oraz LED). iż do końca 2010 roku.

w tym produkcja: 3. 366.5 6.737.3 1.425.758.654.7 .2 487.6 2.2 3. i odzieży 3. NBP.9 893.9 . Tabela 86 Najważniejsze pozycje w polskim eksporcie w mln EUR 2007 Wyszczególnienie Pojazdy samochodowe Części i akcesoria do pojazdów samoch. Kolejne publikowane przez różne międzynarodowe ośrodki badawcze rankingi dotyczące atrakcyjności inwestycyjnej wskazują na to.6 Źródło: Zagraniczne inwestycje bezpośrednie w Polsce.203.227.5 1.2 8.2 179.8 -101.8 4.626.272.9 0.0 91.3 Budownictwo 415.2 2.3 621.157.614.8 109.3 344.083.8 407.962.6 5.1 .679.0 .6 2.609.776.581.464.1 6.6 2.738.953.4 3.3 Łącznie 15.0 Mniejsza wartość inwestycji zagranicznych.wyr.8 -24.500.2 1.4 4.9 17. tytoniu 394.4 Zaopatrywanie w energię elektr.041. publik.504.054.9 17.9 2.0 1.153.4 2. dział.8 3.3 3. doradztwo Hotele i restauracje 36.715.469.8 1.4 .maszyn.4 Transport gosp. jakie napłynęły do Polski w 2009 roku.6 .9 Struktura w% 34.4 Przetwórstwo przem.7 274.312..0 67.1 181.708.5 100.291.9 343.2 1.9 0.4 2.3 3.1 4.5 0.9 1.1 215 ..6 115. eksport 5.153.3 113.1 455. zarządzanie.6 453.996. informatyka.7 saldo 3.obsługa nieruchomości 3.541.6 .379.6 .4 554.7 2.5 433.1 Zakupy i sprzedaż nieruchomości 909.1 .612.2 2.2 73.315.585.735.8 15.2 31.1 Obsługa nieruchom.3 .929. Silniki spalinowe i tłokowe z zapłonem samoczynnym Aparatura odbiorcza dla TV i radia Meble * dane szacunkowe Źródło: GUS.5 20.usługi księgowe.046.5 91.9 3.119.530.259.6 5.6 -128.7 2.412.5 4.9 69.1 3.6 Górnictwo i kopalnictwo 12.tkanin i wyrobów włókien.6 1.8 277.urządzeń elektr.7 1.3 2.644. Sekcje i działy PKD na koniec 2008 40.6 0.1 eksport 6.5 2.4 1.2 1.550.4 10.5 4.2 0.7 5.2 -113.6 423.5 .9 4.010.1 4.2 0.6 533.8 2.1 2.5 89.540.913.0 .4 35.971.3 188.8 320.6 1.494. w tym: 5.8 0.0 3.605. magazyn.metali i wyrobów z metali 740.maszyn biurowych i komputerów 18. to efekt przede wszystkim globalnego spowolnienia gospodarczego. przyczep i naczep 466.845.art.9 2.6 . gdzie indziej nie sklasyfikowana 168.2 60.3 0.7 4.7 Handel i naprawy 2.076.3 907.3 264.945.8 2.7 3.1 4.4 7.027. że Polska nadal jest postrzegana jest jako interesujący i ważny kraj dla zagranicznych inwestorów.8 .3 4.3 1.8 2.4 2009* saldo 1.652.1 -11.7 22. gaz i wodę 77.483.0 .0 7.9 5.0 9.0 326.działalność ubezpieczeniowa 573. spożyw.2 9.279.196.5 3.9 -500.2 841.824.828.918.455.343.3 19.9 3.3 648.666.287. Nie oznacza to pogorszenia pozycji naszego kraju jako potencjalnego odbiorcy inwestycji.pozostałego sprzętu transportowego 191.3 4. 2009 r.koksu i produktów ropy naftowej 26.7 2.5 2008 saldo 1.6 15. z gumy i tworzyw sztucznych 535.1 140.506.8 3.pojazdów mechanicz.695.2 1.182.2 209.6 2.7 7.6 100.3 2.074.2 4.drewna.3 19.4 50.5 3.5 16.7 -Telekomunikacja 732. i poligraf.767.0 -290.2 535.993.wyrobów chemicznych 534.9 270.012.1 5.6 680. napojów.3 Pośrednictwo finansowe w tym: 1.6 84.575. papieru.363. radiowych i tv optycznych 226.631.9 Usługi ogółem 10.377.637.3 325.4 574.567.8 -324.9 345.442.1 eksport 6.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Tabela 85 Wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce wg sekcji i działów PKD w latach 2006-2008 oraz wartość zobowiązań z tytułu BIZ na koniec 2008 roku w podziale na rodzaje działalności (w mln EUR) Kapitał zainwestowany 2006 2007 2008 Przemysł w tym: 3.9 5.1 0.5 Rolnictwo i rybołówstwo 45.1 Dynamika eksportu 2009/2008 (w %) 102. i łączność w tym: 916.

ale również ze względu na jakość kadry i duży rynek wewnętrzny 106. Polska charakteryzuje się niższym niż przeciętna dla wszystkich państw Unii Europejskiej poziomem Sumarycznego Wskaźnika Innowacyjności (Sumary Innovation Index – SII). Hiszpanią. Słowacją i Węgrami.1. 107 Źródłem danych w tym podrozdziale jest Główny Urząd Statystyczny. ale wyższym niż średnia dla UE tempem wzrostu tego wskaźnika. Na tej podstawie dokonywane są analizy poziomu innowacyjności poszczególnych krajów.5. aktywności firm (Firm activities) i wyjścia (Outputs). Nauka i Technika w 2007 r. Metodologia opiera się na dwudziestu dziewięciu wskaźnikach cząstkowych.przedstawicieli inwestorów z 42 krajów. który ma szanse stać się regionem najbardziej atrakcyjnym dla inwestycji na świecie. W grupie tej. Pomimo niskiego poziomu Sumarycznego Wskaźnika Innowacyjności (SII) w Polsce. podzielonych na wskaźniki wejścia (Enablers). Norwegią. Francja. Pod względem miejsc pracy utworzonych dzięki inwestycjom zagranicznym nasz kraj zajmuje piątą pozycję z 7. Włochami. Według prognoz autorów raportu w najbliższych trzech latach nastąpi wzrost popularności regionu Europy Środkowo-Wschodniej. Rosja i Turcja. tempo wzrostu tego wskaźnika jest wyższe niż średnia dla Unii Europejskiej. innowacyjność polskiej gospodarki jest niska.MINISTERSTWO GOSPODARKI W przedstawionym w czerwcu br. co stanowi spadek o 42% w stosunku do roku ubiegłego. Wg najnowszej edycji raportu (styczeń 2010 r. Innowacyjność polskich przedsiębiorstw i ich otoczenia 13. Mimo to w regionie Europy Środkowo-Wschodniej Polska nadal pozostaje liderem w tej kategorii. skuteczności prowadzonej polityki innowacyjnej i analizy ich silnych i słabych stron. z których jednym z najistotniejszych jest raport pt. Maltą. Portugalią. W tej kategorii spośród państw europejskich wyprzedzają nas tylko Wielka Brytania.. a przed Litwą.) Polska awansowała z grupy krajów doganiających (catching up countries) do grupy umiarkowanych innowatorów (moderate innovators). natomiast trzeci składa się z innowatorów i efektów ekonomicznych. Grecją. Europejska Tablica Wyników w zakresie Innowacji (European Innovation Scoreboard – EIS).5 tysiącami nowych etatów. Innowacyjność polskich przedsiębiorstw107 W międzynarodowym ujęciu porównawczym.5. European Innovation Scoreboard jest corocznym zestawieniem podstawowych wskaźników innowacyjnych poszczególnych krajów członkowskich UE. W tegorocznej edycji udział wzięło ponad 800 menadżerów . finansów i wsparcia finansowego. Drugi zawiera inwestycje firm. 216 . EIS stanowi syntetyczny instrument oceny skuteczności realizacji polityk innowacyjnych i monitoringu zmian wskaźników innowacyjności w poszczególnych krajach członkowskich oraz Unii Europejskiej jako całości. Według raportu w 2009 roku w Polsce ulokowano 102 nowe inwestycje zagraniczne. Polska zajęła przedostatnią pozycję za Czechami. Warszawa 2009. powiązania i przedsiębiorczość oraz wydajność. Potwierdzają to różne badania i raporty. Pierwszy jest złożony z zasobów ludzkich. 106 Raport Ernst&Young Atrakcyjność inwestycyjna Europy jest cyklicznym badaniem przeprowadzanym od 2004 roku. 13. Zgodnie z wynikami badania. Raport bierze pod uwagę ich opinie oraz dane liczbowe na temat inwestycji zagranicznych w roku poprzedzającym ogłoszenie raportu. raporcie Ernst & Young Atrakcyjność inwestycyjna Europy 2010 Polska zajęła ósme miejsce w Europie oraz pierwsze w Europie Środkowo-Wschodniej pod względem nowych inwestycji zagranicznych w 2009 roku oraz piąte na kontynencie pod względem nowych miejsc pracy utworzonych dzięki napływowi bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ). Inwestycje będą tutaj lokowane nie tylko ze względu na atrakcyjne koszty pracy i warunki do prowadzenia działalności biznesowej.

− wzrost wskaźnika Dostęp przedsiębiorstw do stałych łączy internetowych (z przepustowością co najmniej 144 Kbit/s) (% firm) z 53. European Innovation Scoreboard 2009.4 0. Comparative analysis of innovation performance.3 0. January 2010. 217 .5 0. Wykres 59 Konwergencja poziomu innowacyjności pomiędzy poszczególnymi państwami członkowskimi Unii Europejskiej według EIS 2009 Źródło: Pro Inno Europe. W porównaniu z poprzednim raportem EIS 2008.2 0.6. − wzrost wskaźnika Udział (%) eksportu wyrobów średnio-wysokiej i wysokiej techniki w eksporcie ogółem z 48.6 0.1.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Wykres 58 Wartości Sumarycznego Wskaźnika Innowacyjności (Summary Innovation Index – SII) dla poszczególnych państw członkowskich Unii Europejskiej 0.7 do 19.0.0 do 59.5 do 49.1 0.0 Turcja Serbia Bułgaria Łotwa Chorwacja Rumunia Litwa Polska Węgry Słowacja Malta Włochy Grecja Hiszpania Norwegia Portugalia Czechy Słowenia UE 27 Cypr Estonia Islandia Niderlandy Francja Irlandia Belgia Luksemburg Austria Dania Wlk Niemcy Finlandia Szwecja Szwajcaria Źródło: Pro Inno Europe. Comparative analysis of innovation performance. należy podkreślić poprawę następujących wskaźników dla Polski: − wzrost wskaźnika Udział (%) osób z wykształceniem wyższym w grupie wiekowej 25-64 z 18. European Innovation Scoreboard 2008.9 do 51. January 2010.7 0. Inno-Metrics.8. Inno-Metrics. − wzrost wskaźnika Liczba nowych wspólnotowych wzorów przemysłowych na milion mieszkańców z 45.

03 społecznych i humanistycznych na 1000 mieszkańców w wieku 25-34 lat) 1.5 Udział (%) osób w grupie wiekowej 20-24.2.9 124.1 Liczba absolwentów kierunków ścisłych i technicznych oraz społecznych i 56.1.22 1.55 6.2.107 1.0 2.3 Wskaźnik dotyczący odnawiania firm (liczba zakładanych i zamykanych MSP w ogólnej 4.3 Udział (%) eksportu wyrobów średnio-wysokiej i wysokiej techniki w eksporcie ogółem 51.60 w sprzedaży przedsiębiorstw ogółem 3.2.1 Przepustowość – Wskaźniki związane z ochroną własności intelektualnej (Throughputs) 2.7 2.2 Udział (%) MSP kooperujących w zakresie innowacji w ogólnej liczbie MSP 9. średnia z 2 wskaźników 13.1 Udział wydatków przedsiębiorstw na B+R w PKB (w %) 0.0 77.1 Liczba wynalazków zgłoszonych do ochrony do EPO na milion mieszkańców 3.4 33.1 poziomie szkoły średniej Finansowanie i wsparcie (Finance and support) 1.7 MSP 3.1.2 2.6 23.4 114. European Innovation Scoreboard 2009.1.1.56 8.3 Wydatki na innowacje nie związane z pracami B+R (% obrotów) 1.3 Kredyty prywatne jako % PKB 0.1 Udział wydatków publicznych na B+R w PKB (w %) 0.5 Udział (%) sprzedaży nowych lub zmodernizowanych wyrobów dla rynku (new-to-market) 4.3 Innowatorzy zwiększający efektywność wykorzystania zasobów.6 − zmniejszenie zużycia materiałów i energii (% przedsiębiorstw) Efekty ekonomiczne (Economic effects) 3.1 40.2 Liczba osób posiadających stopień doktora w naukach ścisłych i technicznych oraz 0.2.1.3 9.1.03 1.1.50 6.6 2.2.6 9.1 Udział (%) MSP wprowadzających własne innowacje w ogólnej liczbie MSP 17.1.9 2.MINISTERSTWO GOSPODARKI Tabela 87 Porównanie wskaźników innowacyjności dla Polski oraz UE w oparciu o badanie EIS 2009 Wymiary i wskaźniki w EIS Wartość Wartość wskaźnika wskaźnika dla Polski dla UE-27 SIŁY SPRAWCZE INNOWACJI (ENABLERS) Zasoby ludzkie (Human resources) 1.35 1.2.28 to-firm) w sprzedaży przedsiębiorstw ogółem Źródło: Pro Inno Europe.4 Udział (%) osób w kształceniu ustawicznym w przedziale wiekowym 25-64 4. Inno-Metrics.19 2.8 18.3.6 36.8 121.2 Udział inwestycji venture capital w przedsięwzięcia jako % PKB 0. January 2010.1 48.2 48.00 WYNIKI (OUTPUTS) Innowatorzy (Innovators) 3. które ukończyły edukację co najmniej na 91.2.41 0.3 Liczba nowych wspólnotowych wzorów przemysłowych na milion mieszkańców 49.2 Liczba nowych wspólnotowych znaków towarowych na milion mieszkańców 41.5 2.2.2 30.70 1. Comparative analysis of innovation performance.2.1.5 2.2 3.50 1.69 techniki w liczbie osób zatrudnionych w przemyśle i usługach 3.03 Powiązania i przedsiębiorczość (Linkages & entrepreneurship) 2.7 9.3.045 0.4 Dostęp przedsiębiorstw do stałych łączy internetowych (z przepustowością co najmniej 59.3.0 ogólnej liczby MSP 3.5 40.19 1.0 144 Kbit/s) (% firm) DZIAŁALNOSĆ PRZEDSIĘBIORSTW (FIRM ACTIVITIES) Inwestycje przedsiebiorstw (Firm investments) 2. 218 .4 Bilans płatniczy w zakresie technologii jako % PKB 0.1.5 1.2.1 Przedsiębiorstwa wprowadzające innowacje produktowe i usługowe jako % ogólnej liczby 20.1 Udział (%) zatrudnionych osób w sektorach przemysłu średnio-wysokiej i wysokiej 5.3 78.5 humanistycznych na 1000 mieszkańców w grupie wiekowej 20-29 1.2.2 Przedsiębiorstwa wprowadzające innowacje marketingowe i organizacyjne jako % 29.8 eksporcie ogółem 3.53 zatrudnionych w przemyśle i usługach 3.2 Wydatki na technologie informacyjne (% PKB) 2.6 Udział (%) sprzedaży nowych lub zmodernizowanych wyrobów dla przedsiębiorstw (new5.33 14.3 Udział (%) osób z wykształceniem wyższym w grupie wiekowej 25-64 19.9 liczbie MSP) 2.0 − zmniejszone koszty pracy (% przedsiębiorstw) 11.2.2 Udział (%) zatrudnionych osób w sektorach wiedzochłonnych w liczbie osób 10.4 Publikacje w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego na million mieszkańców 1.2.1.2.4 Udział (%) eksportu wyrobów z wiedzochłonnych sektorów usługowych wiedzy w 27.64 1.5 1.3.

7% ogółu przedsiębiorstw109 i był o 1 pkt. podmioty o liczbie pracujących pow.66 nakłady budżetowe (GOVERD/PKB) 0. 2001 0.41 0. Do tych sugerujących pozytywne tendencje w gospodarce można zaliczyć dynamikę nakładów na innowacje.5% a w krajach UE-25 35.7%.5%. Udział przedsiębiorstw (zatrudniających powyżej 49 pracujących). 31.. GUS.16 nakłady przedsiębiorców (BERD/PKB) nakłady szkolnictwa wyższego (HERD/PKB) Źródło: Nauka i Technika w 2007 roku. 2.34 0. 57.61 0. Dane uzyskane z Głównego Urzędu Statystycznego 219 .16 2002 0. rezydentów wyniosła w 2008 r.56 0.488 i wzrosła w porównaniu z poprzednimi latami (2. które wprowadziły nowe lub istotnie ulepszone produkty i/lub procesy.13 2005 0.5%.18 2006 0.4 pkt. należy uznać zmniejszenie się odsetka przedsiębiorstw.58 0. w 2002 r. 108 109 W przemyśle (sekcje C.7% w relacji do roku poprzedniego (ujęcie nominalne). nie nastąpiły istotniejsze zmiany w strukturze produkcji sprzedanej przedsiębiorstw według poziomów techniki.20 0.33 0.proc. gdzie udział tych środków wynosił w 2004 r. Udział środków budżetowych w nakładach ogółem przeznaczonych na działalność B+R wynosił w 2008 r. 29.9%).7%.19 0. Odnotować jednak należy spadek łącznego udziału wyrobów wysokiej i średniowysokiej techniki z 31.41 0. co oznaczało wzrost o 25. W 2008 r. tzn. poniosły nakłady na tę działalność) wyniósł w 2008 r. 0. Z kolei za niepokojące.21 0. to jednak był on zdecydowanie wyższy niż przeciętnie w krajach OECD.1% (w 2007 r. w 2003 r. w świetle postulatów zacieśniania współpracy między sektorem nauki a przedsiębiorstwami.13 2003 0. w 2006 r. Wzrost nakładów ogółem na działalność innowacyjną odbywa się przy zwiększeniu udziału podmiotów angażujących się w tę działalność.7%. proc. które prowadziły działalność innowacyjną (tzn..21 0.392 wynalazków w 2007 r.33 0. przy jednoczesnym wzroście udziału wyrobów średnio-niskiej i niskiej techniki. 62.57 0.58 0. Ich zmiany nie są jednokierunkowe.17 0.udział sektora prywatnego jest wciąż niewystarczający . wyniósł 26. W 2008 r. 58. D i E według PKD 2004).6%. Podmioty działające w Polsce przeznaczają coraz więcej środków na innowacje. w 2004 r.64 0.).4 mld zł108. Dodatkowo w Polsce mamy do czynienia ze stosunkowo niskim udziałem środków podmiotów gospodarczych i relatywnie wyższymi nakładami publicznymi.1% w 2008 r.3%. 56. 2.028 w 2005 r.5% w roku 2007 do 31. Udział przedsiębiorstw innowacyjnych w przemyśle. Wśród wyraźnie charakterystyk naszej gospodarki zwraca uwagę niski udział nakładów na B+R (ok.21 0. Liczba wynalazków zgłaszanych do ochrony patentowej w Urzędzie Patentowym RP przez tzw. Odwrotnie .56 0. 49. (wówczas 31. 57. W latach 2006–2008 wyniósł on 19.19 2008 0.57 0.6% PKB).18 0.6%.17 2007 0.w 2008 r.13 2004 0. Tabela 88 Relacja nakładów na działalność B+R (GERD) do PKB według sektorów instytucjonalnych w latach 2000-2008 2000 nakłady ogółem (GERD/PKB) 0. tych.8% i wzrósł w porównaniu do 2007 r.20 Ważnymi miarami procesów innowacyjnych są też wskaźniki dotyczące ochrony własności przemysłowej. 61. 61. nakłady na działalność innowacyjną przedsiębiorstw przemysłowych wyniosły 25.7%). które współpracowały z innymi przedsiębiorstwami lub instytucjami w zakresie działalności innowacyjnej. I co prawda stopniowo się zmniejszał. w latach 2006–2008 wyniósł 37. a więc w porównaniu z latami 2005–2007 spadł o 1.18 0. wyższy niż w latach 2005–2007.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Monitoring wskaźników oceniających innowacyjność polskiej gospodarki nie dają jednoznacznej odpowiedzi na temat postępu w tym zakresie. w 2005 r.

Matusiak.: ośrodki szkoleniowo-doradcze.). z czego: − 23 parki technologiczne i 23 inicjatywy parkowe. Zewnętrzne determinanty rozwoju innowacyjnych firm. − pomoc finansowa w formie para-bankowych funduszy pożyczkowych i poręczeń kredytowych oferowana osobom podejmującym działalność gospodarczą oraz młodym firmom bez historii kredytowej (np.B.B. s. s. W nowoczesnych strategiach rozwoju odchodzi się od zhierarchizowanych struktur.5. dyfuzji industrializacji w wyniku inkubacji nowych firm. funduszy pożyczkowe. w tym: na początku 2008 r.B. Umożliwiają one aktywizację endogenicznych zasobów regionów i pełniejsze wykorzystanie lokalnych czynników wzrostu. Ośrodki wspierające działalność innowacyjną przedsiębiorstw silnie wpisują się we współczesną logikę rozwoju ekonomiczno-społecznego. Matusiak (red.B. Jewtuchowicz. parków przemysłowych. dysponujących silnym zapleczem naukowym110. jak np. badań można określić szacunkową liczbę działających w Polsce ośrodków innowacji i przedsiębiorczości na 717. Katedra Ekonomii Uniwersytetu Łódzkiego. 110 220 . − tzw. w Polsce funkcjonowało 710 podmiotów. dzięki umiejętnościom wdrażania innowacji umożliwiającym ciągłą adaptację nowych produktów i technologii. 111 K. centra transferu technologii. Zasoby i kierunki rozwoju infrastruktury przedsiębiorczości i transferu technologii. Ośrodki Innowacji i Przedsiębiorczości w Polsce. E. techniczna i lokalowa dla nowo powstałych przedsiębiorstw w inkubatorach przedsiębiorczości i centrach technologicznych. Stowarzyszenie Organizatorów Ośrodków Innowacji i Przedsiębiorczości w Polsce. Matusiak. Matusiak.2. Łódź/Warszawa 2009. − pomoc doradcza. Według danych SOOIPP. wykorzystujących umiejętności występujące w lokalnej kulturze. Otoczenie instytucjonalne polskich przedsiębiorstw Na innowacyjność gospodarki duży wpływ ma otoczenie instytucjonalne wspierające działalność innowacyjną przedsiębiorstw. 254. K.. seed i start up). bazujących na dużym zakresie interwencjonizmu państwowego. − tworzenie skupisk przedsiębiorstw (klastry) poprzez łączenie na określonym zagospodarowanym terenie usług biznesowych i różnych form pomocy firmom w ramach parków technologicznych. w: K. Stan polskich ośrodków innowacji i przedsiębiorczości w 2009 r. transferując nowe doświadczenia i pomoc zewnętrzną. do których należą różnego rodzaju instytucje. Ośrodki innowacji i przedsiębiorczości specjalizują się w następujących obszarach wspierania przedsiębiorczości i procesów innowacyjnych: − szerzenie wiedzy i umiejętności poprzez doradztwo i szkolenia (ośrodki szkoleniowo-doradcze). Działania instytucji wspierających innowacyjność wywołują silne impulsy rozwojowe identyfikowane w zakresie: − wzmocnienia struktur rynkowych o nowe technologiczne firmy charakteryzujące się dużym potencjałem konkurencyjnym. − transfer i komercjalizacja nowych technologii (centra transferu technologii). Dotychczasowy rozwój ośrodków wspierających działalność innowacyjną przedsiębiorstw w Polsce należy uznać za sukces lokalnych społeczności i osób bezpośrednio związanych z analizowanymi inicjatywami.MINISTERSTWO GOSPODARKI 13. transfer i komercjalizacja nowych technologii (centra transferu technologii). Stawasz. A. Łódź 2001. 27. − rozwoju kompleksów przemysłowych wysokiej technologii i systemów inkubacji innowacji w aglomeracjach miejskich. stref biznesu. Wnoszą one nową jakość w swoje otocznie uaktywniając lokalną społeczność. Raport 2009. a przede wszystkim pomagając przedsiębiorcom w realizacji ich biznesowych planów111. na podstawie przeprowadzonych w połowie 2009 r. parki technologiczne itd. inkubatory technologiczne/przedsiębiorczości. do relacji sieciowych i inicjatyw ułatwiających przepływy wiedzy i wymianę informacji. w: K.

POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI

− − − − − − − − −

17 inkubatorów technologicznych; 51 preinkubatorów (akademickich inkubatorów przedsiębiorczości); 46 inkubatorów przedsiębiorczości; 87 centrów transferu technologii; 9 funduszy kapitału zalążkowego; 7 sieci aniołów biznesu; 82 lokalne i regionalne fundusze pożyczkowe; 54 fundusze poręczeń kredytowych; 318 ośrodków szkoleniowo-doradczych i informacji.

Wykres 60 Ośrodki innowacji i przedsiębiorczości w Polsce w latach 1991 i 2000-2009
800 667 600 507 446 400 263 200 43 0
1991 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009

689

710

717

542

327

365

Źródło: Krzysztof B. Matusiak (red.), Ośrodki Innowacji i Przedsiębiorczości w Polsce, Raport 2009, Stowarzyszenie Organizatorów Ośrodków Innowacji i Przedsiębiorczości w Polsce, Łódź/Warszawa 2009.

W ostatnich kilkunastu latach zachodził dynamiczny wzrost liczby ośrodków innowacji i przedsiębiorczości w Polsce. W układzie rodzajowym tradycyjnie dominują ośrodki szkoleniowodoradcze, stanowiące prawie 45% wszystkich aktywnych podmiotów. Ten typ jest najłatwiejszy do uruchomienia przy relatywnie niskich nakładach finansowych. Jednocześnie szeroki wachlarz możliwości świadczenia usług doradczych, szkoleniowych i informacyjnych umożliwia dużą swobodę organizacyjną. Na uwagę zasługuje jednak fakt, że w ostatnim roku w tej kategorii rozwinięte zostały dwie duże sieci: 1) Sieć Regionalnych Ośrodków Europejskiego Funduszu Społecznego, której celem jest kreowanie rozwoju lokalnego, budowanie partnerstw nastawionych na rozwój regionu, w szczególności w zakresie rozwoju kapitału społecznego. 2) Sieć Enterprise Europe Network, powołana w ramach Programu Ramowego na rzecz Konkurencyjności i Innowacji (Competitiveness and Innovation Framework Programme CIP), oferująca małym i średnim przedsiębiorstwom kompleksowe usługi, które mają im pomóc w pełni rozwinąć ich potencjał i zdolności innowacyjne. Należy jednak zauważyć, że w przypadku instytucji wspierających działalność innowacyjną występuje jednak luka strukturalna w stosunku do krajów UE i innych krajów wysoko rozwiniętych, ponieważ brak jest podmiotów wspomagających realizatorów projektów innowacyjnych po zakończeniu prac badawczych i rozwojowych, a znajdujących się przed fazą wdrożeniową.

221

MINISTERSTWO GOSPODARKI

W kontekście wspierania innowacyjności warto wspomnieć rozwój parków i inkubatorów technologicznych.112 W połowie 2009 r. zidentyfikowano w Polsce 46 inicjatyw w zakresie tworzenia parków technologicznych (23 parki zaawansowane organizacyjnie, 7 inicjatyw skoncentrowanych na pracach przygotowawczo-adaptacyjnych lub w trakcie transformacji z tradycyjnych parków przemysłowych, 16 przedsięwzięć w fazie projektowania i przygotowywania podstaw organizacyjnych). W ujęciu regionalnym inicjatywy parkowe są realizowane we wszystkich województwach. Najwięcej działających parków technologicznych znajduję się w województwie dolnośląskim (4) i małopolskim (3). Po dwa parki działają we Wrocławiu, Krakowie i Poznaniu. Na początku 2009 r. zrezygnowano z utworzenia Warszawskiego Parku Technologicznego. Największym polskim parkiem jest obecnie Krakowski Park Technologiczny (416 ha) działający jako specjalna strefa ekonomiczna. KPT zarządza terenami należącymi do udziałowców zlokalizowanymi w kilkunastu miejscach. Powierzchnią powyżej 100 ha zarządzają również trzy parki (zlokalizowane w Bełchatowie, Płocku i Rzeszowie). Co czwarty park technologiczny działający w Polsce dysponuje powierzchnią poniżej 1 ha. Przeciętny park technologiczny współpracuje w działalności merytorycznej i organizacyjnej z 26 instytucjami, wśród których dominują: instytucje naukowe (7), podmioty samorządu lokalnego i regionalnego (6), ministerstwa i agencje rządowe (4) oraz inne instytucje wsparcia (3). W istniejących parkach technologicznych warunki dla prowadzenia działalności gospodarczej znalazły w połowie 2009 r. 583 podmioty, które utworzyły ponad 17 tys. miejsc pracy. Najbardziej motywującym przedsiębiorstwa bodźcem przy podjęciu decyzji o ulokowaniu działalności w parku jest cena wynajmu działki bądź nieruchomości (wskazany przez 58% firm objętych badaniem). Kolejne czynniki to: korzystna lokalizacja parku (46% firm), usługi oferowane przez park (23% firm) oraz możliwość współpracy z innymi lokatorami parku (21% firm).
Tabela 89 Przedsiębiorstwa zlokalizowane w parkach technologicznych w Polsce w 2008 r.113
Typ rezydenta Zajmowana powierzchnia (m2) Małe firmy technologiczne114 95 261 4.578,8 Pozostałe małe i średnie firmy 380 8.211 2.215.197,2 Firmy zagraniczne 63 5.468 2.109.424,8 Instytucje naukowo-badawcze 17 1.194 23.746,9 Inne instytucje 28 1.436 17.382,1 Łącznie 583 17.070 4.370.329,8 Podmioty, które opuściły Park 52 110 bd Źródło: Benchmarking parków technologicznych w Polsce - wyniki badania, Ecorys Polska Sp. z o.o. na zlecenie PARP. Liczba podmiotów Zatrudnienie

112

Opracowano na podstawie: Ośrodki Innowacji i przedsiębiorczości w Polsce - Raport 2009, pod. red. Krzysztof B. Matusiaka, PARP, Warszawa 2009. 113 Benchmarking parków technologicznych w Polsce - wyniki badania, Ecorys Polska Sp. z o.o. na zlecenie PARP; badanie objęło 260 firm zlokalizowanych w parkach technologicznych. Metody badawcze zastosowane do poznania opinii lokatorów o ofercie parków i stopniu jej dostosowania do potrzeb lokatorów były prowadzone w formie indywidualnych wywiadów bezpośrednich w dwóch wybranych firmach w parku oraz w formie wywiadów telefonicznych, prowadzonych na podstawie ustrukturyzowanego kwestionariusza (pozostałe firmy). Wyniki bazują na 105 wywiadach z firmami. 114 Innowacyjne firmy utworzone przez przedstawicieli lokalnego środowiska naukowego.

222

POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI

W połowie 2009 r. istniało w Polsce 17 inkubatorów technologicznych115, a kolejnych 5 było w trakcie adaptacji116. Podstawą wyodrębnienia inkubatora technologicznego są podejmowane w jego ramach działania w zakresie wsparcia innowacyjności firm-lokatorów. Ponad połowa polskich inkubatorów technologicznych (56%) działa w ramach parków technologicznych. Inkubatory są tylko jednym z ich elementów. Przeciętny inkubator technologiczny zajmuje powierzchnię 3.093,7 m2 z czego 76,3% stanowi powierzchnia pod wynajem dla firm i innych użytkowników. Większość analizowanych inkubatorów, głównie w ośrodkach aglomeracyjnych, jest z reguły w pełni zagospodarowana, a na zwalniane miejsce przypada często więcej niż jeden chętny. We wszystkich inkubatorach technologicznych działa łącznie ponad 350 podmiotów tworzących prawie 2 tys. miejsc pracy. Ponad 36% lokatorów to firmy nowoutworzone, które w momencie wejścia do inkubatora działały krócej niż 1 rok. W większości inkubatorów maksymalny okres pobytu wynosi 3 lata, a w części z nich nie stosuje się żadnych ograniczeń.
Tabela 90 Podmioty funkcjonujące w ramach inkubatorów technologicznych (2009 r.)
Typ rezydenta Liczba podmiotów Zatrudnienie Firmy nowo utworzone117 127 355 Pozostałe firmy (objęte 183 1.004 preferencjami) Lokatorzy strategiczni 28 586 8.273,4 Inne instytucje 13 40 724,4 Łącznie 351 1.985 35.264,9 545 1.926 bd Podmioty, które opuściły inkubator Źródło: Ośrodki Innowacji i przedsiębiorczości w Polsce - Raport 2009, pod. red. Krzysztofa B. Matusiak, PARP, Warszawa 2009. Zajmowana powierzchnia (m2): 5.707,5 20.559,6

W 2009 r. inkubator technologiczny działający w ramach Poznańskiego Parku NaukowoTechnologicznego Fundacji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza InQbator został uhonorowany światową nagrodą Best Science Based Incubator 2009. Tytuł ten przyznawany jest od 2002 roku przez organizację Science Alliance, która według wytycznych Komisji Europejskiej analizuje dokonania inkubatorów technologicznych na całym świecie i buduje globalny ranking branży.

13.6. Przedsiębiorczość i bariery rozwoju przedsiębiorczości
13.6.1. Reforma regulacji gospodarczych
Otoczenie regulacyjne wciąż pozostaje w katalogu czynników hamujących wzrost przedsiębiorczości w Polsce. Zbyt skomplikowane i niezrozumiałe prawo jest wymieniane w sondażach publicznych jako bariera do rozpoczynania działalności gospodarczej. Jeżeli już uda się przebrnąć przez labirynt formalności okazuje się, że często prawo nakłada na przedsiębiorców nadmierne obowiązki, powodując po ich stronie nieuzasadnione koszty – takie z reguły są doświadczenia przedsiębiorców. Przedsiębiorstwa ze swej natury nie są przygotowane na ryzyko regulacyjne, dlatego też częste zmiany prawa postrzegają jako działania wymierzone przeciwko nim.
115

Opracowano na podstawie: Ośrodki Innowacji i przedsiębiorczości w Polsce - Raport 2009, pod. red. Krzysztofa B. Matusiak, PARP, Warszawa 2009. 116 Warto zauważyć, że z początkiem 2009 r. zlikwidowano inkubator technologiczny w Warszawie. 117 W momencie wejścia do inkubatora nie starsze niż rok.

223

MINISTERSTWO GOSPODARKI

Ministerstwo Gospodarki dostrzega problem wysokiej skali reglamentacji oraz dużej liczby obciążeń regulacyjnych, niewspółmiernej do potrzeb wynikających z bezpieczeństwa konsumenta, obrotu gospodarczego, bezpieczeństwa państwa i innych uwarunkowań społeczno-gospodarczych. Przeprowadzone analizy potwierdziły, że pole do redukcji reglamentacji jest bardzo duże, w związku z tym w 2009 roku kontynuowano działania, które w głównej mierze mają uprościć prawo. Realizacja powyższych celów prowadzana jest przede wszystkich w ramach Pakietu na rzecz przedsiębiorczości. Głównym celem Pakietu zawierającego ponad 20 nowelizacji ustaw, dotyczących przede wszystkim szeroko pojętego prawa gospodarczego oraz podatkowego jest ułatwienie podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej. Działania uproszczeniowe w stosunku do MŚP obejmują takie obszary jak: dostęp do kapitału, komercjalizacja technologii, prowadzenie działalności badawczo-rozwojowej oraz tworzenie firm technologicznych. Likwidowanie zbędnych bądź dublujących się, nierzadko sprzecznych przepisów, zmniejszanie reglamentacji, zwiększanie swobody działalności gospodarczej oraz poprawa przejrzystości i jednoznaczności obowiązujących przepisów mają przyczynić się do stworzenia otoczenia regulacyjnego przyjaznego obywatelom i przedsiębiorcom. Do tej pory wprowadzono w życie szesnaście ustaw z Pakietu. Działania związane z realizacją tego zadania koncentrują się na dalszym przeglądzie i zmianach przepisów prawa gospodarczego poprzez: − eliminację przepisów przestarzałych lub zbędnych; − stosowanie horyzontalnych regulacji w miejsce sektorowych, poprawę ich spójności, wydłużenia okresu vacatio legis; − weryfikację możliwości i sposobu uporządkowania aktów prawnych z dziedziny prawa gospodarczego; − obniżenie poziomu reglamentacji działalności gospodarczej (liczby licencji, koncesji i zezwoleń, ich uproszczenia na poziomie krajowym, względnie propozycji uproszczeniowych na poziomie wspólnotowym); − wprowadzenie rozwiązań typu fast-track w celu zniesienia tzw. bubli prawnych . Zmiany uproszczeniowe i dereglamentacyjne w prawie gospodarczym będą sukcesywnie wprowadzane w ramach Pakietu na rzecz przedsiębiorczości, w tym poprzez wdrożenie w życie ustawy o ograniczaniu barier administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców Uwzględniając zalecenia Komisji Europejskiej oraz założenia Programu na rzecz zmniejszenia obciążeń administracyjnych w Unii Europejskiej, Rada Ministrów 11 marca 2008 r. wyznaczyła cel redukcji obciążeń administracyjnych na poziomie 25% do końca 2010 r. Ma to nastąpić w siedmiu priorytetowych obszarach prawa: − środowisku; − planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym; − prawie działalności gospodarczej; − zabezpieczeniu społecznym; − prawie probierczym; − usługach turystycznych; − prawie pracy. W 2007 r. zakończone zostały pomiary obciążeń administracyjnych dla wyznaczonych obszarów. Obecnie trwają prace nad uchwaleniem propozycji legislacyjnych, zmierzających do redukcji zidentyfikowanych obowiązków informacyjnych, a część z nich już uchwalono. Należy zaznaczyć, że pomiar (a zatem i redukcja) dotyczyły jedynie najważniejszych aktów prawnych w danym obszarze, czyli tych, które generują największe obciążenia. 224

POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI

Ministerstwo Gospodarki w I kwartale 2010 r. opracowało Raport na temat realizacji celu redukcji obciążeń administracyjnych w siedmiu priorytetowych obszarach prawa. Sporządzony dokument przedstawia dotychczasowe, jak i planowane działania poszczególnych resortów na rzecz zmniejszania obciążeń administracyjnych. Oprócz redukcji obciążeń administracyjnych w wymienionych siedmiu obszarach prawa, przygotowywane są plany redukcyjne dla pozostałych obszarów prawa gospodarczego. W związku z realizacją tego zadania, w 2009 r. dokonano identyfikacji obowiązków informacyjnych w aktach prawa gospodarczego. W 482 aktach prawnych zidentyfikowano prawie 6,2 tys. obowiązków informacyjnych. Opracowanie propozycji legislacyjnych, zmierzających do redukcji obciążeń administracyjnych ma nastąpić w latach 2010-2011. Przyjmowane rozwiązania legislacyjne lub pozalegislacyjne powinny realizować maksimum celów gospodarczych, środowiskowych i społecznych przy minimalnym możliwym obciążeniu podmiotów gospodarczych i społeczeństwa. Podejmowanie działania regulacyjnego jest uzasadnione w sytuacji, gdy przyjęcie aktu prawnego pozwala zapobiec niedoskonałości rynku, zostaje wybrana najmniej kosztowna forma regulacji oraz korzyści netto przewyższają koszty. W tym kontekście kluczowe znaczenie ma poprawne skonstruowanie polityki regulacji i skuteczne stosowanie w jej ramach instrumentów programowych i analitycznych, takich jak ocena skutków regulacji. Jednym z kluczowych aspektów poprawy otoczenia regulacyjnego jest stosowanie oceny skutków regulacji (OSR). Prawidłowo funkcjonujący system OSR pozwala na identyfikację najważniejszych szans i zagrożeń, jakie niesie ze sobą nowa regulacja. OSR dokonywana na odpowiednio wczesnym etapie prac legislacyjnych, wspomaga podejmowanie decyzji i zapewnia ocenę potencjalnych efektów działań administracji. Podstawowym założeniem jest przeprowadzanie OSR przed opracowaniem projektu aktu normatywnego. W Polsce system OSR został wprowadzony w 2001 r. zgodnie z Regulaminem pracy Rady Ministrów z 19 marca 2002 r. (M.P. NR 13, poz. 221) – wyniki OSR stanowią część uzasadnienia do aktów normatywnych. Jednocześnie nadal podejmowane są działania mające na celu usprawnienie systemu. Do takich należy zaliczyć zrealizowane w 2009 roku: − zapewnienie efektywnego systemu szkoleń, który zapewni wzrost świadomości oraz kompetencji pracowników administracji rządowej w zakresie tworzenia prawa opartego na dowodach; − opracowanie platformy elektronicznej ułatwiającej sporządzanie OSR poprzez powszechne udostępnienie narzędzi analitycznych oraz dobrych praktyk; − wprowadzenie mechanizmu weryfikującego jakość sporządzanych OSR (audyt OSR, OSR expost).

13.6.2. Bariery rozwoju przedsiębiorczości
Badania ankietowe prowadzone w Ministerstwie Gospodarki118 pokazują, że w 2009 roku przedsiębiorcy odczuli skutki spowolnienia gospodarczego. Miało to wpływ na zgłaszane przez nich bariery rozwoju przedsiębiorczości, jak również ocenę prowadzonej polityki gospodarczej.

118

Trendy rozwojowe sektora MSP w ocenie przedsiębiorców w drugiej połowie 2009 roku (numer 1/2010), Ministerstwo Gospodarki, marzec 2010.

225

Powoli spada udział przedsiębiorców wskazujących na skomplikowanie przepisów prawnych. były rozliczenia z kontrahentami. z drugiej strony na rynku pracy jest więcej osób poszukujących zatrudnienia. Ocen negatywnych było 28% . W kilku ostatnich ankietyzacjach daje się zaobserwować powolny. w ankiecie prowadzonej przez Ministerstwo Gospodarki. zaś negatywnych 35%. przedsiębiorcy oceniają również najważniejsze obszary regulujące prowadzenie działalności gospodarczej. Udział opinii pozytywnych o funkcjonowaniu prawa pracy wyniósł w drugiej połowie 2009 roku 20% .i był najwyższy od czasu gdy pytania dotyczące regulacji działalności gospodarczej pojawiły się w ankiecie. jak również zmiany jakie w tych obszarach zachodzą.najmniej w historii. Jednocześnie jednak spadł udział wskazań na konkurencję dużych firm. W przypadku prawa pracy mikroprzedsiębiorcy wypowiadają się bardziej pozytywnie niż właściciele firm małych i średnich. choć systematyczny spadek krytycznych ocen funkcjonowania procedur w zakresie kontroli działalności gospodarczej. Przepisy z zakresu prawa podatkowego są najgorzej ocenianym przez przedsiębiorców obszarem regulacji prowadzenia działalności gospodarczej. jest znaczny wzrost wskazań przedsiębiorców na konkurencję innych małych przedsiębiorstw jako na najważniejszą barierę rozwoju przedsiębiorczości.o ile w rekordowym pierwszym półroczu 2003 roku była to prawie połowa przedsiębiorców – to w drugiej połowie 2009 roku wskazywał na nią co trzeci ankietowany. ale za to mniej niż w pierwszej połowie 2009 roku. Na małe obroty wskazał co czwarty przedsiębiorca. Najwięcej pozytywnych (a jednocześnie najmniej negatywnych) opinii o prawie podatkowym wyrażają przedsiębiorcy prowadzący ewidencję przychodów (aż 20% opinii pozytywnych. 10% pozytywnych). jak również na odpowiednie kwalifikacje siły roboczej są jednymi z najniższych w historii badania. Obserwuje się jednakże spadek wskazań na tę barierę . Efektem osłabienia tempa wzrostu gospodarczego.MINISTERSTWO GOSPODARKI Najważniejszą barierą hamującą rozwój przedsiębiorczości jest według przedsiębiorców wysokość podatków i opłat przewidzianych prawem. praktycznie brak ocen bardzo źle). w którym pozytywne opinie na temat funkcjonowania przepisów i procedur przeważają nad negatywnymi. Opinie pozytywne wyraża co dziesiąty ankietowany i udział ten od kilku lat się nie zmienia. Wśród tych ostatnich pozytywnych opinii było 13%. Oprócz wskazań na bariery rozwoju przedsiębiorczości. W drugiej połowie 2009 roku liczba opinii pozytywnych była już prawie taka sama jak opinii negatywnych. 226 . Przyczyny są dwie – z jednej strony mniej przedsiębiorców poszukuje pracowników. Ocena funkcjonowania sądownictwa gospodarczego w porównaniu z ankietyzacją z pierwszej połowy 2009 roku nie uległa zmianie. Najgorzej przepisy oceniają przedsiębiorcy z aglomeracji (40% opinii negatywnych. najlepiej zaś osoby prowadzące działalność na obszarach wiejskich (35% opinii negatywnych i 18% pozytywnych). Było to dwa razy więcej niż w latach dobrej koniunktury – 2006-2007. Jedynym obszarem prowadzenia działalności gospodarczej. W drugiej połowie 2009 roku udział negatywnych opinii wyniósł 44% (w tym 11% przedsiębiorców oceniło przepisy jako bardzo złe). W drugiej połowie 2009 roku wskazał na nią co dziesiąty ankietowany i było to najwięcej w historii badania. Udziały przedsiębiorców wskazujących zarówno na koszt siły roboczej.

227 .2 2007. W prawie wszystkich przypadkach (za wyjątkiem ocen zmian w sądownictwie gospodarczym) liczba opinii pozytywnych była wyższa niż negatywnych.2 2008.1 2007.1 2007.2 2008. styczeń 2010.2 2007.2 2007.1 2009.2 0% 25% 50% 75% 100% Źródło: Badanie ankietowe sektora MSP.2 2007.2 2009.1 2008.1 2009.2 0% 2006.2 2009.1 2008.2 100% 100% 75% Bardzo zła 50% Średnia Doskonała Zła Dobra 75% Bardzo zła Średnia Zła Dobra 50% Doskonała 25% 25% Sądownictwo gospodarcze Kontrola działalności gospodarczej 0% 2006. Podobnie jak w ankietach poprzednich.1 2008.2 2009.2 2007.2 100% Ocena zmian jakie zaszły w drugiej połowie 2009 roku w obszarze: pogorszenie bez zmian popraw a 75% Bardzo zła Średnia 50% Doskonała Zła Dobra CAŁOKSZTAŁT PRAWA zakładania i zamykania firmy rozliczeń z kontrahentami kontroli działalności gospodarczej 25% Rozliczenia z kontrahentami sądownictwa gospodarczego prawa pracy prawa podatkowego 0% 2006.2 2009. w drugiej połowie 2009 jedynie niewielki odsetek przedsiębiorców wskazywał na zmiany jakie zachodzą w otoczeniu przedsiębiorstw.2 2008.2 2009.2 2008.2 2008. Ministerstwo Gospodarki.1 2007.2 0% 2006.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Wykres 61 Ocena przepisów regulujących działalność gospodarczą.1 2009.1 2009.1 2007.1 2008.1 2009. 100% 100% 75% Bardzo zła Średnia Doskonała Zła Dobra 75% Bardzo zła Średnia 50% Doskonała Zła Dobra 50% Prawo podatkowe 25% 25% Prawo pracy 0% 2006.1 2007.1 2008.

7.6 6.7 1.6 4. 2010. 13. 2009 r.8 IV kw.3 Źródło: Informacja o kondycji sektora przedsiębiorstw ze szczególnym uwzględnieniem stanu koniunktury w I kw.7 5.3 10. 19. kryzys Duża.7/17. 2008 r.3/17.3 6. 2010 r.2 3.2 2.5 1.5 IV kw.5 4. NBP.6 5. 7.6 I kw.9 6. 24. Ministerstwo Gospodarki. Kwiecień 2010.5 2.0 II kw. Tabela 91 Bariery rozwoju (w tabeli wyróżniono momenty.4 7.0/21.0 13.6 9. wysokość podatków i opłat małe obroty konkurencja innych msp skomplikowanie przepisów prawnych konkurencja dużych przedsiębiorstw biurokracja czas oczekiwania na zapłatę od kontrehenta inny warunki lokalowe koszt siły roboczej brak odpowiednich kwalifikacji siły roboczej trudno powiedzieć problem korupcji 0% 10% 20% Firmy: średnie małe mikro 30% 40% Źródło: Badanie ankietowe sektora MSP.7 7.MINISTERSTWO GOSPODARKI Ocena przez przedsiębiorców przepisów i procedur dotyczących zakładania i zamykania firmy w drugiej połowie 2009 roku poprawia się w stosunku do ankiety z pierwszej połowy 2009 roku.1 1.0 11.4 9.2 9.9 4. zmiany prawa Kursy walutowe.6/26.0 14.2 12.9/7.5 5. rosnąca konkurencja Niski popyt Częstotliwość pojawiania się problemów zgłoszonych w kwartale: Wartości min i mak w całej 4.8 15.8 4.6 III kw.3 II kw.7 4.1 7.3/30 8.0 1.0 7.3 13.0 4.3 11.5 4.3 13.9 6. problemy z płynnością Wzrost cen surowców i materiałów Trudności w otrzymaniu kredytu Niejasne przepisy.4 4.2 5. 30.9 4. kryzys.9 5. w którym wskaźniki przyjmują maksymalne wartości w okresie badania) Zatory płatnicze.6 4.5 7. 21.9 10.7 10.2 6.8 10.9 4. 2009 r. że wiele firm ma problemy z płynnością.7 4.5 3.0 7.7 17.2 0.7 14.8 16. Z kolei o poprawie koniunktury świadczą malejący odsetek wskazań na bariery takie jak niski popyt czy zła koniunktura. Wykres 62 Najważniejsze bariery rozwoju przedsiębiorczości w drugiej połowie 2009 r.5 5. styczeń 2010. w tym wahania Zła koniunktura. Wyniki badania ankietowego przedsiębiorstw prowadzonego w NBP wskazują.1 5.8 17.1 III kw.6 historii badań I kw.3 9.9/21.3 7.4 I kw. 2009 r.1 6.4/21.4 5.6 8.9 6.5 8.2 7. Bariery w świetle badania ankietowego NBP.3 1. Wciąż wysoki odsetek firm wymienia kursy walutowe (oraz ich wahania) jako ważny problem w prowadzeniu działalności. 20. 228 . 2008 r.8 6. 2009 r.1 16. 20. 2008 r. 2008 r. 2010 i prognoz koniunktury na II kw.

Krajowa Izba Gospodarcza.5 17. Odpowiedzią rządu na pojawienie się zjawisk kryzysowych w gospodarce i realizacją rekomendacji Komisji Europejskiej był Plan Stabilności i Rozwoju – wzmocnienie gospodarki Polski wobec światowego kryzysu finansowego.6.7 35.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Wyniki badania EUROCHAMBRES Badanie prowadzone przez europejskie stowarzyszenie izb handlowych EUROCHAMBRES119 pokazuje.3. listopad 2009. polscy przedsiębiorcy wykazują umiarkowany optymizm – wskaźnik mierzący ocenę warunków prowadzenia działalności gospodarczej kształtował się nieco powyżej średniej europejskiej. zawierający szereg inicjatyw i instrumentów mających na celu zwiększenie zaufania na rynku międzybankowym i 119 Badanie ankietowe przedsiębiorstw prowadzone przez KIG jest częścią europejskiego panelu przedsiębiorczości. w listopadzie 2008 r. Komisja Europejska postanowiła zjednoczyć siły wszystkich członków UE i przedstawić plan naprawy European Economic Recovery Plan (EERP).3. W wyniku tego.6.1. Na tle firm z innych krajów europejskich. że warunki prowadzenia działalności ulegną w 2010 roku poprawie.5% firm wskazało na poprawę tych warunków – podczas gdy w 2008 roku aż 38% ankietowanych oczekiwało. % 60 50 40 30 20 10 0 Wyniki w 2009 Oczekiwania na 2009 sprzed roku poprawa bez zmian Oczekiwania na 2010 8.6 43. skłonił kraje i rządzących do podejmowania działań zaradczych. Pozytywnym aspektem jest natomiast to. 13.9 38. Instrumenty wsparcia przedsiębiorczości 13. Omawiane w tekście badanie zostało przeprowadzone w listopadzie 2009 roku. Warszawa. Wykres 63 Ocena i przewidywania dotyczące warunków prowadzenia biznesu w 2010 roku.7 45. w stosunku do innych krajów europejskich.6 32. stąd możliwe jest porównanie warunków prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce. Działania wspierające przedsiębiorstwa w czasie kryzysu Światowy kryzys finansowy. że blisko co trzeci przedsiębiorca oczekiwał.6 pogorszenie Źródło: Rezultaty badania European Economic Survey 2010. Pytania zadane przedsiębiorcom w ramach panelu są takie same we wszystkich krajach. iż polskie firmy dosyć negatywnie oceniały warunki prowadzenia działalności gospodarczej w 2009 roku. Zaledwie 8.6 55. że warunki w 2009 roku ulegną poprawie. przyjęty przez Radę Ministrów 30 listopada 2008 r. którego początek datowany jest na przełom lat 2007 i 2008. Takich przedsiębiorców było więcej niż tych którzy spodziewali się pogorszenia warunków. 229 .7 21.

jest w trakcie zawierania umowy. szczególnie dla przedsiębiorstw i ich pracowników były działania na rzecz utrzymania miejsc pracy w przedsiębiorstwach. Do chwili obecnej z inicjatywy MG przeprowadzono zmiany. opiewających na kwotę 20. ukierunkowane nie tylko na wzmocnienie gospodarki w czasie kryzysu. W pierwszej kolejności antykryzysowe działania polskiego rządu objęły sektor finansowy. Ważniejszym z zaproponowanych przez rząd rozwiązań stało się wprowadzenie tzw. Wydzielone zostały na ten cel środki państwowe oraz wprowadzone zostały bardziej elastyczne rozwiązania w zakresie rozliczania czasu pracy.48 mln zł dla 4958 osób). W ramach tego pakietu powstała m. jak również wprowadzenie mechanizmów służących zwiększeniu inwestycji finansowanych zarówno ze środków publicznych jak i prywatnych. Z tego 91 wniosków. 230 . który miał ograniczać ryzyko płynności banków i ryzyko walutowe. Przewidywało ono. rozwój innowacyjności oraz uelastycznienie rynku pracy. zwiększanie popytu konsumpcyjnego i inwestycyjnego. w ramach ustawy złożonych zostało 159 wniosków do FGŚP o wypłatę świadczeń dla 11248 osób. Dodatkowe działania w obszarze systemu finansowego prowadził bank centralny. Narodowy Bank Polski przyjął Pakiet Zaufania. która bezpośrednio uderzała w rozwój realnego sektora gospodarki. Ponadto przyjęto ustawę o Komitecie Stabilności Finansowej. ustawa o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców. W październiku 2008 r. wprowadzenie operacji zasilających repo czy możliwość zawierania przez banki z NBP transakcji swapów walutowych. W tym kontekście należy mieć na uwadze. z czego najwięcej dotyczyło przestoju ekonomicznego (8. W trakcie realizacji jest 9 wniosków. Ważnym elementem do walki z efektami kryzysu.96 mln dla 6290 osób) i obniżonego czasu pracy (8. choć dotychczas skala powrotów nie przyjęła charakteru masowego. a także rozwój inicjatyw oraz wprowadzenie ułatwień w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego).in. co do których wydano już zaświadczenia o znajdowaniu się w przejściowych trudnościach finansowych.in. rząd wraz ze związkami zawodowymi i organizacjami pracodawców przygotował zestaw ustaw składających się na tzw. którego działania miały na celu zwiększenie efektywności procesu koordynacji działań publicznych. mogą otrzymywać pensję co najmniej na poziomie minimalnego wynagrodzenia za pracę. pakiet antykryzysowy. Do czerwca 2010 r.in. przyspieszenie inwestycji ze środków UE. wzmocnienie systemu finansowania MSP. W wyniku prac Komisji Trójstronnej. Działania Ministerstwa Gospodarki na rzecz stabilności i rozwoju obejmowały m. ułatwienia w wykorzystaniu środków unijnych. w części zaś ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych albo ze środków Funduszu Pracy. Służyć miały temu m.4 tys zł. Dążono do utrzymania zaufania i stabilności sektora oraz ograniczenia spadku akcji kredytowej. Patrząc na obecną sytuację przedsiębiorstw i pracowników można oceniać wprowadzone rozwiązania jako sukces gdyż nie odnotowaliśmy znaczącego spadku zatrudnienia czy bezrobocia. Plan wprowadzał także instrumenty służące pobudzaniu popytu konsumpcyjnego (poprzez ograniczenie podatków oraz obciążeń parapodatkowych) oraz popytu inwestycyjnego (poprzez ograniczenie barier administracyjnych. a 8 wniosków otrzymało odmowę. iż pracownicy firm znajdujących się w przejściowych trudnościach finansowych. w części finansowanego ze środków pracodawcy. że w związku z kryzysem sytuacja na zagranicznym rynku pracy również uległa pogorszeniu. ale i na stworzenie lepszych ramowych warunków prowadzenia działalności. urlopów postojowych. Trudno jednak jednoznacznie oceniać czy i jak brak tych rozwiązań pogorszyłby ich sytuację.MINISTERSTWO GOSPODARKI obniżenie kosztu pozyskania pieniądza. prowadzonych dla utrzymania stabilności finansowej.

Trwają prace nad projektem programu Przeciwdziałanie Upadłości Przedsiębiorstw oraz Polityka Drugiej Szansy. których wnioski zostały ocenione pozytywnie w ramach naboru w 2008 r. Ministerstwo Gospodarki w tym zakresie przygotowało projekt ustawy o zmianie ustawy o gospodarce komunalnej. − Kluczowe dla ułatwienia dostępu do kredytów małym i średnim przedsiębiorstwom jest wprowadzenie pakietu wzmocnienia systemu poręczeń kredytowych. W ramach instrumentu SMEG – Systemu poręczeń dla MŚP przewidywany portfel kredytowy MŚP o łącznym wolumenie 709 mln PLN zostanie objęty unijną gwarancją EFI. W tym zakresie Minister Gospodarki podjął decyzję o zwiększeniu puli środków na wsparcie inwestycji (o 1 mld zł) w ramach działania 4. Budżet programu to ponad 3. Wprowadzono również nakaz przyjmowania przez urzędników niekompletnych wniosków oraz zakaz żądania dokumentów nie przewidzianych prawem.4 Nowe inwestycje o wysokim potencjale innowacyjnym w ramach POIG. Rada Ministrów przyjęła dokument: Kierunki rozwoju funduszy pożyczkowych i poręczeniowych dla małych i średnich przedsiębiorstw w latach 2009-2013 . MS i RCL) poddaje analizie Prawo upadłościowe i naprawcze w Polsce. jedno okienko). 12 lutego 2009 r. Nowelizacja obniżyła ponadto opłatę za wydanie interpretacji z 75 zł do 40 zł. − Realizowane są również działania wspierające innowacyjność. − Podejmowanych jest też wiele inicjatyw mających na celu ułatwienie przedsiębiorcom modernizacji i wprowadzanie innowacji. − Przeprowadzono dwuetapową nowelizację ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W związku z tym Rząd rozwinął ramy wsparcia o instrumenty inżynierii finansowej.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI − W ramach wsparcia dla przedsiębiorstw realizowane jest działanie zmierzające do przeciwdziałania upadłości oraz prowadzenie polityki drugiej szansy . W drugim etapie radykalnie ograniczono czas oraz uproszczono zasady kontroli przedsiębiorców (oraz wprowadzono tzw. Znowelizowano jednocześnie kilkadziesiąt innych ustaw poza SDG. – to jest uzyskały powyżej 75 pkt (wcześniej 81 pkt). Przedsiębiorcy mogą również skorzystać z kredytu technologicznego oraz instrumentów pilotażowych oferowanych przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości. tak. w szczególności małych i średnich firm. przyspieszenie tworzenia społeczeństwa informacyjnego oraz promowanie rozwoju efektywności energetycznej i odnawialnych źródeł energii. W pierwszym etapie wprowadzono możliwość zawieszenia działalności oraz rozszerzono przepisy dotyczące wiążącej interpretacji prawa. co pozwala na zawierania umów z przedsiębiorcami. W ramach realizacji działania Bon na innowacje przyjęte zostało znowelizowane rozporządzenie Ministra Gospodarki w sprawie udzielania przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości pomocy finansowej niezwiązanej z programami operacyjnymi. którego celem jest dalsza poprawa dostępu. Polscy przedsiębiorcy otrzymają ułatwiony dostęp do kredytów inwestycyjnych. Bankructwa i Drugiej Szansy w strukturach MG. Niestety dotacje nie pozwalają zaspokoić wszystkich oczekiwań. Ponadto zespół ekspertów (przedstawiciele MG. promowanie wszelkich form innowacji. 231 .6 mld EUR. Zadaniem Programu CIP jest zwiększanie konkurencyjności przedsiębiorstw. W tym zakresie powołano Koordynatora ds.in. ustawy o samorządzie województwa oraz ustawy o samorządzie powiatowym. przystępując do Programu CIP. zwłaszcza mikro i małych przedsiębiorstw do zewnętrznych źródeł finansowania. którzy będą mogli otrzymywać zaliczki). weszło w życie rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego zmieniające rozporządzenie w sprawie wydatków związanych z realizacją programów operacyjnych (rozszerzenie katalogu beneficjentów. m. by prawo gospodarcze było bardziej przyjazne przedsiębiorcom.

A. Rada Ministrów przyjęła dokument Wspieranie przez Agencję Rozwoju Przemysłu S. lotniczego i chemicznego) oraz firmy prowadzące działalność produkcyjną w powiatach. ustawy o Banku Gospodarstwa Krajowego oraz niektórych innych ustaw. jak: pożyczki. Na tej podstawie BGK może udzielać kredytów eksportowych zagranicznym nabywcom polskich towarów i usług. rozszerzenie katalogu kosztów kwalifikowanych. W życie weszły nowelizacje rozporządzeń Rady Ministrów w sprawie udzielania pomocy de minimis. 2007–2013 (PO IG). 26 maja 2009 r. jak i szeroko rozumiane ubezpieczenia i gwarancje związane z kredytowaniem działalności eksportowej. poz. wspiera realizację projektów i inicjatyw gospodarczych pobudzających popyt w gospodarce. Wprowadzone zostały również możliwości refundacji kosztów poniesionych przed dniem złożenia wniosku o dofinansowanie projektu. Wsparcie udzielane jest głównie na inwestycje w zakresie innowacji produktowych oraz procesowych.2. którego głównym celem jest rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa. Wśród sektorów objętych programem znajduje się sektor bezpieczeństwa i obronności państwa. W ramach wsparcia dla eksporterów przewidziano również finansowanie. maszynowego. transport kolejowy oraz przedsiębiorstwa z sektorów innowacyjnych (AGD i ICT motoryzacyjnego.i powysyłkowej. w wyniku których powstaną nowe lub znacząco ulepszone produkty. do przedsiębiorców.in. kredytów eksportowych w fazie przed. instytucji wspierających powstawanie innowacyjnych przedsiębiorstw. ustawy o Banku Gospodarstwa Krajowego oraz niektórych innych ustaw (Dz. 13. 545). − Agencja Rozwoju Przemysłu S.6. Instrumenty wsparcia w ramach PO IG skierowano m. a projektowanie nowych produktów i technologii jest niezbędne do konkurowania na globalnym rynku.A.3. Jest to realizacja ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. W gospodarce opartej na wiedzy innowacyjność jest jednym z czynników przewagi konkurencyjnej. Instrumenty wspierające innowacyjność przedsiębiorstw Największy katalog instrumentów wsparcia działalności innowacyjnej znajduje się w Programie Operacyjnym Innowacyjna Gospodarka. co powinno przyczynić się do dalszego wzrostu konkurencyjności polskiej gospodarki oraz do obniżenia kosztów społecznych w czasie spowolnienia gospodarczego. zakup obligacji. Przystosowano przepisy do aktualnych warunków gospodarczych oraz uproszczono zasady ubiegania się o dotację. w tym także ubezpieczanie od ryzyka kursowego oraz od ryzyka związanego z podejmowaniem inwestycji za granicą. U Nr 65. Celem jest wsparcie średnich i dużych przedsiębiorców poprzez zwiększenie możliwości wykorzystywania takich form finansowania działalności.MINISTERSTWO GOSPODARKI − Zrealizowane zostały również działania w zakresie ułatwień dla eksporterów. BGK zapewnia również obsługę transakcji eksportowych z zastosowaniem instrumentów wspierania eksportu. poręczenia i gwarancje oraz dokapitalizowanie. o zmianie ustawy o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne. a także instytucji otoczenia biznesu oraz ich sieci. W ramach PO IG wspierane są przede wszystkim inwestycje. przemysł koksowniczy. W tym zakresie przyjęto nowelizację ustawy o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne. w tym także refinansowanie. w tym MSP. 232 . a także skrócenie terminu wypłaty dotacji. znajdujących się na Mapie Lokalnych Zagrożeń Kryzysowych. a także jej rozliczania. inicjatyw gospodarczych pobudzających polską gospodarkę.

5 mld zł) czyli 45% całej alokacji Programu.5 mld zł (w tym ok. Realizacja ww. Celem programu pilotażowego Bon na innowacje . 233 . − V priorytet Dyfuzja innowacji .1 PO IG. jest zainicjowanie kontaktów przedsiębiorców ze sferą naukową.. w szczególności dofinansowujących współpracę jednostek badawczych i firm w zakresie badań i kreowania innowacyjnych rozwiązań. w tym ok.577 umów o dofinansowanie na łączną kwotę dofinansowania ok. W 2009 roku został rozszerzony katalog usług kwalifikowanych objętych wsparciem (nie tylko usługi badawczorozwojowe .tak jak to było w 2008 r. Do wsparcia rekomendowano 7 wniosków i podpisano stosowane umowy na kwotę ok.15 mln zł.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Łączna alokacja Programu Operacyjnego to 9. który będzie 120 Według kursu EBC z przedostatniego dnia roboczego kwietnia 2010 r.1 mld zł ze środków wspólnotowych. realizowanego w latach 2008-2010.9153 zł/EUR. na realizację programu zaplanowano środki w wysokości 3. nie korzystali z usług żadnej jednostki naukowej w zakresie prac badawczorozwojowych. − IV priorytet Inwestycje w innowacyjne przedsięwzięcia – alokacja: 3 430 mln EUR.8 mln zł. Przedsiębiorca może uzyskać wsparcie w maksymalnej wysokości 15 tys. Ministerstwo Gospodarki wraz z Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości przygotowuje program pn. 4.dotyczące wdrożenia lub rozwoju produktu lub technologii). beneficjentom wypłacono ok.4 mld zł) pochodzi ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.8 mln zł. 1. − VI priorytet Polska gospodarka na rynku międzynarodowym . Wnioski mogły być składane przez przedsiębiorców do 15 września 2009 r. Program pilotażowy pod nazwą Innovation Express zapewniał wsparcie dla międzynarodowej współpracy klastrów z partnerem zagranicznym w zakresie badań. W 2009 r. Do końca kwietnia 2010 r.3 mld zł. Umowy zostały zawarte z 461 beneficjentami na kwotę ok. cele jest dostępne w ramach działania 5. W 2009 r. Mogą z niego skorzystać mikro i mali przedsiębiorcy. Na realizację programu w 2009 r. Wsparcie na uzyskanie grantu .71 mld EUR (około 38. zł.4 mld zł ze środków EFRR) co stanowi 43. Na 585 złożonych wniosków. w tym na poszczególne priorytety przeznaczono: − III priorytet Kapitał dla innowacji .4 mld EUR (17.alokacja 340 mln EUR. do wsparcia rekomendowano 512 wnioskodawców. rozwoju technologicznego lub innowacji. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) kontynuowała realizację programów pilotażowych finansowanych z budżetu państwa: program Bon na innowacje oraz Innovation Express . programu pilotażowego zakończyła się w 2009 r. Złożonych zostało 14 wniosków o udzielenie wsparcia przez 9 koordynatorów. zaplanowano środki w wysokości 7. co stanowi około 8% alokacji dla tych działań. Programu Ramowego UE. Ze względu na nikłe uczestnictwo polskich mikroprzedsiębiorców.ale generalnie usługi w zakresie innowacji .65 mln zł.alokacja: 399 mln EUR. małych i średnich przedsiębiorców w programach międzynarodowych. 2. 2. Do 30 kwietnia 2010 r. w ramach wszystkich działań nadzorowanych przez MG podpisano 1. tj. przy czym każdy z partnerów finansował klastry w swoim kraju/regionie. Programy realizowane z udziałem funduszy strukturalnych nie są jedynymi działaniami mającymi przyczynić się do rozwoju innowacyjnych przedsiębiorstw. 3. W 2009 roku rozpoczęto prace nad wprowadzeniem nowego instrumentu wsparcia dla przedsiębiorców składających wnioski projektowe w ramach międzynarodowych programów innowacyjnych. 6. 7. 1. Obecnie wsparcie na ww. Łączna alokacja dla działań podległych Ministerstwu Gospodarki stanowi ok.6 mln zł. Program był realizowany wraz z partnerami zagranicznymi w ramach projektu INNET finansowanego z 6.25 mld EUR (32.alokacja: 273 mln EUR.1 mld zł)120 z czego 8. którzy w roku złożenia wniosku oraz w ciągu 3 lat kalendarzowych poprzedzających rok złożenia wniosku.5% wykorzystania środków unijnych. 6. wypłacono ok.

2) BISNEP (Business and Innovation Support for North-East Poland) . umów licencyjnych. zł.9 ośrodków na terenie 4 województw (śląskie. przeprowadzono 433 audyty technologiczne. 234 . Sieć EEN oferuje m. Program ma zachęcać MSP do uczestnictwa w międzynarodowych programach innowacyjnych. Umowy zostały podpisane ze wszystkim wnioskodawcami na łączną kwotę ok. 3) B2Europe West Poland . zorganizowano 500 warsztatów.5 tys. W 2009 roku przedsiębiorcy mogli korzystać z usług sieci europejskiej Enterprise Europe Network (EEN) częściowo finansowanej w ramach wspólnotowego Programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji (Program CIP). W Polsce działa 30 ośrodków sieci EEN zgrupowanych w czterech konsorcjach: 1) CP-BSN (Central Poland . podmiotów. Opracowano i opublikowano 551 profili technologicznych.9 ośrodków na terenie 5 województw (zachodniopomorskie. koordynator: Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. kujawsko-pomorskie. Wysokość dofinansowania na utworzenie nowego lub wsparcie już istniejącego AIP wynosiła maksymalnie 15 tys. Klienci sieci EEN znajdują partnerów do współpracy technicznej. warmińsko-mazurskie. – 30 czerwca 2009 r. skojarzono 344 podmioty zainteresowane kupnem i oferujących technologie.6 ośrodków na terenie 4 województw (mazowieckie. profesjonalną pomoc firmom i instytucjom. dolnośląskie. współpracy techniczno-handlowej lub wspólnych dalszych badań. które szukają za granicą odbiorców dla swoich technologii i know-how lub które poszukują innowacyjnych rozwiązań niedostępnych na lokalnych rynkach. a także organizowane przy okazji targów i innych wydarzeń branżowych rozmowy brokerskie i misje firm. szkoleń i seminariów w różnych obszarach tematycznych. 3.5 tys. Przedsiębiorca. W okresie 1 stycznia 2008 r.MINISTERSTWO GOSPODARKI wdrażany w latach 2010-2014 z planowanym budżetem w wysokości 8 mln zł. 134. koordynator: Centrum Transferu Technologii Politechniki Krakowskiej.4 tys. Dzięki europejskiemu zasięgowi sieci i ścisłej współpracy poszczególnych ośrodków informacja o ofercie lub potrzebach technologicznych dociera do firm w każdej części Europy. Klienci sieci EEN mogą liczyć na pomoc organizacyjną. Kojarzeniu partnerów służą intranetowa baza ofert i poszukiwań technologii.6 ośrodków na terenie 3 województw (podlaskie. konkurs wnioski o wsparcie złożyło 9 szkół wyższych. łódzkie. zł. koordynator: Wrocławskie Centrum Transferu Technologii Politechniki Wrocławskiej. który złożył wniosek projektowy (jako koordynator albo partner) w odpowiedzi na konkurs ogłoszony w ramach międzynarodowego programu innowacyjnego i otrzymał pozytywną ocenę formalną wniosku będzie mógł wystąpić do PARP o wsparcie na uzyskanie grantu w celu pokrycia wydatków związanych z przygotowaniem tego wniosku.Business Support Network) . umów produkcyjnych. Wnioski o dofinansowanie zadania polegającego na utworzeniu nowych lub wsparciu już istniejących AIP mogły składać uczelnie publiczne i niepubliczne. koordynator: Uniwersytecki Ośrodek Transferu Technologii Uniwersytetu Warszawskiego). lubuskie. spotkania grup tematycznych. pomorskie). zamieszczono w bazie ofert Komisji Europejskiej prawie 500 profili i ofert polskich przedsiębiorców. osób rozpoczynających działalność gospodarczą oraz 450 jednostek naukowych. świętokrzyskie. W odpowiedzi na ogłoszony w czerwcu 2009 r. językową i doradczą w kontaktach z zainteresowanymi partnerami. opolskie). W 2009 roku kontynuowano wsparcie Ministerstwa Gospodarki dla Akademickich Inkubatorów Przedsiębiorczości. wielkopolskie. umów joint-venture. podkarpackie). MSP. w tym ponad 15.in. 4) BSN South Poland . z usług 30 ośrodków działających w ramach 4 konsorcjów skorzystało prawie 20 tys. lubelskie). małopolskie.

chcących inwestować w naszym kraju oraz nawiązywać kontakty handlowe z polskimi partnerami. nadawanie statusu Centrum BadawczoRozwojowego (CBR) oraz ulga podatkowa na nowe technologie. dla wspierania innowacji: − rozpoczęte zostały prace analityczne na temat nowych form innowacji. Serwis stanowi kompendium wiedzy i obszerne źródło informacji dla polskich przedsiębiorców. 235 . user-driven innovation. 13.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Dużą zachętą dla przedsiębiorstw do prowadzenia działalności innowacyjnej są instrumenty zawarte w Ustawie z dnia 30 maja 2008 r. Dzięki tej umowie. którego rezultaty wypadły pomyślnie. Ponadto w 2009 r. Portal zawiera cenne informacje nt. Instrumenty wspierania eksportu Wsparcie eksportu ma miejsce w dwóch płaszczyznach: w węższym znaczeniu poprzez wdrażanie konkretnych instrumentów. a w szerszym znaczeniu – poprzez promocję polskiej gospodarki w skali makro. zasad prowadzenia handlu z krajami UE i resztą świata. Skutkiem przedmiotowego podejścia jest lepsze dopasowanie produkcji/świadczenia usług do oczekiwań ostatecznego nabywcy oraz redukcja kosztów związanych z opracowaniem innowacji. zaś z drugiej strony prowadzenia aktywnej polityki innowacyjności stymulującej tworzenie tego typu innowacji. − podjęte zostały kroki na rzecz rozpoznania potencjału oraz możliwości wsparcia przemysłów kreatywnych w Polsce. funkcjonujących poza granicami kraju. których koordynatorzy podpisali kontrakty z Europejską Agencją Kosmiczną. lecz również jego współtwórcy.3. open innovation. a także dla zagranicznych firm.pl. Instrumenty wprowadzone ustawą to: kredyt technologiczny. takich jak: innowacje nietechnologiczne. których centralnym punktem jest kreatywność. W listopadzie 2009 r. Porozumienia o Europejskim Państwie Współpracującym między Rządem RP a Europejską Agencją Kosmiczną (ESA) . Dlatego też Ministerstwo Gospodarki podejmuje również inicjatywy w tym obszarze. − podjęte zostały działania zmierzające do zwiększenia świadomości przedsiębiorców z zakresu korzyści płynących konkretnie z popytowego podejścia do innowacji (user-driven innovation . na podstawie podpisanego 27 kwietnia 2007 r.UDI).trade. czy social innovation. o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej. jako partner naukowy. obejmuje dwa obszary: promocję współpracy gospodarczej Polski z krajem urzędowania oraz wspieranie rozwoju współpracy (internacjonalizacji) przedsiębiorstw. W ramach tego programu do obecnej chwili finansowanie otrzymało 20 projektów.gov. Ministerstwo Gospodarki kontynuowało prace nad przygotowaniem Programu rozwoju technologii kosmicznych i wykorzystywania systemów satelitarnych w Polsce. zainteresowanych rozwijaniem działalności gospodarczej za granicą. W świetle zachodzących procesów globalizacyjnych wzrasta rola konsumenta nie tylko jako nabywcy produktu.3. aby przy wsparciu rozwiązań high-tech wytwarzać produkty.Programme for European Cooperating States-PECS. a także stara się monitorować najnowsze inicjatywy legislacyjne Rządu RP dotyczące poprawy klimatu dla rozwoju przedsiębiorczości.6. Do zwiększenia innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw oraz całej gospodarki może przyczynić się rozwój sektora kosmicznego. technologiczny i przemysłowy. Działalność Wydziałów Promocji Handlu i Inwestycji (WPHiI). Ponadto w 2009 r. wymagających z jednej strony od podmiotów gospodarczych nowych umiejętności. Przemysł kreatywny postrzegany jest jako prekursor nowych form gospodarczych: dynamiczne i mobilne przedsiębiorstwa organizują się w sieci. Obu celom służy istniejący od dwóch lat internetowy serwis informacyjny – www. Polska uzyskała status Europejskiego Państwa Współpracującego z ESA oraz prawo uczestnictwa w programach i działaniach Agencji. Ministerstwo Gospodarki i ESA przeprowadziły wspólnie pierwszy przegląd realizacji projektów PECS.

121 236 . W 2009 roku na portalu promocji eksportu opublikowanych zostało: − 1243 informacji makroekonomicznych. U. nawiązywanie kontaktów handlowych z kontrahentami zagranicznymi oraz oferuje bezpłatną promocję przedsiębiorstwa i jego ofert eksportowych. umożliwienie polskim eksporterom oraz zagranicznym kontrahentom bezpłatnego dostępu do wiarygodnej. z 2007 Nr 211. Ministerstwo Gospodarki. form prowadzenia działalności gospodarczej oraz zasad nawiązywania współpracy z partnerami zagranicznymi w krajach urzędowania WPHiI. Znajdują się na nich obszerne informacje o krajach. Ponadto na stronach serwisu polscy przedsiębiorcy znajdą informacje o zasadach wsparcia działalności związanej z umiędzynarodowieniem firm wraz z prezentacją stosownych instrumentów finansowych. Portal Promocji Eksportu umożliwia polskim eksporterom dostęp do aktualnych informacji o rynkach zagranicznych oraz instrumentach wspierania polskiego eksportu. Serwis odwołuje się także do centralnej bazy ofert i zapytań w ramach Portalu Promocji Eksportu. − dofinansowania kosztów uzyskania certyfikatów eksportowych122.MINISTERSTWO GOSPODARKI Najważniejszym elementem serwisu z punktu widzenia rodzimych przedsiębiorców jest zakładka Przewodnik po rynku. zarówno o rynkach zagranicznych jak i o Polsce. istotnych dla polskiego eksportera.Portal Promocji Eksportu to internetowa. Nr 210. 122 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 października 2007 roku w sprawie udzielania pomocy de minimis na uzyskanie certyfikatu wyrobu wymaganego na rynkach zagranicznych (Dz. Celem portalu jest wsparcie polskiego eksportu poprzez integrację rozproszonych zasobów Internetu o tematyce gospodarczej. z 2007r. − 710 ofert polskich. poz. 1552). wychodząc naprzeciw potrzebom i oczekiwaniom polskich przedsiębiorców w zakresie internacjonalizacji. zamieszczonych w portalu. U. która zawiera informacje nt. poz. w których działają polskie placówki handlowe. jest rejestracja użytkownika on-line w systemie. Ważną część serwisu stanowi prezentacja przez WPHiI ofert polskich i zagranicznych przedsiębiorców. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 października 2007 roku w sprawie udzielania pomocy de minimis na realizację branżowych projektów promocyjnych w zakresie eksportu lub sprzedaży na Jednolitym Rynku Europejskim (Dz. Głównymi użytkownikami Portalu są przede wszystkim małe i średnie przedsiębiorstwa polskie: eksporterzy i potencjalni eksporterzy oraz firmy zagraniczne zainteresowane importem towarów i usług z Polski. 1542). Kolejne narzędzie . − 2133 aktualnych zagranicznych zapytań ofertowych − oraz zarejestrowało się 674 nowych przedsiębiorców. Niemniej jednak warunkiem korzystania przez polskie firmy w pełnym zakresie z zagranicznych zapytań ofertowych. − 971 informacji o przetargach . przygotowało pakiet instrumentów oferujących możliwość uzyskania wsparcia w następującym zakresie: − dofinansowania do udziału w branżowych projektach promocyjnych121. są dostępne dla wszystkich zainteresowanych użytkowników. aktualnej i łatwo dostępnej informacji gospodarczej. publiczna baza danych zawierająca informacje przydatne dla polskich przedsiębiorców planujących eksportować swoje towary/usługi na rynki zagraniczne. a informacje dotyczące poszczególnych rynków zagranicznych oraz zasad eksportu do nich. Korzystanie z informacji zawartych w portalu jest bezpłatne. ułatwienie polskim przedsiębiorcom nawiązywanie kontaktów handlowych z zagranicznymi importerami oraz promocję polskich ofert eksportowych.

Projekt przyczyni się do poprawy dostępu do informacji o Polsce i o możliwościach nawiązania kontaktów gospodarczych. Zgodnie z zapisami aktów wykonawczych w ww. Nr 211. z 2007 r. zwanej usługą proeksport oraz w obszarze przyciągania do Polski inwestorów zagranicznych. Na użytek COIE zostaną zakupione bazy danych firm B2B.5). badania rynkowe dotyczące poszczególnych rynków zagranicznych. przekroczyłaby równowartość 200 tys.12. Nr 211. o którą się ubiega. łącznie z pomocą. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 października 2007 roku w sprawie udzielania pomocy de minimis na realizację niektórych przedsięwzięć w zakresie promocji i wspierania eksportu lub sprzedaży na Jednolitym Rynku Europejskim (Dz. EUR. U. w sprawie stosowania art. a w przypadku przedsiębiorców prowadzących działalność w sektorze transportu drogowego 100 tys. Wyłączenia dotyczące udzielania pomocy zawarte są w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. będą mieli możliwość korzystania z doświadczeń. zakresie. Eksperci zatrudnieni w COIE. Dokonana zostanie także standaryzacja oferowanych przez COIE usług. które ma na celu ułatwienie przedsiębiorcom dostępu do usługi informacyjnej w zakresie prowadzenia działalności eksportowej i inwestycyjnej poza granicę kraju. U. 123 237 . − Działanie 6.2006. jak i możliwości kreowania pozytywnych skojarzeń z krajem pochodzenia produktu mogą stać się polskimi specjalnościami eksportowymi. której wartość brutto. Usługa ta będzie świadczona docelowo przez 16 COIE. − dofinansowania do publikacji wydawnictw i materiałów promocyjnych124. EUR.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI − dofinansowania kosztów organizacji przedsięwzięć promocyjnych123.2. 1543) 125 Przedsiębiorca w bieżącym roku kalendarzowym oraz dwóch poprzedzających go latach kalendarzowych nie może otrzymać pomocy de minimis. dotacje mogą być udzielane do końca 2013 roku i stanowią one pomoc w formule de minimis125. Urz. wzorców i know–how zagranicznych partnerów w obszarze systemu i obsługi przedsiębiorców. poz. W ramach projektu planuje się dokonać wyboru branż. które będą funkcjonowały w strukturach urzędów marszałkowskich bądź innych jednostek wybranych przez urzędy do realizacji zadania. raporty. Priorytet 6 Polska gospodarka na rynku międzynarodowym obejmuje: − Poddziałanie 6. poz. Wsparcie eksportu dla przedsiębiorców realizowane jest również w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. UE L 379 z 28. 10 kompleksowych branżowych programów promocji polskich specjalności eksportowych na wybranych rynkach.5 Promocja polskiej gospodarki PO IG – którego celem jest poprawa wizerunku Polski oraz wzrost znaczenia Polski i polskich przedsiębiorców w gospodarce międzynarodowej. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. Dla zapewnienia właściwego funkcjonowania systemu COIE zostaną wyposażone w niezbędne opracowania. Zakłada się realizację ok. str. które ze względu na potencjał krajowej produkcji. zwaną usługą probiz. 1544) 124 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 października 2007 roku w sprawie udzielenia pomocy de minimis na realizację przedsięwzięć wydawniczych promujących eksport lub sprzedaż na Jednolitym Rynku Europejskim (Dz. z 2007r.1 Wsparcie dla sieci centrów obsługi inwestorów i eksporterów (COIE) POIG.

które odbywają się za granicą. zł. wystawy. wyjątek stanowi promocja eksportu przemysłu obronnego pokrycie części kosztów związanych z organizacją seminariów. poszczególni przedsiębiorcy uczestniczący w projekcie mogą otrzymać refundację 50% poniesionych i udokumentowanych kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą. wsparte mogą być głównie przedsięwzięcia o charakterze zbiorowym. dofinansowania do publikacji wydawnictw i materiałów promocyjnych przedsiębiorcy wykonujących działalność na terytorium RP. refundacja części kosztów związanych z uzyskaniem przez przedsiębiorcę certyfikatu wyrobu wymaganego na rynkach zagranicznych wielkość pomocy nie może przekroczyć 50% kosztów netto kwalifikujących się do objęcia pomocą. dofinansowano 191 wniosków na łączną sumę 1. Na dofinansowanie 33 branżowych projektów promocyjnych przeznaczono 1. tłoczenia płyt i oprawy. druku. mały lub średni przedsiębiorca wykonujący działalność na terytorium RP dofinansowania kosztów organizacji przedsięwzięć promocyjnych. spotkania branżowe. pokazy.in. zł. konferencji. zł Warunki finansowe Budżet w 2009 r. jaka może być udzielona jednemu przedsiębiorcy wynosi 50 tys. wyłącznie mikro.MINISTERSTWO GOSPODARKI Tabela 92 Wybrane instrumenty wsparcia eksportu Instrument Beneficjenci Przeznaczenie finansowanie kosztów realizacji przedsięwzięcia promującego produkty i grupy towarowe o wysokim potencjale eksportowym. zbiorowych pokazów oraz prezentacji wyrobów przemysłu obronnego dofinansowano 23 wnioski na kwotę 438 tys. takich jak. zł. demonstracje.5 tys. niemniej jednak nie może ona dotyczyć publikacji materiałów reklamowych indywidualnego przedsiębiorcy. przy czym roczny limit pomocy. prezentacje. zł. dofinansowano 36 wniosków o łącznej wartości 230. degustacje. Pokrycie kosztów publikacji wydawnictw promocyjnych m. a także szkolenia i warsztaty lub badania rynku zagranicznego. jednak nie więcej niż 8 tys. i obejmującego co najmniej dwie formy działań promocyjnych. składu. zakupu papieru. dofinansowania do udziału w branżowych projektach promocyjnych grupa co najmniej 4 przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą na terytorium RP w ramach tej samej lub kilku pokrewnych branż lub grup towarowych dofinansowania kosztów uzyskania certyfikatów eksportowych. wielkość pomocy nie może przekroczyć 50% kosztów netto kwalifikujących się do objęcia pomocą wielkość pomocy nie może przekroczyć 50% kosztów netto kwalifikujących się do objęcia pomocą. zł maksymalna kwota dofinansowania określona dla jednego projektu wynosi 100 tys. łamania i naświetlania.134 tys.143 tys. zł .

6. Mogą być realizowane w formie ubezpieczenia bezpośredniego lub pośredniego oraz udzielenia gwarancji ubezpieczeniowej. Finansowe wspieranie inwestycji Wsparcie finansowe z tytułu realizacji nowej inwestycji w formule programu wieloletniego udzielane jest w oparciu o przyjęty przez Radę Ministrów 23 września 2008 r. ubezpieczenia eksportowe mogą dotyczyć: kredytów eksportowych. − dopłat do oprocentowania kredytów eksportowych – w dniu 8 czerwca 2001 roku została uchwalona ustawa o dopłatach do oprocentowania kredytów eksportowych o stałych stopach procentowych. jak również usług.3. banki bezpośrednio udzielające kredytów eksportowych mogą uzyskać z budżetu państwa. Zgodnie z jej przepisami. dopłaty do oprocentowania kredytów eksportowych. w tym dla polskiego złotego.POLSKA 2009 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Instrumenty finansowe wspierania eksportu mają bardzo istotne znaczenie w procesach wymiany handlowej. udzielane przez Korporację Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych S. Przedmiotem umowy eksportowej. mogą być wyłącznie towary lub usługi krajowe w rozumieniu rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 6 sierpnia 2001 roku w sprawie maksymalnego procentowego udziału składników pochodzenia zagranicznego w eksportowanym w ramach kontraktu eksportowego produkcie finalnym. − kredytów rządowych przeznaczonych na finansowanie eksportu towarów i usług – w ramach kredytów w formie tzw. ubezpiecza gwarantowane przez Skarb Państwa należności eksportowe w ramach limitu środków finansowych określanych w ustawie budżetowej. Korporacja Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych S. kontraktów eksportowych. zapewniające stabilizację oprocentowania kredytu eksportowego na poziomie stałych referencyjnych stop procentowych (Commercial Interest Reference Rate – CIRR). urządzeń i materiałów wyprodukowanych w Polsce. W Polsce oficjalne wsparcie kredytów eksportowych udzielane jest przez Ministerstwo Finansów i występuje w następujących formach: − poręczeń i gwarancji na przedsięwzięcia proeksportowe – udzielane na podstawie ustawy z dnia 8 maja 1997 roku o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne. umożliwiającego uznanie tego produktu za krajowy.4. Inwestorzy uzyskują wsparcie w formie dotacji w drodze dwustronnej umowy zawieranej pomiędzy Ministrem Gospodarki a przedsiębiorcą na podstawie uchwały przyjętej przez Radę Ministrów. 13.A. pomocy wiązanej możliwe jest finansowanie kontraktów na dostawy z Rzeczypospolitej Polskiej do kraju biorcy maszyn. W ramach stworzonego systemu. Maksymalne wsparcie dla projektów realizowanych na terenie specjalnych stref ekonomicznych nie może przekroczyć 15% kosztów kwalifikowanych inwestycji oraz 30% w przypadku projektów realizowanych poza ich granicami.A. ogłaszanych dwa razy w miesiącu przez Sekretariat OECD dla walut wymienialnych. włączając technologie. objętej Programem Dopłat do Oprocentowania Kredytów Eksportowych (Programem DOKE). 239 . Poszczególne dostawy dotyczą dziedzin uzgodnionych przez rządy obu stron i odpowiadają ustaleniom i ograniczeniom Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). inwestycji bezpośrednich za granicą. jak również kosztów poszukiwania zagranicznych rynków zbytu. za pośrednictwem Banku Gospodarstwa Krajowego. − gwarantowanych przez Skarb Państwa ubezpieczeń eksportowych – zasady ubezpieczeń eksportowych zostały określone w ustawie z dnia 7 lipca 1994 roku o gwarantowanych przez Skarb Państwa ubezpieczeniach eksportowych. System wspierania inwestycji o istotnym znaczeniu dla gospodarki polskiej.

tworzące co najmniej 35 nowych miejsc pracy dla osób z wyższym wykształceniem. O ile projekt nie zalicza się do żadnej z wymienionych w dokumencie branż. BPO oraz telekomunikacji. przedsiębiorca musi podjąć się realizacji inwestycji o minimalnych kosztach kwalifikowanych 1 mld zł i tworzącej minimum 500 nowych miejsc pracy. elektronicznym. o minimalnych całkowitych kosztach 3 mln zł.5 mln zł oraz płatności przewidziane w ramach przygotowywanych projektów programów wieloletnich. W przypadku. W 2009 r. miejsc pracy i poniesienie 1.4 tys. Pomoc w formie programów wieloletnich wsparcia finansowego projektów inwestycyjnych jest pomocą regionalną.82 mln zł). 13). rezerwa celowa w wysokości 70 mln zł. W 2009 r. w związku z ponoszeniem kosztów nowej inwestycji oraz z tworzeniem nowych miejsc pracy. w ramach realizacji powyższych programów wydatkowano środki w kwocie 118. nowych miejsc pracy. Inwestycje objęte ww.6 tys. Rada Ministrów przyjęła 9 uchwał ustanawiających nowe programy wieloletnie wsparcia inwestycji. Aby ubiegać się o wsparcie z tytułu kosztów nowej inwestycji. łączna wielkość pomocy regionalnej nie może przekroczyć maksymalnej intensywności pomocy dla danego obszaru. zapisane w ustawie budżetowej. firma musi podjąć się realizacji przedsięwzięć o kosztach kwalifikowanych inwestycji co najmniej 160 mln zł i tworzących minimum 50 nowych miejsc pracy. Płatności przewidziane uchwałami Rady Ministrów. Na realizację programów wieloletnich przyznana została również Ministrowi Gospodarki na 2010 r. programami przewidują utworzenie 2. Jeżeli projekt nie zalicza się do żadnego z sektorów wymienionych w dokumencie. 82. inwestor musi utworzyć co najmniej 500 nowych miejsc pracy. aby otrzymać wsparcie. gdy pomoc regionalna na wspieranie nowych inwestycji jest udzielana wraz z pomocą regionalną na tworzenie nowych miejsc pracy związanych z nową inwestycją. tworzącej co najmniej 250 nowych miejsc pracy o minimalnych całkowitych kosztach inwestycji 40 mln zł. lotniczym. uchwałami Rady Ministrów – 25. O wsparcie zabiegać mogą także inwestycje badawczo-rozwojowe. Z rezerwy tej finansowane będą płatności przewidziane przyjętymi w 2009 r. Z kolei do ubiegania się o wsparcie z tytułu kosztów tworzenia nowych miejsc pracy uprawnia realizacja nowej inwestycji w sektorach priorytetowych. W roku 2010 łączne środki w budżecie państwa przewidziane na cele finansowego wsparcia projektów inwestycyjnych w ramach programów wieloletnich wynoszą ok. realizowanych było 40 programów wieloletnich.28 mln zł.28 mln zł.2006. str. UE C 54 z 04. W ustawie budżetowej na 2009 r. 152. zamykają się kwotą ok. System zachęt dotyczy również firm realizujących projekty badawczo-rozwojowe. udzielaną na podstawie Wytycznych w sprawie krajowej pomocy regionalnej na lata 20072013 (Dz. Pomoc publiczna w ramach Systemu przyznawana jest na realizację projektu inwestycji początkowej. Jednocześnie spowolnienie gospodarcze odnotowane w latach 2008 i 2009 spowodowało konieczność zmodyfikowania 14 funkcjonujących już programów wieloletnich.32 mln zł (w tym zobowiązania 2008 roku – 20. w sektorach: motoryzacyjnym. w ramach tych programów wieloletnich zrealizowano inwestycje w wysokości co najmniej 8. 240 .03. W 2009 r. Do końca 2009 r. biotechnologii i nowoczesnych usług – w szczególności z zakresu: IT.500 mln zł nakładów inwestycyjnych. Urz. a minimalne koszty inwestycji nie mogą być niższe niż 1 mld zł.MINISTERSTWO GOSPODARKI O dotacje mogą wnioskować przedsiębiorcy planujący inwestycje.25 mln zł. (po zmianach) łączne wydatki określono na 135.900 mln zł i utworzono 23.

Możliwość podwyższenia intensywności pomocy nie dotyczy przedsiębiorców prowadzących działalność w sektorze transportu..2 mln zł). Strefy będą funkcjonować do końca 2020 r. nowych miejsc pracy oraz zainwestowanych 1 900 mln zł. W pozostałych województwach wynosi 40%. Według stanu na koniec 2009 r. Dopuszczalna intensywności pomocy dla inwestycji realizowanych w województwach: lubelskim. małopolskim. podlaskim. z którymi były związane wydatki inwestycyjne przez okres 5 lat (w przypadku MSP – 3 lat). − utrzymania własności składników majątku. Korzystanie z pomocy z tytułu kosztów inwestycji wymaga: − prowadzenia działalności gospodarczej przez okres nie krótszy niż 5 lat.1 mln zł (z czego z tytułu tworzenia nowych miejsc pracy: 79. z 2007 r.6. z tytułu kosztów inwestycji: 83. a w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw – 3 lat. Specjalne strefy ekonomiczne Specjalne Strefy Ekonomiczne (SSE) są instrumentem wspierającym rozwój regionów poprzez przyciąganie nowych inwestycji i promocję tworzenia nowych miejsc pracy. tworzenia nowych miejsc pracy. ale dochody z tej działalności nie podlegają zwolnieniu z podatku dochodowego. Strefy zlokalizowane były na terenach 129 miast i 174 gmin. 2. Podstawą do korzystania z pomocy publicznej jest zezwolenie wydawane przez Zarządzającego strefą w drodze przetargu lub rokowań126. o specjalnych strefach ekonomicznych sse (tekst jednolity: Dz. zm. Zasady i warunki inwestowania na terenie SSE oraz korzyści płynące z faktu prowadzenia tam działalności gospodarczej określa ustawa z dnia 20 października 1994 r. Nr 42.5 tys.3.87 ha.9 mln zł. Ramka 18 Zasady i warunki udzielania pomocy publicznej przedsiębiorcom działającym na terenie specjalnych stref ekonomicznych Przedsiębiorcy lokujący swą działalność w specjalnych strefach ekonomicznych mogą skorzystać z pomocy publicznej w formie zwolnień podatkowych. opolskim.proc. z późn. lubuskim. 241 . kosztów nowej inwestycji. świętokrzyskim.POLSKA 2009 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Obecnie przygotowywanych jest 19 programów wieloletnich wsparcia nowych projektów inwestycyjnych.5. przy czym wyjątkowo dla Warszawy maksymalną intensywność określono na poziomie 30%. łączny obszar SSE wynosił 12.U. 126 Na terenie stref można prowadzić działalność bez zezwolenia. W następstwie zmian (likwidacja dwóch stref i połączenie dwóch kolejnych) obecnie funkcjonuje 14 stref. Wielkość pomocy z tytułu kosztów nowej inwestycji oblicza się jako iloczyn maksymalnej intensywności pomocy określonej dla danego obszaru i kosztów inwestycji kwalifikujących się do objęcia pomocą. Wielkość pomocy z tytułu tworzenia nowych miejsc pracy związanych z daną inwestycją oblicza się jako iloczyn maksymalnej intensywności pomocy i dwuletnich kosztów płacy brutto nowo zatrudnionych pracowników powiększonych o wszystkie obowiązkowe płatności związane z ich zatrudnieniem. łódzkim i kujawskopomorskim wynosi 50%. W przypadku dużych przedsiębiorców do kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą mogą być zaliczane wyłącznie koszty nabycia nowych środków trwałych. warmińsko-mazurskim. 13. podkarpackim. Przedsiębiorca korzystający z pomocy z tego tytułu musi utrzymać nowo utworzone miejsca pracy przez okres 5 lat. Dla małych przedsiębiorców wskaźnik może być podwyższony o 20 pkt.).632. a w przypadku małych i średnich firm – 3 lat. 274. W ramach negocjowanych projektów może zostać utworzonych ponad 9. a dla średnich – o 10. poz. z tytułu: 1. W oparciu o tę ustawę w latach 1995-1997 Rada Ministrów ustanowiła 17 SSE. Łączna wartość planowanego wsparcia z budżetu państwa to 163.

3.459.7 Miejsca pracy nowe 3.219.202 3.1 1.6 mld zł.4 11. Pomoc publiczna musi być udzielana według reguł dopuszczalności określonych przepisami prawa128.041 5. 128 127 242 . poz.928 utrzymane 271 9.8 4. Tryb postępowania w sprawach związanych z pomocą publiczną reguluje ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r.253 zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w strefach. − pomoc de minimis dla Zakładów Pracy Chronionej.683 10.MINISTERSTWO GOSPODARKI Na dzień 31 grudnia 2009 r.660 9. Pomoc publiczna127 Pomoc publiczna dla przedsiębiorców jest instrumentem aktywnego oddziaływania państwa na gospodarkę. w szczególności określające warunki dopuszczalności pomocy oraz tryb postępowania przed Komisja Europejska. Od 1 maja 2004 r. 1291).819 57.138 7. Lp.9%). Rozdział zawiera informacje na temat pomocy publicznej udzielanej przez ministra właściwego do spraw gospodarki.1 769.5 tys.637.2 mln zł. Od dnia akcesji Polska zobowiązana jest stosować bezpośrednio przepisy wspólnotowe dotyczące pomocy publicznej. Tabela 93 Efekty działania stref na dzień 31 grudnia 2009 r.6% wartości inwestycji ) i producenci wyrobów z surowców niemetalicznych (9%). Największy udział w inwestycjach mają spółki z kapitałem niemieckim (17.257.953 14. przedsiębiorcy działający w strefach zainwestowali prawie 66. minister kierujący działem gospodarka udzielił pomocy publicznej o wartości 840.436. W samym roku 2009 wydano 131 zezwoleń. Do końca 2009 r.8 2. obowiązywały 1.1 4.260.316 6.253 Poniesione nakłady inwestycyjne (w mln zł) 1.2 1.980 150.2 16.1 5.346 1.6 7.654 3. Pomoc przeznaczona była na następujące działania: − restrukturyzację górnictwa węglowego.177.587 1 Kamiennogórska 2 Katowicka 3 Kostrzyńsko-Słubicka 4 Krakowska 5 Legnicka 6 Łódzka 7 Mielecka 8 Pomorska 9 Słupska 10 Starachowicka 11 Suwalska 12 Tarnobrzeska 13 Wałbrzyska 14 Warmińsko .4%). co stanowi ponad 10% ogółu zezwoleń. włoskie i holenderskie.5 5.812 14. − programy wieloletnie. Na kolejnych miejscach są inwestycje japońskie.642 11.7 1.163. Nr 123.091 4. nastąpiły zasadnicze zmiany w regulacjach prawnych z zakresu pomocy publicznej.6.285 2.6.2%) i amerykańskim (prawie 13.154 729 3.Mazurska Razem 13.675 18. W strukturze branżowej dominuje sektor motoryzacyjny.910.893 16. U. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publiczne (Dz. z czego ponad 150 tys.376.929 4.544 4.3 3. Inwestycje z tego sektora stanowią ponad 26% łącznej wartości inwestycji w strefach.605 5.421 133 6.816 31. − wspieranie inwestycji o dużym znaczeniu dla gospodarki w ramach PO IG. miejsc pracy.564. Specjalna Strefa Ekonomiczna Liczba ważnych zezwoleń 41 192 106 54 53 121 128 68 47 73 53 115 141 61 1. − promocję eksportu. (72%) to nowe miejsca pracy utworzone po uzyskaniu zezwoleń.456 267 6.025. Przedsiębiorcy ci zapewniają łącznie ponad 208.332. W 2009 r. polskim (17.8 66 589. Na dalszych pozycjach są producenci wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych (9.

uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art.2 241.5 52. programie pomocowym. KE rozpoczęła przegląd przepisów wspólnotowych z zakresu pomocy publicznej.05 I kwartał 2010 roku 123. o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego w latach 2008-2015.N575/07 i otrzymała zgodę na podstawie decyzji (K(2008)864) w sprawie Pomoc państwa N575/2007 – Polska. którego celem było lepsze ukierunkowanie pomocy publicznej na działania o charakterze horyzontalnym.POLSKA 2009 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Ramka 19 Przegląd przepisów wspólnotowych w zakresie pomocy publicznej W 2005 r. Do najważniejszych aktów prawnych przyjętych w tym okresie należą: − Wytyczne w sprawie krajowej pomocy regionalnej na lata 2007-2013. o pomocy państwa w przemyśle węglowym. Tabela 94 Pomoc publiczna udzielona przez MG w 2009 r. W efekcie przeprowadzonej reformy. w latach 2006-2008 wprowadzono szereg nowych regulacji prawnych zawierających istotne zmiany. Wsparcie. i w I kwartale 2010 r. a także jej dostępności. 3 października 2007 r. badań i rozwoju. − Wytyczne dotyczące pomocy państwa na rzecz ochrony środowiska. Polska notyfikowała KE program pomocowy Pomoc państwa dla sektora węglowego w latach 2008-2015 . które powinny przyczynić się do poprawy przejrzystości oraz uproszczenia zasad udzielania pomocy publicznej. Wielkość pomocy w latach 2008-2010 wskazana w ww. pomoc publiczna dla finansowania działalności sektora będzie wygaszana. planowane do udzielenia w okresie objętym Strategią przeznaczone jest głównie na restrukturyzację terenów pogórniczych – likwidację szkód górniczych i odwadnianie kopalń.1 0. − Rozporządzenie Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 rok. 1. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń grupowych).) oraz ustawy z dnia 7 września 2007 r. − Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r.3 26.2 530. wyniesie ok.1 0. włącznie z dofinansowaniem programów pomocowych ze środków wspólnotowych oraz pomocą de minimis. Pomoc publiczna jest jednym z instrumentów Strategii działalności górnictwa węgla kamiennego w Polsce w latach 2007-2015 (przyjętej przez RM 31 lipca 2007 r. Pomoc państwa dla polskiego sektora węglowego w latach 2008-2010. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis. w sprawie stosowania art. − Wspólnotowe zasady ramowe dotyczące pomocy państwa na działalność badawczą.6 8. 129 Jest to pomoc udzielona przez Ministra Gospodarki. stymulowaniu przedsiębiorczości.3 mld zł. w tym przede wszystkim służące wspieraniu innowacyjności. inwestowaniu w kapitał ludzki i ochronę środowiska. Zgodnie z założeniami.1 - Górnictwo węgla kamiennego Zasady udzielania pomocy publicznej dla sektora węgla kamiennego reguluje Rozporządzenie Rady (WE) nr 1407/2002 z dnia 23 lipca 2002 r. (w mln zł)129 Wyszczególnienie Pomoc publiczna ogółem w tym: górnictwo węglowe promocja eksportu programy wieloletnie PO IG Zakłady Pracy Chronionej Źródło: Sprawozdania z udzielonej pomocy publicznej. 243 .2 60.0 44. rozwojową i innowacyjną. − Wytyczne wspólnotowe w sprawie pomocy państwa i kapitału podwyższonego ryzyka dla małych i średnich przedsiębiorstw. 2009 840. bez pomocy udzielonej przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP).

3. elektroniczny. 131 Szczegółowe informacje na temat pomocy publicznej udzielanej w ramach promocji eksportu zostały opisane w podrozdziale 13.2 I kwartał 2010 36.4 renty wyrównawcze 23. Pomoc ta jest udzielana w formie dotacji na podstawie dwustronnej umowy.2.3 mln zł. . udzielana jest na podstawie ustawy o finansach publicznych. przysługujących emerytom i rencistom z kopalń całkowicie likwidowanych w wysokości 115.7 szkody górnicze 22. 244 . w oparciu o uchwałę podjętą przez Radę Ministrów o ustanowieniu programu wieloletniego dla realizacji inwestycji. rozwój współpracy gospodarczej z zagranicą i przede wszystkim wzrost polskiego eksportu. – 26.1 1.3. szereg działań promocyjnych. Pomoc w ramach programów wieloletnich stanowi pomoc indywidualną (ad hoc) w rozumieniu przepisów dotyczących udzielania pomocy publicznej i w związku z tym każdy projekt podlega indywidualnej notyfikacji do Komisji Europejskiej. Wsparcie finansowe z budżetu państwa może być udzielone z tytułu utworzenia nowych miejsc pracy lub/i poniesienia nakładów inwestycyjnych związanych z nową inwestycją realizowaną w takich sektorach jak: motoryzacyjny. lotniczy.2 mln zł. wielkość udzielonej pomocy publicznej dla górnictwa węgla kamiennego ukształtowała się na poziomie 98. Odbywa się to poprzez wsparcie (w formie dotacji) działań promocyjnych podejmowanych głównie przez przedsiębiorców i organizacje samorządu gospodarczego. Wartość pomocy publicznej udzielonej przedsiębiorcom na promocję eksportu wyniosła w 2009 r.0.131 130 Szczegółowe informacje na temat pomocy publicznej udzielanej w ramach promocji eksportu zostały opisane w podrozdziale 13. . W 2009 r.3.5 mln zł. a także realizację własnych przedsięwzięć promocyjnych. której adresatem są firmy zagraniczne realizujące duże projekty inwestycyjne w Polsce.2 mln zł. pomoc publiczna udzielona w ramach programów wieloletnich wyniosła 60.6 2.5 37. W 2009 r.5 mln zł.6 7. 2009 172.2 deputaty węglowe 30.6. biotechnologii i nowoczesnych usług – w szczególności z zakresu IT.2 mln zł.8 Źródło: Sprawozdania z udzielonej pomocy publicznej. mających na celu kreowanie pozytywnego wizerunku polskiej gospodarki. Tabela 95 Pomoc w formie dotacji budżetowej przedsiębiorcom górnictwa węgla kamiennego . natomiast w I kwartale 2010 r.wg tytułów dotowania (w mln zł) 2008 likwidacja kopalń 186. natomiast w I kwartale 2010 r.5% pomocy planowanej na ten rok.4 3. System zachęt dotyczy również firm realizujących projekty badawczo-rozwojowe.MINISTERSTWO GOSPODARKI W 2009 r. wykonywanych głównie przez placówki za granicą.8.6. BPO oraz telekomunikacji. przy czym kwota ta uwzględnia również pomoc wypłacana przez ZUS w formie ekwiwalentów pieniężnych z tytułu prawa do bezpłatnego węgla.130 Programy wieloletnie Pomoc publiczna w ramach programów wieloletnich. wielkość udzielonej pomocy wyniosła 357.9 Promocja eksportu Ministerstwo Gospodarki realizowało w 2009 r.3 24.

– 52. wywiadownie gospodarcze. z 2008 r. Instrumenty rozwoju sieci instytucji otoczenia biznesu Badania132 wskazują na niewielkie zainteresowanie małych i średnich przedsiębiorców instytucjami otoczenia biznesu w zakresie pozyskiwania informacji niezbędnych do podejmowania decyzji strategicznych. Ponad połowa małych i średnich firm prowadzi bieżącą działalność bez prób pozyskiwania informacji przynajmniej na temat makro. poz.). U.5 PO IG udzielona została pomoc na łączna kwotę 530.7. Środki uzyskane w wyniku zwolnienia zakład zobowiązany jest przez ww.i mikrootoczenia przedsiębiorstwa. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości zajmuje siódme miejsce (na 12 mozliwych). samorządach oraz urzędach skarbowych. Polski Komitet Normalizacyjny. o dużej wartości lub generujących znaczną liczbę miejsc pracy.1 mln zł. Na dalszych miejscach plasują się m. Natomiast przedsiębiorcy rzadko wymieniają takie instytucje jak inkubatory (przedsiębiorczości. 132 Badania pt. W rankingu najważniejszych instytucji dla przedsiębiorców. 31 ust.o. Pomoc de minimis dla Zakładów Pracy Chronionej Przedsiębiorstwa posiadające status zakładu pracy chronionej. 13. poz. z o. niż to jest w praktyce wykorzystywane134. Większość przedsiębiorców poszukujących informacji ważnych z punktu widzenia zarządzania strategicznego realizuje tę potrzebę wewnątrz firmy. z o. 2010.3. Preferowane są inwestycje związane z rozpoczęciem lub rozwinięciem działalności badawczorozwojowej w przedsiębiorstwie. ZUS. ustawę przekazać na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych – 10% oraz na zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych – 90%. Tymczasem dysponują one większymi zasobami ważnej dla przedsiębiorców informacji. Nr 245. U. zrealizowane przez ARC Rynek i Opinia Sp. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. 92). Przedsiębiorcy najczęściej szukają informacji niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej w: instytucjach finansowych (bankach. naukowe). nr 14. z pominięciem zewnętrznych instytucji. Informacje strategiczne poszukiwane przez przedsiębiorców w większym stopniu koncentrują się na otoczeniu konkurencyjnym (klienci. w ramach działania 4. Narodowy Bank Polski. są zwolnione z wniesienia opłaty za koncesje na sprzedaż alkoholu wydawaną przez Ministra Gospodarki. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz.5 POIG jest poprawa konkurencyjności i podniesienie poziomu innowacyjności gospodarki poprzez wsparcie przedsiębiorstw produkcyjnych i usługowych dokonujących inwestycji o wysokim potencjale innowacyjnym. urzędy pracy. w tym instytucji publicznych. natomiast w I kwartale 2010 r.6. konkurenci itd. na mocy art.1 mln zł.: Strategiczne źródła informacji w działalności przedsiębiorstw. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. że zostaną przeznaczone na sfinansowanie wydatków określonych w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2007 r. Środki zgromadzone na zakładowym funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych stanowią pomoc de minimis pod warunkiem. PARP. a nie na makrootoczeniu przedsiębiorstw133.o oraz Procesy inwestycyjne i strategie przedsiębiorstw w czasach kryzysu zrealizowane przez Pentor Research International SA na zlecenie PARP w 2010 r.in. w kontekscie budowania i wdrażania strategii oraz prowadzenia działalności gospodarczej. technologiczne. towarzystwach ubezpieczeniowych). 133 Raport z badania Strategiczne źródła informacji w działalności przedsiębiorstw. dystrybutorzy. W 2009 r.POLSKA 2009 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Wspieranie inwestycji o dużym znaczeniu dla gospodarki w ramach PO IG Celem działania 4.. 1810). i Synergia Sp. 134 Ibidem 245 . agencjach rozwoju regionalnego. lub też Urząd Patentowy czy Urząd Zamówień Publicznych.

co dowodzi problemu ze zdefiniowaniem własnych potrzeb przez firmy.in. które specjalizują się w świadczeniu usług proinnowacyjnych. Punkty Konsultacyjne. W związku z wdrażaniem Regionalnych Programów Operacyjnych w 2009 r. w tym m. − usługi finansowe. które umożliwiają przedsiębiorcom uzyskanie pożyczek lub zabezpieczenia kredytu. − fundusze pożyczkowe i poręczeniowe. − możliwości skorzystania z pomocy o charakterze doradczym. − możliwości skorzystania z zewnętrznych źródeł finansowania. Krajowy System Usług dla MSP (KSU) to sieć 214 współpracujących ze sobą niekomercyjnych organizacji. Urzędy Marszałkowskie. Ostatni poziom obejmuje organizacje zarejestrowane w Krajowym Systemie Usług dla MSP. Fundusze Poręczeń Kredytowych. inkubatory przedsiębiorczości. w istotny sposób zwiększył się zakres zadań i odpowiedzialności Urzędów Marszałkowskich w tym systemie. − ośrodki Krajowej Sieci Innowacji. Przedsiębiorcy chcą współpracować z instytucjami otoczenia biznesu z wielu powodów. polegające na udzielaniu pożyczek i poręczeń kredytowych.in. centra transferu technologii oraz klastry. Misją KSU jest rozwój przedsiębiorczości poprzez zapewnienie najwyższej jakości usług w kluczowych obszarach wymagających wsparcia państwa. w tym ze środków publicznych. najważniejsze z nich to: potrzeba uzyskania wsparcia finansowego.in. W ramach systemu KSU funkcjonują również: − Punkty Konsultacyjne. świadczących usługi dla przedsiębiorców i osób. Przedsiębiorcy zwracają również uwagę na barierę w postaci dużych formalności i kosztów związanych ze współpracą z instytucjami otoczenia biznesu. Ministerstwo Gospodarki. a nie konkretna potrzeba skorzystania z jej pomocy. ośrodki Enterprise Europe Network (dawne Euro Info Centres i Innovation Relay Centres).MINISTERSTWO GOSPODARKI Według przedsiębiorców najbardziej powszechnym motywem rozpoczęcia współpracy z instytucją wsparcia jest dostępność instytucji. 135 Ibidem 246 . chęć rozwijania działalności oraz prostota i możliwość polegania na tego typu współpracy135. Regionalne Instytucje Finansujące) i lokalnym. szkoleniowym i finansowym. − usługi doradcze o charakterze proinnowacyjnym. Fundusze Pożyczkowe. parki technologiczne. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości). Zadaniem KSU jest udzielanie kompleksowych usług informacyjnych dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej oraz możliwości korzystania z zewnętrznych źródeł na jej finansowanie. System wspierania przedsiębiorczości w Polsce obejmuje podmioty działające na trzech poziomach: krajowym (m. obejmujące audyt technologiczny oraz transfer technologii. które planują założenie własnej działalności gospodarczej. System wspierania małych i średnich przedsiębiorstw obejmuje w pierwszej kolejności działania mające na celu zapewnienie przedsiębiorcom oraz osobom planującym rozpoczęcie działalności gospodarczej kompletnej i jednolitej informacji w zakresie: − programów wsparcia wdrażanych na szczeblu krajowym i wojewódzkim. − podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej. członków Krajowej Sieci Innowacji. Działalność KSU koncentruje się na następujących obszarach: − usługi informacyjne w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej oraz możliwości uzyskania zewnętrznego finansowania. wojewódzkim (m.

zł – ponad dwie trzecie ogólnej liczby wypłaconych pożyczek i prawie jedna czwarta ich wartości. a ich wartość o 178.1% ogólnej liczby udzielonych pożyczek i 40.2 tys. 137 136 247 . Pożyczki o najwyższej średniej udzieliła Łódzka Agencja Rozwoju Regionalnego SA – 162. W porównaniu ze stanem na koniec 2008 r. zł oraz Fundusz Górnośląski SA – 104.2%.7% łącznej ich wartości. przy jednoczesnym wzroście pożyczek o wartości 50–120 tys. W systemie funkcjonuje aktualnie 111 Punktów Konsultacyjnych.9 mln zł.9 tys. Przeciętna wartość dla wszystkich pożyczek udzielonych do 30 czerwca 2009 r. pożyczek o wartości 2. W tej grupie dominują ludzie młodzi − 40% z nich nie przekroczyło 30 roku życia. prowadzonych przez 96 organizacji oraz 22 ośrodki Krajowej Sieci Innowacji. − zasadach i warunkach korzystania z programów pomocy publicznej i innych zewnętrznych źródeł finansowania działalności gospodarczej. dominowały pożyczki: − przeznaczone na cele inwestycyjne – stanowiły około dwóch trzecich wszystkich pożyczek. funkcjonowało w Polsce 70 funduszy pożyczkowych136.2 tys.). przydatnych w rozwoju firmy. uzyskania pożyczek i poręczeń itp. o: − administracyjno-prawnych aspektach prowadzenia działalności gospodarczej (w tym jej podejmowania. doradztwa.3%). obserwuje się spowolnienie przyrostu kapitału pożyczkowego oraz udzielonych pożyczek zarówno w ujęciu ilościowym..5 mln zł (o 3. o usługę doradztwa w zakresie optymalizacji kosztów prowadzenia działalności gospodarczej (uruchomiona w 2010 r.994. − danych teleadresowych instytucji. liczba pożyczek o 5. Tempo wzrostu liczby i wartości udzielanych pożyczek było niższe w porównaniu z latami 2007–2008. Osoby rozważające podjęcie działalności gospodarczej zainteresowane są również formalnymi aspektami podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej (jednakże i w tym przypadku jest to zazwyczaj łączone z poszukiwaniem wsparcia finansowego). Stanowiły one 8. zarówno w ujęciu ilościowym jak i wartościowym. Osoby zainteresowane podjęciem działalności gospodarczej stanowią kolejny segment klientów PK. zł. Zainteresowanie obu kategorii klientów sieci skupia się na pozyskiwaniu informacji o możliwościach uzyskania dotacji z programów wsparcia. rezygnacji). − udzielane przedsiębiorstwom handlowym i usługowym – pożyczki na działalności handlową stanowiły mniej niż połowę ogólnej liczby udzielanych pożyczek. Stanowią oni 85% klientów Punktów. zł.3%). wyniosła 16. Fundusze pożyczkowe i poręczeniowe Na koniec czerwca 2009 r.in. Na podstawie danych zawartych w Raporcie o funduszach pożyczkowych w Polsce według stanu na 30 czerwca 2009 r. − możliwościach i zasadach korzystania z usług specjalistycznych systemu. − w kwocie do 10 tys. Wśród pożyczek udzielonych od początku działalności funduszy do 30 czerwca 2009 r. W analizowanym okresie kapitał pożyczkowy wzrósł o 31. Z usług Punktów Konsultacyjnych korzystają głównie mikroprzedsiębiorcy. zł137. wykonywania. szkoleń. które dysponowały kapitałem pożyczkowym o wartości 978 mln zł oraz udzieliły od początku działalności 180. Działające w ramach sieci Punkty Konsultacyjne udzielają przedsiębiorcom oraz osobom planującym rozpoczęcie działalności gospodarczej informacji m. np.in. jak i jak wartościowym.2 mln zł (o 6. transferu technologii.4 tys.POLSKA 2009 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI W oparciu o analizę potrzeb przedsiębiorców przewidywane jest rozszerzanie zakresu usług świadczonych przez siec KSU m.

MINISTERSTWO GOSPODARKI − udzielane przedsiębiorcom zatrudniającym do 9 osób – 96. W 2008 r. aktywnych było 8.).1 miesięcy. 138 Na podstawie danych zawartych w Raporcie o Funduszach Poręczeń Kredytowych w Polsce – stan na 31.684 poręczenia o wartości ponad 745 mln zł. W 2008 r. W I półroczu 2009 r. udzielone pożyczki w kwocie 178.. Ich kapitał poręczeniowy na koniec 2009 r. fundusze poręczeniowe udzieliły 5. W strukturze sektorowej dominuje handel (36 %) oraz usługi i transport (32 %). Na przestrzeni ostatnich lat obserwuje się wydłużanie okresu. przeciętny termin zapadalności pożyczek wyniósł 43. W I półroczu 2009 r. w 2008 r. Przeciętny czas ich zapadalności wyniósł 33. Kolejne miejsce zajmuje produkcja (14 %). 19 677 poręczeń na kwotę 1.2008 r. Udzieliły one od początku działalności do końca 2009 r. najsilniejszą grupę stanowią regionalne i lokalne fundusze poręczeń kredytowych z udziałem kapitałowym BGK.4 % poręczeń trafiło do przedsiębiorców zatrudniających do 9 osób. Blisko 67.8 miesięcy. Drugą grupę stanowią kredyty inwestycyjne (odpowiednio 20% i 13%). współpracujące w ramach Krajowej Grupy Poręczeniowej (22 podmiotów).2 mln zł umożliwiły utworzenie 2. a na cele inwestycyjne 47.3% ogólnej liczby udzielonych pożyczek i 85. a 28% beneficjentów stanowili przedsiębiorcy zatrudniający od 10 do 49 osób. 75% pod względem liczby poręczeń). Wśród wspomnianych wyżej funkcjonujących w Polsce funduszy poręczeniowych. które w sumie dysponowały kapitałem prawie 606 mln zł. a więc ponaddwukrotnie większym niż trzy lata wcześniej (wypłaty dotacji z SPO WKP oraz wnoszenie udziałów i obejmowanie akcji przez BGK są główną przyczyną wzrostu kapitałów funduszy).12. na który udzielane są pożyczki. Krajowe Stowarzyszenie Funduszy Poręczeniowych. funkcjonowało 49 funduszy poręczeń kredytowych138. wynosił 436 mln zł.958 mln zł. Bezpośrednim efektem wsparcia finansowego małych i średnich przedsiębiorstw przez fundusze pożyczkowe są nowe miejsca pracy.6% ich wartości.6 tys.9 mln zł umożliwiły utworzenie 59.2 miesięcy. Analiza struktury poręczeń za 2008 r.994.0 tys. Jeśli chodzi o liczbę i wartość aktywnych poręczeń to na koniec 2008 r. nowych miejsc pracy (6.9 tys. a w przypadku pożyczek na cele inwestycyjne 35. nowych miejsc pracy. wg rodzaju poręczanego zobowiązania wskazuje na zdecydowaną dominację kredytów obrotowych (77% – w ujęciu wartościowym.831 poręczeń na kwotę 864 mln zł. 248 . Fundusze udzielając przedsiębiorcom pożyczek na kwotę 2.6 miesięcy.

570% zakładanej liczby beneficjentów) oraz 47 beneficjentom funduszy kapitału zalążkowego (ok. Fundusze kapitału podwyższonego ryzyka zostaną wybrane w otwartym konkursie ofert. 94 % zakładanej liczby beneficjentów). beneficjentom funduszy poręczeniowych (ok.2 Dokapitalizowanie funduszy poręczeń kredytowych zrealizowano 39 projektów o łącznej wartości 366.9 mln zł. 12. beneficjentom funduszy mikropożyczkowych (ok. ze szczególnym uwzględnieniem przedsiębiorstw innowacyjnych oraz prowadzących działalność B+R. lata 2004-2006. lata 2007-2013 realizowany jest projekt indywidualny Krajowego Funduszu Kapitałowego. pozwalające konkurować z firmami zagranicznymi.POLSKA 2009 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Fundusze zalążkowe typu seed capital Rozwój funduszy zalążkowych wspierany był w ramach działania 1. zaś ostatecznymi beneficjentami były małe i średnie przedsiębiorstwa. małych i średnich przedsiębiorstw. − W ramach Poddziałania 1. zakończyła się realizacja projektów w ramach ww. W okresie realizacji działania fundusze udzieliły wsparcia łącznie 26.7 tys. quasi-kapitałowe i dłużne funduszy kapitału podwyższonego ryzyka.2. Dostępna alokacja została rozdzielona pomiędzy dwa priorytety. W ramach projektu KFK dokona inwestycji w instrumenty kapitałowe. Ramka 20 Wsparcie funduszy pożyczkowych. − W ramach Poddziałania 1.2 SPO WKP były fundusze działające na terenie całego kraju.2.5 mln zł. Na realizację projektu KFK przewidziano alokację w wysokości 180 mln EUR. szczególnie o charakterze innowacyjnym znajdujących się na początkowych etapach rozwoju lub prowadzących działalność B+R. w tym 14 tys. powstałe w celu inwestowania w MSP. Wsparcie uzyskane przez fundusze kapitału podwyższonego ryzyka zostanie przeznaczone na inwestycje i zarządzanie portfelem mikro.2 Wspieranie funduszy kapitału podwyższonego ryzyka Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. ze szczególnym uwzględnieniem MSP innowacyjnych lub prowadzących działalność B+R. Jego celem jest zwiększenie dostępu do zewnętrznych źródeł finansowania MSP znajdujących się we wczesnych fazach wzrostu. w tym w szczególności w MSP znajdujących się na początkowych etapach rozwoju. 31 grudnia 2008 r. Beneficjentami Działania 1.1 Dokapitalizowanie funduszy mikropożyczkowych zrealizowano 53 projekty o wartości 343. Priorytet I dotyczy rozwoju przedsiębiorczości i wzrostu innowacyjności poprzez wzmocnienie instytucji otoczenia biznesu. Celem Priorytetu II jest bezpośrednie wsparcie przedsiębiorstw. beneficjentom.2. poręczeniowych i zalążkowych Fundusze pożyczkowe i poręczeniowe mogły uzyskać wsparcie z Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw.2 Poprawa dostępności do zewnętrznego finansowania inwestycji przedsiębiorstw Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw. lata 2004-2006. poddziałań. Rozwój sieci otoczenia biznesu Podstawowy cel SPO-WKP to zwiększanie konkurencyjności produktowej i technologicznej polskich przedsiębiorstw. ale także do instytucji otoczenia biznesu wspierających ich działanie na rynku. Aby to osiągnąć. − W ramach Poddziałania 1. Wsparcie udzielone przez KFK obejmuje również refundację części kosztów zarządzania funduszem kapitału podwyższonego ryzyka.6 mln zł. 290% zakładanej liczby beneficjentów). 249 . Fundusze kapitału podwyższonego ryzyka W ramach działania 3. zdecydowano się skierować pomoc unijną nie tylko do przedsiębiorców.3 Wspieranie powstawania funduszy zalążkowych typu seed capital zrealizowano 6 projektów o łącznej wartości 56.7 tys. którego celem było ułatwienie przedsiębiorcom dostępu do zewnętrznych źródeł finansowania inwestycji ze względu na wysokie koszty i skomplikowane warunki pozyskania kredytu oraz mało rozwiniętą ofertę bankową dla MSP.

Poziom kontraktacji wyniósł ponad 100% wartość dostępnych środków dla działań/poddziałań podległych MG. z czego ok.3 Tworzenie korzystnych warunków dla rozwoju firm .4 23 Źródło: Departament Funduszy Europejskich MG.6 mld zł ze środków EFRR).Celem działania jest poprawa dostępu przedsiębiorstw do wysokiej jakości usług świadczonych przez instytucje otoczenia biznesu. Tabela 96 Stan wdrażania priorytetów III i V PO IG w kontekście wzmocnienia instytucji otoczenia biznesu Ilość podpisanych umów Priorytet III − działanie 3. Działanie 1. lata 2007-2013. tj. Działanie 1.8 9. 250 .4 tys.25 mld EUR (pochodzi ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR).2 46. W jego ramach realizowane są dwa projekty.7 21.1 26 − działanie 3.4 93.9 395.1 3 − działanie 5.1 mld EUR.1 Wzmocnienie instytucji wspierających działalność przedsiębiorstw . Łączna alokacja dla działań podległych Ministerstwu Gospodarki stanowi ok.9 mld zł (w tym ok.9 133.5 139 Ok.3 5 − działanie 5.9 34. Wsparcie przedsiębiorców i instytucji otoczenia biznesu ma miejsce również w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. których beneficjentem jest Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP).7 mld EUR.4 11. 0. 75% alokacji dla całego Programu i wynosi ponad 2. 4. tj.2 Poprawa dostępności do zewnętrznego finansowania inwestycji przedsiębiorstw . Wypłaty dla beneficjentów zrealizowane zostały w 99%.9 mld zł (101% alokacji dla tych działań). 13.9 Wartość zrealizowanych wypłat (mld zł) 36. funduszy poręczeń kredytowych oraz wsparcie powstawania funduszy kapitału zalążkowego. ok 1.Celem działania jest ułatwienie przedsiębiorcom dostępu do zewnętrznych źródeł finansowania inwestycji poprzez dokapitalizowanie funduszy mikropożyczkowych.46 mld EUR stanowią publiczne środki krajowe. Działanie to obejmuje również wsparcie projektów instytucji otoczenia biznesu świadczących wyspecjalizowane usługi na rzecz przedsiębiorców.4910 PLN/EUR. a pozostała część. w ramach wszystkich działań nadzorowanych przez MG podpisano 14.6 mld zł. W ramach działania wspierany jest rozwój parków przemysłowych. 3. 47% tej kwoty przeznaczone jest na działania podległe Ministerstwu Gospodarki. 4. Ramka 21 Działania Priorytetu I Rozwój przedsiębiorczości i wzrost innowacyjności poprzez wzmocnienie instytucji otoczenia biznesu Działanie 1. a które dotyczą budowy sieci organizacji należących do Krajowego Systemu Usług dla małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) oraz budowy sieci Punktów Konsultacyjnych w ramach Krajowego Systemu Usług dla MSP.Celem działania jest poprawa warunków prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorstwa w postaci stworzenia infrastruktury technicznej i doradztwo w zakresie zarządzania.2 17 − działanie 5. 4. Beneficjentom działań SPO-WKP wypłacono ok.0 mln zł według kursu EBC z 28 maja 2009 r. W ramach działań Priorytetu I podpisano 283 umowy na kwotę 1. Wartość podpisanych umów (mld zł) 394. 1.MINISTERSTWO GOSPODARKI Łączna alokacja SPO-WKP to ponad 2.2 mld EUR to prywatny wkład beneficjentów Programu. parków naukowo–technologicznych oraz inkubatorów technologicznych (w tym akademickich).7 36.5 20. Do końca maja 2010 r. umów na łączną kwotę dofinansowania ok.9 mld EUR139. Łączna alokacja PO IG to 9.3 57 Priorytet V − działanie 5.

Celem działania jest aktywizacja rynku inwestorów prywatnych poprzez tworzenie dogodnych warunków inicjowania współpracy inwestorów z przedsiębiorcami poszukującymi środków finansowych na realizację innowacyjnych przedsięwzięć. w tym podmioty zarządzające parkami naukowo-technologicznymi. w szczególności MSP. Działanie 5. W ramach działania wsparciem zostaną objęte wspólne przedsięwzięcia grup podmiotów mających na celu przygotowanie wspólnego produktu i/lub usługi o charakterze innowacyjnym i ich wprowadzenie na rynek. Działanie obejmuje wsparcie w zakresie tworzenia na bazie innowacyjnych pomysłów nowych przedsiębiorstw. Beneficjentami są wyspecjalizowane instytucje otoczenia biznesu świadczące usługi o wysokim potencjale rynkowo-technologicznym. natomiast grupę docelową stanowią przedsiębiorcy.1 Inicjowanie działalności innowacyjnej . w szczególności poprzez uzyskiwanie ochrony własności przemysłowej.1 Wspieranie rozwoju powiązań kooperacyjnych o znaczeniu ponadregionalnym . poprzez dofinansowanie kosztów usług doradczych w zakresie przygotowania dokumentów i analiz niezbędnych do pozyskania tego finansowania.Celem działania jest wzmocnienie pozycji konkurencyjnej przedsiębiorstw poprzez wsparcie rozwoju powiązań pomiędzy przedsiębiorstwami oraz pomiędzy przedsiębiorstwami a instytucjami otoczenia biznesu. wspólnej obsługi klientów oraz rozwój oferty usług o charakterze proinnowacyjnym.Kapitał dla innowacji Działanie 3.2 Wspieranie instytucji otoczenia biznesu świadczących usługi proinnowacyjne oraz ich sieci o znaczeniu ponadregionalnym . Działanie ma również na celu wsparcie sieci inwestorów i zwiększenie świadomości przedsiębiorców o korzyściach i usługach oferowanych przez takie sieci. inkubatorami technologii. praw i możliwości ochrony własności przemysłowej oraz korzyści płynących z objęcia rozwiązań ochroną. udostępnienie infrastruktury i usług niezbędnych dla nowo powstałych przedsiębiorstw oraz zasilenia finansowego nowo powstałego przedsiębiorcy.POLSKA 2009 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Ramka 22 Działania priorytetów III i V PO IG w kontekście wzmocnienia instytucji otoczenia biznesu Priorytet III PO IG . skierowanego do instytucji otoczenia biznesu. W ramach działania planowane jest wzmocnienie sieci IOB poprzez promowanie współpracy w ramach sieci.Celem działania jest poprawa efektywności funkcjonowania rynku innowacji i przepływu rozwiązań innowacyjnych poprzez upowszechnianie stosowania prawa własności intelektualnej.2. Realizacja działania pozwoli na wsparcie przedsiębiorców z sektora MSP w przygotowaniu ich do pozyskania zewnętrznego źródła finansowania o charakterze udziałowym. W ramach poddziałania 5. Działanie 3. w tym jednostkami naukowymi. Działanie 5.Celem działania jest ułatwienie przedsiębiorcom na terenie całego kraju dostępu do kompleksowych. centrami produktywności. dofinansowane będą projekty zwiększające świadomość przedsiębiorców nt. centrami zaawansowanych technologii.3 Tworzenie systemu ułatwiającego inwestowanie w MSP . 251 . Działanie 5.Dyfuzja innowacji Działanie 5.3 Wspieranie ośrodków innowacyjności – Celem działania jest wsparcie tworzenia i rozwoju ośrodków zlokalizowanych na obszarach o wysokim potencjale rozwoju. w tym spin off’ów poprzez doradztwo w zakresie tworzenia przedsiębiorstw. wysokiej jakości usług biznesowych niezbędnych z punktu widzenia prowadzenia działalności innowacyjnej.Celem działania jest zwiększenie liczby przedsiębiorstw działających w oparciu o innowacyjne rozwiązania.4. z przeznaczeniem na realizacje innowacyjnych przedsięwzięć. innymi ośrodkami specjalistycznych usług dla przedsiębiorców. wymiany doświadczeń. Priorytet V PO IG .4 Zarządzanie własnością intelektualną .

) ___________________________ 77 Tabela 23 Stopa zatrudnienia w Polsce dla osób w wieku 15-65 lat na tle UE (w %) _____________________ 78 Tabela 24 Przeciętna liczba godzin pracy w tygodniu na zatrudnionego w Polsce na tle krajów UE _________ 78 Tabela 25 Czynniki wzrostu gospodarczego w Polsce w latach 2001-2009 (wkład w pkt.) _______________________________ 91 Tabela 35 Główne kierunki migracji zarobkowej Polaków w Europie (w tys. proc.MINISTERSTWO GOSPODARKI Spis tabel Tabela 1 Podstawowe wskaźniki sytuacji gospodarczej w latach 2001-2009 (układ dynamiczny.2009 – 06. proc. na tle wybranych krajów UE w latach 2005-2009________________________________________________________________ 40 Tabela 14 Wykorzystanie funduszy w ramach NPR ______________________________________________ 63 Tabela 15 Wykorzystanie funduszy w ramach NSRO _____________________________________________ 67 Tabela 16 Ranking wg indeksu globalnej konkurencyjności (GCI) ___________________________________ 70 Tabela 17 Ranking wolności gospodarczej _____________________________________________________ 70 Tabela 18 Ranking IMD____________________________________________________________________ 70 Tabela 19 Ranking swobody prowadzenia działalności gospodarczej ________________________________ 72 Tabela 20 Wskaźniki strukturalne Unii Europejskiej – Polska na tle Unii Europejskiej ____________________ 74 Tabela 21 Tempo wzrostu PKB i popytu krajowego w latach 2005-2009 (ceny stałe) ____________________ 76 Tabela 22 Dekompozycja popytowa PKB w latach 2005-2009 (w pkt. osób)_______________________ 97 Tabela 36 Obroty towarowe Polski w okresie 01. ____________________ 90 Tabela 34 Przeciętne zatrudnienie w sektorze przedsiębiorstw (w tys. rok poprzedni = 100) ________________________________________________________________ 18 Tabela 2 Tempo wzrostu PKB w odniesieniu do roku poprzedniego w cenach stałych ___________________ 21 Tabela 3 Podstawowe wskaźniki rozwoju gospodarki USA (w relacji do roku poprzedniego) w % ___________ 23 Tabela 4 Podstawowe wskaźniki rozwoju gospodarki japońskiej (w relacji do roku poprzedniego) w % ______ 24 Tabela 5 Podstawowe wskaźniki rozwoju gospodarki strefy euro (w relacji do roku poprzedniego) w % ______ 25 Tabela 6 Tempo wzrostu PKB oraz cen konsumpcyjnych w % (w relacji do roku poprzedniego)____________ 27 Tabela 7 Tempo wzrostu PKB oraz cen konsumpcyjnych w % (w relacji do roku poprzedniego)____________ 28 Tabela 8 Tempo zmian światowego wolumenu wymiany handlowej w latach 2007-2009 (zmiana do roku poprzedniego. USA i Japonii w latach 2005-11_____________________ 36 Tabela 12 Dług sektora finansów publicznych UE. ________ 89 Tabela 33 Sytuacja na rynku pracy w latach 1995–2009 w grupie wiekowej 15+ (%). ceny stałe z 2005 roku) _______________________________________________ 28 Tabela 9 Obroty towarowe w handlu światowym w 2009 roku ______________________________________ 33 Tabela 10 Prognoza zmian obrotów handlowych w latach 2009-2011 ________________________________ 34 Tabela 11 Wynik sektora finansów publicznych UE. USA i Japonii w latach 2005-11______________________ 37 Tabela 13 Wartość eksportu towarów i usług Polski.) ____________ 78 Tabela 26 Stopy akumulacji i inwestycji na tle wzrostu PKB i nakładów na środki trwałe (%)_______________ 81 Tabela 27 Nakłady brutto sektora prywatnego w latach 2005-2009 (% PKB) ___________________________ 81 Tabela 28 Zmiana realnych jednostkowych kosztów pracy w Polsce na tle Unii Europejskiej ______________ 84 Tabela 29 Tempo wzrostu PKB i wartości dodanej brutto w latach 2005-2009 (%) ______________________ 84 Tabela 30 Zmiany w strukturze tworzenia wartości dodanej w okresie 2005-2009 w cenach bieżących ______ 84 Tabela 31 PKB per capita wybranych krajów UE (wg parytetu siły nabywczej) w latach 2005-2009 _________ 87 Tabela 32 Pracujący w wieku powyżej 15 lat według sektorów ekonomicznych w latach 2005-2009.2010____________________________________ 99 Tabela 37 Zmiany struktury geograficznej obrotów towarowych Polski w 2009 roku (mln EUR) ___________ 104 Tabela 38 Zmiany struktury przedmiotowej polskiego handlu zagranicznego w 2009 roku w mln EUR ______ 106 Tabela 39 Zmiany struktury przedmiotowej polskiego handlu zagranicznego po 6 miesiącach 2010 roku w mln EUR _____________________________________________________________________ 110 Tabela 40 Wskaźnik CPI oraz inflacji bazowej w 2009 i 2010 roku__________________________________ 115 Tabela 41 Dochody i wydatki budżetowe w latach 2008-2009 * ____________________________________ 122 Tabela 42 Struktura wydatków budżetu państwa (%) ____________________________________________ 123 Tabela 43 Dług Skarbu Państwa i zadłużenie sektora finansów publicznych* (mld zł i % PKB) ____________ 125 Tabela 44 Spełnianie kryteriów z Maastricht przez Polskę ________________________________________ 127 Tabela 45 Dynamika produkcji w wybranych działach przemysłu przetwórczego_______________________ 132 Tabela 46 Zmiany struktury produkcji przemysłowej w cenach bieżących i stałych _____________________ 134 252 . wyrażonego w %PKB.

koszty i wyniki na poszczególnych rodzajach działalności (w mld zł) ______________ 191 Tabela 68 Wyniki finansowe na poszczególnych rodzajach działalności (w mld zł) _____________________ 192 Tabela 69 Przychody. należności oraz płynność finansowa w sektorach własnościowych i przedsiębiorstwach wg wielkości w latach 2008 i 2009 __________________________________ 201 Tabela 74 Nakłady inwestycyjne w latach 2005-2009 w mld zł _____________________________________ 203 Tabela 75 Nakłady inwestycyjne w poszczególnych sekcjach gospodarki w mld zł. wyniki. rentowność .POLSKA 2009 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Tabela 47 Wielkość produkcji sprzedanej.) _________________________________ 163 Tabela 56 Dynamika oraz struktura sprzedaży produkcji budowlano-montażowej w przedsiębiorstwach budowlanych o liczbie pracujących powyżej 9 osób w latach 2008-2009 ____________________ 169 Tabela 57 Liczba mieszkań oddanych do użytku według form budownictwa w latach 2007-2009 __________ 170 Tabela 58 Podmioty gospodarcze sektora usług wg sektorów własności i sekcji PKD 2004 w latach 20082009* ________________________________________________________________________ 174 Tabela 59 Przeciętne zatrudnienie w sektorze usług (w tys. dynamika produkcji i cen oraz struktura produkcji w działach przemysłu przetwórczego w latach 2008 i 2009 _______________________________________ 134 Tabela 48 Produkcja wybranych wyrobów w latach 2007-2009 ____________________________________ 135 Tabela 49 Wyniki produkcyjno-finansowe górnictwa węgla kamiennego _____________________________ 139 Tabela 50 Instalacje OZE funkcjonujące w Polsce (stan na 25 maja 2010 r. należności oraz płynność finansowa w sekcjach gospodarki w latach 2008 i 2009 ______________________________________________________________ 200 Tabela 73 Inwestycje i potencjalne możliwości ich finansowania nadwyżką inwestycyjną. rentowność . gospodarka magazynowa i łączność według działów PKD w 2009 roku w sektorze przedsiębiorstw ____________________________ 179 Tabela 63 Udział sektora prywatnego w podstawowych kategoriach ekonomicznych (w %) ______________ 181 Tabela 64 Liczba przedsiębiorstw objętych przekształceniami własnościowymi* _______________________ 184 Tabela 65 Najważniejsze charakterystyki sektora mikroprzedsiębiorstw _____________________________ 188 Tabela 66 Nowo powstałe przedsiębiorstwa w Polsce w latach 2004-2008 ___________________________ 188 Tabela 67 Przychody. ceny bieżące__________ 204 Tabela 76 Nakłady inwestycyjne w przemyśle przetwórczym wg działów PKD w mln zł__________________ 204 Tabela 77 Inwestycje rozpoczęte w poszczególnych sekcjach gospodarki____________________________ 205 Tabela 78 Kredyty i depozyty przedsiębiorstw w latach 2006-2009 w mld zł __________________________ 206 Tabela 79 Polskie bezpośrednie inwestycje zagraniczne w latach 2005-2009 (mln EUR) ________________ 207 Tabela 80 Podstawowe kategorie finansowe spółek z udziałem kapitału zagranicznego o liczbie pracujących powyżej 10 osób na tle podmiotów składających bilans w latach 2006-2008 (stan na koniec roku) w mln zł ______________________________________________________________________ 209 Tabela 81 Wartość eksportu i importu oraz udział spółek zagranicznych w obrotach polskiego handlu zagranicznego (w mln zł)_________________________________________________________ 210 253 . zadłużenie i potencjalny czas jego spłaty. wyniki. zadłużenie i potencjalny czas jego spłaty.sekcje gospodarki w latach 2008 i 2009 ____________________ 197 Tabela 70 Przychody. _________________________ 153 Tabela 51 Biokomponenty – podstawowe informacje za 2009 rok __________________________________ 154 Tabela 52 Biopaliwa ciekłe – podstawowe informacje za 2009 rok__________________________________ 155 Tabela 53 Średnioroczne zmiany wskaźników energochłonności PKB (%/rok) ________________________ 155 Tabela 54 Wielkości przydziałów i wykonania emisji CO2 w 2009 r.)._________________________________ 159 Tabela 55 Poziom zapasów handlowych i obowiązkowych w podziemnych magazynach gazu ziemnego wysokometanowego (stan na dzień 31 grudnia 2009 r.) ______________________________________ 174 Tabela 60 Podmioty gospodarcze sekcji handel i naprawy* według liczby pracujących i działów PKD w latach 2008-2009* ______________________________________________________________ 175 Tabela 61 Liczba pracujących w handlu i naprawach w sektorze przedsiębiorstw według działów PKD na koniec 2009 roku* ______________________________________________________________ 176 Tabela 62 Ważniejsze dane ekonomiczno-finansowe sekcji transport.sektory własności i przedsiębiorstwa wg wielkości w latach 2008 i 2009________________________________________________________________________ 199 Tabela 71 Dziesięć największych firm pod względem przychodów ze sprzedaży oraz osiągniętego zysku netto w 2009 roku (mln zł)* _______________________________________________________ 199 Tabela 72 Inwestycje i potencjalne możliwości ich finansowania nadwyżką inwestycyjną.

______________________________________ 242 Tabela 94 Pomoc publiczna udzielona przez MG w 2009 r.2009 ______________________________________________ 210 Tabela 83 Struktura napływu BIZ do Polski w latach 2005-2008 w mln EUR __________________________ 212 Tabela 84 Struktura geograficzna napływu BIZ do Polski wg kraju pochodzenia kapitału oraz stan zobowiązań na koniec 2008 roku w mln EUR _________________________________________ 213 Tabela 85 Wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce wg sekcji i działów PKD w latach 2006-2008 oraz wartość zobowiązań z tytułu BIZ na koniec 2008 roku w podziale na rodzaje działalności (w mln EUR)_________________________________________________________ 215 Tabela 86 Najważniejsze pozycje w polskim eksporcie w mln EUR _________________________________ 215 Tabela 87 Porównanie wskaźników innowacyjności dla Polski oraz UE w oparciu o badanie EIS 2009 _____ 218 Tabela 88 Relacja nakładów na działalność B+R (GERD) do PKB według sektorów instytucjonalnych w latach 2000-2008_______________________________________________________________ 219 Tabela 89 Przedsiębiorstwa zlokalizowane w parkach technologicznych w Polsce w 2008 r. _____________ 222 Tabela 90 Podmioty funkcjonujące w ramach inkubatorów technologicznych (2009 r. udział eksportu w sprzedaży i zatrudnienie w niektórych zagranicznych firmach w Polsce w latach 2007 . i w I kwartale 2010 r. w którym wskaźniki przyjmują maksymalne wartości w okresie badania) ______________________________________________________ 228 Tabela 92 Wybrane instrumenty wsparcia eksportu _____________________________________________ 238 Tabela 93 Efekty działania stref na dzień 31 grudnia 2009 r.MINISTERSTWO GOSPODARKI Tabela 82 Przychody ze sprzedaży. (w mln zł) ______________ 243 Tabela 95 Pomoc w formie dotacji budżetowej przedsiębiorcom górnictwa węgla kamiennego .wg tytułów dotowania (w mln zł) ____________________________________________________________ 244 Tabela 96 Stan wdrażania priorytetów III i V PO IG w kontekście wzmocnienia instytucji otoczenia biznesu__ 250 254 .) __________________ 223 Tabela 91 Bariery rozwoju (w tabeli wyróżniono momenty.

2010 ______________________________ 100 Wykres 23 Miesięczna dynamika eksportu i importu w okresie 01. (w relacji do roku poprzedniego) w % ___________________ 41 Wykres 6 Poziom realizacji programów operacyjnych 2004-2006 jako % alokacji (dokonane płatności na rzecz beneficjentów w części odpowiadającej wkładowi UE) ______________________________ 63 Wykres 7 Wzrost PKB w latach 2000-2009_____________________________________________________ 75 Wykres 8 Dekompozycja popytowa PKB w poszczególnych kwartałach lat 2008-2010 ___________________ 76 Wykres 9 Wkład popytu krajowego oraz popytu zagranicy w latach 2004-2009 _________________________ 79 Wykres 10 Wkład składników popytu krajowego we wzrost PKB w latach 2008-2010 ____________________ 79 Wykres 11 Zmiany rocznej konsumpcji prywatnej (dane wyrównane sezonowo) oraz indeks cen konsumpcyjnych 2005-2010 _______________________________________________________ 80 Wykres 12 Zmiany nakładów brutto na środki trwałe (lewa oś) i PKB (prawa oś) w latach 2008-2010________ 82 Wykres 13 Wkład eksportu i importu dóbr i usług we wzrost gospodarczy 2008-2010 ____________________ 83 Wykres 14 Zmiany eksportu dóbr i usług (lewa oś) oraz wzrost gospodarczy (prawa oś) w latach 2008-2010 _ 83 Wykres 15 Dekompozycja sektorowa PKB w latach 2004-2009 _____________________________________ 85 Wykres 16 Zmiany wolumenu eksportu dóbr i usług w latach 2008-2010______________________________ 86 Wykres 17 Realny efektywny kurs walutowy w latach 2008-2010____________________________________ 86 Wykres 18 zmiana wartości kredytów dla przedsiębiorstw i gospodarstw domowych w latach 2008-2010 ____ 87 Wykres 19 Przeciętne zatrudnienie (tys. na tle lat 2004 i 2008______________________ 107 Wykres 27 Saldo obrotów handlu zagranicznego Polski w przekroju grup towarowych w 2009 r. na tle lat 2004 i 2008 ___________________________________________________________________ 108 Wykres 28 Kwartalne zmiany tempa wzrostu wolumenu eksportu i ich uwarunkowań cenowo-kursowych w latach 2000-2009 (IV kw.2009 – 06. strefie euro. USA i Japonii 2005-11 _________________ 37 Wykres 3 Zmiana wielkości PKB w UE w 2009 r. strefie euro. na tle lat 2004 i 2008_____________________ 107 Wykres 26 Struktura towarowa polskiego importu w 2009 r. 1999 roku = 100%) _________________________________________ 111 Wykres 29 Kwartalne zmiany tempa wzrostu wolumenu importu i ich uwarunkowań cenowo-kursowych w latach 2000-2009 (IV kw.2009 – 06. (w relacji do roku poprzedniego) w % __________________ 39 Wykres 4 Produkcja sprzedana przemysłu w UE w 2009 r.2010 _____________________ 101 Wykres 24 Udział poszczególnych grup rynków w eksporcie Polski _________________________________ 105 Wykres 25 Struktura towarowa polskiego eksportu w 2009 r. 1999 roku = 100%) _________________________________________ 112 Wykres 30 Zmiany cen towarów i usług konsumpcyjnych w latach 2006-2009_________________________ 113 Wykres 31 Tempo zmian CPI w stosunku do analogicznego miesiąca roku poprzedniego _______________ 114 Wykres 32 Tempo zmian cen produkcji sprzedanej przemysłu w stosunku do analogicznego miesiąca roku poprzedniego__________________________________________________________________ 116 Wykres 33 Tempo zmian cen produkcji budowlano-montażowej w stosunku do analogicznego miesiąca roku poprzedniego__________________________________________________________________ 117 Wykres 34 Wskaźnik CPI i inflacji netto w odniesieniu do przyjętego celu inflacyjnego i przedziału dopuszczalnych wahań __________________________________________________________ 118 Wykres 35 Stopy procentowe i wskaźnik CPI __________________________________________________ 119 Wykres 36 Deficyt budżetowy i deficyt sektora finansów publicznych (mld zł – lewa oś i % PKB – prawa oś) _ 125 Wykres 37 Zmiany produkcji sprzedanej przemysłu w poszczególnych kwartałach lat 2008-2010 (w stosunku do analogicznego kwartału roku poprzedniego)* _______________________________ 129 255 . osób) w sektorze przedsiębiorstw 2005–2009 __________________ 90 Wykres 20 Stopa bezrobocia BAEL i bezrobocia rejestrowanego na koniec roku w latach 1995-2010 _______ 91 Wykres 21 Wskaźnik zatrudnienia według poziomu wykształcenia w latach 2006-2009___________________ 92 Wykres 22 Miesięczne obroty towarowe w okresie 01. (w relacji do roku poprzedniego) w %___________ 40 Wykres 5 Produkcja budowlana w UE w 2009 r. USA i Japonii 2005-11 ________________ 35 Wykres 2 Dług sektora finansów publicznych w UE.POLSKA 2009 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Spis wykresów Wykres 1 Wynik sektora finansów publicznych w UE.

_____________ 229 256 . w wybranych sekcjach gospodarki w 1995 i 2008 roku (w %) ________________________________________________________ 181 Wykres 49 Nowo zarejestrowane i wyrejestrowane podmioty gospodarki narodowej w systemie REGON ___ 187 Wykres 50 Struktura nowo powstałych przedsiębiorstw w 2008 roku.MINISTERSTWO GOSPODARKI Wykres 38 Zmiany produkcji sprzedanej w sekcjach przemysłu w latach 2008 i 2009 (w stosunku do roku poprzedniego__________________________________________________________________ 130 Wykres 39 Zmiany produkcji dóbr wg głównych grupowań przemysłowych w latach 2008 i 2009 (w stosunku do roku poprzedniego)___________________________________________________________ 131 Wykres 40 Zmiany wydajności pracy w sekcjach przemysłu w latach 2008 i 2009 (w stosunku do roku poprzedniego) _________________________________________________________________ 131 Wykres 41 Wskaźnik rentowności obrotu brutto wybranych branż przemysłu chemicznego ______________ 144 Wykres 42 Zużycie energii pierwotnej i finalne zużycie energii _____________________________________ 156 Wykres 43 Struktura finalnego zużycia w Polsce wg sektorów _____________________________________ 156 Wykres 44 Zużycie finalne energii w przemyśle wg nośników______________________________________ 157 Wykres 45 Zmiany wskaźnika energochłonności (lewa oś) i elektrochłonności (prawa oś) wartości dodanej w sektorze usług _______________________________________________________________ 158 Wykres 46 Zmiany nakładów brutto na środki trwałe oraz wartości dodanej brutto budownictwa w latach 2007-2009 (w % w stosunku do roku poprzedniego.________________________________ 227 Wykres 62 Najważniejsze bariery rozwoju przedsiębiorczości w drugiej połowie 2009 r. ceny bieżące) _________________ 193 Wykres 55 Zmiany nakładów inwestycyjnych w latach 2005-2009 w % w stosunku do roku poprzedniego (ceny stałe) ___________________________________________________________________ 203 Wykres 56 Napływ BIZ do Polski w latach 2001-2009 w mld EUR __________________________________ 211 Wykres 57 Stan zobowiązań z tytułu BIZ na koniec lat 2003-2008 __________________________________ 213 Wykres 58 Wartości Sumarycznego Wskaźnika Innowacyjności (Summary Innovation Index – SII) dla poszczególnych państw członkowskich Unii Europejskiej ________________________________ 217 Wykres 59 Konwergencja poziomu innowacyjności pomiędzy poszczególnymi państwami członkowskimi Unii Europejskiej według EIS 2009 _________________________________________________ 217 Wykres 60 Ośrodki innowacji i przedsiębiorczości w Polsce w latach 1990-2009_______________________ 221 Wykres 61 Ocena przepisów regulujących działalność gospodarczą. _________________ 228 Wykres 63 Ocena i przewidywania dotyczące warunków prowadzenia biznesu w 2010 roku. ceny stałe) _____________________________________________ 168 Wykres 48 Udział sektora prywatnego w wartości dodanej brutto ogółem. ceny stałe)___________________________ 167 Wykres 47 Wzrost wartości dodanej brutto w budownictwie w latach 2006-2010 (w % do analogicznego kwartału roku poprzedniego. _______________________________ 189 Wykres 51 Wyniki finansowe na poszczególnych rodzajach działalności w 2008 i 2009 roku (w mld zł) _____ 190 Wykres 52 Wyniki finansowe na poszczególnych rodzajach działalności (w mld zł) _____________________ 191 Wykres 53 Wskaźniki rentowności w latach 2008 i 2009 (w %) ____________________________________ 192 Wykres 54 Zmiany nakładów inwestycyjnych w latach 2005-2009 (w %.

POLSKA 2009 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Spis ramek Ramka 1 Europejski Mechanizm Stabilizacyjny _________________________________________________ 44 Ramka 2 Punkt Kontaktowy ds. _____________________________________________ 124 Ramka 10 Program Rozwoju Przedsiębiorstw do 2020 r. poręczeniowych i zalążkowych ________________________ 249 Ramka 21 Działania Priorytetu I Rozwój przedsiębiorczości i wzrost innowacyjności poprzez wzmocnienie instytucji otoczenia biznesu _______________________________________________________ 250 Ramka 22 Działania priorytetów III i V PO IG w kontekście wzmocnienia instytucji otoczenia biznesu ______ 251 257 . Produktów_____________________________________________________ 51 Ramka 3 Transpozycja Dyrektywy usługowej ___________________________________________________ 53 Ramka 4 Wskaźniki strukturalne _____________________________________________________________ 73 Ramka 5 Ustawa o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców________ 94 Ramka 6 Zatrudnienie Polaków w Niemczech __________________________________________________ 96 Ramka 7 Zatrudnienie Polaków w Wielkiej Brytanii_______________________________________________ 98 Ramka 8 Nowe miary inflacji bazowej ________________________________________________________ 115 Ramka 9 Założenia do projektu budżetu na 2011 r. _________________________________________ 137 Ramka 11 Wyzwania dla sektora hutniczego __________________________________________________ 143 Ramka 12 Kierunki rozwoju biogazowni rolniczych w Polsce ______________________________________ 154 Ramka 13 Identyfikacja potencjału redukcji emisji CO2 __________________________________________ 159 Ramka 14 Ustawa o finansowaniu interwencyjnych zapasów ropy naftowej i paliw płynnych – plany _______ 163 Ramka 15 Program Wspieranie prywatyzacji poprzez udzielanie poręczeń spółkom z udziałem pracowników i jednostek samorządu terytorialnego _______________________________________________ 185 Ramka 16 Kierunki prywatyzacji w 2010 roku __________________________________________________ 186 Ramka 17 Polskie inwestycje zagraniczne w 2009 roku __________________________________________ 208 Ramka 18 Zasady i warunki udzielania pomocy publicznej przedsiębiorcom działającym na terenie specjalnych stref ekonomicznych __________________________________________________ 241 Ramka 19 Przegląd przepisów wspólnotowych w zakresie pomocy publicznej ________________________ 243 Ramka 20 Wsparcie funduszy pożyczkowych.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful