ZSG - 00 - I - 018

Wydanie I

Wytyczne dotyczqce projektowania
i budowy sieci gazowej z PE

Strona 1 Stron 31







Wytyczne dotyczqce projektowania
i budowy sieci gazowej z PE












Imiç i nazwisko Data Podpis
Arkadiusz
Ozimkiewicz
Podpis na oryginale
Wojciech Zołnowski
Podpis na oryginale
Tomasz Nakielski
Podpis na oryginale
Opracował
zespół w
składzie:
Roman Czech
2009-12-01
Podpis na oryginale
Uzgodnił: Wiesława Libera 2009-12-01
Podpis na oryginale
Zatwierdził: Adam Kielak 2009-12-01
Podpis na oryginale

Niniejsza Instrukcja jest czci dokumentacji Zintegrowanego Systemu Zarzdzania Pomorskiej Spółki
Gazownictwa sp. z o.o. i jest jej własnoci.
Kopiowanie i udostpnianie jej osobom trzecim wymaga pisemnej zgody Pełnomocnika ds. ZSZ


ZSG - 00 - I - 018
Wydanie I

Wytyczne dotyczqce projektowania
i budowy sieci gazowej z PE

Strona 2 Stron 31

SPIS TRESCI
SPIS TRESCI...........................................................................................2
CEL INSRUKCJI......................................................................................4
1. WYROBY POLIETYLENOWE - WYMAGANIA ...........................4
1.1. Materiały do produkcji rur i kształtek z PE..................................................... 4
1.2. RURY............................................................................................................ 6
1.2.1. Wymagania ogólne........................................................................................................6
1.2.2. Szeregi wymiarowe rur ..................................................................................................6
1.2.3. Maksymalne cisnienia robocze .....................................................................................8
1.2.4. Oznaczanie rur ..............................................................................................................9
1.2.5. Pakowanie, przechowywanie i transport rur..................................................................9
1.2.6. Zdolnosc do zaciskania .................................................................................................9
1.2.7. Rury z warstwami ochronnymi ....................................................................................10
• Rura dwuwarstwowa połqczona molekularnie ............................................................11
• Rura trójwarstwowa połqczona molekularnie..............................................................11
• Rura dwuwarstwowa z powłokq ochronnq z PP .........................................................12
1.3. KSZTAŁTKI ................................................................................................. 12
1.3.1. Kształtki do zgrzewania doczołowego.........................................................................13
1.3.2. Kształtki do zgrzewania elektrooporowego .................................................................13
1.3.3. Połqczenia PE/stal.......................................................................................................14
2. METODY ŁACZENIA RUR I KSZTAŁTEK...................................14
2.1. Uwagi wstçpne............................................................................................ 14
2.2. Połqczenia nierozłqczne.............................................................................. 14
2.2.1. Zgrzewanie doczołowe................................................................................................14
• Przygotowanie elementów do zgrzewania ..................................................................15
• Sprzçt do zgrzewania doczołowego............................................................................15
• Procedura zgrzewania doczołowego...........................................................................16
• Ocena jakosci połqczen zgrzewanych ........................................................................17
2.2.2. Zgrzewanie polifuzyjne................................................................................................17
2.2.3. Zgrzewanie elektrooporowe ........................................................................................17
• Przygotowanie elementów do zgrzewania ..................................................................18
• Sprzçt do zgrzewania elektrooporowego ....................................................................18
• Procedura zgrzewania elektrooporowego...................................................................18
• Ocena jakosci połqczen zgrzewanych ........................................................................18
2.3. Połqczenia rozłqczne .................................................................................. 21
2.4. Dokumentacja zgrzewania / dziennik zgrzewów ......................................... 21
2.4.1. Karta technologiczna zgrzewania................................................................................21
2.4.2. Protokół zgrzewania ....................................................................................................21
2.4.3. Karta kontrolna zgrzewu..............................................................................................21
2.4.4. Lista połqczen zgrzewanych .......................................................................................21
2.4.5. Uprawnienia zgrzewacza.............................................................................................21
2.4.6. Swiadectwa kalibracji zgrzewarek...............................................................................21
3. PROJEKTOWANIE ......................................................................23
3.1. Zagadnienia ogólne..................................................................................... 23
3.2. Projekt budowlano-wykonawczy.................................................................. 23
3.3. Projekt uproszczony przyłqcza.................................................................... 24
3.4. Posadowienie gazociqgów.......................................................................... 24
3.5. Strefy kontrolowane i techniczno-technologiczne gazociqgu ...................... 24
3.6. Uzbrojenie gazociqgów polietylenowych..................................................... 25
ZSG - 00 - I - 018
Wydanie I

Wytyczne dotyczqce projektowania
i budowy sieci gazowej z PE

Strona 3 Stron 31

3.6.1. Armatura zaporowa i upustowa...................................................................................25
3.6.2. Rury ochronne, rury osłonowe i rury przejsciowe/przepustowe..................................25
• Ustalenia ogólne..........................................................................................................25
• Rury ochronne.............................................................................................................25
• Rury osłonowe.............................................................................................................26
• Rury przejsciowe/przepustowe....................................................................................26
• Materiały na rury ochronne i osłonowe........................................................................26
• Srednica rur ochronnych i osłonowych........................................................................26
• Usytuowanie rury PE w rurze ochronnej i osłonowej ..................................................26
• Uszczelnienie konców rur ochronnych........................................................................26
• Sqczki wçchowe..........................................................................................................26
3.7. Oznakowanie trasy gazociqgu..................................................................... 27
3.8. Obliczanie spadku cisnienia........................................................................ 27
3.9. Obliczania wytrzymałosciowe...................................................................... 27
3.10. Odległosci gazociqgów od obiektów terenowych..................................... 27
3.11. Przyłqcza gazu ........................................................................................ 28
3.12. Przyłqczenia gazociqgu do istniejqcej sieci gazowej ............................... 28
4. ROBOTY BUDOWLANO-MONTAZOWE.....................................28
4.1. Czynnosci przygotowawcze ........................................................................ 28
4.2. Roboty wstçpne........................................................................................... 28
4.3. Przygotowanie wykopu do ułozenia gazociqgu. .......................................... 28
4.4. Montaz i układanie gazociqgu..................................................................... 29
4.5. Czyszczenie gazociqgu............................................................................... 29
4.6. Próby wytrzymałosci i szczelnosci oraz odbiory gazociqgów...................... 30
5. WYKONAWCY GAZOCIAGÓW Z PE .......................................30
5.1. Wymagania kwalifikacyjne osób................................................................ 30
5.2. Wymagania sprzçtowe................................................................................ 30
5.3. Kwalifikacja wykonawców ........................................................................... 30
6. WARUNKI BHP I PPOZ ............................................................30
7. DOKUMENTY ZWIAZANE...........................................................31
7.1. Wykaz izolacyjnych materiałów powłokowych dopuszczonych do
stosowania na sieciach gazowych uzytkowanych przez Spółkç” - ZSG-00-I-006-F-
04 31
7.2. Instrukcja oczyszczenia wnçtrza gazociqgów - ZSG-01-I-02 ...................... 31
7.3. Nazwy i symbole stosowane przy projektowaniu i budowie sieci gazowych z
PE – ZSZ-00-Z-01 .................................................................................................. 31
8. SPIS ZAŁACZNIKÓW..................................................................31
8.1. KARTA TECHNOLOGICZNA ZGRZEWANIA………..ZSG-00-I-018-F-01.. 31
8.2. PROTOKÓŁ ZGRZEWANIA….………………………...ZSG-00-I-018-F-02 . 31
8.3. KARTA KONTROLNA zgrzewu doczołowego……...ZSG-00-I-018-F-03 .... 31
8.4. KARTA KONTROLNA zgrzewu elektrooporowego.ZSG-00-I-018-F-04...... 31
8.5. LISTA ZGRZEWÓW……………………………………..ZSG-00-I-018-F-05 . 31

ZSG - 00 - I - 018
Wydanie I

Wytyczne dotyczqce projektowania
i budowy sieci gazowej z PE

Strona 4 Stron 31

CEL INSRUKCJI
„Wytyczne dotyczqce projektowania i budowy sieci gazowej z PE” majq za zadanie
uregulowac kwestie projektowania i wykonawstwa sieci gazowej z PE na terenie działania Spółki
stosownie do aktualnych uwarunkowan, potrzeb i wymagan.
Opracowane zostały w oparciu o nowe regulacje prawne, nowq, w tej chwili juz
stosunkowo bogatq literaturç przedmiotu oraz doswiadczenia własne i innych zakładów
gazowniczych.
Z uwagi na to, iz jest to kolejne wewnçtrzne opracowanie zakładu dot. wymogów
w zakresie projektowania i budowy gazociqgów polietylenowych, a takze na fakt wystçpowania
innych szerokich opracowan na ten temat, nie podaje siç w niniejszych wytycznych
szczegółowych informacji na temat polietylenu jako surowca do produkcji rur oraz jego własnosci
fizyko-mechanicznych.
Wytyczne przeznaczone sq dla projektantów, inwestorów, wykonawców i uzytkowników
sieci gazowej.
Wytyczne nalezy stosowac przy projektowaniu oraz budowie sieci gazowych niskiego
i sredniego cisnienia do 0,5 MPa włqcznie z rur PE szeregów SDR 17,6 i SDR 11 dla paliw
gazowych rodziny 2 grupy E wg PN-C-04753:2002.
1. WYROBY POLIETYLENOWE - WYMAGANIA
1.1. Materiały do produkcji rur i kształtek z PE
Polietylen posiada wiele charakterystycznych cech, jednak z punktu widzenia
przydatnosci do produkcji elementów sieci gazowej, najbardziej istotne sq:
• wysoka ciqgliwosc i znaczne wydłuzenie przy rozciqganiu
• długotrwała wytrzymałosc – przyjçta wartosc graniczna na okres 50 lat
• pełzanie – zachodzqca w czasie zmiana wymiarów materiału przy stałym obciqzeniu
(ograniczenie wysokosci składowania rur, stosowanie podsypki, obsypki i zasypki
z piasku pozbawionego ostrych kamieni)
• relaksacja – zmniejszanie siç naprçzen wewnqtrz materiału przy stałym odkształceniu
(rury w zwojach)
• duza sprçzystosc – pozwala na zaciskanie gazociqgu w celu szybkiego odciçcia
dopływu gazu
• wysoka udarnosc – cenna zaleta przy transporcie rur
• nieodpornosc na zarysowanie – rury odbierane od producenta nie powinny miec rys,
natomiast przy układaniu w wykopie rysy nie powinny przekraczac 10% grubosci
scianki (0,1 e
n
), lecz nie wiçcej niz 0,5 mm
• duza rozszerzalnosc cieplna
• dopuszczalna temperatura uzytkowania rur PE podczas eksploatacji - wynosi 20°C
(eksploatacja w wyzszej temperaturze skraca okres uzytkowania gazociqgu)
• niska przewodnosc ciepła (dobry izolator ciepła)
• wysoka rezystancja powierzchniowa (dobry izolator elektrycznosci)
• odpornosc na obecnosc kondensatów gazu oraz srodków nawaniajqcych
• brak odpornosci na promieniowanie ultrafioletowe
• przepuszczalnosc gazów – współczynnik przenikalnosci gazu ziemnego przez sciankç
rury PE wynosi 0,56 cm³/m MPa doba (koniecznosc wentylowania przestrzeni
pomiçdzy rurq przewodowq sr/c a ochronnq, bqdz wypełnianie przestrzeni np. piankq
poliuretanowq)
• palnosc – temperatura samozapłonu wynosi ok. 348°C temperatura zapłonu
ok. 360°C
• płynnosc – niska temperatura miçknienia i topnienia.
ZSG - 00 - I - 018
Wydanie I

Wytyczne dotyczqce projektowania
i budowy sieci gazowej z PE

Strona 5 Stron 31

• Własnosci PE powyzej temperatury topnienia okresla tzw. wskaznik szybkosci
płyniçcia MFR.

Do budowy gazociqgów PE mogq byc stosowane rury o wskazniku zawartym
w jednej z dwóch grup:
• grupa 005 - tzn. MFR 190/5 wynosi od 0,4 do 0,7 g/10min
• grupa 010 - tzn. MFR 190/5 wynosi powyzej 0,7 do 1,3 g/10min

Przykładowe własnosci polietylenu klasy PE 80 i PE 100 słuzqcego do produkcji
elementów sieci gazowych podano w tablicy 1.
Tablica 1
Własnosci Jednostka PE 80 PE 100
Gçstosc kg/m
3
941 954
Wskaznik szybkosci płyniçcia MFR (190
o
C, 5,0 kg) g/10 min 0,93 0,40
Wytrzymałosc na rozciqganie na granicy
plastycznosci (Naprçzenie na granicy plastycznosci)
MPa 18 23
Wydłuzenie wzglçdne przy zerwaniu % >700 >600
Temperatura miçkniçcia wg Vicata
o
C 125 127
Temperatura zeszklenia Tg
o
C <120 <100
Twardosc Shore D 65 59
Odpornosc na srodowiskowe pçkanie naprçzeniowe
ESCR, F 50
h >700 >1000
Współczynnik liniowej rozszerzalnosci cieplnej d mm/m
o
C 0,18 0,13
Ciepło własciwe c
p
kJ/kg
o
C 1,9 1,9
Współczynnik przewodzenia ciepła przy 20
o
C W/m
o
C 0,36 0,38
Moduł sprçzystosci MPa 600 1000
Wytrzymałosc na cisnienie wewnçtrzne przy próbie
hydraulicznej w temperaturze:
20
o
C, PE 80 o = 9,0 MPa , PE 100 o = 12,4 MPa
80
o
C, PE 80 o = 4,6 MPa , PE 100 o = 5,5 MPa
80
o
C, PE 80 o = 4,0 MPa , PE 100 o = 5,0 MPa
godzina
czas do uszkodzenia
<100
<165
<1000
Odpornosc na powolnq propagacjç pçkniçc (dla rur o
grubosci scianki powyzej 5 mm) w temperaturze :
80
o
C, PE 80 o = 4,0 MPa , PE 100 o = 4,6 MPa
godzina
czas do uszkodzenia

<165
Odpornosc na zaciskanie (próba hydrostatyczna po
zakonczeniu testu zaciskania)
80
o
C, PE 80 o = 4,0 MPa , PE 100 o = 4,6 MPa
godzina
czas do uszkodzenia

<165


Surowcem do produkcji rur przewodowych oraz kształtek powinna byc homogeniczna
mieszanina polietylenu z dodatkiem antyutleniaczy, stabilizatorów i pigmentów, niezbçdnych do
wytworzenia rur i kształtek o okreslonych własnosciach mechanicznych i zgrzewalnosci.
Podstawowe wymagania dla surowca do produkcji rur i kształtek PE podano w tablicy 2.
ZSG - 00 - I - 018
Wydanie I

Wytyczne dotyczqce projektowania
i budowy sieci gazowej z PE

Strona 6 Stron 31


Tablica 2
L.p. Cecha Jednostka Wymagania
Warunki
badan
1 Gçstosc polietylenu kg/m
3
≥ 930
1)

2 Gçstosc surowca kg/m
3

> 930
oraz ± 5 kg/m
3
w
stosunku do wartosci
podanej przez
producenta
23
o
C
3 Wskaznik szybkosci płyniçcia MFR g / 10 min
± 20% wartosci podanej
przez producenta
190
o
C
5 kg
4 Stabilnosc termiczna minuty > 20 200
o
C
5 Zawartosc substancji lotnych
mg/kg
lub
o
/
oo

≤ 350
≤ 0,35
105
o
C
6
Odpornosc na działanie składników
gazu
godzina ≥ 20
1)

80
o
C
2 MPa
7
Minimalna zqdana wytrzymałosc
(MRS) dla surowca klasy PE 80
MPa 8,0
1)

8
Minimalna zqdana wytrzymałosc
(MRS) dla surowca klasy PE 100
MPa 10,0
1)

1)
– Na podstawie deklaracji zgodnosci wydanej przez producenta

1.2. RURY
1.2.1. Wymagania ogólne
Do rozprowadzania paliw gazowych nalezy stosowac rury koloru zółtego. Wewnçtrzne
i zewnçtrzne powierzchnie rur powinny byc czyste, gładkie, pozbawione rys i innych defektów.
Konce rur powinny byc obciçte prostopadle do osi i zaslepione na koncach celem
zabezpieczenia przed zanieczyszczeniami.
1.2.2. Szeregi wymiarowe rur
Rury z PE posiadajq stałe srednice zewnçtrzne (nominalne) przy róznych grubosciach
scianek zaleznych od cisnienia, pod jakim przesyłany jest gaz.
Iloraz srednicy nominalnej rury (d
n
) do jej nominalnej grubosci scianki (e
n
) oznaczony jest
jako SDR (szereg wymiarowy rur PE):

Do rozprowadzania paliw gazowych na terenie Spółki stosuje siç rury klasy PE 100 z
polietylenu sredniej lub wysokiej gçstosci o wskaznikach szybkosci płyniçcia w grupach MFR 005
lub 010 oraz szeregach wymiarowych SDR 11 i SDR 17,6.
Rury klasy PE 80 dopuszcza siç do stosowania wyłqcznie jako rury ochronne i osłonowe.
Tablica 3 przedstawia stosowanie rur PE w zaleznosci od cisnienia roboczego, klasy PE
i szeregu wymiarowego SDR.
n
n
e
d
SDR =
ZSG - 00 - I - 018
Wydanie I

Wytyczne dotyczqce projektowania
i budowy sieci gazowej z PE

Strona 7 Stron 31


Tablica 3
srednica niskie cisnienie srednie cisnienie
do d
n
63 włqcznie PE 100 SDR 11 PE 100 SDR 11
powyzej d
n
63 PE 100 SDR 17,6 PE 100 SDR 11

W zakresie srednic do d
n
63 mm włqcznie, do rozprowadzania paliw gazowych pod
niskim i srednim cisnieniem nalezy stosowac rury szeregu SDR 11. Jest to uzasadnione
znacznym obciqzeniem rur polietylenowych (oddziaływanie gruntu, naprçzenia termiczne)
w stosunku do własciwosci mechanicznych polietylenu oraz mozliwosciq uszkodzenia w czasie
montazu i robót ziemnych.
W tablicy 4 podano dopuszczalne odchyłki srednic i grubosci scianek oraz
maksymalnq wartosc owalnosci w zaleznosci od srednicy nominalnej rur i szeregu
wymiarowego (wg PN-EN 1555-2:2002). Owalnosc rur w zwojach o srednicach wiçkszych
od 63 mm nalezy uzgodnic z producentem rur.
Tablica 4
SDR 11 SDR 17,6
Max. owalnosc rur
d
max
-d
min Srednica
rury d
n

Dop.
odchyłka
srednicy
w
zwojach
prostych
Min.
grubosc
scianki
rury
Dop.
odchyłka
grubosci
scianki
Min.
grubosc
scianki
rury
Dop.
odchyłka
grubosci
scianki
mm mm mm mm mm mm mm mm
16* + 0,3 1,2 1,2 3,0 + 0,4 2,3 + 0,4
20* + 0,3 1,2 1,2 3,0 + 0,4 2,3 + 0,4
25 + 0,3 1,5 1,2 3,0 + 0,4 2,3 + 0,4
32 + 0,3 2,0 1,3 3,0 + 0,4 2,3 + 0,4
40* + 0,4 2,4 1,4 3,7 + 0,5 2,3 + 0,4
50* + 0,4 3,0 1,4 4,6 + 0,6 2,9 + 0,4
63 + 0,4 3,8 1,5 5,8 + 0,7 3,6 + 0,5
75* + 0,5 6,0 1,6 6,8 + 0,8 4,3 + 0,6
90 + 0,6 8,5 1,8 8,2 + 1,0 5,2 + 0,7
110 + 0,7 10,4 2,2 10,0 + 1,1 6,3 + 0,8
125 + 0,8 11,8 2,5 11,4 + 1,3 7,1 + 0,9
140* + 0,9 13,5 2,8 12,7 + 1,4 8,0 + 0,9
160 + 1,0 15,0 3,2 14,6 + 1,6 9,1 + 1,1
180 + 1,1 - 3,6 16,4 + 1,8 10,3 + 1,2
200* + 1,2 - 4,0 18,2 + 2,0 11,4 + 1,3
225 + 1,4 - 4,5 20,5 + 2,2 12,8 + 1,4
250 + 1,5 - 5,0 22,7 + 2,4 14,2 + 1,6
280 + 2,6 - 9,8 25,4 + 2,7 15,9 + 1,7
315 + 2,9 - 11,1 28,6 + 3,0 17,9 + 1,9
355 + 3,2 - 12,5 32,3 + 3,4 20,2 + 2,2
400 + 3,6 - 14,0 36,4 + 3,8 22,8 + 2,4
450 + 4,1 - 15,6 40,9 + 4,2 25,6 + 2,7
500 + 4,5 - 17,5 45,5 + 4,7 28,4 + 3,0
560 + 5,0 - 19,6 50,9 + 5,2 31,9 + 3,3
630 + 5,7 - 22,1 57,3 + 5,9 35,8 + 3,7
ZSG - 00 - I - 018
Wydanie I

Wytyczne dotyczqce projektowania
i budowy sieci gazowej z PE

Strona 8 Stron 31

* - zaznaczonych rednic rur PE nie zaleca si do stosowania.
W Spółce zaleca siç stosowanie minimalnych srednic przyłqczy gazowych:
− d
n
63 mm – dla przyłqczy niskiego cisnienia,
− d
n
32 mm – dla przyłqczy sredniego cisnienia,
1.2.3. Maksymalne cisnienia robocze
Naprçzenia obwodowe gazociqgu z rur polietylenowych, wywołane maksymalnym
cisnieniem roboczym, nie powinny przekraczac iloczynu wartosci minimalnej wartosci zqdanej
wytrzymałosci i współczynnika projektowego, wynoszqcego 0,5
Dopuszczalne naprçzenia obwodowe w sciance rury okresla siç dzielqc wartosc
naprçzen rozrywajqcych przez współczynnik bezpieczenstwa „C”.
Zaleznosc pomiçdzy p
max
, C, MRS, SDR opisana jest funkcjq:






gdzie:
p
max
- maksymalne cisnienie robocze w MPa [MOP]
MRS - minimalna zqdana wytrzymałosc rury po 50 latach uzytkowania
dla klasy PE 80 MRS

= 8,0 MPa
dla klasy PE 100 MRS

= 10,0 MPa
SDR - szereg wymiarowy rur PE
C - współczynnik bezpieczenstwa

W tablicy 5 przedstawiono wartosci p
max
dla róznych współczynników bezpieczenstwa
w zaleznosci od szeregu wymiarowego rur.


Tablica 5
MRS Klasa PE 100
SDR 17,6 11
c P
max
(MOP) [MPa]
2 0,60 1,00
2,25 0,54 0,89
2,5 0,48 0,80
2,8 0,43 0,71
3,55 0,34 0,56
4 0,30 0,50

Dla rur polietylenowych do rozprowadzania paliw gazowych współczynnik
bezpieczenstwa dla pierwszej i drugiej klasy lokalizacji gazociqgu powinien byc ≥ 2.



( ) 1
2
max
− ×
×
=
SDR C
MRS
p
ZSG - 00 - I - 018
Wydanie I

Wytyczne dotyczqce projektowania
i budowy sieci gazowej z PE

Strona 9 Stron 31

1.2.4. Oznaczanie rur
Rury powinny byc oznaczone w sposób trwały i czytelny, poprzez nadruk lub wytłoczenie
w kolorach kontrastujqcych z tłem, w odstçpach nie wiçkszych niz 1 m.
Oznaczenie powinno zawierac co najmniej nastçpujqce informacje:
• numer normy (EN 1555)
• nazwç lub symbol (znak handlowy) producenta
• oznaczenie srednicy i grubosc scianki lub SDR
a

• materiał i jego klasç
• stopien tolerancji
b

• okres produkcji (rok i miesiqc) w postaci cyfr lub kodu
• kod zakładu (w przypadku róznych miejsc produkcji).
• wyraz „GAZ”

a
– dla rur d
n
> 32 mm grubosc scianki, dla d
n
< 32 mm - SDR

b
– dotyczy jedynie rur d
n
< 280 mm
1.2.5. Pakowanie, przechowywanie i transport rur
Standardowo, rury o srednicach do 63 mm włqcznie produkowane sq w zwojach,
a powyzej tej srednicy w odcinkach prostych długosci 10 lub 12 m. Na zqdanie zamawiajqcego
producenci mogq wyprodukowac rury o srednicy np. 63 mm w odcinkach prostych lub
o srednicach wiçkszych niz 63 mm w zwojach.
• Temperatura rur przy zwijaniu w zwoje nie powinna byc wyzsza niz 35
o
C.
• Srednica wewnçtrzna zwoju powinna byc co najmniej 25 razy wiçksza od srednicy
nominalnej rury, lecz nie mniejsza niz 600 mm.
• Tasmy stosowane do wiqzania rur nie powinny powodowac uszkodzenia ich
powierzchni.

W czasie transportu rury powinny byc zabezpieczone przed uszkodzeniem. Powierzchnia
ładunkowa pojazdów przewozqcych rury powinna byc równa i pozbawiona ostrych lub
wystajqcych krawçdzi. Rury w odcinkach powinny byc ułozone scisle obok siebie
i zabezpieczone przed przesuwaniem siç. Niedopuszczalne jest rzucanie rur i przesuwanie po
podłozu.

Rury nalezy przechowywac w połozeniu poziomym na płaskim i równym podłozu.
Wysokosc składowania i pakowania rur nie powinna przekraczac:
• 1 m dla rur w odcinkach składowanych luzem
• 1,5 m dla rur produkowanych w zwojach.
Rury nalezy chronic przed bezposrednim działaniem promieni słonecznych i opadów
atmosferycznych. Rury powinny byc magazynowane nie dłuzej niz 1 rok liczqc od daty produkcji.
Po tym okresie, w przeciqgu 6 miesiçcy, rury nalezy sukcesywnie wymieniac na nowe
zagospodarowujqc je do robót remontowo-inwestycyjnych prowadzonych na terenie Spółki.
Rury starsze niz 18 miesiçcy nie kwalifikujq siç ze wzglçdów bezpieczenstwa do uzycia
ich przy budowie gazociqgów jako rury przewodowe. Dopuszcza siç zastosowanie takich rur jako
ochronne jednak nie dłuzej niz kolejne 12 miesiçcy.
1.2.6. Zdolnosc do zaciskania
Rury polietylenowe umozliwiajq stosowanie technik zaciskania dla awaryjnego
zamkniçcia przepływu gazu podczas usuwania awarii, co potwierdzajq badania pełne wyrobu.
Zdolnosc ta w znakomity sposób ogranicza potrzebç stosowania armatury odcinajqcej.
Zaciskanie dokonuje siç w sposób płynny, za pomocq odpowiednich imadeł rçcznych lub
hydraulicznych (potocznie zwanymi zaciskami). Przed wykonaniem zacisniçcia, nalezy wstçpnie
ZSG - 00 - I - 018
Wydanie I

Wytyczne dotyczqce projektowania
i budowy sieci gazowej z PE

Strona 10 Stron 31

uelastycznic materiał rury poprzez polewanie jej gorqcq wodq lub owiewanie rozgrzanym
powietrzem.
Rurç mozna zaciskac w odległosci nie mniejszej niz 5d
n
od miejsca wykonywania
zgrzewu. Dla ponownego udroznienia odcinka po usuniçciu awarii, nalezy miejsce zaciskania
doprowadzic do przekroju kołowego oraz jednoznacznie i trwale je oznakowac, aby w przyszłosci
nie wykonywac zaciskania w tym samym miejscu. Dodatkowo, aby uniknqc zjawiska gwałtownej
propagacji pçkniçc, dla srednic od dn 63 na rurze w miejscu zacisniçcia nalezy zamontowac
obejmç wzmacniajqcq.
Dla gazociqgów niskiego cisnienia oraz sredniego cisnienia w zakresie do d
n
110
wystarczy stosowac jeden zacisk, natomiast dla gazociqgów sredniego cisnienia powyzej d
n
110
nalezy stosowac dwa zaciski montowane szeregowo. Najmniejsza dopuszczalna odległosc
pomiçdzy zaciskami wynosi 4d
n
, lecz nie mniej, niz koncowy slad zniekształcenia rury
z pierwszego zacisku. Maksymalny czas zacisku nie powinien przekraczac 24 godzin.
Zaciskanie rur nalezy stosowac jak najrzadziej, nalezy dqzyc do stosowania
hermetycznych zamkniçc przepływu gazu.
1.2.7. Rury z warstwami ochronnymi
W ostatnich latach nasiliły siç wymagania obnizenia kosztów budowy gazociqgów
z zachowaniem ich wysokiej jakosci. Powyzszym powodem były rosnqce koszty zwiqzane
z zajçciem terenu pod budowç, wykonaniem wykopów pod gazociqg, wykonaniem podsypki oraz
obsypki piaskowej, a takze odtworzeniem nawierzchni. Zdarzajq siç równiez sytuacje, ze w ziemi
nie ma juz wolnego miejsca na nowy rurociqg i nalezy wykonac renowacjç starego. Coraz
czçsciej stosuje siç budowç sposobem
bezwykopowym, lecz w takiej sytuacji
zachodzi wiçksze prawdopodobienstwo
zarysowania scianek rur, a takze
wystçpowania nacisków punktowych od
kamieni, korzeni drzew i innego uzbrojenia.
Aby to zagrozenie zminimalizowac, pojawiły
siç na rynku rury polietylenowe z warstwami
ochronnymi, które majq zwiçkszonq
wytrzymałosc na zarysowania oraz naciski
punktowe. W zwiqzku z powyzszym rury te
zaleca siç układac w wykopie otwartym bez
mozliwosci stosowania podsypki oraz obsypki
piaskowej, a takze metodami bezwyko-
powymi, równiez do renowacji starych
gazociqgów.
Na rynku wystçpujq trzy rodzaje tego typu rur, które majq zastosowanie do budowy
gazociqgów niskiego oraz sredniego cisnienia:
• rury dwuwarstwowe połqczone molekularnie,
• rury trójwarstwowe połqczone molekularnie,
• rury dwuwarstwowe z powłokq ochronnq z PP.










Rys. 1 Typy rur z warstwami ochronnymi
Rura
trójwarstwowa
Standardowa
rura PE
Rura dwuwarstwowa z
płaszczem PP
Rura dwuwarstwowa
połqczona molekularnie
ZSG - 00 - I - 018
Wydanie I

Wytyczne dotyczqce projektowania
i budowy sieci gazowej z PE

Strona 11 Stron 31


• Rura dwuwarstwowa połqczona molekularnie
Rura taka jest wytłaczanq, dwuwarstwowq rurq z zewnçtrznq warstwq ochronnq. Obie
warstwy wykonane sq z tego samego materiału klasy PE 100, charakteryzujqcego siç
zwiçkszonq odpornosciq na powolny wzrost pçkniçc oraz na obciqzenia punktowe, ale ich kolory
sq rózne. Zewnçtrzna warstwa, grubosci 10% nominalnej grubosci scianki wykonana jest
w kolorze pomaranczowym, a warstwa wewnçtrzna, o grubosci 90% nominalnej grubosci scianki
rury, w kolorze czarnym. Warstwa zewnçtrzna
słuzy jako warstwa wskaznikowa uszkodzenia
rury. W przypadku, gdy widac kolor czarny,
znaczy to, ze uszkodzenie scianki jest
powyzej 10% jej grubosci i odcinek taki nie
nadaje siç do zabudowy. Rura posiada
wymiary (srednicç zewnçtrznq oraz grubosc
scianki) odpowiadajqce rurom standardowym
wykonanym z PE 100. Mozna jq łqczyc
z innymi rurami. Zgrzewanie zarówno
doczołowe, jak i elektrooporowe nalezy
prowadzic zgodnie ze standardami, tak jak dla
rur z PE 100, przy wykorzystaniu istniejqcego
sprzçtu. Rura ta zalecana jest do układania
w wykopach odkrytych bez podsypki i obsypki
piaskowej, wyoranych i frezowanych.
Szacowana jej trwałosc, na podstawie
wyników badan przekracza 100 lat.
• Rura trójwarstwowa połqczona molekularnie
Rura taka jest wytłaczanq, trójwarstwowq rurq z wewnçtrznq i zewnçtrznq warstwq
ochronnq z ekstremalnie trwałego tworzywa sztucznego oraz warstwq srodkowq z PE 100.
Wszystkie trzy warstwy sq połqczone ze sobq molekularnie i nie dajq siç oddzielic mechanicznie.
Dziçki temu cała rura jest litq konstrukcjq o takiej wytrzymałosci na cisnienie wewnçtrzne, jak
standardowa rura wykonana w całosci z
jednego rodzaju polietylenu klasy PE 100.
Grubosc warstwy zewnçtrznej i wewnçtrznej
jest jednakowa i wynosi 25% nominalnej
grubosci scianki. Warstwa wewnçtrzna słuzy
jako dodatkowe zabezpieczenie w przypadku
uszkodzenia warstwy zewnçtrznej i zapobiega
rozszczelnieniu rurociqgu. Rury o srednicach
do 75 mm sq wykonane jako lite, w całosci z
ekstremalnie trwałego tworzywa sztucznego.
Wymiary rury trójwarstwowej sq dokładnie
takie same, jak wymiary standardowych rur
PE i dlatego do zgrzewania zarówno
doczołowego, jak i elektrooporowego mozna
wykorzystac istniejqcy sprzçt (zgrzewarki,
zaciski montazowe, itp.). Zgrzewanie nalezy
prowadzic zgodnie ze standardami, jak dla rur
z PE 100. Bardzo wysoka odpornosc tych rur
na naciski punktowe umozliwia ich układanie bezposrednio w gruncie rodzimym, bez
koniecznosci stosowania podsypki i obsypki piaskowej. Szacowana na podstawie wyników
badan trwałosc tych rur, instalowanych w ekstremalnie trudnych warunkach, przekracza 100 lat.
XSC 50
PE 100
XSC 50
25%en
25%en
Rys. 3 Konstrukcja rury Wavin TS



PE 100
PE 100
10%en

Rys. 2 Konstrukcja rury dwuwarstwowej połqczonej
molekularnie
ZSG - 00 - I - 018
Wydanie I

Wytyczne dotyczqce projektowania
i budowy sieci gazowej z PE

Strona 12 Stron 31

• Rura dwuwarstwowa z powłokq ochronnq z PP
Rura taka jest dwuwarstwowq rurq, w której warstwa zewnçtrzna wykonywana jest
w dodatkowej operacji technologicznej (nie jest stosowane współwytłaczanie). Warstwa
wewnçtrzna wykonana jest z polietylenu klasy 100 o wysokiej odpornosci na powolny wzrost
pçkniçc i posiada wymiary odpowiadajqce standardowym rurom PE (srednice zewnçtrzne
i grubosci scianek). Warstwa zewnçtrzna o grubosci zaleznej od srednicy rury (od ok. 1,0 mm dla
rur d
n
25 do 5,3 mm dla rur d
n
400) wykonana jest z polipropylenu (PP) z dodatkiem materiałów
mineralnych zwiçkszajqcych jej odpornosc na scieranie, która jest ok. 3,2 raza wiçkszq niz dla
standardowego materiału klasy PE 100. Taka wytrzymałosc kwalifikuje tç rurç do budowy
metodq bezwykopowq (przewierty sterowane, przeciski, burstlining). Z uwagi na wiçkszq
srednicç rury dwuwarstwowej z powłokq ochronnq z PP od standardowych rur PE 100 o wielkosc
warstwy zewnçtrznej PP, przed łqczeniem tych rur nalezy usunqc warstwç PP przy zgrzewaniu
doczołowym oraz utlenionq warstwç PE z zewnçtrznej powierzchni rury przy zgrzewaniu
elektrooporowym. Niedogodnosciami wynikajqcymi z róznicy srednic sq:
• koniecznosc posiadania specjalnego sprzçtu do usuwania warstwy PP,
• koniecznosc stosowania specjalnych wkładek umozliwiajqcych skuteczne zaciskanie
tych rur w szczçkach zgrzewarek doczołowych,
• zalecenie (producenta rur) usuniçcia wypływki zewnçtrznej i pokrycie odsłoniçtego
fragmentu rurociqgu własciwego tasmq izolacyjnq, celem zabezpieczenia przed
zarysowaniem w trakcie montazu bezwykopowego.
1.3. KSZTAŁTKI
Materiały i elementy składowe w produkcji kształtek powinny byc tak samo odporne na
oddziaływanie srodowiska zewnçtrznego i wewnçtrznego jak inne elementy systemu przewodu
rurowego, a ich oczekiwana trwałosc powinna byc co najmniej równa trwałosci rur PE, z którymi
zamierza siç je stosowac. Zaden z elementów kształtki nie powinien wykazywac sladów
uszkodzen, zarysowan, wzerów, pçcherzy, bqbli, wtrqcen lub pçkniçc.
Materiał kształtek bçdqcych w kontakcie z rurq PE nie powinien negatywnie wpływac na
własnosci uzytkowe rury lub inicjowac pçkniçc. Elementy kształtki z PE powinny miec barwç
zółtq lub czarnq. Kształtki powinny byc cechowane nalepkq lub wytłoczeniem w taki sposób, aby
było ono czytelne po okresie przechowywania w warunkach atmosferycznych, transporcie
i montazu oraz przez cały czas jej uzytkowania. Cechowanie nie powinno inicjowac pçkniçc lub
innych defektów, niekorzystnie wpływajqcych na własciwosci uzytkowe kształtki. W oznakowaniu
powinny byc okreslone nastçpujqce dane:
• numer normy systemowej,
• nazwa producenta,
• nominalna srednica zewnçtrzna rury,
• materiał i oznaczenie,
• szereg wymiarowy,
• zakres zgrzewania SDR,
• data produkcji,
• wyraz „GAZ”,
Kształtki powinny byc pakowane zbiorczo lub, jezeli to konieczne indywidualnie
w torebkach, tekturowych pudełkach lub kartonach, celem zapobiezenia ich uszkodzeniu. Zaleca
siç składowanie kształtek w oryginalnych opakowaniach, az do momentu ich uzycia. Pozostałe
warunki przechowywania kształtek sq podobne jak dla rur polietylenowych.
Na rynku wystçpujq kształtki produkowane metodq wtryskowq oraz metodq zgrzewania
doczołowego z elementów rurowych (tzw. segmentowe). Na terenie działalnosci Spółki do
budowy gazociqgów nalezy stosowac wyłqcznie gotowe kształtki wykonane metodq wtryskowq -
nie dopuszcza siç do stosowania kształtek segmentowych (kształtki segmentowe mogq byc
stosowane tylko w wyjqtkowych sytuacjach, za kazdorazowq zgodq uzytkownika).
ZSG - 00 - I - 018
Wydanie I

Wytyczne dotyczqce projektowania
i budowy sieci gazowej z PE

Strona 13 Stron 31

Ze wzglçdu na sposób łqczenia rozróznia siç kształtki do zgrzewania doczołowego,
elektrooporowego oraz do połqczen polietylenu z innymi materiałami np. ze stalq (połqczenia
PE/stal).
1.3.1. Kształtki do zgrzewania doczołowego
Do zgrzewania doczołowego stosowane sq kształtki wykonane metodq wtryskowq.
Najczçsciej stosowanymi kształtkami sq: kolana, łuki, trójniki, redukcje. Przykładowe kształtki
zostały pokazane na rys. 4.




Doczołowo mozna łqczyc kształtki tylko tego samego szeregu wymiarowego. Kształtki
mogq byc w wykonaniu długim lub krótkim. Pierwsze słuzq do zgrzewania doczołowego oraz za
pomocq kształtek elektrooporowych, drugie wyłqczne do zgrzewania doczołowego.
1.3.2. Kształtki do zgrzewania elektrooporowego
Kształtki do zgrzewania elektrooporowego majq umieszczony na wewnçtrznej
powierzchni drut oporowy, którego konce wyprowadzone sq przez styki na zewnqtrz.
Najczçsciej stosowanymi kształtkami sq: kolana, mufy, mufy redukcyjne, mufy
naprawcze, kołpaki (zaslepki), siodła z nawiertkq, siodła naprawcze i inne. Przykładowe kształtki
zostały pokazane na rys. 5.



Rys. 4 Przykładowe kształtki do zgrzewania doczołowego
ZSG - 00 - I - 018
Wydanie I

Wytyczne dotyczqce projektowania
i budowy sieci gazowej z PE

Strona 14 Stron 31



Przy metodzie zgrzewania elektrooporowego mozliwe jest zgrzanie elementów z róznych
typoszeregów i klas (szereg SDR 11 i SDR 17,6 klasa PE 80 i PE 100). W celu automatyzacji
procesu zgrzewania, a tym samym wyeliminowania błçdów, zalecane do stosowania sq kształtki
z dołqczonymi informacjami o zgrzewaniu w formie kodu kreskowego lub karty magnetycznej.
1.3.3. Połqczenia PE/stal
Łqczenie rur polietylenowych z kształtkami i rurami stalowymi wykonuje siç za pomocq
kształtek PE/stal zaciskowych lub obtryskowych. Element stalowy kształtki moze byc bosy
(zalecany) lub zakonczony:
• kołnierzem
• gwintem
• srubunkiem.
W przypadku kształtki PE/stal z koncem z rury stalowej, przewidzianym do spawania,
długosc odcinka stalowego powinna wynosic minimum 300 mm. Powierzchnie stalowe połqczen
powinny byc zabezpieczone przed korozjq. Połqczenia PE/stal muszq byc trwale oznakowane.
Oznakowanie powinno byc zgodne z deklaracjq zgodnosci lub aprobatq technicznq i zawierac co
najmniej:
• nazwç i symbol producenta
• klasç polietylenu
• klasç cisnien lub szereg wymiarowy.
2. METODY ŁACZENIA RUR I KSZTAŁTEK
2.1. Uwagi wstçpne
Wszystkie wyroby stosowane przy budowie gazociqgów z PE powinny posiadac
odpowiednie certyfikaty jakosci i dopuszczenia do stosowania w budownictwie.
Niezawodnosc sieci gazowej z PE jest scisle zwiqzana z odpowiednim doborem
elementów składowych (armatury, rur, kształtek) i technologiq ich łqczenia. Minimalna trwałosc
kształtek i armatury w stosunku do rur powinna byc nie mniejsza od trwałosci ich samych.
Podobnie wytrzymałosc połqczen elementów sieci nie moze byc nizsza niz wytrzymałosc rur.
Aby to osiqgnqc konstrukcja i technologia wykonania połqczenia musi byc poprzedzona dokładnq
analizq wymagan uwzglçdniajqcych takie czynniki jak np.: cisnienie i rodzaj medium, trwałosc
i warunki montazu.
Mozna rozróznic dwie kategorie połqczen dla PE:
• nierozłqcznie (zgrzewane, zaciskowe)
• rozłqczne (kołnierzowe, gwintowane)
2.2. Połqczenia nierozłqczne
2.2.1. Zgrzewanie doczołowe
Zgrzewanie doczołowe polega na ogrzaniu czołowych powierzchni łqczonych elementów
w styku z płytq grzewczq, az do ich uplastycznienia, a nastçpnie po odjçciu od nich płyty na
wzajemnym połqczeniu ze sobq z odpowiedniq siłq docisku. Decydujqcy wpływ na wytrzymałosc
połqczen zgrzewanych ma: czystosc łqczonych powierzchni, własciwa siła docisku
w odpowiednim czasie, zapewnienie wymaganych czasów faz procesu oraz temperatura płyty
grzejnej. Zgrzewanie doczołowe dopuszczone jest dla srednic od 90mm wzwyz. Przy rurach
rozwijanych z bçbna nalezy stosowac tylko zgrzewanie elektrooporowe. W miejscu zgrzewania
nalezy zapewnic temperaturç od 0 do +30°C (temperatura w otoczeniu koncówek łqczonych
elementów). Jezeli zachodzic bçdzie koniecznosc zgrzewania doczołowego w warunkach ponizej
Rys. 5 Przykładowe kształtki do zgrzewania elektrooporowego
ZSG - 00 - I - 018
Wydanie I

Wytyczne dotyczqce projektowania
i budowy sieci gazowej z PE

Strona 15 Stron 31

temp. 0°C, jak równiez w czasie deszczu, gçstej mgły lub silnego wiatru, nalezy wówczas
stosowac namioty osłonowe, a w przypadku niskich temperatur równiez ogrzewanie, np.
nadmuchem ciepłego powietrza. Nalezy zadbac takze o zamkniçcie konców rur, aby nie
nastqpiło chłodzenie przeciqgiem.
Dla uzyskania poprawnie wykonanego zgrzewu nalezy oprócz w/w zasad zwrócic
szczególnq uwagç na bezwzglçdne przestrzeganie czystosci łqczonych powierzchni.
Niedopuszczalne jest np. dotykanie palcami sfrezowanych do zgrzewu powierzchni. Nalezy
utrzymywac w czystosci płytç grzejnq, a usuwanie z niej zanieczyszczen mozna wykonac tylko
za pomocq drewnianego skrobaka i czysciwa niepozostawiajqcego kłaczków (np. odpowiedni
rçcznik papierowy nasqczony płynem czyszczqcym).
Nie zaleca siç zgrzewac doczołowo rur o róznych klasach twardosci. Nie wolno zgrzewac
doczołowo rur o róznych SDR. Nalezy stosowac generalnq zasadç, ze przy zgrzewaniu rur
i kształtek PE obowiqzujq procedury podane przez ich producentów.
• Przygotowanie elementów do zgrzewania
Koncówki elementów przeznaczonych do zgrzewania czołowego nie mogq byc
zanieczyszczone lub uszkodzone mechanicznie. Powinny byc umocowane w zgrzewarce
współosiowo, z zapewnieniem mozliwosci wzdłuznego przemieszczania jednego z elementów.
Bezposrednio przed zgrzewaniem koncówki elementów powinny byc obciçte lub zeskrawane dla
usuniçcia warstwy utlenionej. Po przygotowaniu do zgrzewania, wielkosc szczeliny pomiçdzy
łqczonymi elementami, po ich docisniçciu do siebie nie powinna przekraczac
0,5 mm dla d
n
> 400mm
1 mm dla d
n
> 400mm
• Sprzçt do zgrzewania doczołowego
Do zgrzewania doczołowego gazociqgów polietylenowych powinien byc stosowany tylko
sprzçt posiadajqcy znak bezpieczenstwa „B” z pozytywnq opiniq i dopuszczeniem do stosowania
wydanymi przez INIG oraz poddawany kalibracji nie rzadziej niz jeden raz w roku. Płyty grzejne
stosowane przy urzqdzeniach do zgrzewania doczołowego powinny byc zasilane elektrycznie.
Urzqdzenie do zgrzewania powinno zapewniac utrzymanie wymaganego cisnienia docisku na
powierzchni łqczonych elementów na kazdym etapie cyklu zgrzewania. Po nagrzaniu koncówek
łqczonych elementów konstrukcja urzqdzenia powinna umozliwiac usuniçcie płyty grzewczej
i połqczenie elementów w czasie nie dłuzszym niz 8s, bez uszkodzenia ogrzanych powierzchni.
Urzqdzenia do automatycznego łqczenia elementów z polietylenu metodq zgrzewania
doczołowego, powinny byc wyposazone w aparaturç do kontroli i rejestracji parametrów
zgrzewania dla kazdego połqczenia, w tym:
• czasów poszczególnych etapów cyklu zgrzewania,
• cisnienia na powierzchni łqczonych elementów,
• temperatury płyty grzejnej,
• temperatury otoczenia,
• cisnienia niezbçdnego do pokonania oporów ruchu zgrzewarki.
W przypadku nieprawidłowego przebiegu procesu zgrzewania urzqdzenie powinno
spowodowac jego zatrzymanie z równoczesnym wskazaniem błçdu.







ZSG - 00 - I - 018
Wydanie I

Wytyczne dotyczqce projektowania
i budowy sieci gazowej z PE

Strona 16 Stron 31

• Procedura zgrzewania doczołowego
Procedura zgrzewania doczołowego powinna byc zatwierdzona przez uzytkownika sieci
gazowej przy uwzglçdnieniu własciwosci rur i kształtek polietylenowych. Czynnosci realizowane
w ramach procedury zgrzewania doczołowego przedstawione zostały na ponizszym wykresie:











Rys. 6 Przebieg procesu zgrzewania doczołowego
Wartosc nacisku jednostkowego dla PE wynosi ok. 0,15 N/mm
2
. Całkowita siła docisku
zalezy od srednicy rury i grubosci jej scianki. Biorqc pod uwagç fakt, ze poszczególne typy
zgrzewarek doczołowych posiadajq rózne siłowniki hydrauliczne, przeliczenia całkowitej siły
docisku na cisnienie oleju w układzie hydraulicznym zgrzewarki nalezy dokonac rçcznie lub
skorzystac z odpowiednich wykresów dołqczanych do zgrzewarki.
Temperatura płyty grzejnej:
• 210 ± 10°C (dla 90 mm > d
n
> 250 mm )
• 225 ± 10°C (dla d
n
> 250 mm )

Dla przedstawionego powyzej przebiegu zgrzewania doczołowego poszczególne fazy
procesu oznaczajq:
t
1
- czas nagrzewania wstçpnego, niezbçdny do uzyskania wymaganej wypływki na całym
obwodzie styku rury z płytq grzejnq,
t
2
- czas nagrzewania (30+0,5d
n
)±10 [s],
t
3
- maksymalny czas na wyjçcie płyty grzejnej i połqczenie zgrzewanych elementów (3+0,01d
n
)
[s],
t
4
- czas do uzyskania wymaganego cisnienia zgrzewania max (3+0,01d
n
) [s],
t
5
- czas łqczenia elementów pod dociskiem,
t
6
- minimalny czas chłodzenia (1,5 min na kazdy mm grubosci scianki).
p
1
- cisnienie przy nagrzewaniu wstçpnym p
1
=0,15±0,02 [N/mm
2
],
p
2
- cisnienie przy dogrzewaniu połqczenia p
2
=0,03±0,02 [N/mm
2
],
p
3
- cisnienie przy łqczeniu elementów p
3
=0,15±0,02 [N/mm
2
].




0,01÷0,02
0,15÷0,18
p
[N/mm
2
]
t
1

t
2
t
3
t
4

t
5
t
6

t
p
2

p
1

p
3

ZSG - 00 - I - 018
Wydanie I

Wytyczne dotyczqce projektowania
i budowy sieci gazowej z PE

Strona 17 Stron 31


Uwagi:
• Uchwyty mocujqce urzqdzenia zgrzewajqcego mozna zdemontowac nie wczesniej niz
po czasie t
6
,
• Chłodzenie zgrzewu powinno przebiegac w sposób naturalny. W zadnym przypadku
nie wolno przyspieszac procesu np. strumieniem powietrza z wentylatora lub zimnq
wodq,
• Próby cisnieniowe rurociqgu mozna rozpoczqc po zakonczeniu chłodzenia, jednak nie
wczesniej niz po upłyniçciu 8 minut przypadajqcych na kazdy milimetr grubosci
scianki.
• Ocena jakosci połqczen zgrzewanych
Ze wzglçdu na brak efektywnych metod badan nieniszczqcych, prawidłowosc wykonania
zgrzewu ocenia siç według nastçpujqcych kryteriów:
• zagłçbienie rowka miçdzy wałeczkami – „k” [mm] -
nie moze byc mniejsza od zera,
• przesuniçcie scianek łqczonych rur „v" nie powinno
przekraczac 10% grubosci scianki „e
n
" oraz wiçcej
niz 2mm,
• szerokosc wypływki „B" powinna posiadac
nastçpujqcq wartosc (wg DVS 2207)
B = (0,68÷1,0) × e
n
[mm],
• minimalna i maksymalna szerokosc wypływki
winna odpowiadac nastçpujqcym wartosciom:
B
min
< 0,9B
sr

B
max
> 1,1B
sr

• róznica
szerokosci wałeczków wypływki (S
max
- S
min
) nie
powinna przekraczac 10% szerokosci wypływki „B"
zgodnie z oznaczeniami podanymi na rysunku obok
oraz 20% przy połqczeniu rury z kształtkq, która czçsto ma inny współczynnik MFR
niz rura polietylenowa.

Parametry te mierzy siç za pomocq suwmiarki lub innego przyrzqdu pomiarowego,
pozwalajqcego na pomiar z dokładnosciq do 0,1mm.
Jesli którykolwiek z parametrów wypływki nie miesci siç w ustalonych granicach,
okreslonych w „Karcie kontrolnej", nalezy zgrzew wyciqc i wykonac nowy.
2.2.2. Zgrzewanie polifuzyjne
Na terenie działalnosci Spółki nie dopuszcza siç wykonywania połqczen gazociqgów
polietylenowych metodq zgrzewania polifuzyjnego.
2.2.3. Zgrzewanie elektrooporowe
Zgrzewanie elektrooporowe polega na doprowadzeniu energii elektrycznej do uzwojenia
z drutu oporowego znajdujqcego siç przy wewnçtrznej powierzchni kształtki, gdzie ulega ona
zamianie na ciepło powodujqce uplastycznienie powierzchni łqczonych elementów (wewnçtrznej
powierzchni kształtki i zewnçtrznej powierzchni rury) i połqczenia ich ze sobq. Zgrzewanie
elektrooporowe nie moze byc wykonywane w temperaturze otoczenia ponizej 0
o
C, jak równiez
w czasie mgły – niezaleznie od temperatury.
W przypadku niekorzystnych warunków atmosferycznych (wiatr, opady…), miejsce
zgrzewania powinno byc chronione namiotem, a w przypadku niskich temperatur równiez

Smax Smin
B
k
en
v
B
sr
=
2
max min
B B +


ZSG - 00 - I - 018
Wydanie I

Wytyczne dotyczqce projektowania
i budowy sieci gazowej z PE

Strona 18 Stron 31

ogrzewanie, np. nadmuchem ciepłego powietrza. Nalezy zadbac takze o zamkniçcie konców rur,
aby nie nastqpiło chłodzenie przeciqgiem.
• Przygotowanie elementów do zgrzewania
Dla uzyskania połqczenia o wymaganej jakosci powierzchnie łqczonych elementów
powinny byc odpowiednio przygotowane i oczyszczone. Koncówki rur powinny byc uciçte
prostopadle. Wewnçtrzne krawçdzie powinny byc pozbawione zadziorów, a krawçdzie
zewnçtrzne zaokrqglone (promien krzywizny r = 0,5e
n
). Powierzchnie zewnçtrzne koncówek rur
przeznaczonych do zgrzewania przy wykorzystaniu kształtek mufowych powinny byc
oczyszczone skrobakiem co najmniej na długosci, która znajdzie siç wewnqtrz kształtki. Równiez
przy zgrzewaniu kształtek siodłowych musi byc ona oczyszczona w podobny sposób na
powierzchni, do której bçdzie przylegał element grzejny kształtki.
Grubosc warstwy utlenionej, która powinna byc usuniçta z rury wynosi:
• 0,1 mm dla d
n
≤ 63 mm
• 0,2 mm dla d
n
> 63 mm
Owalnosc rur powinna byc zlikwidowana przy zastosowaniu uchwytów kalibrujqcych.
W trakcie zgrzewania oraz podczas studzenia, łqczone elementy powinny byc zamocowane
w uchwytach. Przed zamontowaniem kształtek elektrooporowych nalezy oczyscic ich
wewnçtrzne powierzchnie (np. papierem niewłóknistym nasyconym alkoholem).
• Sprzçt do zgrzewania elektrooporowego
Do zgrzewania elektrooporowego gazociqgów polietylenowych powinien byc stosowany
tylko sprzçt posiadajqcy znak bezpieczenstwa „B” z pozytywnq opiniq i dopuszczeniem do
stosowania wydanymi przez INIG oraz poddawany kalibracji nie rzadziej niz jeden raz w roku.
Przy napiçciu zasilania kształtek wynoszqcym ponad 25 V wymagana jest ochrona przed
kontaktem z niezaizolowanymi czçsciami przewodów.
• Procedura zgrzewania elektrooporowego
Parametry zgrzewania elektrooporowego sq wprowadzane do zgrzewarki w zaleznosci od
typu sprzçtu do zgrzewania i kształtki.
Po przygotowaniu elementów i urzqdzenia do zgrzewania procedura zgrzewania
obejmuje nastçpujqce czynnosci:
• ustalenie parametrów zgrzewania zgodnie z parametrami kształtki, w przypadku
zgrzewania automatycznego wykonanie działan okreslonych w instrukcji obsługi
urzqdzenia,
• kontrola przebiegu procesu zgrzewania,
• pozostawienie złqcza w uchwytach na czas jego studzenia podany przez producenta
kształtek. Studzenie powinno przebiegac w sposób naturalny jak przy zgrzewaniu
doczołowym. Po wystudzeniu złqcza, mogq byc usuniçte uchwyty mocujqce.
• Ocena jakosci połqczen zgrzewanych
Współosiowo zgrzewanych elementów
Przed przystqpieniem do zgrzewania nalezy sprawdzic współosiowosc rur i kształtek,
zgodnie z procedurq łqczenia. Dopuszczalna odchyłka wynosi 1mm na 300mm długosci dla rur
w odcinkach prostych.





ZSG - 00 - I - 018
Wydanie I

Wytyczne dotyczqce projektowania
i budowy sieci gazowej z PE

Strona 19 Stron 31




Skrawanie warstwy utlenionej
Nalezy sprawdzic czy zgodnie z procedurq łqczenia została usuniçta z powierzchni rury
na całym jej obwodzie warstwa utleniona polietylenu. Slady skrawania warstwy utlenionej
powinny byc widoczne po obu stronach kształtki.



Rys. 7 Slady skrawania warstwy utlenionej
Zagłbienia
W celu potwierdzenia własciwego zagłçbienia rury w kształtce nalezy sprawdzic
połozenie zaznaczonych na róze wskazników zagłçbienia, jezeli kształtka mufowa nie jest
wyposazona
w wewnçtrzne ograniczniki zagłçbienia rury.



Rys. 8 Kontrola zagłçbienia rur w kształtce.
Stopiony materiał
Nalezy sprawdzic czy stopiony w trakcie zgrzewania materiał polietylenowy nie wypłynqł
poza kształtkç, lub czy drut oporowy elementu grzejnego kształtki nie wysunqł siç poza jej obrys.



Rys. 9 Kontrola obecnosci stopionego materiału.




Wskaniki zgrzewania
Jezeli kształtka jest wyposazona we wskazniki zgrzewania, to ich połozenie po
zakonczeniu zgrzewania powinno byc zgodne z opisem w instrukcji producenta.

ZSG - 00 - I - 018
Wydanie I

Wytyczne dotyczqce projektowania
i budowy sieci gazowej z PE

Strona 20 Stron 31



Rys. 10 Kontrola połqczenia wskazników zgrzewania.

Kształtki siodłowe. Skrawanie warstwy utlenionej rury
Nalezy sprawdzic czy zgodnie z procedurq łqczenia została usuniçta w strefie kontaktu
rury z kształtkq warstwa utleniona polietylenu. Slady skrawania warstwy utlenionej powinny byc
widoczne wokół kształtki

Rys. 11 Sprawdzanie skrawania materiału wokół kształtki siodłowej
Kontrola wizualna
Szyjka kształtki siodłowej powinna znajdowac siç w pozycji prostopadłej do osi rury.
Kształtka nie powinna powodowac ugiçcia rury. Materiał topiony w procesie zgrzewania nigdzie
nie powinien wyciekac na zewnqtrz kształtki.


Rys. 12 Kontrola wizualna
Czas studzenia
Jezeli zgodnie z instrukcjq producenta, kształtki siodłowe powinny byc utrzymywane
podczas zgrzewania w zaciskach, to nie powinny one byc usuwane z zacisków mocujqcych
przed upływem wymaganego czasu studzenia.

Oprzyrzdowanie dodatkowe
ZSG - 00 - I - 018
Wydanie I

Wytyczne dotyczqce projektowania
i budowy sieci gazowej z PE

Strona 21 Stron 31

Stosowanie dodatkowego oprzyrzqdowania nie powinno prowadzic do widocznych
uszkodzen powierzchni rury w strefie połqczenia zgrzewanego.


2.3. Połqczenia rozłqczne
Na terenie Spółki dopuszcza siç stosowanie połqczen rozłqcznych wyłqcznie w
wykonaniu kołnierzowym. Króciec z kołnierzem muszq byc zmontowane fabrycznie w jeden
element. Nie dopuszcza siç do stosowania tulei kołnierzowych PE z luznym kołnierzem.
2.4. Dokumentacja zgrzewania / dziennik zgrzewów
Dokumentacja zgrzewania gazociqgu polietylenowego powinna zawierac nastçpujqce
dokumenty:
2.4.1. Karta technologiczna zgrzewania
Przed przystqpieniem do budowy wykonawca powinien opracowac kartç
technologicznq zgrzewania (wg załqcznika nr 1) i uzyskac jej zatwierdzenie we własciwej
komórce organizacyjnej Oddziału.
2.4.2. Protokół zgrzewania
Bezposrednio po wykonaniu zgrzewu, zgrzewacz zobowiqzany jest do jego
oznakowania i wypełnienia protokołu zgrzewania (wg załqcznika nr 2),
2.4.3. Karta kontrolna zgrzewu
Kartç kontrolnq zgrzewu doczołowego (wg załqcznika nr 3) oraz elektrooporowego
(wg załqcznika nr 4) wypełnia inspektor nadzoru w obecnosci kierownika budowy dla losowo
wybranego połqczenia. Inspektor nadzoru zobowiqzany jest do kontroli minimum 1% wszystkich
połqczen zgrzewanych, lecz nie mniej niz po 1 dla kazdego rodzaju zgrzewu. W trakcie kontroli
inspektor zobowiqzany jest do sprawdzenia zgodnosci stosowanej procedury zgrzewania
z zatwierdzonq kartq technologicznq.
W przypadku wykrycia wady połqczenia, kontroli nalezy poddac trzy ostatnio
wykonane zgrzewy. W przypadku stwierdzenia kolejnych wad, nalezy odsunqc zgrzewacza od
dalszych prac i skontrolowac wszystkie wykonane przez niego połqczenia.
2.4.4. Lista połqczen zgrzewanych
W trakcie budowy sieci gazowej polietylenowej kierownik budowy powinien prowadzic
listç połqczen zgrzewanych (wg załqcznika nr 5).

Na kolejnej stronie przedstawiono przykład wypełnionej listy dla odcinka budowanego
gazociqgu d
n
225/110 oraz przyłqczy d
n
32.
2.4.5. Uprawnienia zgrzewacza
Zgodnie z punktem 5.1.
2.4.6. Swiadectwa kalibracji zgrzewarek
Zgodnie z punktem 5.2.
ZSG - 00 - I - 018
Wydanie I

Wytyczne dotyczqce projektowania
i budowy sieci gazowej z PE

Strona 22 Stron 31

LISTA ZGRZEWÓW
Budowa: Gdansk, ul. Smiechowska / Deszczowa
SZKIC TRASY
Nr
zgrzewu
Rodzaj
zgrzewu
Trasa
mb
Nr upr.
zgrzewa
cza
Kształtki PE
1 C 0 55/08 EC d
n
225
2 C 12 55/08
3 C 20 55/08 RT d
n
225/110
4 C 20,5 55/08
5 C 30,5 55/08 E 90 d
n
225
6 C 31 55/08
7 C 38 55/08 E 90 d
n
225
8 C 38,5 55/08
9 C 50,5 55/08
10 C 54,5 55/08 E 90 d
n
225
11 C 55 55/08
12 C 62 55/08 E 90 d
n
225
13 C 62,5 55/08
14 C 74,5 55/08
15 C 77 55/08 EC d
n
225
16 C 20/0,3 55/08 Z110/2xPE
17 C 20/0,8 55/08
18 C 20/12 55/08 EC d
n
110
19 E 44 41/07 TT d
n
225/32
20 E 44/0,1 41/07 C d
n
32
21 E 44/6 41/07 C d
n
32
22 E 72 41/07 TT d
n
225/32
23 E 72/0,1 41/07 C d
n
32
24 E 72/12 41/07 C d
n
32



Uwaga: Odległosci gazociqgów odgałçznych podawane sq od miejsca odgałçzienia.
C – zgrzew doczołowy, E – zgrzew elektrooporowy

Data …2008-10-22………… Kierownik budowy …Jan Król…






1
2
3
4
5
6
7
9
10
11
12
13
14
15
8
16 18 17
19
20 21
22
23 24
d
n
2
2
5
d
n
2
2
5
d
n
2
2
5
dn110
dn32
dn32 PE/stal
PE/stal
ZSG - 00 - I - 018
Wydanie I

Wytyczne dotyczqce projektowania
i budowy sieci gazowej z PE

Strona 23 Stron 31

3. PROJEKTOWANIE
3.1. Zagadnienia ogólne
W Spółce siec gazowa z PE powinna byc budowana w oparciu o projekt budowlano-
wykonawczy.
Projekty sieci gazowej z PE moze wykonywac osoba posiadajqca stosowne uprawnienia
budowlane (decyzjç stwierdzajqcq przygotowanie zawodowe do pełnienia samodzielnych funkcji
w budownictwie) tj. w specjalnosci instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urzqdzen gazowych
wydanq przez własciwy organ, zarejestrowana w Izbie Inzynierów Budownictwa, oraz posiadac
aktualny dokument potwierdzajqcy przynaleznosc do Izby Inzynierów Budownictwa.
Projektujqcy siec gazowq powinni stosowac system zarzqdzania jakosciq oraz posiadac
znajomosc projektowania z PE.
W przypadku wykonywania krótkich przyłqczy na wniosek uzytkownika dokumentacja
projektowa moze byc ograniczona do projektu uproszczonego.
3.2. Projekt budowlano-wykonawczy
Projekt powinien spełniac wymagania okreslone przepisami Prawa Budowlanego
oraz zawierac:
• dane podstawowe gazociqgu (przyłqcza) a w szczególnosci nazwç (okreslenie
lokalizujqce), klasç lokalizacji, cisnienie, długosc, srednicç, materiał,
• uzgodnienia branzowe (trasy gazociqgu, skrzyzowan z przeszkodami itp.),
• uzgodnienie z dostawcq gazu (lokalizacji, posadowienia i rozwiqzan technicznych ze
szczególnym uwzglçdnieniem sposobu zakonczenia projektowanego gazociqgu),
• opiniç własciwego Zespołu Uzgadniania Dokumentacji,
• zestawienie działek z ich włascicielami (zarzqdcami) i długosciami odcinków gazociqgu
oraz przywołaniem dokumentów, które uprawniajq do umieszczenia gazociqgu
i prowadzenia robót budowlanych,
• umowy z włascicielami gruntów zezwalajqcymi na prowadzenie robót budowlanych; dla
osób fizycznych (przyłqcza) dopuszcza siç uzyskanie zgody,
• opis trasy gazociqgu,
• ustalenie stref kontrolowanych oraz techniczno-technologicznych
• rozwiqzanie elementów przyłqczeniowych (kurek główny , gazomierz, reduktor i sposób
ich zabezpieczenia np. szafka), w przypadku przyłqcza gazu,
• schemat szafki na kurek główny, w przypadku przyłqcza gazu,
• widok elewacji wraz z odległosciami od otworów, w przypadku lokalizacji szafki na
scianie budynku, w przypadku przyłqcza gazu,
• rozwiqzania przyłqczenia gazociqgu do istniejqcej sieci gazowej,
• trasç gazociqgu na aktualnej mapie dla celów projektowych w skali 1:500 lub 1:1000
(mapa powinna byc zarejestrowana we własciwym osrodku dokumentacji geodezyjno-
kartograficznej), oznaczonq kolorem zółtym i z uwidocznionymi wszystkimi
skrzyzowaniami (inne uzbrojenie pokazane we własciwym kolorze), oznaczeniem
wszystkich punktów załaman (Pz) zgodnie z kierunkiem przepływu gazu,
• profile gazociqgu zawierajqce m.in., głçbokosc posadowienia gazociqgu (wykopu) -
ewentualnie głçbokosc przykrycia, długosc gazociqgu narastajqco (przy długich
odcinkach z hektometrazem), odległosc miedzy poszczególnymi Pz, rodzaj nawierzchni
(pokrycia terenu)
• niezbçdne szczegóły skrzyzowan z przeszkodami terenowymi i innym uzbrojeniem
podziemnym,
• schemat trasy z opisem wszystkich kształtek i armatury oraz ich lokalizacjq
• oznakowanie trasy gazociqgu zgodnie z normq zakładowq: ZN-G-3001:2001
ZSG - 00 - I - 018
Wydanie I

Wytyczne dotyczqce projektowania
i budowy sieci gazowej z PE

Strona 24 Stron 31

• aktualne mapy ewidencji gruntów z naniesionq trasq gazociqgu (w kolorze zółtym)
i załqczonymi wypisami z rejestru gruntów potwierdzajqcymi włascicieli działek, przez
który gazociqg przebiega
• zestawienie materiałów; dobór rur, kształtek i armatury (bez okreslania producenta),
• technologiç budowy wraz ze schematami,
• warunki bhp przy budowie sieci gazowej z polietylenu,
• warunki odbioru gazociqgu w tym m.in. wielkosc cisnienia prób.
W czasie prób gazociqg powinien byc poddany cisnieniu nie mniejszemu niz iloczyn
współczynnika 1,5 i maksymalnego cisnienia roboczego, lecz nie przekraczajqcemu iloczynu
współczynnika 0,9 i cisnienia krytycznego szybkiej propagacji pçkniçc.
Przedkładane do uzgodnienia w Spółce projekty gazociqgów powinny byc uprzednio
sprawdzone przez osoby posiadajqce uprawnienia projektowe bez ograniczen. Wymóg ten nie
dotyczy przyłqczy gazowych.
Projekt powinien byc uzupełniony o informacjç dotyczqcq bezpieczenstwa i ochrony
zdrowia (stanowiqcq oddzielnq czçsc opracowania) zgodnie z wymaganiami i zakresem
okreslonymi w stosownych przepisach.
Projekt winien byc zaopatrzony w spis tresci. Całosc opracowania (wszystkie strony)
winna byc ponumerowana.
3.3. Projekt uproszczony przyłqcza
Projekt uproszczony przyłqcza moze byc wykonany wyłqcznie za zgodq uzytkownika.
Projekt taki ogranicza siç do planu sytuacyjnego (planu zagospodarowania terenu)
sporzqdzonego na aktualnej mapie zasadniczej, mapie jednostkowej przyjçtej do panstwowego
zasobu geodezyjnego i kartograficznego lub mapie do celów projektowych, posiadajqcego
stosowne uzgodnienia, zawierajqcy w swej tresci rysunkowej pełny opis elementów gazowych.
Niezbçdnym składnikiem takiego projektu jest udokumentowane okreslenie własciciela (-li)
działki (działek) oraz jego (ich) zgoda na prowadzenie robót budowlanych.
3.4. Posadowienie gazociqgów
Gazociqg powinien byc ułozony na takiej głçbokosci, aby minimalne przykrycie wynosiło:
• 0,6 m w przypadku krótkich przyłqczy
• 0,8 m w przypadku gazociqgów (rozdzielczych) w terenie uzbrojonym i długich
przyłqczy
• 1,0 m w przypadku gazociqgów (rozdzielczych) na terenach upraw rolniczych
• nie mniej niz 0,8 m w przypadku gazociqgów (rozdzielczych) na pozostałych
terenach
3.5. Strefy kontrolowane i techniczno-technologiczne gazociqgu
Gazociqgi winny miec wyznaczone strefy kontrolowane, których linia srodkowa pokrywa
siç z osiq gazociqgu. Dla gazociqgów sredniego i niskiego cisnienia wynosi ona 1 m.
Budowa i eksploatacja gazociqgu wymaga niezbçdnego terenu – pasa gruntu
o charakterze techniczno-technologicznym połozonego po obu stronach gazociqgu.
Gazociqg na terenach lesnych powinien byc poprowadzony w przecinkach, wydzielonych
pasach gruntu, bez drzew i krzewów, o szerokosci po 2,0m z obu stron.
Jezeli teren ten jest niewystarczajqcy dla wykonania gazociqgu nalezy w projekcie
okreslic jego szerokosc niezbçdnq dla budowy, a wynikajqca z potrzeb technologicznych oraz
warunków terenowych.
Podobnie nalezy postçpowac w przypadku pozostałych terenów.
ZSG - 00 - I - 018
Wydanie I

Wytyczne dotyczqce projektowania
i budowy sieci gazowej z PE

Strona 25 Stron 31

3.6. Uzbrojenie gazociqgów polietylenowych
3.6.1. Armatura zaporowa i upustowa
Korpusy armatury zaporowej i upustowej wbudowanej w gazociqg powinny byc
wykonane ze stali lub staliwa. Dla gazociqgów o cisnieniu do 0,5 MPa dopuszcza siç stosowanie
armatury zaporowej i upustowej z korpusami z zeliwa sferoidalnego i ciqgliwego, z polietylenu
oraz kurków ze stopów miedzi.
Nie zaleca siç stosowania armatury zaporowej i upustowej z polietylenu w miejscach,
w których moze ona spowodowac dławienie przepływu gazu oraz do wyłqczania sekcji odcinków
gazociqgów w celu prowadzenia prac eksploatacyjnych na sieci.
Rury upustowe w zespole zaporowo-upustowym nalezy wykonywac z rur stalowych po
uprzednim wykonaniu połqczenia PE/stal.
Z uwagi na ewentualne zródła nieszczelnosci, nie zaleca siç łqczenia armatury zaporowej
z polietylenowymi rurami przewodowymi za pomocq polietylenowych połqczen kołnierzowych.
Celem unikniçcia polietylenowych połqczen kołnierzowych, nalezy stosowac armaturç z króccami
polietylenowymi np. armatura z korpusami metalowymi i króccami polietylenowymi.
W szczególnych przypadkach mozliwe jest stosowanie połqczenia kołnierzowego, lecz przy
wykorzystaniu kołnierzy polietylenowych do zgrzewania.
Korpusy armatury wykonane ze stali oraz stalowe połqczenia kołnierzowe nalezy
zabezpieczyc przed korozjq z wykorzystaniem dopuszczonych do stosowania nawojowych lub
termokurczliwych izolacji antykorozyjnych, zgodnie z „Wykazem izolacyjnych materiałów
powłokowych dopuszczonych do stosowania na sieciach gazowych uzytkowanych przez Spółkç.”
ZSG-00-I-006-F-04 – dostçpnym na stronie internetowej Spółki: www.psgaz.pl
Armatura zaporowa powinna byc montowana w taki sposób, aby nie dopuscic do
przenoszenia dodatkowych naprçzen w rurze polietylenowej spowodowanych jej ciçzarem, oraz
zaistniałych podczas operacji zamykania lub otwierania.
3.6.2. Rury ochronne, rury osłonowe i rury przejsciowe/przepustowe
• Ustalenia ogólne
Przy projektowaniu i budowie gazociqgów z PE rozróznia siç nastçpujqce pojçcia
zwiqzane z umieszczeniem na rurze przewodowej dodatkowego orurowania:
− rura ochronna
− rura osłonowa
− rura przejsciowa/przepustowa
Rozróznienie wynika z funkcji, jakq ta rura pełni w trakcie budowy lub eksploatacji gazociqgu
i ma konsekwencjç w sposobie jej wykonania.
W okreslonych sytuacjach rura przejsciowa/przepustowa moze byc wykorzystana jako rura
ochronna lub osłonowa.
Rury ochronne i osłonowe nalezy projektowac w taki sposób, aby:
- przenosiły wszystkie obciqzenia zewnçtrzne,
- umozliwiały łatwy montaz gazociqgu,
- w razie potrzeby istniała mozliwosc ochrony antykorozyjnej,
• Rury ochronne
Rura ochronna jest to rura o srednicy wiçkszej od gazociqgu słuzqca do przenoszenia
obciqzen zewnçtrznych i do odprowadzenia przecieków gazu poza przeszkodç terenowq. Rura
ochronna, zatem zawsze jest zaopatrzona w sqczek wçchowy.
Rury ochronne nalezy stosowac w sytuacjach wyjqtkowych, w technicznie uzasadnionych
przypadkach, do których nalezy zaliczyc np. przejscia gazociqgów pod drogami wysokiej klasy,
gdzie w pasie drogi wystçpujq łqczenia rur.
ZSG - 00 - I - 018
Wydanie I

Wytyczne dotyczqce projektowania
i budowy sieci gazowej z PE

Strona 26 Stron 31

• Rury osłonowe
Rury osłonowe majq zastosowanie wszçdzie tam, gdzie majq miejsce zmniejszenia
wymaganych odległosci wzajemnych a takze w przypadkach oddziaływania na gazociqg
obciqzen zewnçtrznych, innym przypadkiem zastosowania rury osłonowej sq miejsca, gdzie
wystçpuje wypłycenie gazociqgu lub jego przebieg ponad powierzchniq terenu.

• Rury przejsciowe/przepustowe
Rura przejsciowa/przepustowa słuzy do wykonania przejsc pod drogami i torami lub
w innych przypadkach układania odcinków gazociqgu metoda bezwykopowq (przeciski
i przewierty).
• Materiały na rury ochronne i osłonowe
Rury ochronne i osłonowe na gazociqgach polietylenowych mogq byc wykonane
z polietylenu sredniej lub wysokiej gçstosci PE 80 lub PE 100 w SDR 11 lub SDR 17,6 lub z rur
stalowych. Rura stalowa powinna posiadac izolacjç antykorozyjnq odpowiadajqcq wymogom
stawianym przy budowie gazociqgów stalowych.
Rury stalowe nalezy stosowac w miejscach gdzie wymagane jest zabezpieczenie rury
przewodowej przed uszkodzeniem mechanicznym lub przed nadmiernym wzrostem temperatury.
• Srednica rur ochronnych i osłonowych
Srednica rur ochronnych /z wyjqtkiem sytuacji, w których wymagana jest izolacja
termiczna/ powinna byc taka, aby umozliwiła prawidłowy montaz gazociqgu.
Srednica rur ochronnych stanowiqcych izolacjç termicznq dla rury polietylenowej powinna byc
wiçksza od srednicy rury przewodowej nie mniej niz 100mm.
• Usytuowanie rury PE w rurze ochronnej i osłonowej
Przy skrzyzowaniach gazociqgu, w których wymagana jest izolacja termiczna gazociqgu,
rura przewodowa musi byc ustawiona centrycznie wzglçdem rury ochronnej (dotyczy rur
o srednicach d
n
> 63 mm). Na rurze przewodowej powinny byc nałozone pierscienie dystansowe
zapewniajqce osiowe połozenie rury. W pozostałych przypadkach rura polietylenowa powinna
spoczywac na spodzie rury ochronnej.
• Uszczelnienie konców rur ochronnych
Przy skrzyzowaniach, gdzie nie jest wymagane całkowite wypełnienie przestrzeni
pomiçdzy rurq ochronnq i przewodowq, przestrzen na koncach rur ochronnych powinna byc
wypełniona piankq poliuretanowq na długosc około 20 cm.

• Sqczki wçchowe
Sqczki wçchowe montowane na rurach ochronnych spełniajq rolç rury wentylacyjnej.
Sqczki liniowe lub punktowe mogq miec zastosowanie przy prowadzeniu gazociqgu pod
nawierzchniami nieprzepuszczalnymi.

ZSG - 00 - I - 018
Wydanie I

Wytyczne dotyczqce projektowania
i budowy sieci gazowej z PE

Strona 27 Stron 31

3.7. Oznakowanie trasy gazociqgu
Podstawowym oznakowaniem trasy gazociqgów z PE sq elementy podziemne. Nie dotyczy
to armatury podziemnej i skrzyzowan z ciekami, dla których wymagane jest oznakowanie
nadziemne w postaci tablic orientacyjnych i słupków.
Elementami podziemnymi znakowania gazociqgu sq tasmy ostrzegawcze, tasmy
lokalizacyjne, przewody lokalizacyjne i znaczniki elektromagnetyczne.
Nad gazociqgami polietylenowymi na całej ich długosci, nalezy umiescic tasmç
ostrzegawczq z tworzywa sztucznego koloru zółtego i tasmç lokalizacyjnq wzglçdnie przewód
lokalizacyjny. Sposób ich ułozenia winien byc zgodny z normq zakładowq ZN-G-3001:2001.
Znaczniki nalezy stosowac dla gazociqgów wskazanych przez uzytkownika sieci gazowej
umieszczajqc je zgodnie z normq ZN-G-3001:2001. Przewody lokalizacyjne, tasmy lokalizacyjne
i ostrzegawcze winny spełniac wymagania norm ZN-G-3001:2001 i ZN-G-3002:2001.
Sposób oznakowania gazociqgu winien byc okreslony w projekcie gazociqgu.
3.8. Obliczanie spadku cisnienia
Spadek cisnienia w gazociqgach tworzq nastçpujqce składowe:
spadek cisnienia na odcinkach prostych gazociqgu
spadek cisnienia na kształtkach
spadek cisnienia na armaturze
spadek cisnienia na połqczeniach
spadek cisnienia wynikajqcy z róznicy poziomów
W praktyce przy obliczeniach technicznych sieci gazowej oblicza siç spadek cisnienia na
odcinkach prostych dodajq do rzeczywistej długosci gazociqgu 10 % długosci na wszystkie opory
miejscowe.
Spadki cisnienia gazu w gazociqgach niskiego i sredniego cisnienia wykonanych z rur PE mozna
obliczyc korzystajqc z nomogramów dostçpnych w literaturze
3.9. Obliczania wytrzymałosciowe
Sposób dokonywania obliczen wytrzymałosciowych gazociqgów w warunkach obciqzen
statycznych i dynamicznych okreslajq Polskie Normy.
Naprçzenia obwodowe gazociqgu z rur polietylenowych, wywołane maksymalnym
cisnieniem roboczym, nie powinny przekraczac iloczynu wartosci minimalnej wartosci zqdanej
wytrzymałosci i współczynnika projektowego, wynoszqcego 0,5..
3.10. Odległosci gazociqgów od obiektów terenowych
Gazociqgi budowane sq na terenach zaliczanych do pierwszej i drugiej klasy lokalizacji.
Do pierwszej klasy lokalizacji zalicza siç tereny o zabudowie jedno- lub wielorodzinnej,
intensywnym ruchu kołowym, rozwiniçtej infrastrukturze. Do drugiej klasy lokalizacji zalicza siç
pozostałe tereny /niezaliczone do pierwszej klasy lokalizacji/.
Odległosc pomiçdzy powierzchniq zewnçtrznq gazociqgu i skrajnymi elementami
uzbrojenia powinna wynosic nie mniej niz 40 cm, a przy skrzyzowaniach lub zblizeniach – nie
mniej niz 20 cm, jezeli gazociqg układany jest w pierwszej klasie lokalizacji równolegle do
podziemnego uzbrojenia. Dopuszcza siç zmniejszenie tej odległosci po zastosowaniu płyt
izolujqcych lub innych srodków zabezpieczajqcych np. rur osłonowych.
Odległosci i wymagania dla gazociqgów budowanych w obrçbie dróg, linii kolejowych oraz
napowietrznych linii wysokiego napiçcia i kabli energetycznych oraz innych obiektów
budowlanych okreslajq odrçbne przepisy.
W Spółce zleca siç zachowac odległosc nie mniej niz 1,5 m od powierzchni zewnçtrznej
gazociqgu z PE do budynku. W przypadku mniejszej odległosci stosowac rury stalowe zamiast
PE.
ZSG - 00 - I - 018
Wydanie I

Wytyczne dotyczqce projektowania
i budowy sieci gazowej z PE

Strona 28 Stron 31

3.11. Przyłqcza gazu
Odcinek przyłqcza gazowego z PE przed kurkiem głównym nalezy wykonac z rury
stalowej stosujqc przejscie PE/stal w odległosci:
- min. 1,5 m od sciany budynku w przypadku lokalizowania kurka głównego na scianie
budynku.
- min. 0,5 m od kurka w przypadku lokalizowania kurka głównego na granicy posesji lub
w szafce wolnostojqcej.

Ponadto:
• przyłqcze powinno byc w sposób trwały przymocowane do sciany budynku lub do
konstrukcji nosnej szafki wolnostojqcej,
• odcinek stalowy przyłqcza powinien byc zabezpieczony szczelnq izolacjq
antykorozyjnq az do wnçtrza szafki na kurek główny spełniajqcq wymagania jak dla
powłok gazociqgów stalowych
• na kazdym przyłqczu powinien byc wyprowadzony drut identyfikacyjny nie majqcy
połqczenia galwanicznego z domowq instalacjq gazu.
3.12. Przyłqczenia gazociqgu do istniejqcej sieci gazowej
Gazociqg i przyłqcza nalezy zaprojektowac uwzglçdniajqc mozliwosci i sposób włqczenia
go do istniejqcej sieci gazowej, w uzgodnieniu z jej uzytkownikiem.
4. ROBOTY BUDOWLANO-MONTAZOWE
4.1. Czynnosci przygotowawcze
Przed przystqpieniem do robót wykonawca powinien przygotowac i uzgodnic
z dostawcq gazu technologiç zgrzewania oraz sposób przeprowadzenia czyszczenia i prób
cisnieniowych.
Technologia zgrzewania powinna zawierac:
• nazwç inwestora
• lokalizacjç gazociqgu
• nazwç wykonawcy, nr uprawnien kierownika budowy
• nazwiska zgrzewaczy i numery ich uprawnien
• rodzaj materiałów, które bçdq zastosowane, z podaniem producentów rur, kształtek
i armatury
• rodzaj urzqdzen stosowanych do zgrzewania (typ, data kalibracji)
• procedury zgrzewania
Dane technologiczne powinny byc zawarte w karcie technologicznej zgrzewania, której wzór
podano w załqczniku nr 1.
4.2. Roboty wstçpne
Po przyjçciu placu budowy przez kierownika budowy nalezy dokonac wytyczenia trasy
gazociqgu przez uprawnionego geodetç oraz wykonac wykopy zgodnie z ogólnie
obowiqzujqcymi przepisami, normami i zasadami sztuki budowlanej.
4.3. Przygotowanie wykopu do ułozenia gazociqgu.
Minimalne szerokosci wykopu:
• Podstawowa - d
n
+ 0,2 m
ZSG - 00 - I - 018
Wydanie I

Wytyczne dotyczqce projektowania
i budowy sieci gazowej z PE

Strona 29 Stron 31

• Dół montazowy - d
n
+ 0,4 m
• Na łukach - d
n
+ 0,6 m
Dno wykopu nalezy dokładnie oczyscic z kamieni, korzeni i podobnych czçsci stałych oraz
wyrównac. Nastçpnie nalezy wykonac podsypkç o grubosci 0,05 m z piasku lub przesianego
gruntu rodzimego (frakcja max 1,5 mm). Przy zastosowaniu rur PE z warstwami ochronnymi
podsypka nie jest wymagana.
4.4. Montaz i układanie gazociqgu
Łqczenie rur oraz montaz kształtek i armatury nalezy wykonywac według zasad
zgrzewania omówionych w rozdziale 2.
Dla kazdego zgrzewu powinien byc wypełniony protokół zgrzewania wg załqcznika nr 2,
a zgrzewy opisane na rurze przy uzyciu pisaka wodoodpornego. Opis winien zawierac numer
kolejny zgrzewu wg protokołu zgrzewania i numer uprawnien zgrzewacza.
Z uwagi na duzy współczynnik rozszerzalnosci liniowej układanie i zasypka rurociqgu
powinny byc wykonywane w temperaturze, w której gazociqg bçdzie eksploatowany. W tym celu,
dla osiqgniçcia stabilizacji i likwidacji naprçzen termicznych, po wykonaniu podsypki nalezy:
• ułozyc gazociqg w wykopie
• wykonac obsypkç rury (z piasku lub przesianego gruntu rodzimego /frakcja max 1,5
mm/) do wysokosci górnej tworzqcej rury (z wyłqczeniem rur z warstwq ochronnq).
• ułozyc tasmç lokalizacyjnq lub drut lokalizacyjny.
• po upływie ok. 2 godzin niezbçdnych na stabilizacjç termicznq zagçscic obsypkç przy
rurze, wykonac nadsypkç (z piasku lub przesianego gruntu rodzimego /frakcja max
1,5 mm/) i zasypkç (czystym gruntem rodzimym), układajqc 40 cm nad gazociqgiem
tasmç ostrzegawczq.
Montaz, układanie i zasypywanie gazociqgu nalezy wykonywac z zachowaniem
nastçpujqcych zasad:
• sprawdzic czystosc kazdej rury przed jej zamontowaniem w urzqdzeniu zaciskowym
zgrzewarki
• zaslepic zgrzane odcinki gazociqgu
• zabrania siç wleczenia lub przeciqgania rur i odcinków gazociqgów
• nadsypkç i zasypkç wykonywac zagçszczanymi warstwami.
Zmianç kierunku trasy gazociqgu nalezy wykonywac przez zamontowanie odpowiedniej gotowej
kształtki: np. kolana, łuku, trójnika lub przy wykorzystaniu elastycznosci rur z PE stosujqc podane
w tabeli promienie giçcia

Temperatura otoczenia +20 °C + 10° C 0 °C
Minimalny promien giçcia 20 d
n
35 d
n
50 d
n

gdzie : d
n
– srednica nominalna gazociqgu PE
4.5. Czyszczenie gazociqgu
Po zasypaniu wykopu nalezy dokonac czyszczenia wnçtrza gazociqgu zgodnie
z obowiqzujqcq w Pomorskiej Spółce Gazownictwa sp. z o.o. „Instrukcjq oczyszczenia wnçtrza
gazociqgów” ZSG-01-I-02 – dostçpnq na stronie internetowej Spółki.
Po oczyszczeniu gazociqgu nalezy wykonac czyszczenie wszystkich przyłqczy.
Czyszczenie gazociqgu podlega odbiorowi przez inspektora nadzoru. Odbiór czyszczenia
gazociqgu nalezy przeprowadzic bezposrednio przed próbq szczelnosci i/lub wytrzymałosci.


ZSG - 00 - I - 018
Wydanie I

Wytyczne dotyczqce projektowania
i budowy sieci gazowej z PE

Strona 30 Stron 31

4.6. Próby wytrzymałosci i szczelnosci oraz odbiory gazociqgów
Gazociqg po dostatecznym utwardzeniu złqczy powinien byc poddany próbie
wytrzymałosci i szczelnosci. Wielkosc cisnien prób okresla projekt gazociqgu.
Odbiory gazociqgów powinny byc wykonywane zgodnie z ustaleniami zawartymi
w instrukcjach odbioru gazociqgów obowiqzujqcych w Spółce – w czçsci dotyczqcej projektantów
i wykonawców - dostçpnymi na stronie internetowej Spółki.
5. WYKONAWCY GAZOCIAGÓW Z PE
5.1. Wymagania kwalifikacyjne osób
Prace zwiqzane z budowq gazociqgów polietylenowych mogq byc wykonywane przez
osoby posiadajqce aktualne uprawnienia kwalifikacyjne:
• zgrzewacze i monterzy - w zakresie zgrzewania i montazu gazociqgów
polietylenowych.
• zaswiadczenia kwalifikacyjne dla osób wykonujqcych montaz i zgrzewanie
gazociqgów muszq byc aktualizowane w okresie co 2 lata.
5.2. Wymagania sprzçtowe
Do budowy gazociqgów polietylenowych dopuszcza siç zgrzewarki posiadajqce
pozytywnq opiniç i dopuszczenie do stosowania wydane przez INiG w Krakowie. W okresach
nie dłuzszych niz 1 rok lub według wytycznych producenta, zgrzewarki powinny byc
poddawane kalibracji.

Przy budowie sieci gazowych z polietylenu nalezy stosowac wyłqcznie:
• zgrzewarki elektrooporowe - z automatycznym odczytem i rejestracjq parametrów
zgrzewania (pamiçciq zgrzewania)
• zgrzewarki doczołowe - z automatycznym lub półautomatycznym odczytem
i rejestracjq parametrów zgrzewania doczołowego.
5.3. Kwalifikacja wykonawców
Gazociqgi polietylenowe mogq budowac wyłqcznie firmy:
• zatrudniajqce osoby o niezbçdnych kwalifikacjach zgodnie z ustaleniami pkt 5.1.
• posiadajqce zgrzewarki doczołowe i elektrooporowe zgodnie z ustaleniami pkt 5.2.
• gwarantujqce odpowiedniq jakosc robót czyli stosujqce system zarzqdzania jakosciq
lub dokumentujqce w inny sposób zapewnienie jakosci wykonania robót.
6. WARUNKI BHP I PPOZ
Oprócz ogólnych zasad bezpieczenstwa, których przestrzeganie jest niezbçdne przy
budowie gazociqgów, robotach ziemnych, transporcie materiałów itp., podczas prac zwiqzanych
z budowq gazociqgów polietylenowych nalezy zwracac uwagç na dodatkowe zagrozenia
zwiqzane z własciwosciami polietylenu oraz stosowanymi przy budowie gazociqgów
urzqdzeniami specjalistycznymi.

W szczególnosci nalezy zwrócic uwagç na:

1. Wystçpowanie duzych sił w układach napçdów hydraulicznych. Brak uwagi i nieuwazne
manipulowanie rozdzielaczami hydraulicznymi moze spowodowac zmiazdzenie rqk.
ZSG - 00 - I - 018
Wydanie I

Wytyczne dotyczqce projektowania
i budowy sieci gazowej z PE

Strona 31 Stron 31

• Wystçpowanie duzych cisnien w hydraulicznych układach napçdowych. Przy
zapowietrzonym układzie hydraulicznym, uszkodzenie wçza lub połqczenia moze byc
przyczynq wytrysniçcia strumienia oleju, który moze spowodowac obrazenia oczu lub
ciała.
2. Powstawanie ładunków elektrycznosci statycznej. Mozna temu zapobiegac przez
zwilzenie rury i jej obłozenie mokrq tkaninq.
• Przy pracach ze zgrzewarkami nalezy przestrzegac zasad zawartych w instrukcji
obsługi urzqdzen.
• Płyta grzewcza zasilana napiçciem 220V musi posiadac uziemienie. Zabrania siç
podłqczania płyty grzewczej do gniazda wtykowego nie wyposazonego w sprawny
bolec uziemiajqcy.
• Agregat prqdotwórczy musi byc uziemiony i uzytkowany zgodnie z fabrycznq
instrukcjq obsługi.
• Błçdne rozwiqzania konstrukcyjne lub montazowe mogq spowodowac podczas próby
szczelnosci wzrost naprçzen w rurociqgu powyzej wytrzymałosci doraznej i w efekcie
spowodowac rozerwanie rurociqgu. Rozerwanie w takim przypadku ma charakter
zniszczenia, np. dennicy i powoduje wypływ powietrza całym przekrojem rury, co
moze powodowac zagrozenie bezpieczenstwa.
7. DOKUMENTY ZWIAZANE
7.1. Wykaz izolacyjnych materiałów powłokowych dopuszczonych do
stosowania na sieciach gazowych uzytkowanych przez Spółkç” -
ZSG-00-I-006-F-04
7.2. Instrukcja oczyszczenia wnçtrza gazociqgów - ZSG-01-I-02
7.3. Nazwy i symbole stosowane przy projektowaniu i budowie sieci
gazowych z PE – ZSZ-00-Z-01

8. SPIS ZAŁACZNIKÓW
8.1. KARTA TECHNOLOGICZNA ZGRZEWANIA………..ZSG-00-I-018-F-01
8.2. PROTOKÓŁ ZGRZEWANIA….………………………...ZSG-00-I-018-F-02
8.3. KARTA KONTROLNA zgrzewu doczołowego……...ZSG-00-I-018-F-03
8.4. KARTA KONTROLNA zgrzewu elektrooporowego.ZSG-00-I-018-F-04
8.5. LISTA ZGRZEWÓW……………………………………..ZSG-00-I-018-F-05

Wytyczne dotycz ce projektowania i budowy sieci gazowej z PE

ZSG - 00 - I - 018
Wydanie I Strona 2 Stron 31

SPIS TRE CI
SPIS TRE CI...........................................................................................2 CEL INSRUKCJI......................................................................................4 1. WYROBY POLIETYLENOWE - WYMAGANIA ...........................4
1.1. 1.2.
1.2.1. 1.2.2. 1.2.3. 1.2.4. 1.2.5. 1.2.6. 1.2.7. • • • 1.3.1. 1.3.2. 1.3.3.

Materiały do produkcji rur i kształtek z PE..................................................... 4 RURY ............................................................................................................ 6
Wymagania ogólne........................................................................................................6 Szeregi wymiarowe rur ..................................................................................................6 Maksymalne ci nienia robocze .....................................................................................8 Oznaczanie rur ..............................................................................................................9 Pakowanie, przechowywanie i transport rur..................................................................9 Zdolno do zaciskania .................................................................................................9 Rury z warstwami ochronnymi ....................................................................................10 Rura dwuwarstwowa poł czona molekularnie ............................................................11 Rura trójwarstwowa poł czona molekularnie ..............................................................11 Rura dwuwarstwowa z powłok ochronn z PP .........................................................12 Kształtki do zgrzewania doczołowego.........................................................................13 Kształtki do zgrzewania elektrooporowego .................................................................13 Poł czenia PE/stal.......................................................................................................14

1.3.

KSZTAŁTKI ................................................................................................. 12

2.

2.1. 2.2.

METODY Ł CZENIA RUR I KSZTAŁTEK ...................................14
Uwagi wst pne ............................................................................................ 14 Poł czenia nierozł czne.............................................................................. 14
Zgrzewanie doczołowe ................................................................................................14 Przygotowanie elementów do zgrzewania ..................................................................15 Sprz t do zgrzewania doczołowego............................................................................15 Procedura zgrzewania doczołowego...........................................................................16 Ocena jako ci poł cze zgrzewanych ........................................................................17 Zgrzewanie polifuzyjne ................................................................................................17 Zgrzewanie elektrooporowe ........................................................................................17 Przygotowanie elementów do zgrzewania ..................................................................18 Sprz t do zgrzewania elektrooporowego ....................................................................18 Procedura zgrzewania elektrooporowego ...................................................................18 Ocena jako ci poł cze zgrzewanych ........................................................................18

2.3. 2.4.

2.2.1. • • • • 2.2.2. 2.2.3. • • • •

3.

2.4.1. 2.4.2. 2.4.3. 2.4.4. 2.4.5. 2.4.6.

Poł czenia rozł czne .................................................................................. 21 Dokumentacja zgrzewania / dziennik zgrzewów ......................................... 21
Karta technologiczna zgrzewania................................................................................21 Protokół zgrzewania ....................................................................................................21 Karta kontrolna zgrzewu..............................................................................................21 Lista poł cze zgrzewanych .......................................................................................21 Uprawnienia zgrzewacza.............................................................................................21 wiadectwa kalibracji zgrzewarek...............................................................................21

3.1. 3.2. 3.3. 3.4. 3.5. 3.6.

PROJEKTOWANIE ......................................................................23
Zagadnienia ogólne..................................................................................... 23 Projekt budowlano-wykonawczy.................................................................. 23 Projekt uproszczony przył cza .................................................................... 24 Posadowienie gazoci gów .......................................................................... 24 Strefy kontrolowane i techniczno-technologiczne gazoci gu ...................... 24 Uzbrojenie gazoci gów polietylenowych ..................................................... 25

Wytyczne dotycz ce projektowania i budowy sieci gazowej z PE

ZSG - 00 - I - 018
Wydanie I Strona 3 Stron 31

4.

3.7. Oznakowanie trasy gazoci gu..................................................................... 27 3.8. Obliczanie spadku ci nienia ........................................................................ 27 3.9. Obliczania wytrzymało ciowe...................................................................... 27 3.10. Odległo ci gazoci gów od obiektów terenowych..................................... 27 3.11. Przył cza gazu ........................................................................................ 28 3.12. Przył czenia gazoci gu do istniej cej sieci gazowej ............................... 28 4.1. 4.2. 4.3. 4.4. 4.5. 4.6. 5.1. 5.2. 5.3.

3.6.1. 3.6.2. • • • • • • • • •

Armatura zaporowa i upustowa...................................................................................25 Rury ochronne, rury osłonowe i rury przej ciowe/przepustowe ..................................25 Ustalenia ogólne..........................................................................................................25 Rury ochronne .............................................................................................................25 Rury osłonowe.............................................................................................................26 Rury przej ciowe/przepustowe....................................................................................26 Materiały na rury ochronne i osłonowe........................................................................26 rednica rur ochronnych i osłonowych........................................................................26 Usytuowanie rury PE w rurze ochronnej i osłonowej ..................................................26 Uszczelnienie ko ców rur ochronnych ........................................................................26 S czki w chowe ..........................................................................................................26

ROBOTY BUDOWLANO-MONTA OWE .....................................28
Czynno ci przygotowawcze ........................................................................ 28 Roboty wst pne........................................................................................... 28 Przygotowanie wykopu do uło enia gazoci gu. .......................................... 28 Monta i układanie gazoci gu ..................................................................... 29 Czyszczenie gazoci gu............................................................................... 29 Próby wytrzymało ci i szczelno ci oraz odbiory gazoci gów ...................... 30

5.

WYKONAWCY GAZOCI GÓW Z PE .......................................30
Wymagania kwalifikacyjne osób................................................................ 30 Wymagania sprz towe ................................................................................ 30 Kwalifikacja wykonawców ........................................................................... 30

6. 7.

8.

7.1. Wykaz izolacyjnych materiałów powłokowych dopuszczonych do stosowania na sieciach gazowych u ytkowanych przez Spółk ” - ZSG-00-I-006-F04 31 7.2. Instrukcja oczyszczenia wn trza gazoci gów - ZSG-01-I-02 ...................... 31 7.3. Nazwy i symbole stosowane przy projektowaniu i budowie sieci gazowych z PE – ZSZ-00-Z-01 .................................................................................................. 31 8.1. 8.2. 8.3. 8.4. 8.5.

WARUNKI BHP I PPO ............................................................30 DOKUMENTY ZWI ZANE ...........................................................31

SPIS ZAŁ CZNIKÓW ..................................................................31
KARTA TECHNOLOGICZNA ZGRZEWANIA………..ZSG-00-I-018-F-01 .. 31 PROTOKÓŁ ZGRZEWANIA….………………………...ZSG-00-I-018-F-02 . 31 KARTA KONTROLNA zgrzewu doczołowego……...ZSG-00-I-018-F-03 .... 31 KARTA KONTROLNA zgrzewu elektrooporowego.ZSG-00-I-018-F-04 ...... 31 LISTA ZGRZEWÓW……………………………………..ZSG-00-I-018-F-05 . 31

6 i SDR 11 dla paliw gazowych rodziny 2 grupy E wg PN-C-04753:2002. Wytyczne nale y stosowa przy projektowaniu oraz budowie sieci gazowych niskiego i redniego ci nienia do 0. natomiast przy układaniu w wykopie rysy nie powinny przekracza 10% grubo ci cianki (0. Wytyczne przeznaczone s dla projektantów. i jest to kolejne wewn trzne opracowanie zakładu dot.1.WYMAGANIA 1.00 . b d wypełnianie przestrzeni np. nie podaje si w niniejszych wytycznych szczegółowych informacji na temat polietylenu jako surowca do produkcji rur oraz jego własno ci fizyko-mechanicznych.5 MPa wł cznie z rur PE szeregów SDR 17. WYROBY POLIETYLENOWE . piank poliuretanow ) • palno – temperatura samozapłonu wynosi ok. najbardziej istotne s : • wysoka ci gliwo i znaczne wydłu enie przy rozci ganiu • długotrwała wytrzymało – przyj ta warto graniczna na okres 50 lat • pełzanie – zachodz ca w czasie zmiana wymiarów materiału przy stałym obci eniu (ograniczenie wysoko ci składowania rur. a tak e na fakt wyst powania innych szerokich opracowa na ten temat.56 cm³/m MPa doba (konieczno wentylowania przestrzeni pomi dzy rur przewodow r/c a ochronn .wynosi 20°C (eksploatacja w wy szej temperaturze skraca okres u ytkowania gazoci gu) • niska przewodno ciepła (dobry izolator ciepła) • wysoka rezystancja powierzchniowa (dobry izolator elektryczno ci) • odporno na obecno kondensatów gazu oraz rodków nawaniaj cych • brak odporno ci na promieniowanie ultrafioletowe • przepuszczalno gazów – współczynnik przenikalno ci gazu ziemnego przez ciank rury PE wynosi 0. now .I .1 en). wymogów w zakresie projektowania i budowy gazoci gów polietylenowych.018 Wydanie I Strona 4 Stron 31 CEL INSRUKCJI „Wytyczne dotycz ce projektowania i budowy sieci gazowej z PE” maj za zadanie uregulowa kwestie projektowania i wykonawstwa sieci gazowej z PE na terenie działania Spółki stosownie do aktualnych uwarunkowa . potrzeb i wymaga . stosowanie podsypki. Materiały do produkcji rur i kształtek z PE Polietylen posiada wiele charakterystycznych cech. 348°C temperatura zapłonu ok. lecz nie wi cej ni 0.5 mm • du a rozszerzalno cieplna • dopuszczalna temperatura u ytkowania rur PE podczas eksploatacji . Opracowane zostały w oparciu o nowe regulacje prawne. obsypki i zasypki z piasku pozbawionego ostrych kamieni) • relaksacja – zmniejszanie si napr e wewn trz materiału przy stałym odkształceniu (rury w zwojach) • du a spr ysto – pozwala na zaciskanie gazoci gu w celu szybkiego odci cia dopływu gazu • wysoka udarno – cenna zaleta przy transporcie rur • nieodporno na zarysowanie – rury odbierane od producenta nie powinny mie rys. 1. inwestorów. wykonawców i u ytkowników sieci gazowej. Z uwagi na to. jednak z punktu widzenia przydatno ci do produkcji elementów sieci gazowej. w tej chwili ju stosunkowo bogat literatur przedmiotu oraz do wiadczenia własne i innych zakładów gazowniczych. .Wytyczne dotycz ce projektowania i budowy sieci gazowej z PE ZSG . 360°C • płynno – niska temperatura mi knienia i topnienia.

00 .0 MPa .9 0.I .6 MPa .4 do 0. PE 100 = 5. PE 80 = 4. MFR 190/5 wynosi powy ej 0.0 MPa . .Wytyczne dotycz ce projektowania i budowy sieci gazowej z PE ZSG .18 1.7 do 1. 5. PE 100 = 5.tzn. PE 100 = 4.38 1000 Jednostka kg/m3 g/10 min MPa % o o C C Shore D h mm/m oC kJ/kg C W/m C MPa godzina o o godzina godzina czas do uszkodzenia 100 165 1000 czas do uszkodzenia 165 czas do uszkodzenia 165 Surowcem do produkcji rur przewodowych oraz kształtek powinna by homogeniczna mieszanina polietylenu z dodatkiem antyutleniaczy. MFR 190/5 wynosi od 0. Do budowy gazoci gów PE mog by stosowane rury o wska niku zawartym w jednej z dwóch grup: • grupa 005 .0 MPa . PE 80 = 9. PE 80 = 4.36 600 PE 100 954 0.018 Wydanie I Strona 5 Stron 31 • Własno ci PE powy ej temperatury topnienia okre la tzw.6 MPa o o cego do produkcji Tablica 1 PE 80 941 0.3 g/10min Przykładowe własno ci polietylenu klasy PE 80 i PE 100 słu elementów sieci gazowych podano w tablicy 1.4 MPa 80oC.40 23 >600 127 <100 59 >1000 0. stabilizatorów i pigmentów.tzn.93 18 >700 125 <120 65 >700 0.5 MPa 80oC. niezb dnych do wytworzenia rur i kształtek o okre lonych własno ciach mechanicznych i zgrzewalno ci. F 50 Współczynnik liniowej rozszerzalno ci cieplnej Ciepło wła ciwe cp Współczynnik przewodzenia ciepła przy 20 C Moduł spr ysto ci Wytrzymało na ci nienie wewn trzne przy próbie hydraulicznej w temperaturze: 20oC.0 MPa .6 MPa Odporno na zaciskanie (próba hydrostatyczna po zako czeniu testu zaciskania) 80oC. Własno ci G sto Wska nik szybko ci płyni cia MFR (190 C. PE 100 = 4.0 kg) Wytrzymało na rozci ganie na granicy plastyczno ci (Napr enie na granicy plastyczno ci) Wydłu enie wzgl dne przy zerwaniu Temperatura mi kni cia wg Vicata Temperatura zeszklenia Tg Twardo Odporno na rodowiskowe p kanie napr eniowe ESCR.7 g/10min • grupa 010 . Podstawowe wymagania dla surowca do produkcji rur i kształtek PE podano w tablicy 2. PE 100 = 12.13 1. PE 80 = 4.9 0. PE 80 = 4. wska nik szybko ci płyni cia MFR.0 MPa Odporno na powoln propagacj p kni (dla rur o grubo ci cianki powy ej 5 mm) w temperaturze : 80oC.

I . Iloraz rednicy nominalnej rury (dn) do jej nominalnej grubo ci cianki (en) oznaczony jest jako SDR (szereg wymiarowy rur PE): SDR = dn en Do rozprowadzania paliw gazowych na terenie Spółki stosuje si rury klasy PE 100 z polietylenu redniej lub wysokiej g sto ci o wska nikach szybko ci płyni cia w grupach MFR 005 lub 010 oraz szeregach wymiarowych SDR 11 i SDR 17. pod jakim przesyłany jest gaz.2. 1.Wytyczne dotycz ce projektowania i budowy sieci gazowej z PE ZSG .018 Wydanie I Strona 6 Stron 31 L. . Rury klasy PE 80 dopuszcza si do stosowania wył cznie jako rury ochronne i osłonowe.2.35 ≥ 20 1) 8. 1 G sto Cecha polietylenu Jednostka kg/m3 Wymagania ≥ 930 1) > 930 oraz ± 5 kg/m3 w stosunku do warto ci podanej przez producenta ± 20% warto ci podanej przez producenta > 20 ≤ 350 ≤ 0. Tablica 3 przedstawia stosowanie rur PE w zale no ci od ci nienia roboczego.0 1) 10.1.0 1) Tablica 2 Warunki bada 2 G sto surowca kg/m3 23o C 190o C 5 kg 200o C 105o C 80oC 2 MPa 3 4 5 6 7 8 1) Wska nik szybko ci płyni cia MFR Stabilno Zawarto termiczna substancji lotnych g / 10 min minuty mg/kg lub o/oo godzina MPa MPa Odporno na działanie składników gazu Minimalna dana wytrzymało (MRS) dla surowca klasy PE 80 Minimalna dana wytrzymało (MRS) dla surowca klasy PE 100 – Na podstawie deklaracji zgodno ci wydanej przez producenta 1. gładkie.6. klasy PE i szeregu wymiarowego SDR. Szeregi wymiarowe rur Rury z PE posiadaj stałe rednice zewn trzne (nominalne) przy ró nych grubo ciach cianek zale nych od ci nienia.p.2. pozbawione rys i innych defektów. Wymagania ogólne Do rozprowadzania paliw gazowych nale y stosowa rury koloru ółtego. RURY 1.2. Wewn trzne i zewn trzne powierzchnie rur powinny by czyste.00 . Ko ce rur powinny by obci te prostopadle do osi i za lepione na ko cach celem zabezpieczenia przed zanieczyszczeniami.

1 mm 3.7 + 0.7 Dop.2 6.5 14.6 16.8 2.3 + 3.5 + 0.7 + 1.8 6. owalno rur dmax-dmin SDR 11 SDR 17.4 12.4 11.3 + 1.2 1. odchyłka grubo grubo ci cianki cianki rury mm + 0.4 + 2.7 25.6 + 1.0 9.0 + 5.4 + 0.5 10.8 13.5 + 2.4 + 0.Wytyczne dotycz ce projektowania i budowy sieci gazowej z PE ZSG .0 2.5 1.6 rednie ci nienie PE 100 SDR 11 PE 100 SDR 11 W zakresie rednic do dn 63 mm wł cznie.6 + 4.0 11.4 + 0.4 + 1.7 + 3.6 + 1.I .9 35.7 + 3.6 22.2 1.6 5.6 + 0.5 + 0.2 2.2 + 1.0 3.8 6.3 11.3 1.9 3.6 4. Owalno rur w zwojach o rednicach wi kszych od 63 mm nale y uzgodni z producentem rur.5 2.4 1.5 50.3 36.2 1.6 1.9 57.7 4.0 3.6 32.00 .9 mm 2.8 11.3 7.1 8.3 2.4 + 2.8 + 0.3 Max.8 + 4.4 + 0. Min.0 8.2 + 2.8 14. Tablica 4 Dop.4 31.8 .3 + 0.1 10.4 + 1.8 25.4 + 3.6 + 0.2 1.0 3. do rozprowadzania paliw gazowych pod niskim i rednim ci nieniem nale y stosowa rury szeregu SDR 11.6 Dop.4 + 0.4 + 1.8 3.9 + 3. odchyłka grubo ci cianki mm + 0.2 + 3.2 3.4 + 0.6 28.3 + 0.8 8.3 2.4 40.0 15.0 + 3.5 15.5 2.4 + 0.0 + 3.018 Wydanie I Strona 7 Stron 31 Tablica 3 rednica do dn 63 wł cznie powy ej dn 63 niskie ci nienie PE 100 SDR 11 PE 100 SDR 17.5 5. grubo w cianki prostych zwojach rury mm 1.3 + 1.2 1.6 4.2 + 4.3 2.5 19.4 + 0.2 15.7 + 0.1 + 1.4 3.4 + 0.4 + 0.2 + 2.0 9.2 22. Jest to uzasadnione znacznym obci eniem rur polietylenowych (oddziaływanie gruntu.4 18. rednica odchyłka rury dn rednicy mm 16* 20* 25 32 40* 50* 63 75* 90 110 125 140* 160 180 200* 225 250 280 315 355 400 450 500 560 630 mm + 0.7 + 0.3 5.6 + 0.0 + 1.8 + 0.3 2.2 + 1.0 + 2.9 + 1.2 10.5 + 5.4 + 0.0 mm 1.2 + 5.4 + 0.4 + 0.7 14. napr enia termiczne) w stosunku do wła ciwo ci mechanicznych polietylenu oraz mo liwo ci uszkodzenia w czasie monta u i robót ziemnych.0 + 1.0 4.1 12.5 22.4 12.3 2.8 + 2.9 + 1.5 + 0.9 20.4 28.1 + 1.4 1.9 + 0.0 3.9 + 2. W tablicy 4 podano dopuszczalne odchyłki rednic i grubo ci cianek oraz maksymaln warto owalno ci w zale no ci od rednicy nominalnej rur i szeregu wymiarowego (wg PN-EN 1555-2:2002).1 + 1.1 + 4.3 + 0.9 17.6 + 2.2 20.6 17.3 + 0.0 3.8 + 1.7 + 5.7 Min.9 45.

018 Wydanie I Strona 8 Stron 31 * .48 0.34 0.55 4 17. nie powinny przekracza iloczynu warto ci minimalnej warto ci danej wytrzymało ci i współczynnika projektowego.maksymalne ci nienie robocze w MPa [MOP] .00 .80 0. Zale no pomi dzy pmax.89 0.71 0. 1.0 MPa dla klasy PE 100 MRS = 10.8 3.25 2.5 Dopuszczalne napr enia obwodowe w ciance rury okre la si dziel c warto napr e rozrywaj cych przez współczynnik bezpiecze stwa „C”.szereg wymiarowy rur PE .30 Klasa PE 100 11 [MPa] 1. . Tablica 5 MRS SDR c 2 2.60 0. MRS. SDR opisana jest funkcj : pmax = gdzie: pmax MRS SDR C 2 × MRS C × (SDR − 1) .I .współczynnik bezpiecze stwa W tablicy 5 przedstawiono warto ci pmax dla ró nych współczynników bezpiecze stwa w zale no ci od szeregu wymiarowego rur.54 0. − dn 32 mm – dla przył czy redniego ci nienia.2.0 MPa . wywołane maksymalnym ci nieniem roboczym. W Spółce zaleca si stosowanie minimalnych rednic przył czy gazowych: − dn 63 mm – dla przył czy niskiego ci nienia.43 0.6 P max (MOP) 0. C.56 0.3.5 2.zaznaczonych rednic rur PE nie zaleca si do stosowania.50 Dla rur polietylenowych do rozprowadzania paliw gazowych współczynnik bezpiecze stwa dla pierwszej i drugiej klasy lokalizacji gazoci gu powinien by ≥ 2.minimalna dana wytrzymało rury po 50 latach u ytkowania dla klasy PE 80 MRS = 8. Maksymalne ci nienia robocze Napr enia obwodowe gazoci gu z rur polietylenowych.Wytyczne dotycz ce projektowania i budowy sieci gazowej z PE ZSG .00 0. wynosz cego 0.

2.2. w odst pach nie wi kszych ni 1 m.6. a powy ej tej rednicy w odcinkach prostych długo ci 10 lub 12 m. Rury nale y chroni przed bezpo rednim działaniem promieni słonecznych i opadów atmosferycznych. Zdolno ta w znakomity sposób ogranicza potrzeb stosowania armatury odcinaj cej. rury nale y sukcesywnie wymienia na nowe zagospodarowuj c je do robót remontowo-inwestycyjnych prowadzonych na terenie Spółki.4. Przed wykonaniem zaci ni cia. W czasie transportu rury powinny by zabezpieczone przed uszkodzeniem. • Temperatura rur przy zwijaniu w zwoje nie powinna by wy sza ni 35 o C. Po tym okresie. Oznaczanie rur Rury powinny by oznaczone w sposób trwały i czytelny. nale y wst pnie . poprzez nadruk lub wytłoczenie w kolorach kontrastuj cych z tłem. Niedopuszczalne jest rzucanie rur i przesuwanie po podło u. Rury starsze ni 18 miesi cy nie kwalifikuj si ze wzgl dów bezpiecze stwa do u ycia ich przy budowie gazoci gów jako rury przewodowe. w przeci gu 6 miesi cy. za pomoc odpowiednich imadeł r cznych lub hydraulicznych (potocznie zwanymi zaciskami). dla dn 32 mm . Zaciskanie dokonuje si w sposób płynny.I . Oznaczenie powinno zawiera co najmniej nast puj ce informacje: • numer normy (EN 1555) • nazw lub symbol (znak handlowy) producenta • oznaczenie rednicy i grubo cianki lub SDRa • materiał i jego klas • stopie tolerancjib • okres produkcji (rok i miesi c) w postaci cyfr lub kodu • kod zakładu (w przypadku ró nych miejsc produkcji). Rury w odcinkach powinny by uło one ci le obok siebie i zabezpieczone przed przesuwaniem si . Dopuszcza si zastosowanie takich rur jako ochronne jednak nie dłu ej ni kolejne 12 miesi cy. Rury nale y przechowywa w poło eniu poziomym na płaskim i równym podło u. Powierzchnia ładunkowa pojazdów przewo cych rury powinna by równa i pozbawiona ostrych lub wystaj cych kraw dzi.018 Wydanie I Strona 9 Stron 31 1. przechowywanie i transport rur Standardowo. lecz nie mniejsza ni 600 mm. 63 mm w odcinkach prostych lub o rednicach wi kszych ni 63 mm w zwojach. Pakowanie. rury o rednicach do 63 mm wł cznie produkowane s w zwojach. Rury powinny by magazynowane nie dłu ej ni 1 rok licz c od daty produkcji. Zdolno do zaciskania Rury polietylenowe umo liwiaj stosowanie technik zaciskania dla awaryjnego zamkni cia przepływu gazu podczas usuwania awarii.Wytyczne dotycz ce projektowania i budowy sieci gazowej z PE ZSG . co potwierdzaj badania pełne wyrobu. • wyraz „GAZ” a b – dla rur dn 32 mm grubo cianki.00 . Wysoko składowania i pakowania rur nie powinna przekracza : • 1 m dla rur w odcinkach składowanych luzem • 1. Na danie zamawiaj cego producenci mog wyprodukowa rury o rednicy np.5 m dla rur produkowanych w zwojach.SDR – dotyczy jedynie rur dn 280 mm 1. • Ta my stosowane do wi zania rur nie powinny powodowa uszkodzenia ich powierzchni. 1.2. • rednica wewn trzna zwoju powinna by co najmniej 25 razy wi ksza od rednicy nominalnej rury.5.

00 . które maj zastosowanie do budowy gazoci gów niskiego oraz redniego ci nienia: • rury dwuwarstwowe poł czone molekularnie. Zaciskanie rur nale y stosowa jak najrzadziej. Zdarzaj si równie sytuacje. natomiast dla gazoci gów redniego ci nienia powy ej dn110 nale y stosowa dwa zaciski montowane szeregowo. równie do renowacji starych gazoci gów. 1 Typy rur z warstwami ochronnymi powymi. pojawiły si na rynku rury polietylenowe z warstwami ochronnymi. a tak e wyst powania nacisków punktowych od kamieni. wykonaniem podsypki oraz obsypki piaskowej. a tak e metodami bezwykoRys. Dodatkowo. aby unikn zjawiska gwałtownej propagacji p kni . . Maksymalny czas zacisku nie powinien przekracza 24 godzin.Wytyczne dotycz ce projektowania i budowy sieci gazowej z PE ZSG . Aby to zagro enie zminimalizowa . • rury trójwarstwowe poł czone molekularnie. a tak e odtworzeniem nawierzchni. które maj zwi kszon wytrzymało na zarysowania oraz naciski punktowe. e w ziemi nie ma ju wolnego miejsca na nowy ruroci g i nale y wykona renowacj starego. Dla gazoci gów niskiego ci nienia oraz redniego ci nienia w zakresie do dn110 wystarczy stosowa jeden zacisk. aby w przyszło ci nie wykonywa zaciskania w tym samym miejscu. ni ko cowy lad zniekształcenia rury z pierwszego zacisku. Coraz cz ciej stosuje si budow sposobem Rura dwuwarstwowa Rura bezwykopowym. • rury dwuwarstwowe z powłok ochronn z PP. 1. nale y d y do stosowania hermetycznych zamkni przepływu gazu.I . Rury z warstwami ochronnymi W ostatnich latach nasiliły si wymagania obni enia kosztów budowy gazoci gów z zachowaniem ich wysokiej jako ci. lecz nie mniej. nale y miejsce zaciskania doprowadzi do przekroju kołowego oraz jednoznacznie i trwale je oznakowa .018 Wydanie I Strona 10 Stron 31 uelastyczni materiał rury poprzez polewanie jej gor c wod lub owiewanie rozgrzanym powietrzem. wykonaniem wykopów pod gazoci g. dla rednic od dn 63 na rurze w miejscu zaci ni cia nale y zamontowa obejm wzmacniaj c . lecz w takiej sytuacji poł czona molekularnie trójwarstwowa zachodzi wi ksze prawdopodobie stwo zarysowania cianek rur. korzeni drzew i innego uzbrojenia. W zwi zku z powy szym rury te Standardowa Rura dwuwarstwowa z zaleca si układa w wykopie otwartym bez rura PE płaszczem PP mo liwo ci stosowania podsypki oraz obsypki piaskowej. Dla ponownego udro nienia odcinka po usuni ciu awarii. Rur mo na zaciska w odległo ci nie mniejszej ni 5dn od miejsca wykonywania zgrzewu.2. Najmniejsza dopuszczalna odległo pomi dzy zaciskami wynosi 4dn. Na rynku wyst puj trzy rodzaje tego typu rur. Powy szym powodem były rosn ce koszty zwi zane z zaj ciem terenu pod budow .7.

W przypadku. Bardzo wysoka odporno tych rur na naciski punktowe umo liwia ich układanie bezpo rednio w gruncie rodzimym. gdy wida kolor czarny.018 Wydanie I Strona 11 Stron 31 • Rura dwuwarstwowa poł czona molekularnie Rura taka jest wytłaczan . . w kolorze czarnym. Mo na j ł czy z innymi rurami.00 . dwuwarstwow rur z zewn trzn warstw ochronn . charakteryzuj cego si zwi kszon odporno ci na powolny wzrost p kni oraz na obci enia punktowe. instalowanych w ekstremalnie trudnych warunkach. przy wykorzystaniu istniej cego sprz tu. jak dla rur Rys. grubo ci 10% nominalnej grubo ci cianki wykonana jest w kolorze pomara czowym. przekracza 100 lat. Rura ta zalecana jest do układania w wykopach odkrytych bez podsypki i obsypki piaskowej. Rury o rednicach PE 100 do 75 mm s wykonane jako lite.Wytyczne dotycz ce projektowania i budowy sieci gazowej z PE ZSG . a warstwa wewn trzna. itp. 3 Konstrukcja rury Wavin TS z PE 100. • Rura trójwarstwowa poł czona molekularnie Rura taka jest wytłaczan . Grubo warstwy zewn trznej i wewn trznej 25%en jest jednakowa i wynosi 25% nominalnej grubo ci cianki. trójwarstwow rur z wewn trzn i zewn trzn warstw ochronn z ekstremalnie trwałego tworzywa sztucznego oraz warstw rodkow z PE 100. Warstwa zewn trzna 10%en słu y jako warstwa wska nikowa uszkodzenia rury. Zgrzewanie nale y prowadzi zgodnie ze standardami. o grubo ci 90% nominalnej grubo ci cianki rury. jak wymiary standardowych rur PE i dlatego do zgrzewania zarówno doczołowego. jak i elektrooporowego mo na wykorzysta istniej cy sprz t (zgrzewarki. tak jak dla rur z PE 100. znaczy to. ale ich kolory s ró ne. Zgrzewanie zarówno doczołowe. jak i elektrooporowe nale y prowadzi zgodnie ze standardami. w cało ci z ekstremalnie trwałego tworzywa sztucznego. Rura posiada wymiary ( rednic zewn trzn oraz grubo PE 100 cianki) odpowiadaj ce rurom standardowym PE 100 wykonanym z PE 100. e uszkodzenie cianki jest powy ej 10% jej grubo ci i odcinek taki nie nadaje si do zabudowy. bez konieczno ci stosowania podsypki i obsypki piaskowej. Zewn trzna warstwa.I .). Dzi ki temu cała rura jest lit konstrukcj o takiej wytrzymało ci na ci nienie wewn trzne. Warstwa wewn trzna słu y jako dodatkowe zabezpieczenie w przypadku uszkodzenia warstwy zewn trznej i zapobiega XSC 50 rozszczelnieniu ruroci gu. jak standardowa rura wykonana w cało ci z 25%en jednego rodzaju polietylenu klasy PE 100. Obie warstwy wykonane s z tego samego materiału klasy PE 100. Szacowana na podstawie wyników bada trwało tych rur. Szacowana jej trwało . Wszystkie trzy warstwy s poł czone ze sob molekularnie i nie daj si oddzieli mechanicznie. XSC 50 Wymiary rury trójwarstwowej s dokładnie takie same. wyoranych i frezowanych. 2 Konstrukcja rury dwuwarstwowej poł czonej molekularnie wyników bada przekracza 100 lat. na podstawie Rys. zaciski monta owe.

aby było ono czytelne po okresie przechowywania w warunkach atmosferycznych. za ka dorazow zgod u ytkownika). • zakres zgrzewania SDR. • konieczno stosowania specjalnych wkładek umo liwiaj cych skuteczne zaciskanie tych rur w szcz kach zgrzewarek doczołowych. Zaleca si składowanie kształtek w oryginalnych opakowaniach. Na rynku wyst puj kształtki produkowane metod wtryskow oraz metod zgrzewania doczołowego z elementów rurowych (tzw. Kształtki powinny by pakowane zbiorczo lub. niekorzystnie wpływaj cych na wła ciwo ci u ytkowe kształtki. • materiał i oznaczenie. . 3. aden z elementów kształtki nie powinien wykazywa ladów uszkodze . Materiał kształtek b d cych w kontakcie z rur PE nie powinien negatywnie wpływa na własno ci u ytkowe rury lub inicjowa p kni . tekturowych pudełkach lub kartonach. przeciski.2 raza wi ksz ni dla standardowego materiału klasy PE 100.I . Na terenie działalno ci Spółki do budowy gazoci gów nale y stosowa wył cznie gotowe kształtki wykonane metod wtryskow nie dopuszcza si do stosowania kształtek segmentowych (kształtki segmentowe mog by stosowane tylko w wyj tkowych sytuacjach. w erów. W oznakowaniu powinny by okre lone nast puj ce dane: • numer normy systemowej. 1.018 Wydanie I Strona 12 Stron 31 • Rura dwuwarstwowa z powłok ochronn z PP Rura taka jest dwuwarstwow rur .00 . • wyraz „GAZ”. która jest ok.3.0 mm dla rur dn 25 do 5. segmentowe). przed ł czeniem tych rur nale y usun warstw PP przy zgrzewaniu doczołowym oraz utlenion warstw PE z zewn trznej powierzchni rury przy zgrzewaniu elektrooporowym. • data produkcji. celem zapobie enia ich uszkodzeniu. a ich oczekiwana trwało powinna by co najmniej równa trwało ci rur PE. Pozostałe warunki przechowywania kształtek s podobne jak dla rur polietylenowych. zarysowa . a do momentu ich u ycia.3 mm dla rur dn 400) wykonana jest z polipropylenu (PP) z dodatkiem materiałów mineralnych zwi kszaj cych jej odporno na cieranie. transporcie i monta u oraz przez cały czas jej u ytkowania. • szereg wymiarowy. Warstwa zewn trzna o grubo ci zale nej od rednicy rury (od ok. 1. burstlining). Warstwa wewn trzna wykonana jest z polietylenu klasy 100 o wysokiej odporno ci na powolny wzrost p kni i posiada wymiary odpowiadaj ce standardowym rurom PE ( rednice zewn trzne i grubo ci cianek). w której warstwa zewn trzna wykonywana jest w dodatkowej operacji technologicznej (nie jest stosowane współwytłaczanie). Kształtki powinny by cechowane nalepk lub wytłoczeniem w taki sposób. Z uwagi na wi ksz rednic rury dwuwarstwowej z powłok ochronn z PP od standardowych rur PE 100 o wielko warstwy zewn trznej PP. Taka wytrzymało kwalifikuje t rur do budowy metod bezwykopow (przewierty sterowane. Niedogodno ciami wynikaj cymi z ró nicy rednic s : • konieczno posiadania specjalnego sprz tu do usuwania warstwy PP. z którymi zamierza si je stosowa . • zalecenie (producenta rur) usuni cia wypływki zewn trznej i pokrycie odsłoni tego fragmentu ruroci gu wła ciwego ta m izolacyjn . • nazwa producenta. celem zabezpieczenia przed zarysowaniem w trakcie monta u bezwykopowego. KSZTAŁTKI Materiały i elementy składowe w produkcji kształtek powinny by tak samo odporne na oddziaływanie rodowiska zewn trznego i wewn trznego jak inne elementy systemu przewodu rurowego. je eli to konieczne indywidualnie w torebkach. • nominalna rednica zewn trzna rury. p cherzy. wtr ce lub p kni . Elementy kształtki z PE powinny mie barw ółt lub czarn .Wytyczne dotycz ce projektowania i budowy sieci gazowej z PE ZSG . b bli. Cechowanie nie powinno inicjowa p kni lub innych defektów.

Kształtki do zgrzewania doczołowego Do zgrzewania doczołowego stosowane s kształtki wykonane metod wtryskow . którego ko ce wyprowadzone s przez styki na zewn trz. siodła z nawiertk .2. 5.I . siodła naprawcze i inne. 4. mufy naprawcze.3. łuki. mufy redukcyjne. Pierwsze słu do zgrzewania doczołowego oraz za pomoc kształtek elektrooporowych. 4 Przykładowe kształtki do zgrzewania doczołowego Doczołowo mo na ł czy kształtki tylko tego samego szeregu wymiarowego. redukcje. Przykładowe kształtki zostały pokazane na rys. Najcz ciej stosowanymi kształtkami s : kolana. Rys. 1. mufy. Przykładowe kształtki zostały pokazane na rys.Wytyczne dotycz ce projektowania i budowy sieci gazowej z PE ZSG . Kształtki do zgrzewania elektrooporowego Kształtki do zgrzewania elektrooporowego maj umieszczony na wewn trznej powierzchni drut oporowy. trójniki.00 . . 1.1.3. elektrooporowego oraz do poł cze polietylenu z innymi materiałami np. drugie wył czne do zgrzewania doczołowego. ze stal (poł czenia PE/stal).018 Wydanie I Strona 13 Stron 31 Ze wzgl du na sposób ł czenia rozró nia si kształtki do zgrzewania doczołowego. kołpaki (za lepki). Kształtki mog by w wykonaniu długim lub krótkim. Najcz ciej stosowanymi kształtkami s : kolana.

2. Zgrzewanie doczołowe dopuszczone jest dla rednic od 90mm wzwy . a do ich uplastycznienia. W przypadku kształtki PE/stal z ko cem z rury stalowej. Poł czenia PE/stal Ł czenie rur polietylenowych z kształtkami i rurami stalowymi wykonuje si za pomoc kształtek PE/stal zaciskowych lub obtryskowych. Poł czenia nierozł czne 2. 1.Wytyczne dotycz ce projektowania i budowy sieci gazowej z PE ZSG . rur.3.00 .6 klasa PE 80 i PE 100). Minimalna trwało kształtek i armatury w stosunku do rur powinna by nie mniejsza od trwało ci ich samych. a tym samym wyeliminowania bł dów. Uwagi wst pne Wszystkie wyroby stosowane przy budowie gazoci gów z PE powinny posiada odpowiednie certyfikaty jako ci i dopuszczenia do stosowania w budownictwie. Niezawodno sieci gazowej z PE jest ci le zwi zana z odpowiednim doborem elementów składowych (armatury. Poł czenia PE/stal musz by trwale oznakowane. W celu automatyzacji procesu zgrzewania. zaciskowe) • rozł czne (kołnierzowe.: ci nienie i rodzaj medium. zalecane do stosowania s kształtki z doł czonymi informacjami o zgrzewaniu w formie kodu kreskowego lub karty magnetycznej. zapewnienie wymaganych czasów faz procesu oraz temperatura płyty grzejnej. 5 Przykładowe kształtki do zgrzewania elektrooporowego Przy metodzie zgrzewania elektrooporowego mo liwe jest zgrzanie elementów z ró nych typoszeregów i klas (szereg SDR 11 i SDR 17. Powierzchnie stalowe poł cze powinny by zabezpieczone przed korozj . Zgrzewanie doczołowe Zgrzewanie doczołowe polega na ogrzaniu czołowych powierzchni ł czonych elementów w styku z płyt grzewcz .018 Wydanie I Strona 14 Stron 31 Rys. Aby to osi gn konstrukcja i technologia wykonania poł czenia musi by poprzedzona dokładn analiz wymaga uwzgl dniaj cych takie czynniki jak np. gwintowane) 2. 2. Mo na rozró ni dwie kategorie poł cze dla PE: • nierozł cznie (zgrzewane.3. przewidzianym do spawania. Je eli zachodzi b dzie konieczno zgrzewania doczołowego w warunkach poni ej .2.1. Przy rurach rozwijanych z b bna nale y stosowa tylko zgrzewanie elektrooporowe. Decyduj cy wpływ na wytrzymało poł cze zgrzewanych ma: czysto ł czonych powierzchni. Podobnie wytrzymało poł cze elementów sieci nie mo e by ni sza ni wytrzymało rur.I . METODY Ł CZENIA RUR I KSZTAŁTEK 2. Element stalowy kształtki mo e by bosy (zalecany) lub zako czony: • kołnierzem • gwintem • rubunkiem. trwało i warunki monta u. kształtek) i technologi ich ł czenia. a nast pnie po odj ciu od nich płyty na wzajemnym poł czeniu ze sob z odpowiedni sił docisku. wła ciwa siła docisku w odpowiednim czasie.1. długo odcinka stalowego powinna wynosi minimum 300 mm. Oznakowanie powinno by zgodne z deklaracj zgodno ci lub aprobat techniczn i zawiera co najmniej: • nazw i symbol producenta • klas polietylenu • klas ci nie lub szereg wymiarowy. W miejscu zgrzewania nale y zapewni temperatur od 0 do +30° (temperatura w otoczeniu ko cówek ł czonych C elementów).

W przypadku nieprawidłowego przebiegu procesu zgrzewania urz dzenie powinno spowodowa jego zatrzymanie z równoczesnym wskazaniem bł du. odpowiedni r cznik papierowy nas czony płynem czyszcz cym). powinny by wyposa one w aparatur do kontroli i rejestracji parametrów zgrzewania dla ka dego poł czenia. wielko szczeliny pomi dzy ł czonymi elementami.Wytyczne dotycz ce projektowania i budowy sieci gazowej z PE ZSG . • ci nienia niezb dnego do pokonania oporów ruchu zgrzewarki. bez uszkodzenia ogrzanych powierzchni. Nie zaleca si zgrzewa doczołowo rur o ró nych klasach twardo ci. Nale y utrzymywa w czysto ci płyt grzejn . aby nie nast piło chłodzenie przeci giem. Powinny by umocowane w zgrzewarce współosiowo. 0° jak równie w czasie deszczu. Po przygotowaniu do zgrzewania.5 mm dla dn 400mm 1 mm dla dn > 400mm • Sprz t do zgrzewania doczołowego Do zgrzewania doczołowego gazoci gów polietylenowych powinien by stosowany tylko sprz t posiadaj cy znak bezpiecze stwa „B” z pozytywn opini i dopuszczeniem do stosowania wydanymi przez INIG oraz poddawany kalibracji nie rzadziej ni jeden raz w roku. • Przygotowanie elementów do zgrzewania Ko cówki elementów przeznaczonych do zgrzewania czołowego nie mog by zanieczyszczone lub uszkodzone mechanicznie. np. a usuwanie z niej zanieczyszcze mo na wykona tylko za pomoc drewnianego skrobaka i czy ciwa niepozostawiaj cego kłaczków (np.00 . nale y wówczas C. Dla uzyskania poprawnie wykonanego zgrzewu nale y oprócz w/w zasad zwróci szczególn uwag na bezwzgl dne przestrzeganie czysto ci ł czonych powierzchni. po ich doci ni ciu do siebie nie powinna przekracza 0. Urz dzenie do zgrzewania powinno zapewnia utrzymanie wymaganego ci nienia docisku na powierzchni ł czonych elementów na ka dym etapie cyklu zgrzewania. • temperatury otoczenia. Bezpo rednio przed zgrzewaniem ko cówki elementów powinny by obci te lub zeskrawane dla usuni cia warstwy utlenionej. Nale y zadba tak e o zamkni cie ko ców rur. stosowa namioty osłonowe. a w przypadku niskich temperatur równie ogrzewanie. • temperatury płyty grzejnej. g stej mgły lub silnego wiatru. Nie wolno zgrzewa doczołowo rur o ró nych SDR. • ci nienia na powierzchni ł czonych elementów. Urz dzenia do automatycznego ł czenia elementów z polietylenu metod zgrzewania doczołowego. Niedopuszczalne jest np. w tym: • czasów poszczególnych etapów cyklu zgrzewania. nadmuchem ciepłego powietrza. Nale y stosowa generaln zasad . z zapewnieniem mo liwo ci wzdłu nego przemieszczania jednego z elementów. e przy zgrzewaniu rur i kształtek PE obowi zuj procedury podane przez ich producentów. dotykanie palcami sfrezowanych do zgrzewu powierzchni. Po nagrzaniu ko cówek ł czonych elementów konstrukcja urz dzenia powinna umo liwia usuni cie płyty grzewczej i poł czenie elementów w czasie nie dłu szym ni 8s.I . . Płyty grzejne stosowane przy urz dzeniach do zgrzewania doczołowego powinny by zasilane elektrycznie.018 Wydanie I Strona 15 Stron 31 temp.

czas ł czenia elementów pod dociskiem.czas nagrzewania wst pnego.01÷0.I . Temperatura płyty grzejnej: • 210 ± 10° (dla 90 mm dn 250 mm ) C • 225 ± 10° (dla dn > 250 mm ) C Dla przedstawionego powy ej przebiegu zgrzewania doczołowego poszczególne fazy procesu oznaczaj : t1 .15 N/mm2. p1 .minimalny czas chłodzenia (1. t6 .15±0.02 [N/mm2].15±0.02 t1 p2 t t2 t3 t4 t5 t6 Rys. t3 .czas do uzyskania wymaganego ci nienia zgrzewania max (3+0. Czynno ci realizowane w ramach procedury zgrzewania doczołowego przedstawione zostały na poni szym wykresie: p [N/mm2] p1 p3 0.ci nienie przy dogrzewaniu poł czenia p2=0.ci nienie przy nagrzewaniu wst pnym p1=0. t5 . Bior c pod uwag fakt.02 [N/mm2]. p3 .02 [N/mm2]. przeliczenia całkowitej siły docisku na ci nienie oleju w układzie hydraulicznym zgrzewarki nale y dokona r cznie lub skorzysta z odpowiednich wykresów doł czanych do zgrzewarki.15÷0.czas nagrzewania (30+0. 6 Przebieg procesu zgrzewania doczołowego Warto nacisku jednostkowego dla PE wynosi ok. e poszczególne typy zgrzewarek doczołowych posiadaj ró ne siłowniki hydrauliczne.Wytyczne dotycz ce projektowania i budowy sieci gazowej z PE ZSG .ci nienie przy ł czeniu elementów p3=0.03±0. .00 .01dn) [s]. Całkowita siła docisku zale y od rednicy rury i grubo ci jej cianki. t4 .18 0. t2 .01dn) [s]. p2 .5dn)±10 [s].5 min na ka dy mm grubo ci cianki). 0.maksymalny czas na wyj cie płyty grzejnej i poł czenie zgrzewanych elementów (3+0. niezb dny do uzyskania wymaganej wypływki na całym obwodzie styku rury z płyt grzejn .018 Wydanie I Strona 16 Stron 31 • Procedura zgrzewania doczołowego Procedura zgrzewania doczołowego powinna by zatwierdzona przez u ytkownika sieci gazowej przy uwzgl dnieniu wła ciwo ci rur i kształtek polietylenowych.

W przypadku niekorzystnych warunków atmosferycznych (wiatr. Zgrzewanie elektrooporowe nie mo e by wykonywane w temperaturze otoczenia poni ej 0oC.I . • szeroko wypływki „B" powinna posiada nast puj c warto (wg DVS 2207) B = (0. • przesuni cie cianek ł czonych rur „v" nie powinno przekracza 10% grubo ci cianki „en" oraz wi cej ni 2mm. strumieniem powietrza z wentylatora lub zimn wod .0) × en [mm].9B r max min Bmax 1. W adnym przypadku nie wolno przyspiesza procesu np. która cz sto ma inny współczynnik MFR ni rura polietylenowa. opady…). n Bmin + Bmax 2 v k Parametry te mierzy si za pomoc suwmiarki lub innego przyrz du pomiarowego.68÷1.018 Wydanie I Strona 17 Stron 31 Uwagi: • Uchwyty mocuj ce urz dzenia zgrzewaj cego mo na zdemontowa nie wcze niej ni po czasie t6. gdzie ulega ona zamianie na ciepło powoduj ce uplastycznienie powierzchni ł czonych elementów (wewn trznej powierzchni kształtki i zewn trznej powierzchni rury) i poł czenia ich ze sob . pozwalaj cego na pomiar z dokładno ci do 0. a w przypadku niskich temperatur równie . wykonywania poł cze gazoci gów 2.2. • Próby ci nieniowe ruroci gu mo na rozpocz po zako czeniu chłodzenia. miejsce zgrzewania powinno by chronione namiotem.00 .3. Zgrzewanie polifuzyjne Na terenie działalno ci Spółki nie dopuszcza si polietylenowych metod zgrzewania polifuzyjnego. Zgrzewanie elektrooporowe Zgrzewanie elektrooporowe polega na doprowadzeniu energii elektrycznej do uzwojenia z drutu oporowego znajduj cego si przy wewn trznej powierzchni kształtki.2. nale y zgrzew wyci i wykona nowy. • Ocena jako ci poł cze zgrzewanych wykonania Ze wzgl du na brak efektywnych metod bada nieniszcz cych. prawidłowo zgrzewu ocenia si według nast puj cych kryteriów: • zagł bienie rowka mi dzy wałeczkami – „k” [mm] nie mo e by mniejsza od zera.1mm.Wytyczne dotycz ce projektowania i budowy sieci gazowej z PE ZSG . jednak nie wcze niej ni po upłyni ciu 8 minut przypadaj cych na ka dy milimetr grubo ci cianki. okre lonych w „Karcie kontrolnej".2.Smin) nie powinna przekracza 10% szeroko ci wypływki „B" zgodnie z oznaczeniami podanymi na rysunku obok oraz 20% przy poł czeniu rury z kształtk .1B • r B r= e ró nica szeroko ci wałeczków wypływki (Smax. jak równie w czasie mgły – niezale nie od temperatury. Je li którykolwiek z parametrów wypływki nie mie ci si w ustalonych granicach. 2. • Chłodzenie zgrzewu powinno przebiega w sposób naturalny. • minimalna i maksymalna szeroko wypływki B winna odpowiada nast puj cym warto ciom: S S Bmin 0.

Studzenie powinno przebiega w sposób naturalny jak przy zgrzewaniu doczołowym. w przypadku zgrzewania automatycznego wykonanie działa okre lonych w instrukcji obsługi urz dzenia.2 mm dla dn > 63 mm Owalno rur powinna by zlikwidowana przy zastosowaniu uchwytów kalibruj cych. • pozostawienie zł cza w uchwytach na czas jego studzenia podany przez producenta kształtek.I . mog by usuni te uchwyty mocuj ce. W trakcie zgrzewania oraz podczas studzenia. Po przygotowaniu elementów i urz dzenia do zgrzewania procedura zgrzewania obejmuje nast puj ce czynno ci: • ustalenie parametrów zgrzewania zgodnie z parametrami kształtki. ł czone elementy powinny by zamocowane w uchwytach. Przed zamontowaniem kształtek elektrooporowych nale y oczy ci ich wewn trzne powierzchnie (np. Po wystudzeniu zł cza.018 Wydanie I Strona 18 Stron 31 ogrzewanie. • Sprz t do zgrzewania elektrooporowego Do zgrzewania elektrooporowego gazoci gów polietylenowych powinien by stosowany tylko sprz t posiadaj cy znak bezpiecze stwa „B” z pozytywn opini i dopuszczeniem do stosowania wydanymi przez INIG oraz poddawany kalibracji nie rzadziej ni jeden raz w roku. • Współosiowo Ocena jako ci poł cze zgrzewanych zgrzewanych elementów Przed przyst pieniem do zgrzewania nale y sprawdzi współosiowo rur i kształtek. zgodnie z procedur ł czenia.1 mm dla dn ≤ 63 mm • 0.Wytyczne dotycz ce projektowania i budowy sieci gazowej z PE ZSG . Dopuszczalna odchyłka wynosi 1mm na 300mm długo ci dla rur w odcinkach prostych. do której b dzie przylegał element grzejny kształtki. aby nie nast piło chłodzenie przeci giem. • Procedura zgrzewania elektrooporowego Parametry zgrzewania elektrooporowego s wprowadzane do zgrzewarki w zale no ci od typu sprz tu do zgrzewania i kształtki. nadmuchem ciepłego powietrza.00 . . papierem niewłóknistym nasyconym alkoholem). a kraw dzie zewn trzne zaokr glone (promie krzywizny r = 0. Nale y zadba tak e o zamkni cie ko ców rur. Wewn trzne kraw dzie powinny by pozbawione zadziorów. Grubo warstwy utlenionej. • kontrola przebiegu procesu zgrzewania. która znajdzie si wewn trz kształtki. Ko cówki rur powinny by uci te prostopadle. Przy napi ciu zasilania kształtek wynosz cym ponad 25 V wymagana jest ochrona przed kontaktem z niezaizolowanymi cz ciami przewodów. Powierzchnie zewn trzne ko cówek rur przeznaczonych do zgrzewania przy wykorzystaniu kształtek mufowych powinny by oczyszczone skrobakiem co najmniej na długo ci.5en). • Przygotowanie elementów do zgrzewania Dla uzyskania poł czenia o wymaganej jako ci powierzchnie ł czonych elementów powinny by odpowiednio przygotowane i oczyszczone. która powinna by usuni ta z rury wynosi: • 0. Równie przy zgrzewaniu kształtek siodłowych musi by ona oczyszczona w podobny sposób na powierzchni. np.

018 Wydanie I Strona 19 Stron 31 Skrawanie warstwy utlenionej Nale y sprawdzi czy zgodnie z procedur ł czenia została usuni ta z powierzchni rury na całym jej obwodzie warstwa utleniona polietylenu. 8 Kontrola zagł bienia rur w kształtce. 9 Kontrola obecno ci stopionego materiału.Wytyczne dotycz ce projektowania i budowy sieci gazowej z PE ZSG . 7 lady skrawania warstwy utlenionej Zagł bienia W celu potwierdzenia wła ciwego zagł bienia rury w kształtce nale y sprawdzi poło enie zaznaczonych na ró e wska ników zagł bienia. lub czy drut oporowy elementu grzejnego kształtki nie wysun ł si poza jej obrys. Stopiony materiał Nale y sprawdzi czy stopiony w trakcie zgrzewania materiał polietylenowy nie wypłyn ł poza kształtk . to ich poło enie po zako czeniu zgrzewania powinno by zgodne z opisem w instrukcji producenta.00 . Wska niki zgrzewania Je eli kształtka jest wyposa ona we wska niki zgrzewania.I . lady skrawania warstwy utlenionej powinny by widoczne po obu stronach kształtki. Rys. Rys. . je eli kształtka mufowa nie jest wyposa ona w wewn trzne ograniczniki zagł bienia rury. Rys.

to nie powinny one by usuwane z zacisków mocuj cych przed upływem wymaganego czasu studzenia. lady skrawania warstwy utlenionej powinny by widoczne wokół kształtki Rys.I . Oprzyrz dowanie dodatkowe . Kształtki siodłowe. Skrawanie warstwy utlenionej rury Nale y sprawdzi czy zgodnie z procedur ł czenia została usuni ta w strefie kontaktu rury z kształtk warstwa utleniona polietylenu. Materiał topiony w procesie zgrzewania nigdzie nie powinien wycieka na zewn trz kształtki.Wytyczne dotycz ce projektowania i budowy sieci gazowej z PE ZSG .018 Wydanie I Strona 20 Stron 31 Rys.00 . 10 Kontrola poł czenia wska ników zgrzewania. Kształtka nie powinna powodowa ugi cia rury. kształtki siodłowe powinny by utrzymywane podczas zgrzewania w zaciskach. 12 Kontrola wizualna Czas studzenia Je eli zgodnie z instrukcj producenta. 11 Sprawdzanie skrawania materiału wokół kształtki siodłowej Kontrola wizualna Szyjka kształtki siodłowej powinna znajdowa si w pozycji prostopadłej do osi rury. Rys.

6. 2. Na kolejnej stronie przedstawiono przykład wypełnionej listy dla odcinka budowanego gazoci gu dn225/110 oraz przył czy dn32. W przypadku stwierdzenia kolejnych wad.4. 2. kontroli nale y podda trzy ostatnio wykonane zgrzewy.4.2.3. Nie dopuszcza si do stosowania tulei kołnierzowych PE z lu nym kołnierzem. .1. Karta technologiczna zgrzewania Przed przyst pieniem do budowy wykonawca powinien opracowa kart technologiczn zgrzewania (wg zał cznika nr 1) i uzyska jej zatwierdzenie we wła ciwej komórce organizacyjnej Oddziału. zgrzewacz zobowi zany jest do jego oznakowania i wypełnienia protokołu zgrzewania (wg zał cznika nr 2). do widocznych 2.5.3. W trakcie kontroli inspektor zobowi zany jest do sprawdzenia zgodno ci stosowanej procedury zgrzewania z zatwierdzon kart technologiczn . 2.4.4. Uprawnienia zgrzewacza Zgodnie z punktem 5. lecz nie mniej ni po 1 dla ka dego rodzaju zgrzewu. Poł czenia rozł czne Na terenie Spółki dopuszcza si stosowanie poł cze rozł cznych wył cznie w wykonaniu kołnierzowym. Karta kontrolna zgrzewu Kart kontroln zgrzewu doczołowego (wg zał cznika nr 3) oraz elektrooporowego (wg zał cznika nr 4) wypełnia inspektor nadzoru w obecno ci kierownika budowy dla losowo wybranego poł czenia. nale y odsun zgrzewacza od dalszych prac i skontrolowa wszystkie wykonane przez niego poł czenia.2. Inspektor nadzoru zobowi zany jest do kontroli minimum 1% wszystkich poł cze zgrzewanych.018 Wydanie I Strona 21 Stron 31 Stosowanie dodatkowego oprzyrz dowania nie powinno prowadzi uszkodze powierzchni rury w strefie poł czenia zgrzewanego. Protokół zgrzewania Bezpo rednio po wykonaniu zgrzewu. Króciec z kołnierzem musz by zmontowane fabrycznie w jeden element. 2. 2. Dokumentacja zgrzewania / dziennik zgrzewów Dokumentacja dokumenty: zgrzewania gazoci gu polietylenowego powinna zawiera nast puj ce 2.4. wiadectwa kalibracji zgrzewarek Zgodnie z punktem 5.00 .4.4. Lista poł cze zgrzewanych W trakcie budowy sieci gazowej polietylenowej kierownik budowy powinien prowadzi list poł cze zgrzewanych (wg zał cznika nr 5). 2.1.Wytyczne dotycz ce projektowania i budowy sieci gazowej z PE ZSG .4. W przypadku wykrycia wady poł czenia.I .

5 77 20/0.5 74.1 44/6 72 72/0.5 30.3 20/0. nych podawane s od miejsca odgał zienia.5 31 38 38.1 72/12 55/08 55/08 55/08 55/08 55/08 55/08 55/08 55/08 55/08 55/08 55/08 55/08 55/08 55/08 55/08 55/08 55/08 55/08 41/07 41/07 41/07 41/07 41/07 41/07 EC dn225 RT dn225/110 E 90 dn225 E 90 dn225 dn225 13 6 7 8 dn32 19 20 21 9 10 11 12 13 14 15 E 90 dn225 E 90 dn225 6 5 7 8 dn225 EC dn225 Z110/2xPE EC dn110 TT dn225/32 C dn32 C dn32 TT dn225/32 C dn32 C dn32 4 3 16 17 dn110 18 16 17 18 19 20 21 22 2 dn225 23 24 1 Uwaga: Odległo ci gazoci gów odgał C – zgrzew doczołowy.018 Wydanie I Strona 22 Stron 31 LISTA ZGRZEWÓW Budowa: Gda sk.00 .Wytyczne dotycz ce projektowania i budowy sieci gazowej z PE ZSG . zgrzewa cza Kształtki PE 1 2 3 4 5 11 12 9 PE/stal 10 C C C C C C C C C C C C C C C C C C E E E E E E 0 12 20 20.I .5 50.8 20/12 44 44/0.5 54.5 55 62 62. ul. miechowska / Deszczowa SZKIC TRASY 15 14 22 dn32 23 24 PE/stal Nr zgrzewu Rodzaj zgrzewu Trasa mb Nr upr. E – zgrzew elektrooporowy Data …2008-10-22………… Kierownik budowy …Jan Król… .

materiał. które uprawniaj do umieszczenia gazoci gu i prowadzenia robót budowlanych.Wytyczne dotycz ce projektowania i budowy sieci gazowej z PE ZSG . • rozwi zania przył czenia gazoci gu do istniej cej sieci gazowej. długo . • opis trasy gazoci gu. gazomierz. oznaczeniem wszystkich punktów załama (Pz) zgodnie z kierunkiem przepływu gazu. posadowienia i rozwi za technicznych ze szczególnym uwzgl dnieniem sposobu zako czenia projektowanego gazoci gu).I . szafka).00 . instalacji i urz dze gazowych wydan przez wła ciwy organ. odległo miedzy poszczególnymi Pz. PROJEKTOWANIE 3. • tras gazoci gu na aktualnej mapie dla celów projektowych w skali 1:500 lub 1:1000 (mapa powinna by zarejestrowana we wła ciwym o rodku dokumentacji geodezyjnokartograficznej). rodzaj nawierzchni (pokrycia terenu) • niezb dne szczegóły skrzy owa z przeszkodami terenowymi i innym uzbrojeniem podziemnym. rednic . dla osób fizycznych (przył cza) dopuszcza si uzyskanie zgody. oraz posiada aktualny dokument potwierdzaj cy przynale no do Izby In ynierów Budownictwa. w przypadku przył cza gazu. • profile gazoci gu zawieraj ce m. • schemat trasy z opisem wszystkich kształtek i armatury oraz ich lokalizacj • oznakowanie trasy gazoci gu zgodnie z norm zakładow : ZN-G-3001:2001 . • schemat szafki na kurek główny. oznaczon kolorem ółtym i z uwidocznionymi wszystkimi skrzy owaniami (inne uzbrojenie pokazane we wła ciwym kolorze). • widok elewacji wraz z odległo ciami od otworów. skrzy owa z przeszkodami itp. Projektuj cy sie gazow powinni stosowa system zarz dzania jako ci oraz posiada znajomo projektowania z PE. długo gazoci gu narastaj co (przy długich odcinkach z hektometra em). reduktor i sposób ich zabezpieczenia np. • uzgodnienia bran owe (trasy gazoci gu. zarejestrowana w Izbie In ynierów Budownictwa. gł boko posadowienia gazoci gu (wykopu) ewentualnie gł boko przykrycia. w przypadku przył cza gazu. Zagadnienia ogólne W Spółce sie gazowa z PE powinna by budowana w oparciu o projekt budowlanowykonawczy. W przypadku wykonywania krótkich przył czy na wniosek u ytkownika dokumentacja projektowa mo e by ograniczona do projektu uproszczonego.2.in. 3. • ustalenie stref kontrolowanych oraz techniczno-technologicznych • rozwi zanie elementów przył czeniowych (kurek główny .018 Wydanie I Strona 23 Stron 31 3. • zestawienie działek z ich wła cicielami (zarz dcami) i długo ciami odcinków gazoci gu oraz przywołaniem dokumentów. Projekty sieci gazowej z PE mo e wykonywa osoba posiadaj ca stosowne uprawnienia budowlane (decyzj stwierdzaj c przygotowanie zawodowe do pełnienia samodzielnych funkcji w budownictwie) tj. • umowy z wła cicielami gruntów zezwalaj cymi na prowadzenie robót budowlanych. ci nienie. klas lokalizacji.)..1. • uzgodnienie z dostawc gazu (lokalizacji. w specjalno ci instalacyjnej w zakresie sieci. Projekt budowlano-wykonawczy Projekt powinien spełnia wymagania okre lone przepisami Prawa Budowlanego oraz zawiera : • dane podstawowe gazoci gu (przył cza) a w szczególno ci nazw (okre lenie lokalizuj ce). • opini wła ciwego Zespołu Uzgadniania Dokumentacji. w przypadku przył cza gazu. w przypadku lokalizacji szafki na cianie budynku.

I . Projekt taki ogranicza si do planu sytuacyjnego (planu zagospodarowania terenu) sporz dzonego na aktualnej mapie zasadniczej. aby minimalne przykrycie wynosiło: • 0.5 i maksymalnego ci nienia roboczego. Niezb dnym składnikiem takiego projektu jest udokumentowane okre lenie wła ciciela (-li) działki (działek) oraz jego (ich) zgoda na prowadzenie robót budowlanych. • warunki odbioru gazoci gu w tym m.9 i ci nienia krytycznego szybkiej propagacji p kni . • warunki bhp przy budowie sieci gazowej z polietylenu.in. Je eli teren ten jest niewystarczaj cy dla wykonania gazoci gu nale y w projekcie okre li jego szeroko niezb dn dla budowy.8 m w przypadku gazoci gów (rozdzielczych) w terenie uzbrojonym i długich przył czy • 1. przez który gazoci g przebiega • zestawienie materiałów.6 m w przypadku krótkich przył czy • 0. wielko ci nienia prób. wydzielonych pasach gruntu. mapie jednostkowej przyj tej do pa stwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego lub mapie do celów projektowych. zawieraj cy w swej tre ci rysunkowej pełny opis elementów gazowych. Cało opracowania (wszystkie strony) winna by ponumerowana. o szeroko ci po 2.5.00 . posiadaj cego stosowne uzgodnienia. • 3. Projekt winien by zaopatrzony w spis tre ci.8 m w przypadku gazoci gów (rozdzielczych) na pozostałych terenach 3.Wytyczne dotycz ce projektowania i budowy sieci gazowej z PE ZSG . Dla gazoci gów redniego i niskiego ci nienia wynosi ona 1 m. bez drzew i krzewów. Gazoci g na terenach le nych powinien by poprowadzony w przecinkach. których linia rodkowa pokrywa si z osi gazoci gu. W czasie prób gazoci g powinien by poddany ci nieniu nie mniejszemu ni iloczyn współczynnika 1. Projekt uproszczony przył cza Projekt uproszczony przył cza mo e by wykonany wył cznie za zgod u ytkownika. a wynikaj ca z potrzeb technologicznych oraz warunków terenowych. Wymóg ten nie dotyczy przył czy gazowych. kształtek i armatury (bez okre lania producenta). Przedkładane do uzgodnienia w Spółce projekty gazoci gów powinny by uprzednio sprawdzone przez osoby posiadaj ce uprawnienia projektowe bez ogranicze . • technologi budowy wraz ze schematami. Podobnie nale y post powa w przypadku pozostałych terenów. lecz nie przekraczaj cemu iloczynu współczynnika 0. dobór rur.4.0 m w przypadku gazoci gów (rozdzielczych) na terenach upraw rolniczych • nie mniej ni 0. Strefy kontrolowane i techniczno-technologiczne gazoci gu Gazoci gi winny mie wyznaczone strefy kontrolowane.0m z obu stron. Budowa i eksploatacja gazoci gu wymaga niezb dnego terenu – pasa gruntu o charakterze techniczno-technologicznym poło onego po obu stronach gazoci gu.3. 3. Projekt powinien by uzupełniony o informacj dotycz c bezpiecze stwa i ochrony zdrowia (stanowi c oddzieln cz opracowania) zgodnie z wymaganiami i zakresem okre lonymi w stosownych przepisach. . Posadowienie gazoci gów Gazoci g powinien by uło ony na takiej gł boko ci.018 Wydanie I Strona 24 Stron 31 aktualne mapy ewidencji gruntów z naniesion tras gazoci gu (w kolorze ółtym) i zał czonymi wypisami z rejestru gruntów potwierdzaj cymi wła cicieli działek.

Dla gazoci gów o ci nieniu do 0. w których mo e ona spowodowa dławienie przepływu gazu oraz do wył czania sekcji odcinków gazoci gów w celu prowadzenia prac eksploatacyjnych na sieci. Rury ochronne.umo liwiały łatwy monta gazoci gu.I .w razie potrzeby istniała mo liwo ochrony antykorozyjnej. w technicznie uzasadnionych przypadkach. Celem unikni cia polietylenowych poł cze kołnierzowych. Nie zaleca si stosowania armatury zaporowej i upustowej z polietylenu w miejscach.018 Wydanie I Strona 25 Stron 31 3. Rury upustowe w zespole zaporowo-upustowym nale y wykonywa z rur stalowych po uprzednim wykonaniu poł czenia PE/stal.00 . przej cia gazoci gów pod drogami wysokiej klasy. gdzie w pasie drogi wyst puj ł czenia rur. . Rura ochronna. W okre lonych sytuacjach rura przej ciowa/przepustowa mo e by wykorzystana jako rura ochronna lub osłonowa.2. lecz przy wykorzystaniu kołnierzy polietylenowych do zgrzewania.6.6.6. W szczególnych przypadkach mo liwe jest stosowanie poł czenia kołnierzowego. Rury ochronne nale y stosowa w sytuacjach wyj tkowych.psgaz. zatem zawsze jest zaopatrzona w s czek w chowy.pl Armatura zaporowa powinna by montowana w taki sposób.przenosiły wszystkie obci enia zewn trzne.1. armatura z korpusami metalowymi i kró cami polietylenowymi. oraz zaistniałych podczas operacji zamykania lub otwierania.” ZSG-00-I-006-F-04 – dost pnym na stronie internetowej Spółki: www. 3. Uzbrojenie gazoci gów polietylenowych 3. Z uwagi na ewentualne ródła nieszczelno ci. Rury ochronne i osłonowe nale y projektowa w taki sposób. . nie zaleca si ł czenia armatury zaporowej z polietylenowymi rurami przewodowymi za pomoc polietylenowych poł cze kołnierzowych. rury osłonowe i rury przej ciowe/przepustowe • Ustalenia ogólne Przy projektowaniu i budowie gazoci gów z PE rozró nia si nast puj ce poj cia zwi zane z umieszczeniem na rurze przewodowej dodatkowego orurowania: − rura ochronna − rura osłonowa − rura przej ciowa/przepustowa Rozró nienie wynika z funkcji. aby: . Armatura zaporowa i upustowa Korpusy armatury zaporowej i upustowej wbudowanej w gazoci g powinny by wykonane ze stali lub staliwa. • Rury ochronne Rura ochronna jest to rura o rednicy wi kszej od gazoci gu słu ca do przenoszenia obci e zewn trznych i do odprowadzenia przecieków gazu poza przeszkod terenow . Korpusy armatury wykonane ze stali oraz stalowe poł czenia kołnierzowe nale y zabezpieczy przed korozj z wykorzystaniem dopuszczonych do stosowania nawojowych lub termokurczliwych izolacji antykorozyjnych. do których nale y zaliczy np. aby nie dopu ci do przenoszenia dodatkowych napr e w rurze polietylenowej spowodowanych jej ci arem. jak ta rura pełni w trakcie budowy lub eksploatacji gazoci gu i ma konsekwencj w sposobie jej wykonania.5 MPa dopuszcza si stosowanie armatury zaporowej i upustowej z korpusami z eliwa sferoidalnego i ci gliwego. z polietylenu oraz kurków ze stopów miedzi.Wytyczne dotycz ce projektowania i budowy sieci gazowej z PE ZSG . . nale y stosowa armatur z kró cami polietylenowymi np. zgodnie z „Wykazem izolacyjnych materiałów powłokowych dopuszczonych do stosowania na sieciach gazowych u ytkowanych przez Spółk .

w których wymagana jest izolacja termiczna gazoci gu. W pozostałych przypadkach rura polietylenowa powinna spoczywa na spodzie rury ochronnej.Wytyczne dotycz ce projektowania i budowy sieci gazowej z PE ZSG . aby umo liwiła prawidłowy monta gazoci gu. • Materiały na rury ochronne i osłonowe Rury ochronne i osłonowe na gazoci gach polietylenowych mog by wykonane z polietylenu redniej lub wysokiej g sto ci PE 80 lub PE 100 w SDR 11 lub SDR 17. . • Rury przej ciowe/przepustowe Rura przej ciowa/przepustowa słu y do wykonania przej pod drogami i torami lub w innych przypadkach układania odcinków gazoci gu metoda bezwykopow (przeciski i przewierty). • Uszczelnienie ko ców rur ochronnych Przy skrzy owaniach. rednica rur ochronnych stanowi cych izolacj termiczn dla rury polietylenowej powinna by wi ksza od rednicy rury przewodowej nie mniej ni 100mm. gdzie nie jest wymagane całkowite wypełnienie przestrzeni pomi dzy rur ochronn i przewodow . przestrze na ko cach rur ochronnych powinna by wypełniona piank poliuretanow na długo około 20 cm. gdzie maj miejsce zmniejszenia wymaganych odległo ci wzajemnych a tak e w przypadkach oddziaływania na gazoci g obci e zewn trznych. gdzie wyst puje wypłycenie gazoci gu lub jego przebieg ponad powierzchni terenu.018 Wydanie I Strona 26 Stron 31 • Rury osłonowe Rury osłonowe maj zastosowanie wsz dzie tam. • S czki w chowe S czki w chowe montowane na rurach ochronnych spełniaj rol rury wentylacyjnej.6 lub z rur stalowych. Na rurze przewodowej powinny by nało one pier cienie dystansowe zapewniaj ce osiowe poło enie rury. • Usytuowanie rury PE w rurze ochronnej i osłonowej Przy skrzy owaniach gazoci gu. Rury stalowe nale y stosowa w miejscach gdzie wymagane jest zabezpieczenie rury przewodowej przed uszkodzeniem mechanicznym lub przed nadmiernym wzrostem temperatury. innym przypadkiem zastosowania rury osłonowej s miejsca. Rura stalowa powinna posiada izolacj antykorozyjn odpowiadaj c wymogom stawianym przy budowie gazoci gów stalowych.00 .I . • rednica rur ochronnych i osłonowych rednica rur ochronnych /z wyj tkiem sytuacji. S czki liniowe lub punktowe mog mie zastosowanie przy prowadzeniu gazoci gu pod nawierzchniami nieprzepuszczalnymi. w których wymagana jest izolacja termiczna/ powinna by taka. rura przewodowa musi by ustawiona centrycznie wzgl dem rury ochronnej (dotyczy rur o rednicach dn > 63 mm).

wynosz cego 0. przewody lokalizacyjne i znaczniki elektromagnetyczne. Oznakowanie trasy gazoci gu Podstawowym oznakowaniem trasy gazoci gów z PE s elementy podziemne.7. 3. 3.018 Wydanie I Strona 27 Stron 31 3. je eli gazoci g układany jest w pierwszej klasie lokalizacji równolegle do podziemnego uzbrojenia. linii kolejowych oraz napowietrznych linii wysokiego napi cia i kabli energetycznych oraz innych obiektów budowlanych okre laj odr bne przepisy. Elementami podziemnymi znakowania gazoci gu s ta my ostrzegawcze. W Spółce zleca si zachowa odległo nie mniej ni 1. Napr enia obwodowe gazoci gu z rur polietylenowych. Odległo pomi dzy powierzchni zewn trzn gazoci gu i skrajnymi elementami uzbrojenia powinna wynosi nie mniej ni 40 cm.lub wielorodzinnej. Do pierwszej klasy lokalizacji zalicza si tereny o zabudowie jedno.10. Obliczania wytrzymało ciowe Sposób dokonywania oblicze wytrzymało ciowych gazoci gów w warunkach obci e statycznych i dynamicznych okre laj Polskie Normy. Przewody lokalizacyjne. ta my lokalizacyjne i ostrzegawcze winny spełnia wymagania norm ZN-G-3001:2001 i ZN-G-3002:2001. Nie dotyczy to armatury podziemnej i skrzy owa z ciekami.Wytyczne dotycz ce projektowania i budowy sieci gazowej z PE ZSG . wywołane maksymalnym ci nieniem roboczym. Sposób ich uło enia winien by zgodny z norm zakładow ZN-G-3001:2001. Odległo ci gazoci gów od obiektów terenowych Gazoci gi budowane s na terenach zaliczanych do pierwszej i drugiej klasy lokalizacji.8. Do drugiej klasy lokalizacji zalicza si pozostałe tereny /niezaliczone do pierwszej klasy lokalizacji/. Sposób oznakowania gazoci gu winien by okre lony w projekcie gazoci gu. Spadki ci nienia gazu w gazoci gach niskiego i redniego ci nienia wykonanych z rur PE mo na obliczy korzystaj c z nomogramów dost pnych w literaturze 3. ta my lokalizacyjne. nie powinny przekracza iloczynu warto ci minimalnej warto ci danej wytrzymało ci i współczynnika projektowego. rozwini tej infrastrukturze. Dopuszcza si zmniejszenie tej odległo ci po zastosowaniu płyt izoluj cych lub innych rodków zabezpieczaj cych np.I .9. Odległo ci i wymagania dla gazoci gów budowanych w obr bie dróg. Nad gazoci gami polietylenowymi na całej ich długo ci. dla których wymagane jest oznakowanie nadziemne w postaci tablic orientacyjnych i słupków. . Znaczniki nale y stosowa dla gazoci gów wskazanych przez u ytkownika sieci gazowej umieszczaj c je zgodnie z norm ZN-G-3001:2001. intensywnym ruchu kołowym.00 .5 m od powierzchni zewn trznej gazoci gu z PE do budynku. Obliczanie spadku ci nienia Spadek ci nienia w gazoci gach tworz nast puj ce składowe: spadek ci nienia na odcinkach prostych gazoci gu spadek ci nienia na kształtkach spadek ci nienia na armaturze spadek ci nienia na poł czeniach spadek ci nienia wynikaj cy z ró nicy poziomów W praktyce przy obliczeniach technicznych sieci gazowej oblicza si spadek ci nienia na odcinkach prostych dodaj do rzeczywistej długo ci gazoci gu 10 % długo ci na wszystkie opory miejscowe.5.. W przypadku mniejszej odległo ci stosowa rury stalowe zamiast PE. a przy skrzy owaniach lub zbli eniach – nie mniej ni 20 cm. nale y umie ci ta m ostrzegawcz z tworzywa sztucznego koloru ółtego i ta m lokalizacyjn wzgl dnie przewód lokalizacyjny. rur osłonowych.

I .12. Przygotowanie wykopu do uło enia gazoci gu. Technologia zgrzewania powinna zawiera : • nazw inwestora • lokalizacj gazoci gu • nazw wykonawcy. data kalibracji) • procedury zgrzewania Dane technologiczne powinny by zawarte w karcie technologicznej zgrzewania.2 m . 1.018 Wydanie I Strona 28 Stron 31 3.00 . której wzór podano w zał czniku nr 1.5 m od kurka w przypadku lokalizowania kurka głównego na granicy posesji lub w szafce wolnostoj cej. 3. w uzgodnieniu z jej u ytkownikiem. które b d zastosowane.Wytyczne dotycz ce projektowania i budowy sieci gazowej z PE ZSG . 0.5 m od ciany budynku w przypadku lokalizowania kurka głównego na cianie budynku.2.1. Ponadto: • • • przył cze powinno by w sposób trwały przymocowane do ciany budynku lub do konstrukcji no nej szafki wolnostoj cej. odcinek stalowy przył cza powinien by zabezpieczony szczeln izolacj antykorozyjn a do wn trza szafki na kurek główny spełniaj c wymagania jak dla powłok gazoci gów stalowych na ka dym przył czu powinien by wyprowadzony drut identyfikacyjny nie maj cy poł czenia galwanicznego z domow instalacj gazu.dn + 0. normami i zasadami sztuki budowlanej.3. Czynno ci przygotowawcze Przed przyst pieniem do robót wykonawca powinien przygotowa i uzgodni z dostawc gazu technologi zgrzewania oraz sposób przeprowadzenia czyszczenia i prób ci nieniowych. nr uprawnie kierownika budowy • nazwiska zgrzewaczy i numery ich uprawnie • rodzaj materiałów. Minimalne szeroko ci wykopu: • Podstawowa . ROBOTY BUDOWLANO-MONTA OWE 4.min. kształtek i armatury • rodzaj urz dze stosowanych do zgrzewania (typ. z podaniem producentów rur. 4. 4.11. Przył czenia gazoci gu do istniej cej sieci gazowej Gazoci g i przył cza nale y zaprojektowa uwzgl dniaj c mo liwo ci i sposób wł czenia go do istniej cej sieci gazowej. . 4.min. Przył cza gazu Odcinek przył cza gazowego z PE przed kurkiem głównym nale y wykona z rury stalowej stosuj c przej cie PE/stal w odległo ci: . Roboty wst pne Po przyj ciu placu budowy przez kierownika budowy nale y dokona wytyczenia trasy gazoci gu przez uprawnionego geodet oraz wykona wykopy zgodnie z ogólnie obowi zuj cymi przepisami.

Wytyczne dotycz ce projektowania i budowy sieci gazowej z PE ZSG . Czyszczenie gazoci gu podlega odbiorowi przez inspektora nadzoru.5 mm/) do wysoko ci górnej tworz cej rury (z wył czeniem rur z warstw ochronn ). układaj c 40 cm nad gazoci giem ta m ostrzegawcz . z o. w której gazoci g b dzie eksploatowany.5. .5 mm/) i zasypk (czystym gruntem rodzimym). po wykonaniu podsypki nale y: • uło y gazoci g w wykopie • wykona obsypk rury (z piasku lub przesianego gruntu rodzimego /frakcja max 1. „Instrukcj oczyszczenia wn trza gazoci gów” ZSG-01-I-02 – dost pn na stronie internetowej Spółki. Monta . Odbiór czyszczenia gazoci gu nale y przeprowadzi bezpo rednio przed prób szczelno ci i/lub wytrzymało ci. 2 godzin niezb dnych na stabilizacj termiczn zag ci obsypk przy rurze. dla osi gni cia stabilizacji i likwidacji napr e termicznych. Przy zastosowaniu rur PE z warstwami ochronnymi podsypka nie jest wymagana. łuku. a zgrzewy opisane na rurze przy u yciu pisaka wodoodpornego. 4. W tym celu. układanie i zasypywanie gazoci gu nale y wykonywa z zachowaniem nast puj cych zasad: • sprawdzi czysto ka dej rury przed jej zamontowaniem w urz dzeniu zaciskowym zgrzewarki • za lepi zgrzane odcinki gazoci gu • zabrania si wleczenia lub przeci gania rur i odcinków gazoci gów • nadsypk i zasypk wykonywa zag szczanymi warstwami. korzeni i podobnych cz ci stałych oraz wyrówna . Po oczyszczeniu gazoci gu nale y wykona czyszczenie wszystkich przył czy. Opis winien zawiera numer kolejny zgrzewu wg protokołu zgrzewania i numer uprawnie zgrzewacza.4 m • Na łukach .00 . Nast pnie nale y wykona podsypk o grubo ci 0. trójnika lub przy wykorzystaniu elastyczno ci rur z PE stosuj c podane w tabeli promienie gi cia Temperatura otoczenia Minimalny promie gi cia +20 °C 20 dn + 10° C 35 dn 0 °C 50 dn gdzie : dn – rednica nominalna gazoci gu PE 4. wykona nadsypk (z piasku lub przesianego gruntu rodzimego /frakcja max 1. Zmian kierunku trasy gazoci gu nale y wykonywa przez zamontowanie odpowiedniej gotowej kształtki: np.o. Z uwagi na du y współczynnik rozszerzalno ci liniowej układanie i zasypka ruroci gu powinny by wykonywane w temperaturze.4. kolana. • uło y ta m lokalizacyjn lub drut lokalizacyjny. Czyszczenie gazoci gu Po zasypaniu wykopu nale y dokona czyszczenia wn trza gazoci gu zgodnie z obowi zuj c w Pomorskiej Spółce Gazownictwa sp.6 m Dno wykopu nale y dokładnie oczy ci z kamieni.I . • po upływie ok. Monta i układanie gazoci gu Ł czenie rur oraz monta kształtek i armatury nale y wykonywa według zasad zgrzewania omówionych w rozdziale 2. Dla ka dego zgrzewu powinien by wypełniony protokół zgrzewania wg zał cznika nr 2.5 mm).dn + 0.018 Wydanie I Strona 29 Stron 31 • Dół monta owy .05 m z piasku lub przesianego gruntu rodzimego (frakcja max 1.dn + 0.

6.2. robotach ziemnych. 5. . Próby wytrzymało ci i szczelno ci oraz odbiory gazoci gów Gazoci g po dostatecznym utwardzeniu zł czy powinien by poddany próbie wytrzymało ci i szczelno ci. Wielko ci nie prób okre la projekt gazoci gu.w zakresie zgrzewania i monta u gazoci gów polietylenowych. Przy budowie sieci gazowych z polietylenu nale y stosowa wył cznie: • zgrzewarki elektrooporowe . • za wiadczenia kwalifikacyjne dla osób wykonuj cych monta i zgrzewanie gazoci gów musz by aktualizowane w okresie co 2 lata. Odbiory gazoci gów powinny by wykonywane zgodnie z ustaleniami zawartymi w instrukcjach odbioru gazoci gów obowi zuj cych w Spółce – w cz ci dotycz cej projektantów i wykonawców .z automatycznym odczytem i rejestracj parametrów zgrzewania (pami ci zgrzewania) • zgrzewarki doczołowe . Kwalifikacja wykonawców Gazoci gi polietylenowe mog budowa wył cznie firmy: • zatrudniaj ce osoby o niezb dnych kwalifikacjach zgodnie z ustaleniami pkt 5. Brak uwagi i nieuwa ne manipulowanie rozdzielaczami hydraulicznymi mo e spowodowa zmia d enie r k.z automatycznym lub półautomatycznym odczytem i rejestracj parametrów zgrzewania doczołowego. • posiadaj ce zgrzewarki doczołowe i elektrooporowe zgodnie z ustaleniami pkt 5. podczas prac zwi zanych z budow gazoci gów polietylenowych nale y zwraca uwag na dodatkowe zagro enia zwi zane z wła ciwo ciami polietylenu oraz stosowanymi przy budowie gazoci gów urz dzeniami specjalistycznymi.I . WYKONAWCY GAZOCI GÓW Z PE 5.1. WARUNKI BHP I PPO Oprócz ogólnych zasad bezpiecze stwa.dost pnymi na stronie internetowej Spółki.2. zgrzewarki powinny by poddawane kalibracji. W szczególno ci nale y zwróci uwag na: 1.Wytyczne dotycz ce projektowania i budowy sieci gazowej z PE ZSG . Wymagania sprz towe Do budowy gazoci gów polietylenowych dopuszcza si zgrzewarki posiadaj ce pozytywn opini i dopuszczenie do stosowania wydane przez INiG w Krakowie. 5. Wyst powanie du ych sił w układach nap dów hydraulicznych. 6. W okresach nie dłu szych ni 1 rok lub według wytycznych producenta.3. 5. • gwarantuj ce odpowiedni jako robót czyli stosuj ce system zarz dzania jako ci lub dokumentuj ce w inny sposób zapewnienie jako ci wykonania robót. Wymagania kwalifikacyjne osób Prace zwi zane z budow gazoci gów polietylenowych mog by wykonywane przez osoby posiadaj ce aktualne uprawnienia kwalifikacyjne: • zgrzewacze i monterzy .00 . których przestrzeganie jest niezb dne przy budowie gazoci gów.1.018 Wydanie I Strona 30 Stron 31 4.. transporcie materiałów itp.

. • Agregat pr dotwórczy musi by uziemiony i u ytkowany zgodnie z fabryczn instrukcj obsługi. Mo na temu zapobiega przez zwil enie rury i jej obło enie mokr tkanin . KARTA KONTROLNA zgrzewu elektrooporowego.2..1. co mo e powodowa zagro enie bezpiecze stwa. dennicy i powoduje wypływ powietrza całym przekrojem rury.4.. uszkodzenie w a lub poł czenia mo e by przyczyn wytry ni cia strumienia oleju.Wytyczne dotycz ce projektowania i budowy sieci gazowej z PE ZSG .2. PROTOKÓŁ ZGRZEWANIA…..3. • Przy pracach ze zgrzewarkami nale y przestrzega zasad zawartych w instrukcji obsługi urz dze . • Płyta grzewcza zasilana napi ciem 220V musi posiada uziemienie. LISTA ZGRZEWÓW……………………………………. KARTA KONTROLNA zgrzewu doczołowego……. który mo e spowodowa obra enia oczu lub ciała.00 . • 7. 2.3.I .018 Wydanie I Strona 31 Stron 31 Wyst powanie du ych ci nie w hydraulicznych układach nap dowych.……………………….1.. Wykaz izolacyjnych materiałów powłokowych dopuszczonych do stosowania na sieciach gazowych u ytkowanych przez Spółk ” ZSG-00-I-006-F-04 Instrukcja oczyszczenia wn trza gazoci gów . • Bł dne rozwi zania konstrukcyjne lub monta owe mog spowodowa podczas próby szczelno ci wzrost napr e w ruroci gu powy ej wytrzymało ci dora nej i w efekcie spowodowa rozerwanie ruroci gu.ZSG-00-I-018-F-04 8. 7. Powstawanie ładunków elektryczno ci statycznej. SPIS ZAŁ CZNIKÓW 8.5. 8. np. Przy zapowietrzonym układzie hydraulicznym.ZSG-00-I-018-F-05 .. Zabrania si podł czania płyty grzewczej do gniazda wtykowego nie wyposa onego w sprawny bolec uziemiaj cy.ZSG-01-I-02 Nazwy i symbole stosowane przy projektowaniu i budowie sieci gazowych z PE – ZSZ-00-Z-01 7. DOKUMENTY ZWI ZANE 7. Rozerwanie w takim przypadku ma charakter zniszczenia.ZSG-00-I-018-F-03 8.ZSG-00-I-018-F-01 8.ZSG-00-I-018-F-02 8. KARTA TECHNOLOGICZNA ZGRZEWANIA……….

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful