Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej Instytut Filologii Polskiej I Kosmos II Rośliny

Słownik stereotypów i
symboli ludowych
Koncepcja całości i redakcja: Jerzy Bartmiński Zastępca redaktora: Stanisława Niebrzegowska

III Zwierzęta IV Człowiek V Społeczeństwo VI Religia, Demonologia VII Czas, przestrzeń, miary, kolory

Tom I

Kosmos

niebo światła niebieskie ogień kamienie

UMCS

Lublin 1996 Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej
WYDAWNICTWO

Stały Zespół Redakcyjny JAN ADAMOWSKI JERZY BARTMIŃSKI (REDAKTOR) GRAŻYNA BĄCZKOWSKA (DO ROKU 1990) MAŁGORZATA BRZOZOWSKA URSZULA MAJER-BARANOWSKA STANISŁAWA N1EBRZEGOWSKA (ZASTĘPCA REDAKTORA) JOANNA SZADURA

Współpracownicy

SPIS TREŚCI
IZABELA BARTMIŃSKA, FELIKS CZYŻEWSKI, ANNA KOPER, MARIA KOZIOŁ, BOŻENA LISEK, WOJCIECH ŁYSIAK, JOLANTA MACKIEWICZ, ANNA MARCISZUK, EWA MASŁOWSKA, DONAT NIEWIADOMSKI, ANIELA STRZAŁKOWSKA, ANNA TYRPA, MONIKA ŻUK

Recenzenci zeszytu MARIAN KUCAŁA ANDRZEJ MARIA LEWICKI Projekt okładki JERZY DURAKIEWICZ

O „Słowniku stereotypów i symboli ludowych" (Jerzy Bartmiński) ................................................ 9 Źródła i opracowania ....................................................................................................................... 35 I. Zródla drukowane (Ewa Lipska, Urszula Majer-Baranowska) ................................................ 35 II. Opracowania (Urszula Majer-Baranowska) .......................................................................... 71 III. Materiały terenowe (Marta Trocka, Monika Zuk)............................................................... 74 Skróty (Artur Drozdowski)................................................................................................................ 82

Redakcja techniczna, skład, łamanie ARTUR DROZDOWSKI

NIEBO I ŚWIATŁA NIEBIESKIE (Jerzy Bartmiński, Stanisława Niebrzegowska)

Korekty JERZY BARTMIŃSKI, ARTUR DROZDOWSKI, EWA LIPSKA, BEATA MAKSYMIUK, ANNA MICHALEC, STANISŁAWA NIEBRZEGOWSKA, MONIKA ŻUK

Praca Finansowana ze środków Centralnego Programu Badań Podstawowych „Polska Kultura Narodowa, jej tendencje rozwojowe i percepcja" (1976-1990) oraz Komitetu Badań Naukowych (1993-1995)

O COPYRIGHT BY WYDAWNICTWO UMCS. INSTYTUT FILOLOGII POLSKIEJ UMCS, LUBLIN 1996

ISBN 83-227-0901-3

WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ PI. Marii Curie-Sklodowskiej 5, 20-031 Lublin, lei. (0-81) 37-53-02. 37-53-04

Niebo.................................................................................................................................................. 85 Słońce ............................................................................................................................................. 119 Wschód słońca ........................................................................................................................... 144 Zachód słońca ........................................................................................................................... 151 Zaćmienie słońca ...................................................................................................................... 156 Księżyc............................................................................................................................................ 158 Nów .......................................................................................................................................... 187 Półpełnia ................................................................................................................................... 193 . Pełnia ...................................................................................................................................... 193 Księżyc po pełni........................................................................................................................ 197 Wiotek ...................................................................................................................................... 198 Puste dni ................................................................................................................................... 200 Zaćmienie księżyca ................................................................................................................... 201 Gwiazdy.......................................................................................................................................... 203 Jutrzenka ................................................................................................................................... 221 Gwiazda Wieczorna .................................................................................................................. 226 Gwiazda Północna .................................................................................................................... 229

Gwiazda Betlejemska................................................................................................................ 230 Gwiazda Kłosu Pszenicznego ................................................................................................... 233 Gwiazda spadająca .................................................................................................................... 234 Kometa..................................................................................................................................... 236

.................... Wielki Wóz ................. Sito .................................................................................................................................... 373 Krzemień ................................................................................................................................................................................. ' ................................................. Popiół ............................................................................... 430 Diament .. 416 Węgiel kamienny .................................................................................................................................... V ............................................................................................ 431 Bursztyn ............................................................................. 439 ....................... 258 Zorza północna ................................................................ Ogień piorunowy ............... 439 Alabaster .......................................................................... Sznurek z guzami............................... Nowy ogień .......................................................................... Ogień piekielny ................... 379 Biały kamień ............................................................................................ 434 Kryształ ............................... 437 Rubin .......................................................................... 386 Boże stopki ............SPIS TREŚCI 6 SPIS TREŚCI 7 Gwiazdozbiory ................. 394 Głaz ..................................................................................................................................... Odbieraczki ........................................ 418 Drogie kamienie.................................. 250 Koło Świętej Katarzyny ........................................................... Ogień niebieski ...................................................... Kosiarze .................................................................................. Dym ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... Iskra ............................. 384 Diabelski kamień .................................................. 349 Kamień piorunowy ..... Mały Wóz ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. Krzyż Święty ..... 438 Szmaragd ............................................................. Płomień ............................................................ Żar ........................................ Baby.................................................................................................. Joanna Szadura) 250 250 251 251 263 OGIEŃ (Maria Kozioł................................................................................... ............................................................ Węgle ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 401 Piasek................................................................................. 405 Piaski ...................................... ....................... Ogień demoniczny .......................................................................................................... 390 Skamieniałość ........................... 251 Droga Mleczna ..................................................................................................................................................... 238 238 241 242 245 24C KAMIENIE (Małgorzata Brzozowska................ 436 Marmur ................................................................................................................ ............................................................................................................................................................................................................................ 252 Zorza .................................................................................................. Pożar ............................................................................................................................................................................................................................................................................................... Płomień demoniczny ....................................................................................... Joanna Szadura) Ogień ................................................................................................................................................................................................................................. 381 Zloty kamień . Waga......... 421 Brylant ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 264 286 289 291 292 294 296 299 304 309 310 314 321 324 329 339 Kamień ...... Ogień czyśćcowy ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ Ogień sobótkowy ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. Baran ................................................................

że jest złote. dąb. w jakiś sposób wciąż jest traktowane jako żywe.są zbudowane ludowe wyobrażenia księżyca.opisowo i wartościująco .harmonijną jednością rzeczy i ludzi. dobro. w czym zawiera się nie tylko charakterystyka koloru. ognia. s. 85]. biedronka i inne. rozmawia z kosmosem. [Putnam 1975]. zarazem wyobrażenie utrwalone w języku. Dlatego wiele składników otaczającego świata nabiera znaczenia symbolicznego i prognostycznego. jest postrzegane nie tylko jako źródło światła i ciepła.stanowi klucz do poznania kultury. ziemi. .najogólniej mówiąc . radości.O „SŁOWNIKU STEREOTYPÓW I SYMBOLI LUDOWYCH" 1. a z drugiej strony jego emblematami. zastępnikami. Ludowe sposoby interpretacji rzeczywistości łączą realizm z mitologizacją. Przez „symbol" rozumiemy takie wyobrażenie przedmiotu. które jest traktowane jako reprezentant innego wyobrażenia w ramach większego układu znaków: słońce to w kulturze ludowej twarz lub oko Boga. czym przedmiot jest. słońce jest darzone sympatią i swego rodzaju czcią. przeciwnie. Także kosmos przemawia do człowieka. nieba. bo porusza się po niebie. gwiazd.. to samo życie. Tradycja ludowa jest oparta na stereotypach i symbolach. folklorze. jak jest traktowany przez człowieka itp. doskonałość itp. obecnej w niej pewnej postawy wobec świata i swoistej mentalności. ale też zadowolenia. Zwraca się do słońca. Przez „stereotyp" rozumiemy tu . pozostaje w „intymnym związku z całym pozaludzkim światem" [Fawluczuk 1978.wyobrażenie przedmiotu uformowane w pewnej społecznej ramie doświadczeniowej i określające. wąż. pozostające ze słońcem w mniej lub bardziej wyraźnych powiązaniach i przejmujące pewne jego cechy i funkcje.w najgłębszych swoich pokładach . Przekazuje obraz świata będącego . Podobnie . jak wygląda. Np. jak działa. rekonstrukcji tradycyjnego obrazu świata i człowieka . ale i wyraz subiektywnego stosunku człowieka do niego itd. gołąb. obrzędach . gwiazd.dokonaną metodami etnolingwistyki i folklorystyki. Człowiek żyjący w tej kulturze nie jest wyobcowany ze środowiska. który z wysoka patrzy na świat. Obraz ten utrwalony w języku. objawia mu poprzez znaki tajemnice rzeczywistości niewidzialnej i wydarzenia czasu przyszłego. osamotniony. Stąd w tytule naszego „Słownika" dwa kluczowe słowa: „stereotypy" i „symbole". dostępne poprzez język i przynależne do wspólnotowej wiedzy o świecie [SLSJ 1980]. kamieni. księżyca. Cel „Słownika" „Słownik stereotypów i symboli ludowych" jest próbą. szczęścia. wschodzi i zachodzi. ognia. są: jajko. są antropocentryczne i etnocentryczne. wody. mówi się o nim.

ludową i narodową.w szczególności. Funkcjonują jako arcłietypy wyobraźni zbiorowej i stanowią wyrazisty układ odniesienia dla koncepcji zracjonalizowanych. 13. folkloryści i etnolodzy. Krótko mówiąc - . stechnicyzowanej. który odpowiada wymogom etnolingwistyki rozumianej jako lingwistyka antropologiczna. frazeologizmy. co ludowe. oparta na społecznie ustalonej wiedzy o świecie i systemie wspólnie wyznawanych wierzeń i wartości. drudzy zwłaszcza reprodukowane w społecznym obiegu teksty pieśni. a także wszelkich studiach porównawczo-kontrastywnych. zwłaszcza slawistycznych. Dobrych przykładów przełamywania granicy ludowości w stronę obiegu ogólnospołecznego dostarczają takie gatunki folkloru. „Słownika" Kultura ludowa. konieczne [Karolak 1984. które oczywiście są podstawą „Słownika"). tj. Miejsce ludowości w kulturze narodowej 3. Julian Krzyżanowski. . adresowany do wszystkich miłośników tradycji. Etnolingwistyczny charakter opracowania „Słownik" oparty jest na zapisach dialektologów. trzeci opisywali (w ostatnich latach głównie interpretowali) zachowania. zaś polską kulturą . bajek.ustna twórczość słowna uwikłana w zrytualizowane sytuacje i zachowania. malarstwa). tekstologii. Dla wielu współczesnych atrakcyjność tradycyjnej wyobraźni ludowej tkwi właśnie w jej „naiwności". Do tej tradycji badawczej chcemy w naszym opracowaniu nawiązać. ale większość utworów . Pojęcie to daje dobry punkt wyjścia przy szukaniu sposobu zapisu motywów folklorystycznych (szczegółowiej o tym w punkcie 8. 1-3.piętnowanych z pozycji XVIII-wiecznego racjonalizmu jako „zabobon" . wątki. scenariusze zachowań obejmujące zarówno wzory. na podłożu dialektów ludowych.najkrócej mówiąc . wierzenia. jak bardzo konserwatywne zakazy. naukowych. tworzą ważny pokład współczesnego języka i kultury narodowej.woda lub ta-zbierek." 11 2." 10 O „SŁOWNIKU STEREOTYPÓW. 4. obie sfery kultury narodowej od dawna wzajemnie się przenikały. redagując „Nową księgę przysłów polskich" (t. Pierwsi zapisywali słowa i wypowiedzi (doraźne i kliszowane). potocznymi). Folklorem jest dla nas . Można wskazać teksty typowo ludowe (przysłowie Trudno w przetaku wodę nosić. a nawet na wykorzystaniu (co prawda tylko fragmentarycznym) informacji z zakresu ludowej sztuki plastycznej (zdobnictwa. Granica między tym.grupując pod jednym hasłem leksykalnym różne motywy i teksty. Z drugiej strony . mianowicie tła porównawczego i narzędzia określania grupowej tożsamości. zamówień magicznych itd. zdania samodzielnego pod względem semantycznym i zawierającego tylko pozycje obligatoryjne. żeby stanowił dla nich pomoc w studiach historyczno-porównawczych.. Kultura ludowa . Teksty folkloru są powtarzalne. Jednostki opisu w „Słowmku"). a tym co ogólnonarodowe.in. jak przysłowie i kolęda. semantyka. należącą do dziedziny sztuki. kolęda Z tamtej strony dwom) i wyraźnie nieludowe (przysłowie Białogłowski trunek . obecne m. jak artystycznym. ustabilizowanego.. Polański 1980]. na uwzględnieniu użycia języka.jak każda kultura .przysłów i kolęd -ma obieg powszechny i zamykanie opisu w granicach jednego środowiska społecznego byłoby zabiegiem sztucznym.tradycja ludowa nic przestała być kulturą wciąż dużej części naszego społeczeństwa.. Warszawa 1969-1972) przysłowia gwarowe słusznie pomieścił w jednym szeregu z literackimi. do osób zainteresowanych językiem i k u l t u r ą w ogóle. Chcielibyśmy.racjonalnej. w utartych formułach słownych. Z tego punktu widzenia wiele ludowych wyobrażeń . Adresat. Mamy nadzieję. rolę czynnika stabilizującego tę kulturę w dobie szybkich zmian. wyznaczających elitarny poziom kultury. Znawca literatury i folkloru. W „Słowniku" wprowadzamy opis zintegrowany. a także materiału do badania specyfiki poszczególnych gatunków oraz różnic między folklorem a nie-folklorem (tekstami doraźnymi. jak też frazemy. zwłaszcza związane z centralnym problemem tekstu (powtarzalnego. użytkowymi. Przeciwnie. w udokumentowanych przez zbieraczy przekazach. ogólnonarodowej. Kierujemy „Słownik" do badaczy stylistyki. Słownik jest.. Potoczne wzorce myślenia i wnioskowania. a w późniejszym wielowiekowym procesie zapożyczeń i przenikania uczestniczyły zarówno pojedyncze wyrazy i pojęcia. a zarazem coraz wyraźniej przyjmuje na siebie rolę nową.jest fenomenem o wartości autonomicznej. Traktujemy je jako jednostki kodu językowo -kulturowego i próbujemy je grupować wedle klucza tematycznego w granicach ustalonych gatunków. semantyki. Nawiązano zwłaszcza do koncepcji zdania minimalnego. obrzędy. polskim językiem i polskim folklorem . Przy takim podejściu do ludowości prostota i „naiwność" połączone z mitologizacją i symboliką stają się kategorią estetyczną. jednak tego ograniczenia nie traktujemy dogmatycznie. Etnolingwistyczny charakter naszego „Słownika" polega jednak przede wszystkim na ujmowaniu języka w kontekście kultury. kliszowanego) i jego wariantywności w procesie komunikacji kulturowej. pełni w kulturze narodowej rolę archiwum przechowującego pamięć źródła i ślady historycznej drogi. przysłowia. kolęda Apokaliptyczny Baranku). Zastosowano do analizy tekstów folkloru niektóre pojęcia językoznawcze. Historycznie biorąc polszczyzna ogólna uformowała się w okresie XIV-XVI w. na sięgnięciu do utrwalonych społecznie wierzeń i praktyk. oraz motywy.stanowiły przez wieki pod glebie kultury narodowej. „Słownik" dostarcza folkloryście narzędzia systematyki przekazu. W dobie ekspansji kultury miejskiej . a nie potocznej. folklor chłopski. praktyki. W „Słowniku" podjęto pewne tradycyjne problemy folklorystyki. Ludowość w sensie typologicznym i historycznym pozostaje w bliskim związku z potocznością. zasługującym na osobne zainteresowanie. Założeniem autorów „Słownika" jest pokazanie tradycji ludowej. tworzących p r z y j ę z y k o w y (nie: pozajęzykowy) kontekst wypowiedzi słownych. podświadomą sferę naszej psychiki. że będzie on interesujący dla nauczycieli podejmujących program dziedzictwa kulturowego w regionach. czynnik inspiracji literackich oraz źródło zasilania języka ogólnonarodowego zarówno w jego wariancie potocznym. w połączeniu wiedzy i wiary w sposób bliski myśleniu poetyckiemu i potocznemu oraz wrażliwości i mentalności dziecka. archaiczne i zarazem elementarne wyobrażenia o świecie. folklorystów i etnografów. regionalne gwary .otwiera perspektywę na niejawną. przysłów. a więc w konsekwencji na wyjściu poza dane czysto językowe (leksyka. gatunków mowy.. nie była i nie jest ostra. Adresatem „Słownika" są też językoznawcy. a także całe teksty. kliszowane.O „SŁOWNIKU STEREOTYPÓW.

VII." 13 12 O „SŁOWNIKU STEREOTYPÓW. Frazcologizmy (jako jednostki quasi-Ieksykalne o silnie stabilizowanym kształcie językowym) notujemy tylko w eksplikacji. tj. Demonologia. wersji. „zachód słońca". Podajemy w miarę systematycznie warianty tych motywów w badanych źródłach. w których wystąpiło hasło. ważne hasła. Ta część ma układ fasetowy. „drogie kamienie". gdyż ten ostatni musi zależeć od jakości i bogactwa zebranego materiału oraz możliwości wykonawczych zespołu. bibliografia). Wprowadzamy trzy rodzaje haseł: I. przynoszą one uszczegółowienie haseł podstawowych: dużych i średnich. Z diametralnie przeciwnych względów też tylko w eksplikacji umieszczamy informacje o wierzeniach i zachowaniach. chodziło przy tym również o otwarcie nowych możliwości oglądu materiału np. 7. stabilizowane pod względem struktury semantycznej i/lub formalnej i powtarzające się w obiegu społecznym. a kończąc na człowieku. Umieszczamy w „Słowniku" takie teksty.eksplikacyjncj i dokumentacyjnej w obrębie poszczególnych artykułów hasłowych. gdyż powołanie się na nie i tak wymaga każdorazowo ich cytowania w całości. kulturze i kategoriach porządku jacy cli świat. Rośliny.pozwolić czytelnikowi znaleźć ewentualnie dalsze interesujące go jednostki nie będące hasłami. „gwiazdy" oraz podstawowe hasła takie jak „słońce". Część dokumentacyjna zawiera przede wszystkim wybrane cytaty z ludowych tekstów (niekiedy streszczenia. Ta część artykułu hasłowego jest przeznaczona dla czytelników głębiej zainteresowanych ludową tradycją i ludową sztuką słowa. Hasła III stopnia to hasła małe. „Słownik" obejmie następujące działy tematyczne: I. a nie w wersji ludowej (dla nas kanonicznej) . „biały kamień" itp. Jest adresowana do szerszego kręgu czytelników. Indeks alfabetyczny (w zamykającym tom zeszycie) ma . Zwierzęta. Celem dokonanego podziału hasła na dwie części jest oczywiście także oszczędność miejsca (jeden zapis w dokumentacji może być kilkakrotnie przywoływany przy eksplikacji bez konieczności powtarzania go). II i III stopnia. Wyodrębniamy takie małe hasła dla ich walorów kulturowych. pod kątem wariantywności motywów w ramach wyróżnianych segmentów. w polu „drogie kamienie" . Różnią się one układem. poniekąd przyczynkowe. „księżyc". Kosmos. Przestrzeń. Część haseł stała się tematem prac magisterskich i doktorskich. Motywy te są schematycznie zapisywane bądź to w metajęzyku badacza. przedstawia szczegółowiej wybrane. IV.. motywu tekstowego (tekstu). a nawet wieloletniej. Układ materiału w „Słowniku" wedle pól leksykalno-semantycznych pozwala ima- . a przede wszystkim kompletnością i samodzielnością. Rodzaje i układ haseł „Słownik" jest pomyślany jako intensywny. Budowa hasła „Słownik" zgodnie z propozycją przedstawioną po raz pierwszy w zeszycie próbnym [SLSJ 1980] wprowadza specjalny układ materiału. jakie otrzymuje przedmiot łiasłowy w tradycji ludowej i jakie pozwalają odtworzyć jego językowo-kulturowy obraz. lecz przy końcu szeregu. Hasła II stopnia są podporządkowane hasłom dużym i uszczegóławiają je: „wschód słońca". „ogień". Źródła i ich zróżnicowanie gatunkowa. polegający na wyodrębnieniu dwu części .. poczynając od przyrody.„Gwiazda Kłosu Pszenicznego". Cały ludowy obraz świata i człowieka przedstawimy w „biblijnym" porządku stwarzania. Niektóre hasła wymagają pracy wielomiesięcznej.zapisywane przeważnie przez etnografów językiem ogólnopolskim. np. „zaćmienie księżyca"./' ocznie hierarchię haseł poprzez ich odpowiednie pogrupowanie. Religia. a także pokazanie semantycznego zróżnicowania między wyróżnionymi gatunkami tekstów.poza ułatwieniem w dotarciu do haseł ułożonych niealfabetycznie . pojawiające się w badanych tekstach ludowych. Przyjęte rozumienie wariantu. Kolory. O gatunkowym zróżnicowaniu obrazu przedmiotów hasłowych szerzej mowa w punkcie 14.„alabaster". Odstępstwem od biblijnego szyku jest tylko umieszczenie religii nie na początku. etnolingwistyczny jest sposób rozumienia przedmiotu hasłowego będącego obiektem opisu w naszym „Słowniku". Ta kolejność zbiega się w dużym stopniu z rosnącą złożonością semantyczną haseł. w polu „gwiazdy" . omówienia itp. którym jest polszczyzna ogólna (wtedy używamy w nagłówkach tłustej antykwy). Dokumentacja zawiera przede wszystkim ludowe teksty kliszowane. dając ich „portrety" językowo-kulturowe. omówiono szerzej gdzie indziej [Bartmiński 1990].O „SŁOWNIKU STEREOTYPÓW. Miary. dokumentacja. fazy księżyca. „rubin" itp. 6. 5. a nie ekstensywny. ale uwzględnione gdzieś w „Słowniku" w funkcji eksplikacyjnej. „zaćmienie słońca". Ich budowa jest uproszczona w stosunku do przyjętego modelu opisu. W ich skład wchodzą wszystkie założone dla opracowania człony (eksplikacja. Części te są powiązane odsyłaczami numerycznymi. Taki układ działowy nie przesądza jednak z góry technicznego podziału na zeszyty. a nie skrótowo i pobieżnie wszystkie hasła wyrazowe. które zostały w badanych materiałach zapisane przynajmniej dwa razy (kryterium statystyczne) i/lub II. ich powtarzalności w obrębie poszczególnych gatunków. Czas.. Hasła I stopnia obejmują całe pola semantyczne . Plan całości Przyjmujemy dla „Słownika" układ tematyczny. VI.„kamienie". bądź to mają postać przytoczeń (wtedy używamy w nagłówkach tłustej kursywy). III. Część nazwana „eksplikacja" podaje w postaci zdań definicyjnych ustabilizowane charakterystyki.). tzn. ' V. Zasady podziału na części eksplikacyjną i dokumentacyjną są w pewnym stopniu umowne. bo te z kolei . jako wymowne ilustracje ludowego widzenia świata nie zmierzając bynajmniej do kompletności zestawu. Człowiek. Dodatkowo odpowiednie hasła łączy się w stosownych miejscach odsyłaczami. Społeczeństwo.poddają się streszczaniu przez redaktorów hasła bez naruszania istotnych cech. a nadto zwykle zapisane przez autorów w postaci syntetycznej nadbudowane nad cytatami „motywy".

Majer-Baranowska 1988. 16].. pieśni itd? Otóż ." 14 O . lecz semantyczne korelaty stojące pomiędzy wyrazami i przedmiotami.. Podstawowa dla naszego „Słownika" jest płaszczyzna semantyczna. Nie ma dymu bez ognia. Eksponowane w „Słowniku" są połączenia wyrazów i połączenia znaczeń. 1992. s. Topika wraz ze zrytualizowanymi zachowaniami i praktykami tworzy kontekst kulturowy relawantny dla komunikacji językowej.diagnozujące zróżnicowania semantyczne.SŁOWNIKU STEREOTYPÓW. „Bóg stworzył niebo i ziemię". pod hasłem „słońce": 'ciało niebieskie'.i zarazem minimalnymi tekstami. które zawierają znaczące kulturowo informację o przedmiocie hasłowym (kry terium ważności kulturowej). 1995.mają charakter stereotypowy i zwykle symboliczny. 1993. tj. Nawiązuje ona do kon- . przy czym stabilizowanie się formy wewnątrz dwu a tym bardziej wieloczłonowych motywów przechodzi przez różne etapy i może obejmować w nierównym stopniu poszczególne składniki. np. Szadura 1995). Tokarski 1986]. między tymi płaszczyznami nie ma adekwatności: w historycznym rozwoju wyrażenia wielowyrazowe podlegają scalaniu.po pierwsze . 9. Podobnie policzalne są i n n e gatunki. jeśli nie liczyć licznych wariantów. Adamowski 1990. przeważnie jednozdaniowymi . Po trzecie . Lewicki 1976. z których wykonawcy komponują wątki o zmiennej trwałości. „Słownik" reprezentuje zatem podejście onomazjologiczne i ideograficzne (od przedmiotów i znaczeń do nazw). 51-53]. uwzględniamy więc w „Słowniku" zarówno topikę. stanowiących rodzaj luźnych „morfemów".. około 2500 wątków bajkowych (w zestawieniu Krzyżanowskiego). Jak wiadomo. wyć jak pies do księżyca. około 6 tysięcy przysłów zróżnicowanych tematycznie (wg obliczeń S. do motywów tematycznych „wędrownych". Gaśnie księżyc przed słońcem. którym odpowiada zmienna jeszcze forma językowa. Aby choć w przybliżeniu oddać to ogromne zróżnicowanie przyjęto elastyczną konwencję zapisu motywów z członami wyróżnianymi kursywą.zagadek. Odpowiada to rozumieniu tytułowego pojęcia „stereotypu" jako ustabilizowanego połączenia jednostek semantycznych i/lub formalnych [SLSJ 1980]. np. NKPP IV. np. 'miejsce oświetlone'. a więc ciąg zdań z obudowującą go ramą tekstową („kwalifikatorem tekstowym"). s. Jednostki opisu w „Słowniku" Podstawowymi jednostkami prezentowanymi w SSiSL nie są wyrazy (jak w słownikach językowych) ani odpowiadające irn realne przedmioty (jak w encyklopediach). i 1 o r m u I y są ustabilizowanymi połączeniami semantyczno-formalnymi. Chlebda 1991]. Metody definiowania (eksplikowania) haseł Zastosowana w „Słowniku" metoda definiowania. pokazuje się całą rozbudowaną wielokierunkowo (i wielopoziomowo) kombinatorykę hasła z uwzględnieniem wielu pełnionych przez hasło ról semantycznych (o czym niżej). Masłowska 1990.ograniczamy materiał do ustabilizowanych segmentów tekstu.. głupi jak but (z lewej nogi). Drobne gwiazdy giną od księżyca. 1988. „okadzanie dymem z palonych ziół chroni przed złem".. „człowiek po śmierci wraca do łona ziemi". za słońca (pracować). 8.społeczne w y o b r a ż e n i a p r z e d m i o t ó w . „Słownik" oczywiście podaje także materiał leksykalny. nazwana „definicją kognitywną". Nasuwa się uzasadniona wątpliwość. T o p i k ę stanowią połączenia czysto semantyczne. tj. a także (co wychodzi poza dotychczasowy wzorzec słownika językowego) poprzez zapisy wierzeń i opisy zachowań. Wyobrażenia te odpowiadające znaczeniu w pewnym rozumieniu tego terminu . . czy jest możliwe zbudowanie słownika obejmującego tak różnorodne jednostki? Czy wprowadzenie do słownika tekstów nie przekształca go w antologię utworów ludowych . s. Eksponowanymi połączeniami wyrazów . Koper 1993. Bartmiński 1980a. „ognia nie należy pożyczać" itp.O „SŁOWNIKU STEREOTYPÓW. mającymi przyjętą formę werbalizacji. wieszać psy na kimś. gramatyką i zespołem reguł pragmatycznych składają się na językowy obraz świata badanej kultury." L5 takie. „Bóg postanowił niebo i ziemię". przyjmują status znaków prostych o zintegrowanej strukturze i globalnej wartości znaczeniowej [Picrmiakow 1970. Mazurkiewicz 1990. Bączkowska 1986. nasłoneczniony 'jasny' itp.forma. tym ciszej płynie. a nie formalna. a nawet tekst wraz z kontekstem sytuacyjnym i tłem wierzeniowym [SLSJ 1980. Przewidujemy opracowanie w przyszłości osobnej antologii tekstów. jak formuły i idiomy [Bartmiński 1985. oscyluje w granicach 1 tysiąca utworów). Patrząc z punktu widzenia relacji treść . podstawowe nazwy i ich synonimy. że owe wyobrażenia są dostępne poprzez dane zawarte w języku i w tekstach. Nie przeszkadza to wydzielaniu w obrębie niektórych haseł powiązanych ze sobą relacjami metonimicznymi wariantów hasłowego wyobrażenia. 1991. Mackiewicz 1990. Słownik ma charakter idcograliczny. Kozioł 1989. Nazwy stanowią tylko jeden z członów pełnej eksplikacji. która będzie stanowić swoiste przedłużenie „Słownika". Niebrze-gowska 1990. Czym głębsza woda. jasne jak słońce. Zakładamy. 20). przy słońcu wyrażenia typu na słońcu (coś położyć). I d i o m y to połączenia wyrazowe z zatartą podzielnością semantyczną. zuniwerbi-zowane.dziewczyna". t a k i e jak typ spod ciemnej gwiazdy. kilkanaście tysięcy pieśni (choć repertuar pieśniowy jednego regionu. jest nią raczej cała wypowiedź. Czyżewski 1988. inaczej mówiąc . np. została zaproponowana przez J. Wielkość jednostek semantycznych nie jest określona z góry. a nie semazjologiczne (od nazw do icli znaczeń).są przysłowia. 1992.nasz „Słownik" zawiera tylko wybrane hasła. Bartmińskiego w zeszycie próbnym „Słownika" [SLSJ 1980] i rozwinięta w kilku dalszych artykułach [Bartmiński 1984. przysłów. światło'. Jednostką taką nie jest tylko wyraz czy zdanie. Topika w następstwie wielokrotnego powtarzania ujednolica swój kształt słowny i przechodzi w ustabilizowane formuły. Świrki.repertuar tekstów przynależnych do folkloru jest ograniczony: około 1500 zagadek (w zbiorze Folfasińskiego). 1988. ziemio. Notowane są także derywaty i użycia przenośne nazwy podstawowej. Rozstąp się. Przy członach wymieniająch się w tym samym kontekście stosujemy zapis ze znakiem alternatywy: „Bóg postanowił/stworzył niebo i ziemię". cały tekst. 1990. Razem ze słownictwem. 'blask. jak frazeologizmy czy przysłowia typu: matka ziemni. Ułożenie „słownika tekstów" jest zatem całkowicie możliwe i wykonalne. do chłopca . „Do miesiąca wędruje gwiazda. Po drugie . „księżyc jest pośrednikiem między zakochanymi". która nadaje mu komunikatywną funkcję [Bartmiński. 'pogoda słoneczna'.

tworzące swoiste kategorie Wprowadzony w 1980 sposób porządkowania zdań definicyjnych wedle kategorii semantycznych (aspektów. . C3 Działania sprawcze. dla rozmarynu . ■5* Symbolika: (a) symbole przedmiotu hasłowego. dokumentujących stan folkloru i kultury ludowej w wieku XIX i wcześniej. W Ekwiwalencje kulturowe. Tradycja ta sięga Arystotelesa. „definicji przez postulaty") [Ajdukic-wicz 1965. Adresat. A Lokalizacja. A Ilość: w jakich ilościach występuje przedmiot hasłowy.ziele.. (b) co pochodzi od przedmiotu hasłowego. lokalizator: (a) lokalizacja przedmiotu hasłowego. W zgromadzonych tekstach (zwłaszcza tekstach sfolk-loryzowanych. do różnych „formacji kulturowych". Apresjan 1980. inną niż proces abstrahowania i tworzenia pojęć ogólnych [Dej 1978. procesy. Zjawisko „polistadialności" folkloru (by użyć sformułowania E. wynik." 17 cepcji definicji „uwikłanej" („aksjomatyczuej". 1988. "A" Części. synonimy. Nikitina 1992]. co Czas: (a) tlo czasowe przedmiotu hasłowego. użytek.i międzytekstowe przedmiotu hasłowego. Zakres czasowy „Słownika" Materiał podawany w „Słowniku" pochodzi zarówno z zapisów współczesnych.jest operacją raczej praktyczną niż intelektualną. ♦ Przepowiednie. składni i semantyce) [Fillmore 1968. m. rozmaryn i ruta jako kwiaty do wieńca panny itp. Nawiązuje do nich współczesna semantyka kognitywna. O Właściwości nie związane z wyglądem przedmiotu hasłowego. dla konia zwierzę. X Pochodzenie: (a) z czego pochodzi przedmiot hasłowy. 1969]. ł Zastosowanie. znakiem tym jest zaciemnione kółeczko . Szczegółowa prezentacja definicji kognitywnej jest zawarta w osobnym artykule [Bartmiński 1988c]. 2. Podstawową jednostką definicyjną jest zdanie (jego równoważnik). rozmówca: przedmiot hasłowy jako adresat wypowiedzi i/lub rozmówca. stanowiący podstawę dla odtworzenia podmiotowych sposobów profilowania. (b) przedmiot hasłowy jako symbol czegoś. dla kochać .czuć itd.. modelowały sposób widzenia przedmiotu przez nosiciela kultury ludowej. + Kolekcja: z jakimi innym przedmiotami przedmiot hasłowy współwystępuje w jednym miejscu i czasie na zasadzie pełnienia jakiejś wspólnej funkcji. Tworzenie kolekcji . dla konia . jakie wykonuje (jakim podlega. takimi. ® Wygląd. (2) pozwala -jak współrzędne geograficzne na mapie -na łatwe operowanie materiałem.in. np. Wittgensteina [Pawłowski 1978. Przez adekwatność formalną rozumie się odwzorowanie w samej strukturze eksplikacji tych relacji." 16 O „SŁOWNIKU STEREOTYPÓW. skutek czegoś.jak pokazali Piaget i Wygotskij . V Q H ♦ 0 11. jego analizę i porównywanie. które w systemie leksykalno-semantycznym języka pozostają w relacji współrzędności (np. Przyjęta siatka rozróżnień semantycznych ma wartość podwójną: (i) daje wgląd w strukturę poznawczą haseł. jak i treściowym spełniały warunek adekwatności wobec badanego materiału. Obiekt: przedmiot hasłowy jako obiekt oddziaływania. opozycja może być ustalana między różnymi jednostkami. (b) przedmiot hasłowy jako miejsce lokalizacji czegoś. by zarówno w aspekcie formalnym. słońce : księżyc : gwiazdy). kohiponimy. 10. które między składnikami treści słowa ustala świadomość nosiciela języka. lecz rezultatem obserwacji stosunku zwykłego śmiertelnika do otaczającego świata. Wierzbicka 1985. ■UHiponim: hasło (hasła) podrzędne. Skutek: przedmiot hasłowy jako rezultat. Przeżycia: co przeżywa przedmiot hasłowy. np. s. Bartmiński 1990]. dla mniej typowych albo mniej częstych aspektów. Zdania definicyjne są w eksplikacjach haseł układane w zespoły jednorodne z jakiegoś punktu widzenia.] Staramy się budować eksplikacje tak. W związku ze znaczną chronologiczną rozpiętością zapisów wynikł problem wewnętrznej spójności (czy raczej niespójności) prezentowanego obrazu świata. Przewidujemy także jeden znak dodatkowy o funkcji ogólnej. 79-82] i koncepcji definicji cząstkowych. narzędzie. jak też z publikacji dawniejszych. tj. ■ Czynności. ft Hiperonim: hasło nadrzędne wobec analizowanego. wewnątrz. faset). pozwalające na łatwe wynajdywanie odnośnych fragmentów hasła. Wierzbickiej [Wierzbicka 1985] oraz w opracowaniach moskiewskiej szkoły etnolingwistycznej [Nikitina 1992. Carnapa i L. Wyszczególnione fasety mają w „Słowniku" swoje znaki graficzne. Relacja ekwiwalencji jest też sygnalizowana przy poszczególnych kategoriach. derywaty. Mieletinskiego) dobitnie ilustrują współczesne „Relacje o kosmosie" zebrane w okolicach Biłgoraja w roku 1984 przez zespół lubelski (opublikowane w „Etnolingwistyce" t. 1993. koń i samochód w praktykach wróżebnych dzieci.O „SŁOWNIKU STEREOTYPÓW. przeważnie dokonywanych w terenie (w latach 1960-1996) przez autorów i współpracowników „Słownika". rozwiniętej pod wpływem prac R. Koj 1964. a nie nazwa odnosząca się do izolowanej cechy. znalazł oparcie w pracach A. Przyczyna: przedmiot hasłowy jako przyczyna czegoś. Tokarski 1988c. (b) przedmiot hasłowy jako tło czasowe czegoś. Propozycja kategoryzacji jest oparta na żywotnej wciąż tradycji istniejącej w logice i językoznawstwie (zwłaszcza w słowotwórstwie..• . tj. Adekwatność treściowa to jakość konkretnych charakterystyk przypisywanych przedmiotowi przez tegoż nosiciela. stany.. np.ogier/walach i kobyla. Fasety i ich symbole stosowane w „Słowniku" = Nazwa z uwzględnieniem jej różnych znaczeń i odniesień. +♦ Opozycje. przekazywanych z pokolenia na pokolenie) współwystępują elementy przynależne do różnych stadiów czasowych. z jakich składa się przedmiot hasłowy. Tolstaja 1995 i in. w jakich jest) przedmiot hasłowy. „antonimy" na poziomie ponadleksykalnym (znaczeń nadda-nych). wyróżnione przez niego kategorie były wynikiem nie apriorycznej spekulacji.

Piłsudskiego z „Moskalami") mogła zostać zakończona. podajemy je w stałej kolejności: od północnego zachodu ku południowemu wschodowi (za przykładem „Słownika gwar polskich" PAN). Moskwa 1995).intensywna. Ograniczenie się do materiału polskiego wynika też z przyjętej przez nas zasady h i s t o r y z m u . Teksty te zostały na potrzeby naszego „Słownika" z całości wpisane do pamięci komputera. artykułowanych indywidualnie. Tam. kosztem mniej czytelnych nazw szczegółowych (choć i takie informacje wypadało niekiedy zachować). „Słownik" chce respektować historyczne uwarunkowania i specyfikę tradycji narodowej. Anton Hónig [1981]. Sięgnęliśmy też do pisanej poezji chłopskiej. literackim) na temat ludowych wierzeń i praktyk. Zob. Jeśli były wątpliwości z określeniem narodowej atrybucji materiałów rozstrzygaliśmy je na rzecz włączenia ich do „Słownika".O „SŁOWNIKU STEREOTYPÓW. a nie ekstensywna nadaje się tylko do materiału względnie jednorodnego.. ale głównie dlatego..-' 18 O „SŁOWNIKU STEREOTYPÓW. że kultura ludowa jest uniwersalna w stopniu znacznie wyższym niż nasza kultura narodowa. Dobrze zachowany przekaz archaicznego mitu dualistycznego o stwarzaniu świata przez dwóch kreatorów. że przyjęta metoda . „Wielkopolska" „Krakowskie". Informacje geograficzne wpisujemy też w skróty źródeł. Tołstoja (t. Jeśli w tekście zbiega się wiele metryczek. 17-23]. Przy źródłach czasopiśmienniczych wpisujemy w metryczkę rok wydania pisma. Dane cytowane z czasopism otrzymują informację geograficzną w spisie źródeł. Materiały przytaczane w „Słowniku" są zróżnicowane gatunkowo i to zróżnicowanie jest metodycznie pokazywane w części dokumentacyjnej. na której opiera się „Słownik". w których tło porównawcze dla materiału polskiego jest (skrótowo) przywoływane. język. Gatunkiem uwzględnionym najbardziej systematycznie są (i) pieśni ludowe. zestawienie Źródeł i opracowań.. z prac W. z objaśnieniami grzmotów jako strzałów oddawanych przez św. jak i niepieśniowe. Za podstawę opisu dyferencjacji gatunkowej przyjęto systematykę zawartą w książce „Folklor. Zakres geograficzny „Słownika" Pod względem geograficznym „Słownik" obejmuje cały teren etniczny polski oraz poniekąd też środowiska Polaków mieszkających poza tym terenem. Równocześnie zdajemy sobie sprawę z niemożliwości i niebezpieczeństwa izolowania tego. z zapożyczonymi z Biblii opowieściami o zatrzymaniu słońca na niebie. i czysto chrześcijańskimi obrazami nieba. Recenzent „Zeszytu próbnego SLSJ". W. co pozwoliłoby na metodyczne analizy porównawcze i kontrastywne. N.) ekscerpowano ręcznie. Cały ten zbiór liczy około dwóch milionów słowoform. nierzadko w piękny sposób. 13. dlatego niektóre (dłuższe) artykuły poprzedzamy wstępami. zwyczajów i praktyk. ludowe przekazy „wiedzy społecznie cennej" (wedle sformułowania Rocha Sulimy)." 19 s. z ziaren ziemi wydobytych z dna morza. że „Słownik" jest dziełem polonistów. Dochodzą do tego relacje badaczy (podawane w języku ogólnym. Eliasza za diabłem. 14. Zasięg etniczny „Słownika" W „Słowniku" prezentujemy materiał polski. Np. (4) opisy obrzędów. może zajrzeć do Źródeł i opracowań. bowiem dysponowaliśmy kompletną kartoteką słowoform dla pieśni i ludowych tekstów wierszowanych. 1.. Toporowa. pochodzi z zapisów drukowanych (jednym z nich były „Dzieła wszystkie" Oskara Kolberga zawierające 55 tomów materiałowych) i własnych badań terenowych zespołu etnolingwistycznego UMCS. (5) zapisy wierzeń ludowych. skąd potrzebne dane wydobywano za pomocą klucza leksykalnego. indoeuropejskiego. a słońca jako promienia z wypełnionego światłem nieba. wyobrażenie błękitu nieba jako powłoki okrywającej świat. studiów Nikity Iljicza oraz Świetlany Michajłowny Tołstojów i grupy ich współpracowników. 1-55). Przyjęliśmy w związku z tym jako zasadę datowanie zapisu poszczególnych informacji oraz szerokiego operowania kwalifikatorami gatunkowymi. gadki. w przypadku własnych materiałów terenowych (TN) podajemy rok zapisu. Iwanowa. „Podlasie" itp. preferując ogólne nazwy regionów „Kaszuby". głównie na wschodzie. że możliwe -i celowe . Zgodnie z wymogami dialektologii i folklorystyki przywiązujemy dużą wagę do lokalizacji danych. Najbliższe nam tło kulturowe słowiańskie zakreślamy korzystając z prac polskich zwłaszcza Kazimierza Moszyńskiego. by zwycięska bitwa (Sobieskiego z Turkami. Lista gatunków uwzględnionych w „Słowniku" obejmuje doraźnie tworzone ludowe wypowiedzi potoczne.byłoby opracowanie podobną metodą innych tradycji narodowych. ograniczamy się do informacji uogólnionych. co polskie. „Slavjanskaja mifologija" (1995) i innych. spotyka się tu ze schrystianizowanymi modlitwami do ognia i księżyca. Nie dlatego. W efekcie uwzględniono poza pieśniami także (2) grupę źródeł prozatorskich. Prozatorskie teksty Kolbergowskie (bajki. Potwierdza się opinia. od wspólnego dziedzictwa słowiańskiego. (3) różnego typu zapiski dialektologiczne. z obrazem Ziemi jako kuli oświetlanej przez słońce itd. I. zapisy praktyk i wierzeń i in. konieczne okazało się jednak wprowadzenie pewnych uzupełnień i modyfikacji. ale w silnym powiązaniu z tradycją. czytelnik znajdujący w dokumentacji cytat opatrzony metryczką „ZWAK 1885/IS" i zainteresowany tym. W „Słowniku" sięgnęliśmy jednak także po niekolbergowskie teksty zarówno pieśniowe. piekła i czyśćca oraz Matki Boskiej jako Jutrzenki. podkreślał jednak. skąd zapis pochodzi. Źródła i ich zróżnicowanie gatunkowe Dokumentacja. W. reprodukowane z pamięci stabilizowane teksty artystyczne (folklor w węższym sensie). gdzie podano informację o lokalizacji materiału (Pińczowskie). gdzie kwalifikatory geograficzne wprowadzają sami autorzy haseł. która stanowi prawdziwy skarbiec doniosłych kulturowo motywów. słowników „Slavjanskie drevnosti" pod red. legendy. 95-149). mające zresztą okazałe tradycje naukowe. s. poetyka" [Bartmiński 1990. Boga i Diabla. w nowszych przekazach . . zawartych w „Dziełach wszystkich" Oskara Kolberga (t. wreszcie wszystkie te tradycyjne elementy ludowej wizji świata pojawiają się razem z nowoczesnymi tłumaczeniami piorunów i błyskawic jako wyładowań elektrycznych. autora monumentalnej „Kultury ludowej Słowian" oraz gruntownych publikacji etnolingwistycznej szkoły moskiewskiej. 12. chrześcijańskiego.

Potrzebę słownika formuł akcentował Czesław Hernas na konferencji folklorystyki słowiańskiej w Warszawie w r. dyngusowe.zaczęto gromadzić kartotekę polskich pieśni ludowych (zebrano ponad 60 tys. Wierzenia i praktyki. anegdot. jeśli nie wchodzą wprost do znaczenia (jak w przypadku kukułki. s. niejednokrotnie uzyskiwanych z pomocą kwestionariusza. Zróżnicowanie źródeł pozwoliło pokazać specyfikę poszczególnych gatunków folkloru.rozpoczęto dyskusję nad pojęciem formuły. rymowanki i wyliczanki dziecięce. równocześnie dialektolodzy badający porównawczo gwary i folklor zwracali uwagę na to. zamówienia i zaklęcia. Realizacja przechodziła kilka etapów i owocowała nowymi problemami i inicjatywami. czego rezultatem był cykl artykułów opublikowanych na lamach „Literatury Ludowej". potem formy poezji magicznej: zamawiania. kolejno ukazały się: tłumaczenie fragmentu książki Alberta B. listy z nieba. rymowane przepowiednie pogody (bardzo liczne przepowiednie nierymowane podajemy skrótowo w eksplikacji)." O „SŁOWNIKU STEREOTYPÓW. niepokazywanie palcem [Niebrzegowska 1986]. weselne. Kolejność gatunków w dokumentacji jest względnie stalą. testamenty. formuły witania i żegnania. Stosowana do zapisu kursywa wyróżnia wszystko. Rozpoczął go artykuł Czesława Hernasa. Jego realizację rozpoczęto w Instytucie Filologii Polskiej UMCS w ramach Centralnego Programu Badań Podstawowych (a ściślej tematu „Polska kultura narodowa. W nazewnictwie gatunków idziemy generalnie za tradycją. Poświęcono temu osobny zeszyt „Literatury Ludowej" (4-6 z roku 1979). zapustne. Czesława Hernasa. w latach 1976 1990. a z kolei antropomorficzne przedstawienia słońca czy księżyca są wyróżnikiem baśni. ze względów praktycznych. a nie metaforycznie. formach podawczych Krzysztof Stępnik.. w którym o założeniach systematyki de-skryptorowej tekstów folkloru pisał Jerzy Bartmiński. Dalej zestawiamy motywy wydobyte z prozy ludowej: baśni magicznych. Dwa końcowe bloki to gwarowe relacje potoczne (są to przeważnie własne zapisy autorów uzyskiwane w toku wywiadów terenowych) i pisana poezja chłopska. Po pierwsze . potem przez prof. Swiatomir Ząbek. dąbrowa) i w znaczeniach słów. łączono w dokumentacji zapisy różnych gatunków.. Lorda. ważne kulturowo zestawienia symboliczne konia i słońca czy dębu i słońca.20 O „SŁOWNIKU STEREOTYPÓW. Na ile dopuszczał to badany materiał. Praca ta trwała 7 lat. a zestawienia takie jak „święte dęby" pojawiają się głównie w przekazach z drugiej ręki itd. kart ze zbiorów drukowanych i ponad 10 tys.. w samym słownictwie (nadobna dziewczyna. które miały swoje interesujące konsekwencje na gruncie badań folklorystycznych i językoznawczych [Crzegorczykowa 1995). Pierwotnie miał to być słownik języka pieśni ludowych. W porozumieniu z Jerzym Woronczakiem z Uniwersytetu Wrocławskiego Swiatomir Ząbek opracował system kodowania tekstów w pamięci komputera (Odra 1204. Tytułem przykładu można wskazać. Po drugie . że animistyczne pojmowanie słońca było w tradycji ludowej traktowane mitologicznie. potem R-32. przysłowie. Kolberga (około 25 tysięcy jednostek) wedle tegoż systemu zakodowali Jerzy Bartmiński i Urszula Ma-jer-Baranowska. że zbiorowe wierzenia jako elementy społecznej wiedzy o świecie mieszczą się w ramie do-świadczeniowej znaczeń językowych i są relewantne dla rozumienia przekazów językowych. przyjmujemy jednak. daje się do końca rozstrzygnąć dopiero na tle obowiązujących zwyczajowo nakazów zachowywania się wobec słońca z szacunkiem należnym osobom żywym. wrony koń.formuł pieśniowych. o rejonach folklorystycznych . a ściślej mówiąc . wiersze nagrobne. toasty. a więc tego. przekleństwa. na ile serio przypisuje się słońcu cechę żywotności. po nich teksty z dialogów i widowisk oraz przemowy (noworoczne. bociana. Tylko w opowiadaniach ludowych pojawia się zmora. tylko w folklorze dziecięcym funkcjonuje zestawienie słońca z biedronką (bożą krówką). 5]. obrzędowych (dorocznych i rodzinnych) i nieobrzędowych.Jan Adamowski i Grażyna Żuraw.Zenon Koter. pogrzebowe). Dało to podstawę do wprowadzenia pojęcia poetyckiego interdialektu [Bartmiński 1973a. osiki). mitów kosmo-gonicznych i bajek ajtiologicznych. Na potrzeby tak pomyślanego słownika wykonano dwie prace zespołowe. 1966 i w „Stówie wstępnym" do zeszytu próbnego [SLSJ 1980. tematach i ich zapisywaniu . o sposobie zapisywania metryk pieśni . używanych przygodnie. opowieści wierzeniowych i wspomnieniowych.Jerzy Sierociuk.Jadwiga Jagiełło. Dopiero na tle obowiązujących zachowań widać." 2] 15. petit) komentarzy. Całość pieśni i wierszy z „Ludu" O.. o sytuacji wykonawczej . „O formule" ■ . zawiera wiele swoistości min. o strukturze metrycznej -Grażyna Murich. jak zagadka. że tylko w zagadkach pojawiły się archaiczne. Może najbardziej kontrowersyjne jest uwzględnienie zapisów etnograficznych. co pochodzi od samych badaczy i redaktorów. ostatecznie wszystkie dane przeniesiono na IBM 4381). Np. Z historii „Słownika" Materiał w przyjętych grupach gatunkowych jest przytaczany i zestawiany wedle motywów i ich wariantów.Jolanta Ługowska. przedstawi! możliwości wykorzystania dla celów kartoteki komputerowych technik wyszukiwania informacji. Dokonujemy tylko nieznacznej normalizacji (rezygnujemy z nazw niejasnych. to. że język pieśni jest inny niż potoczna gwara.Bożena Wachowska. która dusi konie. jej tendencje rozwojowe i percepcja" koordynowanego przez Uniwersytet Wrocławski i kierowanego najpierw przez prof. a na 8-bitową taśmę komputerową wpisała Anna Marciszuk.. „O przystosowywaniu formuły poetyckiej" (LL 3/75). Na początku umieszczamy „małe formy".Leon Koj. złorzeczenia i przysięgi. co wyszło „z ust ludu". instrukcje magiczne. o możliwościach logicznego opisu funkcji wyrażeń językowych . itp. mogą w nich być obecne jako czynnik motywujący i interpretujący. kierownik Zakładu Metod Numerycznych UMCS. o postaciach pieśniowych . tzw. jak „klechda"). nazwach gatunków pieśniowych . o cechach muzycznych . Mieczysława Klimowicza). Pomysł słownika powstał w środowisku lubelskim na początku lat siedemdziesiątych jako rezultat współpracy dialektologów i folklorystów.Maria Woźniakiewicz-Dziadosz. z udziałem Grażyny Zuraw(-Bączkowskiej) i Małgorzaty Mazurkiewicz(-13rzozowskiej).Feliks Czyżewski. streszczeń itp. 1973b]. omówień. z własnych zapisów terenowych) i przygotowano zasady jej opracowania. proroctwa.. podań i legend. Kontroli poprawności zapisu dokonano zespołowo. modlitwy i modlitewki. od podawanych inną czcionką (antykwa. do czego należało np. o różnych rozumieniach incipitu . W kolejności idzie liczna i zróżnicowana grupa pieśni ludowych.

Urszula Majer. 124]." 2. Bartmiński. s. „Z zagadnień formuły w polskiej pieśni ludowej". Leona Koja. 371).in. problematem humanistycznym.. Bączkowska 1988. które stanowiły cenną intelektualną pomoc dla autorów.Jadwiga Chodukiewicz. Jana Adamowskiego. s. „rozmaryn" . Jako pierwszy Anton Hónig dał obszerne omówienie opublikowane w Heidelbergu. Wanda Budziszewska. Nikita i Swjetłana Tołstojowie wypowiedzieli opinię. Czesław Kosyl. kończące się słowami: „Słownik wird sicher ais Vorbild fur ahnliche Arbeiten in der Folklore anderer Sprachgemeinschaften dienen" [Hónig 1980]. Na całość złożyły się nadto . że rozpoczęte opracowanie. najbardziej wiarygodny klucz do zrozumienia chłopskiego świata.5 (LL 4-5/75) z komentarzami Wiesława Krajki (LL 4-5/75) i Jerzego Bartmińskiego (LL 6/75). w którym zgłosił szereg postulatów szczegółowych i stwierdził. Andrzeja Lewickiego. Jerzy Woronczak. czego efektem jest seria artykułów analitycznych [Adamowski 1989.na kolejnych etapach jego realizacji . 1990. Zygmunt Saloni. aż po Tadeusza Nowaka. Jerzy Reichan i Marian Kucała). — 27 II 1982: dyskusja w pracowni etnolingwistycznej w Lublinie z udziałem Andrzeja Bogusławskiego. 16]. indeks wyrazów kluczowych oraz „Słowo wstępne" Czesława Hernasa. napisanych przez członków zespołu słownikowego („talar" . że „nie o gwary tu idzie. Marian Kucała.22 O „SŁOWNIKU STEREOTYPÓW. dosłuchać się jakby zatajonych pytań o formę i sens tej egzystencji. Halina Pelcowa). Mieczysław Szymczak). Jerzy Reichan. „kochać" . Wszystkim recenzentom i uczestnikom dyskusji za ich sugestie i uwagi krytyczne. Maria Honowska. Andrzej M.wypowiada! się Roch Sulima [1975. (LL 1/77). Roch Sulima) rozszerzono pierwotny projekt badania formuł pieśniowych na inne gatunki folkloru i zdecydowano się na ujęcie szersze. że „«Słownik» svidetelstvujet. „kukułka" . Jan Adamowski. W latach 1984-1995 tematyka słownika etnolingwistycznego była dyskutowana zwłaszcza na konferencjach w Karpaczu i Kazimierzu w ramach ogólnopolskiego konwersatorium „Język a kultura". — 15 XI 1982: zebranie w Pracowni Poetyki Teoretycznej IBL PAN w Warszawie (z udziałem Marii Renaty Mayenowej. Kozioł . s. Bartmińskiego („gwiazda" . ale też stać się mogą niewygasającą szansą «uźródlania» (w Norwidowskim sensie) polszczyzny. mogą służyć za najdogodniejszy. 1991. kiedy tradycja ludowa będzie już tylko dostępna «w słowie*. „słońce" i „koń" . Bartmińskiego „Założenia teoretyczne słownika" oraz 11 artykułów hasłowych. współautor hasła). który wyraził nadzieję. magistrantów J. „niezwykle śmiały eksperyment leksykograficzny. z których najbardziej owocne były: — 15 I 1980: zebranie Zakładu Języka Polskiego UMCS (wypowiadali się: Teresa Skubalanka. potrafi także umożliwić pełniejszy kontakt z odległą tradycją literatury polskiej od Reja i Kochanowskiego. Michał Lesiów. „Z badań nad formułą". Stanisław Urbańczyk. przysparzają sporo pomyłek i kłopotów interpretacyjnych. przywołującym pierwotne ((zapisy myśli» zarówno dla badań analitycznych nad dziejami różnych dawnych nurtów twórczości. wtopionych weń treściach chrześcijańskiego sacrum." [Sulima 1990.Jan Ada-mowski. potem artykuły Anny Brzozowskiej-Krajki i Wiesława Krajki. że „zasadnicza idea «Słownika» jest bardzo dobra" [Bogusławski 1988]. Zenon Sobierajski. 1990.instrukcja redakcyjna. (LL 3/76). „Archaizmy leksykalne pieśni ludowych a problematyka formuły" (LL 4-5/77). omówienie tomu dała też Ivanka Gugulanova w „Sypostavitelno ezikoznanie" 3/86.. Zeszyt próbny spotkał się z żywym przyjęciem w kraju i za granicą. — 26 II 1980: dyskusja na posiedzeniu Komitetu Językoznawstwa PAN w Krakowie (głos zabierali: Hanna Popowska-Taborska. należą się od autorów „Słownika" słowa serdecznej wdzięczności. który komentując zamierzenia autorów trafnie zauważył. zawierał prezentację koncepcji dzieła w artykule J. s. Po trzyletnich dyskusjach toczonych we Wrocławiu z badaczami kultury. Józef Wierzchowski. Bartmiński.Grażyna Żuraw). o podstawowe wartości kultury chłopskiej. „Słownik ludowych stereotypów językowych" [SLSJ 1980]. (LL 4-5/76).Jerzy Bartmiński. Rocha Sulimy. Roch Sulima wskazywał też na szerszą przydatność opracowania: „Kiedyś. Maria Wojtak. 92-94 (Sofia). zawarte w słowniku jej inskrypcje. Maria Zarębina. Anna Pajdzińska. 1992. a dziś krytyka literackiego.Jolanta Puch. „O formule bajki". Trudno by było samym autorom „Słownika" ująć trafniej istotę ich zamierzeń.Ryszard Tokarski. Lewicki poddał wnikliwej analizie siatkę proponowanych kategorii semantycznych i stwierdził ogólnie. Janusz Siatkowski." [Sulima 1990. wydany w roku 1980 we Wrocławiu pt.. wydany w nakładzie 300 egzemplarzy techniką małej poligrafii. Słownik taki może więc mieć zupełnie praktyczne zastosowania w warsztacie literaturoznawcy. „matka" -Jadwiga Jagiełło. Niebrzegowska 1994. Kilkakrotnie o „Słowniku" . 124] Koncepcję „Słownika" .po wydaniu zeszytu próbnego . Lewicki. Jolanty Ługowskiej. Stanisław Skorupka. Jerzego Sierociuka. Jego zdaniem w wywodach autorów haseł i równolegle publikowanych rozprawach etnolingwistycznych „nietrudno dosluchać się żywego pulsu problemów egzystencji. o formirovanii novogo sintetićeskogo etnolingvistićesko-folklornogo iii etnokulturnogo źanra v slavjanskoj leksikografii" [Tolstye 1993. że „jest' to próba opracowania słownika nowego typu". „wół" Jerzy Sierociuk. jak dla badań nad dzisiejszą potoczną polszczyzną i dzisiejszą twórczością". Bożena Rejakowa. „stanie się podstawowym odniesieniem komparatystycznym. O „SŁOWNIKU STEREOTYPÓW. W tym duchu został przygotowany zeszyt próbny. Andrzej M. s. ale o humanistyczne intuicje. Czesław Hernas. Władysław Lubaszewski. „kukułka" . nawet zbyt śmiały jak na aktualny poziom opracowania semantyki" [Lewicki 1984]. o symbole kulturowe".Irena Kosylowa) i zaproszonych do współpracy naukowców („brat" . przydatność „Słownika" dla celów systematyki tekstów folkloru podkreślała Helena Kapełuś (w „Roczniku Literackim" 1980. Jerzy Sierociuk. która nie jest tu tylko przedmiotem opisu. którego wiersze bez wiedzy o ((symbolizmie* ludowej kultury. — 12 V 1984: zebranie w Komisji Leksykograficznej Komitetu Językoznawstwa PAN w Warszawie (w dyskusji głos zabrali: Mieczysław Szymczak. Koper 1993. 1994. przez Mickiewicza i Leśmiana.Czesław Kosyl. Stanisław Grabias.. ale hierarchią ludzkich wartości. antropologiczno-językowe. Józef Kość. literatury i folkloru (uczestniczyli w nich m. Zeszyt próbny. Jadwigi Jagiełło). Andrzej Bogusławski przesłał obszerny list. Elżbiety Janus.prezentowano i dyskutowano na kilku zebraniach naukowych. spis źródeł i skrótów. Michała Łesiowa). Mazurkiewicz-Brzozow-ska 1993. „hej" . Henryk Borek. 1992]. 1995.

Znaczący udział w pracach słownikowych mieli studenci polonistyki UMCS. G. 1984).. Monika Zuk (zatrudniona od r. Henryk Kardela. Osobne podziękowanie należy się recenzentom tego tomu. 1960 archiwum etnolingwistyczne (obecnie obejmuje ono ponad tysiąc taśm magnetofonowych i vi-deokaset. Bączkowskiej. Urszuli Majer-Baranowskiej . ale też bliższych i dalszych współpracowników: Feliksa Czyżewskiego . Joanny Szadury . „O semantyce góry". Bartmińskiego i S. Majer-Baranowska. Ireneusz Karolak.„słońce". 1993a. „Gość w czerwnym płaszczu". 1989b. 1994b. Mackiewicz 1990a. Wojewódzki Dom Kultury w Lublinie. Osobną a ważną część materiałów „Słownika" stanowią teksty ustnego sennika ludowego. Grażyna Bączkowska.M. a także teoretycznych i metodologicznych [Bartmiński 1984.„osika".„kot". Do dyskusji włączyli się także logicy [Muszyński 1988. 1990b. wykraczającego jednak poza ramy wstępu do „Słownika". temat „Polska kultura narodowa. 1985. których zbieranie rozpoczęto w 1974 roku (Bartmiński. Znaczącym momentem w pracach nad „Słownikiem" było uzyskanie grantu KBN (na lata 1993 1995) i podjęcie w tymże roku 1993 kosztownej decyzji o zmianie układu materiału w części dokumentacyjnej. 1985). 1988b.Czesław Kosyl. Aneks. Dobrosława Wę-żowicz-Ziółkowska. 1989. jej tendencje rozwojowe i percepcja". Donat Niewiadomski. z udziałem pracowników UMCS i instytucji współpracujących (Instytut Sztuki PAN.Lewickiego prac nad „Słownikiem" nie można było prowadzić bez dość gruntownej zmiany teorii i metodologii semantycznej. Zbiorową prezentacją dojrzewającej nowej koncepcji „Słownika" był cykl artykułów w lubelskim „Akcencie" (nr 26 z roku 1986). 1. Anna Koper (zatrudniona od r. Jolanty Mackiewicz . Prace o profilowaniu zebrano i wydano osobno [Bartmiński 1993c] Pojęcie profilowania zainicjowane w zeszycie próbnym [SLS. stereotyp i prototyp. Majer-Baranowska 1988. Małgorzata Mazurkiewicz. pozwoliło z kolei rozszerzyć metodę wypracowaną dla słownika stereotypów ludowych na słownictwo aksjologiczne polszczyzny ogólnej [Grzegorczykowa 1995]). Jana Adamowskiego „miedza". Andrzej M. „Ziemia-materia aktów stwarzania"." ______________________25 1989. z których większość uwzględniliśmy przygotowując ostateczną wersję tekstu. psycholog Piotr Brzozowski.metafora czy mit?". Marii Kozioł . Jan Adamowski. Maria Kozioł. Masłowska 1990. tu referować nie będziemy." O „SŁOWNIKU STEREOTYPÓW. 1994a. „Kamień . z których nagrano teksty).J 1980]. publikowane w niej hasła próbne pisane były nie tylko przez członków zespołu słownikowego (jak Grażyny Bączkowskiej „korowaj" i „pan miody". Porad i konsultacji udzielali liczni pracownicy. 1990. Prace nad „Słownikiem" w latach 1976-1990 były finansowane ze środków Centralnego Programu Badań Podstawowych. „Ludowy duch wiatru". językowy obraz świata. Niebrzegow-ska 1990a. 1988d. Andrzejowi M. Na potrzeby „Słownika" została zgromadzona kilkudziesięciotysięczna kartoteka cytatów wypisanych ręcznie ze źródeł drukowanych. Stanisława Niebrzegowska (zatrudniona od r. Bączkowska. 1995]. Tego ostatniego (bardzo interesującego) wątku tematycznego. „Kochankowie z kalinowego lasu"). Z równoległego seminarium bibliote-koznawczego wywodzą się Artur Drozdowski i Beata Maksymiuk. neofilologowie Maciej Abramowicz. Niebrzegowska 1990b. Wykonano łącznie prawie setkę prac. w latach 1988-1996).dzieło Boga czy diabelska sprawka". Rozbudowano zaczęte w r. Kardela 1988.. 1995. Stanisława Niebrzegowska. Janusza Anusiewicza . „ląd". Pajdzińska 1990. Szadura 1993. zob. . spis miejscowości. Tokarski 1988a. „Deszcz i jego zapładniająca funkcja". Bartmińskiego o „Słowniku" i etnolingwistyce. Mazurkiewicz-Brzozowska 1987. o których dane zob. zwłaszcza poloniści . Równolegle z analizami i pracami teoretycznymi postępowało zbieranie materiałów terenowych do „Słownika". gromadzeniu materiałów do słownika i publikowaniu artykułów próbnych zaczęto w roku 1988 wydawać „Etnolingwistykę" (7 tomów. 1993. Stanisławy Niebrzegowskiej „nów".„zmora".. 1993. uczestniczący w seminarium magisterskim Jerzego Bartmińskiego w latach 1976-1995. na który złożyły się następujące szkice: U. 1990b. 147-171).24 O „SŁOWNIKU STEREOTYPÓW. 1991. Wymagało to przebudowania wielu gotowych już haseł i opóźniło zakończenie prac nad pierwszym tomem „Słownika". profilowanie pojęć. Tokarski 1986. zwłaszcza takich jak konotacja. 1994] i psychologowie [Brzozowski 1991]. 1987. 1992. Bart-miński. Małgorzaty Mazurkiewicz „marmur". Całość została poprzedzona szkicem J. Adamowskiego i G. Od r. od 1993 jest studentką studium doktoranckiego IFP UMCS). „Etnolingwistyka" t.„strzygoń". 1989a. Najbogatszy zbiór ludowych wykładni snów z różnych regionów Polski i gruntowną analizę semantyczną sennika przygotowała Stanisława Niebrzegowska [1995]. Alicja Semczuk. W pracy zespołu słownikowego znaczący udział mieli w swoim czasie Anna Marciszuk. W pracach tych pokazywano różne warianty i możliwe zastosowania proponowanych pojęć. która wpisała teksty Kolbergowskie do pamięci komputera (1979-1985) i przejściowo Jerzy Sierociuk (1976-1982). Lewicki. 1990a.„płacz". 1994). 1985 było ono prowadzone wspólnie z drem Janem Adamowskim i pracownikami zespołu słownikowego. a rozwijane w nawiązaniu do prac Anny Wierzbickiej [Wierzbicka 1985]. Lewickiemu. za szereg cennych uwag i sugestii. a w latach 1993-1995 ze środków KBN (grant nr 1 P 10204304). wiedza językowa. 1978).„popiół"). Grzegorczykowa 1988.. Bowiem zgodnie z przewidywaniami A. Z myślą o dyskutowaniu problemów teoretycznych semantyki. Małgorzata Mazurkiewicz-Brzozowska (zatrudniona od r. s. „gościniec". 1989a. mianowicie przyjęcie zasady układu gatunkowego (zastosowanego po raz pierwszy w artykule J. Mazurkiewicz-Brzozowska 1988a. 1995). 1988c. 1995. logicy Leon Koj i Zbysław Muszyński. 1995. punkt 17. 1988b]. 1993. Marzeny Marczewskiej . 1993. Adamowski. Donata Niewiadomskiego „jajko" i „ziarno". perspektywa interpretacyjna. prof. 1989b. Niebrzegowskiej o „słońcu" w „Etnolingwistyce" t. Ryszard Tokarski i Jerzy Woronczak. Jednakże praca nad koncepcją słownika została w tym momencie uznana za zakończoną. 1993b. wszyscy członkowie zespołu przeszli przez to seminarium: Urszula Majer-Baranowska (zatrudniona od r. zob. których nazwiska już wymieniano wielokrotnie. która uzupełniła dane przygotowane komputerowo. Jerzego Bartmińskiego i Stanisławy Niebrzegowskicj .„morze". Joanna Szadura (zatrudniona od r. Marianowi Kucale i prof. Z wyjątkiem J. Muzykologiem po KUL-u jest Anna Michalec. Centrum Kultury i Sztuki w Siedlcach) oraz studentów. 1989). „«Slońce raduje się» .

Formy obecności sacrum w folklorze._______ O „SŁOWNIKU STEREOTYPÓW. Basaja i D. M. pod red. [w:] Tekst w kontekście. 1994. 169-183. Archaizmy leksykalne w polskim folklorze wierszowanym. 1987. Logika pragmatyczna. Sakralizacja przestrzeni w polskiej kulturze ludowej. Ed. Stereotyp jako przedmiot lingwistyki. 1980. [w:] Tekst ustny. Rytel. Wrocław. [w:] JOS. Wrocław. Maciej Abramowicz i Jerzy Bartmiński. Polański. -. s. La collection dans la structure thematiąue du teite orał. text orał. 71-83. Bartmiń-skiego. 1995. s. Lublin 1982. Założenia ogólne. Wyd. [w:] ODiD. 9-19. 7-11. s. [w:] Philologia Slayica. Zwierzęta. Niebrzegowska Stanisława 1995. Procesy modernizacyjne w języku polskiego folkloru wierszowanego. 1980. s. VI. O profilowaniu znaczeń w słowniku etnolingwistycznym. 1990. 1993c. Folklor. 1989b. 1994. „Etnolingwistyka" t. 7-36. [roz prawa doktorska]. 1990. Kulturowe funkcje miedzy. 269-275. pod red. ptaki i rośliny w relacjach ludowych. -. Z badań nad segmentacją tekstu pieśni ludowej. 1988d. [w:] Z problemów frazeologii polskiej i słowiańskiej III. 231 ss. Zestawienia typu srebro złoto. s. s. 1988b. 49-58. 2. Lublin. 12-20. Warszawa. s. Słowo wstępne. s. Abramowicza i J. T. 1995. 169-192. s. Tolstogo. 1989b. „Etnolingwistyka" t. 1986. Tradycyjne nazewnictwo gatunkowe folkloru wierszowanego. R. 1981a. 25-53. Wrocław. [wersja polska pt. s. 1986. 286 ss. 40-47. 5-12. Talar. 9-19. Seria V. 1993b. Wrocław 1990. Prace ofiarowane Czesławowi Hemasowi. Ossolineum. „Akcent" nr 4. Definicja kognitywna jako narzędzie opisu konotacji. 1992. 155-174]. 1973b. [w:] SLSJ. s. 1980b. —. 1987a. 6. s. LL nr 4-6. Gościniec 'droga' w wierszowanym folklorze polskim. 65-82. 1993a. [w:] SLSJ. -. 83-94. 11-34. V.] Zofia Kozłowska i Andrzej Markowski. s. Bartmiński Jerzy. „Etnolingwistyka" t. 139-141. s. [w:] Ludowość dawniej i dziś. Koń. Wybór prac. Gatunek tekstu a znaczenie słowa [ n a materiale folkloru polskiego).." 16. 5. O procesie formowania się inlerdialektu poetyckiego w języku polskiego folkloru. Warszawa. Apresjan Ju. 167-196. Żuraw Grażyna. s. O nowszym słownictwie w języku polskiego folkloru wierszowanego. „Annales UMCS". pod red. s. 1989a. [z ros. O uogólnianiu znaczeń wyrazów w pieśni ludowej. 7. 381 ss. pod red. Wrocław. s.. „Annales UMCS". J.. 1991. Marek Graszewicz i Jacek Kolbuszewski. t. Ajdukiewicz Kazimierz 1965. s. Górskiego i J. [w:] Konotacja. 6. red. s. vol. s. s. 119-144. Folklore. Moskva. „Polska Sztuka Ludowa" nr 4. Krzyżanowskiego. s. 2. 204-212. Lublin. 1978. Kolekcja w strukturze tematycznej tekstu ustnego. 1979. język. ojciec matka w polskiej pieśni ludowej. „Polska Sztuka Ludowa" z. 1980c. 1-4. Wrocław.. 343-350. 47. Lublin. Studia folklorystyczne. 1. vol. Lublin. 1985. s. 135-178. język. sectio FF. s. —. s. 231-239. Dobrzyńska. K 70-letiju akademika N. [w:] Tekst ustny . ZNiO. 16-22. 79-97. 1982. 1981b. s. Założenia teoretyczne słownika. 1. Wokół ludowego pojmowania ładu świata. . sectio FF. 121-124. s. [w:] Literary Studies in Poland. Katowice 1981. „Etnolingwistyka" t. red. [w:] Kultura. 1984. Bartmiński. poetyka. folklor. s. 159. Walińskiego. 197-211. 360-373. 4. 20-31. Semantyka leksykalna. Uwagi na marginesie biłgorajskich relacji o kosmosie. folklor. 226 ss. red. 1981. 56-66. t. Stan prac nad „Słownikiem etnolingwistycznym". 25-33. 79-82. 1988. Dół w ludowym obrazie świata (pochodzenie i lokatywność). -. „Etnoligwistyka" t. 157-172. pod red. [w:] Słownictwo w opisie języka. Bartminscy Izabela i Jerzy. Srorice [w:] SLSJ. Synonimiczne środki języka. —. s. s. K. [w:] Język a kultura t. LL nr 4-5. zestawił J. W. ZNiO." ____________________________ 27 26 O „SŁOWNIKU STEREOTYPÓW. UMCS. 1988c. 2. przeł. O pwfilowantu i profilach raz jeszcze. 2. s. 1973a. 1978. Profilowanie pojęć. 1988a. [w:] FSR. [w:] Z polskich studiów slawistycznych. -. -. Lublin. Bartmińskiego. [w:] Pojęcie derywacji w lingwistyce. red. „Etnolingwistyka" t. Czym zajmuje się etnolingwistyka? „Akcent" nr 4(26). Co się myśli to się przyśni. s. O języku folkloru. O słownictwie folkloru w związku z nowym słownikiem gwarowym. 1987b. VIII. Niebo się wstydzi. 1967. M. s. 205-230. Językowy portret „lądu" w polskiej kulturze ludowej. O losach archaizmów w folklorze. Definicja leksykograficzna a opis języka.teite orał. [w:] Literatura popularna. Językowe sposoby porządkowania świata. 1980a. 62. Lublin. I. [w:] FSR. ZNiO. Słownik ludowych stereotypów językowych. „Etno lingwistyka" t. s. Archaizmy leksykalne pieśni ludowych a problematyka formuły. 77-102. Bartmiński Jerzy. O interpretacji obrazów w senniku ludowym. Naiwny obraz świata a leksykografia. „Język Polski" R. 53-63. 237-257. O semantyce góry (w związku z kategorią lokatywności). 1977. s. [w:] SLSJ. 241 ss. literatura. s. O derywacji stylistycznej. Gwam ludowa w funkcji języka artystycznego. Hanna Dziechcińska. s. Nawrockiego i M. Bibliografia prac związanych z przygotowaniem „Słownika" (wybór) Adamowski Jan. 1989a. Lublin. Ossolineum 1981. Dtctionnaire ethno-linguistiąue polonais.. Katowice. s. s. s. „Etnolingwistyka" t. 96-106. 339-347.

1990. s. s. J. Nikitina Serafima J. Jazyk i nawdnaja kultura. Kruk w polskiej kulturze ludowej. Sacrum chrześcijańskie w inicjalnych rytach orki i siewu. 5. 7-28. Drogie kamienie w ludowym językowym obrazie świata. Człowiek w definicji znaczeniowej słowa. I. 149-155]. Sierociuk Jerzy.. Wrocław 1980. —. „Etnolingwistyka" t. „Etnolingwistyka" t. rozdz. Tolstaja Svetlana M. Nów polskiej kulturze ludowej i gwarach. 1993. Perspektywa interpretacyjna a znaczenie słowa. s. Ot pogovorki do skazki. 82-91. 43-46. Wół. Tolstogo. s. 81-96. „Etnolingwistyka" t. [w:] SLSJ. Warszawa. s. s. s. 1994c. Ziemia . 1995. 47-76. Lublin. 61-72. Moskva. TL nr 3-4. Puzyniny i J. 1993. wyd. 1986-1996. TL = „Twórczość Ludowa. Stanisław Weremczuk. Ustnaja nawdnaja kultura i jazykovoe soznanie. Warszawa.. s. 1988a. s. O „SŁOWNIKU STEREOTYPÓW. 61-72 [w przedrukowanym bez zmian tomie 1991. Kwartalnik Stowarzyszenia Twórców Ludowych". pod red. Tworzenie pojęć i definiowanie w naukach humanistycznych. I. „Etnolingwistyka" t. —. I{osmos w senniku ludowym. Polański Kazimierz (red. Niewiadomski Donat. 73-82. 147-166. s. 1989a. [w:] Język a kultura. 1975. SLSJ 1980 = Słownik ludowych stereotypów językowych. Lublin. Etnolingyistika v Lublini. Sulima Roch. Słownik i semantyka. Mind. Semantyka jajka w rytach orki i siewu. 1978. i Svetlana M. 165-183 [w tomie przedrukowanym bez zmian w r. Bartmińskiego i Małgorzaty Mazurkiewicz-Brzozowskiej. Moskva. —.. s. Lublin 1993. Ryszard Tokarski. 6. Puzyniny i J. 2. „Etnolingwistyka" t. UMCS. 1983. J. Lublin 1993. s.metafora czy mit? „Akcent" nr 26. —. —. s. Szadura Joanna. 1986. 1994b. s. —. Press. 131-140. —. 123-126. 1994a. 115-126]. 1978. s. s. Niebrzegowska Stanisława. —. Permiakov G. nacz. —. Marmur. 59-68.materia aktów stwarzania. —. Słowa. —. sny. 1988b. 4. 1985. t. 1990. —. pod red. Dwa spojrzenia na pracę. 83-103. Gajdy. 1992b. 1992. RAN. S. Hasło do SSiSL. 1-5. 1991. naukowym Jerzego Bartmińskiego. Metajazyki opisanija folklomoj leksiki i naucnoj terminologii. 37-48. Studia leksykalno-semantyczne 1. 61 -69. —. Tokarski Ryszard. pod red. Lublin 1995.. 1980—. 1. —. —. Pajdzińska Anna. Praca. 7. s. Ludowe wyobrażenia o zaćmieniu księżyca. 71-77. s. J. 1980. s. 1977. Language and Reality. 36-38. 400 ss. A-G. O zadaćach etnolingvistićeskogo izućenija Polesja. s. Potoczne konotacje słowa a znaczenia symboliczne w senniku ludowym. 1. 1988c. s. Wrocław. Antropocentryzm frazeologii potocznej. Tołstoj Nikita Iljić (red. 1980. [w:] Język a kultura t. 1991. Tolstye Nikita I. „Etnolingwistyka" t. 1989. 55-73. „Etnolingwistyka" t. —." S • i —. Założenia i problemy semantyki obiektywistycznej. Rozmaryn. O podmiotowym. —. —. s. 1995. Praca i sacrum w polszczyźnie ludowej. 1991 s. Anusiewicza i J. s. 1991 s. „Przegląd Humanistyczny" nr 3-4. czyli o trzech aspektach znaczenia komunikacyjnego. . Putnam Hilary. s. s. Dwie wersje artykułu hasłowego do SLSJ. Bartmińskiego. NW = Nazwy wartości. „Etnolingwistyka" t. s. Sennik jako gatunek polskiego folkloru. —. Wyd. s. Tołstoj Nikita Iljić. Etnolingyistićeskij slovar'. 275 ss. [w:] Konotacja. Pawluczuk Włodzimierz. [w:] FSR. 181-194. nr 1-2. 59-62. —. przygotował zespół pod kier. —. [w:] Polesskij etnolingyistićeskij sbornik. „Etnolingwistyka" t. Brat. t.. 1990a. 133-146. red. s. TL nr 1-2. Popiół. red. s. 1980. Muszyński Zbysław. red. 3-21. Józef Styk. [w:] Systematyzacja pojęć w stylistyce. —. 276 ss. 129-146. 1. Sennik ustny a pisany. [w:] NW. pod red. s.. J. 4 i 6. Folklor i literatura. 1990a. s. 1990b. Zakład Wydawniczy FA ZMW „Galicja". s. 145-163. Puch Jolanta. ODiD = O definicjach i definiowaniu. 526 ss. Moskva. [vv:]ODiD.). Żywioł i forma. 1992. Słowo i etos. słowniki i „wypisy" z Miłosza. Oćerki po slaujanskoj mifologii i etnolingyistike. LL nr 1. 67-74. 1989b. 45-52]. Moskva. Z badań nad sennikiem ustnym. —. 1993. Slavjanskie drevnosti. N. 35-54. 1988b. Moskva. Z zagadnień formuły w polskiej pieśni ludowej. Zeszyt próbny. pod red. „Akcent" nr 26. N. Warszawa. Cambridge Univ.). 2. 1970. Wybrane warianty znaczenia słowa we współczesnej polszczyźnie i ich struktura kognitywna. [w:] SLSJ. 1993. „Regiony" nr 3. 251-262. Opole. Wrocław. [w:] SLSJ. 13-27. s. —. 3. TL. Jerzy Bartmiński. Wrocław. —. 1995. Słownik generatywny czasowników polskich. [rozprawa doktorska]. [w toinie przedrukowanym bez zmian w r. 3. „Etnolingwistyka" t. „Etnolingwistyka" t. Moskva. Słońce się raduje . Zametki po obścej teorii kliśe. 1993. 1989a. 1992a. Bartmińskiego. 37-39. s. Moskva. s. —. pod red. Pawłowski Tadeusz.30_________________ O „SŁOWNIKU STEREOTYPÓW■■■. LL nr 3. UMCS.. 2. „Slavjanovedenic". wstęp Czesław Hernas. s. 2. 47-59. 3-15. Konotacje jako składnik treści słowa. 1994. 2. Kraków. Semantyka ziarna w inicjalnych rytach siewnych. 6. 1995. Sonmk kak źanr polskogo folkloru. 1990b. [w:] JOS 1990. [w:] Język a kultura t. Warszawa. Poziomy konotacji semantycznej. Każdy człowiek ma swoją gwiazdę. 1986. 200-204. rozsz. 1995. Tołstoj. JOS. s. 3. społecznym i formalnym wymiarze języka. Element syntaktyczny w analizie semowej. 240-253. [w:] „Slavjanovedenie".. 63-68. —. Bartmińskiego. Gwiazdy w ludowym językowym obrazie świata. 7-10. L. PWN. t. Kamień piorunowy w polszczyźnie i kulturze ludowej.

s. 99-112. 6. Strzygoń. 4. Deszcz i jego zapladniająca funkcja. Osika w ludowym językowym obrazie świata.profile pojęcia w polszczyźnie ludowej. Bach. Współczesny język polski. UMCS. cz. 47-61. . [w:] SLSJ. 1990. [w:] JOS. Chlebda Wojciech. „Akcent" nr 26. —. 117-133. Dobrzyńskiej. 30-36. Rec. w:] „Semantische Hefte" IV. 1991. Typy informacji i ich układ fasetowy w definicjach haseł z pcla „Meteorologia" w SLSJ. 1986. 1980. ■ s. Korowaj. 115-128. s. s. „Aktualne Problemy Informacji i Dokumentacji". —. 133-143. s. 1980.. 7. 1. Lewicki Andrzej Maria. s. s. 1995. 159-199. Gość w czerwonym płaszczu. T. —. Koper Anna.. Deutscher Akademischer Austauschdienst. s. Ludowy duch wiatru. s. 1988. s. 17-21. „Studia Logica" 25. Osobliwości słownikowe lubelskiej pieśni ludowej. ed. Wprowadzenie do frazeologii syntaktycznej. 1984. [w:] FSR. s. 1980. The Case for Case. 1995. Motyw białego kamienia w polskiej kulturze ludowej. —." 29 O „SŁOWNIKU STEREOTYPÓW. Germaniscłies Jahrbuch. O definiowaniu pojęć wielotreściowych. 1993. 3. sacrum. religia. 83-118. Masłowska Ewa. 17-23. „Akcent" nr 26. —. 1990b. 1984. 1988. s. 1986. [w:] Gramatyka współczesnego języka polskiego. nr 3-4. Lublin 1995.. Kukułka. Harms. 7.dzieło Boga czy diabelska sprawka? „Akcent" nr 4. praca zbiorowa pod red. Tokarski Ryszard. Mackiewicz Jolanta. Czyżewski Feliks. —. Znaczenie czasownika „zabić" w polskiej balladzie ludowej. „Etnolingwistyka" t. Jerzego Bartminskiego. Role pana młodego w lubelskich obrzędach weselnych. Majer Urszula. 1993. „komunizmu" i „nauczyciela"). 1995. s. Brzozowski Piotr.kułtui-ełle und kogmtive Sprachwissenschaft der letzten Jahrzehnte. PWN. s. Mazurkiewicz-Brzozowska Małgorzata. Marczewska Marzena. Morze. 1991. 207-221. „Akcent" 1986. —. —. 2 TL 1991. t. 'Woda' . [w:] Encyklopedia kultury polskie] XX wieku. „Poradnik Językowy" nr 9-10. 1988a. —. 73-76. 1993. Warszawa. 51-63. 92-103. Stereotyp językowy płaczu w polszczyźnie ludowej. 277-293. Bogusławski Andrzej. Heidelberg 1979-1980. s. 145-158. „Etnolingwistyka" t. Zmora. TL nr 1-2 (23). 31-33. s. Definicja semantyczna: czego i dla kogo? [w:] ODil).] Universals in Linguistic Theory.28 O „SŁOWNIKU STEREOTYPÓW. [Rec. Władanie językiem a wiedza o świecie. Bartminskiego. by E. pod red. 1966. —. 1990a. Ludowy stereotyp rzeki. Świętość źródła w polskiej kulturze ludowej. 1. [w:] Konotacja. 1978. Jerzego Bartminskiego i Marii Jasińskiej-Wojtkowskiej. s. s. pod red. T. s. Chodukiewicz Jadwiga. [w:] ODiD. s. „Etnolingwistyka" t. „Etnolingwistyka" t. —. Jagiełło Jadwiga. „Etnolingwistyka" t. „Etnolingwistyka" t. [w:] SLSJ. Elementy frazematyki. 1986. s. Pogańskie i chrześcijańskie elementy w ludowym stereotypie ognia. 85-92. Zeszytu próbnego SLSJ. 48-60. Katowice. . 77-94. s. —. —. „Językoznawca" nr 14-15. Zbiór studiów pod red. Profile pojęcia i ich konteksty kulturowe. Wprowadzenie do frazeologii nadawcy. Matka. On Defining Meaning Familes. Gwiazda. 587-592. 1995. Kamień człekokształtny czyli życie ukarane. s. 1994. Panasiuk Jolanta. [w:] Teoria tekstu. Kardela Henryk. —. Bartminskiego. 1988. Die Lubłiner anthropotogisch . Stereotyp słońca w polszczyźnie ludowej. Językowy obraz świata a spójność tekstu.. [w. pod red. Grzegorczykowa Renata. „Etnolingwistyka" t. —. s. 7-10. Etymologia a konotacja. s. s. 153-179. 1995. 293-303. Kosylowie Irena i Czesław. 95-145. Karolak Stanisław 1984. cz. 1993. Problemy analizy prototypowości pojęć (na przykładzie „uczciwości". FSR= Folklor. nr 4. s. Wrocław. [w:] ODiD. 101-131. Lublin. nr 6. [Uwagi o zeszycie próbnym SLSJ]. 1978/79. s. Hónig Anton. „Etnolingwistyka" t. s. „Etnolingwistyka" t. Sakramentałta i pseudosakramentalia (na wybranym materiale z zakresu meteorologii ludowej). Poetyka ukrajinśkoji narodnoji pisni. Bonn 1995. 8-15. [w:] SLSJ. s. s. Górak-Bartmiriska Izabela. 1993. Stereotypy językowe. —. 1969. LL nr 3.. 1988. 1. Kozioł Maria. Instytut Europy Srodowo-Wschodniej. 52-55. 1986. Brzozowska Małgorzata. 2. 213-230. 74-77. Dualizm religijny w ludowych wierzeniach o pochodzeniu wody. 48-51. praca zbiorowa pod red. JOS = Językowy obraz świata. —. Zeszytu próbnego Słownika ludowych stereotypów językowych. „Etnolingwistyka" t. s. 1968. [w:] Konotacja. Opole. Składnia. 2. 1968. 1988. 1989. Lud. s. Itamień . New York. Tokarski Ryszard. Kochać. „Etnolingwistyka" t. 97-115. [w:] Convivium. Składnia wyrażeń predykatywnych. Lublin. s. Bączkowska Grażyna. s. 316 ss. Zuzanny Topolińskiej. 65-81. Dej Ołeksij. Kyjiw. s. 197-205. ZNiO. R. 1. s. Wyspa językowy obraz wycinka rzeczywistości. [w:] NW. Mazurkiewicz Małgorzata. J. 56-58. 121-128. 1. 1978. 1986. 79-99." —. Polen 1995. 296 ss. Niebrzegowska Stanisława. s. nr 2. 1987. Majer-Baranowska Urszula. s. —. R. Tak zwana gramatyka kognitywna a problem stereoty] u. 1988. —. [w:] FSR. 1980. 1976. 1980. s. Wyd. 1993. Lublin 1990. 363-387. Koj Leon. 14-15. 1991. 74-79. 35-46. 1 TL 1991. 11-211. Fillmore Charles. „Polska Sztuka Ludowa" nr 1-4. [w:] SLSJ.). s. JOS.

Stereotypy językowe demonów w okolicach Krasnobrodu. teściowa. Konotacja semantyczna pioruna w polszczyźnie ludowej. Stereotyp językowy domu i rodziny w języku polskim. Bożena Lisek. Konotacja semantyczna nazw zwierząt: baran. koń. Analiza semantyczna nazw słońce i księżyc w polszczyźnie ludowej. s. Izabela Kołodziej. Małgorzata Snatska. Szczęście w polszczyźnie ludowej. Konotacja semantyczna nazw ptaków dzikich w polszczyźnie ludowej. Konotacja semantyczna nazw metali i kamieni w polszczyźnie ludowej. Wybrane stereotypy ludzi w środowisku studentów lubelskich. Konotacja semantyczna nazw drzew w folklorze. Barbara Śpiewak. Urszula Majer. Ludowy stereotyp czarownicy. Nazwy fizjograficzne w polszczyźnie ludowej . Stereotyp zawodów inteligenckich w języku ludowym i wybranych przykładach z literatury pięknej. stryjek.. teścia. Anna Zdzicszyńska. Stereotyp Boga w polszczyźnie ludowej. 1984: A l i c j a Cap. Semantyka wyrazu „dom" w języku polskim. Maria Wianecka. teść. Grażyna Szostek. Jolanta Grygo. Jolanta Urban. Ann Arbor." ____________________ 33 32 _______________O „SŁOWNIKU STEREOTYPÓW. Marta Czarnocka. Pole leksykalno-scmantycznc „kosmos" w polszczyźnie ludowej. Semantyka i składnia nazw diabła w tekstach ludowych i polszczyźnie ogólnej. Moskva 1995.O „SŁOWNIKU STEREOTYPÓW. Kolberga. Stereotyp językowy panującego i jego rodziny w języku ludowym. Konotacja semantyczna nazw niektórych ziół w polszczyźnie ludowej. Rusin. Liczebnik w tekstach folkloru. Anna Jas/. Wybrane stereotypy narodowościowe we współczesnym języku polskim. Na/wy zawodowe w języku ludowym i polszczyźnie ogólnej (związane z rzemiosłem). I. Krystyna Wawręta. Konotacja semantyczna nazw kwiatów w języku folkloru. Konotacja semantyczna nazw podstawowych zbóż w polszczyźnie ludowej. Konotacja semantyczna nazw gwiazd w polszczyźnie ludowej. Struktura semantyczna a składnia nazw powinowactwa i pokrewieństwa rodzinnego w folklorze lubelskim. Szwed.). Małgorzata Byszuk. Marianna Jarosz. dziadka w języku polskim. O slovarie „Slavjanskie drevnosti". Przyśpiewy w pieśniach ludowych na tle kategorii wykrzyknika. Zofia Marciniak. Stereotyp językowy Żyda w polszczyźnie ludowej. Jolanta Puch. Urszula Remiszewska. Stereotypy językowe związane z kręgiem życia rodzinnego we współczesnym języku polskim. Konotacja semantyczna nazw syna i córki w języku ludowym i polszczyźnie ogólnej. Stereotyp językowy wody w polskiej prozie ludowej. Stereotyp językowy pracy w polszczyźnie ludowej. Justyna Pawłowska. Stereotyp śmierci w języku i kulturze ludowej. babki we współczesnym języku polskim. Stereotypy językowe Żyda. Słownictwo somatyczne w pieśni i bajce ludowej. Małgorzata Być. Aneks. Konotacja semantyczna słońca w polszczyźnie ludowej. A-G. Ewa Olechnowicz. wnuk. 1981: Jolanta Kwiecińska-Puchalska. Obraz kosmosu w tekstach folklorystycznych wsi Matiaszówka. Bronisława Karaś. teściowej. 1. Hej. Konotacja semantyczna nazw ptaków dzikich w języku folkloru. 1990: Marta Adolph. Stereotypy językowe żeńskich członków rodziny: matki. Twórczość Marii Kozłowej z Tarnobrzega. milicjant). 1980. Stereotyp językowy Matki Boskiej w polszczyźnie ludowej. Stereotypy językowe zawodów we współczesnym języku polskim (chłop. Emilia Przybyś. Konotacja semantyczna nazw księżyca w polszczyźnie ludowej. gwiazdy w kulturze ludowej i wybranych tekstach literackich. Stereotyp językowy ojca w polszczyźnie ludowej. Slaujanskie drevnosti. Konotacje semantyczne wybranych nazw rodzinnych (babka. Jadwiga Sadłowska. 17. Konotacja semantyczna ognia w polszczyźnie ludowej. szwagier. Konotacja semantyczna nazw kolorów w języku folkloru. Stereotypy rodzinne: ojca. 1991: Anna Berbeć-Wypychowska. Agnieszka Gąsek. Jolanta Panasiuk. Synonimy i hiponimy czasownikowe w polskiej pieśni ludowej. Zofia Surmacz. Maria Wojtków. Bożena Taranowicz.analiza semantyczna. Małgorzata Swić-Chlebicj. siostry. Kolberga. Anna Szarugiewicz. Semantyczna analiza nazw demonów domowych i wodno-bagiennych w „Ludzie" O. Mirosława Zastawny. 1982: Elżbieta Dąbrowska. Analiza semantyczna nazw demonów pozadomowych w „Ludzie" O. 1985: Danuta Dzik. Węgier. wujek. uprawą roli). Małgorzata Teterycz. Etnohngvistićeskij slovar\ pod red. . Kolberga. brata. Składnia i semantyka nazw brata i siostry w polszczyźnie ludowej. 1995. Nazwy mieszkańców pochodne od nazw regionów w języku ludowym i polszczyźnie ogólnej. N. Cygan. 1993: Anna Lewandowska. Jadwiga Kuśrnierzak. Nazwy zawodowe w języku ludowym i polszczyźnie ogólnej (związane 7. Mirosława Steckiewicz. Stereotypy językowe Rosjanina. Stereotyp miłości we współczesnym języku polskim. księżyc. 1985. dziadek. „Słownikiem" 1978: Barbara Loch. córki. Konotacja semantyczna wybranych nazw drzew liściastych w polszczyźnie ludowej. koza." —.. Lucyna Piech. Niemca i Polaka w języku polskim.ak-Żuk. Zofia Wójcikowska. Piotr Szarugiewicz. Irena Kosyl. syna. Tolstogo. Mirosława Rękas. Wanda Skorek. Czech) w tekstach języka ludowego i materiałach etnograficznych Kolberga.semantyka i składnia. Katarzyna Bartoszcze. Mirosława Grabias. Stereotyp językowy Pana Jezusa w polszczyźnie ludowej. 1979: Teresa Petruczynik. 1995. 80-83.. Krystyna Swatek. iMigcnia Pitueha-Wesołowska. Analiza semantyczna nazw demonów w „Ludzie" O. Ludowe słownictwo meteorologiczne . Lexicography and conceptual analysis. Danuta Kowal. s. Jolanta Welniak. 5-14. Małgorzata Kądziołka. [w:] Tołstoj Nikita Iljić (red. Małgorzata Mazurkiewicz. Maria Kamola. Żuraw Grażyna. 1983: Anna Bochenko. ciotka. Stereotyp matki i dziecka w literaturze ludowej. 1986: Grażyna Czaplak. Wierzbicka Anna.. Tatar. Semantyka i składnia nazw żołnierza w tekstach ludowych. Francuza i Amerykanina we współczesnym języku polskim. l. Stanisława Nicbrzcgowska. Francuz. [w:] SLSJ. Semantyka i składnia wyrazów słońce. wnuczka) w języku folkloru i w polszczyźnie ogólnej. Jolanta Zięba. Prace magisterskie związane ze wykonane w latach 1977-1995 1977: Marianna Kończyk. Współczesne opowieści ustne z okolic Lubartowa. krowa w tekstach folkloru i w języku ogólnym. robotnik. Niemiec. Bernarda Prażnowska. Stereotypy językowe nazw narodowości (Żyd. Anna Kotyła. Stereotyp językowy wilka i wilkołaka w polszczyźnie ludowej.

Grodzieński.. Wrocław 1960.Adamowski Jan. Bąk Kramsk — Bąk Piotr. Gady w polszczyźnie ludowej . Sandomierskie. Kwiaty w języku polskim. Lublin 1994. oprać. Włodzimierz Antoniewicz. Wrocław. Lodź 1971. i posłowiem opatrzył Jan Adamowski. Wrocław 1958. Justyna Lis. grodzieński. Obrzęd weselny Polaków z okolic Woronowa (obw. Białoruś). Z repertuaru zamojskich laureatów festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu n. Aneta Winiarczyk. U kolebki. Białoruś). [w:] Pasterstwo Tatr Polskich i Podhala. 65-227. Kultura ludowa XVII i XVIII w. Analiza leksykalno-semantyczna. Biel Kasz — Mioduchowska Aurelia. 97-107. t. Ad Złote — Złote ziarna. Obrzęd weselny na Ziemi Lidzkiej (obwód Grodno. Jadwiga Doda. Pszczoła. Bar Pil — Baranowski Bohdan. zebrał. [mps Instytut Sztuki PAN. t. Lwów 1929. ŹRÓDŁA DRUKOWANE Ad Bor . Narodziny i śmierć w wierzeniach." 1994: Anna Prokopowicz. Pies i kot w języku polskim. Katarzyna Smyk. Bieg Koleb — Biegeleisen Henryk. Potoczny a naukowy obraz gryzoni w języku polskim na przykładzie „myszy" i „szczura". Obrzędy i zwyczaje związane z narodzinami i śmiercią w środowisku Polaków z okolic Grodna. zebrał i oprać.. s. Jerzy Bartmiński i Czesław Ilernas. 7 Zycie i folklor pasterzy Tatr Polskich i Podhala. Analiza leksykalno-semantyczna. Irena Kołyszko. trzmiel i szerszeń w polszczyźnie ludowej. Analiza leksykalno-semantyczna. Robert Brzozowiec. Halina Mickiewicz. Lublin 1985. Kraków 1939. Wesele ludowe w Grębowie. Teksty z 12 wsi w powiatach rybnickim i pszczyńskim.Warszawa-Kraków-Gdańsk 1978. red. Drzewa i krzewy iglaste w polszczyźnie ludowej. Białoruś). Edyta Woroniewicz-Fornal.. Wrocław 1986. Bart TLub — Bartmiński Jerzy. Nad mogiłą. „Akcent" 1986. Kaszuby. Beata Małkiewicz. Stanisław Bąk. Bar SrodP — Baranowski Bohdan. Teksty gwarowe z Lubelszczyzny. Wisłą. „Literatura Ludowa" ogólnego zbioru rocznik 25 za rok 1981. Warszawa 1969. v Anita Dziegdziarz. Pieśni ludowe z gminy Borki i ich wykonawcy. Antologia współczesnej poezji ludowej ziemi zamojskiej. Mazur Jan. Ad Zam — Adamowski Jan. Analiza leksykalno-semantyczna. nr A (26).. W polu lipejka. Baz Tatr — Bazińska Barbara.34 _______________O „SŁOWNIKU STEREOTYPÓW. 1995: Walentyna Adamicka. Monika Zuk. Bąk Śląsk — Teksty gwarowe z polskiego Śląska. Wierzenia i praktyki magiczne pasterzy w Tatrach Polskich. Bąk Gręb — Bąk Stanisław.. Analiza leksykalno-semantyczna. Przed ołtarzem. Zamość 1988. Zycie codzienne wsi między Wartą a Pilicą w XIX wieku. na ziemiach Polski Środkowej. Analiza leksykalno--semantyczna. red. Ad Pies Adamowski Jan. obrzędach i zwyczajach Polaków % okolic Woronowa (obw. Folklor Polaków z okolic Wilna. Bart Lub — Kolędowanie na Lubelszczyźnie.analiza leksykalno-semantyczna. ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA I. 625 pieśni z wyborem wariantów i komentarzami]. Bielawski Ludwik. s. Słownictwo gwary okolic Kramska na tle kultury ludowej. Jerzy Bartmiński . Stereotyp ptaków wieszczących zło w języku polskim. Wrocław 1967. Grzyby w polszczyźnie ludowej. Kraków 1929. Z polskich pieśni ludowych. osa. Bieg Lecz — Biegeleisen Henryk. Tam na Podlasiu. Lecznictwo ludu polskiego. 1 Teksty.

Warszawa 19-17. 31 (Z-Ż).. opracował z rękopisu. Wrocław 1959. Byst Dz — Bystroń Jan Stanisław. 117-257. Podręcznik etnografii Polski. Korowaj. 83-233. 1988. cz. 2 Morfologia. pieśni. Nadbużańskie sobótki (z przekazu Niny Niko-lajuk). s. s. 1981. baśnie. Powieści anegdotyczno-obyczajowo-momlne. Jerzego Bartmińskiego. Podlaskie pieśni weselne z Wólki Polinowskiej. 25 (N-Ó). zabawy. „Etnolingwistyka" l. Lublin 1932. 325370. Chm Lub — Lubelska pieśń ludowa. Jerzy Bartmiński. Dwór Maz Dworakowski Stanisław. s. Warszawa 1948. 129-281. t. Kosmos w senniku ludowym. t. Warszawa 1889-1890. Burza w wierzeniach ludowych. Słownictwo ludowe z terenów województwa kieleckm i łódzkiego. t. t. t. s. Budź Słów — Budziszewska Wanda. Cheł Przas — Chełchowski Stanisław. s. 28 (Sa-Sy). s. Chód Sp — Dołęga-Chodakowski Zorian. 1977. Podlasie]. Uprawa lnu i wstępna obróbka jego włókna na Dolnym Śląsku w XV1H-XX wieku. Bit Śląsk — Bittner-Szewczykowa Halina. Krakowiacy. 29 (Sz-U). Podlaskie pieśni wlóczebne. Wrocław 1970. Cisz Krak — Ciszewski Stanisław. „Etnolingwistyka" 6. Pieśni „pustych nocy". Fisch Prus — Fischer Adam. Kultura społeczna ludu wiejskiego na Mazowszu nad Narwią. 1985. 1984. 171-183. Etnl 1994 Nieb — Niebrzegowska Stanisława. „Etnolingwistyka" 2. 1980. Wierzenia i obrzędy. Czub Aneg — Czubala Dionizjusz. Chęt Gad — Chętnik Adam. Chęt Kurp — Chętnik Adam. 145-161. t. Teksty gwarowe ze wsi Matiaszówka. Jerzego Bartmińskiego). 24 (L-M). [materiały ogólnopolskie]. przysłowia. gusła. s. 123-276. Słowiańskie słownictwo dotyczące przyrody żywej. Opowieści sieradzkie. Gadki kurpiowskie. fot. teksty gwarowe. 20 (A-B). Warszawa. 27 (Pos-R). 173-181. s. 265-321. Kraków 1925. legendy. 1975. Cisz Sławk — Ciszewski Stanisław. Białystok 1964. Etnl 1990 Mat ■— Czaplak Grażyna. Etnografia Polski. [materiał ze wschodniej Lubelszczyzny]. 2 1889. Kultura ludowa. Olsztyn 1971. t. Warszawa 1985. podania. 189-277. Jego zwyczaje. 91-213. s. Wrocław 1965. 1 Podania. Fisch Lub — Fischer Adam. 119-261. s. Warszawa 1935. 1994. 1 1888. Lublin 1988—: Etnl 1988 Bacz — Bączkowska Grażyna. Bajki o zwierzętach. 135-290. 1990. s. Monografja etnograficzna. Teksty gwarowe z okolic Biłgoraja (pod red. t. Warszawa 1973.36 ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA 37 Bień WiM — Bień-Dielska Hanna. t. 1994. 1989. opowi garncarzy. Lud okolic Sławkowa w powiecie olkuskim. 1983. Dzik Klech Klechdy polskie. 2 1976. „Etnolingwistyka" 9. Czubalina Marianna. bajki. wybrał i oprać. Świecie 1866. s. Lwów 1926. Kraków 1887. Dek Sier — Dekowski Jan Piotr. lubelskiego. 1 1960. 95-149. red. •ICSCl Warszawa 1980. zagadki i właściwości mowy. Katowice 1987. Etnl 1988 Polin — Adamowski Jan. obrzędy. Dob Niem — Dobrzyński Walenty. Drab Pódl Drabik Wanda. 1989. 1976. Dyg Kat . Zródta i dokumentacja. Obraz kosmosu w tekstach folklorystycznych wsi Matiaszówka. . Wrocław 1967. Zwyczaje rodzinne w powiecie wysokomazowieckim. Kraków 1924. 105-113. Praca magisterska napisana pod kierunkiem prof. 1978. Warszawa 1987. 61-72. [mps]. s. Słownictwu Warmii i Mazur. 30 (W). Podania. Etnl t. Etnl 1992 Pódl — Szymańska Janina. 1991. Księzacy (Łowiczante). [w:] Wieś dolnośląska. t. [mps]. 79-99. Gdynia 1937. „Etnolingwistyka" 5. Etnografia dawnych Prusów. s. Dzieje obyczajów w dawnej Polsce. 1988. Semantyka jajka w rytach orki i siewu. Powieści. 169-173. 22 (E-J). „Etnolingwistyka" 1. t. Wydawnictwo Łódzkiego Towarzystwa Naukowego". opowieści i facecje na podstawie materiałów ludowych. t. t. Rozprawa doktorska. „Etnolingwistyka" 6. Etnl 1991 NBuż — Adamowski Jan. Dej Kieł — Dejna Karol. zabobony. Etnl — „Etnolingwistyka". s. 147-290. Dwór WMaz Dworakowski Stanisław. [w:] Monografia statystyczno-gospodarcza woj. 135-268. 23 (K). Kurpie. Obrzędy Podlasia. s. i. Burch Za — Burchard Przemysław. s. Relacje o Kosmosie. opowiadania ludowe z okolic Przasnysza. Wiek XVI -XVIII. Sławomir Folfasiński. Warszawa 1975. red Adolf Nasz. t.9 Szym — Szymańska Janina. przypisami i posło-wiem opatrzył Stanisław Dzikowski. Lublin 1987. Fisch Lud — Fischer Adam. 1992. 1. Byst Kul — Bystroń Jan Stanisław. 1985. Chmara Józef. „Etnolingwistyka" 4. wstępem i komentarzem opatrzył J u l i a n Maślanka. sposób życia. Śpiewy słowiańskie pod strzechą wiejską zebrane. s. Kraków 1992. cz. Chmiel Księż — Chmielińska Aniela. bajki. Strzygi i topieluchy. t. [w druku. 149-274. 1 Zwyczaje doroczne i gospodarskie. Etnl 1994 Czyż — Czyżewski Feliks. Lud polski. Kraków 1894. „Etnolingwistyka" 3. Warszawa. „Etnolingwistyka" 2. Siewierza i Pilicy.Dygacz Adolf. Zagadki i łamigłówki. t. oprać. Lud okolic Żarek. Byst Etn — Bystroń Jan Stanisław. lego „Rozprawy Komisji Językowej. red. s. Anegdoty. Fed Zar — Federowski Michał. t. Czap Mat — Czaplak Grażyna. Etnl 1989 Niew — Niewiadomski Donat. s. Skórb kaszebsko-sloijnske móve. Gwary powiatu niemodlińskiego. 26 (Pa-Por). 1-2. Etnl 1989 Biłg — Relacje o kosmosie. Lwów 1937. Zarys etnograficzny województwa lubelskiego. 1979. Warszawa 1947. Powieści fantastyczne. s. Cey Kasz — Ceynowa Florian. 21 (C-D). 97-134. 1974. Folf Zag — Polskie zagadki ludowe. Za ostatnim przystankiem. s. 143-265. Pieśni ludowe miasta Katowic. wstępem. s.

m IV IRK71 Serya XI. Nasze wesele. 1882]. fotoofset. Wiedza ludowa o gwiazdach. 4.. Organ Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego". cz. 1867].. W kalinowym lesie. K 13 Poz — T. Grzeg Wier — Grzegorczykowie Rozalia i Wojciech. z: Lud. fotoofset. Gór Lim — Górszczyk Antoni. z: Lud.. 22 Łęczyckie. Pisarzowa. 2 Sandomierskie. z: Lud. fotoofsetowe z: Lud. K 15 Poz — T. [wyd. 1961.. fotoofset. z... Bytom 1892. fotoofset.. 1963. K 2 San — T. 25 Mazowsze. wybór. cz.. fotoofset. 1963. K 17 Lub — T.. 7.. Serya XX. 1963.. 1874]. 1 Mazowsze polne. 1879].. Wrocław: K 1 Pies — T. [wyd. [wyd. 1962.. K 12 Poz — T.. Współczesne garncarstwo ludowe na Dolnym Śląsku. 1885]. Ks. [wyd. Piotr Kaleciak.. 1964... s. K 23 Kai — T.. 2. z: Lud.. K 7 Krak — T. [wyd.. Serya XVII. Ks. Serya VI. 12-15. CZ. fotoofset. Lud polski. [wyd. cz. K 6 Krak 1'. Podania ludowe na Pomorzu z czasów wojen napoleońskich. 1963. fotoofset.. Starosta weselny. . 1886]. 1875]. Warszawa 1972. Górn Malb — Górnowicz Hubert. K 14 Poz Lud. Kraków 1913-.. Ikonografia dolnośląskiego malarstwa ludowego na szkle. [wyd. Gol Lud — Gołębiowski Łukasz. 1962. K 16 Lub — T.. 1884]. fotoofset. Wiersze. K — Kolberg Oskar. 321-348.. Pelpin 1922. cz. K 24 Maz — T. cz. '1'. fotoofset. K 4 Kuj — T.. X... cz. red. lipuleczka.. 5. fotoofset. Hajd Nie — Nie wszystko bajka.. Poznańskie. fotoofset. 1871]. 26 Mazowsze. 1887]. 9 W. z: Lud. wstęp i komentarze Janina Hajduk-Nijakowska. [wyd. Jan Śląsk — Jankowska Barbara. 2. 2. fotoofset. z: Lud. Poznańskie. JP — „Język Polski. t.. 1963. [wyd. [wyd. 1962. Dialekt malborskt. K 11 Poz — T. K 18 Kieł — T.. [wyd. Ks. Serya V. 1.. cz. przysłowia. Serya VIII. 1881]. 17 Lubelskie. Wrocław 1971... Dzieła wszystkie. t. fw\'d.. Przedstawił. t. cz. 1888]. 5 Krakowskie. Serya II!. 1. 1. cz. Polskie ludowe podania historyczne. Ks. [wyd..... 1. [wyd. 2. Poznańskie. z: Lud. 137-195.. Serya XV. 53-69. 21 Radomskie. z: Lud.. 14 W.. obrzędy.. fotoofset..... z: Lud. „Literatura Ludowa". 6. K 10 Poz — T. red. drużbów i gości przy godach weselnych.. Piotr Kaleciak. 1 Pieśni ludu polskiego. 3.. Grodź Łęcz — Legendy łęczyckie. 1885]... Serya XIII. Serya XXI. 1. z: Lud.. [wyd. 2.. cz. K 19 Kieł — T. [wyd.. 3 Mazowsze leśne. Jan Piotr Dekowski.. [wyd. fotoofset. [wyd. K 22 Łęcz — T. z: Lud. s. Poznańskie. z: Lud. Łódź 1960. 1890]. 2... 1962. Gaj Rozw — Gaj-Piotrowski Wilhelm. K 9 Poz T...T. podania. z: Lud. 1865].. 1963.. Jego zwyczaje. Wrocław 1970. red. red. K 8 Krak T. [wyd. 2. Warszawa 1928. cz. fotoofset. cz. [wyd. Warszawa 1983. Gąs Mazur — Stoi lipa.. jego zwyczaje... z: Lud. Antologia polskiej pieśni ludowej ze zbiorów polskich XVIII w. Warszawa 1976. fotoofset. Gdańsk 1967. Warszawa 1967. fotoofset.... Obraz etnograficzny skreślił. 2 Mazowsze polne. K 25 Maz T. Bronisława Kop-czyńska-Jaworska. z: Lud. 19 Kieleckie. Adolf Nasz. Gład Wiedz — Gładyszowa Maria. 1962. 1964. 3. z: Mazowsze. 10 W. 4. Wesele Lachów limanowskich.. fotoofset.. s. mowa. 1962. fotooffsetowe z 1830]... fotoofset. 1964. cz. 3. 1877]. Lublin 1966. 2. Serya IX. cz. Serya . z: XIV. Jadwiga Grodzka. z: Lud. 1887]. Serya Wrocław 1967.. 16 Lubelskie. [wyd. 1962...... [wyd.. s.. czyli zbiór przemówień.. K 21 Rad — T. [wyd.. 2... 1962. Serya XXII.. sposób życia. K 20 Rad — T. 1880]. zabawy. z.. cz.. z: Lud. Kultura społeczna ludu z okolic Rozwadowa. 18 Kieleckie. [w:] Materiały etnograficzne z powiatu limanowskiego. K 26 Maz — T. Warszawa 1965.. Ks. 1886]. 1963. Poznańskie... Pokłosie konkursu. 11 W. Serya XVIII. Serya VII.. Serya XVI... piosnek i wierszy do użytku starostów. fotoofset.. R.. fotoofset. Jaz Spis — Jazowski Andrzej. Poznańskie.. Fryd Pom — Frydrychowicz Romuald. fotoofset. Serya /. t. Wrocław 1960. 23 Kaliskie.. pieśni.. fotoofset. Frań Kai — Frankowski Eugeniusz. 1962... Jęcz Śląsk — Jęczalik Ewa..39 ŹRÓDŁA 1 OPRACOWANIA 38 ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA K 5 Krak Folk Łodz — Folklor robotniczej Łodzi. cz. cz.. 1875].. z: Lud. 1 .. cz. [wyd. 1963. zabobony. [wyd. [w:] Wieś dolnośląska. [wyd. K 3 Kuj — T. 1889]. 1963. [wyd. red. z: Lud. cz. 1. Wrocław 1970.. 15 W. 1873].. Poznańskie. 1876]... 1963.. 24 Mazowsze. Wrocław 1976. 1962.. Ks. Hoł Wes — Hołyszowa Paulina. Warszawa 1983.. 6 Krakowskie. 79-96. 12 W.. 8 Krakowskie... z: Lud.. gasła. zebrała i oprać. Serya XIX. Her Kai — Hernas Czesław. 4 Kuiawtj. 3 Kujawy. Obraz. cz.. fotoofset. Gaw Lim — Gawron Walenty.. 20 Radomskie. 1857]. Jadwiga Kucharska. 1883]. Adolf Nasz. z: Mazowsze. Ks. 1963. Serya XII. 2. Serya XXIII. Opowieści ludu spiskiego.. Kalendarz obrzędowy ludu polskiego. z: Mazowsze. [w:] Materiały etnograficzne z powiatu limanowskiego. Obraz. V Luli Srr. Wrocław 1971. cz. Serya I [2]. Pieśni mazurskie przez Józefa Gąsiorowskicgo w 1884 zebrane.. 13 W. 7 Krakowskie.. [w:] Wieś dolnośląska. fotoofset.. 1963. muzyka i tańce. Gal Star — Gallus Józef..

Medard Tarko. przeł. 3. Aleksander Pawlak. 1969. 47 Podole. Zbigniew Jasiewicz. red. [wyd. cz. Medard Tarko. K 39 Pom — T. Bogusław Linette.. Warszawa 1968. z: Wołyń.T.Krośnieńskie. 39 Pomorze oraz Aleksander Hilferding. Jerzy Kądzioła. 2. Obraz etnograficzny skreślił. z materiałów pośmiertnych wydał I[zydor] Kopernicki. 1976. Agata Skrukwa. t. K 36 Woł — T. z rękopisów oprać. Agata Skrukwa. Poznań 1994. Kap Baj — Kapełuś Helena. z: Pokucie. Medard Tarko. 1-6.. Kad Ciesz — Kadłubicc Karol Daniel. K 49 Sa-Kr — T. Kultura ludowa Ziemi Dobrzyńskiej. Tadeusz Skulina. K 57 RuśC -. z rękopisów i z druków zebr. Aleksander Pawlak. z rękopisów oprać'Stanisław Kasperczak. z: Mazowsze. t. cz. Danuta Pawlakowa. 4. Zarys etnograficzny. Agata Skrukwa. Bogusław Linette. 45 Góry i Podgórze.. Pieśni ludu krakowskiego. dotyczących zjawisk astronomicznych. red. fotoofset. Przemiany w wiedzy i wierzeniach ludowych. K 30 Pok — T. i oprać. z rękopisów oprać. wydał Józef Tretiak. red. 1970. 1. 49 Sanockie . 40 Mazury Pruskie. [w:] Materiały etnograficzne z powiatu limanowskiego. Kraków 1900-1911.. Medard Tarko. K 53 Lit T. 43 Śląsk.T. melodye. 3. Oskar Kolberg. Polskie i słowackie opowiadania tatrzańskie. z rękopisów oprać. 31 Pokucie. 1963. K 32 Pok — T. Stanisław Swirko. red. cz. t. Danuta Pawlakowa. posłowie i oprać. Kam Pom — Kamieński Lucjan... Viera Gaśparfkova. 1967. Cz. red. 769-1435. fotoofset. Opowiadania polskie]. red. Kar Rzesz — Powieści ludu rzeszowskiego. Agata Skrukwa. fotoofset. Gawędziarz cieszyński . 34 Chełmskie. fotoofset. Kurpie. 60 Przysłowia. Helena Kapełuś. Tadeusz Zdancewicz. [wyd.40 ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA 11 K 27 Maz — T. 56 Ruś Czerwona.. z rękopisów oprać. 1962. 1. Halina Koneczna. 1962. 1891]. 33 Chełmskie. 46 Kaliskie i Sieradzkie. K 51 Sa-Kr T. Wrocław 1971. cz. 1907]. [wyd. K 44 Gór — T. z: Chełmskie. 28 Mazowsze.. cz. cz. z rękopisów oprać. 57 Ruś Czerwona..Polesie. K 31 Pok — T. z rękopisów oprać. Wrocław 1974. 1964. Obmz. Ostatki Słowian na południowym brzegu Bałtyckiego Morza.. Elżbieta Miller. K 52 Br-Pol T. K 34 Cheł — T. zeszyt 2 1979. z rękopisów oprać. wyb. K 59 Łuż . fototypiczne pierwodruku z 1840 r. K 60 Przysł . K 47 Pod — T. cz.. K 35 Przem — T. K 42 Maz — T. cz. Warszawa 1979. 42 Mazowsze. s. Aleksander Pawlak. Adam Demartin. 1968.. z rękopisów oprać. Walerian Sobisiak. Konop Krak — Konopka Józef. 1964.. red. Danuta Pawlak. Tadeusz Skulina. Agata Skrukwa. Tadeusz Skulina. słowniczkiem. Jarosław Lisakowski. red. 1890].. Kai Lim — Kaleciak Piotr. s. Władysław Kuraszkie-wicz. 1888]. Elżbieta Krzyżaniak. z rękopisów oprać.. 1. fotoofset. Adam Demartin. Bajka ludowa w dawnej Polsce. Wanda Pomianowska. 2. 1963. Elżbieta Miller. 1967. Kraków 1985. K 55 RuśK — T. 2 red.. Kon WiM Bajki Warmii i Mazur. 1966.. 4. K 29 Pok — T. red. pieśni. z: Mazowsze. 30 Pokucie... cz.Józef Jezowicz.. z. 32 Pokucie. cz. Agata Skrukwa. Zbigniew Jasiewicz. K 46 Ka-S — T. 41 Mazowsze. Obrzędy. z rękopisów oprać. 1974. Jan Szajbel i Bogusław Linette. Bogusław Linette. Bogusław Linette. z rękopisów oprać. Obraz. Bogusław Linette. [wyd. red. z rękopisów oprać. red. 1973. Medard Tarko. cz. z: Chełmskie. t. 1889]. 1964. 35 Przemyskie. cz.. Elżbieta Jaworska. 1890]. 1968.. z: Pokucie. Bogusław Linette. 1888]. z rękopisów oprać. Mazury. [wyd. 7. t. 1970.T. Józef Burszta. [wyd. Medard Tarko. Józef Burszta. z rękopisów oprać.. red. 1. 29 Pokucie. Danuta Pawlak. 2. K 54 RuśK -. 1971. wydał I[zydor] Kopernicki. t. z rękopisów oprać. Władysław Kurasz-kiewicz. fotoofset. red.T. Ostrawa 1973. Piotr Kaleciak. K 56 RuśC . 55 Ruś Karpacka. 1. red. Medard Tarko. 1966. 4. [wyd. z rękopisów oprać. K 28 Maz — T. 1891]. fotoofset. 27 Mazowsze. 1967]. 1. Medard Tarko.. K 43 SI — T. [wyd. 1964. red. fotoofset.T. 59 Materiały do etnografii Słowian Zachodnich i Południowych. t. cz. 1. Agata Skrukwa. Słownik gwar polskich. Danuta Pawlak. cz. Czesław Kudzinowski. [wyd. red. 1 Lużyce. 2. bibliografią. Medard Tarko. z: Pokucie. Podlasie. red. Obraz etnograficzny skreślił.. red. Warszawa 1976 [tylko cz. oraz opatrzył wstępem. fotoofset. 36 Wołyń. 1. cz. Danuta Pawlak. 2. 52 Białoruś . s. 5 Mazowsze stare. Medard Tarko. 1 768. 2. red. 54 Ruś Karpacka. Mazury. Danuta Pawlak. 44 Góry i Podgórze. 4 Mazowsze stare. 6. Karw Dobrz — Karwicka Teresa. Kraków 1956. K 50 Sa-Kr — T. K 45 Gór — T. 3. indeksami Stanisław Swirko. 1972. cz. z rękopisów oprać. 48 Tarnowskie Rzeszowskie. 50 Sanockie Krośnieńskie. i oprać. 1883]. red. [wyd. fotoofset. 51 Sanockie Krośnieńskie. z rękopisów oprać. 1964. 1965. t.. Karł SGP — Karłowicz Jan. 2. Medard Tarko. 1964.. Władysław Ogrodziński. Danuta Pawlakowa. 53 Litwa. cz. Bogusław Linette. Bogusław Linette. z: Pokucie. K 41 Maz — T. Tadeusz Zdancewicz. z: Przemyskie. Mieczysław Karaś. 1965 K 40 MazP — T. zeszyt 1 1978. Toruń 1936. 1. t. Medard Tarko.] . dokonane w XIX i XX wieku we wsiach powiatu limanowskiego ze szczególnym uwzględnieniem Kasiny Wielkiej. [wyd. cz. Pieśni ludu pomorskiego. Józef Burszta. red. 5. 2. Kom Tatr — Zbójnicki dar. Danuta Pawlak.. 1882].. 1968. 14 42. Kraków 1956.. K 33 Cheł — T. z rękopisów oprać. cz. " K 48 Ta-Rz — T. red. Medard Tarko. wybrała Teresa Komorowska.

R. 2 1964. LL 1957/2/24-39 — Krzyżanowski Julian. Warszawa 1974. pow. Polska bajka ludowa w układzie systematycznym. R. 11 1967/68. Bytom 1972. Kuk Pow — Kukier Ryszard. Kraków 1962. R. Słownictwo meteorologiczne w gwarach i historii języka polskiego. Kaszubi bytowscy. red. Tradycja i współczesność opolskich starostów wesel nych. red. LL 1957/2/44-45 — Grzesik Józef. R. Krzyż Kuj 1 — Krzyżaniak Barbara. Kup WiM Kupiszewski Władysław. red. LL 1957/2/12-23 — Pomianowska Wanda. red. LL 1957/3/35-40 — Długosz Władysław. s. Józef Burszta. 6-7. Kot Urok — Kotula Franciszek. 181-213'. [w:] Kruszwica . w 1976 zob. 290-303. 32 1988. 1 Teksty. Kuc Młp — Kucała Marian. Miary czasu i meteorologia. wierzenia i obrzędy pogrzebowe mieszkańców pogranicza Powiśla Lubelsko-Podlaskiego. [pow. Krz PBL — Krzyżanowski Julian. Byrtusowej. 33 1989. R. Anegdotyczne źródła przysłów (z „Okruchów Przysłowioznawczych"). Ludowe nazwy gwiazd. 24 1980. Sadownik Jan. Cieszyn]. Kot Podg — Kotula Franciszek. Warszawa 1976. 2 1958. 9 1965. Katowice 1964. Kraków 1974. 17 1973. LL 1957/3/40-44 — Kunysz Walenty. . Wrocław 1959. Rzeszowiaków. 26 1982. LL 1957/2/47-49 — Pluta Feliks. Zarys kultury ludowej powiatu gorlickiego. LL 1957/3/45 — Kotula Franciszek. t. R. Lisakowski Jarosław. 34 1990. Kot San — Kotula Franciszek. Z Sandomierskiej Puszczy. 30 1986. 1 1957. Polskie słownictwo z zakresu astronomii i miar czasu. Stan obecny. Astrvnomia ludowa. 25 wyd w 1986 r. Warszawa-Wrocław. za rok 1981 zob. Wrocław 1957. R. Reportaż historyczny. 18 1974. LL 1957/3/31-32 — Długosz Władysław. t. R. R. 7 1963. Podania górnicze z Górnego Śląska. LL 1957/4/33-41 — Bielawski Ludwik. 3 1959. Warszawa 1969. Wro cław. Lublin 1969. Z problematyki społecznej w kieleckiej pieśni ludowej. R. t. Rzeszowiaków i Podgórzan. 38 1994. R. R. Znaki przeszłości. 233-245. t. 2 1964. [z repertuaru M. z. Józef Burszta. s. Poznańskie. Bart Lub. Roman Reinfuss. Gdynia 1968. w latach 1953-1957. R. cz. [Śląsk. Przeworsk. 31 wyd. 1 1962. Starachowice]. R. 20 1976. Po Rzeszowskim Podgórzu błądząc. Żywirska Maria. Lasowiaków. Lig Górn Ligęza Józef. Wydawnictwo Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. 2 rozszerzone. Śpiewanki góralskie. Za dawnych lat. Wrocław t. Kur Opól -. „Studia i Materiały Lubelskie. Ludowe zwyczaje. 8 1964. z. Warszawa 1970. Ludowe nazwy gwiazdozbiorów. 19 1975. Polskie podania ludowe o człowieku na księżycu. 37 1993. Wrocław 1976. Lig Sbjsk — Ligęza Józef. Pieśni ludowe. Spiwki z Ostrowic i Wełnina (wybór). R. Wierzenia i obrzędy u Podgórzan. Kot Zn — Kotula Franciszek. Źródła i materiały. wyd. 16 1972. 12-15 wyd. Anna Kutrzeba-Pojnarowa.Kurek Czesław. Porównawczy słownik trzech wsi małopolskich. Kup Pol — Kupiszewski Władysław. R. 35 1991. Do miłego Chryste Pana.zarys monograficzny. Etnografia 2". Ze słownictwa ludowego w zakresie astronomii. R. Folklor słowny osobliwy Lasowiaków. Kraków 1965. 39 1995: LL 1957/1/24-40 — Doroszewski Witold. Hej. R. Kujawy. s. R. 21 1977. Kot Rzesz — Kotula Franciszek. 10 1966. Kul Wiel — Kultura ludowa Wielkopolski. Opole 1978. LL 1957/1/41-45 — Doroszewski Witold. Ryszard Kukier. 1 1960. t. Nisko]. (Gawędy kultumlno--obyczajowe). 1 1962. LL 1957/2/41-44 — Mioduchowska Aurelia. Zwyczaje i obrzędy wesełne we wsi Świlczy koło Rzeszowa. Kup Met — Kupiszewski Władysław. Kraków 1974. Kuk Krusz — Zarys etnograficzny okolic Kruszwicy. LL 1957/3/9-14 — Darlak Stanisława. Józef Burszta. 22 1978. Zagadki z Rzeszowskiego. 5. Kuch Pol — Kuchta Jan. oprać. R. R. R. Odchodzące ślady zatrzymać w pamięci. Warszawa 1989. leluja. Zarys monografii etnograficznej. II. Wybór pieśni. R. Kul Kosz — Stare i nowe w kulturze wsi koszalińskiej. 1967. Górny Śląsk. 4 1960. 36 1992. 1963. Polska pieśń i muzyka ludowa. LL 1957/4/42-45 — Ondrusz Józef. historia i związki słowiańskie. Lwów 1927. 3 1965. (Wybór). R. Węgiełek-Januszewska Zdzisława. pow.42 ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA 43 Kot Las — Kotula Franciszek. „Poradnik Językowy". t. (U źródeł poetyckiej twórczości ludowej). Kup Astr — Kupiszewski Władysław. [pow. Zarys kultury górniczej. Kuk Kasz — Kukier Ryszard. ze Śląska Czeskiego. R. LL — „Literatura Ludowa". R. Pieśnispod Łysicy. 1958. Kieleckie]. 29 1985. 5 1961. R. Busko Zdrój]. Kul Rop — Nad rzeką Ropą. 27 1983. R. Poznań 1964. Słownictwo Warmii i Mazur. Pawlak Aleksander. R 28 1984. R. R. 3 1967. Zagłębie Dąbrowskie. 6 1962. w 1988 za rok 1987. Folk Łodz. Poznań. [pow. Toruń 1965. 1959. Opowiadania podhalańskie. LL 1957/3/24-30 — Bajki i opowiadania zapisane przez Teresę Sokołowską we wsi Zurawiczki. 23 1979. R. czyli o wygasającycli starodawnych pieśniach kolędniczych w Rzeszowskiem. [Bukowina Tatrzańska]. Kul MiW — Kultura ludowa Mazurów i Warmiaków. t 2. R. Opowiadania rzeszowskie. R. R. Garść przysłów i zwrotów przysłowiowych z ziemi rzeszowskiej. Przeciw urokom. „Poradnik Językowy". red. Kutrz Kurp Kurpie Puszcza Zielona.

LL 1902/1-2/63-72 — Krawczyński Mieczysław Apoloniusz. LL 1960/1/52-53 — Smyl Józef. LL 1959/3-4/62-66 — Lisakowski Jarosław.. Poeci ludowi Ziemi Łomżyńskiej. Z materiałów rękopiśmiennych. LL 1962/1-2/59-02 — Dekowski Jan Piotr. Sejny. LL 1902/1-2/38-58 . LL 1901/4 0/80 90 Tworkowski Stanisław. LL 1962/3/27-30 — Nowakowski Tadeusz. Pieśni ludowe z Sieradzkiego i Łęczyńskiego. Fragmenty epickiej poezji górniczej. LL 1901/3/8 23 -. Baśnie i podania ludowe na Podlasiu. [Czeski Cieszyn]. Stęszewski Jan.89 Ondrusz Józef. Opowiadania ze wsi Kadzidło i Dąbrowy. LL 1958/1/20—39 — Swirko Stanisław. LL 1959/1-2/51-63 — Sychta Bernard. Pieśni z Wizny i Miastkowa pow. Pieśni weselne z Kierzkówki pow. Swirko Dobrosława. i in. LL 1901/4-0/45-71 — Jaworska Zofia. dlaczego na Kurpiacli nic było pańszczyzny. Pieśni z jiowiatu płockiego. Rękopis pieśni mazurskich Gizewiu-sza. LL 1958/2-3/3-8 — Morcinek Gustaw. Oracje. Pieśni z okolic Przasnysza i Gostynina. LL 1960/4-5/28 33 — Stafiński Aleksander. LL 19C0/2 3/92 107 Blachowski Aleksander. Bielawski Ludwik. LL 1962/4-0/91-120 — Czernek Helena. Teksty ludowe z Okrzei i Woli Okrzejskiej. LL 1962/4-0/73-90 — Czernek Helena. królowej szurpilskich jezior. Sieradz. Rok obrzędowy w pow. Podania ludowe z Milanówka i okolic. Opowieści ludowe z radomszczańskiego. Siemiatycze. LL 1960/1/36—46 — Jaworska Zofia.. LL 1960/4-5/35 Jaworska Zofia. LL 1901/4-0/82-85 — Skierkowski Władysław. Ignacy Lenarczyk -zbieracz folkloru i poeta chłopski znad Pilicy. LL 1959/3-4/76-81 — Falińska Barbara. Opowiadanie z Oświęcimia. Widowisko ludowe. pow. LL 1960/1/30-35 — Horodyska Halina. LL 1960/2—3/83-86 — Antoniuk Jakub. „Król Herod" z Ciechanowca pow. LL 1959/1—2/128-132 — Basa Michał. LL LL 1958/2-3/39-42 — Walłis Stanisław. LL 1960/2-3/58-64 — Bielawski Ludwik. Karczma i gorzałka w polskiej pieśni ludowej. GaiyJno. Wybór pieśni ludowych z Zędowic. Życzenia noworoczne z pow. pieśni i opowiadania opolskie. Stęszewski Jan. Sobieski Marian.Mioduchowska Aurelia.Kujawy]. Opowiadanie partyzanta. Pieśni. P a t i a Antoni. Luków.. Bielawski Ludwik. Ballady Czeczota. LL 1958/2-3/71-74 — Pluta Feliks. LL 1962/1-2/73-87 — Szymczak Mieczysław. Swirko Dobrosława. siedleckim. LL 1960/1/47-50 — Śliziński Jerzy. Zagadki z Podlasia. LL 1901/4 0/109 Kielak A. [pow. Opowiadania z Klonowej pow. Wspomnienie z czasów okupacji niemieckiej. Lubartów. [Slask]. Miasta. O tym. Sadownik Jan. powiat Strzelce Opolskie. [Kurpie]. [Kurpie]. Śląsk i jego ludzie. Bodzcn-tyn]. LL 1962/4-6/121-127 — Przyłucki Jerzy. Lubelskie zagadki ludowe w rękopiśmienniczych zbiorach Hieronima Łopacińskiego.legli. Stęszewski Jan. Humoreski i przyśpiewki weselne. LL 1962/4-6/128-138 — Czerniakowa Helena. LL 1960/2-3/52-57 — Oleszczuk Aleksander. LL 1959/5-6/89-98 — Wojciechowski Ryszard. LL 1901/1 2/38-58 — Świątkowski Henryk. LL 1963/4/3-12 — Hlawiczka Karol. LL 1963/2-3/88-91 — Kudlińska R. ich związki z folklorem i z ludowością Mickiewicza. LL 1960/2-3/46-51 — Uziębło Maria. Weselne przyśpiewki na Podlasiu.44______________________ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA 45 ŹRÓDŁA 1 OPRACOWANIA LL 1957/4/51-54 — Broda Jan. w kaszubskiej literaturze ludowej. „Mazowsze". Swirko Stanisław. LL 1901/4 6/72-81 — Swirko Dobrosława. Swirko Stanisław. LL 1901/3/24-31 — Lisakowski Jarosław. LL 1958/2-3/43-51 — Ligęza Józef. Rosiak Roman. LL 1900/4 5/87. cieszyńskiego. LL 1960/1/13-18 — Zabłocka Jadwiga. Podania z ziemi szczecineckiej. miasteczka i wsie. Stęszewski Jan. Historia kamienia znad Jez. Swirko Stanisław. Pieśni z Puszczy Zielonej i z Puszczy Białej. podania i bajki województwa szczecińskiego. Dawne wesele łowickie. Mazowszańskie piosenki z powiatów Piaseczno i Grodzisk Mazowiecki. Teksty ludowe z Ziemi Sieradzkiej. Łomża. LL 1963/2-3/94-96 — Arszyńska Ewa. LL 1959/1-2/67-93 — Przy łuska-Jaworska Zofia. Pieśni ludowe Warmii i Mazur. Pasyjka w Cisowej. Opowiadania i obrzędy ludowe na Mazurach i Warmii. LL 1958/2—3/74-81 — Opowieści ludowe z Krzyżanowic. Swirko Dobrosława. LL 1959/5-6/24-31 — Rosiak Elżbieta. LL 1960/4 5/36 04 Czarnocki Bohdan i i n . Pieśni i opowiadania z powiatu bytowskiego. Pieśni górnośląskie. Zagadki i przepowiednie pogody z Kujaw. Wybór pieśni ze wsi Giby pow. Sledziewski Antoni. LL 1962/3/41-44 — Dekowski Jan Piotr. [wieś Skibin . oprać. Opowiadania kurpiowskie. . LL 1900/2 3/88 91 Podanie. o pięknej . Przyczynek do muzyki kujawskiej. LL 1959/3-4/67-75 — Lisakowski Jarosław i in. LL 1960/2-3/74-80 — Sadownik Jan. LL 1958/2-3/52-70 — Wojtowicz Janina. wierzeniach i obrzędach. . LL 1960/2-3/81 — Oleszczuk Aleksander. Baśnie i opowiadania z Ziemi Łęczyckiej.Sobicska Jadwiga. LL 1959/5-6/48-58 — Mioduchowska Aurelia. Pieśni z Ziemi Łomżyńskiej. Bajki i gawędy z Ziemi Łomżyńskiej.

t. [Kamienica Górna]. LL 1965/2-3/61-74 — Szulczewski Jerzy Wojciech. Fischer Adam. t. 18 1912. Przysłowia i przepowiednie pogody. chłopa. LL 1973/'2/48 50 Widera Aleksander. [Górny Śląsk]. [Kamienica Górna. Lom Baj — Bajki i podania. Pieśni z Gącza pow. 4 1898. Pieśni z powiatu kaliskiego i ostrowskiego. LL 1966/2-3/64-68 — Wojewódzki Bolesław. LL 1972/4-5/3-20 — Jurkowski Henryk. kieleckie]. Teksty ludowe z powiatu gnieźnieńskiego. [Opoczyńskie]. Oracje weselne z powiatu kaliskiego i ostrowskiego. Rady księdza Podbielskiego . Kultura ludowa i język. [teksty z Janowa Lubelskiego]. t. t. LL 1974/2/36 46 Kotula Franciszek. LL 1968-1971 — zob. Toruń 1934. LL 1964/4-6/97-108 — Chętnik Adam. LL 1964/4-6/84-92 — Popowska-Taborska Hanna. Opoczyńskie opowieści ludowe. LL 1976/4-5/81-90 — Zaczyński Aleksander. [Rzeszowskie]. Gawędy górnicze. [Grębów. Jan Probosz . LL 1972/3/49-58 — Woronczak Jerzy. skomentował i zarysem monograficznym poprzedził Bogdan Zakrzewski. Miodobrame na Kurpiach. Przewodnik do skarbów tatrzańskich. LL 1978/4-6/174-184 — Kolbuszewski Jacek. z czasów pierwszej wojny światowej.. t 17 1911. tarnobrzeski]. 10 1904. Folk Łodz. Piosenki i wiersze w zbiorkach młodocianych przestępców. Listy miłosne z Łąki. 20 1914-1918. Katowicki*']. t. Wrocław 1970.. Ze zbiorów folklorystycznych. Cite la Chapełle. t. t. Organ Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego". Gawędy i wspomnienia Józefa Chmielą. Przysłowia mazurskie. LL 1975/2/44 48 Chajec Władysław. Kwnika z życia Polaków przy polskiej parafii kościoła św. wrocławskie. LL 1972/2/45-70 — Wołczek Adam. t. Józefa. t. t. LL 1963/4/43-59 — Pawlak Aleksander. Polityczne pieśni odpustowe z Galicji. Pieśni ludu śląskiego ze zbiorów rękopiśmiennych Józefa Lompy. LL 1965/2—3/53-60 — Andrzejczak Barbara. LL 1966/2-3/33-43 — Wojewódzki Bolesław. [Krakowskie]. lubelskie]. LL 1964/4-6/93-100 — Dygacz Adolf.46 _____________________ ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA 47 LL 1963/4/21—28 — Skłodowska-Antoniewicz Kalina. Materiały folkłorystyczne ze wsi Ostatkow-ska Struga w pow. Smutki i zbytki robotników. Andrzejczak Barbara. LL 1972/1/49-57 — Hernas Czesław. LL 1964/1-2/45-74 — Lisakowski Jarosław. Wspomnienia Anny Bąkowej. zebrał Fryderyk Lorentz. LL 1964/1-2/138-148 — Grzeszczuk Stanisław. zebrał Józef Lompa. Pamiętnik podróży do Ziemi Świętej Józefa Wawrzyńczaka. [ziemianin z Kaliskiego].ludowy poeta z Istebnej. LL 1976/1/42-47 — Wojewódzki Bolesław. Andrzejczak Barbara. LL 1975/3/32 53 Bąk Stanisław. 2 1896. 6 1900. LL 1964/4-6/126-139 — Pawłowska Jadwiga. Lom Śląsk — Lompa Józef. pow. LL 1978/1/48-54 — Kopeć Jerzy. 7 1901. [woj. LL 1975/4-5/44-53 — Pletiniec-Kukuczka Małgorzata. Formuły magiczne z Rzeszowszr. t. Pieśni ludowe z Wielkopolski. Lehr-Spławiński Tadeusz. t. radzyński]. 9 1903. Żnin. Matka i córka z Raciborek. LL 1973/3/47 GO K o t u l a Franciszek. 16 1910. Od świętej Doroty do Krakowianki. Mikołaj Juchnowicz .poeta odpustowy. LL 1978/2/58-66 — Koter Zenon. Przesądy opoczyńskie. Obrzędu doroczne i zwyczaj* na Kujawach. 21 . Kaszubi. LL 1965/4/3-28 — Lisakowski Jarosław. Wrocław 1965. katowickie. LL 1973/4 5/100 121 Frischbier Hermann. LL 1981 — zob. LL 1966/2-3/68—69 — Wojewódzki Bolesław. legionisty. Listy chłopów polskich w notatnikach Rudolfa Abichta. 12 1906. LL 1973/6/53 60 Zborowski J u l i u s z . 14 1908. LL 1973/1/44-58 — Oleszczuk Aleksander. Kraków 1924. LL 1976/3/44-52 — Pawluczuk Włodzimierz. Pieśni ludowe z Kujaw. pow. t.Ostncourt 1922-1959. pow. O wierszach okopowych Jana Józefa Klicha. t. [Wałbrzyskie. O „Słowniku gwar kaszubskich na tle kultury ludowej" Bernarda Syclily. Lwów-Wrocław. 11 1905. Lud — „Lud. Polityczne pieśni odpustowe z Galicji. krakowskie. LL 1978/1/57-69 — Rusinek Antoni. Lisakowski Jarosław. [Lubelskie]. Przysłowia w pismach Krzysztofa Opalińskiego. 8 1902. Przyśpiewki dożynkowe. wydał. Uwagi nad reliktami tradycyjni] literatury ludowej we współczesnych wsiach dolnośląskich. Procesy o czary przed poznańskim sądem miejskim w XVI w. [Bydgoskie].zyzny. „Stare" i „nowe" w dzisiejszym weselu ludowym. [Rzeszowskie]. LL 1972/4-5/78-100 — Kramarz Aleks. LL 1980/1-3/107-119 — Dynak Władysław. 1 1895.inżyniera-elektryka. Bart Lub. [woj. t. Lor Pom — Teksty pomorskie (kaszubskie). Jasło]. [Wojewódzki Areszt Śledczy we Wrocławiu]. LL 1975/1/48 53 Chajcc Władysław. 5 1899. szubińskim. Opowieści z rysunkami. Opoczyńscy artyści ludowi. LL 1964/1—2/96-103 — Błaszczyk Stanisław. opolskie. t. Lor Kasz — Lorentz Fryderyk. 3 1897. [brak informacji o geografii]. t. 15 1909. LL 1964/3/30-54 — Strawińska Zofia. LL 1966/2-3/27-28 — Orynżyna Janina. na terenie w zagłębiu górniczym w Oignies . Opowieści z rysunkami. t. [Opoczyńskie]. 19 1913. LL 1964/3/21-29 — Lisakowski Jarosław. t. LL 1964/1-2/85—96 — Lisakowski Jarosław. [Wohyń. LL 1973/4 5/28 43 Kotula Franciszek. Polska pieśń górniczo-hutnicza. t. [Śląsk Cieszyński]. 13 1907.

2. t. Chleb św. Zarys pierwotnej religii Lachów na tle podań ludowych. t. 37 1947. 34 1936. (Dokończenie). 49 1965. 1. 32 1933. Zabawy. Lud 1905/194 195 — Gonet Szymon. [cz. 58 1971. 73 1989/1990. myślenickiego). 29 1930. 2]. [cz. Lud 1900/36-80 — Gustawicz Bronisław. materiał z różnych regionów Polski oraz z Litwy i Rusi]. Lud 1905/212-220 -. t. Staroindyjskic obrzędy weselne. t. materiał z różnych regionów Polski oraz Litwy i Rusi]. t. pow. t. Dyabel w pojęciu ludowym. Lud 1905/130-163 — Czaja Stanisław. t. t. O ludzie Podduklańskim w ogólności. Zabawy. przypowieści i wyrażeń przysłowiowych" S. Lud 1897/142-146 — Magierowski Leon. 53 1969. Lud 1899/120 131 . 67 1983. Przyczynki do „Księgi przysłów. Lud 1895/131-135 — Kalina Antoni. [cz. Horodenki]. t. Pierwiastek ludowy w poezyi A. 78 1995. t. (Zwyczaje i zapatrywanie ludu polskiego w Galicyi zachodniej). Lud 1895/197-207 — Kolbuszewski Edward. Poświęcanie pól. [Litwa]. [cz. pow. 61 1977. Przyczynek do wierzeń ludowych. Dzwonki gliniane i siekierki drewniane z kiermaszów krakowskich. 42 1956. Gwiazdy i grzyby w podaniach ludu. Szczegóły z wierzeń ludu. 2. Gwiazdy i grzyby w podaniach ludu. t. [recenzja]. Wierzenia ludu w okolicy Andrychowa. 35 1937. t. Lud 1898/308-322 — Krćek Franciszek. Wierzenia ludu. 56 1972. Lud 1901/286-299 — Żmigrodzki Micłiał. Europie. [cz. [Serafińce. rawskim). 48 1963. t. 28 1929. Przyczynki do etnografii tatrzańskich górali. t. O ludzie Podduklańskim w ogólności. t.ŹRÓDŁA 1 OPRACOWANIA _____________________________ 49 48 ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA 1922. Materyaly do medycyny i wierzeń ludowych (według opowiadań Demka Zemały w Zaborzu w pow. Lud 1896/201-210 — Kaindl Rajmund Fryderyk. Lud 1896/321-329 — Żmigrodzki Michał. 2]. Lud 1902/48-56 — Mleczko Teofil. 1. Przyczynki do wierzeń ludu w Wierzbanowy pow. 74 1991. 54 1974. t. .. Lud 1900/172-193 — Ełjasz-Radzikowski Stanisław. Lud 1899/170 176 Magierowski Leon. Lud 1896/277 — Witort Jan. 62 1978. 23 1924. Krośnieńskie]. [cz. Część wtóra. t. 25 1926. gadki. a lwoniczanach w szczególności. [okolice Szczepanowa. l. Lud 1900/245-257 — Gustawicz Bronisław. Mickiewicza. [cz. lwowski]. t. t. Bochni]. [zebr ane nad Wiarernl. Pierwszy grzmot. Środki lecznicze i ich nazwy aptekarskie u ludu. Lud 1902/57-58 — Ketlicz M. (Kilka zapisków z Słotwiny. Lud 1896/210-217 — Witort Jan. 50 1966. a lwoniczanach w szczególności. t. 57 1973. Ukraina. 38 1948. żywiecki). I 65 1981. 24 1925. [zdaniem autora występujące także u Słowian oraz znane „u naszego ludu"]. Lub 1902/354-368 — Świętek Jan. 40 (indeks) 1953. 39 1952. Pasterstwo i wierzenia pasterskie u Hucułów. Wieliczka. Sobótka w Galicyi. 64 1980. t. t. Lud 1903/64-68 — Hradecka Stanisława. Lud 1903/209-240 — Swieżawski Ernest. 63 1979. Lud 1 8 9 8 / 4 1 0 435 Piątkowska Ignacja. 1897 staraniem Towarz. t. [Nowy Sącz]. [symbol słońca w pierwotnych cywilizacjach w Ameryce. Przeżytki starożytnego światopoglądu u Białorusinów. [cz. Lud 1899/365-367 — Jakóbiec Jan. Pisanki w Galicyi. Adalberga. Świat zmarłych. l. Szkic. (Rysy etnograficzne ze wsi Białobrzegi w powiecie łańcuckim). 60 1976. t. Styl zakopiański. Przyczynek do artykułu: „Gwiazdy i grzyby w wierzeniach ludu". (. t. 47 1962. Azji]. t. [cz. pieśni. Lud 1896/335-338 — Pierzchała Ludwik. Sobótka. 36 1946. t. l. Lud 1905/81 — Łaska Bronisława. Powitanie księżyca na nowiu. (Z okolic Andrychowa). 30 1931. t. t. 1]. t. 77 1994. O ludzie Podduklańskim w ogólności. Lud 1899/53 56 Młynek Ludwik. ludoznawczego. Lud 1899/256-258 — Świętek Jan. 44 1959. t. [pow. [Przecław]. Lud 1898/186-231 — Krćek Franciszek. 51 1967. t. 72 1988. t. 46 1961. 20 1927. t.Tync Bolesław. Szopka krakowska. liajki. etnograficzny. t. ('/. 27 1928. Lud 1905/199 — Czaja Stanisław. Lud 1896/217-220 — Cercha Stanisław. materiał z różnych regionów Polski]. (Szkic etnologiczny). Lud 1898/184-185 — Koch Aleksander. Lud 1903/410 — Badura Wincenty. t. Dyjalog pogrzebowy u tzw. t. [zabór pruski]. sanocki]. 59 1975. t. 33 193] 1935. (Z Jaćmierza i I'osady jaćmierskiej) . (okolice Andrychowa). t. 75 1992. 69 1985. t. llistorya pierwotnej religii. Lud 1900/126-157 — Gustawicz Bronisław. Wspomnienie o Słucku. Lud 1896/221—235 — Gonet Szymon. Obyczaje ludu ziemi sieradzkiej. Kilka szczegółów z wierzeń ludu.. Zestawienie materyalu zebranego w r. Kadłubka na cześć Kazimierza Sprawiedliwego. pieśni. 45 1960. 52 1968. t. 76 1993. Lud 1896/157-163 — Kolbuszewski Edward. (Z tablicą litografowaną). 71 1987. pow. Z nad Wisłoka. t. t. L. 43 1958. 66 1982. Lud 1897/140-142 — Gonet Szymon. t. 70 1986. Lud 1895/168-178 — Kolbuszewski Edward. lj. Lud 1905/316 — Potkański Karol. 22 1923. t. a lwoniczanach w szczególności. 31 1932.Zdziarski Stanisław. Lud 1903/368-381 — Goldstein Henryk. Lecznictwo ludowe [Krotoszyn pow. [okolice nad Rabą między Gdowem a Bochnią]. Lud 1899/164 166 Pobratymiec. t. 3]. Ze zwyczajów wielkanocnych. Dusza po śmierci. 55 1971. Lud 1898/256-274 — Zdziarski Stanisław. t. Agaty. Część wtóra. t. 41 1954. gadki. t. t. 68 1984. (Szkic etnologiczny). t.

Podania domu „Krzysztofory" na Rynku Krakowskim. Krakowskie. Ludoznawcze przyczynki z góralszczyzny. [cz. 2. koło Zebrzydowic na Śląsku. Barabasz. [Galicja). tudzież Mokrzysk-Bucza. . Lud 1907/87-97 — Matusiak Szymon. Szkic etnograficzny. [Litwa. Przyczynki do medycyny ludowej. Lud 1923/82 128 — Frankowski Eugeniusz. Ikonografia etnograficzna. [materiał z różnych regionów Polski]. kupnie i sprzedaży u ludu polskiego. Lud 1910/59-61 — Stankiewiczowa Zofia. Wiązanka wierzeń i przesądów ludu z okolic Buczkowa i Okulic. Rugia. Lud 1905/394-401 — Udziela Maryan. folklor litewski. [materiał z różnych regionów Polski]. Lud 1908/19-89 — Matusiak Szymon. radzyńskiego). Lud 1907/324-330 — Czyżewicz Stanisław. Z życia górali nadłomnickich. Opowieści o czarownikach z doliny nowotarskiej. Olkusz]. 1]. Lud 1927/1-25 — Koranyi Karol. Polskie podania ludowe o człowieku na księżycu. Rozmaitości ludoznawcze ze Suchej. Lud 1907/43-48 — Kosiński Władysław. Ikonografia etnograficzna. Lud 1926/38-51 — Kuchta Jan. Lud 1907/216-232 — Piotrowicz Stanisław. Muszyna w powiecie Nowo-Sądec-kim. Listy. Lud 1908/246-253 — Tryszczyła Franciszek J. 1]. Pomorze Wschodnie. materiał z różnych regionów Polski]. Liczby trzy i dziewięć w mitach. Lud 1947/160-235 — Reinfuss Roman. Nowe przyczynki do drugiego wydania „Księgi przysłów" S. Lud 1911/77—96 — Smólski Gustaw. Lubelskie. (Dokończenie). Lud 1905/411-413 — Kallas Aniela. 1. Lwów. Polskie widowisku ludowe. Podlasie. [Sandomierskie]. Lud 1906/138-182 — Maykowski Stanisław. Lud 1908/368—370 — Gonet Szymon. obrządki. Święty i przeklęty. [cz. „Gadki" z Inwaldu. Lud 1911/138-161 — Schnaider Józef. Zabiegi magiczne przy pożyczaniu. Święto Matki Boskiej Zielnej na Mazurach. Lud 1912/92-111 — Bystroń Jan Stanisław. wyobrażeniach. Zapiski etnograficzne z Ropczyc. Lud 1909/91-107 — Kołodziejczyk Edmund. Adalberga. Odpowiedzi na zapytania. Ruś. [powiaty brzeski i bocheński]. Sztuka ludowa na Podhalu. ukraiński]. Lud 1933/21-35 — Znamierowska-PriifTerowa Maria. Garść zapisków z Dolestraszyc. Lud 1906/57-81 — Sulisz Józef. Konopnickiej. Mazowsze. Sienkiewicza i legendy o „dziwnych sądach bożych". Żywieckie]. [Krakowskie. (Dokończenie). Lud 1907/202-215 — Schnaider Józef. Leki ludowe {ze wsi Płudy pow. Lud 1948/229-276 — Seweryn Tadeusz. Lud 1912/141-217 — Schnaider Józef. Dokończenie.. Lud wpoezyi M. Lud 1906/264-268 — Witowt [Witold Pracki]. Czary i gusła przed sądami kościelnymi w Polsce w XV i w pierwszej połowie XVI wieku. Wieluń]. [materiał z różnych części Polski oraz Słowiańszczyzny]. Pierwiastek ludowy w poezji polskiej XV i XVI w. Materiały folklorystyczne ze wsi Bortnik na Pokuciu. Jak konstruowano u nas stos do palenia czarownic? [Łowickie]. Lud 1913/104-152 — Szyszkowski Władysław. Gdańsk. Lud 1908/300 — Gawełek Franciszek. Śląsk]. [pow. [materiał z różnych regionów Polski]. Szczawnica. Drzewa w wierzeniach i obrzędach ludu polskiego. Lud 1914-1918/246 270 — Gonet Szymon. Lud 1932/65-120 — Zborowski Juliusz. Rośliny w wierzeniach ludu krakowskiego. Pieśni łódzkich pracownic. Lud peczeniżyński. Lud 1929/123-144 — Kuchta Jan. Wierzenia ludowe w Małych Kończycach. Lud 1931/76-144 —. Czechy]. Olimp polski podług Długosza. Lud 1931/36-75 — Udziela Seweryn. [Wielkopolska. [materia! z różnych regionów Polski]. (Powiat Żywiec). mistycznych praktykach i w zwyczajach ludowych. Lud 1947/277-308 — Seweryn Tadeusz. [cz. [Bydgoskie. [okolice Krakowa]. Wycinanki i ich przeobrażenia. (Luźne notatki). Podlasie]. [cz. Lud 1913/31 70 Fischer Adam. Krościenko. Dwie legendy z kalwaryi. Z życia górali nadłomnickich. Kurpie. Sobótka. Poznańskie. północno-zachodni skrawek Spiszą. Wymuszanie urodzaju na drzewach owocowych. Pi-zeciwieństwo bóstwa-drzewa i bóstwa-kamienia w wyobinżeniach ludowych. Śląsk. Rybołówstwo w okolicach Druskienik. Lud 1926/78-94 — Fiszer Adam. Sandomierskie]. (Bocian). [Podhale. Lud 1937/60-76 — Fischer Adam. [Łowickie. Próba charakterystyki etnograficznej Rusi Szlachtowskiej na podstawie niektórych elementów kultury materialnej. St.ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA ______________________________ 5| 50 ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA Lud 1905/371-388 — Świętek Jan. Rodzime wątki lokalne w podaniach o mistrzu Twardowskim. mościski].Janów Jan. [recenzja]. Lud 1934-1935/38-64 — Brynerówna Halina. [w różnych kulturach]. Lud 1930/99-106 — Czubryński Antoni. Lud 1927/114 — Fiszer Adam. Lud 1911/60-71 — Koczwara Jan. Lud 1910/79-86 — Kołodziejczyk Edmund. w okolicy Andrychowa. Lud 1927/71-72 — Wawrzeniecki Marian. Zagadki i łamigłówki górali polskich w Tatrach i Beskidach. Lud 1933/82-173 — Żyranik Bogdan. Lud 1907/149—160 — Krćek Franciszek. „Sabałowa bajka" H. Lud 1924/50-111 Frankowski Eugeniusz. Lud 1908/397 — Króliński Kazimierz. zagadki i pieśni ludu kaliskiego w okolicach Wielunia. [Galicja. Lud 1908/170-178 — Matusiak Szymon. materiał z różnych regionów Polski]. Zwyczaje. [Podhale. Znachorka i wróżka Jewdokia Boj-czuk. Galicja. [Galicja]. Z Andrychowa.

Niektóre zagadnienia kultury ludowej z pow. R. ŁSE 1963/131. 0 niektórych zwyczajach dotyczących młodzieży wiejskiej. Podania z Zaleczą Wielkiego. 4 1962. Wierzenia demonologiczne we wsi Obidza (region sądecki) w świetle badań empirycznych. R. 12 1970. Magia lecznicza zwierząt w Klonowej w pow. ŁSE 1961/95-101 — Drozdowska Wanda. w 1986 za r. Udział 1 rola społeczności wiejskiej w zwyczajach weselnych Polski środkowej. 22 wyd. 1981. pow. 24 wyd. Lud 1954/699-702 — Reinfuss Roman.52 ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA 53 ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA Lud 1952/291—354 — Seweryn Tadeusz. Lud 1952/355-415 — Chętnik Adam. 11 1969. R. ŁSE 1963/111-130 — Drozdowska Wanda. Zwyczaj chodzenia po dyngusie w pow. 26 wyd. Ikonogmfia etnograficzna. Pozostałości kultury tradycyjnej w łódzkich rodzinach robotniczych. 15 1973.Dekowski Jan Piotr. (Materiały zebrane przez harcerzy z Liceum Pedagogicznego w Tomaszowie Mazowieckim). Lud 1981/91-104 — Lehr Urszula. 20 1978. Łęga Malb — Łęga Władysław. Lud 1976/139—155 — Setkowicz Jan. Zajęcia dodatkowe ludności wiejskiej powiatu wieluńskiego w latach przcduwlaszczeniowych. 16 1974. [Beskid Sądecki i Śląski]. ŁSE 1962/5 14 Baranowski Bohdan. sieradzkim. ŁSE 1961/79-93 — Jastrzębska Mirosława. ŁSE 1967/277-302 — Lechowa Irena. Ze studiów nad techniką rolną w Wie-luńskiem w XVI-XVIII w. 28 1988. 10 1968. Magiczne normy postępowania w życiu codziennym Załęcza Wielkiego. ŁSE 1963/5-16 — Adamczewska Genowefa. Gdańsk 1960. pow. R. 3 1961. ŁSE 1962/199 202 — Jastrzębska Mirosława. R. Problematyka społeczna okrvsu pańszczyźnianego w pieśniach i przysłowiach ludowych okręgu łódzkiego. 1983. R. Przemysł i sztuka bursztymarska nad Narwią. 1984. ŁSE 1965/73-85 — Baranowski Bohdan. [cz. Lud 1952/427—435 — Gotkiewicz Marian. 19 1977. Chodzenie po scodrokach w niektórych wsiach pow. Toruń 1933. R. ŁSE 1963/101-110 — Lechowa Irena. w 1984 za r. . Śląsk]. materiał z różnych regionów Polski]. Łęga Świec — Łęga Władysław. pow. ŁSE 1974/5-54 — Dekowski Piotr Jan. [Łódzkie]. R. w 1986 za r. R. ŁSE 1970/169-173 — Rosiak Tadeusz. R. R. R. Wieluń. Lud 1982/113-149 — Lehr Urszula. R. 3. ŁSE 1961/53—68 — Śmiałowski Józef. R.178 — Matczakowa Stanisława. Ikonografia etnograficzna. Procesy o czary i powołania przez czarownice w orzecznictwie Sądu Wyższego Prawa Niemieckiego na zamku krakowskim. R. w 1977 za r. ŁSE 1963/17-42 — Śmiałowski Józef. Lud 1965/229-306 — Sliziński Jerzy. Wydawnictwo Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. 4. Łask. 9 1967. 2 1960. 31 1991: ŁSE 1961/5-35 — Szczygielski Wojciech. materiał z różnych regionów Polski]. II. R. [Krakowskie. 21 1979. Z kaszubskiej i słowińskie] literatury ludowej. Wróżby i zabiegi magiczne związane z dniem wigilijnym w powiecie brzezińskim. Opowieść o górze Chełmskiej. R. 13 1971. Ziemia Malborska. Lecznictwo ludowe w okolicznych wsiach Bełchatowa. ŁSE 1961/163 175 Grodzka Jadwiga. Obrzędowe obchodzenie granic pól w Łowickiem w świetle materiałów porównawczych. 1982. R. R. ŁSE 1963/75-99 . 1976. Ikonografia etnograficzna. R. 27 1987. ŁSE 1965/194-200 — Mądrzakówna Daniela. Urok w asjiekcie działań magiczno -religijnych. Obrzędy 1 zwyczaje świętojańskie w Piotrkowskiem. [cz. 5 1963. 1 1959. Stan i problematyka badań nad obrzędo-loością ludową środkowego dorzecza Pilicy. R. 17 1975. Lud 1954/647—666 — Seweryn Tadeusz. Lud 1975/143—155 — Sielicki Franciszek. 25 wyd. Lud 1956/522—553 — Seweryn Tadeusz. materia! z różnych regionów Polski]. [Beskidy]. brzezińskiego. Materiały etnograficzne. Łódź-Warszawa. Lud 1970/156-167 — Bukowska-Gorgoni Krystyna. R. Tradycje otwartego ogniska w małopolskim budownictwie ludowym. ŁSE 1963/185-188 — Lechowa Irena. ŁSE — „Łódzkie Studia Etnograficzne". [cz. Wieluń. Istoty demoniczne w Zalęczu Wielkim. 5. ŁSE 1966/97-114 — Putyńska Elżbieta. R. Okolice Świecia. ( W trzydziestolecie powstania Pierwszej Dywizji LWP). R. ŁSE 1961/205 -207 Zarębska Dorota. Kultura ludowa. ŁSE 1962/81 87 Drozdowska Wanda. ŁSE 1962/117 130 — Drozdowska Wanda. Dziecko w rodzinie wiejskiej. R. 18 wyd. R. 29 1989. 7 1965. rawskim. Magiczna broń 1 jej rola w walce między wsią a dworem w Sieradzkiem w XVII-XVIII w. Niektóre zwyczaje i wierzenia wiosenne z pow. 14 1972. ŁSE 1965/5 39 — Lipiński Andrzej. Rzeźba ludowa w Lęczyckiem. 6 1964. ŁSE 1962/203-214 — Lechowa Irena. Naczynia mosorowe w kulturze pasterskiej. pow. w 1984 za r. 8 1966. Wielki proces o czary miłosne w Praszce w 1665 r. Wieluń. brzezińskiego i rawskiego. 30 1990. 1980. ŁSE 1962/131-145 — Dekowski Jan Piotr. R. Zwyczaj chodzenia Herodów w łódzkim środowisku robotniczym. R. 23 wyd. R. Pośmiertna kara „za zlą miarę" w wierzeniach ludowych. radomszczańskiego. (Materiały z powiatu radomszczańskiego). Piosenki ludowe śpiewane przez Kościuszkowców. Górna Orawa w pracach słowackiego etnografa. ( Wybór materiałów nadesłanych przez młodzież szkolną). w 1983 za r. R. [Łódzkie].

Klimaszewską [z. Mich Trąd — Michalikowa Lidia. Bytnarowną [z. Podania i baśnie ze Śląska Cieszyńskiego. 10 1908. Relikty tradycyjnej obrzędowości dorocznej w Łęczyckiem. R. z J. 19 1938. oprać. Mat Krak — Matyas Karol. [cytaty pochodzące z wydania pierwszego (Warszawa 1973) oznaczamy skrótem: Nyr Kar1].' Wrocław Warszawa -Kraków 1960-1965. 24 1950: ŁSE 1974/55-69 — Lechowa Irena. Kraków.. Kultura ludowa Słowian. Maj Śląsk — Majchrzak Józef. t. Pieśni ludowe z Podlasia. 6 1925. ŁSE 1978/27-79 — Świątkowska Anna. 16 1935. Poznań 1970. R. Nitscli Półu — Pólnocnopolskie teksty gwarowe od Kaszub po Mazury (z mapką). 1 1934. ŁSE 1984/139-156 — Niewiadomska Maria. z. Obrzędy weselne w Lubelskiem. zagadki i pieśni ludowe w północnej części Prus Zachodnich. Mika Oraw — Mika Emil. Motycz [br]. Miłk Pas — Pastorałki i kolędy. t. 1 1929. Słownik chelmińsko-dobrzyński (Sicmoń.Kraków 1966-1970. 11 1930. 20 1939. 1-3] Pracownię Dialektolo-giczną Zakładu Językoznawstwa PAN w Krakowie. Obr Diał -. s. Mat NTarg — Matyas Karol. R. t. Atlas kultury ludowej w Polsce. 2 1921. t. nowosądecki). Materiały etnograficzne do badań nad obrzędowością weselną. podania. 7 1926. red. R. R. Wrocław 1965. oprać. Ol Pódl — Oleszczuk Aleksander. Gwary chazackie w powiecie rawickim.Warszawa . Mosz Atl . R. t.Teksty gwarowe z Białostocczyzny z komentarzem językowym. R. Nyr Kar — Kamaiuał dziadowski. 21 1947. R. Lud rzeszowski.Moszyński Kazimierz. Warszawa 1975. t. Mieczysława Karasia. Dolnośląskie pióśni ludowe. 8 1906. Lwów 1888. 10 1929. Mieczysław Karaś. 12 1912. Warszawa 1977. Podania i baśnie krakowskie. Lud łańcucki. t. R. Wrocław 1970. Język. Antonina Obrębska-Jablońska. 1-2 pod kier. Zwyczaje i obrzędy rodzinne regionu łowickiego w procesie zmian (z dokumentacji terenowej).ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA 55 54 ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA z różnych dziel. R. Kraków 1934 1936. R. cz. Kraków 1843. Mosz Kul Moszyński Kazimierz. 23 1949. wstęp i oprać. Czarny Dunajec). wybór i oprać. śpiewane podczas nawiedzenia rodzin w 1979 r. 13 1932. MAAE 1908/50-344 — Saloni Aleksander. 4 1900. „Prace Białostockiego Towarzystwa Nauk". z. t. t. Wrocław . czyli piosnki wesołe ludu w czasie świąt Bożego Narodzenia oraz Modlitwy i Pieśni kościelne na rozmaite święta zebrane . w oparciu o dzieło Samuela Adalberga opracował Zespól Redakcyjny pod kierunkiem Juliana Krzyżanowskiego. Stanisław Milkowski. Chybiński Adolf. t. zwyczaje. 9-13 pod kier. 2 1970. 3 1972. wybór. Stanisław Nyrkowski. 1972.). R. Zofia Stamirowska. R. 6 1903. 18 1937. 7-94. 11 1910. Materyaly do etnografii Podhala {Zakopane. Zwyczaje i pojęcia prawne ludu nadrab-skiego. Pieśni wędrownych śpiewaków (XIX-XX w. red.Kraków 1957-1959. R. 15 1934. Nec Kasz — Necel Augustyn. t. R. 3 1922. nowotarski i z Zawody pow. Or L — „Orli Lot". 1 1969.Moszyński Kazimierz. 5 1924. 2. 3-8 red. 8 1927. R. Wrocław . z. Now Raw — Nowak Henryk. Warszawa 1973. Kazimierza Nitscha. MAAE 1898/73-166 — Stopka Andrzej. MAAE — „Materiały Antropologiczno-Archeologiczne i Etnograficzne wydawane staraniem Komisji Antropologicznej Akademii Umiejętności w Krakowie". oprać. Kościelisko. Warszawa. Ostrawa 1977. Demony. Dulsk). R. 4-13] Pracownię Atlasu i Słownika Gwar Polskich Zakładu Językoznawstwa PAN w Krakowie. Lwów 1890. Ond Śląsk — Ondrusz Józef. t. Helena Kapc-łuś. 14 1919: MAAE 1897/119-379 — Swiętek Jan. Tradycyjne zabawy ludowe. 7 1904. Kraków t. 13 1914. Kazimierz Nitsch. R. R. 2 1939. 17 1936. red. Baśnie kaszubskie. Nad Kasz — Nadmorski [Józef Łęgowski]. Elżbieta Jaworska. czyli piosnki wesołe ludu w czasie Świąt Bożego Narodzenia po domach śpiewane. Wrocław-K raków 1957. R. Materyaly etnograficzne. Mai Śląsk — Bajki śląskie ze zbiorów Lfucjana] Malinowskiego. przesądy. Ludowa wizja kosmosu w gminie Głuchów. 2]. 2 1897. 5 1901. wspólnie z J. 9 1907. Świat i przyroda w wyobraźni chłopa (ze wsi Zabrzezie pow. MAGP — Mały atlas gwar polskich. MAAE 1903/187-420 — Saloni Aleksander. wyd. Maj Motycz — Maj Czesław. R. t. NKPP Nowa księga przysłów i wyrażeń przysłowiowych polskich. t. przez [t. Kraków 1955. MAAE 1908/44-49 — Gawelek Franciszek. Kraków 1967. 2. Mosz Prasł -. Materyaly etnograficzne. 4 1978. na nowo i popr. cz. Miód Pas — Pastorałki i kolędy z melodyjami. 12 1931. t. R. 9 1928. Częstochowa 1897. nr 18. t. zebrał Michał Marcin Mioduszewski. t. Kraków. Pieśni orawskie. Wybór polskich tekstów gwarowych. Toruń 1969. 1 1896. 22 1948. R. t. Wrocław 1971. Organ kół krajoznawczych młodzieży Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego. Kaszuby i Kociewie. Godki śląskie. Mac ChDobrz — Maciejewski Jerzy. [t. Pieśni ku czci Matki Boskiej Częstochowskiej. Czarownik w Rząchowy w powiecie brzeskim. t. purtki i stolemy. Poronin. Klimaszewską i M. Oles Lub — Olesiejuk Feliks. 4 1923. 1-3. Nitsch Tek — Nitsch Kazimierz. Poznań 1892. Warszawa 1960. 3 1898. 14 1933. Pogodki spod Lipowskiej. Pierwotny zasiąg języka prasłowiańskiego. Warszawa 1976. 1 i 3]. Lipnica Wielka 1934. R. t. 1 1920. Mieś Pog — Miesiączek Wawrzyniec.

. Solarska A. gm. zwyczaje i wierzenia na Pałukach. Or L 1931/14-17 — Wiedza astronomiczna ludu i niektóre wierzenia o ciałach niebieskich. pow. Maz Mądrzejszy Mazur niż diabeł. nowotarski]. Wrocław 1947.. Or L 1932/39-42 — Mach Henryk. z. pow. zebrał i oprać. Wieś Dobrut. s. Pis Wyl — Pisarkowa Krystyna. Wierzenia. [Ostrzeszów w Wielkopolsce]. Or L 1928/160-163 — Widziński A. Merrily We Sing.. red. Warszawa 1987. Plut Dzierż — Pluta Feliks. Pies SI 3 — Ligęza Józef. Or L 1928/195 — Gregorczyk Wł. Or L 1928/196-197 — Kwieciński A. Płat Krak — Albośmy to jacy tacy. Wierzenia ludowe w Kotuszowie. [Tomaszów Maz. Or L 1928/56-60 — Bączek Alojzy. Or L 1927/169—170 — Jedliński Stanisław. Mowy pogrzebowe. Or L 1936/150-151 — Zacówna Szura. oprać. t. Seria Etnograficzna". 1993. .. [wieś Sól]. Podania o Kamieniach.. Wrocław 1964-1974. Plut Głóg — Pluta Feliks. Or L 1928/194 — Jendrych Wł. Dziennik Obozu. Or L 1927/55 — Michalska Jadwiga. Or L 1933/42-45 — Kaliska B. przesądów i wróżb w Biłgorajskim. pow. Tadeusz Oracki. Sai~nów. cz. i in. Or L 1926/135-138 — Kołodziński Wacław. Pies SI 1 — Pieśni ludowe z polskiego Śląska z rękopisów zebranych przez Ks.57 ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA 56 ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA Or Or L 1926/110—111 — Rośliny i ptaki jako księga meteorologii ludowej. Legenda. Średniowiecze i wiek XVI. Orać. Kozakówna A. [brak informacji o geografii]. Helena Kapeluś. Orońsk. cz. Kraków 1938. J. pow. 1 Teksty i komentarze. Pastcr W.. wydali i komentarzem zaopatrzyli Józef Ligęza i Stefan Marian Stoiński. Mirosław Korolko. Medycyna ludowa. red. Łódź 1982. qm. Or Ł 1935/138-158 — Brzegowy F. Polska demonologia ludowa. zwiastujące wojnę światową. [Litwa]. Wiedza astronomiczna ludu. [opowiadanie górala z Istebnej]. sandomierski]. [wieś Wieprz]. Wigilja Bożego Narodzenia. [wieś Paweł Mała].. Pęk Biłg Pękalski Michał. Or L 1935/98-135 — Blajda Czesław. t. Warszawa 1975. Błażejewski Tadeusz.] Pawi Mer — Pawłowska Harriet. Or L 1928/154—156 — Tomas St. pow. Radom. Oświetlanie mieszkań. Studium etnograficzne. z. Or L 1928/74-78 — Udziela Seweryn. O diabelskim młynie. Kraków 1976. 2 Pieśni rodzinne. Or L 1929/42-46 — Mach Henryk. Wrocław 1948. Or L 1934/148-149 — Stańco Józef. Etnografia 2". zebrał i oprać. Bojarzy międzyrzeccy. Trzech króli. Wrocław 1973. Pig Wyb — Pigoń Stanisław. Or L 1934/90-92 — Plaużanka W. Or L 1926/154 — Kamocki Stefan. 6. 2 Poeci i gawędziarze. Warszawa 1981. Wiejska meteorologia. Piosnki z okolicy m. Pies SI 2 — Pieśni ludowe z polskiego Śląska. 1967. nr 23. piotrkowski]. Warszawa 1977.. Diabelski kamień.. Stopnica. nr '1(71). Warszawa 1892. 1]. Wieczór wigilijny. 1-4. Koże-nice. Or L 1934/149 — Caputa Józef. 5 38. zwyczaje i praktyki ludu śląskiego. 3. Dawne oświetlenie mieszkań w powiecie bocheńskim.Koło. Medycyna ludowa w okolicach Swiru. Or L 1928/11-12 — Sikora Franciszek. red. 1 Pamiętnikarze i publicyści. t. Or L 1928/190 — Banaszkiewicz St. Słownictwo Dzierżyslawic w powiecie prudnickim. Rogera. s.. fototypiczne z pierwodruku z 1838 r. z. gm. „Studia i Materiały Lubelskie. Zwyczaje wielkanocne na Kujawacli.. Bogdanowicz. Okazy przyrody w powiecie bocheńskim i okolicy. Józef Gajek. 11-25. Pan Gal Pauli Żegota. Durska Zofia. Zbiór pieśni Krakowiaków wschodnich i zachodnich. Detroit 1983. Wrocław 1973. z. Nobis W. Zwyczaje świąteczne w okresie świąt Bożego Narodzenia w okolicy Piasków. red. 1038/124 [Strzyrzyc]. [materiał z różnych regionów Polski]. Wybór pisarzy ludowych. Uroczystości wielkanocne w Zalesiu. Kuskówna Ludberga. Juliusz Nowak--Dłużewski... [cz. wydał i komentarzem zaopatrzył Jan Stanisław Bystroń.. Or L 1934/150-151 — Adamek Antoni. Or L 1928/195-196 — Kwieciński A. 1-2. Plesz Miedz — Pleszczyński Adolf. Materiały do magii. Józef (jajek. z. Wendckier Helena. 1 Pieśni balladowe. Cieśla J. Or L 1938/155 158 Ł Żurawska Romualda. Piat Cechy — Piątkowska Krystyna. Kielc ze wsi Czarnowa. s.. Przesądy z okresu świąt Bożego Narodzenia. Dialekt głogówecki. „Prace i Mat e r i a ł y Muzeum Archeologicznego w Łodzi. Warszawa 1974. Wrocław 1963-1964.próba określenia kanonu. Pies Pas — Polskie pieśni pasyjne. Peł Dem Pełka Leonard. Wieś Wysokie . [Pałuki]. Olsztyn 1977 Pach Mow Pach Adam. Zbiór przysłów i wyrażeń przysłowiowych polskich z terenu Warmii i Mazur. Or L 1934/119-120 — Harańczyk Józef. „Regiony". Obrzędy. [pierwszy męski obóz krajoznawczy w Jurgowie. 1. Pieśni ludu polskiego w Galicji. Kraków 1927. Or L 1938/159 162 Jasicka W. Cincialy i J. [wyd. 5. [brak informacji o geografii]. Piotr Płatek. Znaki na niebie i ziemi. Nowakowski S. Kurozweki. cz. Emila Szramka oraz zbiorów dawniejszych A.. [Wileńszczyzna]. z. [Proszenie.. PAE Polski atlas etnograficzny. Katowice 1961. Kalady. 233-240. Wyliczanki polskie. i pow. Królówka wieś rodzinna Kazimierza Brodzińskiego. Pieśni ludowe ze Śląska. 2. 105 Polish Folksongs. Cechy zewnętrzne postaci diabła w wierzeniach i epice ludowej .

Opole 1987. R. Wnętrze chałupy księżackiej XIX i XX w. 46 1992. II. 25 1971. 29 1975. R. Teksty gwarowe ze wsi Krzanowice w powiecie mciborskim. R. Sztuka ludowa Pomorza Gdańskiego na tle zbioińw Muzeum Pomorskiego w Gdańsku. PSL 1961/1/3 23 Olędzki Jacek. 44 1990. Strój z Jamna pod Koszalinem. R. 31 1977. R. 39 1985. piosnki. . 9 1955. 37 1983. PSL 1956/3/131-157 — Seweryn Tadeusz. Symboliczne ofiary woskowe. PSL 1962/3/131-176 Malicki Longin. wstęp i oprać. lliłgomjskic budownictwo drewniane. Wota lwowskie.' 38 1984. 45 1991. Polskie.Gentil-Tippenhauer Wanda. Wybitni twómy ludowi XX-lecta. PSL 1949/6/163-179 — Seweryn Tadeusz. 15 1961. L u b l i n 1980. PSL 1964/4/235-290 — Kunczyńska Anna. Wieś Rudawa. 48 1994: PSL 1948/2/6-15 — Chętnik Adam. 30 1976. s. Warszawa. PSL 1966/1/23-48 — Świątkowska Anna. PSL 1968/1/35-60 — Jackowski Aleksander. Fatla Stanisław. 20 1966. R. R. 27 1973. PSL 1964/3/107 126 Chętnik Adam. R. 6 1952. 2 1948. Artystyczna twórczość kowalska na terenie Kurpiowskiej Puszczy Zielonej od końca XIX w. 18 1964. PSL 1965/2/101-112 — Przeździecka Maria. zabawki ludowe. obrzędy. PSL 1967/2/67-92 — Olędzki Jacek. 13 1959. PSL 1965/2/79-100 — Kunczyńska-Iracka Anna. PSL 1963/2/97 110 — Olędzki Jacek. [Bukowina Tatrzańska]. 8 1954. [w:] Wiedza o Polsce. Warszawa 1957. R. PSL 1955/1/52-59 — Dobrowolska Agnieszka. Opoczyńskie.. 35 1981. Rzeźbione formy piernikarskie. Druki ludowe na płótnie w południowej Lubelszczyźnie. 40 1986. Kujawy]. [Częstochowskie]. Wielkopolskie zapusty. Prostyń. R. Przemiany obrzędowości dorocznej we wsi Chyzówki. [Kurpiowszczyzna]. Tradycyjne poglądy na piękno przyrody w wypowiedziach chłopów Kurpiowskiej Puszczy Zielonej. Sztuka kurpiowska w okresie wielkanocnym. obrzędów. PSL 1957/1/3-20 — Seweryn Tadeusz. Pol Rud — Polaczek Stanisław.'!. PSL 1964/3/135 158 Olędzki Jacek. R. powiastki i zagadki. ] 2. R.58 ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA Poc Poez — Pocek Jan. R. 16 1962. 28 1974. R. PSL 1957/4/229-249 — Kowalska-Lewicka Anna. PSL 1962/2/92 97 Olędzki Jacek. s. Wota srebrne. Pośp Śląsk — Pośpiech Jerzy. PSL 1966/2/119-128 — Maciejewska-Pavković Joanna. [materiał z różnych regionów Polski]. R. jego zwyczaje. Pr Krzan — II Pracownia Dialektologiczna Zakładu Językoznawstwa PAN w War szawie. 1 1947. R. ze wsi Kadzidło. R. Rzeźbiarze ludowi południowej Wielkopolski. Rzeźba w drewnie. R. R. Warszawa 1931-1932. 17 1963. PSL 1962/4/176 181 . Rv32 1978. Haft biały na Podhalu. Najsłynniejszy krawiec ludowy Podhala. Zdobnictwo obrzędowe wsi białostockiej. PSL 1959/1-2/132-140 — Czajkowski Jerzy. PSL 1957/2/67-106 — Zywirska Maria. [Krakowskie]. PSL 1962/4/221-234 — Sledzicwski Antoni. R. Pogranicze sztuki naiwnej i ludowej. Pisanki białostockie. I. R. Doroczne pieczywo obrzędowe pólnocno-wsclwdmej Polski. 11 1957. [Sanktuaria pątnicze: Chełmno Pomorskie. R. II. Czerwińsk. 36 1982. Drzeworyty wielkopolskie. 26 1972. 278-319. . II. 42 1988. R. 14 1960. 19 1965. PSL 1961/4/199 214 Olędzki Jacek. PSL 1957/1/25-32 — Gentil-Tippenhauer Wanda. Z wystawy wycinanek ludowych w Sieradzu. Ozdoby rysowane piaskiem. 11. Wycinanki z Powiśla otwocko-garwolińskiego. do I wojny światowej. _____________ 59 PSL 1959/1 2/149 160 Pękalski Michał. Żywot i dzieło powsinogi beskidzkiego Jędrzeja Wawry. Miedniewice. Częstochowa. Dolny Slask. PSL 1965/4/213-222 -. PSL 1957/1/33—36 — Przeździecka Maria. 43 1989. R. II. R. [Toruń. z północnej Kurpiowszczyzny. Poezje. R. Warszawa 1892. PSL 1949/9-10/268-285 — Greniuk Piotr. Łowickie. [materiał z różnych regionów Polski]. PSL 1971/4/231-250 — Kroh Magdalena. 34 1980. 12 1958. R. Józef Bigos. R. R. PSL 1971/3/131-154 — Blaszczyk Stanisław. 33 1979.Markowski Feliks. 41 1987. PSL 1963/2/72-80 — Dydowiczowa Janina. Etnogmjia Polski.. Jedlińskie kusaki. Lud. [materiał z różnych regionów Polski]. wybór. R. Malarze ludowi z Gidel. 3 1949. R. obyczaje. Pon Etn — Poniatowski Stanisław. R. sosulka i szczygieł. 47 1993. 4 1950. R. 24 1970. Rawskie. [Kieleckie. PSL 1961/3/153 165 Czajkowski Jerzy. II. [Łowickie]. Zabytki Ziemi Kaszubskiej w litografiach Wiktora Gosiemeckiego. Czerniakiewicz Szymon . PSL 1952/1-6/52-54 — Cieśla-Reinfussowa Zofia. 22 1968. PSL 1957/4/216-223 — Mulkiewicz Olga. Zagroda wydłużona typu bielsko-hajnowskiego. Twórczość ludowa Kurpiów w dziedzinie sztuki. H. 5 1951. [Radomskie]. magii i legend. R. Alina Aleksandrowicz. PSL 1973/1/5-29 — Olędzki Jacek. 7 1953. Jarnuszkiewiczowa Jadwiga. Sieradz]. PSL — „Polska Sztuka Ludowa". R. Zwyczaje i obrzędy doroczne na Śląsku. [w:] Stn-dia z filologii polskiej i słowiańskiej [ i . PSL 1958/1/3-36 — Błaszczyk Stanisław. Kraków]. Korale.podlaski wy-cinankarz ludowy. PSL 1965/3/157-166 — Chróścicki Juliusz Antoni. 21 1967. R. R. R. 191-334. R. R. 10 1956. (Sztuka gotycka a tradycje i wierzenia ludowe). 23 1969. Zabawki ludowe jako odbicie zwyczajów.

i uzup. Materiały terenowe. red. [w metryczkach podana jest miejscowość i data zapisu]. Szym Dom — Szymczak Mieczysław. 5-19. Szyf MiW — Szyfer Anna. wyd. ruskie i litewskie. Kaszuby. daj łąkom i polom urodzajność. Samp Sab — Samp Jerzy. Opowiadania komiczne i podania z Warmii. Stasz Śląsk . Wierzenia i zachowania przesądne. Świdnica 1990. 2 popr. Stef Warni Steffen Augustyn. Red — Materiały przekazane przez członków i współpracowników zespołu redakcyjnego Słownika stereotypów i symboli ludowych. red. melodye. (Po skrócie TN podano miejscowość i rok nagrania. Romb Lud — Rombowski Aleksander. Olsztyn 1969. zebrał i oprać. Olsztyn 1975. Wrocław 1980. t. Wrocław 1985. [wieś Starogród w pobliżu Mińska Mazowieckiego]. Antologia. Obrzęd sobótkowy.Staszczak Zofia. [w:] Folklor Górnego Śląska. piosnki. Język polskiej Warmii. [brak informacji o geografii]. Katowice 1989. Stef WarmPś Steflen Augustyn. Śmieł Opól — Smiełowski Stanisław. Jadwiga Sobieska. Jantar w sztuce kurpiowskiej. Sycb SGKasz — Sychta Bernard. bajki. Szyf Trąd — Szyfer Anna. Podania i legendy polskie. Szczep Pódl — Szczepańczuk Zbigniew. Śląskie warianty ballady o siostrze .. bajek i anegdot z Górnego Śląska. obrzędy i wierzenia Mazurów i Warmiaków. Poznań 1960-1964. i uzup. Katowice 1963. Warszawa 1972. Wrocław 1962-1973. zebrała. Rak Dum — Rak Jan z Husowa. Steuer Bab — Steuer Feliks. Wrocław 1976. Kraków 1897. Sim Gad — Gadka za gadką. pocłiodzące z mowy żywej. powiastki. fototypiczne z 1863 r. red. „Gość Niedzielny" 1994. zebrał Stefan M. Sabała. Sim GŚląsk — Badura-Simonides Dorota. Portret. s. Niech wiatr ją poniesie. s. wyd. Katowice 1967. Opole 1975.trucicielce brata. Kleklimanki. Lud nadrabski (od Gdowa po Bochnię). cz. Antologia pieśni z lat 1939-19/. Sob Wielk Wielkopolskie śpiewki ludowe. Toruń 1933. nr 3-4. Baśń i podanie górnośląskie. 1 Poznań 1931. Łódź 1975. Warszawa 1980. Adolf Nasz. Gdańsk 1981. Polesie. czyli podlaskiej.5. Wrocław 1953. Zwyczaje. 3 Kraków 1937. Świr Pies — Z pieśnią i karabinem. Materiały terenowe. Słownik gwary Domaniewka w powiecie łęczyckim. Sad Podh — Pieśni Podhala. Błogosław wysiane nasiona. Wrocław 1970.. oprać. PSL 1973/4/191-198 — Chętnik Adam. zebrali i oprać. 3. t. Sim ŚlOpol — Kumotry diobła. Wrocław 1967-1976. Jan Tacina. 2 poszerzone. Stel Pom Stelmachowska Bożena. życiorys. [Łódzkie. Niektóie nawiązania słowiańskie w tradycyjnej kulturze ludowej Śląska w świetle danych „Atlas der deutschen Volkskunde". Pieśni i muzyka instrumentalna Ziemi Lubuskiej. Gwara Domaniewka i wsi okolicznych w powiecie łęczyckim. Poznań 1845. Sim Bery — Bery śmieszne i ucieszne. Ilu culszczyzna]. Rok obrzędowy na I^omorzu. t. Dumania i wiersze. zebrali i oprać. Sim ŚlAntr — Simonides Dorota. [w:] Wieś dolnośląska. Słownictwo kociewskie na tle kultury ludowej. 233-264. Kraków 1938. 300 podań. Obraz etnograficzny. 18. Współczesny folklor słowny dzieci i nastolatków. 1-7. Sob Lubus — Szlakiem kozła lubuskiego. s. Wrocław 1970. Sim Wierz — Simonides Dorota. s. Opole 1976. Jadwiga i Marian Sobiescy. Katowice 1961. Kraków 1964. Zbiór polskich pieśni ludowych z Warmii. Polskie teksty gwarowe z ilustracją dźwiękową. Stop Sab — Stopka Andrzej. Warszawa 1977. 225-301. t. Święt Nadr — Świętek Jan. Narzecze baborowskie. Pieśni partyzanckie i okupacyjne z lat 1939-1945. Antologia współczesnej poezji ludowej. s.] Rom Śląsk — Romańska Henryka. t. Rog Śląsk — Roger Juliusz. nr 14. Józef Ligęza. Śląski antropokosmos ludowy. zob. Taniec w aspekcie symboliki ruchu obrotowego. Kraków 1971. Przyczynek do badań nad problematyką świętojańską. Stoin Zyw Pieśni żywieckie. Humor śląski. t. Sych SKoc — Sychta Bernard. Dzień narodzin głowy. opracowała. Nieznany rękopis Szymona Poprzęckiego o warsztacie częstochowskiego malarza ludowego z lat 1880-tych. Kraków 1937. 2 Leszno 1934. Szew Niech — Szewera Tadeusz. Opowieści ludowe Śląska Opolskiego. Szym SDom — Szymczak Mieczysław. Stoiński. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej. Pieśni ludu polskiego w Górnym Szląsku. Droga na sabat. Opowieści ludowe ze Śląska 0polskiego. 2 popr. Dorota Simonides. PSL 1983/3-4/175-184 — Kubiak Krzysztof. red. Siem Pod — Siemieński Lucjan. Kraków 1954. Warmii i Kurpiach i jej współczesne przeobrażenia. Sim Fol — Simonides Dorota. Stef WarmOp Steflen Augustyn. wyd. zebrała i oprać. Kraków 1893. Dorota Simonides. Łódź 1961. [wyd. 349-360. Kraków 1957. wyboru dokonał Stanisław Swirko. 1 4. PSL 1985/1/65-67 — Kalinowska-Klosiewicz Danuta. 2 poszerzone. Ludycje wieśne. Zabytkowe kamienie z wykuciami na terenie diecezji siedleckiej. PSL 1983/1-2/81-87 — Kurek Czesława. Dorota Simonides. Adolf Nasz. Warszawa 1971. Kraków 1937. Tradycyjna astronomia i meteorologia ludowa na Mazurach. 1-2. Wesele wiejskie jako zjawisko estetyczne. Tac Opól — Pieśni ludowe Śląska Opolskiego. Zabytek literatury ludowej z połowy XVI wieku. cz. TN — zob. 1-8. z lat 1963-1995. wstępem opatrzyła Dorota Simonides. Szcz Ant — Szczawiej Jan. Sobr Tek Sobierajski Zenon.60 PSL ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA 61 1973/1/53—55 — Jacher-Tyszkowa Aleksandra. [w:] Wieś dolnośląska. wyd.) . Jan Sadownik. Siw Błog — Siwik Wiesław. „Kwartalnik Opoi-ski" 1989. Kraków 1978.

[cz. 1-70.1. S. 14 „Wisły"]. pow. Wes Śląsk — Wesołowska Henryka. Stanisław Wallis. II. s.. 11 1897. Udz Krak — Udziela Seweryn. łukowskim gm. Warszawa 1894. posłowie i indeks Stanisław Weremczuk. 19 1905. materiał z różnych regionów Polski]. Krakowiacy. 2. t. mieszkającego po prawym brzegu Wisły. Tradycyjne elementy obrzędowości „święta Godów" na Dolnym Śląsku. Za dawnych czasów. t. Czary i czarownice iv Polsce. Lublin 1987. [cz. Wisła 1888/7G2 760 Bystroń Jan. Udz ŚKrak — Udziela Seweryn. Czarownice i czarownicy. t. Za dawnych czasów. Wasilewski Z. Czary i czarownice w Polsce. Kraków 1954. Warszawa 1960. pińczowski. Wer Ojcz — Ojczyzna. t. Wisła 1889/717-754 — Nadmorski [Józef Łęgowski]. Adolf Nasz. [cz. 3]. Dąbie). [recenzja. t. Wisła 1889/551 591 — Sembrzycki Jan. 9 1895. 1]. Udz Rop — Udziela Seweryn. t. Gwara Łopienna i okolicy w północnej Wielkopolsce. Studjum etnograficzne. 12 1898. spokrewnione ze średniowieczną legendą o świętym Grzegorzu. s. O sposobie gromadzenia materyałów etnograficznych. 4. 1 1887. Czary i czarownice w Polsce. wyd. [odbitka z t. 16 1902. Wisła 1892/300 317 — Wasilewski Zygmunt. Zapiski etnologiczne zebrane w Jurkowie i okolicy. Wisła 1887/143-149 — Ulanowska Stefania. [brak informacji o geografii]. Miesięcznik geograficzno-etnograficzny". 13 1899. Wisła 1892/145184 — Toeppen M[ax P. [cz. Jagodne (wieś w pow. t. Ludowe nazwy skał. t. Wisła 1889/606-669 — Ciszewski Stanisław. pól ilji. red. Wisła 1887/303 312 Zawiliński Homan.. Wisła 1890/79-112 — Skrzyńska Kazimira. Wisła 1889/102 131 Karłowicz Jan. [Lubelskie]. O gwarze Mazurów pruskich. 4]. Kraków 1930. Tuw Czar — Czary i czarty polskie oraz wypisy czarnoksięskie. Wisła 1891/432-433 — Lubicz Rafał [Hieronim Łopaciński]. Przyczynek do wierzeń ludu o życiu pozagrobowym i legienda o „Matusinej dusy". 17 1903. Wieś Krynice w Tomaszowskiem. 20 1916-1917: Wisła 1887/56—62 — Karłowicz Jan. Wisła 1890/152-155 — Ziemba . Lecznictwo ludowe. (Dokończenie). II. Z powieści i pieśni górali beskidowych. Wisła 1891/624-635 — Polaczek Stanisław. Wierzenia mazurskie. napisał. 1]. . Medycyna ludowa. zwyczaje i gwain na Małborskiem. Tomasz Łop — Tomaszewski Adam. Przyczynek do etnografii Krakowia-ków.. [Będzin. Z zycia ludu wiejskiego w Ziemi Sieradzkiej. Wisła 1892/184-204 -. [w:] Wieś dolnośląska. 197-232. wybór. t. [materiał z różnych regionów Polski]. Wierzenia mazurskie z dodatkiem zawirnijącym klechdy i baśnie Mazurów. Wisła 1889/72 91 Sembrzycki Jan. Wisła 1887/172-178 — Karłowicz Jan. Karpaty]. Wisła 1891/552-568 — Krzywicka R. 3. 4 1890. Wzniecanie ognia za pomocą tarcia. 1] Czart. Podróż Niemnem. II. 5 1891. Wśród ludu krakowskiego. materiał z różnych części Polski]. Przyczynek do etnografii Krakowiaków. [cz. Czary i czarownice w Polsce. Przyczynek do słownictwa szwargotu złodziejskiego i kilka próbek poezji złodziejskiej w okolicy Dąbrowy Górniczej. Gry i zabawy ludowe w Rościszewie. [Dokończeni'1]. Wisła 1891/864-871 — Szczęsny Jastrzębowski. 14 1900. Warszawa 1889. pow. Zwoleń. oprać. materiał z różnych części Polski]. Warszawa. brak informacji o geografii]. 1889 sierpień. Wisła 1889/25-30 — Matyas Karol.. kozienicki]. [cz. 18 1904. Kraków 1886. Niecenie ognia przez tarcie. Chłopskie seive. [Konińskie]. Wisła — „Wisła. 3 1889. Za dawnych czasów. Świat nadzmysłowy ludu krakowskiego. na język polski Iv Plitzówna. zebrał i oprać. wybrał i przypisami opatrzył Julian Tuwim a. Wisła 1889/755-775 — Piątkowska Ignacja. [cz. Z podań i wierzeń ludowych zapisanych ive wsi Rudawie pod Krakowem.D. t. Antologia współczesnej poezji ludowej. Wiśniewski A. Rzeszowskie. Wejherowo 1989. Was Jag — Wasilewski Zygmunt. Wisła 1888/247' 305 Gloger Zygmunt. Wisła 1889/479 530 Piątkowska Ignacja. materiał z różnych części Polski]. [cz. Tred Kasz — Treder Jerzy. [cz. Przyczynki do chamkterystyki Mazurów pruskich. Urządzenia społeczne. 7 1893. 2]. Warszawskie. [cz. Wisła 1887/283-290 — Ciszewski Stanisław..Wasilewski Zygmunt. Wisła 1891/419-424 — Milewska Aniela. t. Wisła 1890/861-873 — Kosiński Władysław. 6 1892. [cz. przeł. Wisła 1887/83-86 — Zawiliński Roman. 12. Wisła 1887/69-73 — Ulanowska Stefania. [Galicja]. 2] Wielkoludy.]. Wrocław 1970. jam.. Wisła 1891/638-646 — Plichta Paweł. Wisła 1890/244-251 — Rawita Fr. Frazeologia kaszubska a wierzenia i zwyczaje (na ile porównawczym). Warszawa 1900. [cz. Wisła 1887/99-105 — Ulanowska Stefania. Zarys etnograficzny. Kraków 1924. Wśród ludu krakowskiego. 5. w dolinie Prądnika oraz przywiązane do nich podania. 15 1901.62 ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA 63 Toep Mazur — Toeppen Max I'. 2. Wisła 1887/213-222 — Karłowicz Jan. Kievskaja starina. Wśród ludu krakowskiego. Polskie podania ludowe. t. (Dokończenie). [cz. 13. Podanie o Madeju. Choroby. 10 1896. t. t. 6. 2 1888. t. t. t. 1923. Materiały etnograficzne z miasta Ropczyc i okolicy. [Podkarpacie]. 8 1894. Warszawa 1901. [Płockie]. 2]. Wisła 1887/136-143 — Karłowicz Jan. t. t. Wal Śląsk — Pieśni górnicze Górnego Śląska. Z życia ludu wiejskiego w Ziemi Kaliskiej. t.

Lud wiejski w okolicy Przeworska. Poglądy ludu na przyrodę.64 _____________________ ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA 65 Wisła 1892/318—371 — Majewski Erazm. [Zofia Kowerska]. Legenda o Świńskim pośle. [materiał z różnych regionów 1'olski]. Niecenie ognia za pomocą tarcia. Istoty mityczne Serbów Łużyckich. Lud wiejski w okolicy Przeworska. mieszkającego po prawej stronie Wisły. Wisła 1897/118 . Wystawa higieniczna w Warszawie w r. Wisła 1895/600-601 — Karłowicz Jan. [cz.]. Niecenie ognia za pomocą tarcia. Przysłowia ludu z okolic 'Tykocina. [cz. Wisła 1897/343 -351 Estreicher Stanisław. Wisła 1897/448 451 Lopaciski H[ięronim]. Wisła 1890/141 142 K. Uroczystość Św. Wisła 1898/188-210 — Czerny Adolf. [brak informacji o geografii]. [tereny u źródeł Sanu i Dniestru]. [mat eri a ! z różnych regionów Polski i zagranicy]. [cz. Wisła 1894/147-149 — Z. [cz. . Wisła 1899/G5 88 Udziela Seweryn. 4]. [pow. ISOfi. Wisła 1892/501-511 — Gloger Zygmunt. Kilka przyczynków do paremjogmfji polskiej. [Krakowskie.. Wisła 1897/241-260 Łopaciński Hieronim. [motyw z Krakowskiego]. I]. [Józwów pow. Wisła 1898/435 443 Udziela Seweryn. Sobótka.Ronisz Wincenty. . Przysłowia. Wisła 1897/354 Kowerska Z[ofia] A . Wierzenia mazurskie. „Gazeta Świąteczna". Ks. Wisła 1898/585 G14 ■ Udziela Seweryn. Wisła 1897/433 447 Witort J a n . materiał z różnych regionów Polski]. 3]. [cz. Berns t e i n a ) . 3]. Wisła 1895/75-80 — Traczyk Joachim. Wisła 189G/725 744 Matyas Karol. [cz. Pamięć o zmarłych. [cz. . A. Wisła 1895/11-39 — Knoop Otto. Wisła 1896/54-97 — Czerny Adolf. A. Kolęda w Wiśle. 3]. [cz. Podania i opowiadania z W. 2]. Wisła 1892/758-797 — Toeppen M[ax P. lubelski]. [recenzja]. [cz. Zapust. Poznańskiego. upickim. [Sieradz kie]. Ks. brak informacji o geografii]. [gubernia lubelska]. [cz. [okolice Radomia]. 5]. Wisła 1898/47 G4 Saloni Aleksander. Wisła 1894/227-236 — Udziela Seweryn. [cz. [cz. I. Wisła 1898/555 559 Lew Henryk. [Huculszczyzna]. Przyczynek do „Sabałowej bajki" i „Matusinej dusy". 4]. Wisła 1892/391-420 — Toeppen M[ax P. 2]. (cz. Przysłowia żydowskie. Lecznictwo ludowe w okolicach Sieradza. Niskim i Brzeskim w Galicji. K. [brak informacji o geografii]. Nasze sioło. Ks. [Kowerska Zofia]. [cz.Popielec Wielkanoc.]. [cz. 1894. Wąż w mowie. Wisła 1895/200-201 — Z. Przezwiska ludowe w powiatach Tarnobrzeskim. okolice Nowego Sącza. [materiał z różnych regionów Polski]. Wycieczka po Wiśle. [okolice Gródka w pow. K. [cz. Wisła 1895/470-513 — Knoop Otto. Studjurn etnograficzne. pow. Wisła 1893/97-155 — Matyas Karol. 2). Podania i opowiadania z W. Niecenie ognia za pomocą tarcia. Wisła 189G/349 3G1 (J l o g e r Zygmunt. kamienieckim]. Wierzenia mazurskie. Poglądy ludu na pogodę. Podania i opowiadania z W. Wisła 1895/542-557 — Matyas Karol. Poznańskiego. [cz. Wisła 1898/GG7 092 — Czerny Adolf. (cz. Wisła 1894/135—143 — Piątkowska Ignacja. Wisła 1894/63-69 — HofF Bogumił.1. Wisła 1895/305-344 — Knoop Otto. wiosce przy źródłach Wisły. Krauss F. Istoty mityczne Serbów Łużyckich. Z okolic Babiej Góry. [cz. Poglądy ludu na przyrodę. [Dokońc z en i e] Wisła 1890/695 707 Tołwiński Gabriel. Zabytki cywilizacji pierwotnej. Niskim i Brzeskim w Galicji. Wisła 1897/802 Piątkowska Ignacja. Podania i opowiadania z W.. Wisła 1894/645-676 — Czerny Adolf. Poglądy luciu na przyrodę. [Litwa].Nr 679-730. mieszkającego po prawym brzegu Wisły. Poznańskiego. 2]. 2]. 3. [cz. Istoty mityczne Serbów Łużyckich. 3]. Wisła 1894/582-583 — Jastrzębowski Szczęsny. Kilka zwyczajów ludu w Tarnobrzeskim. Ks. 5]. A. 1]. Wisła 1898/131 187 Udziela Seweryn. Legenda o pustelniku skuszonym przez djabła do popełnienia trzech grzechów. Opowiadania ludowe ze Starego Sącza. Wisła 1894/719-774 — Knoop Otto. Świat nadzmysłowy ludu krakowskiego. Wisła 1896/135-136 — Stecki Jan. S.]. Wisła 1894/809-811 — Z. Wisła 189G/G20 630 ( G l o g e r Zygmunt. Istoty mityczne Serbów Łużyckich. Wisła 1895/118-119 — Jastrzębowski Szczęsny. Poznańskiego. Świat nadzmysłowy ludu krakowskiego. (Ze zbioru J. [recenzja. Świat nadzmysłowy ludu krakowskiego. S. Jana u Słowian południowych. [Zofia Kowerska]. Lecznictwo ludowe. Wisła 1892/923-927 — Lissowski Leon. 1]. S. nowotarski].. Przezwiska ludowe w powiatach Tarnobrzeskim. Przysłowia z okolic 'Tykocina. [zabór rosyjski]. 9]. mieszkającego po prawym brzegu Wisły. pojęciach i praktykach ludu polskiego. Wisła 1898/754 708 Chamska Helena i i n . Wisła 1899/97 112 Saloni Aleksander. Wierzenia mazurskie. Warszawa. Dr Afarol] Matyas. (Dokończenie). Wisła 1892/641-662 — Toeppen M[ax P. [brak informacji o geografii]. Wisła 1896/136 137 Zięba . . radzymiński i węgrowski]. Opowiadania ludowe ze Starego Sącza. Wisła 1893/388—389 — Dowojna-Sylwestrowicz Mieczysław. K. I). 7]. [st reszczenie].

Pojęcia o przyrodzie. Wisła 1900/639-644 — Lilientalowa Regina. Wisła 1902/441 — Skawińska Maria.. [recenzja]. Lecznictwo ludowe. [cz. zbierane w powie cie Ciechanowskim w gub. [Litwa. Przysłowia ludowe. Płockiej. Niektóre zwyczaje i obchody doroczne ludu lubelskiego. zebrane w Żabnie w powiecie Krasnostawskim. pułtuski].Magiera Jan Franciszek. Radzyń-ski).. Pojęcia ludu o przyrodzie. 1]. Wisła 1901/485 489 Piątkowska Ignacja. Poglądy ludu na przyrodę. Ruski filologiczny wiestnik. [pow. Wieś Studzianki. Zagadki. Sandomierskim). J. Płockiej. Zamawiania („zmowlania") we wsi Jurkowszczyżnie w pow. Wisła 1901/481 481 . Wisła 1903/95-97 — Dąbrowska Stanisława. Papaje a Wilamowicanie. Wisła 1900/464-468 — Piątkowska Ignacja. [cz. wydawany w Warszawie pod red. 6]. Astronomia. Zakładziny domów. Wisła 1902/237-251 — Ohr Jerzy.. Wisła 1901/750 756 — Stołyhwo Kfazimierz]. zbierane w powie cie Ciechanowskim w gub. [cz. Z mili kwadratowej obszaru nad rzeczką Kosóuiką w pow. mieszkającego po prawym brzegu Wisły f [cz. Wisła 1902/413 417 — Lopaciński Hieronim. Wierzenia ludowe w okolicach Krzywicz. czary i wierzenia różne. (Opowiadanie ludowe z Bilczy w potu. [wieś Smardzew pod Sieradzem]. Okazy staropolskiego stylu budowlanego w Goraju i Wrzelowcu. [okolice Sanoka]. Przesądy żydowskie. Sandomierskie]. Wisła 1901/177-183 — Witowt [Pracki Witold]. Wierzenia ludowe w okolicy Sułkowic (powiat myślenicki). [Galicja wschodnia]. Białostockim. Wisła 1899/518-528 — Zawiliński Roman. Wisła 1902/797-798 — Stołyhwo Kfazimierz]. [Lipnowskie]. Wisła 1901/206 216 . Kraków 1898. [Turobin woj. hrubieszowski]. Wielickim w Galicji). Pamięć o zmarłych. [wsie: Postękalice i Go-mólin . gusła. Kr-ytyka i bibliografia. przesądy. janowski. [brak informacji o geografii]. J. Zapiski etnograficzne. Zwiahelskim. Przesądy żydowskie. [brak informacji o geogra fii]. nowomiński]. Wisła 1902/304 313 — Koźrnian Władysław. Wisła 1901/321. Zagadki ludowe z Jaćmierza i Posady Jaćmierskiej. Wisła 1899/681 — Zieliński G. [pow. [Lubelskie]. Litwa. lipnowski. Wesele u ludu wiejskiego w Sieradzkiem. (Powiat Radzyński). O Kaszubach Nadłebiańskich. pro}. Świat nadzmysłowy ludu krakowskiego. Wisła 1899/288-292 — Witanowski Michał R. w powiecie Wilejskim. O dziadku. [Brzozowicą pow. Wisła 1900/458-461 — Rokossowska Zofja. Wisła 1901/358 371 — Milewska Jadwiga. Galicja zachodnia]. 2]. [Wila mowice. Wisła 1900/79 — Wawrzeniecki M[arian]. [Jurkowszczyzna w pow. Wołyń]. Wisła 1902/126 128 — Jarecki Wł[adysław]. zamojskie]. [materiał z różnych regionów Polski]. Etnograficznyj zbirnyk wydawany przez Komisję Etnograficzną Towarzystwa Naukowego im. Cztery podania. kosmogonia i meteorologia ludowa. Wisła 1902/681-689 — Wawrzeniecki Marian.(u ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA 66 ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA Wisła 1899/193-222 — Udziela Seweryn. Kilka środków leczniczych ludowych. 2]. Wisła 1899/389-408 — Kibort Józef. [brak informacji o geografii]. kosmogonia i meteorologia ludowa. Wisła 1902/417 424 Dąbrowska Stanisława. Przysłowia ze wsi Turowa (pow. [Wierzchowiska pow. [cz. 4]. Szewczenki. przywiązane do pewnych dni. Wisła 1902/603-634 — Staniszewska Zofja. Wołyń. Świdowa Maria. Wisła 1899/668-672 — Magierowski Leon. Wisła 1902/372-377 — Lopaciński Hieronim. gubernia kielecka). Wisła 1900/55-61 — Magiera Jan Franciszek. zwiahelskim].okolice Piotrkowa]. kosmogonia i meteorologia ludowa. Wisła 1900/774-778 — Rokossowska Zofia. [Lubelskie]. Astronomia. Wisła 1900/318-322 — Lilientalowa Regina. Wisła 1901/80 — Rumel Aleksandra.. Wisła 1901/75-76 — Skalski Stanisław. Smirnowa. Garść wierzeń i praktyk z powiatu Owruckiego i z Berdyczowa. Wisła 1902/363-372 — Lopaciński Hieronim. 1]. kielecka]. . Sandomierskie. [cz.: krasnostawski. żeby mu Pan Bóg dał dobrze. [cz. Wisła 1901/514 516 Zdziarski Stanisław. zamojski. Wisła 1899/385-388 — Kucz Marjan. Wisła 1902/441 — Lopaciński Hieronim. janowski]. Kilka przesądów ze wsi Turowa. Zabobony. 2]. Nazwy topograficzne. Jak sobie lud wyobraża istoty świata nadprzymdzonego. Garść notat krajoznawczych.-339 — Smólski Gustaw. [recenzja]. Kitka słów o mieszkańcach parafii Krzczonów w powiecie Lubelskim. Zwyczaje myśliwskie. Astronomia. [gub. Wisła 1902/57-68 — Rumlówna Aleksandra. Astronomia. Wisła 1900/753—757 — Zieliński G. recenzja pracy: Macieja Wołonczewsktego: Biskupstwo Zmujdzkie. Drobiazgi ludoznawcze (z Dieńkounc pod Sieprawiem w pow. kosmogonia i meteorologia ludowa. Ze wsi Lelowiec (powiat miechowski. Wisła 1900/468 — Lopaciński Hieronim. . zabawki wyrazowe i powiastki. Przysłowia rabinów. Wisła 1900/191-196 — Pracki Witold. Przysłowia ludowe. [cz. Wisła 1899/528-554 — Burzeński Władysław. Wisła 1902/380-381 — Lopaciński Hieronim. Wisła 1899/312-316 — Lopaciński H[ieronim]. Zarys etnograficzny. krasnostawski]. 2.Milewska Jadwiga. co lazit po Bob rze. [Żabno pow.

11 1887. (Powiał Krasnostawski. t. gub. Zaw Ilcsk Zawiliński Roman. Pojęcia prawne ludu. Z mili kwadratowej obszaru nad rzeczką Kosówką w powiecie Białostockim. 1].. Wójcicki. Z zabobonów i lecznictwa ludowego. Materyjały do etnografii ludu polskiego z okolic Kielc. Warszawa 1902. 8 1884. zwyczaje. z Poznańskiego. Podania. pieśni. 3]. ZWAK 1881/3-23 — Dybowski Władysław. Zar Sl. Pismo tygodniowe z rysunkami z bezpłatnym dodatkiem p. Wisła 1904/322-330 — Kibort J[ózef]. Ziemia „Ziemia". 2). starożytne. Bajki opoczyńskie. 14 1890. Wisła 1903/561-509 — Bugiel W.. wróżby itd. [<"/.225 Zawistowicz Kazimiera. Alfred Zaręba. ZWAK 1881/24 101 — Moszyńska Józefa. ZWAK 1880/185-261 — Grajnert Józef. Materyjały do Demonologii ludu ukraińskiego. ZWAK 1882/3-29 — Siarkowski Władysław. przesądy.n. Istoty mityczne na Żmujdzi. Lubelskie]. zebrał i spisał Kazimierz W.. Poznań 1977. Przydomki osób i wiosek. Bolesław Wojewódzki. Wierzenia i praktyki ludowi (zabobony.. t. [gubernia kielecka. [cz. Wisła 1904/89-104 — Dąbrowska Stanisława. [cz. Mazowsze]. Kraków 1956-1958. t.. 4 1880. t. zagadki itp. od r. [cz. przesądy. Wisła 1903/669-687 — Sadkowski Ignacy. [recenzja].. 39-63. Wisła 1904/519-525 — Kibort J[ózef]. t. Wisła 1904/357-377 — Nakonieczny Józef. Wisła 1903/432-444 — Szutkiewicz Wandalin. [materiał z różnych re gionów Polski]. Z gwary i wierzeń ludu wodnego. 16 1892.. Materyjały do etnografii ludu polskiego z okolic Kielc. Nowe naukowe stanowisko pojmowania i wyjaśniania niektórych przejawów w dziedzinie ludoznawslwa i archeologii przedhistorycznej. od r. [cz. «Poradnik)) dla Handlujących i Gospodarzy". Woź Łow — Woźniak Alicja. t. Materyjały do etnografii Górali Bieskidowych. Ziemia 1930/214. Warszawa 1889.. Wisła 1904/526-530 — Magiera Jan. siedlecka]. t. Wilja w Sądeczyźnic. 5 1881. Lud ziemi Dobrzyńskiej.u bobony. t. wybór i oprać. s.. . zebrane w guberni wileńskiej. Warszawa 1974. 13 1889. I. materiał z różnych regionów Polski]. Wisła 1905/148-176 — Lilientalowa Regina. 7 1883. [cz I.. Lubelska). Wisła 1903/265-280 — Szutkiewicz Wandalin. Wisła 1904/277-281 — Magiera Jan. nr 23. ZWAK 1879/3-61 — Siarkowski Władysław. 1. Wisła 1916/73-74 — Z.isk Śląskie teksty gwarowe (z mapką). Kraków. t.68 69 ŹRÓDŁA 1 OPRACOWANIA ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA Wisła 1903/133-172 — Majewski E[razm]. ). „Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego w Lodzi. t. [brak informacji o geografii]. podania i powieści luda polskiego i Rusi. Część pierwsza. Część pierwsza. Wisła 1904/73-88 — Jaskłowski Wacław Józef. przesądy i praktyki ludu żydowskiego. t. Jarecki Włfadysław].. 36 (za rok 1901). II.. t. 1 1877. Wisła 1904/105-113 — Lilientalowa Regina. przesądy. Kraków 1961. 17 1893. wróżby i td. Wierzenia. Przysłowia Białoruskie z powiatu Nowogródzkiego. współczesnej wsi łowickiej. Rumelówna Aleksandra. Zar SSioł Zaręba Alfred... Garść notat krajoznawczych. ZWAK 1880/83-184 — Siarkowski Władysław. ZWAK 1879/62-106 Rulikowski Edward. Zwyczaje zachowywane podczas świąt i obchodów śród ludu polskiego na Górnym Śląsku. t.). [cz. 18 1895: ZWAK 1878/3 182 — Petrow Aleksander. Wisła 1904/531-534 — Parczewska Melania. 9 1885. vacca. pojęciach i praktykach ludu polskiigo. mowa. [Garbów. Wisła 1903/688-694 . [Kaszuby. bos. Bydło (p<cus. 2 1878. Wojew Opocz — Strachy na smugu. Szlachta drobna w powiatach Płońskim i Płockim. Wój Klech Klechdy. Wieś Żabno i jej mieszkańcy. Istoty mityczne na Żmujdzi. ZWAK — „Zbiór Wiadomości do Antropologii Krajowej wydawany staraniem Komisji Antropologicznej Akademii Umiejętności". t. 15 1891. zebrane w guberni wileńskiej. 12 1888. Seria Etnograficzna" 23/1982. [Galicja]. Wieś Mnichów (w powiecie Jędrzejowskim). Wyobrażenia demonologiczne we. Z powieści i pieśni górali beskidowych. Słownik Starych Siotkowic w powiecie opolskim... Jana Kochanowskiego „Pieśń świętojańska o Sobótce" a obrzędy świętojańskie. Wierzenia. jego charakter. 1956 organ Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego [nowa seria]. Warszawa 1910 1950. 10 1886. Wierzenia i praktyki ludowi (r. gadki i nazwy ludowe w dziedzinie przyrody. nitulus) w mowie. Podania ludowe. Ryszard Wojciechowski. Kupajło tudzież zabawy doroczne i inne z dodatkiem niektórych obrzędów i pieśni weselnych ludu ukraińskiego z okolic Białej Cerkwi. Wisła 1916/84—86 — Sawicka Stanisława. Warszawa 1974.. Wielkanoc w Sądcczyźnic. 2]. 1920 organ Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego. Kraków 1960. Wisła 1916/114-118 — Śląski Bolesław. przysłowia. 2]. ZWAK 1880/3-82 — Podbereski Andrzej. 3 1879. Bajdy i Moderówka. ZWAK 1881/187-265 — Kosiński Władysław. przesądy i praktyki ludu żydowskiego. Zagadki ludowe z różnych miejscowości gubermi kieleckiej. Z opowiadań ludowych w powiecie Czehryńskim. Zorza „Zorza. zebrał i oprać. Wit Baj — Witkoś Stanisław. ZWAK 1881/102 186 — Gustawicz Bronisław. [cz. obrzędy. Marian Wawrzeniecki.. t. Zapiski etnograficzne z okolic Wielunia i Radomska. Zapiski etnograficzne z Ukrainy. red. I]. t. 6 1882. t. 2).

ZWAK 1883/106-119 — Siarkowski Władysław. wstęp i oprać. . jej dzieje i kultura. Bart Fol Bartrniński Jerzy. Cail Zyw Caillois Roger. drzewach i roślinach. Słownik etymologiczny języka polskiego. z gminy Wiclońskiej powiatu Rzezyckicgo. Warszawa 1980. ZWAK 1884/62-114 — Lipiński Józef. 1]. Poznań-Warszawa 1985. Podania i legendy o zwierzętach. 3. Podania i bajki ludowe zebrane na Litwie. Podania o Tatrach. ZWAK 1 89 1/ 40 52 Kosiński Władysław. Baśni i powieści z puszczy Sandomierskiej. Część pierwsza. [cz. przekład i oprać. 2]. służące do przepowiadania stanu pogody. Ghecrbrant Alain. nombres. franc]. wyd. ZWAK 1885/173-299 — Cinciała Andrzej. Lud rolniczo-górniczy z okolic Sławkowa w powiecie Olkuskim. [cz 3]. O języku folkloru. Podania i bajki ludowe zebrane na Litwie. Lud rolniczo-górniczy z okolic Sławkowa w powiecie Olkuskim.. wu l z i n i a i podaniu ludu ruskiego nu W nlyniu we wsi Jurkowszczyźnie. Duf STB — Słownik teologii biblijnej. 1-3. Właściwości. Jigures. ZWAK 1887/1-129 — Ciszewski Stanisław. Słownik Nowego Testamentu. ZWAK 1887/229-293 — Karłowicz Jan. Pilaszkowiec. Amsterdam-London 1976. ZWAK 1883/135-149 — Gloger Zygmunt. ZWAK 1889/35-37 — Matyas Karol. Poznań 1986. t. Bruc SE Bruckner Aleksander. Lud polski w powiecie Ropczyckim w Galicyi. Materyjały etnograficzne z miasteczka Zołyni w powiecie Przemyskim. ZWAK 1887/130-228 — Kopernicki I[zydor]. ZWAK 1882/159-200 — Wierzbicki D. ZWAK 1885/300-302 — Kolberg Oskar. 1 z 1865-1869]. Stanisław Urbańczyk. Jasełka w mieście Grybowie. ZWAK 1885/3-72 — Siarkowski Władysław. Dictionnaire des symbołes. Z u i a l u Isktm ZWAK 1890/1 130 Udziela Seweryn. Moskva 1994. 1 Kraków 1927]. 2. gestes. [przedruk z wyd. Podania. ZWAK 1882/201-317 — Gustawicz Bronisław. gadki i nazwy ludowe w dziedzinie przyrody. Wiclobycz). Żywioł i ład. Pieśni ludu Śląskiego z okolic Cieszyna. ZWAK 1888/117-226 — Kopernicki Izydor. polskie Kazimierz Romaniuk. [Przemyskie]. [cz. Chov Dic — Chevalier Jean. Lud polski w powiecie Ropczyckim w Gahcyi. Materyjały etnograficzne z powiatu Tarnobrzeskiego i Niskiego w Galicyi. przesądy. Obraz etnograficzny.Vries Dic — de Vries Ad. ZWAK 1889/54-83 — Cisek Marceli. ZWAK 1884/247-323 — Ulanowska Stefania. wyboru dokonał Anrzej Osęka. od Krasnego Stawu i Gorzkowa (Nowawieś. couturnes. ZWAK 1891/181 282 Ulanowska Stefanija. ZWAK 1892/252-207 — Zawiliński Roman. Zwiahelskim. Anna Tatarkiewicz. Brzozowskim. Warszawa 1973. pow. Puszcza Biała. 0 śu:iri:ie roślinnym wyobwzema. ludu -inni Dobrzyńskiej. ZWAK 1889/103 199 Rokossowska Zoftja. reiies. red. ZWAK 1890/145 251 Wierzchowski Zygmunt. [cz. Pieśni Górali Bieskidzkich z okolic Rabki. Meteorologia ludowa czyli -danin i przysłowia ludu naszego. Dc. tłum. ZWAK 1883/3-105 — Kosiński Władysław. [cz. 2]. Xavier Leon-Dufour. Materyjały etnograficzne zebrane z miasta Ropczyc i okolicy. 1]. Przesądy i zabobony z ust ludu w różnych okolicach zebrane. wyd. [cz. Dictionary of Symbols and Imagery. Część druga. Poeticeskie vozzremja slavjan na prirodu v trech tomach. ZWAK 1886/187—336 — Ciszewski Stanisław. Krzywice. pieśni i tańce. 1]. II. ZWAK 1886/75—156 — Udziela Seweryn. [Galicja]. [Galicja]. [reprint wyd. Zagadki z Lubelskiego. 2 [oparte na 2. Zofiję Rokossowską we wsi Jurkowszczyźnie w pow. wyd. ZWAK 1892/1 57 Udziela Seweryn. wyd. Przyczynek do etnografii ludu ruskiego na Wołyniu z materyjałów zebranych przez p. couleurs. Materyjały do etnografii ludu polskiego z okolic Pińczowa. Warszawa 1970. Mitologia słowiańska i polska. Łotysze Inflant Polskich a w szczególności. Zagadki ludowe z nad Narwi i fluga na pograniczu Mazowsza z Podlasiem w latach 1865-1880. Lud polski w powiecie Ropczyckim w Galicyi. formes. Kilka wiadomości o ludzie polskim ze wsi Wesołej w pow. ZWAK 1891/53 180 l' d zi e lą Seweryn. Zyw PuszB Zywirska Maria. ZWAK 1892/58 103 Wierzchowski Zygmunt. Część I. Niektóre materyjały etnograficzni we wsi Łukówcu [mazowieckim) zebrane. Niektóre zabobony i przesądy ludu polskiego z okolic Makowa i Andrychowa. 1-4. Jaślików. Paris 1969. [cz. Wrocław 1973. Warszawa 1973. Mythes.tI 70 ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA ZWAK 1882/86-158 — Kolberg Oskar. II. Materyjały do etnografii Gómli Ilu -skidowych. i oprać. Bruc Mit Bruckner Aleksander. ZWAK 1889/151-162 — Magierowski Leon. Duf SNT . t. Kazimierz Romaniuk. przełożyła z franc. OPRACOWANIA Alan Poct Afanasev A[leksandr]. [Galicja zachodnia]. [okolice Kielc]. Zwyczaje i pieśni ludu Wielkopolskiego. ZWAK 1886/169-186 — Janasiński Ignacy.Leon-Dufour Xavier. 2]. ZWAK 1888/1-59 — Karłowicz Jan.

. tomu Mirosław Bańko [i in. Słownik mitów i tradycji kultury. t. t. t. Słownik języka polskiego. [z franc] Andrzej Leder. Jerzy Bartmiński. Mana Hier naćka.72 ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA ŹRÓDŁA 1 OPRACOWANIA 73 El His — Eliade Mircea. Tokarev. V. oprać. Slavjanskie jazykoeye modelirujuśćie semiotićeskie sistemy. 1987]. pizd. t. red. Meletinskij. Herd Lek — Leksykon symboli. t. SGP PAN Slowmk gwar polskich. Gerard Labuda. 1988. 4 1970-1974. Kazimierz Romaniuk. Klug EW — Kluge Friedrich. Poznań 1993. 2. SKS1 Lec Mały słownik kultury dawnych Słowian. Warszawa 1979. t. Kryński Adam. red. Walther Mitzka. t. 433-1330. 3 1979. nnsiomwski Gerard Labuda. Przemiany kultury ludowe]. Warszawa 1993. [od t. N[ikita] I. Wrocław. Wrocław 1981. 1958. 2 s. 3 1966-1969. l . wyd. Warszawa 1992. przez zespól Zakładu Słowianoznawstwa PAN. wstęp Leszek Kołakowski. 51982. 1-11. 1 1952 -56. Mif Tok Aft/y narodon mira. Warszawa 1990. Tamara A. Warszawa. Warszawa. Kraków. f. Religia Słowian i jej uj>a<Uk (w. Mitologia Celtów. L u b l i n 1990. przez Zakład Dialektologii Polskiej I n s t y t u t u Języka Polskiego PAN w Krakowie pod kier. Franciszek Sławski. Svetlana M. 1994. 1 (A-G). red. Moskva 1974. Wrocław. Toporov Vladimir N. S SPr Skorupka S t a n i s ł a w . Zeszyt dyskusyjny. Gamlv Ind — Gamkrelidze Tamaz V. . For Sym — Forstner Dorothea. 2 popr. Warszawa 1965. 3. 1 red. t. Ljudrrula N.. 5 1975. Warszawa 1985. Warszawa 1990. t. wyd. 5] Wanda Zakrzewska. Etn Pol 2 — Etnografia Polski. Agapkina. prze!. Gerard Labuda. 1 1806. t. red. Ław Hel Lowmiański Henryk. Warszawa 1952-1953. Tadeusz Lehr-Spławiń-ski: t. przet. Kop SSym — Kopaliński Władysław. t. Jerzego Bartmińskiego. oprać. 8 . prze!. 1-432. t. 3. Petruchin. t. Słownik symboli. 2 z 1854 1860. Lin SJP — Linde Samuel Bogumił. Kop SMit — Kopaliriski Władysław. El Trak — Eliade Mircea. red.. z 196(5]. Moskva 1965. Warszawa 1951. Łódź 1993 [na podst. Isslcdoyamja r oblasti slavjanskich drevnostej. Tołstoj. wyboru dokona! Marcin Czerwiński. Sergej A. J u l i a n Krzyżanowski. tytuł oryg. 2 1968. 1 Od epoki kamiennej do misteriów ctcuzyńskicli. Sacrum. 1-8. 4 1970 1972. Enciklopediceskij slouar'. Kowale i alchemicy.. Maria Frankowska. [z ang. prze!. Warszawa 1958 1969. El Sac — Eliade Mircea. [z f r a n c ] Jan Wierusz Ko walski. red. t. 6 1977 1980. Słownik etymologiczny języka polskiego. t. Jakimowicz Andrzej. Gerard Labuda. Mif Mol Mtfologićcski) slovar\ red. t. t. Aloizego Osińskiego. red. Wanda Paprocka. Warszawa 1983. Moskva 1995. t.. Moskva 1995. Encyklopedyczny zarys kultury Słowian od czasów najdawniejszych do schyłku w. 2 1976. 1 3.. Warszawa 1983 1985. 3 1812. Piot Groc Pietrzykowski Michał. Traktat o historii religii. Mieczysława Karasia. 2 1983. red. wyd. Zdzisław Stieber: t. Warszawa 1987. pod red. t. Słownik obrazów i symboli biblijnych. Mariannę Oesterreiclier-Mollwo. Warszawa 1992. z 1900 1927 r. 3 cz.]. 1 1974. Agnieszka Kuryś. 1982. LUT Slow [z franc] Anna Tatarkiewicz. Zdzisław Stieber 1967. SFP Krz Słownik folkloru polskiego. Warszawa 1982. JOS — Językowy obraz świata. VI XII). p r z e k ł .: Herder hericon. 1 1982. Warszawa 1967 1008. I 6. Władysław Kowalenko. Mity grvckie. Etymołogisches Wórterbuch der deulschen Spmche. Wrocław. Słownik fmzeologiczny języka polskiego. 3 Od Mahometa do wieku Reform. red. IvTop Issl — Ivanov Vjaćeslav V. Władysław Kowalenko. wyd. Słownik języka polskiego.. SJP Szym Slowmk języka polskiego. Witold Doroszewski. 1 1961-1962. t.J.. red. red. Warszawa 1992. Slav Tol — Slattjanskic dreunosti. Berlin 1967. wyd. 7 cz. Kemp SInd — Kempiński Andrzej M. 1986. Warszawa 1982. red. t. Slav Mif — Slaujanskaja mifologija.. IvTop Slav — Ivanov Vjaćeslav V. Historia wierzeń i idei religijnych. Antoni Gąsiorowski.„ i . red. przeł. 1991.] Henryk Krzrczkouski. Suplement. t. SLSJ Słownik ludowych stcr-eolypów językowych. 2 1808.. Zeszyt próbny. t. Gąss Mit — Gąssowski Jerzy. t. Ryszard Tnrzyński. Karł SJP — Karłowicz Jan. Warszawa 1972. 2] Jerzego Reichana. Tolstaja. 7 cz. Moskva 1980. t. 2 1958-65. Lech Leciejewicz. [z niem. Grav Mit — Graves Robert. Vinogradova. fotoofrset. 3 cz. t. pol. Mitologia starożytnej Grecji.. SI SE — Sławski Franciszek. 5 1984. SPr Słownik prasłowiański. Enciklopedija. historia. [z niemieckiego] Jerzy Prokopiuk. 1-2. 3 1989-1991. I 1082. 1995. fotooffset. [z. El Kow — Eliade Mircea. 2. Paweł Pachciarek. Giey Mit — Gieysztor Aleksander. i oprać. u r k e r Manfred. t. Ivanov Vjaćeslav V. z franc Stanisław Tokarski. Świat symboliki chrześcijańskiej. XII. oprać. Warszawa 1970. Moskva 1990. mit. t. 2 1964-1965. Eleazar M. wg wyd. t. z niem. t. t. przel. t. Słownik mitologii ludóiu mdoeuropcjskich. Tbilisi 1984.. Symbole. Indoeuropejskij jazyk i indoevropejci.\„)„„. Poznań 1989. Mieczysław Szymczak. oprać. t. t. 2 Od Gautamy Buddy do początków chrześcijaństwa. Toporov Vladimir N. wyd niem. posłowiem o p a t r z y ! S t a n i s ł a w Tokarski. Mitologia Słowian. 4 1992 1993. Niedźwiedzki Władysław. SJP Dor Słownik języka polskiego. Etnolinginsticeskij slouar'. Jak Ind — Jakimowicz-Shah Marta.i . SSSł — Słownik starożytności słowiańskich. red. t. Gerard Labuda. 1-2. 1 s. Mitologia indyjska. Wrocław 1980. Osin Slow Słownik mitologiczny z przyłączeniem Obrazo-pismu [Iconologia) ukladu x. przet Wybór esejów. t. 4 1981. wstępem opatrzył Bogdan Moliński. t.

woj. 317. 1990: 650. 1980: 356. 312. 1931-1932. Tom Kos — Tomicki Ryszard. zamojskie 1979: 358. Częstoborowice gm. Głusk. 658. IIoffmann-Krayer und Mitarbeit zahlreichcr Fachgenossen von Hanus Bachtold-Staubli. lubelskie 1978: 234. lubelskie 1988: 614. 242. Łukowa. bd. chełmskie 1979: 310. Drzewo życia. woj. Dąbrowa gm. 3 1930-1931. bd. 675. lubelskie 1962: 21-29. przy zapisach rękopiśmiennych . woj.imię i nazwisko lub inicjały zbieracza. woj. Chołowice gm. Potok Górny. Lublin 1985. t. Heidelberg 1950-1958]. praca doktorska napisana pod kierunkiem Marii Frankowskiej. Ciechomin gm. Ostrówek. 1974: 146. Krasnobród. Kraków 1947. woj. Informacja w nawiasie oznacza. t. Religia pogańskich Słowian. woj. nowosądeckie 1988: 602. woj. woj. Chróścina Opolska gm. bd. Błedowo gin. Zofia Kozłowska. 311. [ t ł u m . Józefów. woj zamojskie 1979: 350. o s t r o ł ę c k i e 1987: 482. 1979: 384. bd. t. Dolina Chochołowska gm. Cyców gm. 1984: 412. woj. Bychawa. 225. Bychawka gm. Końskowola. Krynice. Chrząchów gm. zamojskie 1974: 165. Kurów. siedleckie 1976: 206. Puławy. Chełm woj. bd. Białobrzegi gm. Urzędów. Bołcząc: gm. 654. Dereźnia gm. 1 1927. woj. Kosmogonia dualistyczna w Europie i Azji w XIX -XX wieku. Babin gm.. 6 1970-1973. 650. Stom Antr — Stomma Ludwik. . bialskopodlaskie 1967: 117. Adamów gm. red. Tatrzańska. bd. 1907: 126. W spisie. Baranowo. opolskie 1990: 674. 416. Brodowe Łąki gm. lubelskie 1977: 218. 7 1935-1936. t. Bródki gm. 1990: 647. Rybczewice. woj. Abramowice Kościelne gm. l u b e l s k i e 1066: 96. Czemierniki. Dzierzkowice. i uzup. woj. woj. Krasnobród. woj. O. 659 Babczyzna gm. woj. Wilków. woj. lubelskie 1988: 614. woj. Dobre gm. Chróścina Opolska. Dębowiec gm. 1979: 359. Maria Renata Mayenowa. woj. Białowoła gin. woj. Urb Rei — Urbańczyk Stanisław. MATERIAŁY TERENOWE Taśmoteka nagrań tekstów gwarowych. zamojskie 1965: 75. Zakrzew. lubelskie 1978: 300. 106. Warszawa 1986. Warszawa 1981. Mikołaja na Rusi. zamojskie 1967: 105. 371. Baranów gm. Baranowo. Bychawa. lubelskie 1978-1979: 326. lubelskie 1982: 399. Dąbrówka gm. lubelskie 1962: 109. chełmskie 1978: 289. 358. 1988: 615. Ludowa wizja świata i człowieka. woj. Bełżyce. Baraki gm. Chmielek gm. 113. woj. [z ros. lubelskie 1964: 57. chełmskie 1967: 116. ostrołęckie 1987: 481. lubelskie 1960: 8 10 Dubienka gm. Russisches etymologisches Wórterbuch. 1 1953-1955. po nazwie miejscowości podano rok nagrania i po dwukropku numery taśm. Sawin. Bełżyce woj. t. 219. Studium etnoreligioznawcze. Dzięrzkowice-Zastawie gm. Tom Drz — Tomicka Joanna. Urszula Majer-Baranowska III. 1977: 212. woj. woj. Kult Św. Vas ES — Vasmer Max. 5 1965-1969. zamojskie 1967: 137. herausgegeben unter besonderer Mitwirkung von E. zamojskie 1964: 17. Skierbieszów. woj. Dęba gm. Zamość. woj. Baranowo. t. 10 1912 Ewa Lipska. 251. Bukowa Wielka gm. 4. Borsuk gm. woj. Banachy gm. 10 1988-1993. chełmskie 1953: 408 (IS PAN). 7 1973-1977. zamojskie 1966: 112. zapis Małgorzaty Snarskiej. woj. Bychawa gm. 316. 9 1982 1987. 482. Wórt Hoff — Handwórterbuch des deutschen Abergłaubens. ostrołęckie 1987: 485. bd. zebranych w archiwum etnolingwistycz-nym Zakładu Tekstologii i Gramatyki Współczesnego Języka Polskiego UMCS. 1990: 683. 256. przeł. woj. woj. 8 1977-1981. 2 1929-1930. t. woj. wyd. lubelskie 1968: 130 Bęczyn gm. Warszawa 1978. 1978: 252-254. zamojskie 1960: 3. Dębowa Kłoda. Chmielów gm. że taśma jest kopią nagrania pochodzącego z archiwum Muzeum Wsi Lubelskiej (MWL) lub Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk (IS PAN). woj. Sawin. bialskopodlaskie 1953: 409 (IS PAN). 1978: 354. siedleckie 1977-1978: 353. Biłgoraj. lubelskie 1962: 35. tarnobrzeskie 1984: 412.N. woj. 3 1960-1962. zamojskie 1978: 238. 2 1956-1959. Kock. woj. 1-4. 421. Sułów. 421. Harasiuki. zamojskie 1975: 496 (IS PAN). Adamów. Stanisław Urbańczyk.ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA ______________________________ 75 74 ___________________ ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA SStp Urb — Słownik staropolski. Warszawa 1975. Adamów. Dubienka. Dorohucza gm Trawniki. zamojskie 1967: 112. bd. 243. lubelskie 1980: 370. Szczebrzeszyn. [mps]. woj. Aleksandrów gm. 1977: 476. Antwpologia kultury wsi polskiej XIX w. woj. Borki gm. Moskva 1986-1987. C 1934-1935. woj. woj. t.Trubaćev z niern. Tomicki Ryszard. Berlin und Leipzig. Etimologićeskij slovar' russkogo jazyka. zamojskie 1980: 347. Wola Mysławska. woj. 241. Czułczyce gm. t. Wrocław Warszawa Kraków. 5 1932-1933. 1979: 381. 236. woj. 441. 58. woj. Słońce rodzi się 13 grudnia. Dominikanówka gm. Gorzków. 4 1963 1965. zamojskie 1977: 352. Usp Rus — Uspienski Borys. Doszkowice gm. bd. t. Bochotnicn gm Kazimierz Dolny. 9 1938-1941. Józefów. woj. Długi Kąt gm. 1978: 26. woj.] E l ż b i e t a Janus. Dzierążnia gm. Stom Słoń — Stomma Ludwik. 8 1936-1937. woj. Krasiczyn. Cyców. przemyskie 1985: 440. chełmskie 1967: 124-126. 4. zamojskie 1978: 240. 382. t. lubelskie 1974: 159. 1980: 386. woj. 483. bd. Bodaczów gin.

Kopina gm. woj. woj. lubelskie 1967: 99. Jacnia gm. Gorajec gm. 1984: 410. 1977: 226. Szczebrzeszyn. woj. woj. lubelskie 1978: 270. Krasnobród. Hutki gm. lubels k i e 1978: 274. Krasnobród. woj. woj. woj. woj. gm. chełmskie 1967: 114. woj. Hutków gm. Głusk. Kolonia Podzamcze gm. woj lubelskie 1986: 453 Kocml/a gm Susiec. Głębokie gm. Karczmiska. Strzyżewice. Przemyśl. Karmanowice gm. lu b e ls k i e 1977: 211. 270. Puławy. 1982: 399. 1977: 207. l u b e l s k i e 1959: 493 (IS PAN). woj. zamojskie 1972: zapis Haliny Malinowskiej. Księżpol. 1982: 399. woj. Łęczna. Jasiennik Stary gm. lubelskie 1979: 314. 354: 1979: 358. poznańskie 1993: zapis J. lubelskie 1959: 493 (IS PAN). woj. woj. zapis Haliny Malinowskiej. lubelskie 1978 -235. woj. 1953: 408 (IS PAN). zamojskie 1987: 479.Ii 76 __________________ ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA 7 . z a m o j s k i e 1979: 359. przemyskie 1985: 431. 1980: 356. Oborniki. 1980: 383. woj. Góra Puławska gm. Jarczów. 1977: 214. 1979: 356. Borki. Konopnica. 1985: 434. Głusko gm. Krasne gm. 411. woj. 353. Krasiczyn. Biłgoraj. Kolonia Stasiu gm. zamojskie 1979: 384. 275. Janów Podlaski. Głusk gm. zamojskie 1978: 355. woj. lubelskie 1953: 408 (IS PAN). lu b e ls k i e 1976: 280. zamojskie 1980: 365. Gorajec-Zastawie gm. Krasnobród. woj. lubelskie 1979: 318. Puławy. zamojskie 1964: 48.B. Baranowo. lubelskie 1966: 85. woj. Korczów gm. A 1 OPRACOWANIA Fajsławice gm. Kamionka. woj. 439. Radecznica. Górki gm. Kamionka gm. Komarów gm Komarów-Osada. tarnobrzeskie 1980: 369. Husiny gm. zamojskie 1979: 358. woj. 88. 115. Grabniak gm. Łęczna. lubelskie 1974: 146. bialskopodlaskie 1979: 361. Huta gm. woj. zamojskie 1979: 337. zamojskie 1986: 477. Kolonia Stara Wieś gm. 319. Guzowatka gm. Kiołcz. Gościeradów. 1978: 249. woj. 1976: 203. 1965: 59-61. tarnobrzeskie 1984: 425. l u b e l s k i e 1977 1978: 326. 1978: 353. Krasiczyn. woj. Klocówka gm Krynice. woj. woj. Piaski. woj. woj. zamojskie 1977: 352. Księżpol gm. woj. Harasiuki. woj. woj. Kolonia Celejów gin. 120. lubelskie 1980: 367. 117. 1960: 194 (IS PAN). Giełczew gm. Krzczonów gm. woj. 1978: 278. lubelskie 1979: 326. Godziszów. Giełczew gm. Susiec. zamojskie 1960: 87. Golęcin gm. . Księżomierz gm. S i a r y Zamość. woj. 351. Kock gm. Godziszów gm. Krasnobród. Karczmiska. Krasnobród. 331. zamojskie 1978: 239. Kolonia Podstary Zamość gm. Adamów.S. 1985: 464. chełmskie 1979: 340. Harasiuki gm. Kowala gm. woj. lubelskie 1979: 323. 1978: 352. Łączna. 1978: 269. 442. chełmskie 1966: 92-94. woj. zamojskie 1979: 282-284. ostrołęckie 1987: 486. Wąwolnica. 225.hawka gm. Łopiennik Górny. Kolonia Gałęzów gm. 355. Bełżyce. lu b els k i e 1966: 80 82. chełmskie 1993: zapis J. lubelskie 1982: 397. woj. 227. 210.ow ico Górne gm. woj. Kazimierz Dolny wuj lubelski'' 1986: 168 471. 279. woj. Krynice. Krasew gm. Kolonia Zawinprzyce e. Bychawa. woj. 1979: 358. Gołąb gm. 244. woj. Spiczyn. U O I > l . 1979: 313. 1983: 407. 1990. 1978: 243. Krzczonów. siedleckie 1976: 206. Wola Mysławska. lubelskie 1979: 340. lu b els k i e 1980: 368. Stoczek Łukowski. 145. 1988: 614. woj. Krzywe gm. lubelskie 1979: 322.m. Krynice. Kraśnik. 1984: 410. przemyskie 1984: 407. Kierzkówka gm. woj. woj. 1987: 479. woj. Krężnica Okrągła gm. w o j . Gruszka Mała gm. 223. 437. Puławy. Rachanie. woj. Urszulin. woj. Krasnobród gm. 495 (IS PAN). Latyczyn gm Hadecznica. zamojskie 1964: 51-53. Korytniki gm. woj. zamojskie 1968: 140. Kock. Janowiec gm. Kielce wuj kielecki'' 1991: zapis Marzeny Marczewskiej. 1979: 332. 1980: 356. zamojskie 1978: 354. zamojskie 1984: 110. Kosarzew gin. woj. 204. Karczmiska gm. 1979: 335. woj zamojskie 1977: 352: 1978: 353. woj. 353. chełmskie 1967: 116. Radecznica. zamojskie 1970: 222. woj. Janów Podlaski gm. lubelskie 1988: 614. Krynice. tarnobrzeskie 1990: 652. rzeszowskie 1984. Jarczów gm. 1978: 293. Krasnobród. Sosnowica. Bychawa.S. zamojskie 1967: 118. woj. Grabowica gm. 70. woj. Bychawa. woj. woj. 1977: 352. Glinnik gm. woj. zamojskie 1978: 354. zamojskie 1984: 1 1 1 . Nowa Sarzyna. Adamów. Hutki-Namule gm. 332. lubelskie 1976: 280. Nielisz. Kruhel Mały gm. Wysokie. zapis Marii Kamoli. woj. woj. Potok Górny. Kamień gm. woj. 664. Abramów. l')7«: 233. zamojskie 1977-1978: 292. 368. 224. 1992: zapis J. zamojskie 1977: 360. 653. zamojski'' IOW: 75 77 Kolonia Adamów gm. Baranowo. Fajsławice. woj. lubelskie 1974: 159. przemyskie 1984: 407. Wojsławice. Wąwolnica. zamojskie 1967: 119. 663. l u b e l s k i e 1953: 408 (IS PAN). Kolonia Góra Puławska gm. 436. Konopnica gm. Cyców. woj. 357. 338. lubelskie 1954: 494 (IS PAN). Adamów. woj. woj. woj. woj. woj. Kolonia Partyzanty gm. 1979: 281. S t a r y Zamość. Kolonia Potoczek gm. woj. 1980: 367. Jelna gm. 1980: 367. woj. woj. 1975: 164. Krasiczyn gm. 479. Kaczurki gm. 358. woj. ostrołęckie 1987: 486. 1966: 71 73. siedleckie 1976: 206. 661. Puławy. Kolonia Byc. 1985: zapis Małgorzaty Snarskicj. zamojskie 1972: MO. Janowiec. woj. Kawęczyn gm. 1977: 209. chełmskie 1953: 408 (IS PAN). woj. Kraśnik Fabryczny gm. Józefówka gm. Kopaczyska gm. Cyców. woj. 315.

chełmskie 1978: 221. lubelskie 1980: 366. Poniatowa. lubelskie 1982: 399. Jarczów. lubelskie 1979: 313. siedleckie 1976: 206. Krasnobród. woj.B. woj. Opole Lubelskie. 257-259. 33. 245. woj. Łukowa. zamojskie 1978: 296. Podklasztor gm. 1983: [transkrypcja z taśmy MWL 35A]. woj. zamojskie 1979: 309. 1974: 146. woj. Łabunie gm. 36-38. lubelskie 1981: 478. Łaziska gm. woj. Nedeżów gm. zamojskie 1977: 353. 1988: 614 (MWL). lubelskie 1988: 615. woj. 98. woj. 282. 401. chełmskie 1967: 124. Karczmiska. ostrołęckie 1987: 484. woj. woj. 1983: 423. 17. Wyryki. Lubartów. Włodawa. Niemirówek gm. 1973: 142. lubelskie 1978: 271. zamojskie 1979: 281. zamojskie 1977: 352. zamojskie 1977: 352. woj. lubelskie 1979: 314. woj. Poniatowa gm. 1979: 357 Łuszczów gm. woj. woj. Mełgiew. chełmskie 1977: 323. chełmskie 1978: 254. zamojskie 1964: 78. Majdan Mały gm. Ruda Huta. woj. lubelskie 1960: 47. Borki. woj. woj. lubelskie 1961: 16. tarnobrzeskie 1984: 412. Łowcza gm. Łęczna. Opatkowice gm. Płudy gm. woj. woj. woj. 1978: 354. 114. 105. Wisznice. 1978: 351. 665. 423. Puławy. chełmskie 1981: 392. 1979: 357. Krasnobród. 31. woj. Mircze. 202. woj.S. lubelskie 1961: 11-13. 1984: 411. zamojskie 1964: 58. chełmskie 1966: 86. Majdan Wielki gm. 391. woj. Lipsko gm. Lubartów. Zamość. woj. woj. Podzamcze Mcłgiewskie gm. Podstary Zamość gm. 245. Orchówek gm. 1967: 102. 103. Rawa gm. Osowno gm. bialskopodlaskie 1967: 122. Zaklików. 1978: 221. 230. Firlej. Wola Mysłowska. Glusk. Rawki gm. 1986: 457. Okuninkii gm. 1962: 2. Stary Zamość. Susiec. Łopiennik Górny gm. Łuszczacz gm. Krynice. woj. Łaziska. Łesiowem). 666. woj. 1968: 33. 1977: 352. 4. woj. lubelskie 1981: 389-391. lubelskie 1995: zapis J. Powały gm. Wohyń. Lubartów gm. Jarosław. Rakówka gm. 50. Krasnobród. woj. 615 (MWL). woj. Lublin woj. lubelskie 1979: 323. 1990: GOO. zamojskie 1977: 352. zamojskie 1977: 306-308. Niedrzwica Kościelna gm. lubelskie 1980: 363. lubelskie 1966: 97. 216. bialskopodlaskie 1953: 409 (IS PAN). Motycz gm. woj. 1977: 212. Nielisz gm. woj. Łopoczno gm. Puszno Godowskie gm. Pieszowola gm. woj. woj. lubelskie 1953: 408 (IS PAN). M. Moniatycze gm. przemyskie 1956: zapis J. zamojskie 1980: 383. 226. 68. woj. zamojskie 1980: 368. Łubcze gm. Ossówka gm. lubelskie 1978-1979: 327. 108. tarnobrzeskie 1966: 89. Harasiuki. Włodawa. woj. Krasnobród. Rechta gm. Szastarka. 400. woj. Miłosław gm. woj. woj. woj. woj. Niedzieliska gm. Majdan Nepryski gm. Sawin. Przypisówka gtn. Łabunie. 478. 662. Abramów. lubelskie 1980: 369. Małaszewicze gm. Dubienka. zamojskie 1984: 411. woj. lubelskie 1987: 490. 1985: 447-451. Łucka gm. 1979: 272. woj. woj. Księżopol. Łopiennik Górny. Piotrków gin. 129. Nasutów gm. woj. zamojskie 1964: 49. woj. woj. Konopnica. zamojskie 1962: 18-20. Jarczów. Szczebrzeszyn. lubelskie 1981: 388. 1979: 357. Łukowa gm. bialskopodlaskie 1967: 115. lubelskie 1986: 457. Wólka. 1977: 207. Polanówka gm. 1978: 358. lubelskie 1976: 201. Mircze gm. woj. 649. Rogatka gm. 1979: 358. tarnobrzeskie 1974: 146. 310. Krasnobród.78 ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA 79 Lipa gin. O kale gm. lu b els k i e 1960: 47. Chorzele. Munina gm. woj. chełmskie 1977: 229. Kazimierz Dolny. Rachanie. woj. Sosnowica. lubelskie 1960: 47. 231. lubelskie 1953: 408 (IS PAN). woj. Puławy. Strzyżewice. Potoczek gm. bialskopodlaskie 1967: 107. 1979: 357. Lubień gm. Nielisz. 1981: 393. Ratajewicze gm. Podzamcze gm. Józefów. tarnobrzeskie 1967: 104. woj. zamojskie 1967: 128. Mełgiew. Krasnobród. zamojskie 1979: 356. Radecznica gm. bialskopodlaskie 1967: 121. woj. Polichna gm. 1969: 456. 401. woj. Minkowice gm. woj. Terespol. lubelskie 1981: 140 (wywiad z prof. Łubki gm. Marylin gm. zamojskie 1975: 495 (IS PAN). . 1978: 354. chełmskie 1977: 214. zamojskie 1978: 297-299. Niezdów gm Opole Lubelskie. woj. Osowa gm. Jabłonna. Wojciechów. 659. chełmskie 1960: 10. Podzamek gin. 246. Noworąblów gin. woj. Radecznica. 656. 1979: 308. woj. Ostrówki gm. Przemyśl woj. Rachanie gm. Niemce. 1978: 353. Krynice. Puławy woj. woj. woj. Łążek Ordynacki gm. Radzyń Podlaski. Michałówka gm. woj. woj. 247. 255. Łazory gm. woj. Nowa Wieś gtn. bialskopodlaskie 1967: 115. Prawiedniki gm. 1979: 358. 273. Michów. 213. L966: 95. Hrubieszów. 324. Janów Lubelski. przemyskie 1988: 618. woj. zamojskie 1966: 110. zamojskie 1964: 49. Przejma gm. woj. woj. woj. Leśna Podlaska. 123. Łęka gm. woj. Hańsk. woj. tarnobrzeskie 1962: 109. lubelskie 1965: 67. woj. zamojskie 1977: 353. Wisznice. 1980: 356. 1977: 210. Ołbięcin gin. Trzydnik Duży. 248. Niedrzwica Duża. Sosonowica. woj. woj. woj. woj. 1978: 354. Orzechów Stary gm. Adamów. zamojskie 1978: 3'54. zamojskie 1977: 352. lubelskie 1988: 615. 424. 364. 1983: 406. chełmskie 1975: 166. zapis Małgorzaty Snarskiej. Józefów.

woj. Wronowice gm. 360. Dukla. Łęczna. chełmskie 1966: 86. lubelskie 1980: 395. Krasnobród. bialskopodlaskie 19G7: 122. woj. woj. 1979: 320. Nowa Sarzyna. Stanin. Włodawa. lubelskie 1988: 614. 681. Równe gm. Łabunie. Dorohusk. 369. woj. chełmskie 1977: 216. chełmskie 1990: 680. Urszulin gm. woj. lubelskie 1978: 234. Smólsko Duże gm. 100. Różanka gm. Wola Chomejowa gm. Włodawa. woj. Uchanie. zamojskie 1979: 356. 303. chełmskie 1978: 255. zamojskie 1978: 297. Wola Osowińska gm. 31. Siennica Różana gm. Siennica Różana. lubelskie 1960: 11. Wólka Łabuńska gm. Chełm. woj. Wierzchowizna gm. Markuszów. Zawada gm. zamojskie 1982: 414. Zaboreczne gm. woj. zamojskie 1984: 4 19. suwalskie 1988: 616. Szczuczki gm. Annopol. woj. woj. 1978-1979: 295. Zaleś gm. Borki. zamojskie 1978: 239.. Skierbieszów. 659. Wyryki gm. woj. Ulan Majorat gm. chełmskie 1978: 246. woj. Siemień gm. Ulhówek gm. woj. Wyryki. zamojskie 1985: 448. Stara Wieś gm. Szyszki gm. Wilkołaz. Wąwolnica gm. woj. woj. woj. Łukowa. zamojskie 1977: 353. Szypliszki. 368. 67. woj. Kurów. Werbkowice. Włodawa. . ostrołęckie 1987: 482. 646. 1980: 365. lubelskie 1965: 66. przemyskie 1988: 619. Michów. Wąwolnica. Wymysłów gm. 2. Wola Błędowska gm. woj. Mełgiew. chełmskie 1978: 255. lubelskie 1980: 368. woj. woj. Wojciechów. Stawki gm.B. Modliborzyce. 1984: 420. lubelskie 1966: 83.N. Janów Podlaski. tarnobrzeskie 1960: 1. 373. woj. lubelskie 1979-1980: 364. woj. Garbów. Tyszowce. woj. Swieciechów gin. woj. Wielkolas gm. 1978: 354. Romanów gm. ostrołęckie 1987: 486. Wojciechów gm. woj. 294. Jastków. Ruda-Huta gm. woj. 1987: 488. woj. Zakopane woj. Krynice. siedleckie 1991: 696. nowosądeckie 1988: 602. lubelskie 1978: 267-269. chełmskie 1953: 408 (IS PAN). Wólka k. Tomaszów Lubelski. Ułów gm. 238. 1980: 348. Świerże gm. Wólka Kątna gm. Szuminka gm.N. woj. Zaniżę gm. 366. woj. 1979: 356. 1992: zapis S. Chorzele. woj. zamojskie 1990: 600. lubelskie 1978: 250. 119. Urszulin. 127. 1987: 479. 69. siedleckie 1979: 380. Tyszowce gm. Tuchanie gm. woj. 459. Karczmiska. 1968: 140. Róża gm. Sosnowica. Białopole. woj. Sułów. woj. woj. zamojskie 1963: 39-42. Mircze. bialskopodlaskie 1963: 43. lubelskie 1979: 332. Chełm. zamojskie 1979: 385. woj. woj. woj. 1976: 280. krośnieńskie 1953: 408 (IS PAN). 1979: 356. woj. Szczebrzeszyn woj.199. bialskopodlaskie 1980: 369. 1981: 395. Sułów. siedleckie 1967: 114. Wojciechów. Trzeciaków gm. chełmskie 1967: 126. lubelskie 1988: 614. Sól gm. Zamość. Radzyń Podlaski. zamojskie 1980: 368. Stoczek Łukowski. tarnobrzeskie 1967: 99. woj. Końskowola. 256. 19X2: . zamojskie 1978: 238. chełmskie 1978: 221. Niemce. 452. 611. woj. 1965: 63. Tarnawa gm. woj. zamojskie 1962: 30. zamojskie 1990: G00. 240. Wiązownica gm. 239. Międzyrzec Podlaski. woj. Skierbieszów gm. 489. rzeszowskie 1984: zapis Małgorzaty Snarskiej. lubelskie 1980: 625. Ostrów Lubelski. lubelskie 1979: 332. woj. siedleckie 1978: 302. woj. Ulhówek. lubelskie 1965: 68. Zarzecze gm. Zamch gm. woj. zamojskie 1975: 134. Sosnówka gm. woj. zamojskie 1967: 118. woj. woj. bialskopodlaskie 1984: 445. Biłgoraj. Serokomla. Tuszów gm.80 ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA ______________________________ 81_ ŹRÓDŁA I OPRACOWANIA Rogoźniczka gm. Turzyniec gm. 321. woj. Niemce. Zabielę gm. Lublin. woj. 446. zapis S. woj. zamojskie 1966: 1 1 1 . Susiec. Abramów. woj. Susiec gm. woj. Wiszniów gm.. woj. zamojskie 1964: 54-56. Wola Przybysławska gm. Dubienka. Biłgoraj. Szypliszki gm. lubelskie 1953: 409 (IS PAN). 229. Abramów. woj. 355. bialskopodlaskie 1979: 3G1. Ruda Solska gm. Wola Krasienińska gm. woj. lubelskie 1965: 64. Nielisz. woj. Susiec. Rudzienko gm. Wólka Husińska gm. woj. zamojskie 1978: 354. zamojskie 1960-1966: zapis J. zamojskie 1979: 357. chełmskie 1966: 90-91. woj. Wzgórze gin.. woj. Wierzchowiska gm. woj. Tomaszów Lubelski woj. woj. chełmskie 1953: 408 (IS PAN). Korczew. woj. chełmskie 1978: 220. woj. Rury Bonifraterskie gm. woj. Tomaszowice gm. woj. lubelskie L953: 408 (IS PAN). lubelskie 1980: 367. zamojskie 1980: 386. Bełżyce. woj. Baranowo. chełmskie 1978: 288. Szur gm. Siemień. Krasnobród. zamojskie 1974: 166. woj. Stara Wieś gm. 1979: 331. woj. Wygoda gm. 1980: 365. woj. 409 (IS PAN). Rozkopaczew grn. Staw Noakowski gin. woj. Rudnik Szlachecki gm. lubelskie 1980: 367. zamojskie 1979: 357. lubelskie 1978: 264-266. Serokomli gm. zapis S. Dubienka. woj. lubelskie 1967: 101. woj. Sarzyna gm. Ulan Majorat. chełmskie 1978: 289. 1975: 496 (IS PAN). 658. Biłgoraj. Jabłonna. Stanin gm. woj. Sosnowica gm.N. 333. Strupin Duży gm. Sąsiadka gm. zamojskie 1978: 237. Siedliszcze gm. Turobin. woj. lubelskie 1968: 131. Sułów gm. Borki. 247. Wiązownica. Krasnobród. Rozkoszówka gm. Ruda-Huta. woj. Rudka Kozłowiecka gm. 369. 1966: 84. woj.

słoweński sporad. porównanie porzek. bialskopodlaskie 1963: 43-45. zamojskie 1981: 372. Krzczonów. — poetycki pol. — łaciński małop. Zielone gm.eksplikacja eksplikacja ________________________ °» SKRÓTY Zawady gm. woj. — północny podob. — literacki litew. — czeski dłuż. — kaszubski koc. Żerdź gm. robotniczy ros. — opowiadanie oset. oprać. — dziadowskie błrus. przemowa przen. — kościelny leg. — złodziejski zob. Turobin. Krasnobród. 1982: 399. potoczny powst. — średnio-górno-niemiecki ukr. Żarska Wieś gm. Miączyn. jeleniogórskie 1988: 617. 74. — wyliczanka zach. woj. — powszechnie presup. — staro-dolno-niemiecki stind. — francuski fraz. 1978: 248. — indoeuropcjski iron. — wschodni wyl. — staroniemiecki stpol. Żyrzyn. — porzekadło pot. — południowy pn. woj. lubelskie 1959: 33. — ewentualnie fran. — albański anegd. — staropruski struś. — serbski slow. woj. woj. — polski por. 187. — gatunek głuż. — litewski lud. — morfologiczny niem. — prasłowiański robot. — grecki gwar. przepowiednia przysł. Żmijowiska gm. — staropolski stprus. przenośnie przepow. — rymowanka rząd. — średnio-dolno-niemiecki śrgrniem. woj. — mazowiecki mazur. — żartobliwy żołn. M( SKRÓTY alb. — zamówienie złodz. — metaforyczny módl. — osctyński partyz. lubelskie 1978: 261. —kociewskie kość. zamojskie 1966: 79. — wariant wes. — staroruski symb. — zobacz zwł. staro-cerkiewno-słowiański stczes. Konopnica. — etnograficzny etymol. — zwłaszcza żarg. — sporadycznie st csłow. — dolnołużycki etnogr. staroczeski stdniem. Zwierzyniec. rzadki serb. — gwarowe het. — staroindyjski stisl. — weselny wielkopol. — górnołużycki górn. 236. — podhalański poet. 80. 262. — niemiecki ogpol. lubelskie 1988: 614. ostrołęckie 1987: 483-185. 1978: 354. woj. powstańczy powsz. — anegdota awest. 275. — górniczy grec. — żargon żart. — wierzenie wsch.82 ______________________ SKRÓTY . — rosyjski rym. zamojskie 1977: 352. woj. zamojskie 1966: 73. woj. — białoruski bulg. — małopolski inaz. Wilków. woj. — zachodni zag. — ludowy łac. — zagadka zam. Żabno gm. Radzyń Podlaski. Spiczyn. partyzancki pd. Zawałów gm. — etymologia ewent. lubelskie 1974: 164. — awestycki dziad. — żołnierski zestawił Artur Drozdowski . — mazurski metaf. 276 Zemborzyce gm. Żuków gm. podobnie podli. woj. — okolica opow. Marta Trocka. — staroislandzki stnicm. — porównaj porów. — chorwacki csłow. lubelskie 1978: 235. — hetycki ie. Zawieprzyce gm. — ukraiński war. — symbolicznie śrdniem. — przysłowie psł. — słowiański słowac. Zabików gm. — ironicznie kasz. — słowacki słoweń. presupozycja przem. — modlitwa morfol. 249. Baranowo. woj. — cerkiewnoslowiański czes. — bułgarski chorw. 1979: 356. — frazeologizm gat. — ogólnopolski ok. — wielkopolski wierz. — legenda liter. Żurawnica gm. Zgorzelec.

przechodzącej przez wszystkie trzy poziomy. ale i nic nie spadnie z nieba. Anegdoty. Towarzyszy człowiekowi. Przysłowia. Ekwiwalencja. Niebo ma w polskiej tradycji ludowej wymiar podwójny: fizyczny i religijny. Jest nie tylko sklepieniem. co pokazuje dokumentacyjna część tego artykułu. Symbolika. Bibliografia. Zachowania. Przemowy pogrzebowe. zaś ziemia jako żywioł żeński Herd Lek 103.i zarazem przestrzeń uduchowiona: miejsce przebywania bogów i dusz ludzi zmarłych Herd Lek 103. Przysięgi i zaklęcia. droga z nieba.NIEBO Wstęp. nagradza i karze. Bajki i opowieści o nieprawdopodobnych zdarzeniach. wołać o pomstę do nieba. Przepowiednie. komuś coś spada jak z nieba. środkowy i dolny: niebo. wieczność. niebo w gębie itp. szeroko znane jest wyróżnianie kilku (7. Obraz nieba w języku i kulturze ludowej jest silnie zróżnicowany gatunkowo. Dokumentacja: Zagadki. drabiny. po której poruszają się światła niebieskie. coś jest jak grom/piorun z jasnego nieba. boginią Nut. sprawiedliwość. Pisana poezja chłopska. Do uniwersalnych koncepcji budowy świata należy jego podział na trzy poziomy . gdzie Niebo było kobietą. Pieśni i przyśpiewki żartobliwe. Powinszowania noworoczne. Ballady.nie tylko w tradycji polskiej nieskończoność. a także wzniosłość. duchowość. ale też domeną Boga. świętość. Pieśni weselne. Przemowy weselne. Pieśni i wiersze religijne. wspiera zakochanych. rozpiętą nad męską Ziemią w kształcie sklepienia) niebo jest traktowane jak żywioł męski. Niebo celem dążeń człowieka i nagrodą. Wartościowanie nieba jest zawsze najwyższe. Pieśni żołnierskie i partyzanckie. kopulą wznoszącą się nad ziemią. ziemię i podziemia El Sac 73. Pieśni sieroce. Eksplikaejn: Nazwy Kolekcje. Jest celem dążeń człowieka i nagrodą za dobre życie na ziemi. Opozycje.środek świata" El Sac 74. świętych i zbawionych dusz. górna połowa całego świata . . Powszechnie (poza Egiptem. pomaga mu. psie glosy nie idą w niebiosy. góry. komuś niebo się otwiera.. Modlitwy i modlitewki. aniołów. najwyższą radość i szczęście. Niebiescy mieszkańcy. drzewa. Działania sprawcze Przeżycia. 9) sfer nieba. dziury w niebie nie będzie. Opowieści wierzeniowe. Co i kto pochodzi z nieba. niebo a ziemia. przyjmującej postaci słupa. Pieśni i przyśpiewki zalotne i miłosne. Lokalizacja Cechy. axis mundi. Droga do nieba. która w swojej warstwie frazeologicznej przechowuje wyjątkowo silne ślady tradycyjnych wierzeń: być w siódmym niebie. rozciągających się jedna nad drugą. Równocześnie ludowy obraz nieba pozostaje w bliskim związku z jego obrazem w polszczyźnie ogólnej potocznej. Budowa i wygląd. Kolędy. I^egendy. Relacje potoczne i zapisy wierzeń. i wyznaczającej . Niebo w n a j s t a r s z y c h kulturach było ujmowane jako przestrzeń materialna . Łączność między nimi jest możliwa za pośrednictwem wszechświatowej kolumny. symbolizuje ono . Pieśni wielkopostne i wielkanocne. krzyczeć wniebogłosy. przemowy i widowiska bożonarodzeniowe.górny. Niebo odbiorcą i adresatem aktów człowieka. Pieśni dziadowskie.sklepiona kopuła nad kręgiem ziemi. liny itp. Pieśni pogrzebowe.

NKPP użyć 10. aż do samego nieba 'wysoko' K 40 MazP 462. niebo otworzyło I3b. niebieskie szczęśliwości Kot Zn 481. zamiast ziemi pojawia się też chleb 10. N. czyściec. Nazwy opisowe N. radość : cierpienie 47. 90B. K 7 Krak 31). W kolędach. i c z y ś c i e c . c. babki. razem nic mogą ogarnąć Stwórcy K 2. Kot Las 78. niebieski dwór Bart Lub 164. ku niebu 'do góry'. raj w swoim znaczeniu szerszym 9. zaświatów.niebo ma etymologiczny związek z nazwami chmury G amlv Ind 791-792. 62A. W językach i n d o e u r o p e j s k i c h nazwy nieba łączą się z nazwami dnia i bóstwa. położenia wysoko : nisko 100. 320. k r ó l e s t w o n i e b i e s k ie powsz.. to ojciec (matką . 113B. aniołów i świętych. <-► N. Do N. = Nazwy niebo i niebiosa/niebiosy . jednak wyrazy pochodne od nieba utrwalają cechę koloru: niebieski 'mający kolor jasnego nieba' i 'wypukłości': podniebienie 'górna. mieszkanka nieba'. N. funkcjonująca w systemie opozycji góra : dół. ziemią i podziemiami traktują liczne słowiańskie motywy bajkowe ivTop siav 104-105.3a. są światła niebieskie powsz..'niebo'. 88.raj. 127. grzech niszczy niebo W człowieku For Sym 79. wysoki : niski 23a. niem. niebo a ziemia 'jedno zupełnie inne od drugiego i znacznie lepsze'. we fraz. jak niebo od ziemi 'daleko'.in. wniebowzięty 'przejęty radością i uniesieniem'. i ziemia są przeciwstawiane sobie także na zasadzie boski : ludzki (mieszkanie Boga wobec mieszkania ludzi). nadto: Pig Wyb 32. 258. także z nazwami chmur i mgły. Jest oddalone od ziemi daleko: fraz. który „obleka" ziemię ze wszystkich stron Etnl 1989 Bilg 99. funkcjonuje w zaświatach 45. Przeciwieństwo nieba i ziemi. bo Chrystus łączy niebo z ziemią. e. K 42 Maz 609.. a głupi jak trzeba. i piekło (czasem także czyściec) są częste w rymowankach dziecięcych K 9 Poz 256. i w i ę z i e n i e . Obiektem kultu było i niebo. przykryj N. Warto dodać. MAAE 1908/151. należy tu też grec. rozkoszny'. i p i e k ł o są kontrastowane na zasadzie przeciwieństwa dobra : zła powsz. z i e m i a i p i e k ł o (podziemia) to miejsca zamieszkiwane odpowiednio: przez Boga. jest niedostępnym miejscem zamieszkania Boga Lur STB 538. wynosić kogo pod niebiosa 'wysoko oceniać. niebieska kraina 35a. Przemyli 1956. 101. świata duchowego i widzialnego. 257. A (a) Jest wysoko: fraz. pieśniach wielkopostnych N. np.. istoty demoniczne i diabły LSE 1984/148.szczęście : cierpienie 35c. ->księżyc (zwany w formułach powitalnych niebieskim dziedzicem).pierwsza uwydatnia aspekty f i z y c z n e . Etymologicznie polski wyraz niebo jest wiązany z nazwami dnia i bóstwa (zestawia się stind. piekło są postrzegane jako miejsca. z łac. 27. NKPP piekło 13. Synonimami N.czyściec . N. W b i b l i j n y m przekazie starotestamentowym „niebo i ziemia" znaczą tyle co „wszechświat".87 NIEDO 86 __________________________ NIEBO . O przechodzeniu między niebem. W zagadkach N. 134. Niebo. N. niebieski szczyt 45b. ziemio. a także szeroka ziemia 2. Kulturowe. K 5 Krak 319. drogi trudnej : wygodnej 127. c z y ś c i e c i r a j . potem w niebie być. 7ic. otwiera ludziom niebo Lur STB 540. reaguje na śmierć Jezusa razem ze słońcem. N. obloką są w gwarach używane także w odniesieniu do 'błękitu nieba'. N. W zagadkach N.odpowiadają dwóm sposobom widzenia (profilom) przedmiotu . wielga łąka 2. m. np. 33. Nebel 'mgła' Briic si 359. nefos 'obłok'. co wprowadza dodatkowy kontrast majestatu i nędzy. czego echo wraca w chłopskiej poezji 135.3 Kai 55. coś podobne jak niebo do ziemi 'niepodobne do siebie'. Bodaj się ziemia rozstąpiła.ziemia : podziemie). wysklepiona część jamy ustnej'. wieczność : doczesność 47.razem tworzą ludowe „ z a ś w i a t y " . TN Zaleś 1991. niewymie-rzone pole 2. 89. i m o r z e przeciwstawiane jako miejsca wysokie : głębokie K 8 Krak 103. i ziemia współdziałają w karaniu występków 106. kościół ze słupem 3.. N. stoi w opozycji z z ie m i ą na zasadzie daleki : bliski lOd. w przeciwieństwie do podziemia IvTop siav 100-107.fraz. Podobny motyw znany w folklorze dziecięcym. N. Świata zażyć. LSE 1984/148. W tradycji s t a r o s ł o w i a ń s k i e j od najstarszych czasów znana jest opozycja niebo : ziemia (i druga nakładająca się . niebieskie Strony 35c. skałami 32. może zostać scalone w człowieku. zachwycający. królestwo wieczne K 49 Sa-Kr 126. Bóg 14. swoją duszę tuta) daj" Red.. Najczęstsza nazwa . dzień siaw SE 1/195). Z polecenia Boga to. 33. Fraz. i ś w i a t na zasadzie wieczność : doczesność . 165. K 23 Kai 238. (w znaczeniu węższym raj to część N. ale zawsze w górze: fraz. N. Kot Rzesz 157. p i e k ł o . nagrody : kary 6Ae. deus 'bóg'. i ziemia tworzą parę jak ojciec i matka 1. Stef WarmPś 2/86. do nieba nie dostał się. trzy poziomy ś w i a t a . nazywane „królestwem Bożym".. 337. druga -r e l i g i j ne. K 11 Poz 91.: ->słońce. współwystępuje z z i e m i ą. i piekło to podstawowe elementy tamtego świata LSE 1984/HI. czteroczęściowej zabawki .: K 10 Poz 221. co jest przez Jego namiestników związane na ziemi będzie związane i w niebie 37. B. od piekła oderwał się. Tam w pieśni żartobliwej kawalerskiej wysyła się odpowiednio: panny. światło'. chwalić' NKPP niebo 60. W pieśniach pod niebem / pod niebiosa / do nieba . 44b. ziemią. niebianin. N. że wyrazy obłok. niebianka 'mieszkaniec. z wyrazami grec.grzeszników. + N. przeznaczona dla zbawionych). to: firmament niebieski 36b. 123. są: błękit powsz. i ziemia są razem przywoływane w przysięgach i zaklęciach: Niebo. N. wdowy i mężatki 65A. (krzyczeć) wniebogłosy 'bardzo głośno' oraz wniebowzięcie i wniebowstąpienie. l i . są to dwie podstawowe części świata wymieniane w opisach stworzenia 36 i w epitetach Boga jako stwórcy/pana/króla nieba 1 ziemi powsz. że z Jezusem Chrystusem niebo staje się obecne na ziemi.„Piekło . Nowy Testament i c h r z e ś c i j a ń s t w o głoszą.wolność : niewola 35c. 7. niekiedy ziemię zastępuje w tym przeciwstawieniu p o p i ó ł ioc. Stoin Żyw 3 6. które mają podstawowe odniesienia religijne (dotyczą Matki Boskiej i Jezusa) i wtórnie funkcjonują jako nazwy odnośnych świąt chrześcijańskich oraz sytuacji ludzkich. mieszkania dobrych duchów : siedliska duchów złych 101. 107. dyau. N. -+gwiazdy (które są ozdobami nieba K 39 Pom 113. cechą wspólną jest 'jasność.niebo . b arł óg 23e. Wisła 1891/562.ziemia) 1. niebieska cicha dolina 45c.eksplikacja eksplikncja mnie. w które udaje się dusza po śmierci powsz. ->chmury. 86A. droga prowadzi przez czyściec 107. N. wysoki do nieba. podobnie Gamlv ind 791. N. 133b. e. zwłaszcza wierzeniowe cechy wyobrażenia nieba są uwydatniane w derywatach: niebiański 'należący do nieba. fraz. 95. i ziemia kontrastują też na zasadzie dusza : ciało 46. Bart Lub 282. (u) Na N. Różnica kierunku do nieba : do ziemi jest znacząca przy układaniu ciała zmarłego w trumnie 70. w rymowance z użyciem papierowej. i ziemia (święta ziemia). pochłoń mnie i. Zeus i pol. ludzi .

gdy furta do nieba jest zamknięta. sine Szcz Ant 631. K 46 Ka-s 340. niebieski raj Her Kai 2/174. u poety chłopskiego . święci lub aniołowie grają w niebie w kręgle NKPP święty 27. s z e r o k i e 2. błękit niebios K 7 Krak 58. bo wybijesz w niebie dziurę 73. S k l e p i e n i e niebieskie. W kuchni boska Magda. bywa postrzegane jako rajski o g r ó d 133.wedle najbogatszego przekazu krakowskiego 132 . W bajce bohater zostaje zachwycony do trzeciego nieba Kap Baj 124. szczęśliwie. TN Stara Wieś 1978. ZWAK 1884/293. drzwi 116. 110. parasol nad ziemią 120. na Abiahamowym łonie 86B. noa. twardej ziemi nie przebić niebo 47. to kula. księżyc i gwiazdy K 7 Krak 28. W N. Wesoły. 311. podziurawione gwiazdami Hi.stoi na najwyższym piętrze N. są pachnące sady I33b. panuje r a d o ś ć i w e s e l e 22AB. Bramą kamienną wchodzą do raju dusze z czyśćca I32b. wonne zioła i33a.124. przedstawiane jak c h ł o p s k i e g o s p o d a r s t w o . 29. 51. o k r ą g ł e 119. owoce 126. niebieskie błękity Pig Wyb 97. jest pełne światła. N.122. N.przyjmuje wędrującego chłopa P4A^. Her Kai 2/180. śnieg pada. deszcz) K 42 Maz 349. po burzy Wi s ia 1900/466. niebieska radość Nyr Kar 120. księżyc nie świeci (-tpuste dni) K 7 Krak 30. I wnuczęta sami boscy. niebo Wysockie ZWAK 1886/270 pieśń. strzelają do siebie 131. K 3 Kuj 177. (c) Fraz. skakać pod niebiosy 'wysoko'LL 1959/3-4/78. też . Baz Tatr 85. Piotr bawi się kulami Kul wiel 3/521. szczęście K 7 Krak 22. Śliczne K 17 Lub 4. LL 1960/4-5/57. 117. g ó r n e 23e. 132. radośnie' 53. otwarte N. w złorzeczeniu: A bodaj cię choroby świgaly [= rzucały] od ziemi do nieba! K 9 Poz 50. dywany 126. tam na tronie zasiada Bóg Ojciec 124. rozkosz . Raj (niekiedy utożsamiany z N. K 7 Krak 22. otwiera niebo 92b. ś w i e t l i s t e Mosz Ku! 2/17. K 20 Rad 102. niżej kryształowe sklepienia po których poruszają się słońce i księżyc 124. fraz. że wzrok oślepia wisia 1900/465. N. gdy otwarte jest okno lub brama w pałacu niebieskim K 8 Krak 126. niebiański ogrojec. 31. O Cechy: w y s o k i e i. który ma (złote) klucze 125. 4la. K 20 Rad 246. św. niebieskie radości K 8 Krak 100. brama rajska 109. jak gdyby królestwa niebieskiego dostąpił NKPP wesoły 10. w anegdocie . 82. K 8 Krak 100. Na święty Jury. 133b. lilie K 22 Łęcz 171. w pieśniach kościelnych: niebieska słodkość K 28 Maz 91. ZWAK 1878/176. jest jasne 128C. Stef Pies 1/202. P i o t r Pieterpawcł sob. 7ib. są to gwiazdy 12113. nie ma dziur. gdzie trafiają zbawieni i32b. wisi w powietrzu 119. Wista 1895/506 i dlatego powstaje grzmot. c. P a ł a c niebieski (niebieski dwór K 23 Kai 238) . podob. stoi/opiera się na słupie/osi/gwoździu. który jest tam. rajskie wrota 33b. przędzie len 94: Bóg jeździ wozem ZWAK 1878/125. jak będą w niebie dziury. ma bramę/wrota/drzwi: br-ama 109. Zbawiony jest w N. 89 Rog śląsk 223. strzeże Archanioł Gabryel ze złotym mieczem 126 lub św. 1 1 1 . Atmosfera n ie b a. Kul wiei 3/521. gdzie Gwiazda Północna 121A. fraz. pośrednio jest kojarzone z m o r z e m : chmura płynie po niebie Kam Pom 125. 130. Wyróżniane bywają d w a N. Zwłaszcza skowronki K 23 Kai 192. m i ł o ś ć (serca niebieską przejęte miłością) K 48 Ta-Rz 211. brama niebios/niebieska 2ic. drogi ze śniegu K 34 Che! 256 lub święci/płanetnicy zamiatają niebo zrzucając śnieg na ziemię ZWAK 1878/125. o co prosić. K 6 Krak 241J muzyka 45f. Sim Wiera 235. Nitsch Tek 41 Cieszyńskie. 77B. podob. i Syn Boski z Matką Boską. j a s n e 24e. kwiaty 45c. bo aniołowie łopatami odgarniają w N. raj niebieski święt Nadr 258. a inno to słońce jesce śpi.: poza widzialnym niebem. Jasność przechodząca z nieba przez furtę niebieską pada na słońce. niebios Pig Wyb 12. Kot Zn 126-127. którym ciasno w pałacu niebieskim. okrąglutkie. gdzie młóci się zboże. fraz. sporad.'o strzali Kam Pom 125. 47c. Kiedy się błyska. niebieskie światłości K 44 Gór 184. niebieski twn MAAE 1908/113). przyśpiewka nie podskakuj. aby anieli. 71b. l u b nie 96. ) jest częściej przedstawiany jako ta część N. NKPP przysięgać 1. Nic zrobi się przez to dziura w niebie (o czymś. to p o d n i e b i e szcz Ant słownik lub p r z e d n i e b i e . sadzany na tronie. b ł ę k i t n e 58. NKPP pełno okien na cały świat I32b. pogodę. przez dziury w N. okrąg nieba K 10 Poz 226. Bóg mieszka najwyżej 124. 117. Ogród rajski rozciąga się obok pałacu niebieskiego. K l u c z n i k n i e b i e s k i 96A: Bramy N. widać światło. t a n i e c 7ib. W żartobliwym wierszu z Radomskiego: Całe niebo tańcowało. znajduje się inne. W bajkach N. jest N. strojne: Wiecorem niebo najstrojniejse. co uznaje się za wypadek małoznaczący) Wisła 1896/354. 109. 144. K 8 Krak 100.. co oddają przysł. zamyka N.biedronka: Biedroneczko (na Śląsku niekiedy też: słoneczko). (czuć się) jak w niebie 'dobrze. N. N. między ziemią a niebem 'w miejscu nieokreślonym'. Ś w i a t ł o n i e b i e s k i e . ma siedem pięter. 111. wtedy są na niebie ołtarze. Chód Śp 197. otwiera się i widać światło niebieskie 128. i25a. fraz. jasności 126. Lom Śląsk 382. najniżej obłoki 123. błękit Pig Wyb 98. 86Ac. bez żadnego kanta TN Nasutów 1978. 134. wysokiego nieba nie dostać. 4.. wiosna 45c. K 7 Krak 15. 23a. raj nieba Kur oPoi 102. rajska z a b a w a K8 Krak 101.88 NIEBO eksplikacj a NIEUO eksplikacja latają ptaki. W N.. przedmcbic mu przygrywało. namiot nieba 143. we fraz. która kręci/obraca się 119.w N. mogli „mieć dla siebie przyjemną wycieczkę" K 7 Krak 4. (i odwrotnie . fraz. gołe tylko we fraz. to kopuła 120. TN Wyryki 1978. Pies śl 1/486. N. brama złocista 126.. u stóp święci I25b. dusze so. \\r. -+zorza. K 14 Poz 285 i wpuszcza do N. z nim Matka Boska I32b. ZWAK 1880/103. progi nieba K 7 Krak 11. ogród spokoju 1 zorzy 92b. namiot nieba błękitny Szcz Ant 629. Wedle przekazów wierzeniowych jest tak jasne. w rymowankach dziecięcych . klucznik Piotr i Paweł boscy. Pan Bóg toczy beczki po N. Lom Śląsk 386. Ziemia jest schodami do nieba 129. Tańcowali Boski z Boską. N i e b o ś w i e t l i s t e jest przedstawiane jako budowla (pałac. otwiem bramę 125. W wierszach współczesnych poetów chłopskich owo pierwsze N. modre (oczy modre jak niebo) Sim Gad 182. Plińc puo ńebje szibkosc. pod gołym niebem 'nie pod dachem' powsz. tak da. to ołtarzów ni ma PSL 1963/2/100.N. Paweł Pieter. zbudowany z drogich kamieni. 31. Ja bym mógł na to pod szczerym niebem przysięgać. N. dźwierze 109A. NKPP wesoły 1. s z c z e r e Pies śl 2/347. B.na słoniu 121A. 126. Wg przekazów wierzeniowych N. wwta niebieskie (= wrota do nieba) święt Nadr 321. pogodne 106 lub zabandziurzone 'zachmurzone' K 17 Lub 210. niebieskie ogrody 87. gdzie rosną drzewa 133. dziura w niebie i żart. 139. K 7 Krak 22. ® Budowa i wy gl ąd. p i ę k n e 24c. leć do nieba / do Pana Jezusa (po sionko. Her Kai 2/173. K 5 Krak 241. ś p i e w 46b. chóry anielskie 124. boże Pig Wyb 156. 52b. najwyższe niebo empirejskie jest gwiaździste 124. wiejski dom) i ogród. stąd fraz. słodycze K 6 Krak 423. fraz. 9la. Cisz Krak 162. (por.

K 24 Maz 94. wyjednać niebo MAAF. K 30 Pok 276. ginie na wojnie 6Aa i. Bóg Zapłaci (i zbogaci) niebem K 20 Rad 86. takich świętych jak: Św. św. K 50 Sa-Kr 95. Matka z wysokiego nieba Krzyż Kuj 1/88. Rog Śląsk 217. w pieśniach pogrzebowych . Bart Lub 166. jest c i e p ł o : fraz. żartobliwych . księżniczka niebieska. ma sierota 62 . porządek jak w niebie. żyje cnotliwie. 78. Trójca Św. niebieska chwalą K 15 Poz 44. sam św. K 48 Ta Hz 42. TN Róża 1979. Eliasz Pei Dem 60. K 19 Kieł 115. sierocie meto otwiera się samo 61. Kot Zn 467. K 18 Kieł 53. w nagrodę / . K 49 Sa-Kr 164..za złe 64C. pan niebiosów K 20 Rad 76. TN Nasutów 1979. Kot Rzesz 490. K 35 Prz 22. z imienia wymienia się m. Pan Bóg czasem zabiera kogoś żywcem do nieba K 46 Ka-s 493. rozkosze niebieskie K 24 Maz 97. 35. (Pan) Bóg z nieba. (podmebiem) jako miejscem przebywania kojarzone są p t a k i : fraz. krół nieba Nyr Kar 347.fraz. niebieski poseł Bart Lub 182. która jest kluczem do nieba 35c. żart.).. K 43 śl 64. Bogu. wg pieśni żołnierskich w N. niebieska kotwica K 23 Kai 244. Matka Boska. Wg przyśpiewek biesiadnych na pogrzebie pije się. jak . 86. graniu organów i6c.i jej rodzice 40. Bart Lub 149. 1897/163. Ś w i ę c i . i p o r z ą d e k . Maryja. tańcuje. perła z nieba K 24 Maz 100. 53. Antoni. pani dworu niebieskiego Nyr Kar 59. korony w niebie 30b.w N. rajski kogut 103. 484. Ś w i ę t a T r ó j c a K 26 Maz 56. sporad. 89. wysoko na niebie K 2 San 157. We fraz. Nyr Kar 58. 85. co jest w/na niebie Pies śl 2/29. 86C.91 NIElłO eksplikacja 90 NIEDO eksplikacja K 26 Maz 341. K 49 Sa-Kr 125. 69. TN Wólka Kątna 1980. Archanioł Gabryjel 45a.w N. królować w niebie 'uzyskać zbawienie' K 1 Pieś 135. Wisła 1901/360. B. Bart Lub 158. K 10 Poz 323. duszy do raju grzechy nie puszczają 9. Szczególne miejsce w N. pani nieba (i ziemi) TN Kraśnik Fabryczny 1982.niebieskiej korony TN Rachanie 1978. 80. niebieskie ptaki NKPP ptak 37. pójdą do nieba chłopcy. Bart Lub 322. królowa wladnąca niebem K 23 Kai 240. Matka Boska z nieba Nyr Kar 150. Mikołaj. pani w niebie K 17 Lub 13. TN Wola Chomejowa 1988. święci. dostać się do nieba Ster WarmPś 3/118. 79. kto w Piśmie grzebie NKPP pismo 4. Pan Bóg z nieba wysokości Bart Lub 60. ller Kai 2/155. K 6 Krak 239.smutnego 6Cc. Bóg z nieba K 20 Rad 77. co panuje w niebie Lom śląsk 389. także: pije. podh. partyzantowi otwiera N. zmarła matka pani młodej 63. niebiescy duchowie K 24 Maz 101.macochę do piekła) 62A. wdowy i mężatki odpowiednio do: piekła. nigdy . wieczna chwała K 24 Maz 107. gazda nieba Pach Mow 15. co świeci na niebie K 12 Poz 259. Michał 7lb. 315. Kur Opól 116. który jednak woli wrócić do dziewczyny Piat Krak 631. W N. 48b. 82. w wersji żartobliwej: Nieba bym przychylił. fraz. wg pieśni duszę zmarłego biorą/prowadzą/niosą do N. najprzód się do piekła waśnie NKPP pismo 3. K 46 Ka-S 342. Pan Bóg. przy biciu dzwonów ie. niebios królowa. W kolędach Jezus to: niebieskie dzieciątko TN Nasutów 1979. dochowuje starego. Nie puszczą do nieba . która w pieśniach religijnych bywa nazywana: niebieska pani K 8 Krak 128. daje ubogiemu jałmużnę. Do nieba pomaga duszom dostać się Chrystus przez swoją mękę i zmartwychwstanie LL 1964/4-6/136 oraz Matka Boska 17. K 7 Krak 15.: Napira sie. 61. . 51. K 35 Przem 17. 71. Pan nieba TN Nasutów 1979. c h w a ł a 47a. św. św. Król niebieski.cz 323. którzy kochają dziewczyny 68. także ludzie zbawieni: sierota. niebieskie pacholątko K 23 Kał 55. raju. blasku świec 78. św. piekłem za złe 7. W powinszowaniach noworocznych (rzadziej przemowach weselnych) życzy się ludziom nieba po śmierci 30a. Stanisław 81. Wisła 1900/193. aniołowie. skowronek NKPP bujać 2. W pieśniach miłosnych chłopak odjeżdżający na wojnę zostawia dziewczynę temu. żeby ich dusza do nieba się dostała MAAE 1908/117. stoin Żyw 78. NKPP Bóg 378. A pos to ł o w ie Wisła 1891/866.mężatki i wdowy. nie ma wódki 69. Piotr 92b. Z N. Kot Rzesz 302. podob. We fraz. także niebieskich migdałów NKPP migdal. K 44 Gór 67. cielę do obory 6Aj. trafiają tu żołnierze. Np. niebieskie tryumfy K 26 Maz 343. Chłopiec woli dziewczynę niż N. jest pełne s k a r b ó w n i e b i e s k i c h K 2 6 Maz 339: drogich pereł i kamieni K 27 Maz 283. w przyśpiewkach niebo obiecuje się muzyce za dobre granie 64A. Łazarz 86B. Niebem płaci/ nagradza Bóg za dobre. 88. K 34 chei 44-45. K 3 Kuj 210. chcieć przychylić komu nieba 'dobrze komu życzyć'.in. który przychodzi z nieba po drabinie K 5 Krak 313. sierotę (z ciałem i duszą) biorą do nieba aniołowie (czarty . zmówi modlitwę Kot Zn 78. obywatel niebieski Etnl 1989 Bilg 146. LSE 1963/5/185. czyśćca. król Z nieba K 24 Maz 101. 73. niebieski pan K 24 Maz 189. K 43 śl 61. wysyła się panny (babki. przysł. / za złe myślę me pusco do nieba Wisła 1901/360.. K 23 Kał 234. żart. 485. a piekło . TN Krasnobród 1979. K 6 Krak 234. 128. św. też do N. ciepło jak w niebie powsz. 30. ale nie pijacy i ułani. K 22 Le. niebiescy posłowie Nyr Kar 119. • N i e b o celem d ą ż e ń c z ł o w i e k a i n ag r od ą.babki) 65. Stwórca nieba (i ziemi) Wisła 1895/201. ale pieniędzy nie pożyczę ci. opiekuje się sierotami. K 24 Maz 107. K 12 Poz 311. Bart Lub 147.. 12. dostają się dusze pokutujące oczyszczone przez ogień K 51 Sa-Kr 38 lub . niebianie K 43ŚI 63 to: Bóg (Jezus. Dorota 86A. W opowiadaniu nieprawdopodobnym . Droga do nieba trawo nie zarośnie. TN Góra Puławska 1979. tyło jo ludzifi grzychami zawało wisla 1901/210. • N i e b i e s c y m i e s z kań cy. raczej nawet Kto się zna na piśmie. 372.31. Dusza puka/kołace do nieba 33b. by pomóc duszy znaleźć się w niebie 67. u Pana Jezusa i Matki Boskiej bywał korowaj 44. matka. 101. (Pan) Bóg w niebie.. święt Nadr 95. TN Łuszczacz 1979. temu. Kot Las 140. N. Lezie jak Zyd do nieba. kto: cierpi. niebieska królowa (królowa niebieska). Pies śl 1/300. Nie każdy w niebie. niebieski dziedzic (o Panu Jezusie) K 22 Lecz 171. K 48 Ta-Rz 65. d. W przyśpiewkach kawalerskich do N. Pan Z nieba K 9 Poz 120. mieszka Kościuszko świr Pies 151. 86. aniolipwie) z nieba (wysokiego) Stef WarmPś 2/90.30. niebieskie ptaszątko K 24 Maz 98-99. ojciec z nieba K 44 Gór 345. W N. 88b lub idzie ona sama 78. na muzycki daje 6Ah.73. K 22 Łęcz 26. po Śmiei-Cl być W niebie Bart Lub 67. war. Nyr Kar 85. 87. też owce 45c. podob.: Ojciec niebieski. 74. TN Ułów 1979. 168. A n i o ł o w i e . ojciec na niebiosach K 23 Kai 229. wit Baj 306. podob. bo w N. w formule oczywistości Jak Bóg na niebie i wyrażeniach: Bóg z (wysokiego) nieba. sporad. niech mu Bóg da niebo 'zbawi go' K 50 Sa-Kr 319. w przyśpiewkach Wedle przysłów ten dostanie się do nieba /pójdzie do nieba / będzie do nieba wzięty / skarbi sobie niebo / gotuje sobie niebo /dostanie N. 72. niebieska lilija. Piotr 75. ojciec dziedzica pasie świnie Cisz Krak 246. K 50 Sa-Kr 341-342. K 19 Kieł 136. fraz. znalazł się chłopak. Wisła 1901/207. Krółowa nieba TN Kraśnik Fabryczny 1982. niebieskie pacholę K 28 Maz 74. aniołowie I6c. odpoczywania w niebie. Do N. Opisowe nazwy Boga eksponują związek z N. Łysy do nieba.

drózecka 9ia. chleb z nieba K 11 Poz 99. dukat. przez kościół do nieba. otworzyć drzwi. K 34 Chel 155. wybielałe i wybawione z pieklą Wisła 1895/322. a bracia i siostry słońca idą do niego po wąskim moście K 7 Krak 2R. że zszedł z N. W bajkach częsty motyw dostania się do N. Do N. K 8 Krak 169 (ale też: Kawałek chleba nie spadnie z nieba. goreje. -Kecza. błogosławieństwo niebios K 14 Poz 137. w i a r a Nyr Kar 314. jest furtą do nieba Kot Zn 437. 79. Jacka K 5 Krak 14. mit. da mu niebo w dziesięcioro. W baśni wielkopolskiej . Kon WiM 64. np. aby dusza mogła znaleźć drogę do N. manna z nieba K 7 Krak 15 (ale także: Manna nikomu z nieba nie spada. (c) C h m u r z y się (= znak gniewu Boga) 105. W Chełmskiem twierdzi się. l i t u j e s i ę nad niedolą narodu i oswobadza go od głodu K 46 Ka-s 499. grochu. c. Jako znak ł a s k i i o p i e k i B o g a z N. opieka niebios/niebieska K 14 Poz 151. 1 2 3 .Jest to mała ścieżka 9lb. K 26 Maz 340. ZWAK 1880/104. war K 46 Ka-S 81. do dziewczyny 72. sprawiedliwy może wtedy zobaczyć w N. K 28 Maz 99. Dusze dzieci nie ochrzczonych za życia. przewraca się do do dołu. d o b r e u c z y n k i K 19 Kieł 139 Chto żyje jak trzeba. Mostem do nieba jest: j a ł m u ż n a 6Aa: w przysł. W anegdocie chłop twierdzi. a wg przekazu krakowskiego -bramą kamienną przez most i32c. wskazuje Matka Boska K 22 Lecz 173. zsyłane są: rosa niebieska Pig Wyb 75. otwiera się w dni świąteczne i pogodne noce 128B. św. drzwi do nieba sobie zaciska.ub 77. przeznacza dziewczynę chłopcu 55. Kai Lim 26. Aniołowie prowadzą duszę zmarłego do nieba drogą ku kierchowie — cmentarzowi 49. wstępuje Jezus po męce IHA. owsa. Żołnierzy W pieśni zalotnej kawaler chce dostać się do nieba za dziewczyną po jedwabnym zabitych na wojnie Ad Zam 32. a w kurnych chatach dziurę w suficie Wisła 1899/405.fraz.w pieśniach pasterskich i rolniczych jako życzenie dla gospodarza: Niechaj z nieba samo szczęście Na niego leci Rog Śiąsk*i8. Barbara wskazuje ścieżkę do nieba. o b r a c a się 119. krupy. z piekła wiedzie po kładce ognistej 95b. Andrzej 99c. wit Baj 299). W anegdocie matka św. N. gdy się błyska 128. TN Łubcze 1978. rzadziej ulatują 45d. Boga 128B lub przyjście Michała Archanioła PSL 1968/1/45.iw postaci gołębi us. Łaskawe nieba pracującym dają chleba. ■ Z a c h o w a n i a. Lom Piel 436. NKPP bliźni 4. przez duże złote drzwi 107. 1-9 Salomon buduje wysoki horab. N. błogosławi) ludziom: zsyła ł a s k i / p o m o c 39. dusza rozłączona z ciałem idzie do N. (b) P r z e c z y s z c z a się. Pęknięte niebo . wozem albo koszem H3A. • D r o g a z nie b a. która wyrasta z ziarnka: bobu. Św. NKPP szczebel i. co z nieba upad K 23 Kał 173. Duszo dzieci zmarłych bez chrztu. błogosławieństwo z nieba Kur Opol 132. Kto bliźniego uciska. gościniec nad morzami K 7 Krak 39. daje szczęście gospodarzom Wisła 1899/313. dusze katolików K 39 Poz 525.Maryja z nieba do was zstąpiła.Droga Mleczna 137. że aniołowie zstępują z nieba do wody po -Uęczy. Tor prosty do N. ludzie jeżdżą do nieba śmiertelną drogą przysł.bohater idzie do N. Chleb z nieba spuszcza sierocie Matka Boska / Pan Jezus 62C. a na N. ZWAK 1878/125. a cisnące się do N. sznurze K 21 Rad 28. po powróśle ukręconym z plew 94Ac. w s p i e r a z a k o c h a n y c h . rozjaśnia się K 51 Sa Kr 51. o północy otwiera się i pieje rajski kogut 103. N. wisia 1901/371. przez ogromny bór na krańcu świata 130. NKPP pracować 26. która wedle przysłowia jest przez słońce schowana w N. dostają sią do N. dusza z czyśćca idzie do N. por. . Zmarła matka chce spuścić się z nieba drobnym deszczem j promykiem światła na wesele córki 63. NKPP manna 4). Mo o jedyn sztebel bliży do nieba. w pieśni . m o d l i t w a . wysłuchuje próśb sim śl Opol 28. LL 1959/5-6/93. N. lub miała drogę wolną. przyśpiewce: wysoka dziewczyna . po łodydze rośliny. przez zieloną łąckę 34. pomoc z nieba Kur Opol 172. Zmarłemu należy włożyć świecę w rękę Wisła 1901/332. Piotra chce wydostać się z piekła do N. Matka Boska prowadzi do N. N. by dostać się do N. ciasna furtka do nieba NKPP niebo 6.ja 93 NIEBO eksplikacja -^piorun K 19 Kieł 198. to trafi do nieba. otwiera się. Wisła 1887/288. sprzyja komuś świr Pies 113. Kai Lim 19. gdy jest noc Wisła 1903/96. ZWAK 1887/4. czyni żonę dozorcy sułtańskiego ogrodu niepłodną Kap Daj 236. Wysoka drabka do nieba. (-+rosa) LL 1957/3/37. w niebo / do nieba wzięta / wprowadzana (przez aniołów) jest Maryja. fraz. wędrowca Krz PBL nr 470. NKPP pracować 22. (d) O t w i e r a się. śmierć 99b. św. pracować trzeba. podob. W legendzie chełmskiej stanowiącej echo biblijnego przekazu o wieży Babel Rodź 11. . widoczna jest jasność Wisła 1901/486. łaska nieba K 46 Ka-s 500. Droga do N. w przeciwieństwie do wygodnej 9ib. NKPP biedny 23. po drabinie 94B. dlatego młodzi spoglądają na/w niebo w chwilach miło- Wedle wierzeń do N. wtórnie: cnotliwa Krakowianka 93. Dusze do nieba idą powsz.eksplikac. N. K 5 Krak 313. sankcjonuje miłość chłopca i dziewczyny: wg pieśni miłosnej tu nie6te wyrok/dekret zapisany. chodzi koło ziemi 123. Kto biednemu daje skoro. Kto pracuje. K 49 sa-Kr 109. Kot Zn 76. obraca się na sierdzieniu 'gwoździu' Mosz Kul 2/18 (-^Gwiazda Północna). przed pobożną panną K 49 Sa-Kr 158. • D r o g a do n i e b a jest stroma 1 ciernista 127. Klenczyncy bliży do nieba NKPP klęczeć 1. dopiero po siedmiu latach pokuty i ochrzczeniu K 17 Lub 77 i nadaniu imienia K 42 Maz 393. (a) Ruch. kto komu przeznaczony 50. zabiera ludzi anioł 99a. konopi. w anegdocie dewotka chce być żywcem wzięta do N. Chłopiec skacze z N. aniołowie odstraszają piorunami K 17 [. rosa z nieba K 9 Poz 274. 128D. Pies Śl 2/248.\)2 NIEBO . promień słońca K 11 Poz 90. Wisła 1901/210. p o m a g a (daje. W n i e b o w s t ą p i e n i e i w n i e b o w z i ę c i e są motywami pojawiającymi się powszechnie w tekstach o charakterze religijnym: do N. wiedzie -+Droga Mleczna. jęczmienia 94A. W żart. na niebieski scyt prowadzi skalista perć 45b. dary niebieskie K 16 Lub 123. modlitwa mostem do nieba NKPP modlitwa 4. Wisła 1894/147 Lubelskie. łaska niebios K 24 Maz 92. gładkiej 1 aksamitem wymoszczonej 127 drogi do piekła. We fraz. bałwani się 'obłoki zbijają się w chmury' K 17 Lub 209. prosta dróżeczka K 2 San 134. szczęście . okna. 100. N. by grzesznym niebo tam otworzyła TN Krasnobród 1978. tyn w potrzebie zawsze znajdzie pomoc w niebie.. c. po nitce 113B.do nieba drabina 66. 6Ai. ciemnieje przed burzą K 51 Sa-Kr 52. k o ś c i ó ł : Przez karczmę wchodzi się do szpitala. LL 1959/3-4/78. k r ę c i się 1 1 9 . Wedle wierzeń krakowskich Najświętsza Panienka zstępuje z nieba gościńcem przez raj idąc w każdą sobotę i środę do czyśćca K 7 Krak 23. n (a)N.

spadłoby. złote siodło I O R . wola nieba K 5 Krak 83. 369. 1268. w niebo wzbijać spojrzenie TN Kol. ♦ W przepowiedniach związnych z N. chmurzy/mroczy się. którą Bóg wymierza z N. burze i wiatry nadzwyczajne. jest wygwieżdżone. jest natchnieniem dla króla Sobieskiego Nyr Kar 62. podob. podob. K 5 Krak 17. deszcz kamienny (na Turków) świr Pies 134. gdy dziewczyna zdradza chłopca 56. grady i pioruny K e Krak 147. bierze się przede wszystkim pod uwagę fakt.. g n i e w a się zsyłając burzę.1 Kai 218. weseli się K 33 Chel 155. iiog śląsk 61. ziemia pije łzy nieba 136. wisla 1889/558. czy też mgliste i pokryte chmurami. N. piorun 106. mgliste . K 57 RuśC 605. LL 1958/2-3/68. zaprzestania bitwy wisla 1900/79. żniński. gdy rybacy włoscy wzywają pomocy św. Nyr Kar 318. Maryja opiekuje się ludźmi 79A. byłoby smutne. K 7 Krak 243. Bart Lub 365 oraz formuły z pieśni żołnierskich: / chciały niebiosa. N. poziuala chłopakowi kochać dziewczynę K 6 Krak 433 N.eksplikacja NIEHO eksplikacja % K 42 Maz 232. jest z ł o t o . jasne 25. 2 nieba Bóg/aniołowie / zmarła matka błogosławią ślub sieroty 40. Wista 1891/627. Kul Wiel 3/151. jest świadkiem miłości 54. dziękować niebu za opiekę K 14 Poz 208. Szczególnym atrybutem N. pochodzi również głos: we fraz. p ł a c z e . l i t u j e się nad nami 83. strzała z nieba pies śl 1/452-153.: do nieba wznosić błaganie K 43 śl 62-63. że w zimie śniegu nie będzie wisla 1887/147. LL 1962/4-6/78. N. K 2. woła o pomstę do nieba (do Boga) NKPP niebo 59. padać będą: deszcz ognisty/krwawy i pioruny 84 lub grad kamienny i ogień Czap Mat 122. 109. głos / wesoła nowina z nieba o narodzeniu Jezusa 22B. kury będą się dobrze niosły (-^gwiazdy). Głos z nieba nakazuje także wybranie pustelnika na papieża wisla 1888/764. TN Rachanie 1978. ile jest promieni na błękitnym niebie 58. wołać o pomstę do nieba. Jest g ł u c h e na czyjeś prośby K 8 Krak 91. wznosić ręce ku niebu K 23 Kai 232. goreje/jaśnieje/otwiera się. N. Wyrok nieba Nyr Kar 70. służy Maryi 77A. Znaczki z nieba zostały przyniesione przez anioła Św. bije jasność z nieba. pochmurne w styczniu oznacza słotną wiosnę ZWAK 1882/185. gdyby młodzi pogardzili sobą 38. K 14 Poz 156. snej rozterki 59. listy z nieba.. nie chce przyjąć grzesznych dusz. Pochmurne. przykrywa się obłokami. w czasie gwałtownej burzy wyrzucano w pole łopaty i miotły K 48 Ta-Rz 281. Boża kara z nieba Nyr Kar 346. 110. kara niebios K 10 Poz 23. Narzędziami Z jasnego nieba) kary. Galezów 1979. Aby je ubłagać. Lom Śląsk 141. jest przepowiednią suchej wiosny K 31 Pok 224. młoda przy oczepinach ma spojrzeć do nieba. zlozyć ręce do nieba K 20 Maz 286. spojrzeć ku niebu Pies śi 1/530. wykrzykiwać / wyśpiewywać pod niebiosy 'głośno'. Pig Wyb 174. Z N. Jadwigi Hajd Nie 154. czy jest ono jasne i czyste. Wisla 1897/439. grad. Barbary. N. Znajduje to wyraz w licznych fraz. karta z nieba K 40 MazP 384. całe niebo śpiewa / oddaje pokłon Bogu 77B. N. K 46 Ka-S 498. LL 1964/1 -2/95. należało wystawić przed dom łopaty od chleba. wznosić oczy ku niebu / do nieba 'modlić się' Her Kai 170.utożsamiane z Bogiem . plącze. Bart Lub 157. Szczególnie ważną jest przepowiednia na podstawie obserwacji N. zaplata z nieba K 26 Maz 61. Kot Zn 447. Folk Łodz 213. . Ostrzeżenie w postaci pisma z nieba otrzymał także król Popiel Hajd Nie 43. to w stodole ciasno. ZWAK 1882/194. zapowiada to o b f i t e z b i o r y w przyszłym roku: Jak na niebie jasno. Wisła 1895/482 pow.n i e p o g o d ę Etnl 1989 Bilg 120. gdy młoda . choćby była z nieba. rybak który jest synem pierworodnym. Podczas burzy na morzu. Kot Podg 86 -»kamień. Gdy przed wschodem i po zachodzie słońca N. K 50 Sa-Kr 378. Rundzie. 277. kamienie 8B.rzekome p i s m a z nieba pisane czerwonym atramentem przez oszusta H5b. k a r z e 79B: fraz. K 20 Rad 291. W podobny sposób N. Chłopiec ma tyle miłości.jest odbiorcą aktów modlitewnych i błagalnych. dusze zbawionych 16. pogodne zaś jest znakiem. Podobnie w celu odpędzenia chmur deszczowych i gradowych. przybywa/zstępuje/schodzi M e s j a s z / J e z u s 23. orzechy złocone K 5 Krak 313. żeby jej dzieciom Bóg dał chleba 42. gdyby chłopiec opuścił dziewczynę 57. krew Jezusa 29. (c) N. K 22 Lecz 18. że krowy będą dawały dużo mleka Bart Lub 26-27. i pogoda w dniu 2 lutego to 1 znak. Jeśli w wieczór wigilijny N. uczestniczy w chwale Boga: N. glos z nieba K 23 Kai 205. wyznacza kres życia ludzkiego: dokąd ci życia nieba pozwolą Kap Baj 228. które Pan Bóg złotymi literami własną ręką spisał (wysłał) K 40 MazP 14.94 ___________________________ NIEBO . Kur Opól 160. LL 1960/1/35. MAAE 1908/H9. K 40 MazP 572. LL 1962/4-6/94. Z N. Na rozkaz/pisanie z nieba czeka śpiące wojsko św. Wisla 1889/502.VII oznacza tęgi mróz w grudniu K 31 Pok 223. ZWAK 1886/107. Stoin Żyw 16. Świr Pies 105. Bart Lub 26. cisz Krak 15. niebiosa się otwierają. którzy nawiedzają obraz Najświętszej Panny w Częstochowie K 22 Łęcz 169. jest jasne. są: piorun/grom (fraz. gdy rodzi się Jezus 24. TN Bochotnica 1988. złota korona Wisła 1887/310. deszcz. . Jasne N. a siekiery skierować ostrzem w niebo Pei Dem 58. Wes śląsk 217. podob. N. (b) N. niebie K 20 Rad 87.śnieżną zimę. * Co i kto p o c h o d z i z n i e b a. K 24 Maz 302. pochmurne w tym dniu . ale bez deszczu w dniu 29 września. płaci tym. wzywać niebo i ziemię na świadectwo Kap Baj 182. płacze deszczem 140. n a g r a d z a : ubogaca swą koroną w. N. Dziewczynę. w przekleństwach: Zęby cię piorun z wysokiego nieba na miejscu zabił! Nyr Kar 168. że zima długo jeszcze potrwa K 31 Pok 221. glosy (idą. K 23 Kai 217. bo słucha zakazu Boga 90A. na drugi dzień lub nawet tej samej nocy. w wigilię Bożego Narodzenia. spadają złote narzędzia 98. We fraz. wymierza s p r a w i e d 1 i w ość: fraz. Z N. fraz. N. opiekę nad ludźmi sprawują święci 81. 228. drży 15. Kot Zn 215. N. by krew nam na wrzosach Ścieliła kobierzec wolności świr Pies 335. czerwone. ▼ N. N. Jeśli N. 15. K 20 Rad 270. W przekleństwie: Dodaj ciebie niebo ciemnością przykryło K 42 Maz 225. biją) pod niebiosy. 0 N.łzami 43. 64. będzie rok słotny ZWAK 1879/19. która miała być przez swego męża zgładzona Hajd Nie 7i. świr Pie« 333. powinien spuścić spodnie i wypiąć tyłek ku niebu Lud 1954/661. Fraz. wznosić modły do nieba Nyr Kar 315. yiolać o pomstę do nieba Kul Wiel 3/520. N. zlotc jabłka NKPP spać 14. W dniu końca świata z N. Krzyż Kuj 1/188. która nastąpi za sto lat wisla 1894/744. jest obserwowane w inne dni roku. w śnie o niezwykłym lekarstwie 102. gdy się rodzi Jezus 241. W anegdocie . gdy Pan Jezus umiera 32. Kur Opól 61. który informuje np. 16. by przyjąć umęczonego Jezusa 18. ogień z nieba K 7 Krak 11. czyste zapowiada p o g o d ę Etni 1989 Bilg 116. o d b i o r c ą i a d r e s a t e m a k t ó w c z ł o w i e k a . Fraz. Krzyż PBL nr 933. N. w pieśni żałobnej Pan Jezus zsyła dwóch aniołów z nieba na pomoc duszy 49b.. kochać/ruszać trzeba 60. K 49 Sa-Kr 167. wzdychać ku niebu Nyr Kar 130. o karze. pochmurne jest znakiem. K 8 Krak 57.

Jałmużna . dziewka krzywa. kto . NKPP niebo 32. to ś w i ę t o ś ć . Ubogiemu kawał chleba. NKPP wilk 42. (Niebo. Panie. Red. NKPP niewiasta 56.. na którym stoi dwanaście miast. gwiazdy i księżyc. Folf Zagnr 586. w i e c z n o ś ć 47. "owcy daleko.. a. Śmiertelną drogą jeżdżą do nieba. przeciwnie b. 10 . NKPP praca 5. ty na mego chlebem. d u c h o w o ś ć 46. G C Nie dostanie się do nieba. dzień i noc). NKPP płacz 8. NKPP niebo 12. t e n sobie niebo gotuje. Jeżeli dzień św. kto do nieba biczy. W N. w przysł. p r z e z n a c z e n i e 50.Niebo a piekło. a za złe piekłem karze. to będą wymiemć ZWAK 1886/89.nie warte spomnienia. Nic każdy w niebie.Niebo i ziemia to ojciec i matka. cierpieć trzeba. Kto ubogiemu daje jałmużnę . W dniu św. a jeżeli deszcz. nizli s t o dukatów w niebie. a. b. a. . 61. Wysoka chatka . 1. ani woda. (b) Symbole N.. nadto war. C. DOKUMENTACJA ZAGADKI 1 . NKPP niebo 48.. / za złe myślę pokutować trzeba. 11 . Smutnego cleka Pan Bóg do nieba nie przyjmie. s p r a w i e d l i w o ś ć 84. Lekkim być trzeba. LL 1964/4-6/90. Co to za kościół ze słupem. 25. Jałużną niebo sobie skarbisz.. on przypłaci piekłem.: Kto chce niebu. 3Sa. Jen padł mu do nóg i wzywał płacząc niebo i ziemię na świadectwo i rękojmię nieśmiertelnej wieczności.przeszkodą do nieba.59. 6 A . k.. (Niebo. rok. zapowiadają śmiertelność i mór ZWAK 1882/162.temu niebo bywa dłużne.: Wit Baj 314. NKPP pycha 18. NKPP laska 22.. to cały rok będzie zdrowy dla ludzi. Księżyc rugały to je pastuch. ziemia pochłonie.: . miesiąc. tańcuje. Ja mówię o niebie. Sebastyjana jest pogodny.. wodę). NKPP Bóg 83. 2 — Niebo to pole gospodarskie. córka ślepotka. NKPP żywy 13. 23e. a. kto . B ó g 42. przychylić komuś nieba 'życzyć dobrze' powsz.1) czerwone pożogi na N. woda. NKPP niebo 30.. C. Gdy N. które daje ożywczy deszcz 79B. ■i1 (a) N. Wysoki tatka. NKPP wojna 21. a umarły do nieba. NKPP sierota 7. wisia 1900/464. 47. NKPP niebo 24. że na N. Skawica. (Niebo.Za dobre Bóg niebem płaci. .: Ociec wysoki. . ale woni nie pożyczę LL 1957/3/42. Nieba bym ci uchylił. w z n i o s ! o ś ć. będzie w oj n a Hajd Nie 258. ZWAK 1882/161. d. NKPP niebo 15. 3 .piorun z jasnego nieba/słońca i< 57 RUŚC 1119 i B o g i e m : Jak Bóg/słońce na niebie NKPP Bóg 213. NKPP niebo 4. NKPP jałmużna 9. Fraz.. ZWAK 1883/102. NKPP niebo 4. MAAE 1908/132. wiatr).. tamże war. a ty w nagrodę niebem Wit Baj 301. Wit Baj 294. tamże war. syn sowizdrzał. e. d. ten sę pieklą nie boi. war. . NKPP grosz 51. cielę do obory. Pycha się w niebie rodziła. tamże war. NKPP pewne 11. sen [= syn] bez rozumu. ten s i ę ze świętymi do nieba dostaje. Sebastiana (20. Folf Zag nr 863. war : NKPP igła 5. 87. Chto wó niebo nie stoi. bydło niezliczone. Kogo wilk zje. . ani niebo. a w każdym po mężu i żonie? (Niebo.Niecb niebo przykryje/otworzy się... a kto chce chleba. war. b.: Dziad o chlebie. matka seroka. 1. jeżeli zaś niebo pochmurne. LL 1957/3/40. (Gwiazdy na niebie). Folf Zag nr 880. ziemia. Na wielgiej łące owieczek tysiące. na muzycki daje. pochłoń mie!" LL 1960/4-5/88. ani piekło. nadto war.klucz do nieba. Folf Zag nr 1249. c. obraza nieba/Boga Nyr Kar 173. ogień.Lepszy grosz na ziemi w potrzebie. NKPP dusza 51. (Niebo. będzie znakiem końca świata K 7 Krak 27. ale jej grzechy ni e puszczają. Do nieba żywcem będzie wzięty.dokumentacja NIEBO dokumentacja ____________________________________ 9^7 N. szeroka ziemia / wielka łąka. zaklinać się na świętości nieba K 36 Wol 196. a pastyrz rugaty. Ziemia szyroko. Tak strasznie jich bili. pochmurne ZWAK 1882/269. a gospodarz bogaty. boby mu tamok humor popsuł. Łysy do nieba.. Chcesz się dostać do nieba. podob. ziemia. do raju . i. Podob. Rada by dusza do nieba. mających po trzydzieści domów.Dze niebo je nóweższe? (Ono je wszędze równo wesok). 8 B Psie glosy nie idą pod niebiosy.Żywy dąży do chleba. niebo przez słońca . żyć cnotliwie trzeba. NKPP myśl 8. j. 13 . Nic dać bez prace nie chcą nieba.. 4 . war. NKPP łysy 10. k t o pozna wszystkie kobiet wykręty.. Folf Zag nr 678. parobek rogaty. co w piśmie grzebie. Aro na wojnie zginie. np. Folf Zag nr 114. NKPP smutny 4. jasny krzyż na N. a pośród łąki rozstajne drogi. NKPP pies 301.Niebo bez słońca . Nicwicla potrzeba. war. baba o niebie. jest czerwone (zwłaszcza na wschodzie w Nowy Rok).: Wit Baj 302. Igła przez końca. Z kolei.. G B Nie każdy w niebie.. d. ten nieba nic minie..Pole niewymierzone. (A to . kto . K 45 Gór 555. żie kiryśszi ś nich wolał: przikryj mie! Ziymio. a w piekle mieszka. 51. a pasterz łysy.Niebo to kościół. Nie każdy się do nieba dostanie z tych. BA. Kto się sierotami opiekuje. a. ani ziemia. NKPP niebo 39. Niech się dzieje wola nieba/Boga NKPP Bóg 380. Kto na ciebie kamieniem. 7 . drzwi do nieba sobie. czasem ma rogi.niebo. można wszystko zobaczyć.. Śmierć wśród ludzi oznacza również trumna widoczna na N. niech mnie nie przyjmie po śmierci ani ogień. co wołają: lianie. jasne 21 stycznia jest zapowiedzią nieurodzaju lnu. NKPP pić 39. Kto pije. \i. zęby iść do nieba. NKPP prośba 8. ona o chlebie.: LL 1973/4-5/101. b. b. r a d o ś ć i sz c z ę ś ć ie 21.Myśl w niebie. 106. 90A. w o l n o ś ć 35c. ten sobie niebo gotuje.) TN Jacnia 1964. księżyc i słońce). Płacz .. Jeżeli nie mówię prawdy. PRZYSIĘGI I ZAKLĘCIA 12 . nadto war. Gorajec-Zastawie 1978. niebo/Bóg mi świadkiem NKPP Bóg 76. Kiej be psi głose śle w niebiose.Prośba niebiosa przebija.. NKPP niebo 28.Dostanie się do nieba. NKPP ubogi 58. NKPP pokora 8.). . a.. to będą ludzie chorować. przymyka. li. gwiazdy.: Wit Baj 311. Na wielgiej łące owieczek tysiące. to be kamienie padałe z nieba. 9 . PRZYSŁOWIA 5 . a. 53. tylko jo ludzie grzychami zawało. Kto starego dochowuje. Kap Baj 182. i za zle myślę nie pusco do nieba. wiatr i noc).Grzecliy . NKPP niebo 35. Droga do nieba trawo nie zarośnie. NKPP pismo 4. bywa używane zamiennie ze s ł o ń c e m . bili. Kto się chce dostać do nieba.. jeśli Fan Bóg na to pozwoli MAAE 1908/132.nic nie warte.\)b NIEBO . Pokora . to most do nieba. NKPP niebo 55.: oczy Maryi są żywym niebem. W Rzeszowskiem twierdzi się. a rzyć w popiele. ten do nieba nie pójdzie.„Niebo.Człowiek wzywa na świadectwo / zaklina się na niebo i ziemię (piekło. pracować trzeba. Ubogiego kto unika.Niebo jest celem wzniosłym i dalekim. nie żałuj biednym kęsa chleba.. Maniowy. a ziernia/chleb/popiół bliskie i nieodzowne. Czi gestapowcy jich strasznie . niziutka matka. b. m a j e s t a t 10.

radośćio przejęci wyśpiewujo. b. Gdy Ewa jabłko zerwała czerwone z zielonego gaju. Same dzwony jej dzwoniły. 16 — Niebieskie dzwony dzwonią. Zbawicielu drogi. Panna . Kot Zn 61. Slysze z nieba muzykę i anielskie pieśni. 121... słychać przy wysolych skokach. wykrzykujo... Kot Zn 82.. Bodaj sie tu pod nami rozstąpiła ziemia. Boga nowinę nam ogłaszają.. war. b. Maryja . . coś tam widziała? Widziałam. Kot Zn 114. Mateńko.. po niebie chodzi. od Boga. Bart Lub 143. Dzwony jej same dzwoniły. Ziemia rozstąpiła. Na niebiosy wynieśli.. Aż się Jej święto dróżka zjawiła. podob. Kot Zn 417. Po niebie Synaczka szukała. które na świat dla grzeszników z nieba zstąpiło.. Niebiosa sie otworzyły. Święto dróżką biegała. porodziła Syna. Kuba choć olśniony zgoła.. w Betlehemie. Niebieskie dzwony zadzwoniły. gdy jabłko zerwała... Kot Zn 255. a.. a. c. . . Bart Lub 351.. Bart Lub 263. duszyczko moja. c. ZWAK 1879/60. Jaż pod nią ziemia zadrżała. Niebiosy się otworzyły. Mesyjasz..Mesjasz/Jezus/Dziectę Jezus z nieba zstępuje/zesłany/schodzi/zjawia się / opuszcza górne niebo. b. war. ażeby do nieba wywiódł ludzkie plemię. Wszystek świat rozweselają. Kot Zn 476. war. chwałę "oddajo. 20 MODLITWY I MODLITEWKI 15 — W niedzielę rano słoneczko wschodzi.. Wiedzie Go na jutrznią.. war. To Dziecię. Anieli dzwonili. Święta Dorotko. TN Klocówka 1979. Zanieśli ją do niebiosów. Wesele opowiadają. gdy się rodziło.. PRZEMOWY I WIDOWISKA DOŻONARODZENIOWE 21 Adam/Ewa przez grzech pozbawili ludzi nieba / stracili niebo. sie radowały.Anioł na nas woła z nieba. gdy dusza wstępuje do nieba.. Pod rotusz Go wynosili . Do nieba jej drogę siały. . jak świeczki goreją.. Jezus Dziecię to Betlejemie. Do nieba ją wprowadziły. Jak się [grzeszna] panna spowiadała. tam ujrzycie Boskie Dziecię.. 22 B . Cóż masz niebo nad ziemiany. Jak się Pan Jezus radował. Wszystkie organy zagrały. c. a. K 46 Ka-S 4. b. TN Niemirówek 1979. Kot Zn 472. Wiwat.. Do nieba ją wprowadzały. a stary Adam grzechem niebo stracił. KOLĘDY. Mesyjasz. b... A z jutrzni na nieszpory. Grzysno dusko.: . Krzyk po niebie. do Betlejem iść nam trzeba. iże nam do stajenki wnieśli. Bart Lub 354. TN Krasnobród 1979 („Ach ubogi żłobie"]. Ze Ciebie na mynki brali. w łańcuchy krępowali. war.19. Spuściło się trzech aniołów I tę krewkę pozbierali.. Wszystka ziemia pod nią drżała. słyszy glos z niebios anioła: Gloryja.. W niedzielę rano słonie . Kot Zn 90. a. b.. Wszystkie duszecki rade były. A gdy miły Pan Jezus do nieba wstępował I ze swą milą Matką żałośnie się żegnał. opuściłeś górne niebo. 17 — Duszy nie wpuszczonej do nieba pomaga Matka Boska.Do nieba wstępuje Pan Jezus. dobro nowinę nam ogłaszajo.. Boskie się groby same otwierały. 250. Przyszła z nieba wesoła nowina. pasterze do szopy śpieszą. .. Nie zasłużyłam se nieba. Leżała Paninka pod Kalwaryjskom Górom. była wygnana z Adamem do ziemskiego kraju. Krympowałi. Święta Dorotka rano wstawała I do książeczek swych zaglądała. Wszystkie duse rade były. LL 1960/2-3/93. skąd ty idziesz I czemu tak rzewnie płaczesz? Idę. Bóg porzucił szczęście twoje. . TN Dominikanówka 1978. A przyśniło się Jej o drugiem Synie.. z nieba zesłane. Matko Najmilsza! Prawdziwy syn [sic!] Twój był.: TN Ułów 1979. gdy [Jezus] zstępuje z niebios w niskości. e. d. Kot Zn 72. . war. . Wszystkie . Ze Cię na męki brali. Dusze w czyścu się radują.. Na rotusz Cie wynosili. Bogu cześć. wszakże to ona nas nieba pozbawiła. po obłokach. a. Bo te modlitcwke [do Jezusa] Anieli śpiewali. Kamienie padały...: K 23 Kai 57. Sławiąc Boga. Swego Synaczka za rękę wodzi. TN Niemirówek 1979.. Gdy Matkę Bosko W niebo wprowadzały. tamże war : Bóg mi świadkiem. Słyszeliście kiedyś. . Bart Lub 161. Kot Zn 386.. Bart Lub 355. war. TN Ułów 1979. bede prosić Syna mego.. war : ... mnie sie przyśniło.Głos / krzyk aniołów / nowina z nieba o narodzeniu Jezusa.. c. c. Ojcu. Wesele opowiadajo. wdzięcznie śpiewajo.. chwalą Boga / świat rozweselają. Matka Boża.. Kot Zn 480-481. pienie.. Chodź. Kot Zn 80. jak anieli po niebie chodzą I swoje duszyczki za rączki wodzą. Bart Lub 344. Otworzył się Boży grób.Niebiosa się otwierają przed umęczonym Jezusem / krwią Jezusa. . Kot Zn 136. Raduj się.. Kot Zn 119. war. W powrozy i łańcuchy krępowali. Świet Nadr 255. Widziałam. chwale Boga... niebiosa . Tak sie długo modliła. f. Duszyczkę do nieba nieśli.. Kot Rzesz 86.. Ale ci Go Żydzi wzieni .: TN Majdan Mały 1979. Modli się Bogu. Bart Lub 351. Kot Zn 4. to wszystko Pan Jezus swo męko zapłacił. 118-120.. 14 . b. Spod rotusza na niebiosy. .. otworzyły. b. . b. Matuclmo... gloryja! K 27 Maz 118. Kot Zn 451. kolęda. wyśpiewują w taki czas Twej niebieskiej chwale. wdzięcznie śpiewają. niebiosa się otwierają.. Stoin Żyw 40. Mnie się o Tobie sen ześnił: Ze Ci przenajświętszy bok przebito. o Synaczku drogi.: ZWAK 1885/50.. Stoin Żyw 40. K 52 Br-Pol 82.Niebo mi świadkiem. to Dziecię jest obiecane. TN Adamów 1979. a bodaj takie kochanie na świecie nie było. TN Luszczacz 1979. Kot Zn 141.. A z rotusza pod niebiosy. Obejrzał się miły Bóg na mizernego człowieka.. już ci to na jawie. Stoi Matka w Ogrójcu.. Same organy jej grały. TN Róża 1979. Z ratusza na niebiosa Cię wynosili. . war.. Przez lat cztery tysiące od grzechu Adama zamknięta była ludziom niebios brama. K 24 Maz 102. a. ..Anieli w niebie śpiewają/cieszą się.. wyśpiewują o takiej dziwnej Boskiej sprawie. Kiej do nieba wstępował. Kot Zn 482. że się nam do stajenki mieści. Z nieba wysokiego Bóg zstąpił na ziemie. a. Anieli się w niebie cieszą. war. ZWAK 1880/87. Kot Zn 421.: Ranne dzwony . war.: Gaj Rozw 75. Do nieba jej drogę prowadziły. Do nieba ją prowadziły. war. Kot Zn 62. znak . Bogu cześć chwalę oddają. 133. war. czemuś tak ubogi.. Matka Boska się jej [grzesznej duszy] pyta: skąd idziesz? Idę. By cie puściuł do nieba swego..99 NIEBO 98 NIEBO dokumentacja dokumentacja 19 B Do nieba wprowadzają aniołowie Matkę Boską. NKPP Bóg 76. Aniołowie święci. Co tam słychać na nieszporach? Niebo drżało. /lnie/i w niebie śpiewają. Jednygo Synacka miałam. gloryja. Kot Zn 314. a. TN Niemirówek 1979. Organy jej same grały. K 35 Przem 24. wiwat Boskiej istotności.: TN Dominikanówka 1978. 471. Przyśniło mi się. Kot Zn 269. K 20 Rad 76. 23 . Z tego boku krew kapała. Najświętsza Panienka po niebie chodzi. 18 . Maryja/. Kot Zn 139.. Wszystkie dzwony dzwoniły. Kot Zn 414. stawią Boga że sie nam do stajenki mieści. wszemu światu znać dawajo. d. Wszemu światu znać dawają.: . cego płaces? Bo mnie nie chco w niebo puścić.. A gdy na miejsce przyjdziecie. Pan Jezus siedział na morskim kamie niu. Ze Go w powrozy.. Niebiosa się otwierały. TN Luszczacz 1979. obrałeś barłogi.: . gdy się zrodziło. . . duszo. W niedzielę rano słonicko wschodzi. Jednygo mi wzieny na niebiosy. d. Kot Zn 490. .: O mój drogi Synaczku! Dopirom ci zasnyła.. co Ewa zrobiła. . Anieli w niebie śpiewają. już ci to na jawie. Odezwał się sam Pan Jezus. Kot Zn 136. Bart Lub 177. niebo roztworzyło. 19 A .. tych.. TN Podzamcze 1979.: Duszo.. Kot Zn 416. podob. potem skosztowała wraz i z Adamem.: .. zob. . Anieli m/po niebie chodzą/spieniają przebywając razem z duszami świę b. ta sama formuła jako incipit pieśni weselnych. Kot Zn 249. dla grzesznika . Kot Zn 269. 22 A .

Pawle Piętrze. winszujemy. a. 1 wszystkiego. niesiemy krew Chrystusa. że coś dziwnego w Betlejem się dzieje. czego trzeba. Zanieśli je pod niebiesy: Niebiesy sie otwierały. LL 1957/4/51. niech prowadzó łiudzkie syny z mąk do niebieskiej krainy. Kot San 44.. Wody nie nabrała. 33 . [Herod:] Pozostań więc na niebie. 35 .. Niebo zapłakało. wszak . Bart Lub 51. że niebiosa goreją. K 24 Maz 144. nie bój pieklą gorącego. Co ojca i matkę bila.v4 cemuześ nie siedział u tatusia w niebie. świńskiego ciała. 99. kiedy sie dusycka z ciałem rozłącyla. Wzięła se dzbanusek. pod niebiosa uderzyły. a. nabierz se zdrojowej wódecki w rąckę. ten nam niebo otworzy i wiecznie nasz zbawi. serca ludzkie przerażała swem światłem. Kot Las 139. Ino jedna nie rada była.: Godzina.Niebo. Winszuję państwu doczekanego Nowego Roku. Panienko Maryja? Piekło roztworzone. kto ta kolące?" K 19 Kieł 147. By po śmierci pość do nieba. 25 — Jezus otwiera ludziom niebo. Kot Rzesz 454. Kot Las 129.. 54. K 20 Rad 102. a.. krusz twe skały. pozmiatali...Bądźcie weseli. Gdy Pan Jezus umierał. Pozbierali. w kolędach: Dajcie mi też. K 39 Pora 234. "Otwórzcie sie niebiosa. miesiąc. . a twój tatuś kochany nie wyganiał ciebie. Niebiosa goreją. gdzieś sie jakiś dzwon kołysze. Wasza desza mdze sę dobrze w niebje pasła.. Plączcie ziemi wygnańcy. „Piętrze. Aby się wasza dusza . że sie gdzieś dzwon kołysze. na zieloną łąckę.. ten nas z pieklą wybawi. wyńdź. jako . war. życiem ojcu na krzyżu złoży i śmiercią swoją niebo otworzy. war. ty pojdzies do raju wiecnego. 58.: . pojdzies ty se. w Tobie ufność pokładają. Jako w niebie anieli. wsystkie duse rade były. b. war. gospoś.. war. Za kolędę dziękujemy. Rog Śląsk 212. Przez narodzenie Chrystusa będzie w niebie wasza dusza królowała.do bydlęcej obory wszystka jasność się ściągała. Bart Lub 305. a. 26 . wielkim płomieniem znać dawało... Her Kai 157.: Czy nie lepiej tobie by.. K 20 Rad 101.. Bart Lub 304. PIEŚNI WIELKOPOSTNE I WIELKANOCNE 32 — Niebo płacze. war. K 23 Kai 64. 54. jasność z nieba uderzyła.. puka/kołacze. LSE 1962/4/199. gdy się o północy niebo otworzyło. . Maryjo! Niechaj twarz macier?yńską znają. Niebójze się. cy się spowiedała na łymta świecie? K 22 Lecz 162. Zdrowia. tylko slysze. jak w niebie anieli.. Bart Lub 74. niebo. podob.: Bart Lub 293. Niebiosa sie otworzyły.. K 24 Maz 140. a on panem na ziemi. POWINSZOWANIA NOWOROCZNE TN Jacnia 1979. jaze Panna Maryja w niebie usłysała. K 26 Maz 79. . że sic gwiazdy migocą i że lilie wonieją. Krzyi Kuj 1/86. K 3 Kuj 283. A gdy północ nastąpiła. Oj. Bądźcie weseli. az jej się Maryja w niebie odezwała. pojdzies do raju wiecnego. Ażebyście długo żyli. Wes Śląsk 211. 29 .. Żebyście s i ę do nieba dostali. jak vi niebie anieli.. niescęsna godzinecka była. . K 5 Krak 24. godzina. jak w niebie anieli. Wódki nie nabrała.. b. bo dzień idzie za nocą.A dla Boga. Spieszcie się do tej Dzieciny. e.: Kot Las 138. . c. h. g. Ja będę tam za progiem słał I waszą duszyczkę laseczką Do nieba popychał... TN Puszno Godowskie 1983.: TN Lubcze 1978. szczęścia wam życzymy.Choć paląc ubogi. Będą się dobrze mieli. b. . K 27 Maz 116. gwiazdy sic tocą. 53. MAAE 1908/114. Bądźmy wszyscy weseli.. Wit Baj 142. . war. by przyjąć krew Chrystusa / zbawionych. 28 C . Dusycki sie radowały. war.: Przyleciało dwóch janiolów z nieba. jak niebo goreje. b. a pojdzies. Kto tam puka i kolące? Pewnie dusza do nieba chce. K 16 Lub 105. bracie mój. . TN Domin ikanówka 1978.Niebo goreje/jaśnieje/otwiera się / jest czerwone. tobie by. K 24 Maz 140. co za dziwo było. war. 30 . Nic nie widzę. Biel Kasz nr 1. w przemowie wielkanocnej: Dajcie nam . fity sie dusyckd wąsa do nieba dostała. b. Wzięni to dzieciątko na rącki do nieba. 34 . by Jezus pozostał panem na niebie. Niescęsna. c. A tak nie mógł z ludzi nikt nieba otworzyć.Jakże ni mum płakać. Bracia patrzcie jeno. Skały rozpada\j$]. słońce. i co tylko w was być może. a. 52. co sie na matkę zamierzyła. Piekło zasklepione. święt Nadr 255. . rzewnie zapłakała. K Poz 13 201. TN Lubcze 1978. a po śmierci fik do nieba. war. K Tobie umarli wzdychajo.. war. ziemia.Jedynowładny Rządco nad rządcami. f. posła z nim na łąckę po zdrojową wódeckę. 31 .dokumentacja 101 NIEBO dokumentacja 24 . Dlaczego dzisiaj wśród nocy dnieje i jako słońce niebo jaśnieje.Życzenia pójścia/dostania sie do nieba / korony w niebie. K 23 Kai 81. co idą zbawione. wyńdź.. świat i morze. Banku. królu niebios. TN Jacnia 1979. K 24 Maz 142.. mech przez Cię nieba dostają. d. d. K 20 Ilad 78. Twe przyczyny popłaciwszy grzechów winy..: TN Podklasztor 1979. znać.. jak tu niebie anieli. dusecki Sie pokłuniły.: TN Dominika-< nówka 1978. 28 A .. war: . Kot Rzesz 423. że z góry . Bart Lub 263. po śmierci niebieskiej koruny.. K 23 Kał 55. gdy Pan Jezus umiera. gwiazdy czynią pokłon zawżdy jako Panu swojemu. Kul Wiel 3/27. Słończe świecić przestało. Plączcie nieba mieszkańcy! Wzrusz się ziemio. Niebo zaś cale jasne stało. przez ten cały rok. Maryjo! Pragnie przez Cię być j)uszczony z więzienia w niebieskie strony. LL 1962/3/28-29. widziałeś ty. Niebiosa się otworzyły. lilie wonieją. Szyi MiW 60. Byście byli zdrowi. Żebyście tu .. Bart Lub 53. piekła gorącego.drugi pan w niebiosach. K 23 Kai 65. Pawle. Ziemnia sie trzęsie barzo. pokryj ciemnością świat cały. TN Lubcze 1978. a.. a.Maryja prowadzi dusze do nieba / do niebieskiej krainy / w niebieskie strony. . o Maryjo! TN Lubcze 1978. Ze świętymi. war. K 28 Maz 90.. b. któremu niebo swemi obrotami. K 44 Gór 71. K 11 Poz 69. . gdy Jezus się rodzi. Gaj Rozw 30. w przemowie weselnej: K 9 Poz 229. winszujemy. podob. 69. tobie by siedzieć było w niebie.Nie bój ty się. Ten nas z Ojcem pojedna. aż się syn boski raczył upokorzyć. Szymonie kochany! Strach to niewidziany że całe niebo czerwone.. e. ona wam wszystkim odpuści winy.. dla tych to dusycków. war. ale klejnot drogi.: Wyleciała w rajskie wrota. Bart Lub 155.: TN Niemirówek 1979. c..Herod chce. b. rzewnie zapłakała. tylko jedna smętna była.. Bart Lub 25. war. 28 B . TN Ułów 1979. ziemia i morze ogarnąć go [Jezusa] nie może. kiedy się dusycka z ciałem rozłącyla. war : Lom Śląsk 143. Kot San 56. niebo zasklepione.. Maryju. . niesiem krewkę . LL 1957/ 4/54.Niebiosa otwierają się. Kot San 59. . więzień w czyśćcu utrapiony. Dzieciutko sie narodziyło niebo ludziom otworzyło. godzinecka była. Aż się pod niebiosa z nią udali. TN Potoczek 1979. I będziem dwaj nad nimi o ludzkich sądzić losach: ja -jeden pan na ziemi. ty .Maryja w niebie słyszy plącz duszy. . TN Lubcze 1978.. fortuny i w niebie korony. K 26 Maz 79. Żebyście się mieli.: Ad Pies 100. LL 1964/3/34. podob. K 24 Maz 142.. I żebyście byli tacy weseli. duso.. Jak się te niebiosa otworzyły Wszystkie te duszyczki rade były.. podob. niebo oztworzone. TN Majdan Mały 1979. jak najgłębiej upadajcie pokłon Panu z nami dajcie. A idź ze ty duso. Twe zasługi.: K 5 Krak 251. nic nie słyszę. zdrowia. A cegoz ty płaces. 27 . szczęścia. ty duso niewinna? .100 NIEBO . TN Ułów 1979. Kliuczu do nieba rządzony. Zęby się wasza duszyczka do nieba dostała.. Bart Lub 57-58. Bart Lub 70. a po śmierci w niebie byli.: K 10 Poz 284. Spytaj ji się. weź te kluce. war: K 26 Maz 60. K 16 Lub 176. co się dzieje? czy piękne niebo goreje? czy na nas lecą obłoki? Wisła 1894/65.Dusza trizte do nieba/raju / chce do nieba. war. K 40 MazP 88. .. Kot Las 139.

Krzyż Kuj 1/87. żebyś nam rózgę zawi! i nas pobłogosławił. b. Pach Mow 19-20. tylko mi ojca wzięli do nieba .. TN Aleksandrów 1978.. b.: Zawitaj . czepiać . państwo młodzi.. niech pobłogosławią . Pan Bóg stworzył . Pach Mow 22. a ziemię kwiatkami. Dusza będzie wiecznie w niebie. a.. Tylko pobłogosławicie. nie będzie widział ślubu mojego. z barankami sie cieszyć majo. bo bez grzechu umierajo.. do wysokiego. c. Oles Lub 415. pobłogosławcie . w niebie .. b. K 17 Lub 26. Na chwileczkę was potrzeba! Niedługo tu zabawicie. A gdyby czasem ludzie nie chcieli.. Pyszny korowaju? Oj. widział ci ja [korowaj] Matkę Boską w nicbic. war: .. Postanowił On [Chrystus] firmament niebieski niebo i ziemię. Żeby . byłem Kasińku u ciebie.. . Bóg nas kiedyś połączy. Krzyż Kuj 1/84. spojrzyjcie do nieba. K 16 Lub 225. dusze zmarłych. TN Piotrków 1953. ty dal Bóg twym dzieciom łaskawego chleba. gdyby młodzi pogardzili sobą. Byłem w raju. żeby .. Wzięli do nieba. tam gdzie wieczna chwalą brzmi. Zażyję w niebiosach żywota wiecznego. Pach Mow 16. ni mam tatusia. w niebiesiech społecznie.Ciało człowieka w ziemi .. TN Księżomierz 1984. ino sierotę pobłogosławisz. Rog Śląsk 236. Lom Śląsk 162. będzie rozwiózane i w niebie. Pach Mow 12. na grodzi was wiecznie. Stąpże. Niech za me cierpienia życia doczesnego. TN Aleksandrów 1978. wyzdajać lutnie. i różnemi affektami. bo nam cie dziś potrzeba. K 19 Kieł 184... TN Aleksandrów 1978. e... Więc zauważcie sobie.. Oj nie wesoło jak trzeba. Wykryńc się. co my je potrzeba. . Jak będą cię czepić. TN Dęba 1964. a. żebyś nam rózgę wił. A jest-ci ona [rodzina] co jej tu potrzeba. bo tam w niebie. poźryj se do nieba. A jak już ludzie nie będą chcieli. Piat Krak 393. K 16 Lub 181. a. Gdy . z nieba.. b.. gdybyście sobom pogardzili? Oto niebo zasmucili. Uleciała dusza artysty malarza . Krzyż Kuj 1/84. 41 . K 16 Lub 151. z nieba. K 3 Kuj 280. wszelkich pomyślności. Schowają mnie przy kościele. matuli ni ma bo posła do nieba. Trzeba w nicbic poprawić sprzęt muzyczny. ji nas pobłogosławił. radość. W niebie aniołowie będą mi drużbowie. Folk Łodz 44. Boże. . b.. a piekło pocieszyli. przyjmij mnie do siebie. Gaj Rozw 223.. 38. Coby .. a na tej ziemi każde stworzenie. TN Godziszów 1980.. LL 1965/2-3/56. war. młoda . cóżesz widział.... służcie mu wiernie. Amen. Niedługo się zabawisz. cy twa rodzina wesoło. jasnemi gwiazdeńkami. Pach Mow 23. c.W niebie / w zaświatach / w niebieskich obłokach / w niebieskiej dolinie I na niebieskim szczycie przebywa Bóg / niebieski gazda / sędzia / aniołowie... .. Dobri do nieba... Oles Lub 130.. dusza wiernie w niebie śpiewa. K 16 Lub 209. to spojrzyj .: Zjechali wszyscy co mi potrzeba. nie pragnęli . war. kończę życia pielgrzymkę.Niebo zsyła łaski/pomoc.. a potem na nicbic pięknych gwiazd nasadziół. Pach Mow 14. racz to dać Chryste królujący w niebie. 48 . zapłakała Marysia drobniusieńkiemi Izami. w takim rodzie jest tam laska boska i pomoc z nieba. wesele nam wyprawis i nas pobłogosławis. Oj.chwała / życie wieczne / kwiaty. K 49 Sa-Kr 457. LL 1961/1/44.103 NIEUO 102 NIEBO . Oj żeby wasze . Abyś nam wianki zawił.] Kur Opól 106.. A ten Syn Boży. niech wam niebo laski zsyła do samy starości. matulu. oj. stworzy! Bóg ziemię. TN Sułów 1978. Oj. A nasa Marysiu. Oj. war.: A jak ludzie . nie ma lez. f.Ojciec/matka młodej wzięci/poszli do nieba. Kie dusa jego opuściła zbolałe ciało.. pośii do nieba.. teraz .. powodzenia. w zaświaty. Jak cie będo . cały świat stworzył. TN Tuchanie 1978. spojrzyj se .: spogludaj . 114.Bóg nagradza niebem swoje sługi / dobrych. mateńko. i pisom na nich żywoty syćkich ludzi co bez ten ziem prześli. Biel Kasz nr 69. dokoła. Przyjdź. Ciało w ziemi przy kościele. 49 — Aniołowie prowadzą zmarłego do nieba.. K 20 Rad 213. będzie zwiózane i w nicbic. nie łaknęły chleba. [O zmarłym:] Poseł od nos skalistom perciom na niebieski scyt.. Toć oni mnie poprowadzą Dróżką po kierchowie. PIEŚNI WESELNE 40 — Matka/Bóg/anieli (zstępują) z nieba (i) błogosławią ślub sieroty. pobłogosławią z nieba anieli. war. Kur Opól 149.. Kajsi w niebieskik obłokach siedzi Archanioł Gabryjel i pisze zlotom księgę żywotów ludzkik. A gdyby w razie ludzie nie chcieli. Wojciecha Wawrylki ziemi. tam niezmienne wianki wijo. . Kul Wiel 3/151.. podob K 26 Maz 181. kany zcśti sic jego starzy towarzysio. Toć moi . ciebie. a. Dolina piekniejso od J\ościeliskiej trowy bujne i kwieciste. Oddajemy schorzałe prochy Św. służcie.. co rozwiożesz na ziemi.. trik i wos państwo-młodzi z waszemi pierścionkamy. w takim domu... widział ci ja Pana Jezusa w niebie. bo poszed do nieba.. d. pozieraj .Jako Jezus Krystus mówił. a. Jak błogosławił.. war. Pan Bóg stworzył świat i niebo..: . byłem w nicbic. coby świętym pomógł w tej robocie. Pach Mow 24. Jak błogosławiła Nadobna Kasiu. b. Zjechała mi sie [rodzina]. a. Oj okryło się . K 20 Rad 213. PRZEMOWY POGRZEDOWE 45 . PIEŚNI POGRZEDOWE 46 . ni mam mamusi. .: . PRZEMOWY WESELNE 36 — Bóg stworzył/postanowił niebo i ziemię i ozdobił je gwiazdami i kwiatami. Wzini ci matkę (ojca) do nieba. Stoin Żyw 233. ZWAK 1888/189. to spójrz do nieba. Kot Las 34. K 10 Poz 306.. 47 . przykryła się Marysia rąbkami. kany na stolicy sprawiedliwości zasiod nowicksy sędzia tego świata..Korowaj był tu niebie / iv raju. Teraz sie uod was wybieram. 37. war: Oj. niebo ozdobił gwiazdami. Stoin Żyw 336. A ty. ozdobił niebo i ziemię słońcem i gwiazdami. LL 1957/1/37...Niebo byłoby smutne. war. Poseł od nos w mroźny dzień do niebieskiej cichej doliny w zaświatak kany wiesna jarzy.. Maniuchna. war: [Bóg] .. war..dokumentacja dokumentacja 43 . nie pytały . ale legenda o jego życiu ostanie z nami.. nie żądały .dusza w niebie.. uniesła sic do niebieskiej doliny.. Hol Wes 138.. Jak wam wiadomo.. I powołał niebieski gazda swojego lutnika.. spojrzyj wprzód . K 39 Pom 113. TN Szyszki 1978. Przykryło się niebo białemi obłokami. nie ma bólu. a. Niebo i ziemię. Ażeby twoje dzieci nie pragnęły chleba. Zycze szczyńścia. przyozdobił różnemy dzielamy. LL 1960/1/42. Folk Łodz 70..... A jakby dobrzy ludzie nie kcieli. 42 — Młoda ma spojrzeć do nieba. spojrzyj dookoła.łzami/rrjbfcamt/niferifcamt. Stworzył Bóg niebo. to pobłogosławiom .. ci mie odprowadzą drogą ku kierchowie. zli na uodzin wjeczni. podob K 3 Kuj 280 39 .. Su ci tu wszyscy co trzeba. Krzyż Kuj 1/86. co zwióżesz na ziemi. Rog Śląsk 235. jedziecie do ślubu.. a czy jest wszystka rodzineczka twoja. b. Będą płakać przyjaciele. a..... bo cię tu potrzeba. do niebieskiej doliny i tam niebieski gazda doi mu kierdel owiecek wtóre w życiu swojim tak umilowol. nadobny Jasiu. i poniesla sie nieznanymi perciami w mksy światy kany przeczyste duchy malują niebieskie sosręby.Na ziemi płacz. Zstąpcie mamusieńku z nieba.. war. niech . tam Pan Jezus weźnie ciebie.. krótki mój żywot zabieram. podob. wszyska... wszyska. ciało w ziemi odpoczywa. tylko my mamusia wziani do nieba. tylko ni ma "ojca.: [Także człowieka na obraz i podobieństwo swoje. K 10 Poz 100.. oj i Marysi głoweńka białemi niteńkami. b.. TN Nedeżów 1977.: Wychodź. Hol Wes 138. podob. Bo gdzie zgoda. co mi potrzeba..Niebo przykrywa się obłokami. Maryś. TN Grabówka 1979. c. a.. z nieba. Kie cie bedom cepić. Płacz na ziemie. a. . Tam [w niebie] kwitno róże z lelije. cóż byście dobrego zrobili.. b.. ciebie. Folk Łodz 71. 44 .

. Czyja cię kocham.. Jak ja siądę koło ciebie.: Pies Śl 2/319.. K 40 MazP 577. podob. nieczulość dziewczyny jakże ciężko Znosić. ZWAK 1891/83 Ropczyckie. Ażeby tych sirotek na świecie nie 6y"o. K 48 Ta-Rz 156. miesiąc by się zaćmił. Boże.weselej z dziewczyną. . c.. Lecz mnie najweselej.. siroteńkę Za rącki .. K 22 Lecz 166. czy ja cię kocham droga istoto. Kot Las 208. Gdybym ja cię opuścić miał. panno w niebo. TN Krzczonów 1976.. przyszło dwóch czartów z piekła... 53 A .. Piat Krak 49.. deszcz zaczyna rosić.. niebo otworzyło.. da chlóra będzie jego. K 40 MazP 225. poruszyć cie trzeba. Spojrzyj. b. żebyś była z nieba. mnie i tam źle będzie. Zeslal Pan Bóg dwóch czartów z pieklą. a bodaj się pod sierotą da i ziemia rozstąpiła. u my mamy w siyni. podob. 389.. bodaj sie sierocie ziemia rozstąpiła. Ładnaś ty. PIEŚNI I PRZYŚPIEWKI ZALOTNE I MIŁOSNE 50 . u ciebie. Kiebych sie był Bogu kłanioł. Oj sierota ja była cięzsa kamienia. 414. ach Boże jedyny. wyganiaj w opłotki.. oj twoje mnie zdradziły da Basiu czarne oczy.. war. zem jest w niebie. 412. 62 B .... Oj prowadzą sirotkę ze sobą . Lom Śląsk 247. podać tej dusecce co jej tam potrzeba. gdyby chłopiec opuścił dziewczynę. ji spojrzała w niebo.Pan Jezus bierze sierotę do nieba.. kto dla kogo obiecany. c.. Rog Śląsk 143. Jużbym ja był święty. sierocie wierzyła. b. wspomnij sobie: Zrobię krzyż na czole.... . Lom Śląsk 408. napisano. lepij będzie w niebie. Lom Śląsk 386.: . 60 .. nie szydził.. zbawiony i już bym był w niebie.. Oj przyszło. Stoin Żyw 139. wspomnij sobie jaki to wiek krótki. Piat Krak 159. Kot Zn 278.: A bodejsie sirotom ziemia uolworzyua. co komu jest obiecano. war. K 36 Wol 195. K 23 Kai 126. Oj nad górą nad górą.. Jest w niebie dekret pisany.: K 19 Kieł 145. K 25 Maz 187. war.: Jeźli mnie dla ciebie przeznaczyły nieba. d. kamienia. Pies Śl 1/386.. ... bez ciebie. Lom Śląsk 361.. Wiele jest promieni na błękitnym niebie. że cię kocham stale.. To się tylko o mnie ściśle starać tr[z]eba. war. bodaj to na świecie sierotów nie było. twój kochany. tak mi stę zda. K 46 Ka-S 275. Pies Śl 2/491-492. Święt Nadr 258. . Zeslot ci Lucyper trzek rogocy z piekła. wzion w niebo sierotkę i z ciałem. ukochać cię trzeba. porwali macochę i z ciałem. . Nie wyszedł ci roczek..105 104 NIEBO . Ziemia rozstąpiła. ... war. Psylecieli carci ze smolną loktusą. / przysed janiolek z bieluchną loktusą. Szła sieroca przez wieś. tobie. To sobie wesoło piosnkę śpiewać będę. Kot Las 209.. Pies Śl 2/123.źle i w niebie. K 40 MazP 226. Jak pozwolą nieba. . przytulił do siebie: będziesz prędko w niebie..Aniołowie biorą sierotę do nieba (czarty macochę do piekła). Oj sporziol na słonecko. to cie .. porwali w pazury macochę do pieklą. I przyszli anieli. kto jest komu obiecany.: .. LL 1961/3/22. Wcjźrzyj . je mi najweselej u matusi w sieni. choćbyś była z nieba. 59 . kto jest komu obiecany. myślę sobie. war. wzieni sieroteckę na skrzydlak do nieba. jak sie gwiazdy smucóm i ksiyżyc nad (obom. . 53 B .. Lom Śląsk 385. K 48 Ta-Ilz 116.. Tyle ja mam kochaneczko.Dziewczyna choćby z nieba. Ipsysed janiolek z bieluchną loktusą [prześcieradłem]. Źle ludziom na ziemi. zapytaj o to nieba i ziemi. kto jest komu obiecany... Sad Podh 150. Lom Śląsk 401.. .. Jak usiędę wedle ciebie. Jak kochanko. a.dokumentacja b. Jezeliś wzajemna. a bodej tych sierot . wypisany. wzięli macochę do piekła. kto komu ma być nadany. Stoin Żyw 384... że ja w niebie. zapisany.. K 44 Gór 431. Sierota ja była.. Wszakżem ich poruszył moimi jękami. Her Kai 2/107.. O. K 25 Maz 223. Spojrzyj w niebo. K 13 Poz 107. a bodaj to sieroctwo da na świecie nie było. . K 22 Łęcz 167. 54 . . 415. Zestal ci Ponjezus ciorta przeklętego: Wzieni macosysko do pieklą swojego. K 40 MazP 225. dziewczyna zdradza chłopca. a pamiętaj. Święt Nadr 185. kochać/poruszyć ją trzeba. Ji wyszła od niego..Chłopiec/dziewczyna spoglądają na niebo w chwilach miłosnej rozterki. wesoło na ziemi. jeszcześ nie ruszana.. Oj przyszło. Piat Krak 204.. da sporziol i na niebo.: K 40 MazP 246. a. Gdy ja przy tobie siedę. nie kochanko. war. Pies śl 2/544. K 40 MazP 245. niebo przeznaczyło.: .Dodaj się sierocie niebo otworzyło/uchyliło. tyle miłości.. war. Już bych se był downo śpiewoł z aniołami w niebie.. K 28 Maz 247.Niebo się chmurzy/mroczy. że ciebie posiędę.. . Świadczę się niebiosy... porwali macosysko na rogi do pieklą.. Oj ziemia rozstąpiła. Oj.: K 6 Krak 399. musiałoby niebo spaść i gwiazdy by się łyskały. war. 58 . oj sporziol na dziewcyne. komu naznaczony. wyrok zapisany... war.Bez kochanka/ko chan ki . a jeszcze weselej z dziewką przy niedzieli. ciebie. K 46 Ka-S 85. przyszło dwóch aniołków . Sob Szlak 49. Miłości do ciebie. 56 .. jest pisany. da bym był ja dawno świyntym. Marysiu kochana. K 27 Maz 279. wzięli te sierotkę prościutko do nieba. Jak ja przejdę kole ciebie. Pies Śl 2/543. żem . da już się niebo mroczy.: Pies Śl 2/447..: Wesoło na niebie. jak dziewucho ciebie. .Niebo spadłoby. Lom Śląsk 240.... ZWAK 1878/47. . 57 . który ma być mój kochany. miłość była bez winy. . kochanko.W niebie dekret/wyrok {na/za)pisany kto komu pisany. LL 1972/1/54. wesoło na niebie..Ile promieni na błękitnym niebie. K 18 Kieł 158. LL 1965/4/20.Przy kochance . I mówić i śpiewać o tobie mi milo. i z dusą. ukoisz me żale. zapytaj Boga.: Jak-ci . Wesoło na ziemi. trzech janiolów . W niebie dekret napisany. 52 — Kochanek byłby już świętym w niebie. TN Krzczonów 1976. kto dla kogo jest znaczony. war. spojrzyj tak wysoko. i z dusą. b.. K l Pies 347. ... ji tak sobie mówjiła: «Ach. To ja myślę. Zachmurza się niebo. K 45 Gór 311. byłbym sobie w niebie.. K 48 Ta-Hz 127.. a.. Krzyż Kuj 1/111. . war. PIEŚNI SIEROCE 61 . Czy mi cię. TN Wólka Husińska 1980. poslol . a. słońca i fal. wzięli macochę do pieklą.. A ziemia "otworzy"a. jako pieśń pastorska:] Wyganiajze w pole. i z dusą.Niebo przeznacza dziewczynę chłopcu. kochać by cię trzeba. Śpiewał Bogu W niebie... dwóch aniołków . / wzieni sirotke. b. napotkały jo psy. biydny dziewczyny)). Wzieni sieroteckę na rącki do nieba.. da i niebo roztworzyło. war. Przystoi . zdaje mi się że ja . a.. sierotka umarła. b. d. K 27 Maz 274.: Oj żebyś była z nieba. b. gdyby kochał Boga jak kochankę. Dekret w niebie zapisany. Zesłał ci Pan Jezus dwa anioły z nieba. Zosieńko bez ciebie. niebo otworzyło. dwóch aniołków . to sierotkę "ognal. . . war: . Żebym ja tak Boga kochał. zanieśli do nieba. wzion w niebo sierotkę i z ciałem. . ze 16 masz bec moj kochóni. niebo uchyliło. a.jak w niebie. kto jest komu obiecany. dwók aniołków ... .. nie opuszczaj mnie.. przylecieli czorci. Janicku. aniołki . K 39 Pom 448.. TN Rachanie 1978. niebo świadkiem jedyny... choćby malowana. 51 — Wesoło w niebie . Pan Jezus sie objawił. co zna mój żal.. że życia czas krótki.dokumentacja NIEBO . dzieciąteczko do nieba. 55 .. 248. Lom Śląsk 409. Pan Bóg dwóch aniołów . Lom Śląsk 295. 62 A .. dziewczyno. wzięlić ją wzięli anieli do nieba. TN Sułów 1978. A zesłał Pan Jezus dwóch aniołów z nieba. Piat Krak 379. jam się nieba nie wstydził. wzieni sierotkę do nieba. dziewczyno..Niebo świadkiem miłości. [ts. TN Górki 1977. Niechaj nieba będą moimi świadkami. ZWAK 1880/220 Wieluńskie. Kiedy będziesz wyganiała. LL 1964/1-2/65. Nikt nie widział. Ziemia się otwarła.. Gdybym Boga kochał. wzięli sieroteczkę na rączkach . Stoin Żyw 386. K 6 Krak 489.

K 44 Gór 429. dyscu.: Swjąti Pjoter z ńebjos . a.. kiedy tam nie warzą gorzolki dla ciebie. war : . Skoczyłem do ciebie.. co się dało. TN Jacnia 1964. Piat Krak 758. Rog Pies 253. tobie cale niebo śluzy. war. TN Glusko 1980. wdowuleńki. hrzuszyszkicm . Ciebie. TN Minkowice 1953. na świętych się zemszczę.do nieba drabina... pochować mic trzeba: Warkockem do ziemie. kochajcie dziewczyny. Piat Krak 98. po pogrzebie. Śluzą tobie j-aniolowie. 73 . K 50 Sa-Kr 319. nie tyj.. świat i morze. a. klarnecista . Pan Jezus się śmiał..Wysoka dziewczyna . A babkom piekło. Da jakem cię .. hulaj. K 46 Ka-S 299. Dziewcyno. CO pijać . . przyseł diabół z workiem.. kole . w górę. Piat Krak 734. 76 . Ale do ładny. . Muzycka mi grała. skrzypecku. pijacy.. by spuścił ją drobnym deszczem.. . do ciebie. pójdziecie do nieba.. ... Byłem w niebie po pogrzebie.: . .. war.. war. Święty Piotr u niebios bram Założył kupiecki kram I sprzedawał. cóz . uObyjdż góry. raj.106 NIEBO . Nie p"odskakuj.. Do raju mężatki.Chłopiec byl po kolana w niebie. .. czy pójdziecie do nieba? Oj tam gorzałki nie ma to i was nie potrzeba. TN Danachy 1984. K 46 Ka-S 255. 77 B .. Pijcie chłopcy wódkę. 65 B ... Jakem cię zobaczył. Mika Oraw 69. a basista koło ciebie. Sad Podh 94. światła promykiem na ziemię. K 46 Ka-S 299. Sad Podh 78..{Całe) niebo oddaje pokłon / śpiewa Bogu. ... Nie do tego nieba. i jak tej . b.. Pijacy. war. !'ijać nie będziecie. . groczyku. stuzą tobie aniołowie i wsyscy świąńci apostołowie. . muz. hulaj. Graj muzyczka. Umar Maciek. Po co sie do nieba ciógniecie? Tern gorzałki ni ma.. Nie wyskakuj do góry. u b.. i gniewam się . A wdowusiom raj... By duszycka . ziemia. K 26 Maz 95. pijoku nie pójdziesz do nieba. będziesz w niebie.. pójdą do nieba. war. ale powrócił do dziewczyny. którzy kochają dziewczyny.: .Całe niebo służy Maryi. co tam pić będziecie? Piat Krak 160. Byłem w niebie na pogrzebie.. kochojcie dziywcynta... LL 1964/4-6/133. da i . a do piekła babki.. A jak Maciek umrze. war. Do oczyśca wdowułinki. zęby św[ięci] tak robiali. dziurę... nie opuszczę.. Śwanty Psiotrz tu .. a . nic ta po was w niebie. 66 . 75 . co do ciebie wzdycham... braciszku.. Oj ułany ulany... Święt Nadr 2R5. Kam Pies 228. . jakby święci tańcowali. wedle .. K 17 Lub 26. . bydziecie skrobały zimnioki dlo siebie. ze juz bedóm w niebie. . TN Jasiennik Stary 1978. wszyscy święci tańcowali. Bąk Gręb 68... Chłopcynta. c. to się wrócę. żeby dusza była w niebie. maluśkie mi trzeba. Sad Podh 79. bo mi mały trzeba. B odaj sie muz.. TN Przypisówka 1976. juzem byl Pod kolana w niebie.. co po ciebie w niebie. raj. b... Choć wybiję... buziulką . śmiel Opól 103.. Służą tobie słońce.. Rog Pies 164.Nie lej.. pochować go trzeba. a.. bo wybijes . a do piekła babki. muzycko. basanista . ha. Do raju panienki. Ja chudobna sieroteczka . K 46 Ka-S 302. bytem w niebie. .ni torbeczki.Bodaj się muzyka dostała do nieba. Skrzypicielu bandzies .. . K 26 Maz 305.. TN Rogatka 1978. K 46 Ka S 302.. Juzek bel.. bo wybijesz w niebie dziurę. K 12 Poz 321. K 26 Maz 117... muzyczko.. żeby dusza była w niebie. TN Dochotnica 1966. b. war : Jak cię nie dostanę. Nie tyj. jescem sie powrócił dziewczyno do ciebie.. PIEŚNI I WIERSZE RELIGIJNE 77 A . TN Lubcze 1978. gdzie są święte Anny. Kazali mi iść do dzieuchy. .. ali patrzajunc dosyć gu miały.. po grabinie.. Zagraj mi. w górę... a. Stef WarmPś 1/234.. TN Jasiennik Stary 1978.. zakasujcie chleba.... juz ci go nie trzeba. duszo. pannom. Święt Nadr 226.. dam ci glonek chleba. Krzyż Kuj 1/163. basisto. pokłon Panu z nami dajcie. buo cie tu nie trzeba.. po ćeb'e. gdzie bywają panny. skrzypasiu. Grajże skrzypku .. tylko do takiego..: . nie pode ..: .. bo ją piją na pogrzebie. cóz . ślicna'ś piankna jak kwiat róży.: Graj lepiej .. plecami do ziemi. mnie Pan Jezus nie opuści.Baby stare. . K 28 Maz 90. Juzem był. ockami do nieba. pijacy ....Myśleli muzycy. LL 1962/4-6/136.. to by z nieba wyspodali.Graj. nie pode do nieba... a basista.do czyśca z mężatką.. A jak ci ja umrę. babkom.. piękna jak kwiat róży.: . da.. 65 A — Do nieba panny. baby. kontralista .. Jodłem tam jagły.. a do czyśca wdowuleńkom.. pijaku... A juzem-ci ja . LL 1965/2-3/68. . Pochowali Maćka keni nie potrzeba. Groj. Maluśkie dziewce mom. 72 .. mężatkom. do nieba mężatki. TN Wymysłów 1980. i do której ..Pozostaniesz w niebie.. Bytem w raju. [Na Boże Ciało] Niebo.icka śpiewała. war. war. . lasy i puowróć duo nieba. drugim mało.Dylem tu niebie/raju. Oj.. a. Piat Krak 772.. TN Zawieprzyce 1978.a do nieba z wdowuleńką.. Stoin Żyw 433. K 26 Maz 330.. A grej. powróć do nieba.: .. PIEŚNI I PRZYŚPIEWKI ŻARTOBLIWE 64 A . święty Michał grał. Kot Zn 369.Nie podskakuj/wylatuj.. dostała do nieba...a do raju z babką. Najświantsa Panna Maryja. pijacy . K i Pies 366.. dziewczę. jak najgłębiej upadajcie. i co tylko w was być może....: Gorzolinka dobry trunek. K 45 Gór 85. K 4 Kuj 203. Molom se jo pojon... a dudaszek . Stef WarmPś 2/117. Stoin Żyw 451 69 — Dla pijaków/ułanów nie ma miejsca w niebie..... Stoin Żyw 402. po kolana . a do czysca wdowuleńki... do raju mężatki. Do nieba panny. Pannom świat... TN Rogatka 1978.. jać tam jestem za ciebie. 74 . Ptjoku. muzyko/skrzypeczku/.. Jańelću. tam nie ma gorzały. "oj bo tam Panu Bogu pijoków nie trzeba.. aby mogła zobaczyć swojej córki wesele. Po co się pijaki do nieba ciśniecie. b. . Pan Bóg mówi:] .. da.. fujarą do nieba. b. . zgniewam sie na świętych. Betem juz .. . c. Chód Śp 262. Jak ja nie dostanę.. Więc Matka Boska glos [sierot] usłyszała. [Matka sieroty prosi Boga. K 1 Pies 330. Bąk Gręb 83.. A skrzypeczki kicie ciebzie. Bo wybijesz w niebie dziurę. będzjes w niebie. Jesce nie wr"ócielem. Her Kai 72 . zabrol ik do siebie. chłopce.dokumentacja NIEBO dokumentacja __________________________ 107 62 C . z nieba ich pospycham. do czyśćca wdowy... Pijaku. Piat Krak 381.. kochojcie jak trzeba .. żebyś sie... K 22 Łęcz 136. war.. . 64 B . dużej mi nie . Sad Podh 79. wele . do nieba plecami/ . wróciłem do dziewczyny.. tobie cale niebo śluzy. jeśli nie dostanę dziewczyny. Pies Śl 2/125. MAAE 1898/88. to by dziurom pospadali. Pochowali Maćka.. a.... bulki im chleba z nieba spuściła. dn ziemi. chłopcynta. garniecie? ...Pan Jezus / Matka Boska z nieba spuszczają sierocie chleb. LL 1957/1/43. wódeczka bardzo fajna jest. bo w niebie nie ma wódki/'gorzałki. zadulem .. .. Piat Krak 688. MAAE 1898/114. gańdziarą [albo: kuroskiem] . Ty graczyku..Pospycham świętych z nieba.: TN Łukowa 1980. bo mi mały trzeba. 64 C ... ni ma tam gorzolki. Piat Krak 737... a.. .Zmarła matka chce spuścić się z nieba na ziemię drobnym deszczem / światła promykiem na wesele córki.. wsyscy świańci postołowie. war. buziulą . umar. Do piekła babki. K 45 Gór 137.. ptaszku... 63 . do czego ja wzdycham. Wódeczka bardzo fajna jest. Pije jóm sie na frasunek. panienki. K 16 Lub 240.. zalożet . 70 Umarłego trzeba pochować oczami/fujarą/kuroskiem/ . którego nigdy nie używały. tobie. Do piekła z panienką. cóż .... coz mi po drabinie. uwidzial. Pije jóm sie . A mężatkom niebo. . Obyńdź poza hale i wróć śe . K 13 Poz 98. Her Ka] 67.. Jednym dużo..icka do nieba dostała.. deszczu. Piat Krak 287. stary . K 28 Maz 285.Święty Piotr kupczy u niebieskich bram. war. Bąk Gręb 10.. 68 — Chłopcy. Hej grajczyku . Groj.: Nie wylatuj. TN 1'rzypisówka 1976. Alek śe nauróćyl. 71 .. Oj juzem ja był po . Slicnaś. byś nie wybiul w niebie dziury. 67 — Wódkę/gorzałkę piją na pogrzebie.. Nie ma tam gorzałki. Mato jo se pojmę... ni woreczka.. z nieba ich pospycham. gwiazdy. torebeczkę mi z nieba spuści. miesiąc śluzy za cas każdy... bytem Kasinka u ciebie.

. Rozważ to. spowiadaj sie. bogacz już umiera.. a baba do nieba. oraz z deszczami.. K 22 Lecz 165. pilnie... jak iz nieba wognistyj deszcz na cały świat pójdzie. i mniasteczka i klasztorze będą si palili. wezmę .. Piekło widzę otworzone. na.. Dom ci.. K 22 Lecz 170. duszę i z ciałem wzięli. . Ciemności wnet zalegną wszędzie: Pogasną gwiazdy. 91 — Ścieżka/drtizeczka do nieba mała. . drugie w piekle Stanie. tobie śpiewa niebo całe. ścinać ją wywiodą. za niemi stalą. do nieba głęboko [lub szeroko]. 86 A . . K 46 Ka-S 341.. pilno jak plącze niebo usilno... war.. żywota wyszła przed rajskie wrota. K 21 Rad 91. O dusycko. b. Stef WarmPś 2/84.Niebo zamknięte. gdzie Jezusz.: Matce od córki odłączyć się trzeba. mularzu. Wzięli macosysko na rogach do pieklą. [Dzień ostateczny] Ojciec ze synem weźmie rozłączenie. Same jej świece świeciły . oj. Wtenczas z nieba i pieruny będą bardzo bili.. żyj tak. wzięli go . lecz deszczu czekay obfitego. Łazarzu święty. dodam co potrzeba.. ciebie wielbi Matka droga. a porwali dusze sławną. bracie moj. Jek my klosztór wyjóndujesz. Kata. lasy..Niebo płacze. podob.: K 27 Maz 382. K 40 MazP 389.. b. Wstoń dziwko..... A nie bój sie. porwali macochę na rożnach do pieklą. 84 — Z nieba: deszcz ognisty i pioruny .. K 22 Łęcz 171. Najświętsza Panienko... .: Jesce Dorota .. miesiąc. A już do nieba jest wzięta. Bo jego dusę do nieba poniesą. war. b. a.: Proszu . pod niebiosa uderzyły. 86 B . wodę... idą duse plakające. nieszczęsna matka wraz z potępionemi. Nyr Kar 355. O Łazarzu.. Kot Zn 150. I babie z wnuka rozłączyć sie trzeba. Żywe Niebo są oczy Maryi. drugi na zbawienie. śpiewanie. K 21 Rad 232 [wiersz pod wizerunkiem Matki Boskiej z Dzieciątkiem w Piekoszowie].: zob. Spojrzę na niebo zamknione. Od . K 19 Kieł 139. . acz z niego nie piorunu. murarzu.. 85 — Anieli biorą zmarłego do nieba. 81 . co potrzeba.. . Wpuszcz do neba te duszyczki! Stef WarmPś 1/206. Przyszli pod niebieskie wrota. Jesce Dorota . a. zagrzebali w piekło na dno.. Ze przed skończonym światem wielgi cuda będą. Uproś u Syna laskę.Święta Dorota do nieba wzięta przez aniołów. Wzywajże ich [świętych] w swej potrzebie. Znajdziesz pomoc pewną w niebie.. a. ja [= bogacz] w piekle. W niebie już mu teroz Niczegój nie trzeba. moja dusa przeklęta. 79 B ... K 19 Kieł 141. Kot Zn 159. chmury z nieba wychodzą. Ześ się źle zachowywała.. K 50 Sa-Kr 378. Ześ się złym oddawała.. A kiedy was nie przyjmiemy. Stanisławie! biskupie krakowski! Wejźrzyj z nieba na twój naród polski. ZWAK 1880/86.. war. . 82 . tobie lud twój składa chwale. K 46 Ka-S 330. Same zwóny zazwónily. weznem .: / przyszli anieli.] ZWAK 1880/88. wezmę . tyś do Boga jest przyjęty. Przyszli anjeli. dzwoniły.. K 50 Sa-Kr 378. Pietrzepawle.: Nyr Kar 57.. Posadzili na tronie. do piekła . jak klasztor wyfundujesz. Jest drózecka udeptana do Jezusa Chrystusa Pana. mularzeńku.. dobrzym płacić razem . b.: . LL 1957/3/45 [wiersz]. ze j-aż sie w proch ozsypała. przed rajskie wrota. dodam ci. W szczęśliwości koronie. Nyr Kar 344. [Dalej wymienia się: słońce...: Biel Kasz nr 35. war.. płaczą nad nami. Tak sie długo spowiadała. drogi kwiecie. miesiąc. iVie frasuj sia .Niebo/. lituje się nad nami. y karę ludzie z nieba maią. 86 C .W dniu sądu ostatecznego jedni do piekła. Często.: . Zjawiła się nam Dorotka. jak mi klastór sfundujes. Z tak mizernej pościeli. Szwenty Pszotrze. K 57 RuśC 1117.. Słońce. Syn ci umiera. Na ludność złą i już bezradną z nieba okropne ognie spadną.dokumentacja 109 NIEBO . Nyr Kar 56. klasztor . Albo t e z córka pójdzie ze świętemi. Łazarza w niebo wzięli.. Przyleciało siedmiu czartów z pieklą.macocha. że wognisty deszczy z nieba na cały świat będą. co z niebieskiego zywotka. 151. słońce zgaśnie. Nieśli ją wysoko. A juz widzę ześ świanta.. Przyszło trzech anieli z nieba. słońce i z gwiazdami płacze. wisluchajcie . weź klucze. góry. króla w piekło wcpchnęni. które daje ożywczy deszcz. boć mularza Wojciecha do nieba przyjęła. Do nieba ją prowadziły .. gdzie . zlecieli się anieli.. wzięli sierotkę na skrzydłach do nieba.Murarz (Wojciech) do nieba wzięty przez Matkę Boską... Dać Pan Bóg po tern żywocie. idź zobacz.. . gwiazdy. Gdy z Antychrystem człek się zbrata. miesiąc . ojciec z synem się rozstanie.Oczy Maryi są żywym niebem. Witaj. . Wtenczas przed skończeniem świata wielka ufność będzie. ....... 79 A . spojrzyj na nas z nieba. wszystko się raduje.. c. lituje nad nami. Matkę milą mi tu puście. war... do nieba dusza ji poszła. Zaslau ci Pan Jezus trzech satanów z piekła.Do nieba trafia sierota. dodam. zaraz piorun w króla uderzył.. Dorotkę do nieba wzięni.. Ojciec umiera. co trzeba.. murazu. Łazarz już umiera... Gdy Łazarz miał konanie. Gdy Kostka Boga na ręku piastuje.Maryja z nieba opiekuje się ludźmi... Bo od Boga przykaż mamy. K 48 Ta-Rz 209. na Abraamowem łonie. a juz w niebiosy wzięta. . 80. K 26 Maz 343..dokumentacja b. K 9 Poz 270... dam ja ci. weznę cię do nieba. Wioski popalą się i miasta .Z nieba deszcz krwawy padać będzie. Wielka radość. Stef WarmPś 1/216.. Wezna cia . Bo się Jezus zaparł się nas. mularzu. a twój brat będzie przeklęty. 88 . Jak się kat miecem zamierzył..Wesołe niebo.. war. Idą. Kot Zn 150.. K 45 Gór 303. Piotr ma klucze i wpuszcza dusze do nieba. jeden do piekła.: Zesłau ci Pan Jezus trzech janiołów z nieba. nie lękaj sie.. Niebo. co trzeba. Wzięli sirotecke na skrzydłach do nieba.. Proszę ja was. Nie staraj sie.Św.. juz przez aniołów do nieba wzięta. człowiecze. a. war.. Nie turbuj się. 87 .Łazarz w niebo wzięty przez aniołów. wesz kluczyki. jak my daleko od siebie. jeśli chczesz być w niebie. Kot Zn 152.. PIEŚNI DZIADOWSKIE 83 .w dniu końca świata.. I matce z córką rozłączyć sie trzeba... . TN Nedeżów 1977. Przenajświętsa Panna sama uzdrowiła. war. Lom Śląsk 434... Nastąpi wkrótce koniec świata . a ty w niebie..Dusza pokutnicy idzie do nieba.. Wyleciały w rajskie wrota.: Skoro przeszła pirsza godzina. K 45 Gór 305. war.. war. 90 B . upadła mu krzyżem do nóg. bo jej nam potrzeba. Radość wielka sie zrobiła. sobie. war. zapukali: puścież nas tam... bież do kościoła.. podob. Jak uznała [grzeszna dziewczyna] że z nieba Bóg. że Pan Jezus złym i dobrym razem płacić będzie. K 21 Rad 90. podob. K 30 Pok 285. ZWAK 1880/94. Do nieba ją prowadziły . czego trzeba. jak niebo płacze usilnie. b. weznym . Stoin Żyw 26. Oj. kto tam kołacze. Bo jego dusę do pieklą poniesą. b. Lom Śląsk 433. Nie mas nic milsego w świecie. posłuchajcie o straszliwym sądzie.. piekło otwarte przed grzeszną duszą.108 _______________________ NIEBO .: . a tę grzeszną duszę nazad wróćcie. war. W niebie tryumfowanie.. Trzykroć święte serce Boga. a. przyjmijze nas. niebo. Biel Kasz nr 68 jako pieśń pogrzebowa. 90 A . po krzyżu i po kłopocie pójdziesz na niebieskie gody.: Była tu . . który skonał u syna pod progiem].Panie.. proszę. Posłuchajcie. K 4 Kuj 68.Pomoc z nieba. gdzie do pieklą jest daleko. obrazy sie ukłoniły.. obłoki. K 50 Sa-Kr 341-342. Matka Twoja i ta grzeszna dusza jedna. . nie chce przyjąć grzesznych dusz. i świce sie zaświciły. Brat z bratem. O. A już mu tam w niebie nieczego nie trzeba. Panie . . Osadzili . Lom Śląsk 430.. dodom.. I pirony z nieba będą na cały świat bili. a. Udeptało ją dziewięć dus. drudzy do nieba / na zbawienie. w niebieskie ogrody. K 50 Sa-Kr 371. dam ci. pioruny spadaią oraz łaski. 89 . Swemi rękami łdmające. LL 1976/4-5/85 Janów Lub. Abramowym ... córka do pieklą... . janieli się ciesą. a. O hylaz-ci to . Zanieszli do nieba [starego ojca. wnuka do piekła. a matka do nte&a. satani sie ciesą. klasztor sjundujesz. Święci pańscy anieli. Kot Zn 149. Pokażcież jej drogę szeroką.. K 4 Kuj 68. Jeszcze Dorotka nie ścięła. K 19 Kieł 147..Człowieka czekają niebieskie gody w niebieskich ogrodach. TN Nedeżów 1979. a dziesiąta grzesną była. ' 78 . K 26 Maz 342. war. jedno do nieba. skonanie. Czy żyje .

B ó g u sta n a w ia n a ic h p a m ią tk ę św ię to [d z ie ń W sz y stk ic h Ś w ię ty c h ].] W isła 1 8 9 5 /1 1 8 -1 1 9 . f. C h u o p u . zęby u nieba urywać i » dołu nadstaw iać. e . ze c n ylo sie . anio ło w ie śpiew ajo m . (c ) w ó w c z a s ż o łn ie rz w ra c a d o n ie b a . a . i ty w n ieb ie b u ry. b o b y ł k o n iec n ie b a . k tó ry c h o d ziu ł p o k o lo d zie. R a z c h o d ziu ł ch u o p ze św io ty m P ię tre m p o k o lo d zie w n ieb ie . n ie z a b ie ra ją d u sz y d o n ie b a . W n ie b ie m a tk a tę sk n iła z a sw o im i d z ie ć m i. a le m stą p a ł b a rd zo o stro żn ie . 9 6 A . p o cz y m p o w ra c a ją d o n ie b a. p rz y jrz a w sz y się śm ie rc i g rz e sz n ik a i n ie w in n e g o . k tó ry w y ra sta w y so k o i się g a n ieb a . war.. Ś w ir P ie s 3 1 3 . [D z ia d e k sa d z i b ó b .. a le n ie m ó g n ija k śle ź. P io tra w y m u sz a .A n io ło w ie b io rą d o n ie b a c n o tliw ą k ra k o w ia n k ę . lu b e lsk i. za czą łe m się o g lą d a ć n a w szy stk ie stro n y : b a rd zo m i się ta m p o d o b a ło . n ie sły sz ąc y ch i n ie w id z ąc y cli siero t. św . P a n B ó g k a z a ł w ię c a n io ło w i w z ią ć d u sz ę n a sk rz y d ła i z a n ie ść ją p o w ie trze m n a d c h a łu p ę . P io tr o d sy ła S o b k a z p o w ro te m n a z ie m ię . w y p ę d z o n y sta m tą d w ra c a n a z ie m ię . B ALLA D Y 9 3 . g d z ie g o n ie w p u sz c za ją . p ro si P a n a B o g a o c h a łu p ę i in w e n ta rz (in n y m ra ze m . sia d a n a n im i o św ia d c z a . a d ru g ie g o n ie ] B art T L u b 4 9 .. p a sie je n a łą c e i w ra z z n im i id z ie d o n ie b a . e . ż e p o d ra b in ie u d a ł się d o n ie b a . P rz y sze d ł p o d n ie b ie sk ą b ra m ę . b o ją c się. p od o b.. B iałó m szyje ścinajo m . 97 . S p o ty k a św .Z ło te n arz ę d z ia sp a d a ją z n ieb a . b a b k ę . [C h ło p d o sta je się d o n ie b a p o jęc z m ie n iu .[C h ło p o p o w ia d a p a n u . [Ż o łn ie rz w y c h o d z i n a w y so k ą g ó rę i p u k a d o n ie b a . a . b. K rz P B L n r 2 4 7 7 . [C h ło p o p o w iad a p a n u n iep ra w d o p o d o b n ą b a jk ę . K 14 P o z 3 5 0 . P io tr w p u sz c z a ją cy d u sz e d o n ie b a n ie je st sp ra w ie d liw y . n a stę p n ie d o p ie k ła ... N ie n a m a rn e tw ó j zg o n i tw ó j tru d . k tó re o tw ie ra św . N a śli ta m c h u o p ó w m ó c o n c y k zb o że . a b y c za se m n ie b o n ie za rw a ło się p o d m o je m i n o g a m i. b o je sz c z e n ie u m a rł. i sp u śc iu u sic n a d ó y . b u ry.] P lu t G lo g 2 /1 4 5 .. ta m w n iebie b u ry. Ż o łn ie rz c h c e ic h sc h w y c ić d o w o ra i za k a rę z o sta je o d rz u c o n y i u k a ra n y . . 9 5 . P io tr z a m y k a b ra m ę. f.C h ło p d o sta je się d o n ie b a p o ro ślin ie . O n i m u p o ra d zili. n a jm ło d sz y z lu d z i p o d ją ł je i z o sta ł k ró le m . [P an B ó g p o sy ła śm ie rć . o n z a ś (b ) w y ła w ia k o ż u c h e m d u sz e z k o tłó w . P o je j listk a c h ch ło p d o sta je się d o n ie b a . T N Ł u b k i 1 9 6 5 . siek ie ra i d z b a n .. B o ś je st P o la k i w a lc zyłe ś fe st! Ś w ir P ie s 3 1 3 ... K rz P B L n r 5 5 5 . [C h ło p sz u k a sp ra w ied liw y c h ro d z icó w ch rze stn y c h d la sw o je g o d ziec k a. p o d o b . b o b u . P io tr. b y św ięci an ieli w zięli g o z b ab k ą d o n ieb a i w e w sz y stk im d o g a d za li. D o p ie ro .1 1 0 ___________________________ N IE D O d o k u m e n ta c ja 111 N IE IH ) d o k u m e n ta c ja b . G o rajec 1 9 7 2 .Z n ie b a n a z ie m ię p o p ro m ie n ia c h sło ń c a .. G d y p o raz czw arty d ziad ek p rzy ch o d zi d o n ieb a i p ro si. II. sp ad ły z n ieb a zło te p rz e d m io ty : p łu g . Ś w ięty P io tr o tw o rzy p a rty za n to w i n ie b o . g d z ie d ia b li u c ie k a ją p rz e d n im .o g ró d sp o k o ju i zo rzy . 9 9 .. C isz K ra k 2 4 6 . n ieg d y ś b o w ie m p o g a rd z ił k ró le stw e m n ie b ie sk im .] W isła 1 8 9 7 /4 5 2 -4 5 3 p o w . w ar. [C h ło p d o sta je się d o n ie b a p o o w sie . p rz e ra ż e n i d iab li z a m y k a ją p rz e d n im d rz w i. b y p o w ła śc iw y c h m ie jsc a c h p o ro z m ie sz c z a ć d u sz e p o k u tu ją ce .. k ru p y . S p y ta : sk ą d ? Z p a rty zn a tk i ja m je st! W e jd zie sz w o g ró d sp o k o ju i zo rzy . ję cz m ie n ia . K rz P B L n r 3 3 0 A . a n a d sta w ia łe m d o zie m ie.: A k ied y ju z .. P io tr w p u sz c z a d u sz e d o n ie b a . w a r. g d y B ó g w y sy ła a n io łó w g łu ch y c h i śle p y ch . [G ro c h ro śn ie d o sa m e g o n ie b a . d . A g d y k a żą w y ro k i p o n u re Z a O jc zy zn ę c i zg in ą ć i lu d . podob.. d . a . id z ie d o p iek ła . c o b y u k ro c iu u d u g ie p o rw ó sy o z p le w 106-107 Inwald pow. b .. ju ż d o nieba w stępujesz! K 16 L ub 293. P io tr o tw o rz y m u n ie b o . c. B A JK I I O P O W IE Ś C I O N IE P R A W D O P O D O B N Y C H Z D A R Z E N IA C H 9 4 A . W c z a sa c h . Ś w ir P ies 3 1 4 . P o n im w sp in a się i stu k a d o b ra m y n ie b ie sk ie j. z k tó re j w y ra sta ro ślin a d o sa m e g o n ie b a .O b r o ń c a o jc z y z n y /p a rty za n t n ie d o sta n ie w n ie b ie b u ry / św . (b ) g d y d o b ija się d o p ie k ła . N ie d o sta n iesz ty w n ie b ie . b o się w szy stk o je n o ta k św ie c iło o d zło ta . i sie d ra p ię p o tym o w sie i tra fiłe c h a k u ra t n a ta sa m a d ziu ra c o się d o n ie b a w ła zi. d . k tó ra w y ra sta z zia rn k a : a . P o n ie j ch ło p w sp in a się d o n ieb a ..] S im Ś IO p o l 1 0 7 . K rz y ż K u j 1 /1 8 3 .. P io tra i m ó w i. K rz P B 1 n r 4 7 2 . (a ) P o d łu g o le tn im ż y c iu ż o łn ie rz w y ru sz a d o n ie b a . 1 4 9 . c h ło p w c h o d zi p o n im d o n ieb a i ta m g o m łó c i. 9 4 C . 9 8 . 96 B . wadowicki. ż e o n n ie m o ż e b y ć c h rz estn y m .] Jaz S p is 1 8 2 . N ie n a p ró żn o .k lu c zn ik n ieb ie sk i. a n io ło w ie śp ie w a ją : O j n ie lę k a j się .Ś w . p o te m d o sta je się d o n ie b a . k tó ry w y ra sta w c ią g u je d n e j d o b y ] . Ż o łn ie rz p o sz u k u je w p ie k le o fic e ra -zd ra jc y . b y g o w p u śc ił za b ram ę .I.: K 55 RuśK 445. e .. z tych u kręciłe m p o w ró z (i u kra d e m P iętro w i zło tą cza p k ę) i u m yka łe m n a zie m ię p o ty m p o w ro zie . w y b ra ł się d o n ie b a . Ju z y o b e śli p o c a lo m n ie b ie i p rzy śli n a k o n ie c n ie b a .. Ś m ie rć u ża liła się n a d m a tk ą i d z ie ć m i i z a b rała d u szę d o p iero z a trz e c im ra z e m . T N K o lo n ia G alęzó w 1 9 7 9 . M a tk a w n ie b ie jest szc z ę śliw a / tę sk n i za o sie ro c o n y m i dziećmi. k tó rz y śp ie w a ją „ H o sa n n a " P a n u B o g u . P io tr . [G d y S o b k o w i o m ie rzło ż y c ie n a z ie m i.. P an Je z u s m łó c ił ję c z m ie ń w sto d o le . A d o p ie k lą ru szto w a n ia c zterd zie ści fu r to ro w a n ia . g d z ie w trz e c h stu d n ia ch p rz ec h o d z i m ę c z a rn ie . b .. A le ja k m i sic ju ż u p rzyk rzyło z d o łu d o g ó ry chodzić. B ó g k aż e a n io ło m / śm ie rc i / Ś w . św . ż e za ją ł w ła sn e m ie jsc e . b y p o że g n a ć się z ro d z in ą i u m rz e ć . A d o n ie b a m a ła śc ie żk a ja k u ig ły szy te (sic u szk a ).. c . (a ) Z m ę c z o n y ż y c ie m k o w a l id z ie d o n ie b a .. k o n o p i.. ślic zn a K ra k o w ia n a ... R ed . (c ) w p o sta c i o w ie c . K 2 2 Ł ę cz 1 7 6 . p u k a d o d rz w i. ja rz m o . p o d o b . K 4 6 K a -S 5 2 6 . A le jak m i ju ż p ló w zabrakło . W ątek: B ied ak do staje się p o łod yd ze ro śliny do nieb a i d o w ia d u je się . T a k p ro siu l ty k c h u o p ó w . b y B ó g u cz y n ił g o d z ie d z ic e m /k ró le m . P ie lg rz y m . w rz u c a p o d stęp e m w ó r i k a ż e m u się sc h w y c ić a lb o (d ) sch w y ta w sz y d ło ń św . c . sre b ra i d y ja m e n tó w .Ś w .C h ło p w n ie b ie . sk a żą . [B ó g p o sy ła p o d u sz ę m a tk i sie d m io rg a d z iec i a n io łó w . g d z ie n ie p rzy jm u ją g o . [C h ło p w y rz u c a d o o g ro d u k ru p ę . b o je st n iesp ra w ie d liw y : je d n e g o w p u sz c z a d o n ie b a . a b y m u p o ra d zili.. K u r O p ó l 2 0 2 . b o . .. u ry w a łe m o d n ie b a . K 1 4 P o z 3 5 0 . N a stę p n ie z sz e d ł z n ieb a n a z ie m ię . sand o m ierski. p o k ład c e n ad rz e k ą o g n istą p rz e ch o d z i d o n ie b a . N itsc h Tek P IE Ś N I Ż O Ł N IE R S K IE I P A R T Y Z A N C K IE 9 2 . c h w y ta z a b rz e g n ie b a i w id z i an io łó w . ja k m d śle ź z n ie b a .] . Ś w ięty P iete r ci n ie b o o tw o rzy . k tó rą o tw ie ra św . że trz y je g o ż y c z e n ia b ę d ą sp e łn io n e. g ro c h u . T a m M a tk a B o sk a le n p rzę d ła . W isła 1 9 01 /5 1 5. b . b y z a b ra ła d u sz ę m a tk i p ię c io rg a d z ie c i d o n ie b a .d z ied z ic z k ą /k ró lo w ą ). skoczniem . n a w e t p o d ło g a i śc ia n y . w id z i c ie rp ien ia p o tę p ie ń có w .] W n ie b ie tra fiłe m ś w . W y c h o d z ą d o n ie g o k o le jn o : św . G d y z o b ac z y ła .. g d y z ie m ia b y ła je szc z e p u sta . . n ic lynkaj sie . a . b .P ie lg rz y m /ż o łn ie rz /k o w a l w p ie k ło i w n io b ie . K a t m ie c zy k iem w y w ija . K rz P B L n r 3 30 B .. g d zie c zy sta i szczęśliw a n a w ie k i z B o g ie m zo sta ła . w id zi b ra m ę n ie b iesk ą. M A A E 1908/288. lu b w re sz c ie (e ) w rz u c a fa rtu c h . b . i lo s . Ś w . 9 4 B . K rz P B L n r 4 7 0 A . Ś w ię c i sp u sz c za ją się p o p ro m ie n iac h sło ń c a n a z ie m ię . alb o te ż (d ) w rz u c a za b ra m ę n ieb ie sk ą w ó r sa m o c h w y t i k aż e m u się c h w y c ić . K rz P B L n r 2 4 7 0 . ta m . że d z iec io m je st d o b rze i c h c ia ła p o w ró c ić d o .] K ie d y m ju ż b y ł w o n e m n ie b ie .. .] C isz K ra k 1 6 5 . i za lu d . a św ię c i m u p o m a g a li. Z a k a żą ci ju ż n a św iecie żyć. A n d rz e jo w i z a b ra ć d o n ie b a m a tk ę k ilk o rg a d z ie ci. o w sa . P io tr i P a n Je z u s. o lin ie u k rę co n e j z p ia sk u C isz K ra k 2 4 7 p o w ie ść . c i z ab ie rają d u szę m atk i d o n ie b a .. P a w e ł.. k tó rz y sły sz ą c p ła c z d z ie c i. ja g e m za czo n p o w ró sło kręc ić z tych jęczm iennych p ló w i tak spuszczałem s i c z nieb a na ziem ie. P io tra i te n m n ie za p ro w a d ził d o la k ij k u p y p le w jęczm ien n ych . a . [Z z ia rn k a k o n o p i w y ra sta ro ślin a d o sa m e g o n ie b a . A ir to p o rw ó su o s i c ze rw a u o i ch u o p w p d d n a p ó u d o zio m ie . a d z ia d e k sp a d a n a z ie m ię] W isła 1 8 9 9 /3 8 5 -3 8 7 po w . .

mówi. [Król Łokietek chciał zmierzyć.. 109 A . aż zaczął przeklinać. Wisła 1895/75-76. Pieter. miała być okropnie duża waga. a. pół doby? Ji z tego czyśca.że jeszcze trzeba. o rosie z nieba. Ale aniołowie sie zbuntowali przeciwko Bogu i Pan Bóg ich Strącił do piekła. na ziemnie!" No i poszła ta dusza. Ze święty Michoł wojował sie z tymi złymi duchami. Tam dusza czekała. Sim Bery 94.Wojnę w niebie między aniołami i diabłami kończy św.. [Salomon chciał się dostać do nieba. bracie.Król mierzy odległość z ziemi do nieba. Bóg rzeki. . żeby po ziymi nie chodziły ji ludzi nie kusiły. glinianą figurkę wyobrażającą czło wieka]. 109 B .. 109 E . Piorun/grom z pogodnego nieba karze występek. na stróne tych grzechów.Spuść. a św.[Opowiadanie o śnie] Pudchodzi [dusza] du bramy [nieba]. Po pierwsze jo jest górnik. OPOWIEŚCI WIERZENIOWE 100 .: Krz PBL nr 800. 109 D . Wisła 1891/869. [Elżbieta modliła się.] / stanoł przed Panem Bogiem wszechmogoncym. Piotr i otworzył mu ta brama bardzo szeroko.] Naroz brama się otwarła i wyskoczył z niej Antek . to do nieba.od razu wyleczy za potarciem kroplą tej rosyll. i ten horab zwalili! [Po ś m i e r c i został świętym i poszedł do nieba.. święty Piotr udmyka mu bramy . a było pogodno i mroźno. Czy słyszycie te dzowny ojczyzny? To są (głosy) mojego (Śląska). pyta się w te słowa: ((Czy byłeś w raju)). bo nie oszukuje. 109 . [Bóg posyła św. pikę na dół. a dookoła morze i morze przez końca. a orzeł nazod z tobą zleci. myśli: „Jak do nieba to ja tu jeszcze i późni przyjdę!" Myśli: „Trza pójść z powrotem na tantyn świat. djebły przegrały i św. w niebie. Rozpętała się straszna burza. [Sw. Pado mu: .Panie.. Święty Pieter go wpuścił i widzi. dlaczego on taki biedny. no to idzie do nieba.. tam ważyli te grzechy. co ich narobił. teraz ma siedzieć na listeczku. bo tam z góry nie było nic słychać na ziemie i me wiedzieli. Wpuście kamrata do nieba.Jeden szewc. Klupie w te dźwierze niebieskie i otwiero mu Św. bo prawie przyszli i padają mu: . no tam nie wiem ile? Dobę. że już wtedy ni móg dali budować. proszę wchodzić . jakże zejdę. 104 . niebo się wnetki otwiera. skoro nadchodzi północ. około południa. zejdź nazad na ziemię! Król zaś na to: .. . Najpierw szed do czyjśca. Hajd Nie 243. że ten nieboszczyk się śmieje i śmieje.112 NIEBO .du nieba! Tylko tyn morderca i cudzołożnik pódzie du piekła. to by tu już w niebie nie było ani jednego mebla! Sim Bery 143... 107 . a.. c. W tej chwili też pękła ze strasznym hukiem ziemia i połknęła zamek razem z jego zoną. aż jej czas się skończy. a to wszystko idzie du nieba. a po drugiej stronie wszystkie grzechy. Bóg odpowiada. teraz . czeladzią i całym dobytkiem.Jakby jo miot być taki nogły. 1 było silne przypełnienie tamoj. b. Wracał i [okrutny] Sicińskt do domu. Piotr do nieba za różnemi interesami. Stef WarmOp 67. wszystkie słabości ludzkie . 103 . I zmienili ustawę. siednij se i odpocznij trochę. Piotr. Usłyszawszy tę odpowiedź chłop idzie po rozum do głowy i wypiera się. jeszcze pobaczył.Wiesz.nawet śmiertelne .. to co innego . podob. Sw. to były takie ... jak to tam je w piekle)).Ach. mając obsypane skrzydła iskrami. Sim Bery 157.Niebo chmurzy się [= znak gniewu Boga]. jakoby święty zostawił mu złote siodło. św. Juz był w miasteczku .: ZWAK 1883/38 Rychwaldek. budzą się..Roz jeden chory umarł i dostol si ę do nieba.] Ziemia to taka malutka sie mu wydala jak kępka trawy. Wziął więc orła. . powodując zamieszanie na zamku. Etnl 1989 Biłg 149. podob. [Pobożna dziewczyna rzuciła się rzeki. kiej nie widzę dobrze ziemi? . ZWAK 1883/111 od Małogoszczy. Michał ich wegnał do piekła. Michał wygna niem złych duchów do piekła. by się dowiedzieć. 105 . który uniósł go pod niebo. No ji jak ta waga przeważyła. Koguty ziemskie. że na ziemi złodziej kradnie pranie. Kiedyś to . [Ponieważ w piekle jest bardzo źle. rzuca w niego meblem. że skoro już raz byia w niebie i nie była z jego laski zadowolona.Sluchejcie anieli! To jest dlo mnie prawdziwo niebiańsko muzyka. ktoby jej uzbierał do flaszeczki i schował.] Wisła 1894/229. co robisz. Akurat na ten cas wypadła wojna w niebie między djeblami a janiołami. cobyś poszet do piekła. [Gdy szewc widzi. święci . a kogut rajski zaczyna piać. Kiedy bowiem nadszedł dzień ślubu. war.Dusza z czyśćca idzie do nieba przez złote drzwi. Zostaje ukarany za to trzyletnią pracą. więc mu noga odpadła. [Na tę wiadomość zbiegli się ludzie.] K 34 Chel 85-87 opow. ji to me tak. a Pam Bóg do niego mówi: «No i cóż? Widzisz! Chciałeś sie dostać do Nieba po wysokości i nic dostałeś sie.Salomon buduje wieżę. ze prosto ktoś szed do nieba. . podob K 7 Krak 5. 102 . coby po nim wliźć do Nieba. A to wszystko idzie . du czyśca. tak że wkrótce z zaniku mc zostało śladu. ale Pan Bóg poszed na sjmeer. byłeś? Odsiedziałeś tam już swoje? A górnik mu na to: Po lekku. to na trzeci dzień dusza miała zmartwychstać.. a diabeł piekło. Czyściec to było coś takiego jak przedpokój teraz. a w niebie to tam tyla śmiechu nie ma. . by nie być zmuszoną przez ojca poślubić księcia rozbójnika] Pan Bóg widocznie wysłuchał modlitwy. war. była wojna na ziymi ji na niebie. by dostać się do nieba. Bóg miał niebo.] Tak stal budować ogromnie wysoki horab. No ji jak z tego czyśca szła ta dusza do nieba. K 8 Krak 27. Ze teraz do nieba tylko nie pójdzie morderca i cudzołożnik. mimo polecenia Boga i nie zabiera duszy do nieba. usłyszawszy to pianie. jak daleko z ziemi do nieba. Tak budował cy murował już tak wysoko. .[Francek długo czekał przed bramą rajska.pado św...Człowiecze. Tak sie patrzy na ziemie. Przyszed du nieba.. a ci ludzie. 101 . zaczynają je otrzepywać i jeden na drugiego wołając. ale. Jak ta waga sie przechyliła na drugo stronę. zatrzymał się przed karczmą. która leczy ślepotę ZWAK 1881/212. Etnl 1989 Biłg 99-100. umarł i poszedł do nieba. przestraszonych zapowiedzią zbudowania klasztoru. wtedy Pam-Bóg zesłał wielki potop . chciałeś morę zgruntować i nie zgruntowałeś. co już było słychać hlos z Nieba.] K 34 Chel 84. wszystko szło.Głos z nieba informuje w śnie o niezwykłym lekarstwie. i aby konia popaść. Wisła 1891/870-871 gadka. Maryje i Pana Jezusa nie ma. a ze ten był z gliny i usknon juz na słońcu. jak tam człowiek umar. Jak w szternastym roku była wojna. podob. No.... dostali [zostali] na słońcu. i wolo na całe gardło: . Raz przejeżdżał przez wieś konno św. iskry spadają. TN Krasiczyn 1985. by nie zapomnieć o przekazaniu prośby chłopa.No i tak Francek się tam dostol. ANEGDOTY 108 . bo se poszli trochę pospacerować. który jej mówił: ((Teraz padać będzie rosa.okropnie duże złote drzwi. Wisła 1891/867-868. wydobywa się z niego z pomocą diabłów. Musiał ci nieboracek i ten djeboł rusać do samego piekła. pomimo pilnej pracy i przykładnego życia.. Etnl 1989 Biłg 148. niebo się zachmurzy-ło. bo taki chciał jeszcze koniecznie i tam zaznać. du piekła. b. to .dokumentacja 113 NIEBO dokumentacja nieba. że chłop jest biedny. Stef WarmOp 73.. te grzeszniki. po jednej stronie miała być ta dusza. co wszystkim trzewiki żelował. Piotr mu olwiero i pyto sie go: . ale tu mosz ryczkę. Wtedy odzywa się głos z nieba: . jak w niebie jest. a byl to pierwszy dzień Bożego Narodzenia. gdyż możny rycerz usiłował nakłonić ją do złych rzynów] Po tym wypadku pioruny z pogodnego nieba biły w zamek. zegnol jich do pieklą. Uozgniewdł się djeboł i kopnon jednego [tj. gdy z pogodnego nieba uderzył piorun i zabił go na miejscu. K 48 Ta-Rz 266. to jest balsam dlo moich uszu. a po drugie jo był 50 lot żonaty! .] Przyszedł też biedny chłop i prosił św.A w czyścu już.Chłop zdobywa złote siodło z nieba. i wraca do nieba. Najpierw. co podawać z dołu . zostawia mu złote siodło.Górnik poszoł prosto do barmy rajskiej i klupie w te ciężkie drzwierze. Piotra. Hajd Nie 131. Andrzeja po duszę matki dwojga niemowląt. Jak kto był grzeczny. Siostra usnęła i słyszała we śnie glos z nieba.O północy niebo otwiera się i pieje rajski kogut. panie święty.Powiedz 106 c.] a tu mu naroz Pon Jezus rękę trzymają. Andrzej lituje się nad dziećmi... aby się zapytał w niebie.Górnik/szewc/Ślązak/. to tam ta dusza szła do piekła.. 109 C .. W raju znajduje się ze złotemi piórami rajski kogut.

A duszyczki pobliskie uczepiły się jej ze wszystkich stron. z nieba do starych bab. Kazimierza Wlk. Niebo to jest zawieszone nad Ziemią na drucie i ma takie dury. ze suoniem sta skraca.] Sim ŚIOpol 89. Szyf MiW 152. dzie majestat boży to siódme piętro. Kup Pol 10 pow. Grodzisk Maz. Kup Pol 11 pow. Cisz Krak 278. 120 Ziemia jest okrągła. 111 — Niebo nagrodą dla nieszczęśnika. którą zabijał ludzi. trzeci zaś mówi. a tej nazwy uczono się z kolęd. jak japko. weź klucze i iobejrzyj co tam po drzwiach tłucze. 124 . war. No. [Kobieta.ale nie było długo uciechy. że dusza zmarłego brata. poza uubło-kami niebo. Zbrodniarz zmarł pod nią. że biedacy przybywają do nieba codziennie. Kup Pol 11 pow. i zaczęto ją wyciągać.pado Piotr . że to po nią aniołowie z nieba koszyk przysłali. Zycie nasze na tym tu padole jest tylko takim okresem przejściowym w drodze do nieba! .J.. niebo jes uuokrungue.po jakiemu ty się tak śmiejesz? . skądżeś ty.. diabeł wymawia to Panu Bogu.] Pałka puściła korzenie i rozkrzewiła się jako jabłoń.115 114________________________ NIEDO dokumentacja NIEUO dokumentacja mi duszo . i mech go pokrył. . Na ambonie roz w kościele jeden ksiądz zaczli kozanic o tym naszym życiu. uopiro sie uo ziemie. w ziemię i tam odbywać pokutę. b. męża zlej żony (ale nie dla d u r n i a ) .A dyć z tego. war. 121 B Niebo jest zawieszone na drucie. wychodzi święty Pieter z kluczami. [. 110 .: Szyf MiW 148. Brzesko. Przychodzi pod niebieską bramę i puka . Kup Pol 11 pow. Wisła 1895/313 opowiadanie. uune sie krynci i tak wisi w powietrzu.. z książy-cem. ukazujo gwiazdy ze wszystkiam. Pisoł. kuniec nieba popodpirany tychami. kto będzie miał najpiękniejszy sen. ten obiecuje mu niebo. czy chłopa. Niebo to je kula taka jak ziemia... Gdy zdrzemnęła się w kościele. Gdy przybysz opowiada. Kup Pol 10 pow. Kup Pol 13 pow. że zrobili to rabusie. Kup Pol 10 pow. w tym parasolu. ci wyrzucili go z p i e k l ą ] Zaś poszed do nieba i stuka do drzwi. skarżącego się na żonę sekutnicę. postanawiając chleb oddać temu. Kul Wiel 3/508. ze [niebo opiera się] na suupic. 115 — Spryciarz rzekomo przybyły z nieba wyłudza ubranie i konia / pieniądze dla zmarłych w niebie.. podob 121. podob. pow. przemieniła sie w białą jak śnieg gołębicę i poszła do nieba. Trzej podróżni mają tylko jeden bochenek chleba. niebo to jes uokrungle jak zimia. bogacze zaś bardzo rzadko Krz PBL nr 802. a. jeśli czas jakiś wytrzyma przy żonie zmarłego. niebo to się na jednym drągu obraca. Sim Dery 99.Pado cygan . nic dla durniów. podob. Piotr wyjaśnia mu. Piotrowi spuścić nitkę do piekła. podob. 123 Niebo się kręci. mówili. co światło zidać. ujrzał jabłoń.. [Gospodarz wioząc księdza chce go wypróbować i pogania konie. 121 A . które były bardzo pobożne. Niebo sie na obłokach spiero. A niebo nad ubloko jest. 112 . Jaz Spis 182. Pan Jezus dozwolił św. Kup Pol 10 pow. [Pachołek Matys. Zatrzymał się i kazał woźnicy zerwać jabłko. Kul Wiel 3/508.W niebie i w piekle chleb niepotrzebny. uważane było za tak zwane Kniebo empirejskien. ten parasol z tami wszystkiami ozdobami.N.. .. ziamia je okrągua ale nad ziamiom to jes parasol. Jabłka za dotknięciem zamieniły się w gołębie i wzbiły się w niebiosa..W żłobie leży" ... Niebo to jena kula. ozdoby różne. że wobec tego chleb im niepotrzebny i zjada go. Kup Pol 12 pow. motyw w powieściach: K 8 Krak 124. b. . Święty Piotr go sic pyta: chtó tam j c s ( t ) ? A ón po niemiecku odpowiada: ich (ja). Etnl 1989 Biłg 100. Ostrzeszów. K 8 Krak 233. [Kowal rozprawi! się z diabłami. Kul MiW 1/435. drugi o piekle. Widzialne sklepienie niebieskie nie było jednak uważane za jedyne.B. RELACJE POTOCZNE I ZAPISY WIERZEŃ 119 . 117 Św. Chełmno. Aleś przecie nie umar. to gwiazdy som.Dewotka chce być żywcem wzięta do nieba wozem lub koszem. której się uczepiła matka jego. że niebo jest dla nieszczęśliwych. K 14 Poz 250. Niebo gwiaździste. nie6o to jest taka kopulo i sic na cymś uopiera.. zobaczyła duży kosz. a między ziemia je powietrze. kolega. że go wybawił i przemienił sir. ze [niebo] tyckom podparte. że ón mówi: mnich.Św. Nojwyżej skrócimy ten okres przejściowy tu na ziemi. żeby nie spadło. że. i zatrzaskuje mu drzwi przed nosem. takie śtepno ['kij']. żech juz blisko od godziny tu w niebie. Bydgoszcz. Lubartów. a ten prędko postawił w niebie przy drzwiach kowadło i usiad na niem. ino z powrotem zaś na ta ziemia. Sim ŚIOpol 112. b. S.Niebo stoi na ziemi .Niebo stoi/opiera się na słupie/osi/gwoździu. to ten słup jest gdzie gziazda północna. mnicha) w niebie oburza się.. LEGENDY 118 Dusze ulatują do nieba w postaci gołębi. w białego jak śnieg gołębia i poszedł do nieba. W kilka lat po tym ksiądz przejeżdżał przez las. Mosz Kul 2/18 od Płocka. św. .] Szoł Matys dalej i zaszoł do nieba i klupie. wybrał się do nieba. Krz PBL nr 1164. Kup Pol 10 pow Mława.. któremu mierzlo sie żyć.Matka św.] .] Cisz Krak 163. Wisła 1895/330. a. niby że są pisane. Piotr wpuszcza do nieba kowala. Pisol on [chłop] czerwonym atramentem pisma na okrągło. a nad n i ą parasol/kopuła nieba. Olsztyn.z powrotem na dół. Pan Jezus godo: . a potem tu przyjdziesz. 122 . Nowy Targ. Końskie. że powodzi im się bardzo źle. Krz PBL nr 1516.. Sim Bery 243-244. pyta o swoich dwóch mężów.. Rawa Maz. 113 A . Ksiądz domyślił się. podob. Mosz Kul 2/19. a teroz to na uosi. doszła do wniosku. jakożeś ty przyszedł? . Nie wiedząc. 114 . Sim Gad 193.: Krz PDL nr 1482 113 B . nizy obłoki. Cisz Krak 68. ażeby się z nią także razem dostać do nieba.może po nitce wydostać się z piekła do nieba. ją wybawił. Niebo to je siedem piętrów. Niebo to na słupsie sie trzimo.. podob. Kur Opól 202.Piotrze.Niebo ma siedem pięter. podob. zimia nie śmi sie uobracać. I otworzył drzwi. ziamia to jena kula.Człowiek przechodzi z ziemi do nieba i z powrotem. c. Dziś mówio. Piotra . nadto war.. że wędrowiec przychodzi z nieba. Rypin. pado . a. nieba nicht me dojrzy. matka wyszła i podziękowała mu.A jakże .. Mąż złej żony dostaje się do nieba. Klucznik niebieski odpowiada mu. Następnie otworzył drugi piec. Nazajutrz jeden opowiada sen o niebie. I wlazech do tego nieba: . Kandydat następny oświadcza.. Kul MiW 435.Niebo to kula. bo niebo jest za uobłokamy. tylko słonko i cały firmament chodzi kolo zimi. to są gwiazdy.Bogacz witany w niebie z owacjami. LL 1961/4-6/86. toć ziemna sie ne mozie krenczicz. 116 . — Ale księżoszku! Nie boją się tak. jako najwyższe. Sim Gad 188. późni na suoniu. [r£obieta myśląc. Że zbrodniarz tu pokutował. śjal cały sie na kuli ziymski uopiero i uobraca sie. wetknąć palkę. podob. że już jest tak święta. iż był żonaty dwukrotnie i że druga żona gorsza była od pierwszej. pomyślała. obchodzi świat szukając nieba. Święty Piotr wpuszcza do nieba wdowca. kobieta daje ubranie dla jednego i konia dla drugiego. niebo sie uopira na kuli ziemski. 118 B [Ksiądz nakazuje złoczyńcy pójść do lasu. . . A święty Piotr rozumiał. Downi to mówili.Rad byś do nieba? . Kup Pol 10 pow. Krz PDL nr 1626. bo mię a n i o ł y złapały i mówią: Te. która latała po odpustach. czy tam innego zmarłego krewnego nie pódzie prędzej do nieba. na środku świata stoi taki wielgi słup i koło niego się obraca niebo.. podob. nie6o sie krenczi..: Krz PBL nr 804. idą więc spać o głodzie. K 17 Lub 208. musisz iść najpierwej na ziemi umrzyć. która się obraca. 70. [Jezus odsyła kowala. 118 A Janek otworzył pierwszy piec i ojciec mu serdecznie podziękował. Kie sie zestarzał [Sobek] i omierzło go życie na ziemi. Kup Pol 12 pow.nie przystało nic.] A księżoszek wystraszeni . Piotr ma klucze do drzwi niebieskich. a oni tnie łam na dole jeszcze operują. a ten ma taki gwóźdź. aż sie na jego grobie nic położy tako to a tako kupka pieniędzy. Rypin.. sie uobraca i niebo tyź. a na niej dwa gołębie. Kup Pol 11 pow. Biedak widząc owacyjne powitanie bogacza (pana. ze ziemia wiśsi.. że Pan Bóg po nią wóz z nieba przyśle.

świecie ziemski. jak się łyska. znajduje się przed rzeką z mostem. którzy grając na trąbach. kiedy otwiera się niebo.] Wit Baj 79. co jaka dusza uświęcona wchodzi do nieba.. księżyc i gwiazdy wszelkie. po dywanach. Ze nic człowiekowi nie potrzeba tam.Niebo otwiera się w dni świąteczne i w pogodne noce. nadto: K 14 Poz 195. mieszka Bóg. Udz Krak 91-92. otwiera tymi złotymi kluczami i jak sie już wejdzie za tą bramę. Mało kto ze śmiertelnych jest godnym być nawet od razu w raju. Archanioł Gabryjel tam ze złotym mieczem. ta zawsze anioł jednego diabła zabija. K 7 Krak 4. ZWAK 1886/107. W niebie panuje nadzwyczajna jasność: dowodem tego błyskawice. MAAE 1908/132. niebo się otwiera i jest w cząstce widziane z ziemi. dopieroż apostołowie. b. Niebo wyobraża sobie lud jako ogromny ogród. Nad wszystkiemi chórami aniołów jest tron. Wisła 1891/628. a. stoi ten anioł. Mozę było tak otwarte ze 3 kwadranse. któremi najwięcej grzeszyły.. wzywają dusze na sąd. obłoki są dane. najstarszy apostoł. bądź wrota do piekła. Karczmarczyk] Ad Złote 91.. Kai Lim 16. Tam sie wchodzi . podob. a. / żeby napoić / i ciepło dać / temu. [Do nieba] jest piękna złocista brama. gdzie znaleźć można bądź bramę do nieba. gdzieś za chmurami. 128 D . Dusze sprawiedliwe stawia Pan Bóg po prawej stronie. b. Wisła 1893/112. tajemniczy czarny bór. W błękitnym niebie. jest zbudowany z pereł. ale to tylko tak delikatnie.Ziemia pije łzy nieba. i tylko wtedy./ pijesz Izy. Wisła 1900/464. bo już z raju widać paląc niebieski. niebo sie otwiera. Mówio. a dwa razy na powódź. Kiedy się błyska. ty będziesz dla duchów schodami do nieba'. a w ręku ma berło i kulę świata. pochodzące od blasku. otwierające się podczas burzy. ogromny. ZWAK 1889/161. 125. dobrze więc oddać mu się w opiekę. jak się czasem pogniewają. Ze on ma te klucze i otwiera tą bramę jak sie wchodzi. I wteneds. . Gdy niebo płacze . To ludzi mówio. Pana Boga na tronie. 134 . 197 i in. Błyskawica to moment. o. a Bóg patrzy na świat z wysokości. z niego biorące światło. to dostanie. której św. 127 . / gdy słońce grzeje .Niebo to łąka. które blask nieba zakrywają.[Ody się na niebie wieczorem w dzień pogodny pojawia jasność. to w pogodne noce widzi niebo otwarte. MAAE 1908/132. dopiero tam decyduje. Piotr i Paweł pilnują. ale udaje się to tylko temu. 128 A . Wisła 1900/464. [M. to aniołowie wylatują z mieszkania Pana Boga i patrzą na świat. Gdzieniegdzie spotyka się jeszcze na tym terenie (Ostródzkie. Wisła 1890/105. Sitkowski] Ad Złote 238.116 NIEOO .Stroma droga do nieba. Każda planeta ma swoje kryształowe niebo. jest do niego 7 bram. 129 Ziemia . Piotr święty.schodami do nieba. zostają one już w niebie i żyją w wiecznej szczęśliwości. K 7 Krak 22. 132 . Bóg światła rzekł do niej: „Ziemio. TN Krasiczyn 1985. Błyskawica raz jak błyśnie. PISANA POEZJA CHŁOPSKA 135 . 128 B . dyjamentów. niezmieniających się gromadach gwiazd mówią. pięknie tam jest. tak jak niegdyś sobie wyobrażali pierwsi rodzice na przykład ten raj. Trójcy. każdy z innego kraju. gościńce szerokie. to się niebo otwiera. a potem tak trzaslo.. Jeżeli kto idąc wieczorem. Szyf MiW 156. Wisła 1904/79.. natomiast do piekła jest gładka i aksamitem wymoszczona. czyli że aniołowie strzelają do siebie. TN Krasiczyn 1985. Zarazem istniało wierzenie. K 7 Krak 21.Św. Grodź Łęcz 43. kto urodził się w niedzielę w samo południe. po którym odbywa swoje wędrówki... Kiedy ziemia stworzona dorosła przed próg nieba. w górze. b. Pałac niebieski. otoczonym zewsząd i podnoszonym przez zastępy anielskie. kwiaty piękne . wyścielona. . to tam pięknie wyścielone jest. Tam [w niebie] jest raj.. O stałych. trzyma złote klucze od nieba. tylko trza klęknąć gdziebądź i mo- dhć się. 126 . ie tam przy tej bramie [do nieba] Św. podob. Wisła 1896/142. Szczycieńskie) archaiczne wierzenia o otwieraniu się nieba .a. którą do raju wstępują dusze z czyśca.błyskawica ma więc być światłem z nieba wiedzianym przez ludzi. 130 Na krańcu ziemi jest brama do nieba / wrota do piekła. Po wysokiej drabinie można dostać się do nieba za pomocą kija z odroślą. i jest tam także bardzo wąska droga trudna do przebycia. [W. Kul Wiel 3/520. i wtedy niebo się otwiera. ujrzy w jasnych obłokach otwarte niebo (zorza północna). Bohater baśni [wielkopolskiej] idzie na kraniec ziemi przez daleki. Pan Bóg siedzi na tronie. jakby jakie gołąbki..Niebo się otwiera. K 17 Lub 143. Wisła 1900/465. K 7 Krak 21-22. Pałac niebieski. gdzie Chrystus kona. c. to jest pięknie. bo w tej właśnie chwili nowy święty. b. gdzie kogo wprowadzić. 128 C . a w piekle poprzywiązywane są do słupków ognistych za te części ciała. za nim na pierwszym chórze czterech ewangielistów z księgami. Piotr siedzi i rzudzi tam. TN Zaleś 1991. do którego wstąpił napowrót Pan Jezus. najważniejsza Abrachamska.. że jakaś kara. że błyskawica to już otwiera sie niebo. na każdym z chórów są inni anieli.' to tak skrzyplo mocno . Pan Bóg jest bardzo sprawiedliwy i gdy jaki człowiek dobrze i uczciwie żyje. zasiada Bóg Ojciec na przepysznym tronie. hdyby chto Boga o co prosiuł. a. przy nim obraz i dwie świece zapalone. dusze potępione odpędza Bóg od siebie i natychmiast wpadają w czeluście piekielne. chmury. . W noc świętojańską niebo trzykroć otwiera się i z wielką szybkością się zamyka. po których biegły drogi Słońca i Księżyca. Ze piękne kwiaty. i na nim siedzi Pan Bóg w trzech Osobach. Jak jest burza.dokumentacja Poniżej tego nieba miało być sześć innych.Za złocistą bramą nieba jest raj. aby zbierać siano. to zaczynają się bić skrzydełkami.. Bóg Ojciec trzyma na kolanach Najświętszą Panienkę niepokalaną Bożą Rodzicielkę. ze do nieba prowadzi bardzo stroma i ciernista droga. a jak trzaśnie. 133 . TN Krasiczyn 1985. W astronomii ludowej . Starzy ludzie mówili. K 7 Krak 22. Dopiero za tym borem dochodzi do miejsca. dróżki. Wisła 1890/105. co wrosło / w ciebie korzeniem. 136 . furman zajeżdża z wozem po nie i zwozi je na posłanie maleńkiemu Panu Jezusowi na Boże Narodzenie. na których umieszczeni są sami Święci Pańscy. kryształowycli sklepień niebieskich. to znak na suszę.Na rozstaju dróg. obsadzony najcudowniejszymi drzewami i najwonniejszemi zasiany zioly. że w momencie tym można w niebie zobaczyć aniołów.Niebo to ogród. owoce. Blask tego pałacu przewyższa słońce. i są do niego bramy. rubinów i najszacowniejszych kosztowności. w pogodne noce. Kamienna. / niebo przygarnia ziemię w ramiona i dary składa Chlebarodzicy / ogromnym wieńcem z ziół i pszenicy. że kosiarze koszą niebieską łąkę. gładka do piekła. Zło jest bardzo wygodne. TN Cholowice 1985. niech nikaj nie idzie dopokąd to widzenie będzie. b. jaki rzuca niebo. kiedy się błyska. Jego zabudowania jest 600 000 mil długi i szeroki. Niebo jest to ogromny pałac. ale ponieważ nie wolno ludziom widzieć. zbudowany z samych djamentów i drogich kamieni. U stóp Trójcy Przenajświętszej są rozpostarte w kształcie gradusów siedem chórów./ chwytasz promienie. baby idą za niemi. jak sie niebo otworzyło. skowronkowi wolno zaglądać do otwartego nieba. wszystko jest. każdy ze swym godłem. zahaczając nim o drzwi do niebios. Wisła 1891/627. Niebo najpierw jest złożone z chmur. MAAE 1908/124. został przyjęty do jednego ze 7 wspomnionych chórów. TN Cholowice 1985. Każdego razu. jasność wielka jest. W środku niebieskiego pałacu. W nocy jasność wielgd. Wówczas można wyprosić różne laski od Pana Boga. W niebie jest pełno okien na cały świat. którymi z nieba wstępują w raj święci lub aniołowie. Piotr ma klucze do nieba/bramy niebieskiej.dokumentacja ______________________________ 117 NIEDO . Kai Lim 31. K 7 Krak 22. za chmurami jest dziewięć chórów. Kul Wiel 3/508. i nawet nie mogliby znieść jego jasności przedwiecznej.Niebo to pałac. gdy pioruny błyskają o tejże samej porze. piękne sady pachnące i cudowna muzyka. Niebo otwiera się w dzień św. a. otoczony aniołami. Dusze w niebie „kwiatki zbierajo i śpiwajo".. natomiast dobro jest uciążliwe. chwyta promienie słońca. 131 . dawniej mówiono.Orzmoty i pioruny oznaczają w niebie wojnę.

148 . Stanisława Niebrzegowska W polskiej kulturze ludowej słońce jest przede wszystkim źródłem światła i samym światłem oraz źródłem ciepła. / O czym pisać dalej jeszcze? / Może święty Piotr się myli. 'miejsce nasłonecznione': Derywaty. 8. 8. Synonimy.. Rozmowy ze słońcem. sennik.. / Zbladła Kasjopeja / zakurzył się Wielki Wóz / stary Mars przyćmił / czerwoną lampę swej twarzy. 1993. / .stado turnic rozbiega się tłumnie.Jesteś matką wielką. Bibliografia. choć (w folklorze wschodniej Polski) bywa też symbolem panny młodej. Słońce a wąż. Kategorie pokrewne. Opozycje. ŚWIAT. Iść trzeba!)) / Zabiorę duszę i pójdę . Opozycje. nr 4. przez legiony około I wieku po Chr. oko. BIBLIOGRAFIA: B a r t m i ń s k i Jerzy. / Przede mną . Maurer] Wer Ojcz 230. literatura. Marka Graszewicza i Jacka Kolbuszewskiego. „Regiony". jasne jak słońce. 143 .. [W. Jako centralny punkt nieba staje się jego symbolem (przysł. Chojnowski] Szcz Ant 249. Kolekcje. Jest żywe: wstaje i zachodzi. nieśmiertelności. -►CHMURA. / i Bóg stwórca kim jesteś cicho mnie zapyta / . Daje życie przyrodzie i szczęście człowiekowi.zawołam . Przysłowia. / ściany . / by nie było tak do końca. Wygląd Właściwości. licznie zachowane są ślady religijnego kultu słońca. Karczmarczyk] Szcz Ant 401. LSE 1984/139-156. W religii solarnej słońce było uznawane za „rozum świata". Właściwości Czas 3. 747-748. [S Barański] Ad Z ł o t e 7. Pieśni historyczne. Przeżycia. Opozycje. Prace ofiarowane Czesławowi Hernasowi w sześćdziesieciolecie urodzin i czterdziestolecie pracy naukowej. pogromca byka). u mamy?!)) «Ja chciałem do nieba / . Herd Lek 103. 4. tzn. gdzie z mlecznej drogi . Pieśni zaduszkowe. Pieśni weselne.Lubię zdrożony usiąść na Rysów kolumnie. górą. Pwt 1.do nieba. Relacje potoczne i zapisy wierzeń. 146 . Wielkanoc. 138 . [M S. Pieśni miłosne.Deszcz jak perły / Leci z nieboskłonu / Milczący cichy / Nie / Słychać słowa / Co w szelest zakute / Błyskawica rozdarła / Niebo na dwie polowy / Usłyszałem pólnutę / Trzasku pioruna / . Gra słońca. Przyśpiewki żartobliwe.Ledwo brzask ranny / Świtem się zaróżowił / I wytoczył na rolę nieba / Ognistą kulę słońca. Pisana poezja chłopska. Kuchta] Szcz Ant 450. Ludowe zaświaty. znakiem pełni (fraz.Gdy śmierć mi rzeknie: ({Zbieraj się. / Na rozłożystym talerzu widnokręgu. GWIAZDY. Giey Mit 44-76. i będą aniołowie przy blasku swych mieczy / w małych na głowach wiankach z niebieskiego ziela / oglądać moją radość . słońce wolności).Rozświeciły się srebrem gwiazdy / na slupach ulicznych / z nieboskłonu / z czarnego sklepienia nieba / zeszły do naszych mieszkań / odlegle mrugające światy / i rozbłysły księżycami. gdzie czczono je pod postacią boga Ra (jego symbolami były: barka. Ludowa wizja kosmosu w gminie Głuchów.Sufit . KSIĘŻYC. 'największe światło na niebie': Nazwy. 139 . 140 . We w c z e s n y c h kulturach słońce było czczone jako kosmiczna moc dająca światło ForSym 92-93 i życiodajne ciepło Herd Lek 146. Kolędy bożonarodzeniowe i noworoczne. Kup Pol 10-17. św. ściśle łączona z ogniem. Eksplikncja: 1. Dokumentacja: Zagadki. 145 . 5-11 mimo oficjalnych zakazów por.Dzień marcowy tak ponury. Przepowiednie. IvTop Slav 100-109. przypadają na okresy przesileń słońca Stom sioń 77-78. i: « Czego. 142 . 21-35. Wort HofT 4/3-16./ szczeliny pękniętego nieba . Wszystkich Świętych. Bajki. Działania sprawcze. SŁOŃCE. [S. 141 . Wokół ludowego pojmowania lodu świata.. 2.. Słońce jako symbol. SŁOŃCE Wstęp. Kolekcje. Jest przede wszystkim jasne (fraz. / W podziurawionym gwiazdami niebie. Grecji (Helios jeżdżący po niebie w rydwanie zaprzężonym w białe rumaki). gra i tańczy w wielkie święta. Zamówienia. Słońce jako postać żywa. Kolekcje.młode topole biegną rzędem / razem ź' szerokim gościńcem w dal / na błękitnej kopule nieba / kościelna wieża błyszczy jak stal [A. Miejsce akcji.. zaklęcia i rymowanki dziecięce. Ulegali kultowi Słońca Izraelici por 2 Kri 23. Baśnie. / Pod i nad nami. pod red.lubię chodzić na łąki złote / w wieczory jasne / .kiedy po śmierci do bram nieba zakołaczę. Kup WiM 8. Peru Kop SSym 387-388. Warszawa 1988. W Indiach od czasów wedyjskich słońce i światło uznawano za epifanie bytu. Świecenie. Pieśni zawodowe. grzeje i pali jak ogień. ruch słońca wzorem dla działań ludzi. z perskiej religii Mitry./ to cztery strony świata. folklor. Pocek] Wer Ojcz 124. Pieśni dziadowskie. /jakby były w niebie dziury. Persji (bóg słońca Mitra. Opozycje. [K.118 NIEBO . / Obecna jesteś. 'pogoda słoneczna': Derywaty. uznawana za boga czy raczej tylko za zewnętrzny objaw ponadziemskiej mocy Lur Slow 217. jaśnieć jak słońce). Słońce jako obiekt czci Charakterystyka czasoprzestrzenna.dokumentacja 137 . N i e w i a d o m s k a Maria. Małek] Szcz Ant 524. ZORZA Jerzy Bartmiński. chodzi kołem. Kulty solarne znane są też z Meksyku. sokół i skarabeusz).. S u l i m a Roch. TĘCZA. 26-44. jest równocześnie czynnikiem organizującym czas i przestrzeń oraz regulatorem zachowań: jego ruch po niebie wyznacza pory dnia.19. De Vries Dic 245. Modlitwy i modlitewki. Pieśni żartobliwe. Pieśni sieroce. [w:] Kultura.o panie!)) / Piotr spojrzy ponuro i warknie: ((Podanie!)). Piwowarczyk] Szcz Ant 629. Wic nowego pod słońcem). / Nad głową namiot nieba błękitny wysoko. herosa El Sac 163. Mosz Kul 2/433-454. Jest wiązane z męskością. Pieśni wielkopostne i wielkanocne. / Wzrok swój nareszcie poić przestrzenią szeroką. / inne dzwiery nam uchyli. Tworzy wzorzec dla działań obrzędowych (ruch za słońcem). 147 . 'jasność i ciepło': Derywaty. słońca. Chramęga] Szcz Ant 260. Jana. / Niecałą godzinę postoję u bramy / I święty Piotr wyjdzie. Boże Narodzenie.sieją tylko śniegi. ducha. Znów trzasnął piorun / Niebo związał łańcuchem / I myśli odeszły / Jak cienie głuche. Symbole słońca. jest mu miłe. Do Rzymu kult słońca przyniesiony został ze wschodu. 144 . deszcze . tarcza z wężem. [F. Pochodzenie. Pieśni żniwne i dożynkowe Przemowy weselne. [J. Gamlv Ind 667-668.z ziarnami żyta w oczach / z jasnym słońcem u ramion / chodzi wśród pól siewnoczas / całując ziemię zoraną / niekiedy idzie miedzą ostrzega cicho siewcę / że zachmurzone niebo / rychło zapłacze deszczem [J. Ruch. 96-106./ wieczność kapie Poc Poez 197. Duf STB 536-541. a położenie .. Przepowiednie. główne święta doroczne. [W./ to nieba kopuła. Ekwiwalencje. Kop SSym 251-253. Charakter solarny ma ludowo-chrześcijański kalendarz. znany był też w Babilonii (bóg słońca Szamasz). Kop SMit 747-748. przeżywa radość i smutek..strony świata i pory roku. Pochodzenie. ogromną. choć Rzymianie mieli i wcześniej boga słońca . Kategoryzacje. Pieśni maryjne. mocy rozrodczej El His 1/172. Duf SNT 422-423. Kult słońca był zwłaszcza żywy w religii egipskiej.radość małych dzieci / i wielkie moje grzechy grzechy lucyfera Poc Poez 154. Kolo słoneczne. / rzuci promyk światła. Łow Rei 31-56. Chev Dic 2/31-37. Magdziak] Wer Ojcz 140. Niebo się wstydzi.

wyrażające pozytywne nastawienie emocjonalne wobec słońca: słoneczko. W pieśniach i przemowach obrzędowych na wschodzie Polski do S. czynią pokłon. ft S. i księżyc) nie należy siać pszenicy. Dlatego podobnie jak poganie. słonuszko. pogranicze Kieleckiego i Lubelszczyzny) i słonio (sporad. witają Jezusa 42. dla której charakterystyczne jest łączenie znaczeń 'słońca'. z ł o t e 135. 139 . w sensie wartościującym jasne jak słońce czyli 'dobre' są: chłeb powszedni Ad Złote 248.0. S. ZWAK 1879/60. W tradycji s t a r o s ł o w i a ń s k i e j ze słońcem był związany Swarog. x W języku polskim przypisuje się wyrazowi słońce kilka znaczeń blisko z sobą powiązanych: obok podstawowego (i ) 'największe światło niebieskie' także pochodne: (2) 'jasność i ciepło pochodzące od największego światła na niebie'. ciepło : zimno . iskra niebieska 142. chłeb weselny K 39 Pom 79. które widzi Wszystko Lud 1896/326. słoniczko. robić coś o słońcu 'przy świetle dziennym'. księżycem i g w i a z d a m i ozdobił Bóg niebo 60. jest r ó ż a n e o --wschodzie.). : lódChoćbyś serce miała 1 z lodu zimnego. dwóch braci 141. Sad Podh 42. deminutiwum słończę 'młode słońce' ma przedłużenie w śląskiej nazwie pieczywa świętojańskiego . n i e t o p e r z 18. Podstawowa cecha: jasność np 39. S. podobnie czynili katechumeni w praktykach staroliturgicznych składając przyrzeczenie przy chrzcie For Sym 95. co odpowiada tradycji indoeuropejskiej. słonyszko. czwarte wyróżnione przez nas znaczenie ma status ogólniejszy. w pieśniach religijnych świecą Matce Boskiej 108B.1 1"R. / na słońcu są plamy 16. z księżycem służą Dzieciątku 43. do księżyca pana młodego Drab Pódl 38. W pieśni weselnej u S. korowaj TN Strupin Duży 1966. chcą uczcić święto wielkanocne 47. światłość 132 . «-* S. świętowano dzień 25 grudnia jako Dir.) wiązany ze starosłowiańską nazwą boga słońca.Dalej ku słońcu. Tobie świeci słońce.s natifitatis Solis tnvicłi dzień narodzin niezwyciężonego Słońca. podczas gdy księżyc z nocą. oko Boga. + S. S. 15. war.. a księżyc czart (z kawałka ukradzionego S. Licznie występują żywe zdrobnienia. w kolędach S. Jeśli na niebie są równocześnie dxva światła (S. zamówienia 32-34. Matka Boska jaśniejsza niż S.: Lud 1896/327. dziwują się piękności Jezusa. Giey Mit 131. wschodem. Hol Wes 20 i 80.podobnie jak księżyc. Pan Jezus TN Rachanie 1978. i księżyc postanowiła dla chwały Pana Jezusa Matka Boska K 7 Krak 29 i jest ona władna przedłużać jego świecenie 69. słońce' niekiedy bywa (Rozwadowski i in. w pieśniach są przedstawiane jako rodzina żołnierza 105. nadto na tle obrazu nieba jako pałacu Boga jako: otwór w niebie (gwiazdy są otworami mniejszymi) Mosz Kul 2/17. 98. Lud 1901/288. anioł Kot Zn 152. zachodem. S. których siostrami we współczesnej poezji chłopskiej są gwiazdy 141. gdzie nie świeci S. . płynie woda z niego K 44 Gór 380. zdobią Matkę Bożą 42. świat 111 oraz Matkę Boską 106.S. porównuje się pannę młodą. 20.jak w okno) ściśle odpowiada wyrazom łac. światłość od Boga dana 131. promień od nieba Etnl 1989 Bilg 100. i księżyca bywał święty kowwaj 67. okno nieba Lud 1896/326. S. tworzy kolekcje z ciałami niebieskimi. Końskie i Tomaszów Lub.słończęta z materiałów SGP PAN. zob. 'światła' i 'nieba' Gamlv Ind 684. 78. W bajce poznańskiej demoniczny starzec chce je (przypisane do trzech panien) uwięzić w podziemiu 115. ® B a r w a .I niig 100. w pieśni S.cksplikacja cksplikacja 121 (Sol Indiges) w swoim panteonie. Przez chmur tumany. i nie dochodzi księżyc 34. gwiazdy. słoniszko.) K 42 Maz 362. : mróz. pochodzi od Boga. a nawet słoniątko. helios. wodą i śmiercią lvTop siav 137. zob. Respektujemy w naszej prezentacji stereotypu słońca te rozróżnienia. jak słońce zagrzeje.Komuś słonko piyknie świeci. ustanawiając na ten właśnie dzień święto Bożego Narodzenia. słoneńko. jest ujmowane (kategoryzowane) jako światło powsz . kula ognista 1. Giey Mit 127-137. i. : z i m n a w o d a 92.dla ozdoby nieba i ziemi 60.wedle wierzenia kosmogonicznego z Ziemi Dobrzyńskiej S. powszechnie używane epitety: b i a ł e np. podob. oraz opozycje szczegółowe: Bóg : diabeł . sol. zachodnia Wielkopolska) oraz słoneńko (Lubelszczyzna. niebo. 138. g w i a z d y 2. Etymologicznie wyraz polski słońce (z sufiksem -cejak w serce i poprzedzającym go sufiksalnym -n . w przysl. Jako kamienie rzucane z proc! Szew Niech 93. używane tylko w poezji Bart jęz 160-162). ZWAK 1878/126. słoneszko. (3) miejsce nasłonecznione' oraz (4) 'pogoda słoneczna'. a także w postaci zwykle już zneutralizowanego zdrobnienia słonko. a poprzez stind.: K 6 Krak 145.. położyć coś w słońcu albo na słońcu 'na miejscu nasłonecznionym'. Wczesny Kościół c h r z e ś c i j a ń s k i zasymilował ten kult i nadał mu nowy własny sens. Powszechnie używane porównanie sfraz.nazwa ognia rytualnego) oraz Dadźbóg Mosz Kul 2/507. zwarty i ograniczony geograficznie zasięg ma słonyszko (Kaszuby. 39. 17.k 1.S. : c h m u r y . ogniem i życiem. Wedle nawiązujących do Bib lii przemów weselnych S. Na wschód. że coś jest j a s n e jak słońce 'oczywiste'. ż ó ł t e np wisia 1891/628. podob. svar i awest. W B i b l i i określa się bowiem Chrystusa jako „Słońce sprawiedliwości" Mt 3. Wg przekazu z Krakowskiego S. pierwsi chrześcijanie modląc się zwracali się w kierunku słońca. wchodzi w opozycję ogólną życie : śmierć. S. to podarek boży 102. chwalą Boga. jasność : ciemność (dzień : noc) . S. blljła złota Wisła 1893/113. były orientowane świątynie i groby chrześcijańskie. rzadziej jako ogień l u b ognisko K 34 chel 254. litew. stworzył Bóg.. : k s i ę ż y c 2. Kup Pol 17-24 i mapa 2.12U SŁOŃCE SŁOŃCE . mgła . bóg nieba i ognia (stąd dalej Swarożyc . słonychno. dla mnie tylko mgła i mróz Stoin Żyw 365. : sowa. słoniuszczko. sdule. W zamówieniach choroby odsyła się w miejsca. bo nają one wyraźne utrwalenie językowe w postaci wyspecjalizowanych wyrażeń przyimkowych: chodzić za słońcem 'zgodnie z ruchem światła na niebie'.podobnie jak cały oświat: S. Stpol. Lud 1896/326. 78. plamy . i k s i ę ż y c traktuje się jako parę ludzi: męża i żonę [-om Baj 73. 24-29. 'największe światło na niebie' = Nazwa sionce (na Kaszubach i pograniczu polsko-czeskim i słowackim także slońco) pojawia się w gwarach również w wariancie bez przyrostka: słonic (północny Śląsk. 40. S. lnu i tatarki 'gryki' 130. sńvar 'blask. 67. 54. : r o s a 2. ku słońcu. księżyc i deszcz to Trzej Królowie 45. W folklorze słowiańskim słońce tworzy szereg 'mitologiczny z dniem. 1. opiera się na znaczeniach szczegółowszych. Wisła 1916/137. grec. war. niebem. mnie [sierocie] go chmura słoni K 6 Krak 450. 101. Suiaroga i bóstwa Ognia Swarożyca Vas ES 3/570. IvTop siav 133-137. i ciała niebieskie przywoływano na pomoc przy zamawianiu chorób 38. ziemią.

panna młoda piękna jak S. A słonko zawdy będzie Wisła 1904/104. przybiera wedle wierzeń różne barwy: niebieską. kuli. W bajkach S.wyróżniana jest matka słońcowa Dzik Klech 63 . Wisła 1902/361. leży 14.eksplikacja c z e r w o n e (gdy ćmi się i choruje) ZWAK 1892/254 o -^zachodzie. kołem słoneczko chodzi. aby ściana frontowa biegła od wschodu na zachód Kai Lim 18. wesele idzie lub jedzie za słońcem. W zagadce: Maluśkie. mietlę Gaj Rozw 98. magicznym okadzaniu koszary na Podhalu Baz Tatr 170 i 179. w i e c z n e : Ziemia po naszetn pokoleniu będzie sie palić. za które zachodzi S. kupowania bydła K 49 Sa-Kr 100. K 51 Sa-Kr 17. ■ Ruch. K 17 Lub 217. Ułan Majorat 1984. Trójcą K 48 Ta-Rz 258.wygląda (i zachowuje) się jak człowiek. wytacza się z morza Nec Kasz 131.w zagadce 6. obraca się cztery razy w roku. Ncc Kasz 131. np. O Podstawowe właściwości S. p i ę k n e . Jest mężczyzną. żonę Lom Daj 73. Ruch S.dlatego w nocy nie świeci ZWAK 1878/126. . 95B. W morzu S. o zachodzie S. tak jak słońce chodzi. W pieśni S. Kur Opól 119. w wierszu współczesnego poety ludowego: brzask wytoczył na rolę nieba ognistą kulę słońca Szcz Ant 450. za chmurę 74b. za c h ó d zi powsz. p o w r a c a j ą c e 85. twarz wychyla z chmury Pig wyb 66 itp. nasa młoda do ślubu jadzie 61. jeździ po niebie i po morzach wozem zaprzężonym w chmury. lubelskich 121. za las 50. Lud 1896/160. kolejnym dzieciom jak słońce szło Red. u złotych zórz. gdy następuje przełom z większego dnia na mniejszy. S. Wisła 1892/650. mazowieckich 120B. Jest ozdobą całego świata 13. w przem. k r w a w e Kot Rzesz 358. nawiązują jego dwa archaiczne symbole. szatach Sim Gślask 17. Każdego dnia na pół godziny przed zachodem słońce s p o c z y w a . Do wyglądu S. boże: Zapłakojcie. stanowi wyjściowy człon paraleli w pieśniach obrzędowych: Kołem.. jest ściągane z nieba za pomocą bosaków. złote zorze. suknia jak słońce K 3 Kuj 130. Ej kołem. nazywane w zagadce warkoczami 9. W określone święta S. za górę. W pieśniach: Spuszcza głowę świr Pies 421. m i / e . są orientowane działania weselników 68. W przysł. k o ł e m . podobnie o ubraniu K 42 Maz 494. funkcja symbolizowania życia) oraz wąż (który przypomina promień). za gaj. w wodach pływa HR. jest antropomorfizowane. zwierząt i przedmiotów Baz Tatr 84. za wysoką wieżą 52. któraś go nosiła. czerwoną. 98. Kierunek za s ł o ń c e m należy zachować przy niektórych pracach gospodarskich. Plamy. 120A . Miejsca. Na Wielkanoc o --wschodzie można na S. a na tym polu zbożyczko rodzi 51. Bieży ze wschodu na zachód Etnl 1989 Bilg 100. zieloną i żółtą przed św. pogrzebowej: Dziękuję ci ziemio święta. Kierunku za słońcem przestrzegają też w trakcie magicznego okadzania ziołami osób. ws t aje i zbiera rosę. Mosz Kul 2/21. Ruch s ł o ń c a w z o r e m d l a d z i a ł a n i a ludzi. podob.. k ą p i e się w rosie stoin żyw 449. W baśniach i opowiadaniach wierzeniowych . aby „wszystko tak jak słońce szło do góry" K 51 Sa-Kr 73. LL 1975/4-5/45. oraz miłosnych 77. po których święci schodzą na ziemię 125.123 122 SŁOŃCE SŁOŃCE . ma promienie gorące 142..ma siostrę 110. któraś mu ducha w pragnieniu wskrzeszała K 10 Poz 220. K 43 śi 24. okrągluśkte. w krąg. tj. poza wskazanymi wyżej ( j a s n e . ■ Gra s ł o ń c a. Sarzyna 1984. słońce nie ma początku ani końca. każdego ranka słońce wschodząc wynurza się z morza. por. Ulan Majorat 1992.. Ze świętym Mikołajem słońce na zachodzie staje Stom sioń 79. jego zmiany w kostrzebę. podob. ma rodziców ZWAK 1887/3 . śliczna jak słońce Kur Opól 119. zieloną i żółtą na św. po niebie. c h o d z i s pa ć za górę. poznańskich K 15 Poz 222. c z y s t e : gwiazdy są czyste jak słońce K 17 Lub 71. Kierunek na opak. ku górze jest naśladowany w wiosennych praktykach ochronnych. f a l u j e : To moje serduszko za tobą bonuje. któreś go ogrzewało. a co wieczór zanurza w nim Wisła 1893/114. dziękuje ci słońce święte.VI). W niektóre dni w roku . inaczej mogło dojść do „sprzeciwienia się" zboża. wykonywanych rano. Sama obecność słońca jest wzorem i gwarantem miłości 100. TN Łazory 1984. S. I ty. c i e p l e ) mają w dużym stopniu charakter jawnie wartościujący: ś w i ę t e . S. b i e g n i e i zarazem stoi 7. określana jako ruch górą. 59-60. Dziyń czy dwa dni. ma k s z t a ł t koła. Słońce w koronie: Niezmierne wesele Narodził się Jezus W przenajświętszym ciele ZWAK 1878/18. Agaty Etnl 1989 Bilg 133. dziękuję ci wodo święta. zaś o zachodzie hamują jego bieg Lud 1905/316. wedle słonka. dalej symbole S. przechodząc na drugi świat Wisła 1893/113. kołem slonecko idzie. że w momencie wschodu dusze zmarłych dźwigają S. 123. robaków u bydląt K 17 Lub 157. Droga S. za rzekę. w pieśni 70. k ą p i e się i na drugi dzień jest czyste Sych SGKasz 5/85.najstarszemu synowi dawano działkę położoną najbardziej na wschód. W poznańskich opowieściach wierzeniowych występujące na słońcu i księżycu plamy to kobieta i mężczyzna. zob. bo je wszyćko grzyszne po nas. od wschodu na zachód . przy poświęcaniu bydła i koni. żeby młodym sie wszystko dobrze wiodło tak jak tymu słońcu po niebie Etnl 1989 Bilg 101. całemu światu mile 6. przeciwny ruchowi S. za modry obłocek 52. zobaczyć baranka [Bożego] Szyf Miw 58. który na świat patrzy z wysoka Wisła 1900/467. drągów i motyk przez sąsiadów Kaszubów . K 8 Krak 57. W pieśni S.Pomorzan Sych SGKasz 5/86. krakowskich lis. a także obrzędowych i magicznych. Red. Orkę i siew zaczyna się o wschodzie słońca w kierunku na zachód LSE 1963/122. Jana (24. k o c h a n e 57. Wisła 1893/114. S. Znane jest też wierzenie. uroków K 51 Sa-Kr 23.według rozpowszechnionych wierzeń . porzekadło W Pomorsce chowają )u ślinko do skrzeni NKPP Pomorze 4. stada 78. To jest w tym czasie rozerwą. zachowują w momencie czyjejś śmierci: ziele lebiody zanoszą do najbliższej chałupy na opak od S.wtedy należy zakończyć pracę Red. Podział majątku na Podlasiu odbywał się zgodnie z ruchem S.na Podhalu w Boże Narodzenie kropiono bydło. we Izach dziewczyny jadącej do ślubu C4. por. podob. W zagadce: i d z i e bezszelestnie 3. S. war.: w morzu ZWAK 1878/126. którzy w święto podczas nabożeństwa rozrzucali gnój i zostali ukarani przeniesieniem przez Pana Jezusa na S.kaszubskich Sych SGKasz 5/85. s t a j e co rok. S. za ziemię. por. Np. Budynki mieszkalne lokalizowano tak. jak to słoneczko po niebie faluje K 44 Gór 278. za bór 52. płaczek Kot Zn 190. w s c h o d z i . tj. aby się mnożyło Baz Tatr 89 i 134. Według wierzeń kaszubskich. obsypywania płonącego budynku solą św. 70. j a j k o (podobieństwo barwy i kształtu. np.: MAAE 1898/87.oksplikacja . za las Szew Niech 335 albo odpoczywa w morzu . Kierunek na opak zachowywany jest również przy zamawaniu róży Kot Zn 187. k r ę g i e m . dlatego mamy cztery pory roku Wisła 1901/80. Maryja czystsza nad słońce K 28 Maz 350. Plamy są i na słońcu 16. i księżyc K 14 POZ 146. jasne słonko boże 138. Wedle S. w zagadce (i przysłowiu) 2. zboże dorodne jak słońce TN Wyryki 1978.

gdzie gospodaruje słoneczkowa siostra. gdy trzykrotnie chowa się za góry. pali bez płomieni. czerwoną i zieloną barwę i< 48 Ta-Rz 258. jakby kłaniało się ziemi na dobranoc K 15 Poz 4. kiedy dziewczyna żegna się z panieństwem K 18 Kiei 98. K 15 Poz 222. w sobotę musi być trochę słońca.S. Gdzie słońce nie chodzi. chodzi jak przepiórka na Św. 84. co złe siedzi na drogach Baz Tatr 182. z ł o c i . która jest uważana za dzień Matki Boskiej i tzw. Wisła 1889/508. podob. potwierdza uczucia 86. W sobotę musi być zawsze choć trochę słońca NKPP sobota 4. Piotra i Pawia Wisła 1901/80. goiące. d z i w u j e się piękności Jezusa 48c i urodzie Maryi IOR.cksplikncja . TN Krasiczyn 1985. w zag. lśni własnym blaskiem . p ł a c z e nad grobem Jezusa 47. ozłaca ziemię 137. dziewczyna może ogorzeć 83.: zanim zajdzie. ■ Ś w i e c e n i e . Me wszystkim jednako słońce świeci NKPP słońce 18. K 51 Sa-Kr 2. żywi się miodem 1 is. Trójcy rano i wieczorem przybierając żółtą. K 34 chel 175. 33. u Sitkowskiego 133. w czasie którego dwadzieścia cztery dziewczęta rozkładały o świcie na białym obrusie specjalne pieczywo. Jana Drab Pódl 98. W Poznańskiem znane jest też wierzenie odnoszące się do codziennego zachodzenia S. dobrze ludziom było. -^zaćmienie słońca. Bożego Wielkanoc skaka N a r o d z e n i a Szyf Miw 81. gliny i kamienia. S. Wszędzie słońce jednako świeci NKPP słońce 36. ZWAK 1878/126. których słońce n i e oś w i e c a i nie ogrzewa (grób. świat 131. cmi się i ziemia zapada. jest jarzące 142. ć m i s i ę . K 7 Krak 166. wygrzewa choroby i wraca zdrowie Sych SGKasz 5/86. gdy Matka Boska prała pieluszki Chrystusa TN Motycz 1986. jako p o s t a ć żywa w bajkach z Krakowskiego jest przedstawiane jako m ę ż c z y z n a . Choć pali słońce. migoce 89. 45. igra na różne kolory. na Zwiastowanie Drab Pódl P». zapład-niający: A w lecie w lecie słońce gorące. las. S. n S. góra. Jest ź r ó d ł e m ż y c i a : Bez słońca nie ma życia TN Krasiczyn 1985. S. posiada dom i gospodarstwo. mokry od łez dusz pozostających w czyśćcu Kul wiei 3/509. rażące symbolizuje żywioł m ę s k i . w pieśni: obziera się (n a ogródeczek) panny K 48 Ta-Rz 328. jak dziewczyna od kochanka 84. przysł. S. świeci na kogoś. p 1 e c z e TN Jacnia 1964. na Szyf MiW 58. jak tęcza. W pieśni S. kuca z radości ciesząc się z narodzenia Pana Jezusa Bart Lub 34. nad kimś Sad Podh 37. na św. W sobotę. 40. słońce zwykle świeci chociaż przez chwilę. tam się wypę- dza choroby 34 i „odwraca wiatr" Pel Dem 56. 142. K 44 Gór 385 i ogląda się na pannę ZWAK 1886/307. zatrzymuje się i pochyla. " S. pasła dziewczyna wołki na łące 81. Dziewczynę zmarłą. Przysł. bolaków pojawiających się za uszami oraz wymion krów chorych na żółwia ) używa się ziemi. S. przyświeca trzy godziny dłużej na prośbę Matki Boskiej w czasie bitwy Sobieskiego z Tirkami (lub Piłsudskiego z Moskalami) 101. war. K 15 Poz 4. siewcki dzień. Drab Pódl w kółko o wschodzie w dniu św. także 74. gdy patrzy na zabitą żmiję K 19 Kieł 202.: Sad Podh 37. ponieważ w tym dniu „sieroty suszą swoje koszulki" K 45 Gór 495. Utrata światła przez S. w bajce nie świeci trzy dni przekłute przez czarnoksiężnicę H8a. przeżywa jak człowiek: r a d u j e s i ę Wisła 1900/468. Mosz Kul 2/450. jest orędownikiem kochanka 94. gdzie deszcz nie doleje 1 słońce me doświeci (dogrzeje) 93. jaśnieje 44B. jest wiązane ze zbożem i chlebem.12. tańczyły i śpiewały: Graj. g a ś n i e przy końcu świata 109. p a l i : przysł. Żebyś nie ujrzał promienia od słońca Pies śi 2/596. można żyć szczęśliwie'. W przysł. Wisła 1898/135. o c z y s z c z a i u z d r a w i a : wypala wszystko. S. świeci komuś s zew Niech 449. w opowiadaniach występuje jako świadek zbrodni 124. g r z e j e 80. wyciąga zimnicę K 7 Krak 16. tańcuje nad zachodem na św. jarzące. Nyr Kar 97. pszeniczkę Pig Wyb 154. ni mioł kto jeść chleba stoin żyw 287. dzieje się tak od czasu.1. Wedle relacji z 1828 roku w Żywieckiem. kamień. c h o r u j e ZWAK 1892/254. cieszy z narodzenia Jezusa Bart Lub 34.124 ________________________ SŁOŃCE . otóż tu masz twoje słończęta Ziemia 1930/214 [dane z Pracowni SGP PAN w Krakowie). zachowuje się w sposób specjalny: g r a o wschodzie na W i e l k a n o c czap Mat 65. 20.1. na Wielkanoc tańczy Drab Podi 98 i wschodzi podskakując. liże lód i śnieg 8. porównywane do kosmicznej żarówki 136. W leczeniu (ukąszenia pszczoły lub osy. gdy słońce zaczynało ćmić się. w pieśni: S. Wit Baj 145. za życia nieszczęśliwie zakochaną. c h w a l i Boga 48a. aby wysuszyć płaszcz Matki Boskiej. gorejące. Chociaż ja uboga z ubogiego domu tak mi słonko świeci. Przekleństwa i złorzeczenia (głównie kierowane pod adresem niewiernych kochanków) Zęby tobie było słońce nie świeciło! 74c. Towarzyszy zakochanym: pomaga w wyborze ukochanej 79. grzebie się w grobie. A bodajś już słońca nic ogląd&ł K 22 Łeez u. rosła w polu gleba. Wisła 1903/692. miesiąc są jaśniejsze.w przysł. S. które nie widziały słońca Bieg Lecz 111 i 184. Miejsca. Trójcy. woda) są martwe 11. tam chodzi dochtór NKPP doktor 18. praży Bąk Kramsk 74. bierz z sobą opończę Wit Baj 290. przed zachodem (najczęściej w sobotę) pochyla się jakby kłaniało się ziemi na dobrą noc Kul Wiel 3/509. Wedle innych wierzeń. tedy chłop nie zubożeje Wit Baj 300. bez ognia 4. t a ń c z y Mosz Kul 2/450. K 15 Poz 142. ogrzewa ziemię. bo baranek cieszy się ze zmartwychwstania Chrystusa Wisła 1892/650. Jana Drab Pódl 98. graj. zabija wszelkie choroby TN Gorajec 1984. zbiera gwiazdy 2. w przysł. Słonecko świyciło. raduje się w dniu Wielkiej Nocy Mosz Kul 2/451. słońce. zbiera perły/korale [= wysusza rosę] 2. weseli się na Zwiastowanie Drab Pódl 98. starca 20. gaj TN Jacnia 1964. parzy K 6 Krak 100. jak i bogatemu. bije NKPP opończa i. uczcić święto chcą dzisiejsze [Zmartwychwstania] 48d. podob. kłania się w sobotę przed dniem Św. Na święty Bartłomień [24. w poezji chłopskiej S. k ą p i e siew Boże Narodzenie Bart Lub 34. W pew- . ■ S. przypieka Kuc Mlp 35. ZWAK 1887/3. w czasie wesela 64. jest przywoływane w formułach zamówień przeciw chorobom . np. przygrzewa 21. w bajce lubelskiej S. S. topi. Kole V OĆe Sych SGKasz 5/84. Wisła 1892/650. jej wianek zwiędnąć 59 albo zblednąć tak. w złorzeczeniu: Bodaj cię słońce spaliło 74c. wygrzewa gąsionki z jajek muszych Mosz Kul 2/438. przeżywana jest jako zapowiedź końca świata. tańczy i kła n 1 a się Stwórcy Swięt Nadr 113. stoin żyw 452. Trójcy Wisła 1904/104. wynoszono cebrzyki z wodą obawiając się paskudy Pig Wyb 268. Grodź L^cz 74. Piotra i Pawła Wisła 1903/692. w Dzień Zaduszny Etnl 1989 B i l g 107. Kiedy w kwietniu słonko grzeje. Wg danych z Lubelszczyzny i Pomorza w dzień Bożego Narodzenia S. S. W dniu św. w sensie uogólnionym: 'komuś jest dobrze. w niedzielę 63. igra na Zwiastowanie Drab Pódl 98 grą na Św. w bajkach z Poznańskiego mieszka wraz ze swoją matką w cudownym pałacu na wysokiej górze K 14 Poz 367. wymierza sprawiedliwość krzywdzicielowi ubogiego chłopa 121. nob i niedolą ludzi noa.VIII] srorice żywy płomień NKPP Bartłomiej św. wedle wierzeń ćmi się (lub zachodzi krwawo). ska C Z e W dzień 98. 27. Słońce. Z Górnego Śląska pochodzi informacja o obrzędzie odbywanym po nocy świętojańskiej. S. W przysł. od S.eksplikacja 125 SŁOŃCE .

na topól. kłania się temu. podobnie: S. którego przez siedrń lat nie widział żaden człowiek ani żadne zwierzę. prosto od Boga posiane. P r z y s i ę g i na s ł o ń c e w Wielkopolsce wschodniej przy transakcji kupna--sprzedaży polegały na obracaniu się sprzedawcy do S. Zaklęcie: Niech nigdy jasności nie oglądam słońca K 6 Krak 418 jest odmianką przytoczonych złorzeczeń 74c. Baz Tatr 101. Zaklęcie na S.: Wit Baj 310. płacze po śmierci Chrystusa 47. zachodziło krwawo K 19 Kieł 202. dlatego ciało zabitej żmiji należy zagrzebać w ziemi.wedle niektórych . • S ł o ń c e a wąż ( ż m i j a ) .: NKPP igła 5 . witaj. gwiazd. nadto war. w anegdocie zmęczony robotą Żyd macha czapką. a nawet patrzenia Mosz Kul 2/440. Modlitwa pożegnalna na Kaszubach brzmi: Słuneśko. w dniu ślubu oznacza smutne życie małżonków Sim wierz 235. by szybciej zachodziło za las. (szczególnie wyraźne wobec S. wysoko znaczy tyle co 'już/jeszcze dzień. 516. a S. daleko słonecko na niebie. mają równocześnie znaczenie czasowe: S. W pieśni dziadowskiej umierający żegna słońce. wyrzucania śmieci w jego stronę. Od momentu. S. Igła przez końca. oddawania moczu. obłoków. Pozostałością pogańskiego święta ku czci S. Sych SGKasz 5/84 . kto pochowa nieżywego węża Sim Wierz 261. czas pracy' 66. 4 Ślady kultu S. przyst. na dowód potwierdzonej umowy Kul wiel 3/224. por i< 48 Ta-Rz 43. na dzień dzisiejszy. Jasieńku. która cały świat oświecasz i mnie człowieka grzesznego Mosz Kul 2/441 [Małopolska]. Gdy słońce zaczynało wychodzić. gdy S. Taka żmija pojawiła się razu pewnego i latała w powietrzu. 53. Mówi się. K 34 Chel 175. (także do nieba. pąkują ce. S. kwiaty i świat szeroki Nyr Kar 277. ZWAK 1892/253. S. z ->niebem. po niebie to wschód. by nie wykłuć mu oczu) ZWAK 1878/16. ZWAK 1878/177. (przez trzy dni) K 48 Ta-Rz 258 (lub w Nowy Rok) Sim Wierz 235 jest zapowiedzią w o j e n . na człowieka Etnl 1989 Biłg 109. -►wschód słońca. ciota. kład sie na krzyż przed Panem Jezusem. 152. powitaj. (oraz wody i miłości) jest znana do dziś (obecnie już tylko w funkcji zabawowej) sobótka (na Podlasiu kupalnocka). miesiąca. 127. żesme tak śćąsleóe skuńćele ten jeń . jego siłę Dzik Klech 127. ćmiło się ZWAK I881/152.utrwalają językowo związek S. i wąż (żmija) pozostają w bezpośrednim związku. klękali na wschód słońca i robili znak krzyża świętego na sobie TN Dereźnia 1984. Formuła odpędzenia chmur i deszczu: Pokaz-ze się słonecko. może wypić jego blask Mosz Kul 2/453. na dwa topole Bąk Kramsk 74. tylko czarownica. Wedle wierzeń wąż (także żmija i jaszczurka) nie zakopany w ciągu dnia kończy życie po Zachodzie S. w odległej chałupie 128. wystąpią grady i deszcze Baz Tatr 99 i 189. ♦ Na podstawie wyglądu S. świeci w Boże Narodzenie: Godnie święta . siebie. symbolika). Czerwono świecące S. lasów) zwracają się dusze zmarłych.'zbliża się wieczór. tj. zwyczaj palenia ognia w wigilię przesilenia słonecznego. żebym mógł ten dzień szczęśliwie przepracować Kul wiei 3/507 lub Witaj nam. zajdzie krwawo. por. przepowiada się przyszłe zdarzenia. w bajce . Wg podania z Kieleckiego „wąż. nareszcie opaliło jej słońce skrzydła. których Pan Jezus nie chce przyjąć 112. 00 A Fraz. Brak Ś. rozmawia z nim zakochana dziewczyna 76 i młoda mężatka żegnająca dom rodzinny K 28 Maz 229. że od S. południe i zachód. Spij o miesiącu. Gwiazdy i słońce to najlepszy zegar NKPP gwiazda6. 134. biednym ludziom na ziemi. gdy chłopak nie śpi z ukochaną albo dziewczyna z ukochanym 73. por. Szyf MiW 137. wyznaczone w nim zostały według przesileń słonecznych stom sioń 77-78.127 126 SŁOŃCE SŁOŃCE eksplikacja eksplikacja nych sytuacjach s m u c i się. Wyróżniane miejsca graniczne drogi S. niebieskim dworze 142. Urodzajny rok będzie. Wedle położenia S. i jego obecności (lub braku) w określone dni roku. śmierci lub głodu K 48 Ta-Rz 258. by nadal ludzi kąsała" ZWAK 1881/181 (przedruk: K 19 Kieł 201). W bajkach i wierszach lokalizowane w pałacu niebieskim 118. Dam ci białe ja-jecko! 32. S. W pieśni zaduszkowej. kto miał wiarę.. czas odpoczynku' 66. płacze i g n i e w a : jest smutne. war. nisko . Pokwdlony niek bydzie za ciebie Jezus Chrystus Mosz Kul 2/441 [żywieckiej. Jakześ ty piękne 1 blyscące. 72. ZWAK 1881/132.umaczanie pędzla w S. bo daty głównych świąt w roku. do S. dzieli dobę. 0 Rozmowy ze s ł o ń c e m . od ciebie K 27 Maz 276. Pomyślność w gospodarstwie określa się na podstawie wyglądu S. 52. odmawiając przy tym pacierz lub inną modlitwę TN Krasiczyn 1985. bór. zielone dęby 50. może bezkarnie patrzeć na słońce Kul wiel 3/449 i 508. 23 czerwca. pola i zagrodę Sych SGKasz 5/84. stawania tylem. 71. będzie chorowało. ->ogień sobótkowy. Mosz Kul 2/440. K 34 chel 157. bo Pan Bóg nie dopuścił. tańczenia i puszczania wianków Kul Wiel 3/320. w zwrocie frazeologicznym porwać się z motyką na słońce NKPP motyka 3. którego istota jest ujmowana różnie. podob. ->zachód słońca. jeżeli S. w pieśni miłosnej 100. na setme /łopóv nesok Sych SGKasz 5/86. słonecko różane. Formuła przy wsadzaniu chleba: Rośnij chlebie jak słonko na niebie znaczy 'wysoko' 37. jak słońce na niebie 'rzecz oczywista' NKPP jasny 4 oraz przysł. upadła i zginęła. inaczej S. niebo przez słońca nie warte spomnienid ZWAK 1883/102. Uważa się. Motyw ten wprowadza kielecka poetka ludowa 142. gór. słońce. W pieśniach do S. dziecko może oślepnąć i dostać piegów K 15 Poz 124. przemienia się w żmiję (jazie) oskrzydloną z siedmiu głowami. na niebie wyznacza się czas w cyklu dobowym i rocznym. a ja jesce dalej. Wschód i zachód jako odcinki czasu mają moc magiczną. W Wielkopolsce i Małopolsce zachowały się ślady specjalnych powitań wschodzącego słońca: Zawitaj. że gdy żmija patrzy na S. skłoniło się nisko nad ziemią. Ślady kultu S. żeby S. zwracają się pasterze lub żniwiarze z prośbą. Kalendarz ludowo-chrześcijański jest nie tyle agrarny. Formuły lokalizujące S. wody. skarbie niebieski. Witam cię. Tylko w tekstach żartobliwych przedstawia się sytuacje nierealne: jak w satyrycznej rymowance W Biłgoraju słońce kijem popychają Pęk Bilg 233. por. a rób o słońcu 17. traktowane jako niedostępne dla człowieka: Seroko. W Małopolsce (i innych stronach Polski) rozpowszechniona jest wiara w picie słońca przez żmiję. witaj. K 17 Lub 147. liczono początek wieczoru Gaj Rozw 64. jest powsz. M o d l i t w y powitalne do wschodzącego słońca. przysl. co przyświeeds nam. na chłopa. co solarny. jasność boska. widoczne są też w nazywaniu go okiem Boga oraz w symbolice S. Etn Pol 2/H3-H6.o tej porze właśnie odżywa K 42 Maz 316. rozgniewa się Mosz Kul 2/453.. wyznaczaczas pracy i odpoczynku 136.po jej wypowiedzeniu znakiem krzyża żegnano S. kłaniali sie i pokłony bili TN Krasiczyn 1985. podob. 172. Bąk Kramsk 74. (zob. z Bożym Narodzeniem i Wielkanocą na czele. wschodzącego i zachodzącego) są też widoczne w zakazach wskazywania na słońce palcem (60 to grzech. zachodziło prędzej Etnl 1989 Bilg 108. przeklinania w jego obecności.

królewskości) 119. promienny krąg Kul wiel 3/523. 8c. Słońce w s e n n i k u ludowym oznacza ogólnie coś d o b r e g o . jako symbol C h r y s t u s a : w kolędach 46 i pieśni wielkopostnej 49.: ZWAK 1882/164. słoneczko mówi się o człowieku: w pieśniach żołnierskich S. więcej niż przedtem śniegu spadnie Wszędzie NKPP Matka Boska Gromniczna 6 i 7. będzie wino godnie kwaśne NKPP Matka Boska Zielna 2. formuły: S. poprzez swoje znaczenie elementu męskiego. Gdy w Palmową Niedzielę słońce świeci. świeci (wczesnym rankiem lub jasno) w dniu Matki Boskiej Gromnicznej (2. ludzie przez tydzień słońca nie zobaczą. falliczno--zapładniającego. świecące w dniu Matki Boskiej Gromnicznej. jest s ł o n e c z n i k HO. p r a w d y . Józef. to stodoły ciasne.w przysł. S. 9. utożsamiane jest z m a t k ą . też 21.IV i 25.: ZWAK 1882/173. Etnl 1988 Polin 180. Rośliną związaną ze S. chociażby chwil kilka 19. ukaże się w dzień Nowego Roku Wisła 1892/648. zwykle potem ulewa NKPP Marek św. io. jest popularne w pieśniach obrzędowych (weselnych) r>i.zag. p i e s e k . nadto war.: ZWAK 1882/175. podobnie jak wyrażenie nasłonecznić . Skarze cie Pan Jezus z jasnego słonecka ZWAK 1888/141 (por. koń . który spod jodły wykopuje złotą bryłę (słońce) 41. deskach drukarskich z Lubelszczyzny PSL 1949/9-10/273 itp. a także słonecznica . Podobnie sądzi się o dniu Nowego Roku ZWAK 1882/161. zima potrwa dłużej: Gdy jasne słońce w dzień Gromnicy (2. to stodoły przestrzenne Gaj Rozw 37. praktykach i towarzyszących im rymowankach typu Biedronko. naświetlić' utrwala związek S. Najważniejsze życiodajne funkcje S. Z a r a z ę na owce zapowiada S. jak słońce w dzień gromnicy. kiedyś nie dziewecka. będą pełne stodoły. jest symbolem ż y c i a . p a n i . w wierszach 135. 2. na podlaskim korowaju K 28 Maz 142. beczki i sieci NKPP Niedziela Palmowa 3.. ukaże się słonecznica K 48 Ta-Rz 259. lub gdy S. ulewa: Na Marka (25.oraz z o g n i e m (grzeje. nadto war. 10. a jak ciemne.zag. PSL 1901/4/207. pomorskich i podhalańskich przedmiotach drewnianych PSL 1956/3/173. Ty moje słoneczko Kot Las 194. gospodarz . b i e d r o n k a -w wierzeniach. Wino obficie zrodzi się. słonecznic się .VIII). a wąż (żmija). związek S. pojawia się kolo. nieraz burz Kur Opól 159. ZWAK 1878/135. do konia porównuje się S. zob. 20 i w pieśni używane zamiennie z nim: Nie chodź we wianecku. W S. •i1 S. ze światłem. war. co jest dobre' oraz przysł. w kolędzie lubelskiej dzik (wieprz). Urbana (16.coś bardzo dobrego. gdzie kura znosi jajka 120A. SA. inne drzewa. Kto bliźniego nienawidzi.II) będzie. W ą ż przypominający kształtem promień S. wtórnie z N a j ś w i ę t s z ą P a n i e n k ą . D e s z c z będzie jeżeli (na wiosnę lub w lecie) obok S. 'choroba oczu.z Pawłem (29. wiąże się ze S.VI) płaczą. nadto war. ptak . pójdź do Pana Jezusa po sionko. W ludowym zdobnictwie jako symbol S. g o ł ą b . Kiedy w kwietniu słonko grzeje. ZWAK 1882/164. Zestawienie S. widzieć plamy na słońcu 'szukać wady w czymś.1) czyli Matki Boskiej (ewent. J aj ko symbolizuje S. Etnl 1988 Bacz 82. Wyrazy bliskoznaczne krzyżujące się znaczeniowo to widok 122 i żar Bieg Lecz 359. W pieśni miłosnej S. S. W gadce lubelskiej trzy słońca to „trzy osoby boskie": Maryja. na stragarzach izb Wisła 1902/376. oznacza też o g i e ń i b u r z ę . S. K 7 Krak 17. wyżej S. r a d o ś ć . ze świeceniem S.w pieśni żniwnej 53. 1.V) NKPP Urban św. Nie mów przeciw słońcu NKPP słońce 17. gdy świeci S. z panną.. utrwalają one podstawowy związek S. Symbolami słońca są też: dąb — w zag. ten i w słońcu plamy widzi 16. sporad.zag. także rozwinięte w r o z e t ę . Etnl 1989 Niew 64 65. i C h r y s t u s i e H8b. Zarazę na zasiewy zapowiada deszcz padający wtedy. 2. 12. z d r o w i e . por. z konkretyzacjami: p o g o d n y dzień. LL 1961/4-6/84.IV) gdy słońce dogrzewa. rozsłonecznić się . na odwrót deSZCZ Etnl 1994 Nieb 154. w pieśniach miłosnych jest zestawiane z u k o c h a n ą / u k o c h a n y m 62. s z c z ę ś c i a: życie pełne słońca.128 SŁOŃCE . S. Biblijny motyw niewiasty ubranej w S. biedronko. nad zachodem . ze z ł o t e m (symbole boskości. 'jasność na niebie' i ciepło pochodzące od największego światła Względna odrębność tego znaczenia w stosunku do znaczenia podstawowego jest potwierdzona przez wyrażenia przyimkowe za słońca / do słońca / o słońcu (coś zrobić) oraz sposób rozumienia wyrażeń pochodnych: słoneczny 'wypełniony blaskiem słońca'. z jajkiem jest utrwalony w zdobieniu pisanek wielkanocnych motywem promienistego S. Jezus Bart Lub 188. laurka Etnl 1989 Bilg 116. występuje w ekwiwalencji z księżycem 112 oraz Bart Lub 188. d o s k o n a ł o ś c i : fraz. postrzegane w ścisłym związku z n i e b e m (jest jasne i święte) bywa w przysł. kiedy słońce świeci w dniu św. w krakowskiej bajce chłop wypytuje S. (promień S. biłgorajskich i kurpiowskich szczytach domów PSL 1959/1 -2/159. . i księżyc to d z i e w c z y n a i c h ł o p i e c 80B. podane wyżej pieśniowe formuły o chodzeniu S. np.'rozpromienić się'.'nagrzać.'lśnić'. war. w tym dniu wiązana jest także przepowiednia przeciwna: W Wniebowzięcie Panny Marii słońce jasne. Zyto lub len urodzą się jeżeli S. 74c. w kołysance — z d z i e c k i e m : Uśnij mi córeczko. pali. toruńskich piernikach PSL 1957/2/98. wysoko na niebie .: Owczarz w owczarni woli widzieć wilka. rolnik nie Zubożeje NKPP kwiecień 8. S. Słońca workiem nie zasłonisz NKPP słońce 19. b u r z a : Słońce mocno przypieka na burzę NKPP sionce u. zaś jasno świecące S. rozsłonecznić 'rozjaśnić'. w o l n o ś c i : Ojczyźnie zaświeci słońce świr Pies 277.: ZWAK 1882/195. nazywana na Śląsku słoneczkiem 35. 02 oraz modlitewkach :n. jak grom z jasnego nieba).eksplikacja 129 SŁOŃCE duplikacja jasne. fraz. Co obudzą świat cały MAAE 1903/286.. jako zarodek i źródło życia. białostockich pisankach PSL 1965/2/107. ze złota Wista 1891/628.zag.'promień słoneczny'. por. zob. ozłaca ziemię 137 . jest rysowany linią falistą). znajdują symboliczny wyraz w jajku i wężu. 23. 84. jest blade LL 1963/2-3/95. podobne kształtem i barwą do S. ZWAK 1882/168. wschodzące zapowiada długie życie.zag.zag. S. Jest tam ranny ptak biały. częste w zamówieniach 32 zaklinających deszcz i przyzywających S. przysł. S. znany jest w pieśniach religijnych 106 (niektóre z nich funkcjonują wtórnie jako kolędy życzące śpiewane pannom). z ciepłem.: Wit Baj 300.: LL 1957/3/43. Metaforycznie słońce. Kościoła) noszącej w sobie Chrystusa. kołem. war.krótkie życie lub śmierć w rodzinie. światłowstręt'. piecze) 4. por. nadto war.: ZWAK 1882/171 lub w dniu Wniebowzięcia Panny Maryi (15. W bajce wymiennie mówi się o S. przysł. (Ap 12. n i e p o g o d a : Gdy święty Piotr. d o b r o b y t u : w przysł. p a n n a .II) LSE 1963/126. NKPP Piotra i Pawia #w i. Obraca się jak słonecznik za słońcem NKPP słonecznik.

pozbierało. war. b. nic suśnie. w pieśni . . S. pięknej. Folf Zag nr 1051. (Rosa). Folf Zag nr 655. Cisz Krak 351. w pieśni miłosnej: Rozszerzyło się słoneczne koło. LL 1963/2-3/94.Idzie. nie powiedział. Święty Roch rozsuł groch . Wyłazi dziadek na skrzynatke I wylał babce serwatkę. i d e s z c z: Deszczyk pada. ozsypal groch. Nie powiedział.. Folf Zag nr 1097. miesiączek wiedział. c. tyle ciepła wrześniowego NKPP Makary Sw. VIII) kiedy w słońcu trwają.. bierze początek z Baranka [=Clirystusa] 107. tworzy kolekcje z innymi zjawiskami atmosferycznymi. w bajce podlubelskiej wspomagają biednego chłopa 121. na podstawie cechy suchy : mokry z d e s z c z e m 104. pozbierało. także: W środku pola stoi tompola . także wyliczanki dziecięce. słoneczna spiekota 104. z centralnej Polski pochodzi bajka o S. 1. 3..Drzewo (dąb/topola/jabłoń/lipa/. 27i. 24..'jasno. jest to. Chodziła po rowie. Współwystępowanie S. ciepłe słonko grzeje... cożeś taki rozkrzewiony.. . Mich Trąd 125.. NKPP Urszula św. mróz i wiatr spierają się o to.. wchodzi w opozycje na podstawie cechy jasny : ciemny z c i e n i e m 91. Księżyc wiedział.suszy się pszeniczkę na koinwaj K 49 Sa-K 507. mrozie. nie daje się uchwycić 5. Nazwy synonimiczne: upał powsz. jak czas przyńdzie. perły rozsula. 3 A . rosa). wchodzi w opozycje na podstawie cechy jasny : ciemny (dzień : noc) z k s i ę ż y c e m . war.. Pośród świata dąb stoi. (Słońce). (Słońce w chałupie).. Rośnie bez korzeni. w anegdocie o głupcu chłop macha kapeluszem. Pies śl 2/215.. d. Wisła 1891/567. i deszczu sprzyja praktykom czarownic. słońce wstało.. suszy owoce. na słotice (coś/kogoś wynieść) w słońcu (bielić płótno). wynosi. * Światło S. b. ♦ W przepowiedniach bywa zapowiedzią m r o z u : Jak Anioły (2.. (Słońce). ciepły : zimny z c h ł o d e m 103. 116. Spij o miesiącu .VIII) i Bartłomiej(24. samo wyńdzie. maść z węża skuteczną na porost wąsów K 45 Gór 498. ciepłej p o g o d y : Wawrzyniec (10. . ani niczym nie ruszy.1). czarownica masło kleci 21. nie wymiata.)/slup w środku wsi/pola [= słońce].Slońce/zorza zbiera perły/kolczyki/fciucze [= rosę/gwiazdy].. Święta Herełka rosnula perełka. K 24 Maz 88.eksplikacja SŁOŃCE . Folf Zag nr 1027. a me (wesołą) ? K 40 MazP 259.a. pali bez płomieni.. Bóg sie narodził na tym padole Bart Lub 248. to potem w zimie mrozy się trzymają NKPP Aniołów św. usiąść). i w i a t r sprzyjają miłości: Cichy wietrzyk wieje. Zegar). war. ZWAK 1885/300 Lubelskie.Co się pali bez ognia? (Słońce).X) w słońcu ciepłym chadzają. bez wodę idzie. Święta Urszula klucze osula. kto mocniejszy 117.: Folf Zag nr 1235. Słońce wzeszło. grzać się. kiedy jednocześnie deszcz pada i słońce świeci.. nie wymiecie. . po słońcu (chodzić). nadto: wedle dawnych przekazów . Folf Zag nr 1234. A Na słońcu / w słońcu bieli się płótno.. «-* S. słońce i woda). S.. pogodnie' i daje podstawę do użycia wyrazu słońce w szeregowym zestawieniu z pogodą: Kiedy będzie słońce i pogoda 87. (Rosa). wchodzi w opozycje na podstawie cechy ciepły : zimny z m r o z e m 116. rośliny itp. 'miejsce nasłonecznione' „ Znaczenie 'miejsce nasłonecznione'jest utrwalone w potocznych zwrotach takich.. nie pluśnie. pozbiralo. nie wyniesie. Folf Zag nr 1221. przez dni czterdzieści więcej słońca niż wody NKPP Matka Boska Jagodna 7. Stoi słup na środku wsi . por. Folf Zag nr 1052. W bajkach S. Księżyc wiedział. zimnom wodom podlywała.. <■* S. A Kasieńka do Jasieńka przez okno się śmieje Kot Rzesz 452. abyś wyrós w kierz Krzyż Kuj 1/110. 7. w którym uchylona jest furtka. jak: na słońcu (suszyć coś.. a.. ZWAK 1878/181 Ziemia Dobrzyńska.. Chodzenie po słońcu z odkrytą głową miało sprowadzać ciężki poród Wisła 1894/583... księżyc . W popularnej bajce S. (Zorza. słonko . nie smyrze się.: Roch zasoł groch. war.. wraz z bujnym wiatrem występują w czasie wesela sieroty 65. ani listkiem. 4 . O sytuacji. miesiąc wiedział... . lekarstwo na bóle K 7 Krak 172 i przeciw morowemu powietrzu K 42 Maz 340.. klucze zebrało.: .. Ile słońca na Makarego (2. żeby nagnać widok do chałupy 122. S. LL 1957/3/37.131 130 ________________________ SŁOŃCE . miesiącu.Co to jest: wymiata. 00 Za słońca / do słońca coś zrobić znaczy 'póki jest dzień'. które mieszkają w odległej chacie 128. nad każdu chalupu gałązka wiśsi.VII) nie ma pogody. (Rosa). S. cały las obeńdzie. O Właściwością S. uzyskuje się balsam przeciw czarom K 7 Krak 341.. jabłoń .w przysł. a huczy bez wichru. podob.: MAAE 1908/326. bezpieczne. W a r t o ś c i o w a n i e pozytywne jest utrwalone w wyrażeniu koło słoneczne 'miejsce pod słońcem. c.: tamże. że wilk się śmieje K 15 Poz 126. że przemieszcza się b e z s z e l e s t n i e 3. słońce zaś wstało. i w niebie schowało.. por. DOKUMENTACJA ZAGADKI 1 .. 55.. wierzba . S. w opowieści o nieprawdopodobnym zdarzeniu baba chwyta słońce przetakiem i przykrywa zapaską MAAE 1908/297. Folf Zag nr 1181.dokumentacja ** S. skąd blask pada na słońce K 7 Krak 21 i 28. w popularnej rymowance: Deszczyk kropi. 2 . (Gwiazdy).rób o słońcu n.. czemuś mi smętna. słońce grzeje. Święty Roch zasiał groch. TN Bychawka 1962. pochodzi z nieba. Folf Zag nr 655. powsz. jest zapowiadane przez niepogodę: Jeśli w Nawiedzenie (2. 96. nadto war. mówi się. Wyzbierało. Folf Zag nr 1234... Stoi dąb na środku wsi.: Miecie.. podob. Folf Zag nr 1026. Zgubiła korale. i wiatr funkcjonują jako bracia Lom Baj 73. radosne': w pieśni z „Herodów": Zażyj wesela w słonecznym kołe. ZWAK 1878/182. Słońce wstało.. LL 1957/3/37. kolczyki zgubiła. dziecko wyniesione na słońce mogło oślepnąć lub pokryć się piegami K 15 Poz 124. nie powiedział. wietrze i deszczu. a nie powiedział. 'pogoda słoneczna' Znaczenie to potwierdzone jest przez derywat słonecznie. tamże war. podob.. Zawdy idzie. a do każdej chałupy gałązki wiszą. . 4. (Rosa). 56. niosę. lipa . 3 D . świętej Urszuli do garści podało.. 5 . słońce świeci. na słońcem cie wystawiła. MAAE 1908/325... liście dębowe potrzebne do czarów K 15 Poz 253. słońce wstało. 116. piękną jesień nam przepowiadają NKPP Wawrzyniec św. (Grad). do kochanki serce mgleje K I Pies 217. perły rozsula. war. (Kamień. (Słońce). TN Niezdów 1967. (Rosa). a niesporo mu. Jest najszybsze 11. Jak się bawiła. (Słońce. T Kolekcje tworzy z wodą: ^Ozmarynie mój zielony. . + S. miecie. pozbierało. księżyc . Piękna dziewczyna na polu się bawiła.. Sed Roch.K 28 Maz 154. Zawdy chodzi. Chodzi po lesie. Konop Krak 164. księżyc widział. wierzenia o zapładniającej funkcji ->deszczu i -wiatru.: Bart Lub 225. .

reumatyzmu]. 120.. podob. Red. rosa oczy wyje. wezmą ci zające. słońce świeci.Żartować sobie z miesiąca. 31 Modlitewka odmawiana przy rannym pacierzu: W niedzielę rano słoneczko wschodzi. Położę ci na dębie.spanie. Tomaszów Lub.Leciał ptak bez pierza na drzewo. Sowa nie lubi słońca (dnia.a ty gurdzielu marsz w dziurę! K 35 Przem 240. Kto bliźniego nienawidzi.. . dzionek bez słoneczka. Panic. Plamy są i na słońcu. Wąż. nr 61.Deszczyk kropi.Nie widzała sowa słońca. K 6 Krak 425. tamże: .. 18 . wąż! Szkaradne imię. . ZWAK 1881/107 Krakowskie. który kwiaty polne przyozdabiasz .Gaśnie księżyc przed słońcem. 12 ..zmiłuj się nad nami. NKPP rosa 1. jakiej dziś nie masz pod słońcem. który łąki trawą przyodziewasz.. ZWAK 1882/164. najtłuściejsza ziemia. . NKPP Matka Boska Gromniczna 36. czarownica masło kleci. Na suche korzenie.. [któreś wypuścił! Idź pod kamień. TN Gorajec 1984. Panie. Wit Baj 292. wiatr i gałęzie). ->TOSa.. 16 . [Zamawianie gośćca:] Uciekaj.dokumentacja MODLITWY I MODLITEWKI niosę.. Bieg Lecz 45 [zam.Pokaż się słoneczko.Wychodzi slonecko zza góry.. K 24 Maz 195..: Łysy kóń bez wrota .: Wit Baj 313. K 8 Krak 264. Polozę ci na grusce. Bieg Koleb 173. (Sopel lodu. swoje broji. gcizie nie świeci słońce ani księżyc. Na bory. Idź do wody. . NKPP noc 16. Położę ci na skrzyni. Gdzie kogut nie dopieje. war. Roztocą cię chrabąsce. całemu światu miłe. Przynieś nam jutro pogodę albo desc. Bieg Lecz 110. Udz Krak 102. tamże war. 118.. dam ci białe jajecko.Stroni jak nietoperz od słońca. nie wyniosę..Biedronka ma iść do Pana Jezusa po sionko. po niebie chodzi . jak sionko na niebie. nadto war. Dziewica tak piękna. Zaświeć-ze mi slonecko. dam ci białe jajeczko. zob. 27 . słońce świeci.. który zbożu na polu róść dajesz. ognia i wojny. wysyła się choroby.: K 39 Pom 270. baba . ZAMÓWIENIA. Szkaradne plemię. Najświętsza Panienka swojego Synka za rączkę wodzi. słonie . jak słońce w dzień gromnicy. 23 . błogosław wysiane nasiona. K 14 Poz 38. świeć słoneczko! Dam ci jajeczko. Zaszło słońce. 22 . NKPP nowe 10. Chcesz czy me chcesz.Nim sionko wzejdzie. Kot Zn 119. Położę cię na grusce. 30 . Formuła odpędzenia chmur i deszczu: Pokaz-ze się slonecko. tamże war.: . ty bólu przeklęty! Tam gdzie słońce nie dogrzeje. Folf Zag nr 295. 36 .. 14 . Dam ci białe jajecko! Położę cię na dębie..Spij o miesiącu. NKPP dzień 11. TN Banachy 1984.Ślepy koń. Wisła 1891/247. 34 . za którego rozkazem grzejące słońce wschodzi i zachodzi. Ptaszek nie doleci. wezmą ci Węgrzyni. sroka . podob. 8 C — Mój dziadek za drzwiami. 8 B . ... ZAKLĘCIA I RYMOWANKI DZIECIĘCE 32 . ten i w słońcu plamy widzi.: -+księżyc... war. K 19 Kieł 197. gdy . a wiedno na miejscu stoji. Miłosierny Boże. Kul Wiel 2/207. Krzyż Kuj 1/269. Zgiń! Przepadnij na wieczne niewczasy! LL 1973/3/59. [Zamówienie od ukąszenia węża:] W imię Ojca i Syna itd. [Zamawianie róży:] Oj. a. że najsłodsze . piesek zaszczeknie. Baba Jaga łapie dzieci. Wisła 1896/706.Tęskna nocka bez miesiączka.. nadto war : Nie ma nic na świecie pod słońcem stałego.: K 42 Maz 349. Najgłupsze stworzenie pod słońcem. Wychodź! Idź na góry. bo dzieci jeść chcą. NKPP sowa 12. zachowaj nas i domy nasze od błyskawicy i nie dopuść. nadto war. 38 .: Wit ISaj 308. 20 . Weźmij jajo do raju. 33 . kiedy słońce przygrzeje. war..[W pomorskiej wersji bajki o mądrej dziewczynie dwaj chłopi muszą powiedzieć sędziemu. 13 . NKPP słońce 21. NKPP słońce 27. NKPP słońce 1. Położę cię na śliwie. TN Orchówek 1962. Mosz Kul 2/444..rób o słońcu.Nic nowego pod słońcem.. war. Folf Zag nr 93... księżyc i słońce).Będzie i przed naszymi wrotami słońce. wiedno goni.. .: . po ziemi chodzi . nadto war.. 37 . 10 . Święt Nadr 255.[Z zamówienia choroby świętego Walentego:] Niech mie już nie szarpią wszelkie natury. ..133 SŁOŃCE dokumentacja 132 SŁOŃCE .słońce.: .. 29 . ksężec zds jak kunszt: zewi sę póżćczonym. a jej warkocz w komorze. choć ni mó jęzeka? (Sluńce. gwiazdy. ZWAK 1892/185. Słońce zaświeci i sopel upadnie). daj ufność dziecięcą w opatrzność Twoją. Jeden z nich za radą córki odpowiada. 19 . okrągluśkie. NKPP słońce 39. Zęby cię nie znało żadne ludzkie plemię! Kot Zn 239. od wszego złego. by ktoś od niej zginął. Leć do nieba. ale wrotami patrzy. Folf Zag nr 145. ratuj nas od doczesnej i wiecznej zguby Ciebie prosimy.Maluśkie. Położę ci na śliwie. który pragnącą ziemię rosą i deszczem posilasz. który ptactwo powietrzne karmisz. (Słońce). po niebie chodzi . Wisła 1899/4. chociażby chwil kilka.. trzecie peda: „ Chrabąszczajmy"'. tamże war. war. na Śląsku też o biedronce: Slonecko.: Słoneczko za górę . K 45 Gór 499. c. 9 . ta sama formuła jako incipit pieśni weselnych. na lasy.. (Słońce. K 8 Krak 252. 8 A . slonecko.. kiedy słońce świeci.. najtłuściejsze i najszybsze.Słoniszko je jak żęci: lśni blaskę własnym. ogorzała od miesiąca. najszybsze . zob. (Słuńce). gęba .: .: Sych SGKasz 1/158.. war. .Stoi panna we dworze. różyczko! . 6 . nadto war. 63. dadzą ci je scęśliwie.Zachodzące słońce zazdrości wschodzącemu księżycowi.Chto może nóbarżyj lizać. Kot Zn 61. NKPP bliźni 3. opolskiej: Boże.. W imię Ojca itd.. NKPP czarownica 1. (Słońce)..I na słońcu są plamy (skazy). 28 . Położę ci na łące. Folf Zag nr 886. Biedronko! Uproś u Boga dla mnie o słoneczko. ZWAK 1880/87. Gdzie wiatr nie dowieje. oczy ..: Sych SGKasz 5/84. bo zliżc nówtksze zwale śniegu i lodu). szczęście dogrzeje. Gdzie pies nie doszczeka. Niech będzie słońce świeciło my wesoło. od piorunów i gradu.. ZWAK 1879/55.zachowaj nas.: Nietoperz w słońce nie patrzy. por.W miejsce. 21 . war. a . podob. b. Niech się dusze radują.Co wyżej lasu.. NKPP słońce 37. 1960-1966. {Śnieg i słońce)./ kapłon zapieje. podob. 25 . dziadek ucieknie.Jedno peda: „Leżmy". też bajki nr 73.] Krz PDL nr 875. 11 . nie dopędzysz go w sto koni.. też fraz Plamy w słońcu szukać 'szukać dziury w całym'... co jest najsłodsze.: Wit Daj 300. przyszła pani bez ust i zjadła tego ptaka. w praktykach przy bólu zębów K 31 Pok 237 i przy zamawianiu brodawek Bieg Lecz 123. od głodu. Folf Zag nr 642. Sim Wierz 235. Deszczyk pada. NKPP nietoperz 3.. podob. Idź gdzie słońce nie świeci I miesiąc nie dochodzi. nadto war.. Siw Blog 18. biedronko. ozdoba całego świata.. dupa . daj łąkom i polom urodzajność.: Wisła 1889/495. war. Jak kureczka zniesie Na dębowym lesie. będące bez liścia.. NKPP kapłon 1. ksiyżyc świeci. war. też Słońca nie doleci nigdy z cienia sowa. drugi peda: „Bieżmy".Owczarz w owczarni woli widzieć wilka. od zniewagi darów i dobrodziejstw Twoich . 17 . . Folf Zag nr 563. wąż. (Niebo. Folf Zag nr 1013. pójdź do Pana Jezusa po słonko.: Świeć się.. NKPP słońce 24.. Wychodźcie suchoty zza skóry. światła). Niech mnie nie ciskają z ziemie do góry. Udziel nam deszczu i pogody. NKPP słońce 5. PRZYSŁOWIA 15 . war.[Formuła wypowiadana przez kobiety przy wsadzaniu chleba do pieca:] Rośnij. Biedronko. różyczko. bydło niezliczone.. 26 . NKPP widzieć 21. a gospodarz bogaty. 35 . Dwór Maz 225. wezmą ci je gołębie. 7 — Wiedno biegnie.. parobek rogaty.. Roztocą cię gołębie. K 48 Ta-Rz 275. tamże war. wysłuchaj nas. Etnl 1989 Biłg 111. Folf Zag nr 863.. Foif Zag nr 911. ZWAK 1885/50. podob. moru. Wisła 1897/118.: Za mojo stodoło słońce wzejdzie.. Roztocą cię scęśliwie... NKPP marzec 36. wezmą ci je chrabósce. Folf Zag nr 516. chlebie.. niebo .Pole niewymierzone. Cego z chałupy nie wymiecie? Cisz Krak 365. 24 . na świecie.„Litania o błogosławieństwo Boże dla urodzajów polnych" odmawiana w czasie konnej procesji wielkanocnej w Pietrowicach Wielkich w diec. NKPP księżyc 2.Od dnia dwudziestego marca słońce zagrzewa nawet starca. Na lasy! Gdzie słoneczko nie doświeci. . ZWAK 1879/57.. por.

i obrosze ludzion siano. Ol Pódl 129. LL 1960/1/17. [Także: promienie z nieba.. TN Wola Chomejowa 1988. błyskawice. slonejku.. Stoin Żyw 47. Dyszczeńko mówi: wstanę jo w lecie rano . Bieg Lecz 48. i wyryły złote bryły. Or L 1934/91. złotą flaszkę. K 19 Kieł 18. .Królowie biegną do ciemnej szopy. cieszyli.. K 40 MazP 97.. na Przemienienie Pańskie . Żeli masz zachodzić.. ..dokumentacja dokumentacja A niech księżyc mnie oświeca także. tak za jasnego slunecka.[Chrystus mówi do Matki:] Twarz mojo widzisz słońcu podobną. tak i w nocy. Ol Pódl 119. Cóz te wieprzocki robić będo? Tam pod jedlino ryły będo. Tam u wody u studzianej.... Żebyś ty. do . serce miłością zapalą...] K 20 Rad 102.. K 57 RuśC 320. gwiazdy.. a. Oj takeś-my się nakrążyli oj da j-aześmy . Pótyśmy się krążyli... słońce.Słoneczko zachodzi... dobry wieczór. dziwują się piękności Jezusa. Gaj Rozw 114. ZWAK 1880/104. czy mi sie śniło. gwiazdy. miesiąc i gońce. TN Rechta 1978. K 26 Maz 91. w noci nie przestając. Hej nam hej! Witają go [małego Jezusa] i bydlęta . A nasz paneńko dozorca.. 45 — Słońce. szczodry wieczór. Słońce. Tu rolnik bezradny. szczodry wieczór.. 56 . K 20 Rad 129.. war. 43 . Święt Nadr 263. wyrżnął zyteńko..oziminki dozęni. dozorca. moment każdy. war. płaczą nad grobem Jezusa..Do/za słońca wyrżnął żyto dozorca.. gdy Jezus się rodzi. Nieskończona. nas nie bił.. Krążyliśmy. dozynaj. witają małego Jezusa.. Kot Zn 324. słońce ustrojona. . godziny... miesąc. gwiazdy.Niebo. 48 Księżyc. bośmy żytko wyżnyłi. Hej będziemy się cieszyli. 47 .. zachodź. war.Dzik wykopuje złotą bryłę [= słońce?] spod jedliny. 39 .. TN Piotrków 1953. a nas nastawnicek na konika siada. jasna słońca..Księżyc. . A nasz paneńko dobry był. oj za ... Ju pochwalme króla teho. najśliczniejsza.. patrzy wciąż po niebie: Słoneczko kochane. 53 .... Bart Lub 87... b..: TN Ułów 1979.. Alleluja. Pana Jezusa wspominaj. aześmy pszenicki dożęli. gwiazdy czynią pokłon zawzdy jako Panu swojemu.. chodzić po tym polu.: ZWAK 1880/229.. I jurmany. lasy. Jezu miłości. miesiąc. pływas sy po niebi jak siwyj gołąbyk. Słońce wstało. piękności się twej dziwują..... . słońce.: K 16 Lub 126 i 128. że słońce świeci. pioruny. Witają go i bydlęta!. zapal zmrożone i w cieniu zimnej nocy serca zgaszone. Oj dozęna . uczcić święto chcą dzisiejsze. Miód Pas 93. niepojętej i prawdziwej. Miesiunczek mówi: wstanę jo o północy. PIEŚNI WIELKOPOSTNE I WIELKANOCNE 57 . .. gdym zasnął w ciężkiej niemocy. zagadki nr 2. jasień miesiąc i jasne gwiazdy. 42 ... 46 A . Jednemu było jasne slunejko . Witają go narodowie ze wschodu słońca królowie. dożęli. deszcz . które się żarzysz nam na zbawienie. ej za . K 22 Lecz 30. . ze wszystkich stron. TN Niemirówek 1979.. Gwiazdy niech my pomagają.... . będziemy się krążyli.. . war. chwalą Boga. i święta Trójca. bo moja matusia gotujom wiecerzo. Dnia jednego o północy. dożęła go .. kołem słoneczko chodzi.. chcą uczcić święto wielkanocne. wyżęli. tu byś ty. powoziany. wszystkim radość wielką daje. TN Niemirówek 1979. po tem polu chodzić. stań do pomocy.: .. [Zamówienie od róży:] Jasna nieba. war... Lulaj najśliczniejsze świata słoneczko. słońce.: TN Rachanie 1978.: TN Łubcze 1978..jako Trzej Królowie. Dobry pisarz. war.wzywane na pomoc przy zamawianiu chorób. . K 5 Krak 251... . bośmy już pszeniczhe wyżęli. por. jak we dnie. Co przewożą srybro. w upale . Stoin Żyw 47.Zachodź.Za jasnego słoneczka dożęła żyta dzieweczka. K 39 Pom 234. Dozynaj żytka. na wyrobku bylu. .. oświecę jo góry. za las... K 16 Lub 127. Nasz jegomość dozorca wyżął żytko za słońca... .. Słońce.. . Pótyl my się krążyli. planety. war. Oj. Któż tam kielichom pijał będzie? Sam Pan Jezus po kolandzie.. i Matka Boża. ku boru.Ej kołem. EtnI 1989 Bilg 131. obłoki. b. K 39 Pom 371. zapal. K 2 San 168. zząn(l) pszenickę za słońca. wyżnyła go .. Chód Śp 219. K 26 Maz 89. war. złoty kielich. Będziemy się krążyli. miesiąc i z gwiazdami. gwiazdy a. dozeniśmy żytka jesce za .. . 44 A . prędku zachodziło. kiej b i a ł y gołąbccek. miesiąc. już my żytka dożęli. K 5 Krak 250. miesiąc są jaśniejsze. K 20 Rad 127. Gwiazda go wita i słońce. . K 28 Maz 90. nad grobem króla niebieskiej stolice. war... podob. TN Lubcze 1983. za wysoko wieżo. Dziś w Betleem narodzoneho. Ji wyryły złote bryły . . planety. wyrżnął żyteńko do słońca. Księżyc wiedział. 54 .. kiedy ujrzę ciebie? TN Wólka Husińska 1980. miesiąc.. pozbierało. . ZWAK 1886/308. Zaklinam cię gościu na słońce i księżyc. Słońce przedwieczne. zalejcie gwiazdy światła swoje wdzięczne . ..: ..Za las słonko.. Ali ty. MAAE 1898/92. co wyrobyk. Ryły. Święta Trójca i Matka Boża . Uleją nam złoty kielich. któremu niebo swemi obrotami.. K 24 Maz 204. Słuneńko mówi: wstanę jo w lecie rano . TN Niezdów 1977..... 49 .. dobry wieczór! Trzej Królowie przyjechali. a trzeciemu jasny księżyczeńko . a nasz młody nastawońka . 40 . W miesiąc. Jcdynowtadny Rządco nad rządcami. wszystkie gwiazdy. nie wis.. TN Tuszów 1988. A ziemia święto niech rnie nie tyro. krążyli. war. a. Dlaczego dzisiaj wśród nocy dnieje ji jako słońce niebo jaśnieje? TN Wola Husińska 1978. K 26 Maz 323. nie wim czy na jawie. Plon niesiem. i obsuszc ludziom siano. d. dzień i noc niechaj Cię [Boże] chwalą.Słońce i miesiąc służą Jezusowi. K 16 Lub 127. słońce. Oj wyżęła jo .. zimna rosa pada. Słońce. war. jas my owies skońcyli. pod ciała cieniem słońcu utajonemu. chmury dżdżyste. Ji napotkał dzikie świnie. zapal. Dozynala go dziwecka. rok... wychodź ty! Pis Wyl 116.. K 22 Łęcz 34. b. 55 . co to mu ryły pod jedlinu... Na ołtarzyki. po pokoju chodzić.. .. C. Witają go narodowie. Dopóly'śmy się krążyli. plon.. słońce. . 52 .. przez Twe zjawienie. Dożena go dziewecka za jasnygo slonecka. zobaczysz pięściami zbito ji niepodobną. ryły i wyryły.: tamże. . a na tym polu zbożyczko rodzi... Płacz jasne słońce. że wedle mej budy słońce świeciło. na złote kielichy. c. A chto niemi będzie pijoł? . TN Wólka Husińska 1980. K 24 Maz 203. złoto . Ol Pódl 120.. źródło słodkości. księżyc.Słonko pływa po niebie jak siwy/biały gołąbek. drugiemu było cichy dyszczeńko . a boć mnie od psenicki mocno {juz) boli bocek.. Sum Pan Jezus z aniołami... .. za modry oblocek. Bart Lub 86.Lulajże przyjemna oczom gwiazdeczko. .: Już słonko . We dnie. Gdy Chrystus zmartwychwstaje. księżyc. i Maryja z dziewicami. słunejku.: . zorza. Oj. czynią pokłon. panie uokunomie daj nam podwieczorek..Słońce. I tak sobie imia dali . ej. 46 B . zapal. K 33 Chel 168. 51 . . Dożęła . 44 B . KOLĘDY BOŻONARODZENIOWE I NOWOROCZNE 41 ..135 134 SŁOŃCE SŁOŃCE . Bo mię nóżki bolą Za bydełkiem chodzić.Niebo jaśnieje jako słońce. płacz koło miesięczne. Idzie panna ozdobiona..: A pan ókomon dobry dozorca. Dobregośmy mieli dozorcę dozaliśmy żytka za . za zielony borek.na sąd ostateczny... d.Szedł chłop przez pole i zgubił korale. za . . PIEŚNI ŻNIWNE I DOŻYNKOWE 50 . aze'śmy psenickę skońcyli. Jemu służi słońce. Dzież my to złoto podziejamy? Do złotnika zaniesiemy. nie powiedział: raz dwa trzy.. Dozęna jeji .Pasterzom wydaje się.Rolnik-żniwiarz wygląda kochanego słoneczka. słunejku. Ze wschodu słońca królowie. krążyli. kiedyśmy żytka dożęli.. hej. czołem biją jasnemu. lecz nie pojmują.

słońce nisko. ..: Pies Śl 2/458. Oj. do tego głęboczeńkie.. ji Kasia sie przechodzi. Komu słońce świeci. spojrzę na slonyszko. Sob Wielk 175. Jasicku. 7G II Słoneczko. Zęby ciebie Janku nie nosiła ziemia. miesiącem i gwiazdami. Jag wysoko jesce.: Krzyż Kuj 1/228. Stoin Żyw 289. K 27 Maz 200. Dąk Gręb 63. Rog Śląsk 226. a bo mój jedyny .Upadaj [Marysiu]. Lom Śląsk 387. K 44 Gór 341... Na poleczko zaszła..Słońcem.. .do ogródeczka... gdzie ja będę nocowała? K 33 Chel 330. kolein sloniuscko chodzi. Kołem. Poszła Marysia . Nie zach^ódź czerw"one słoneczko . K 40 Mazp 405.. słonecko.. Bodaj ci.Noc bez księżyca. sama w morzejko wpadała. Komu słońce świeci.. . K 10 Poz 285. 70 .. świećże mi wysoczko. 72 . Bo sie do ślubu zbierała. Wysoko jest jeszcze. 67 .. Oj Janku. niech cię błogosławi mamusia z ojcem. K 48 Ta-Rz 317. Marysiu moja.a mnie nieszczęsnemu . Słońce nisko. bo mi się jesce . Puść mie. Bo ten mój kochanek Daleko we świecie. a bo mój jedyny daleko ode wsi. da . spójrz w okienecko cyli wysoko na niebie słonecko. słonecko przygrzewa. chodzi. TN Krasew 1988. drużyna. Pies Śl 1/521. dla mnie zawsze smutne. a bo mój . Juz mozes zachodzić..Dziewczyna spogląda na słoneczko.Kręgiem/kołem/górą słoneczko idzie/wschodzi/. W konie. 69 .. 59 . 77 Kołem. robić nam .. . K 12 Poz 157. war : Pies Śl 2/737. Her Kai 2/148. 62 . bo już miziutko słonie. 66 . siadoj Maniu moja.... war. PIEŚNI MIŁOSNE 71 . .. war : LL 1961/4-6/65.. tak przioźdobil fiyrmament: słońcem.: TN Piotrków 1953. Szła dziewczyna koło młyna. 229. bo mama nie zgrontuje. TN Karczmiska 1977. bo juz słońce nisko. war. podwyz-ze go jesce. Posła na polecko. Lud 1906/167. e. bo morze szeroczeńkie. Nie zachodź mi jesce. odchodzi. war. zaśpiwam se jeszcze. czy wysoko jeszcze. Gaj Rozw 189.. Niech mie wospon puści.. Smutna i jeszcze smutniejsza Ta nocka dzisiejsza. 68 . Wysoko jeszcze. TN Bychawka 1962. puść mic.Ratuj mie tatusieńku! . Kur Opól 49.. Idzie do ogrodu .Korowaj był u słońca i księżyca. Słoneczko spaliło. K 3 Kuj 261. w konie.. a. TN Krasew 1988. Krzyż Kuj 1/231. Robić mi. a.. niziuśko. podob.. Nie "oddam jag"ód na litość Buoga .. żeby ciebie Janku na świecie nie było. TN Karmanowice 1977. Sloneńko nisko ~ wieczorek blisko.. wysoko jes jesce.: Oj bodaj ci hultaju .. Gaj Rozw 117. chlopcyno. Juz do wsi przychodzi.. . wiecór blisko. Na poleczko zaszła . Ziemia TUP nosiła. juz muzyka. Robić jej się nie chce. war. Wygląda ma miła z nowej komory..Można bo to poznać siroteńki wesele. Oj zaprzągajcie konie . Już możesz zachodzić. Wschodzi słońce. Stef WarmPś 1/29. bo już wysoko jest słonie. Oj bywał ci ja U kręgu miesiąca. a do domu nie jest blisko. Lom Śląsk 409.. TN Stara Wieś 1978. Którą spędziłam z kochankiem swym.. Spojrzą na słoneczko: Słoneczko wysoczko.. 60 .. Pies Śl 2/737. war. Prosiła ratunejku: . robić sie mi nie chce. Marysia go łapała. Posła na . Wyjdę na polerko. Już się rozejdziemy moje towarzysko. miody bez przyjaciółki .: K 28 Maz 171. Niech mi rąk nie ściska. słoneczko nisko.. W konie swatkowie . podob. b. LL 1965/4/22. bujny wiaterek wieje. TN policko. TN Łubcze 1983. Na poleczko poszła . 74 A . 64 .. Jak smutna noc bez księżyca.. Bychawka 1977. TN Dąbrówka 1967. Do dóm mi sie mięsko.smutne.. Mogymy społu spać.. cy wysoko jbsce. Święt Nadr 215. juz jest nad zachodem.. ZWAK 1878/108. siadoj.Śl 1/14. mmc tylko jednemu kryje się za chmurę.. LL 1965/4 /22. TN Kielczewice Górne 1977. podob.dalekiej drodze.. war. a mnie nieszczęśliwej zachodzi za chmu ry. K 39 Pom 162.Najświętsza Panienka jest proszona przez pannę młodą o podwyższenie słońca.. Gaj Rozw 80. Jednym słońce świeci i zapada w góry. Wyszła na poleczko. TN Górki 1977. Pies Śl 2/451. Oj gdzieżeś bywał święty korowaju? . jasne słoneczko . bo mój kochanek przyszedł.Słońce smutno wschodzi i zachodzi. K 25 Maz 169. Kiedy to Pan Bóg stworzył świat. . a dzień bez słońca. zabiroj sie Mantu do cepyka.W konie.Słońce nisko. 73 . 65 . K 20 Rad 217.. TN Poniatowa 1987. TN Żmijowiska 1988. Gaj Rozw 112. Rog Śląsk 81... Janku dla Boga... b. C Kołam słonajko chodzi.: Stoin Żyw 208-210. Kup Pol 10.. . słonko nie świeciło. Wyńdę na poliszko. kąpało. Jest w . . Pies Śl 2/14. ci jesce.. Rog Śląsk 204. pozird na sionko.. Jasiu.Słońce jednemu świeci. Jeno zagląda . a bo mój . Jida na półeczko.Słoneczko nie zachodź jeszcze. K 48 Ta-Rz 92.od matule pójść nie chce.. Słońce nisko. K 26 Maz 181. robić sie ji nie kce. b.. a ho mój Janeczek. młoda Kasiunia po chałupi chodzi. możesz zachodzić.O moje słonecko. Gaj Rozw 88. Bo ten mój kochanek. kąpało sie. K 39 Pom 113.. nocka blisko.. Lom Śląsk 172. LL 1964/1-2/52. smutna jest dziewczyna/chłopiec. Oj bywał ci ja U jasnego słońca. czy wysoko jeszcze. juz słoneczko nisko. bo mój kochanek daleko.. PIEŚNI WESELNE 61 . W niedzieli rano słonejko wschodzi... Poglódd . K 40 MazP 428. wschodzi 1 wzbija si ę w górę. K 16 Lub 222. nasa nadobna. Górą.Już ja cie nie zratujc.. PicS Śl 2/635. Zęby lobie było słońce nie świeciło! Pies Śl 1/270. Pici Ś! 2/347. 74 B Dodaj ci słońce nie świeciło! Zęby t o b i e było Słońce nie świeciło! Kiedyś mnie ty wziąść nie chciała. TN Gołąb 1988. war.. kołem słoneczko jidzie.. war Ty. MAAE 1908/95. Sob Lubus 56. . waspan.. TN Białobrzegi 1988.. 63 — W niedziele raniusiejko. która ja nie spałem Z kochanko SWO. dochodzi. Do matki daleczko. Dla mnie tylko jednej Chowa się za chmurę. 76 I . a mnie są okrutne. Kot Zn 410. . upadaj w stronę za słońcem. czerwone słoneczko. Rog Śląsk 80. bo wysoczeńko słonie. a do domu i mamy daleczko.. cy wysoko jesce.. TN Dobre 1977. Bogdoj ci jasne słoneczko . Pies Śl 1/521. jak wysoko jeszcze.. drugiemu zachodzi za chmurę. 7. kąpało sie słonejko. podob. Wys^a na górecke.. Kręgiem słoneczko Zza gór idzie.. popatrzym .. Bodej ciebie."O juz slunecko. podob.dokumentacja SŁOŃCE dokumentacja PRZEMOWY WESELNE 58 . li jeszcze. d.136 137 SŁOŃCE .. dziewcyna.. jako koralik stalą. a.. Janku. a mąż ci będzie życzliwy bez miary i końca. karbowniku.: . komu losy stałe.. . Młoda do ślubu jadzie. wschodzi i wybija w górę .. K 40 MazP 405.Bo wianek ci zwiędnie prędko od wiatru i słońca. ji spogląda ... spojzdrzę . górą .. tak tćż i ty. a bo mój kochany na jynnej wsi jeszcze. kąpało sie tam słońce.Wychodzi słoneczko z wysokiej góry. war . Bogdaj ci. K 16 Lub 164. Szła dziewczyna koło młyna . K 6 Krak 128. Szła dziewczyna kolo młyna . spojrzę na słonecko. Krzyż Kuj 1/85. war. słonecko. 75 . piele Marysia drobną ruteckę tam za nowym ogrodem. Pies Śl 2/755. Najświętsa Panienko. .A u Chmełki na góreńce. juz słunecko w rogu stola. spoglądała .. Dwa dołeńki wody miało. K 2fi Maz 240. Już wieczorek blisko. dzień bez słońca. Słonecko.. wieczór blisko. Bodajże cię Jasiu słoneczko spaliło! Pici Śl 1/428. K 26 Maz 105. Przyjdę na poleczko. K 6 Krak 427.. Zaszła na poleczko . c.. Oj. Oj... TN Piotrków 1953. Picś .. księżycem i gwiazdami Bóg przyozdobił świat. Wyjdziem na półeczko.. Smutno słoneczko wschodziło i smutno zachodziło.: Krzyż Kuj 1/85. I wejrzała na słoneczko. Wichtusia ich napłakała. wielebny mtody-panie.. Krzyż Kuj 1/226... smutny jesteś bez przyjaciółki.WAK IR R6 /1 30 .. nasza Maniusia do ślubu jidzie. Możesz sie mi przydać. panna młoda do ślubu jedzie / za stół idzie. Z ukłonem Kasię Za stół wiedzie. wysoko my jeszcze. w konie. bo ja jeszcze mam do matki daleczko. Hol Wes 138.. zbija się i w górę. Hol Wes 104.. daleka droga. war.. Słonecko. TN Księżomierz 1984. TN Nedeżów 1977..

Chybaby nic uy"o słońca i miesiąca. do kochania . Ach! sionce.. .. Stef WarmPś 3/28.W lecie słońce gorące/jarzące/rażące. ujrzał pannę w okicneczku. ZWAK 1886/258... 79 — / spojrzał ci po słoneczku.. by jej nie omokly na głowie wstązecki.niech . war ZWAK 1886/125. 97 . K 40 MazP 320. K 2 San 216. K 6 Krak 427. Słońce świeci a nie grzeje. jeszcze mie ta milsza.. karcemka.. Mila mi ta strona.. 85 . . TN Zawałów 1966.. K 48 Ta liz 162. TN Gorajec 1984 [o Piłsudskim i Moskalach. K 12 Poz 176. Piat Krak 190. słońce grzeje. Mila mi ta strona. TN Bochotnica 1988. pasła Karlinka bylki na łonce. moje serce roztopnieje. b. Pójdzie. K 12 Poz 176. 99 . że z mojej przyczyny Będzie ci słońce świeciło dłużej trzy godziny. Świeci miesiąc. K 26 Maz 232. liczne war. Pies Śl 2/657. K 6 Krak 106. to słońce na niebie... Wyszyłam chusteczkę. O jeno będzie słońce i pogoda.. wysła chmura. Rog Śląsk 92. bała się chmurecki. gąski . 86 . niechaj . mój Boże. b. Biel Kasz nr 377B. 80 A . K 22 Lccz lor.19. motyw w opow. Oj lecie lecie . słońce.Zeszedł księżyc. co noc miesiąc wschodzi.: .. 81 . Hajd Nie 208. w której słońce wschodzi. a zimny jak woda. K 51 Sa-Kr 198.Kiedy będzie słońce i pogoda.Przez zielony dąb przeleciał gołąb.. K 12 Poz 199.. cię Boże! cłowiek błogosławi. rosa pada. Płakać będziesz. Kot Rzesz 333.. tam i miłość moją.. nie dogrzeje złożonego w grobie. Oj spor-zioł na słonecko. dzic stoneńko siada. K 44 Gór 236. serce mi od żalu mgleje. Oj lato lato gorące. war : Księżyc zeszedł... Ej. który zapowiada sytuację spotkania]. Świr Pies 133... Jenoch jo chodziła po miesiączku w nocy.pójdęć ja z tobą Walusia. Miesiąc świeci. podob. pasta Kasia gęsi . roztoczył ogon. dzie Jasieńko gada. milsza ta. słonko ci to powie. tę dziewczynę. bez tych zyć krakowiak na świecie nie może. przyjdź . tam kochankę zostawiłem. Kot Zn 297. jakże mam wojować.Dziewczyna żałuje.. deszcz mie nie doleje. jo "od k"ocha-necka.. TN Rachanie 1978. czy się wiatru/ deszczu boisz? Czego ty dziewczyno pod jaworem stoisz? Czy cię słońce piecze. Usiądziem Józiu . K 27 Maz 318..: ZWAK 1891/148.Jak ty pójdziesz do ołtarza. Pies Śl 1/381. A mówiłam ja do ciebie. najjaśniejsze słońce. po białej drzewinie ..Dzisioj słonce zojdzie.Słońce siada. mój Boże. podob.. 105 Ropczyckie. ZWAK 1R85/264. 93 Słońce. niech za to.. oj cy cię słońce pali.. Ej lecie. TN Kol.. Stoin Żyw 233. Najświętsza Panienko. 83 . K 26 Maz 215. .. grzeje jak słonecko. K 6 Krak 388-389. choć na świata końce. a. 94 Ach widzisz.. rosa pada. . Słonecko. A jak . Pies Śl 2/656. Stary tak jak kłoda. K 21 Rad 4. dajźe mi ją. z: Wisła 1887/145 z Krakowskiego.: K 16 Lub 284. t a m sporzieć muszę. tak mi jest niemiłe. da spor-ziol i na niebo .. Nyr Kar 62. Jasne gwiazdy. b. Bała sie słonecka. nie mam komu jej dać. na mój głupi rozum... Kot Rzesz 473.. 89 . K 5 Krak 167. Oj lalo lalo . wionek uod słonecka. miesiąc. K 28 Maz 269. Choćbyś zginąć przyszło.. młody jak piórecko. por.dokumentacja SŁOŃCE dokumentacja 92 78 . wiater wieje.Poczekaj. O. . Słoneczko go żywi. słońce nie dogrzeje w tym głębokim dole. podob. war: K 16 Lub 258.Słoneczko mi zaszło. TN Sąsiadka 1966. Usiadł na ganeczku na złotym słoneczku. żebyś moją była. Stef WarmPś 1/174-175. LL 1962/4-6/94. dzie Jasieńko chodzi. przyjdź Jasiu do mego ogroda. Jasiu. przyszła chwila... Kiej będzie słońce.. świeci . Słońce świeci a nie grzeje. war : K 13 Poz 175. 96 . Pies Śl 1/318. K 40 MazP 564. podob. Pies Śl 1/227. bala się słonecka. pasła dziewczyna wołki na łące [powtarzający się incipit pieśni miłosnej.do kochania serce mdleje. 95 C W tej stronic gdzie słonie kryje jasność swoją. do dziewczyny serce mdleje. Red. Piat Krak 14. podob Stoin Żyw 323-324.. K 12 Poz 105.: Piat Krak 325. Wersje prozą: Czap Mat 66. K 12 Poz 4. war. ... K 41 Maz 192. W tej stronie gdzie słonic... . war. Siądźmyż Józieńku . podob... war. dwa podarki Boże... war Wit Baj 220. jutro rano wejdzie: Już ci moja matuchna do mnie nie przydzie. A słońce słońce bardzo .. MAAB 1908/170. Świeci. a. K 6 Krak 418.: TN Łubcze 1983.Słońce podarkiem bożym. jasny miesiąc. słońce grzeje. 501 i 535. gwiazdy . szczerze. o nic nie dbam kiedy ja mam. Nic opuszczę cię. Pies Śl 2/657. Kot Rzesz 372... K 2 San 135. K 28 Maz 295. Rog Śląsk 127. jo sobie tyz zbladła. Kot Rzesz 264. W niedzielę rano słońce jarzące . kochaj dworzaninie. 90 — Czy cię [dziewczyno] słońce pali/piecze.. K 41 Maz 78.. Zgaśnie zarza i słoneczko.. Zgaśnie tobie twoja zarza.: K 16 Lub 259. Stoin Żyw 220. K 20 Rad 213. TN Konopnica 1979.139 138 SŁOŃCE . TN Rogatka 1978. K 16 Lub 213. „cudzie nad Wisłą"]... W której stronic słonie. 95 D Miła ta strona.. pali . K 27 Maz 303.. . K 39 Pom 117. podob. Oj słońce słońce słońce . Słonko świeci. tam kochanie moje. TN Gielczew 1978.. do kochania serce śnieje. 95 A Gdzie słońce. 98 .Bóg dał ci. Mila mie ta strona.. Chód Śp 193. który żywi... Stara Wieś 1976. K 41 Maz 49. przyjdziesz Jasiu do mnie do . da cy się wiatru bois. lecie . Pies Śl 1/425. że nie chodziła za słoneczka do dom. Rog Śląsk 168. tam Marysia siadała. Słońce siada. po drobnej leszczynie. odwodzilić mnie smolarscy parobcy. mój Jasui[ku]. 84 .. K 18 Kieł 132. zeszła chwila. Kot Zn 446. Jelna 1984. Oj cemuz . niech . K 2 San 234. Żebym se nie wybraudziewcyny z tysiąca.: Pies Śl 1/484.W komórecce wysoce tam si ę słońce migoce. tain kochanie. dał zdrowie.: Krzyż Kuj 1/188. Słońce świeci a nie grzeje. . Sad Podh 147. war. K 39 Pom 448.. podob. 82 .. co kocham nad duszę. Sad Podh 143. K 25 Maz 11. gdzie słońce. Cisz Krak 15. a.. pasterka . D... Pies Śl 1/425. kochanie. Ach Boże. war. war. Biel Kasz nr 325C. ZWAK 1891/77.: Stoin Żyw 133.Tak jak jest słońce. K 39 Pom 117. do dziewczyny/kochania serce mdleje. 87 .Ciesyło mie słonko. Iżech nie chodziła za słoneczka do dom. Stoin Żyw 15.Zblod mi wionek. wiatru . war. Pies Śl 1/490. TN Karczmiska 1980. jeszcze mie ta milsza.tak jest miłość chłopca i dziew czyny. Ach. me życie bez ciebie. K 12 Maz 1. podob Rog Śląsk 190. późno się szykować. K 2 San 234. . Do kochania serce mdleje. K 40 MazP 241.. ciesyła mie ziemia. [nie zdradliwie]. Kiedy już słońce zachodzi. K 25 Maz 187. słońce rażące . karcemka go bawi. słońce jej nie przygrzeje.Miesiąc świeci. war. . PIEŚNI HISTORYCZNE 101 Słońce świeci bołiaterowi dłużej trzy godziny z woli Najświętszej Panienki. Księżyc świeci.: Siądźmy sobie Stasiu przy tej dolinie. K 18 Kieł 120.A moja Marysia w nocy przyjechała. ale mie dziewcina zawiedła do cienia. . 88 . dziewczyno.: . ześ ty moja miła.. war. miesiącka nie widać.. czy się deszczu boisz? Oles Lub 11. zblod mi.. Kot Rzesz 373. K 48 Ta-Rz 150.. K 22 Lecz 64. war. Schowali ją pod ziemię... dziewczyna pasie wołki/byśki/gęsi na łące. 91 . .. Słońce zza gór wyszło. K 45 Gór 231. war. w gęstej krzewinie.. pogoda. do kochania . ZWAK 1886/291. tę jedyną...Co dzień słońce świeci.. PRZYŚPIEWKI ŻARTODLIWE 102 . by nie ogorzała. zloty warkoc cesała.. gdzie Jasieńko/luba. Pies Śl 2/671. Jasiu. LI. Pies Śl 1/127.: Dlaczego .. kochajże mnie.: Musiałoby nie być na świecie . A gdy mie już złożą w tym głębokim grobie.. war. a nie zdradzaj. Stef WarmPś 1/82. 80 B .: LL 1959/3-4/73. TN Gielczew 1977. K 26 Maz 261. ZWAK 1882/114. K 6 Krak 107. 1959/5-6/97... kochaneczko. PieS Śl 1/359. jeszcze mi ta milsza gdzie ma luba chodzi. a mej szczęśliwości chwila nie nadchodzi. A w lecie w lecie słońce gorące. war. Konop Krak 127.. jaż nas gorące słońce ominie. 447. do kochania . Święt Nadr 165. Piel Śl 1/483. 100 . K 44 Gór 146.. dzic sloneńko schodzi. do mego ogroda. byśki . Rog Śląsk 152...... Ło śwantam Jonie .

gminy Aniołów. słońce. bo Pan Jezus nie chce mjec nas. 107 . PIEŚNI ZADUSZKOWE 112 . tylko się schowaj i wleź za piec... bo na słońce nie wyłażą. to ci da odprawę.. Paweł) i prosi ich o trochę węgli żarzących. Matko Boża.: . ona rzekła do niego: „Zaczkaj królewski posłańcze. trzecia gwiazdę. a oni pytają: «A lubicie ta mróz?)) . na ustach śmiech. W tej wieży dał [poganin.. obłoki . Słota.Siłacz wydobywa słońce. war. . pilnie... DA.. że ssał mleko matki przez 7 lat spuszcza się jamą w podziemia.. dowiedzieć się.] K 14 Poz 94-99.. Słońce powiada: <ija cię spałę)). Ku niebu okiem patrzyła. 110 . siostro! kto tu jest?" .Ona na to: „pierwej śniadaj bracie. 117 Wiatr jest najmocniejszy. góry. św.. Bogi swoje wyrysować. . Stef WarmPś 3/97. Siłacz Dydak.[Mężczyzna wybrał się na poszukiwanie ognia. z których jedna ma „na ścianie" słońce.. Jak na niebie jasne słońce wzejdzie. ja ta nie będę)).Miesiąc. niebo . Etnl 1994 Hart 164. wszystko to łaska Boża)). ZWAK 1R80/S8. mój Boże. wszystkie gwiazdy.mówi chłop . księżycem. Mróz się gniewał. jedna złośliwa carnoksiężnica. żołnierzowi rodne siostry będą. Barbara] oczy odwróciła.. Diaskorus.«A deszcz?)) . PIEŚNI SIEROCE 113 Na zelon im smętarzeczku będę spala. maszerując jako ta piechota.. Ciemności wnet zalegną wszędzie: Pogasną gwiazdy.. czy słoneczna spiekota. Z nieba deszcz krwawy padać będzie. Nastąpi wkrótce koniec świata . K 10 Poz 217. my do szkoły ciągle musimy iść. miesiąc. swej jasności ustępuje. ..Bóg sposobi świat i zdobi go słońcem. żołnierzowi rodna matka będzie .. Słońce. czemu już trzeci dzień nie świecisz. za co ono nie świeci trzeci dzień?'1 l}oseł królewski wsiadł na orła co duchu (prędko) poleciał do słońca. domie wiecznej chwały. Łodżano też w słońce.«A słońce?)) . gdzie baranek. a. jak nowa gwiazda biegła. jak słoneczko przyjdzie.. woda. przebiła mnie dyjamentową spilką. braciszku.1KI 116 . Czy to deszcz. . boleją z Chrystusem. war... jak P.nJużcie i to dobre.: . K 22 Lecz 30. nadto war. . słońce . Wiatr powiada: anie bój się dzieweczko. Twej urodzie.cosik się trefiło (zdarzyło). Na ustach śpiew. jak plącze niebo usilno. K 19 Kieł 141... 118 . deszcz. PIEŚNI MARYJNE 106 — Maryja ozdobiona słońcem. spaniałości. [O Matce Boskiej] Z dwunostu gżozdów Koruna na gloże. Nyr Kar 354. war. trza być jidiotą.. Zawsze słychać miarowy. równy krok. kiedy jest wiatr.. Dziewka powiedziała. a. bo mróz bez wiatru nie umrozi. jak kieby poseł ode mnie do słońca. a. K 19 Kie] 219. księżyc . Niech zobaczy cłowiek każdy. słońce. kto ten świat sposobił. ze słońca bez trzy dni nic było.)) . A komóż tak . obłoki. Wkrótce. b. hę gadaj. Biel Kasz nr 35. słońce.. Samo się słońce dziwuje. Alleluja.: .Gdy z Antychrystem człek się zbrata. Szew Niech -i!). Jeden król (są słowa podżylego wieśniaka). na słoneczko . i dopokądem się nie wydobył na wierzch z uwziątku przeszkodnicy.. Posłuchajcie.. por. ale go nie zastał w doma.Księżyc. bo osusza ziemię i czyści powietrze.... i stworzenia z Stwórcą cierpiąc.. taką rzecz: przyleciał do ciebie poseł królewski na orle. księżycem. . TN Rcchta 1978. 104 .matką. . pilno. wszystko dojrzewa. bo orzeźwia ziemię i czyści ją.. K 42 Maz 492. i rzekł do dziewki: u ja cię przemrożę))." Wlazł poseł za piec i widział jak ona przygotowała bratu ceber miodu praśnego i kopyść do jedzenia (zamiast (yifct) położyła. jak w łóżeczku. Wysławiajmy Chrysta Pana. wydaje je za mąż. siedziała słoneczkowa siostra sama i kiej opedzial wszyćko. bo ci oczy wypali. nie patrz mu się w gębę.. z którego słońce bierze swój zaranek. war. słońce. Jak na niebie jasne żarzy wzejdą. tylko siedzą sobie w chłodzie. słońce i z gwiazdami płacze. zabija starca i wyciąga panny na świat. Nimasz-ci to jak młynarzom.. Świecia t Apostołowie.] zawołali: Słuńce.." Poczem zaprząglo . TN Szyszki 1978. czyliście widziały. jeno leżą sobie w kłodzie rozkazują . Poseł. bo jeszcze dzisiak (dzisiaj) nie śniadał. LL 1957/2/20.. co aż nic nic ostało. wpadłem w morze.. rumiana . i młyny obraca)).«//fi. zapłakał i. war. Barbary] wymalować. To maszeruje szara piechota. na miesiąc . Dusze wstali. Wiatr odpowiedział: «nie bój się dzieweczko. pardon.. [„Starzec z mosiężną brodą" więzi w podziemnych pokojach trzy panny. jak niebo plącze usilnie.: tamże. przyszedł słoneczko i peda do niej: „Hę.Miesiąc . kiedy jest wiatr. K 40 MazP 558.. wodę . Myśli. lasy ..... a tu naraz . miał wojować. kto tu jest?" Ona mówi: „Słuchaj... ruszać się począł.. Kszćnzyc pod nogamy.Babować słońcu złoto ji gwiazdki niebu kraść. PIEŚNI ŻARTOBLIWE 114 . ani wiaterek nie dowjeje. pardon.to trza przyjąć. nie mogłem świecić..] Wyszedłszy ón mąż na śnieg. w sercu ból wciąż nieść. słu3ńce prszimni t i nas.. Gdze mie słonko nic dogrzeje. K 33 Che! 114.: Szew Niech 317.dokumentacja 141 SŁOŃCE dokumentacja PIEŚNI ZAWODOWE 103 — Młynarz nie wyłazi na słońce..Piechota maszeruje i w deszcz i w słoneczną spiekotę.{(A wiatr?)) . .. K 18 Kici 187. miesiąc. niech Ci świeci w maju zorza. który moc zawdzięcza temu. I kto nad nimi panuje. 108 B .. druga księżyc. dziwują się Twej ślicz-ności. Stef WarmPś 89. Słońce. czy słoneczna spiekota. każą na się robić wodzie. 105 . Miel Kasz nr 171A. ino jego siostrę. żołnierzowi rodnym ojcem będzie . Zbiegli się w jedno miejsce w polu. ta polska piechota. oddaje im ich światła. ze wiatr najładniejszy. a słońce nie spali... gwiazdami.. wesoły wzrok.Służą Tobie [Maryi] Aniołowie. Błoto. pogodna twarz. księżyc z planetami...140 __________________ SŁOŃCE . trza z byka spaść.. Więc słoneczko raz jeszcze pytał się: „Siostro. b. na slu]ńce [w cd.. bo ja tam będę))... gdzie spotkali dziewkę: mróz. żołnierzowi rodni bracia będą . . Jak na niebie miesiąc jasny wzejdzie. PIEŚNI DZIADOWSKIE 109 . b.braćmi. . księżyc i gwiazdę razem z trzema pannami z podziemnego świata.. gwiazdami i planetami. alleluja! Z tym bolały. ujrzał blisko w lesie jakieś ognisko i skierował się ku niemu. słońce nic spali. K 13 Poz 125.Słońce mieszkające w niebieskim pałacu jeździ powozem po niebie. zol) też zagadki nr 5. wszędzie . Jak przybył poseł. miesioc..Góry Syońskie. LSK ine i/ 6 1. gwiazdy. TN Kol Galęzów 1978.(tJużcić. gwiazdy . i to sic przyda. gwiazdy . góry .. Słońce. Jako ten świat oświecają. 108 A . Kto nim rządzi i sprawuje. ciesy s i ę ) ) .. Bóg da . lituje nad nami. Tu ujrzał kolo ognia trzech ludzi (a byli to: Bóg najwyższy.O Maryja.. do Matki Boski . Etnl 1989 Bilg 131. Od tych [Św. miesiąc . zorze siostrami żołnierza. ze jakem jechał przez morza. ....: K 42 Maz 416-417. proszę. słońce i wiatr. Jak na niebie jasne gwiazdy wzejdą. gwiazdy. Nyr Kar 128. ojciec św.. sionecko wszystko naju daje. śmiech. to robi sic jmaczej. 111 ." Dopieroż wziął kopyść i na stojączku (stojąc) zjadł słoneczko ceber miodu. niebo a.. usilnie płaczą nad nami.. a nie wyglądaj. spytaj się... mój Buoże.. K 48 Ta-Ftz 209.: Kam Pom 30. słońce zgaśnie... K 18 Kieł 182. Piotr i św.<(//a. siedzi w chłodzie. DAŚNIE 115 . który starł śmierć i szatana. Jasnością swą napełniają. co mu było duszno na zapiecku." Słoneczko odrzekło: „powiedz mu siostro. . I gwiazdami przyozdobi. płaczą nad niedolą ludzi. boś Ty Panną nad pannami.ojcem. . Rozmaitymi gwiazdami. Król zawołał swego najstarszego od wojska i peda mu: „Idźże mi ano. lasy nie chcą przyjąć grzesznych dusz. klejnot nieoszacowany. Krz PBL nr 276. Mróz bez wiatru nie umrozi.

/ O św ic ie ch o d zi m ie d za m i / w k o ro n ie z sie rp n io w e j ro sy / p o śró d p szen ic zło ty ch . m ró z . 1 2 8 .S u fit . Z W A K 1 8 8 6 /1 0 6 . m iesiąc . S itk o w sk i] A d Z ło te 2 3 2 .S ło ń ce /k się ż y c /d rze w o św ia d k ie m i m śc ic iele m zb ro d n i. T o to m ó w io. B ó g u sta n a w ia n a ic h p a m ią tk ę św ięto . w ar. [W . łą k k o b ie rc e . za c o w y n a g rad za g o je d n a k o b ru sik ie m . ja k w sta je / i p n ie się w yże j p o n ieb ie . O r L 193 5/1 58 . a n a to za c h o d zi. Or L 1936/150.. a te b iją ch ciw e g o b ra ta . że sie w y śn ic i . I m a ch a k a p e lu sze m .g a n i i z o staje u k a ran a .1 i . K 21 R ad 190. b y d o w ied zia ł się o p rzy cz y n a ch w sc h o d u i z ac h o d u sło ń c a . ze jak d w a św iateł było na n iebie. K 3 K u j 93.p rzed e m n ą w id zę sło ń ce / p o ra n n e .g w ia zd y.143 142 S Ł O Ń C E . [W . E tn I 1 9 8 9 B ilg 1 1 1 . w k tó re j są : sło ń ce . trzy sreb rn e ko n ie cią g n ą zło ty i d y a m e n to w y p o w ó z. n a sze o jc zy ste / o zla c a zie m ię . K o c zo t] A d Z ło te 1 0 9 . p o d o b ...: K rz P U L nr 5 101 ). K u ra co no si n a ka len icy. C y b u lsk i] S zc z A n t 2 2 6 . K 3 K u j 9 3 . w ia tr i d esz cz i d o staje n a g r o d ę . k tó ra je szc ze d y m i. . / W lip c o w e p o łu d n ie / O g ro m n e sło ń c e . d . N astęp n y m raz e m m a co ch a w y sy ła sw o ją c ó rk ę. i slu ń c c na gan ia m . K rz P B L n r 425C . i m a c h a .. K -1 2 M az 4 5 4 . w sy sc y-ście b rzy d ki m ró z n a zw a la siw y . Z W A K 18 78 /H 9-1S1 . T e n g a d a : C o w y ro b icie? N o . N ie siać p szen ic y k ied y d w a św iatła są n a n ie b ie. W i s ł a 1 8 9 0 /1 1 0 . b .T w o ją m a tkę sp o tyk a m la te m . . p rzy ch o d z i d o ch a łu p k i. a ta tark ę p rzy p a la ło '. P o c e k ] S z cz A n t 6 3 1 . C isz K ra k 1 5 2 . ji ziem ia rodzi pod sło ńcem ji do brze jest. [W d o w a w y sy ła sy n a . b y g an iąc y g o k ró l u m ac za ł p ęd ze l W sło ń c u . S ło n e czk o p o w ie d zia ło . Baz Tatr 138. / P o lsk ie sło ń ce . 1 3 5 . TN R ury Bonifraterskie 1960. p o w ó z i w szystko ze sło ń c a sp ra w i. kie j lig a ć n a sp o c yn ek ".. 1 3 4 . ji m iesiąc. ta m o k m d ju z d w ie ko p y ja j. O state cz n ie k rz y w d ę b ie d n eg o w y ró w n u je sło ń c e. b . n a g a n ia w id o k d o ch a łu p y . Ja k ln y sia li. b o się n ie u ro d z i. / Z k ro m k ą ra zo w e g o c h le b a / w u m ę czo n e j d ło n i / o c ze ku je n a jd ro ższe g o syn a . m ró z . c o b y te lu d ziska w sta ja li d o ro b o ty . / D zw o n ią ce .[S y n ry b ak a szu k a Z ło te j D o lin y . o b jeżd ża n im i p o n ie b io sa ch ca ły św ia t i z g ó ry sp o g lą d a n a zie m ię . ló rn y . a b y czło w iek n ie był n a pa sto w a nym o d stra chó w n o cn y ch .d o k u m e n ta cja SŁO Ń C E d o k u m en tac ja m ó w i:] sło n e czk o c h m u ry d o w o zu i p o je c h a ło d a le j. Lud 1897/141. p sze n ic a . ka j Z ło ta D o lin a . d lac ze g o sło ń c e w sch o d z i i za ch o d z i. K rz P B L n r 1 7 1 2 . stą d C h rystu s w y jeżd ża co d zien n ie . R E L A C JE P O T O C Z N E 1 Z A P IS Y W IE R Z E Ń 129 K się ż y c sy n e m sło ń ca . ż e w szy sc y są ła d n i. ja sn e sło n ko b o że . / id ą c z ży w y m i. ze to co sik źle w ypa dło . K o n o p n ic k ie j] se rc e . 130 N ie n ależ y siać p rz y d w ó c h św ia tła ch (sło ń c u i k sięż y c u ): a. Z b ro d n iarz za b ija p o d ró ż n e g o . Szyf Trąd 43. to syn sło ń ca . Gaj Rozw 97.. 1 2 0 C . n o w szystki jid n a k o w y im ia . C zap M at 54 . to ja k b yło sło n ce ji m ie sią c n a n ieb ie w d zie ń . N i b y ło a n i jim io n ó w . „ b o w ted y p sz e n icę p rzyp a d a ła b a rd z o śn ić . co b y m ia rc y li. / . b o się zb o że „ześllici" (zaśnicci). n o to sie n ic sia ło p sze n ic y . m iesiąc . P ig W y b 1 5 5 .] M iesią c ek . że u o na na s u grzew a. b y ło sło n k o .: L o m B a j 1 2 3 -1 2 6 . 1 2 6 . o trz y m an ą o d m ro z u z a z m ro że n ie k a rto fli. ln u . b y p o w ła śc iw y ch m iejsca ch p o ro z m iesz cz ać d u sz e p o k u tu ją c e. k tó ry p o ż y cz a k o lejn o o d b o g a teg o b ra ta : m ą k ę. to ju ż lud zie to u w aża li. po dob . P o sze d ł d o w ia tra . / p o te m sp ły w a . / śc ia n y . K rz PB L nr 1245.M a la rz. k o n ie. S y n o d n a jd u je w le sie c h ału p ę . / P rzed o łta rze m p ó l / u k lęk n ie w stro n ę sło ń c a / m o d lą c się p o ko rn ie / n a ró ża ń cu z k ło só w . w ic h e r n a zw a la św ista k.. o n a za ś d la z y sk an ia n a c z asie w y su w a ż ąd an ia] N iec h m i o jcie c u b ra n ie . g d y k się ży c w d z ie ń św ie c i). E tn I 1 989 B i l g 10 0. że ta b y ła ta k a . A k się życ . D ąb się o tw o rzył. k tó re . c. g d z ie m u się k u ra n ie sie . 1 1 9 . jeżeli on o nie w id ziało. 1 2 2 . k tó ry m u si o d d a ć p rzy w ła sz cz o n e so b ie cu d o w n e p rze d m io ty . 13 2 Ja k P a n B ó g stw o rzy ł zie m ie i p o w ied zia ł: Z ro b im y św ia tło ść . b o h a w g o rą co . ze b ęd zie sic za śn ic a ć . b ył księżyc . b o ju z n ie d o ń d zie s.. . d esc m iesiąc krzyw y i blady i tylko słońce jesce dosyć ładne.słu g u sikie m k rad zio n y m n a stęp n ie p rz e z b o g a cz a. g d zie m o ż e z n a leź ć ż o n ę ./ n ieb a k o p u la . 131 S ło ń c e . k tó ry je st n a jład n ie jsz y .] O n so b ie p o m y śla ł. ja k b u ty zo b a c zy ł że la zn e . b o ta kie c za rn e k io sk i b y ły . K 51 Sa-K r 7 3. d .. M ą k ę ro z w ie w a m u w ia tr.) ja k o je d y n y św ia d ek zb ro d n i k ied y ś g o p o m ści. K rz PBL nr 960. m ró z i sło ń c e p o m a g a ją b ie d n e m u c h ło p u . J a k je st n a p rzy kła d jesicn io . alb o g d y te n z asze d ł ró w n o z e d n ie m . S . żeb y n ie m u rzy ła czyli śn ied zią się n ie pok ry w ała. C z ap M a t 9 6 . D ru g a św ia tło ść b y ła m n iejsza .W szy scy św ię c i sp u szc za ją się p o p ro m ien ia c h sło ń ca n a z ie m ię . N i b y ło zia rn a . [K ró le w n ie o jc ie c n arz u c a się z m iło śc ią. .. k tó ra n a to sa m o p y ta n ie Eh. b . [S . / a w d zień sło ń ce / jest m i ża ró w k ą / i ta ka jest / m o ja ch a ta . I n a zw a ł w szy stk ie g w ia zd a m i. P o d o b n y lo s sp o ty k a ko zę zło to d ó jkę . od B og a n a m dan a. podob.. n o c ą k ą p ie się z A n io ła m i w k się życ u .W śró d zb ó ż lip c o w y ch / zło co n y ch / d źw ię k ie m ko sy / p ieśii o ży w a .P o k o rn a sie ro ta ch w a li sło ń c e. Wit Baj 154. c zyli księżyc i sło ń c e w d zień . g d y św iec i sło ń ce i k sięż y c. 1 3 8 . g d z ie m ieszk a „ p an m iesiąc ze k " z m a tk ą . to ta k a . W ięc sia ć trze b a alb o p rz y k sięż y c u (w n o c y ).. p sz en ic y . A trzec ia św ia tło ść . to sc id ź zb ierz. c zy li w o k re sie n o w iu ). w zescy : „ D yć n a to w sc h o d zi slo n e ck o . b o się b ęd z ie p szen ic a św ie c iła (b ęd z ie rz ad k a ). L u d 1 8 9 8 /1 1 4 .. S ło ń ce m a p a ła c ze zło ta .. to i od króla otrzym ała. zeb y n ic ła p a ło św ia tło je d n o d ru g ie g o . 1 2 0 A — [C h ło p id z ie sp y tać sło n e cz k o .A p o la tw o je / J a k k ło s p sze n ic y: / Z ło te. a b y n a n ie b ie n ie b y ło d w ó ch św ia teł ró w n o cz eśn ie (tz n . w ar. / J a k ko ń n a łą c e. p o w ie d zia ł B ó g . to ju ż ta k .. / W n o cy księ życ . N ic sia n o z b o ża . zb o ż a . zo sta w ia g o na m . w zięta po w ó z i konie ze sło ńca i p ojecha ła do kościo ła .S y n w y sła n y w św ia t d o w iad u je się o d k sięż y ca ./ to czte ry stro n y św ia ta . ślic zn y m ie sią czek .. to i g ada tak będzie dop iruś w id no .. w ia tr i d eszc z . g d y n a n ie b ie b y ły d w a św ia tła: sło ń c e i k sięż y c . Sło ńce to w iad o m o . sło ń c e.C h ło p n ie sie sło ń c e / n a ra m ie n iu .. zob . ze to jest św iatłość w ielga ..] O n id zie . o d p o w ia d a . z a k tó ry o jc ie c b ez w ie d n ie z ap rze d a ł c ó rk ę . 1 2 5 . a. p sz e n ic y i ta tark i. / S ło ń ce to c zy / o g ro m n y b o ch en ch leb a . T N Jacnia 19 64 .K ró le w n a c h c e sz at ze sło ń c a . n ic eg o .. P rzy sie w ie p sz e n ic y i ta tark i n a leż ało z w ró c ić u w a g ę . A le ja w iem p o co ty id zies. C zeg o [k ró le w n a ] za d n ia .Id ę .w ielk a św ia tło ść o d D o g a d a n a . / . EtnI 1994 B art 167. o na u bra ła się w sukn ię ze słoń ca. K rz P B L n r 2 4 7 7 . w ięc po szedł do sło neczka . [M . / . c . / T a rza się p o n ic h . / B ło n ia . 1 2 0 B . b o m ó w io .] E tn I 1 9 9 4 B a rt 1 6 4 -1 6 6 . g dzie Złota D olina . K 7 K ra k 2 8 . zob. / w ra c a ją że ń c y / z kło se m w ło żo n y m w se rc e . nadto w a r. 13 6 . to jest sło ń ce i k się ży c . słon ce ^o. C h ło p p o sta w ił ch a łu p ę . p y sz n a có rk a m a co ch y . G o sp o d arz n ie sie je p sz en icy ./ J u ż p rzesta ło b ić J ej [M . że n ie b ęd zie d o ro d n a . sło ń c a i k sięż y c a . [J. ja k sercu d a je . / w id zę ra d o ść .. 1 2 7 . K 8 K rak 221. je st d w a św ia te ł m y n a zy w a m y . [P a sie rb ic a w y g n a n a z d o m u p rze z m a c o c h ę . 1 2 1 .P ro m ie ń sło ń c a p o d a rk ie m .] K rz P B L n r 4 0 0 . p o cz y m p o w rac a ją d o n ieb a.G łu p ie c n ag an ia k ap elu sz e m sło ń ce d o c h ału p y . E tnI 1989 Bilg 111.: K rz PB L nr 480B . k a rto fle i p o ży w ie n ie d la d z iec i. g d y śp i i o d p o c zy w a p o c ię żk ie j ca ło d zien n ej p ra cy. Z a p y ta n a p rz ez n ich . podob. k tó re p o u szk o d ze n iu p o ży w ie n ia o b d aro w u je b ied a k a k ija m i. że sło ń c e (k się ży c . b o b y ś sir sp a ly ł. to ju ż n ie sia li. G a j R o z w 9 7 . Tu w ziu n m u okna po w yrzyna l. g ro n ia . / św ię to ść tru d zi. p odo b. a sló n rck o w o ła n a n ie g o : ((N ie c h o d ź h a w (tu ). 13 7 . a p o se ł w ró c ił z tą o d p o w ie d zią n a o rle d o kró la . d rze w o e tc .[B o h ate r p y ta sło ń ce i k się ży c . / I ty . 1 2 3 . Z W A K 1 8 9 2 /8 4 . P IS A N A P O E Z JA C H Ł O P S K A 1 3 3 .[W iatr. g w ia zd y. z g an io n y za o b ra z sło ń ca . 1 2 4 . że n ie w ie. k tó ry p rz e d śm ierc ią za p o w ia d a m o rd erc y . K arc zm arczy k ] S zcz A n t 4 0 1 .Z a p la k a jc ie zło te zo rze . że b y sia ć .. A n i o k n a . p o sta w iłe m ch a łu p ę i c ie m n o . / a ja się g a m p o n ie . T N K rasiczyn 1985. p ro si. P ierw sza św ia tło ść b yła n a jw ię ksza . S ło ń c e [= C h ry stu s] m a p a łac ze zło ta . N ie n a le ż y sia ć p sze n ic y p rz y d w ó ch św iatłac h ra ze m ( t j .

rozwidnia się. Stanisława Niebrzegowska P o g o d a będzie. s. słonko. jasno ZWAK 1882/165. 153) oraz choroby s k ó r n e: kurzajki Kul wiel 3/418. H e c k o w a K. Sad l o w s k a Jadwiga. bitwa 7. zbierają ślady krów. Jana. gdy ładne kolo słońca zza góry wychodzi TN Krasiczyn 1985 lub gdy podczas W. -►GWIAZDY. [w:] Slavjan$kij i balkanskij folklor. w miejsca. ŚWIAT. 433-454. zapobiec odbieraniu mleka krowom ŁSE 1961/98. / Oprócz mego nie znam ja innego pana. i . *► Na podstawie charakterystyki W. blasku: świt (związany etymologią z wyrazami świat. SKS1 Lec 358. rozpoczyna czas działania 4-6. w wigilię św.S. W ludowej wizji świata czas i przestrzeń są ze sobą ściśle związane: wyrażenia wschód. gdy robi się jasno': Nazwy. np. NIEBO. For Sym 92-97. Michalska] Szcz Ant 536. podobnie jak rzadka wychód. jest nazywany od jasności. chyba Ten na niebie. odzyskać stratę ZWAK 1887/33. spalić K 15 Poz 299) czarownicę ZWAK 1881/120. Dokumentacja: Kolędy bożonarodzeniowe i noworoczne.S. które pozostają w mitologicznym związku z charakterystykami słońca. jest pięknie. rozjaśnia się. 8-11. a szczególnie przed wschodem . Stonce. łąki i miedze. wojna TN Gorajec 1984. brzask. S t o m m a Ludwik.Nikt mnie nic skasuje. gwiazdy w kulturze ludowej i wybranych utworach literackich. Wórt IIofT 8/31-74. kurza ślepota i zapalenie oczu K 7 Krak 152. a przede wszystkim c z a r o w n i c .462.metafora czy mit? „Akcent" 1986 nr 4. s. 22-24. IvTop Slav 133-137. Wniebowstąpienia Pańskiego K 34 Cheł 153. / Witam cię słonko. odpędzić chmury K 51 Sa-Kr 56. [E. Najbardziej typowymi dniami ich działania są: wigilia św.S. 1980.Hej. N i e b r z e g o w s k a Stanisława. 'czas. Przepowiednie. 1.. jest czerwony będzie w i a t r Wisła 1900/464. W.S.Witam cię.dwaj świetlani bracia. Etnl 1989 Biłg 105-106. WSCHÓD SŁOŃCA. lokalnie też rozbryżdża się i bryzga. T o 1 s t a j a Svetlana Michajlovna. KopSSym 387-390. Lublin 1985. Bibliografia.. De VriesDic369. Gamlv Ind 684. z lasów idzie mgła ZWAK 1882/199. Są to przede wszystkim c h o r o b y oczu K 51 Sa-Kr 54. nad wschodzącym słońcem jest chmura ZWAK 1889/77. gdzie słońce pokazuje się rano': Rodzaje wschodu. Łow Rei 92-99. l e c z y się i z a m a w i a c h o r o b y . Zachara-Wnękowa] Szcz Ant 836.jako graniczny . s. 20-29. Mif Tok 1/461. ZWAK 1886/89. Emocje. / co za słonkiem aktem wodzi. można o d p ę d z i ć lub unieszkodliwić (np. Mosz Kul 2/21-22. HerdLek 146-147. małe kółko słońca wschodzi wysoko TN Krasiczyn 1985. wit Baj 274 (min.. Lublin 1979. KSIĘŻYC. Duf STB 315-317. Pod znakiem świętego słońca. (c) O wschodzie. TN Smólsko Duże 1984. -♦stonce 1. jeżeli we wtorek mięsopustny słońce pięknie wschodzi albo w dzień Zwiastowania przed W. Lublin 1984. zmór GrodzLęcz 69. (b) Równocześnie przed W. Jeśli W. praca magisterska napisana w ZJP UMCS. Najskuteczniej można przeciwdziałać czarownicom przed W. SŁOŃCA. wytacza się z morza. MAAE 1908/46. Kop SMit 1076-1077. 5. zachód.S.S. podob. Pig Wyb 77. Wschód jako kierunek orientujący działania. Kup WiM 9. Z d z i e s z y ń s k a Anna. budzi emocje p o z y t y w n e . odczynić zadane przez nią uroki LSE 1961/98. ZACHÓD SŁOŃCA. jak miejsca (strony świata). Przemowy weselne. Wojciecha wit Baj 280. SSSł 462-463. Typowy początek pieśni ludowej: W niedzielę rano słoneczko wschodzi przyporządkowuje początek akcji przedstawionej w utworze początkowi tygodnia (niedziela) i dnia (rano) 4. iskro niebieska / Ty ogrzewasz całą kulę ziemską Grzeg Wier 7. 447-448. słońce wysoko. Konotacja semantyczna słońca w polszczyźnie ludowej. rozbrzyzgllje Karl SCI' 5/38 z Wielkopolski. Pieśni miłosne i weselne. Czarownice wyprawiają się wtedy na pastwiska.S. słonko jarzące / Od ciebie biją promienie gorące / Witam cię słonko. U r o d z a j n y rok będzie. południe nazywają zarówno momenty czasu. (a) Czas przed W. jeśli słońce wschodzi blade lub bardzo jasne ZWAK 1882/195. Moskva 1986.S. BIBLIOGRAFIA: B artm ińs k i Jerzy. gdzie pasie się bydło. mały wschód. / Tylko jego stonko każe mi wstać z rana. Solnce igraet. Sim Wierz 235. 958-963. północ.. / kiedy ono światem chodzi. Słońce rodzi się 13 grudnia. w ten sposób odbierają krowom mleko i powodują ich choroby 13. Zebrane w tym czasie zioła sprawiają. Mosz Kul '2/-1 -11. [w:] SLSJ.uważano za sprzyjający działaniom m a g i c z n y m i czarodziejskim. W czasie tym można też uniemożliwić czyjeś złe działania. s. Dawne wierzenia śląskie. początek 140 . oparta jest na obserwacji ruchu S. Chev Dic 1/2M 223. praca magisterska napisana w ZJP UMCS. dzień Zielonych Świątek K 15 POZ 112. 2. Powszechnie używana nazwa: wschód. a w szczególne dni roku . Wierzenia pogańskie na Pomorzu Wschodnim w starożytności i we wczesnym średniowieczu. iż czarownica traci swoją moc K 18 Kieł 51. Jana Chrzciciela ZWAK 1879/33. przepowiada się p o g o d ę na najbliższy dzień. 142 . Pieśni sobótkowe. 'miejsce. [A. Pieśni żołnierskie i rekruckie. mówi się też słońce wstaje. Lur Slow 217-219. moment poprzedzający W. Symbole. 205-230. Eksplikacja: 1. Kul Wiel 3/450.Słońce .także u r o d z a j e i przyszłe z d a r z e n i a . jest porą d z i a ł a n i a r u s ał ek Peł Dem 95. Analiza semantyczna nazw słońce i księżyc w polszczyźnie ludowej. rosę i zioła. podob. 9. s. w powszechnym użyciu są wyrażenia bezpodmiotowe: świta. 3. N i e b r z e g o w s k a Stanisława. Kup Pol 17-24. Wrocław 196 1. Duf SNT 569-570. np. dnia' = gdy robi się jasno i słońce pokazuje się na niebie. w pieśni Skoro zaświtało i na dzień bryznęło K 16 Lub 302. tyś jest skarb trwały / Ty nam ogrzewasz góry i skały / Witam cię słonko w niebieskim dworze / Ty nam ogrzewasz ziemie i morze. 37-39. • W. słońce nisko itp. o6ziern się K 48 Ta-Rz 259. Bożego Ciała K 34 chel 153. Gwiazdy promienne siostrzyczki. 87-88. / Co mi daje sionko i deszczyk w potrzebie.144 ___________________ WSCHÓD SŁOŃCA cksplikacjn 145 WSCHÓD SŁOŃCA cksplikacja 139 . podob. Kul Wid 3/507. 141 . P i 1 i c h J. światło).S. Po słuńca wschodzie czyli o porach dnia w pewnej gwarze. ZAĆMIENIE Jerzy Bart miński. S. W naszym opisie odróżnimy jednak znaczenia czasowe i przestrzenne zarówno wschodu i zachodu. ZWAK 1882/194. D e s z c z będzie. 167. bwdawki MAAE WSCHÓD SŁOŃCA Wstęp. a zwłaszcza przed W. we węglu iskra złota / słonecznika spoza plota.S. Semantyka i składnia wyrazów słońce.S. W obu wyróżnionych znaczeniach wschód i zachód tworzą opozycję w ramach zamkniętego modelu czterech stron -oświata i momentów granicznych dnia i nocy. Gdańsk 1973. D z i a ł a n i a o wschodzie słońca. Warszawa 1981. Dek sier 161. To integralne ujmowanie rzeczywistości ma odbicie w charakteryzowaniu jednostek czasu i przestrzeni za pomocą tych samych przymiotników: krótki wschód. praca magisterska napisana w ZJP UMCS. Giey Mit 127-137. 'czas. Relacje potoczne. ■ oo Czas W. Ł u k a Leon Jan. łajna. księżyc.księżyc . Słońce raduje się . „Poradnik Językowy" 1951 z.

Przed W. K 51 Sa-Kr 24.S. Wrzody K 51 Sa-Kr 54. w dniu św. które zostały na dworze z poprzedniego dnia K 12 Maz 393. potoku. że mycie w wodzie źródlanej czerpanej przed W. ŁSE 1961/205.S. febra K 42 Maz 325. można wyprosić łaski u Najświętszej Panny Plut Glog 134.S. przynosić pieluch. W piątek oktabny i dniu św. w której mokła skóra żmii Fed żar 272. ZWAK 1879/48.S. K 7 Krak 154.S. uprawiana jest magia miłosna . sprzyja zapewnieniu sobie s z c z ę ś c i a w p o l o w a n i u .: przed gradem.S. rurki strzelby źródlaną wodą lub przepłukując strzelbę w Wielki Piątek w krzyżowych wodach Kot San 172 i 186. bolaki oraz wszelkiego rodzaju guzy ZWAK 1879/46. liszaje K 42 Maz 333. Drzewa będą dobrze owocowały po obwiązaniu ich słomą przed W. W tym czasie leczy się i zamawia inne choroby. Szczepana ŁSE 1963/97. Wita Kot Zn 322. ZWAK 1887/30.S.S. zapewnieniu urody i zdrowia na caty rok. nasięźrał i inne. 193 i 315. w dniu św. rowie. Wykonuje się też wtedy praktyki p ł o d n o ś c i o w e i o c h r o n n e : można spowodować. w dniu św. Trójcy Wit Baj 145.S.S. Kul Wiel 3/427. (h) Przed W. ZWAK 1882/231. takie jak: kozłki. także K 42 Maz 411. w Wielką Niedzielę Dek sier 47. Walentego K 42 Maz 105. kaszel K 15 Poz 153. można zobaczyć złotą kaczkę Jaz Spis 361. Agaty skraplając miedze swoich gruntów wodą święconą K 48 Ta-Rz 79. ognipiór K 42 Maz 331.S. Jeśli przed W.S. Żabę Baz Tatr 185.S.S. (k) Przed W.S.S. Marka po ugotowaniu węża białego i potarciu nim oczu wychodzące z ziemi skarby K 45 Gór 498. W Wielką Niedzielę K 39 Pom 384. koklusz LL 1976/1/45. w określone dni roku. choroby oczu K 34 Chel 207. robaki i inną gadzinę. Czas przed W. zwłaszcza ostu ZWAK 1879/7. ZWAK 1878/138. Leczenie bądź zamawianie chorób jest najbardziej skuteczne o W. robaki K 3 Kuj 97. w wigilię św.S. krwotok ZWAK 1879/47. Wojciecha okadzi się krowy. (g) W. *& W. Jana K 23 Kai 97. Gaj Rozw 54. Aby konie nie były nawiedzane przez zmory o W. 205.S. w Wielki Piątek MAAE 1908/49. ia6A:a K 7 Krak 154. a przed W. wisla 1902/798.pozyskiwanie konkurentów K 57 RUŚC 1263 i miłości dziewczyny K 19 Kieł 201. wywichnięcia stawów) K 34 chel 111.S. w wigilię św. płacznice U dzieci LL 1976/1/46. czarniankę u owiec Fed Żar 240. Efekt podobny daje skropienie włosów o W. a zrodzi się obficie po okopaniu w tym czasie w wigilię św. Wielką Sobotę 12b. kołtun Kul wiel 2/393. ZWAK 1885/24. jest symbolem p o c z ą t k u . ŁSE 1961/99. paskudnika Święt Nadr 107.S. m 1 od oś ci 6a. krosty ZWAK 1879/16. w W i e l k i Piątek (lub dowolny piątek) skutecznie można leczyć febrę K 3 Kuj 96. Or L 1933/44 lub w dniu św. Zioła pomagające w leczeniu zbierane są w pierwszy piątek światła Baz Tatr 156. Jana Chrzciciela K 48 Ta-Rz 81. Baz Tatr 185-186. jeśli będzie zasiane przed W. mogą przynieść u r o d z a j . Panny Maryi włoski. (i) Przed W. (i w czasie wschodu) można l e c z y ć (zamawiać) c h o r o b y zwierząt: Żółwia ZWAK 1879/30.S. łuszczkę Kot Zn 197. Woda zaczerpnięta w tym czasie ze źródła i wniesiona do nowego domu (wraz z chlebem i solą) zapewnia dobrobyt ŁSE 1963/113. wytycz (tj.S.S. Jana pławi się je w bieżącej wodzie ŁSE 1962/110. wodą. w drugi dzień Zielonych Świątek.S. że uczyniono to w Niedzielę Palmową Kul Wiel 3/85. ŁSE 1961/90.gdy jest siana przed W. K 7 Krak 136. ZWAK 1886/96. potrzask TN Krasiczyn przed zniszczeniem. Gaj Rozw 54 albo w dniu św.S. Siłę zapewnia zabicie kruka i zjedzenie jego serca przed W. TN Niezdów 1966. ulewą i zarazą . będą one mleczne i mleko się nie psuje Wit Baj 146.S.S. a W Wielki Piątek przed W. że kąpiele przed W. Baz Tatr 93. Szyf MiW Uprawy zabezpieczane są zwykle przed W.S. przeziębienie TN Łukowa 1984. Można je zdobyć przelewając przed W. lecz urodę . Jana (24. K 34 Chel 211. Żółtaczka K 39 Pom 265. zapewniające szczęście w handlu ziele targownika powinno być zerwane przed W. Kul Wiel 3/57. Sądzi się także. sadzawce.w tydzień po Bożym Ciele K 15 Poz 128. przed W. w Boże Narodzenie ZWAK 1886/221. ZWAK 1885/48. w wigilię św. Szczepana ZWAK 1882/209 albo w Nowy Rok ŁSE 1961/90. pożyczać ognia K 23 Kai 66. w dniu św. (e) Przed W. Marchew dobrze się urodzi. ZWAK 1889/70. iż krowy będą płodne ZWAK 1881/H7 i nie będą padały LL 1975/2/45. jeśli zostanie dotknięta miotłą przed W.S. Jana ZWAK 1879/11. w Wielki Piątek sprzyja zabezpieczaniu przed chorobami skóry. Na likwidację p i e g ó w skuteczny wpływ ma mieć kąpiel przed W. . Niektórzy są przekonani. zwłaszcza w Wielki Piątek i Wielką Sobotę. Kapusty nie nawiedza żadne robactwo. Karw Dobrz 204. Ochronę przed żmijami zapewnia nacieranie słoniną nóg przed W.S. dobrze jest w tym dniu odbyć k ą p i e l w wodzie w rzece. w Wielki Piątek Kot Podg 82. reumatyzm Kul wid 3/419. iż na polu nie będzie zielska.S. nie n a l e ż y wykonywać pewnych czynności: wylewać wody po kąpieli dziecka Kul Wiel 3/413. Wielki Piątek ZWAK 1879/M. 1985. tarzano się na zagonie Kul Wiel 3/526. jeśli w Zielone Świątki przed W.pod warunkiem. Przed W. w dniu ścięcia Jana Chrzciciela. Niektóre czynności wykonane przed W. podob. koszyczki. w dniu Św. Zdrowie na cały rok zapewnia również mycie w rzece przed W. Przed W. można spowodować. Jana. K 21 nad 171. św. studni l2a lub w wodzie zaczerpniętej w tym czasie i przyniesionej do domu K 42 Maz 331. Or L 1928/190.S. choroba św. z b i e r a się z i o ł a czarodziejskie i lecznicze. takie jak róża 11. należy zaklinać je przed W. (d) Przed W. ZWAK 1879/14 oraz w wigilię ścięcia św.S. można tego dokonać w Wigilię Bożego Narodzenia. LL 1976/1/45.S.eksplikacja 147 WSCHÓD SŁOŃCA eksplikacja 1908/48. K 17 Lub 156. TN Banachy 1984. w środy i/lub w soboty można wyleczyć też kurdziel K 35 Przem 238. (lub woda przyniesiona do domu) w Wielki Piątek i2a. Jana Chrzciciela ZWAK 1879/9. ZWAK 1879/46.S. c. ZWAK 1882/221.146 WSCHÓD SŁOŃCA . ból Zębów Pęk Bilg 236. Gospodarze robią to najczęściej w Poniedziałek Wielkanocny. w konkretne dni roku można z a b e z p i e c z y ć uprawy i zbiory (f) Czas W.S. Równie skuteczne na piegi są jaja czajki znalezione przed W. pszenica .S. ziele św. wycieńczenie K 42 Maz 337. K 51 Sa-Kr 15. Przed W. ZWAK 1881/15H 1 178. Aby ozimi-nowe żyto było dorodne. Aby na polach nie powstawały szkody czynione przez ptactwo. Proso dobrze rośnie. kołtun TN Znmch 1984. Aby uchronić ciało przed chorobami skóry. zapewnia długie i piękne włosy K 7 Krak 143. zwłaszcza w noc świętojańską K 15 Poz 154. Jana Fed żar 273. Sim Gad 21. kłucie wewnętrzne ZWAK 1879/48.VI) wyznacza czas m i ł o ś c i 2. (j) Przed W. Wojciecha MAAE 1908/48.S. należy rzucić w rolę chociaż kilka jego ziarenek ZWAK 1879/8. zapewniały nie tylko zdrowie. Zebrane o tej porze zachowują swoją moc K 7 Krak 126. rutę. Fed Żar 266. 56. na Wielkanoc i przed dniem św. w Wigilię Bart Lub 30. Sych SGKasz 2/86. a krów nie będzie odymało ZWAK 1882/300.

: M iód Pa»74. g d z ie S . . F o rm u ła T rze j K ró lo w ie ze w sc h o d u sło ń c a w y stę p u je c zę sto w k o lę d a ch 1 . K 2 . sie rp ie ń . a . tam że w ar. 8 . S ło n e czko w sch o d zi.S . Z ta m te j stro n y b o ru ta m slo n e ck o w sc h o d zi. DOKUMENTACJA K O L Ę D Y B O Ż O N A R O D Z E N IO W E I N O W O R O C Z N E 1 . 6 . podob.S ło ń c e w sc h o d z i k o m u ś. T N Ja rc z ó w 1 9 7 8 . P iei Ś l 2 /7 5 7 . c. O fice ry krzyczą n a n a s: d a lej c h ło p c y .S . K ró lo w ie ja d ą . już slonejko w schodzi. S ło ń c e w sc h o d zi. d .G w ia z d a p ro w a d z i T rze c h K ró li o d w sc fio d u sło ń c a . p o d o b .: Ster W arm Pś 41. Stom Słoń 88 z C hełm skiego i Lubelszczyny. Ju ż ta tw o ja koch an eczka P o o g ro dzie chodzi. b . a m y ta k n a zy w a m y m a ły W sc h ó d T N G o ra je c 1 9 8 4 . to są h erscy ch ło p cy. D u ży (w ie lk i) lu b le tn i w sc h ó d w ie lk i w sc h ó d to ju ż ra c ze j c ze rw ie c lu b lip ie c . a b y o w c e d a w a ły d u ż o m le k a B a z Tatr 130. a . T N K ra sic z y n 1 9 8 4 . p o d o b . n a sze m u P a n u n a ro d zo n e m u d a ru n ki k ła d ą .m ie jsce . m i b ra c'a . . R og Śląsk 230. S to in Ż y w 3 3 6 . R e j. n a W ..Ja id a ja k n ie g d y ś T rze c h K ró lo w ie p rzy je c h a li ze sc h o d u sło ń c a . war. b . K 1 0 Poz 3 2 2 . d a le k o ] R u sin i za g n a li P o lak ó w 8 .. c. Z m a rły c h g rz eb a n o n o g a m i d o za c h o d u . Ju ż sło n e czko w y ch o d zi. Ja n a id ą o d w sc h o d u Ł S E 1 9 6 2 /1 3 9 . m łoda K asiunia już po chalupi chodzi. . ta m n a w sc h ó d sło n e c zk a . Ś re d n i w sc h ó d . P ia t K ra k 9 9 .O d w sc h o d u /w y c h o d u sło ń c a z a c z y n a się w o jn a . je st te ż za c h o w y w a n y p rz y sta w ia n iu o łta rz y w k o śc io ła ch K u l w ie i 3 /1 8 9 . ab y m o g li o n i p a trz e ć n a św ia tło sło n e c z n e . p o d o b . N iż słon eczko w sch od zi. Piel Śl 1/470. b y sp ra w ić . W p ie śn iac h w sc h ó d (i za c h ó d ) tra k tu je się jak o m ie jsc e b a rd z o o d le g łe 8 . a . 9 . M ió d P a s 1 1 0 . w e sw ja t w ędro w a li. O r L 1938/160. d zie w c zy n a ch o d zi ja k ró żo w y k w ia t. g d y sło n ecko w sch o d zi. a dokąd? O d w schodu słcP nca.(R a n o /z d w o ra ) sło ń c e w sc h o d z i/u n /c /io d z i. to sie n ic m e w id zi. k ie d y w sc h o d zi sło n e c zk o . stro n a św ia ta p rz e c iw sta w n a d o z ac h o d u ' P IE Ś N I S O B Ó T K O W E • W m ie jsc u . n a d to : Z W A K 1880/104. a p o z ak o ń c z en iu p o siłk u . k o ro n y k ła d ą . ra neczko. T N K arczm iska 1980. K am Pom 220. I n a d "o g ro d e m sto ja ło . n a u cy ł sie m ło d y k a p ra l d o d zie w c yn y ch o d zić K 4 4 G ó r 3 6 9 . sko ro w ejd zie sło neczko. W . O d w sch o d u sło ń c a T rze j K ró lo w ie ja d ą . Jed n ym sło ń ce w sch o d zi i w yb ija w g ó rę. szu ka ją k ó ^n c a zb a w je n ia . śre d n i w sc h ó d to jest m ie sią c "o d k w ie tn ia d o c ze rw c a T N G o ra je c 1 9 8 4 . A ta m sie ś w ia t za c zy n a . z w jelgo parado.S . g d zie się P a n J e zu s n a ro d ził. "o j to to . m a k o le ża n ka n a ślu b w y c h o d zi. W itają go [Jezusa] na rodo w ie ze w schodu słońca kró lo w ie. K ło sa m i w k ie ru n k u ja k w sc h o d zi sło n ko k ła d z ie się p ie rw sz ą g arść zż ę te g o z b o ż a D ra b P ó d l 6 0 .. d zie w c zy n a c h o d zi/p rze c h o d zi/w y c h o d zi/w o d zi k o n ia . H e j.d o k u m e n ta c ja 149 W SCH Ó D SŁO ŃC A d o k u m e n tac ja 2 . T N K ra sic z y n 1 9 8 5 . jim d zie ń je st k ró tszy to sie m ó w i k ró tsze w sc h o d y . Pies Śl 1/289. K a i L im 1 8 . W k ie ru n k u w sc h o d u (i z a c h o d u ) k ła d zie się o g ie ń w w ie c z ó r św . . o d n iej J a sień ko z p ió reckie m w ychodzi. f. p o d o b B ą k G rę b 4 7 . p o c h o d y z o g n ie m w w ig ilię św . ra n iu śk o . P ie s Ś l 1 /3 7 1 . ra n o slo n e jk o w sc h o d zi. K 6 K ra k 4 2 7 . żw a w o ! L L 1 9 7 3 /4 -5 /3 4 . k ie sło n e c zko w y c h o d zi. w sk a z u je n a u trw a le n ie i ra n g ę p rz e strz e n n e g o ro zu m ie n ia W .H ej. O fice r ko n ia w y w o d zi. Pies Śl 2/634. w o ja cy. M o m e n t k a żd y c zy n i trw o g ę .. K u r O p ó l 5 2 . w y c h o d z i się p rz y z aż e g n y w a n iu u ro k ó w K 5 1 S a-K r 2 0 . u o j to to . PRZEM O W Y W ESELN E 3 . g d z ie sło ń c e p o k a z u je się ra n o n a n ie b ie . n o to w a n e w S ło w n ik u W ile ń sk im . za W isłą p o d K ra śn iekie m zeszło sło n ce krw a w o . J a sn e slo n e ck o z d w o ra w y c h o d zi. P IE Ś N I M IŁ O S N E I W E S E L N E 4 . S to in Ż y w 7 1. 7 3 5 i 7 5 2 . Ja n a K 2 4 M a z 3 5 0 . p ó kim k a w a le re m . p rz y z im o w y m p rz e sile n iu n a stro n ie p o łu d n io w o -w sc h o d n ie j n a z y w a n o m a ły m w sc h o d e m K a i L im 1 8 . • K i e r u n e k o r i e n t u j ą c y d z i a ł a n i a . c . m iły / J a sie ń ko /k o c h a n e c e k /żo łn ie rzy k /k a p ra l/o fic e r p o k o sza ra c h f d o d zie w c zy n y c h o d zi. S to in Ż y w 1 8 . Ten m ój kochanccck W ędrow ać m usi.J u ż za b ra li c h ło p c ó w z P o lsk i A c h . ta k p o g n a li H e n . lo k a liz u je o k n a b u d y n k ó w g o sp o d a rc z y c h M A A E 1 9 0 8 /5 7 . n ie m n ie . o j je szc ze ra n i. W czas raniuśko słońce w schodzi. n a su M a ry sie d w ó c h c h c ia ło . W y ra że n ie w sc h o d m o w a ć 'k ie ro w a ć się . W n ie d zie lę ra n o . w a r. B ą k K ra m sk 7 4 . m a m ila se p rze ch o d zi. R a no .: K 1 P ie s 8 . D ra h ó n y. K 5 K rak 252. Pies Ś l 2 /4 0 8 . T N W ólka R usińska 1980 w eselna. a m n ie n ieszczęsn e m u za ch o d zi za ch m u rę. K ie ru n e k k u W .148 W S C H Ó D S Ł O Ń C A . 6 6 1 . w sc h o d z i w c z a sie w io se n n e g o i je sie n n e g o z ró w n a n ia d n ia z n o c ą . 5 . rą czki za ła m a ła . m n ie m ło d e m u ży cie m iłe . g d zie za ch o d zi sło n k o . w n ie d zie le ra n o slo n e c k o w sc h o d zi. a sk ą d ? O d w sc h o d u sło ń c a szu k a ją k o ń c a zbaw ienie sw oje. m łody żo lnierzyczek po ko sza ra ch ch o dzi. podob. K 4 5 G ó r 2 6 .: .: ta m że . g o ść ca K 4 8 T a-R z 2 9 2 . R a n o .. g d zie w sc h o d z i sło ń c e św ia t się za c zy n a : sta rzy .S . T N P u ła w y 1 9 8 8 . B ąk K ram sk 74. zm ie n ił je j się św ia t. a ja p ła c zę . m ło d a K a siu n ia c h o d zi. a g w ia zd a ic h p ro w a d ziła a ż n a to m ie jsc e . M i trzeji. LL 1 9 6 1 /4 -6 /e i. L ud 1913/42 oraz w przem ow ach w eselnych 3.W n ie d zie lą ra n o / z ta m te j stro n y b o ru / za C ie szy n e m sło ń c e w sc h o d zi. g d y m ó j lu b y p rzy ch o d zi. W c z a sie sp o ży w a n ia p o k a rm ó w z w ra c a n o się w k ie ru n k u w sc h o d n im . A w n ied zielę ra n o. B iel K asz nr 15B .. A ta m d a le j. o czki za p ła k a ła . B ie l K a sz n r 2 9 5 . od w sch o du "o d słoń ca. P iei Ś l 2 /3 8 2 . g d zie m ie szk a ją . w ar. a tw a rz ą d o sło ń c a . ja k ró żo w e k w ia tk i Ja k za b ra li. K u W . [tz n . K -1 4 G ó r 2 9 0 .Ś w ię te g o Ja n a ra n iu sie ń k o zesło slu n eń k o ja śn iu sie ń k o . K o t L a s 1 7 1 . e . zim o w y w sc h ó d : C ze m k ró tsze d n ie . M o sz K u l 2 /2 1 . b . to n a zy w a li śro d e k zie m i tu . ■ U M a ły .: W n ied zielę ra n o . m ien i s i ę ko lo re m . K 4 2 M a z 4 1 . a. M A A E 1 9 0 8 /1 9 9 . b o to so n o c e b a rd zo m a łe . w o jin a za kład a li. w ar. ra no . to d łu g ie w sc h o d y T N G orajec 1984. a . 7 . to so m n ie jsze w sc h o d y . a sk ą d . ż e g n a n o się z n a k ie m k rz y ż a św . M a m iluśka konie w odzi. k ró tk i. podob. a lx i sie św ia t k o ń c zy . P IE Ś N I Ż O Ł N IE R S K IE I R E K R U C K IE 48 T a-R z 4 8 . Z a C ieszy n e m sło ń c e w sch o d zi. w a r.. b . b .. ta m ju z ś w ia ta n ie m a . ju z c i m ó j m iły p o d p ió rk ie m c h o d zi.S . w ie sz a n iu o b ra z k a M a tk i B o sk iej n a d m ło d y m i w c z a sie u cz ty w e se ln e j PSL 1 9 8 3 /1 -2 /8 5 . g d zie w sc h o d zi sło n k o . O d w ych o d u sło ń ca w o jn ę za c zy n a ją . S ło ń c e w sch o d zi ró żo w iu tko . R og Śląsk 100. ra n o . 'm ie jsc e. Z W A K 1884/65. a jim d zień je st d łu ższy . nadto B iel Kasz nr 365D . 503. o rie n to w a ć się w e d łu g w sc h o d u sło ń c a'. jak ró w n ie ż p o to .

ji to było skuteczne. gdzie słońce z n i k a wieczorem z nieba': Rodzaje zachodu. (a) Czas po Z. Nazwy Z. Red.S.S. gdy słońce znika z nieba i robi się ciemno.S.i momentu następującego po Z. gdy przy Z. przynosiła piasek. jeśli przy zachodzącym słońcu jest tęcza ZWAK 1882/196.Przed wschodem słońca czarownica zbiera „pożytek". ji to dziecko umyta tam wodo. 195.Przed wschodem i zachodem słońca pali się różę. nabierało sie wodę. mówio. Dla zdrowia. ZWAK 1882/194. to zawsze w Wielko Sobotę. LL 1964/3/41. szara godzina. Tam jak dziecko jest przestraszone. Mac ChDobrz 36. A innym znótu po zachodzie słońca. Przepowiednie. zbierała tam jakieś ślady krów . jest sygnałem k o ń c z e n i a pr acy Bart Lub 19. TN Wiązownica 1988. MAAE 1908/138. szarówka . Czap Mat 76 . także i-5. Baz Tatr 140. K 46 Ka-S 483. ŚWIAT. to już sie wtedy myje Po prostu ona utrzymuje czystość ciała. K 49 Sa-Kr 93. zachodzi czerwono i/lub za chmurę TN Krasiczyn 1985. Dobra p o g o d a będzie. przepowiada się p r z y s z ł e z d a r z e nia i p o g o d ę . Wort HofT 8/76-87. [Jeżeli dziecko przestraszyło się] to matka brała . podob. Red. 2. rzadziej zapadu/e. ŚWIATŁO. ŁSE 1961/205. grzmoty wystąpią. to samo zapowiada pianie pawia po Z. TN Cholowice 1985. ZWAK 1878/135. mroczyć się. Moment zachodu i po Z. 12 . ji tem okłady. Zakazy Symbolika. Zachód jako kierunek orientujący d z i a ł a n i a Przepowiednie.będzie d es z c z. budzi emocje n e g a t y w n e : Zachodzi słoneczko poza lasy. jak przestrzennym) oparte są na obserwacji ruchu S.koszulkę z tego dziecka. ZWAK 1878/135. K 17 Lub 110. Czap Mat 65. obmywało sie to wodo wszystkich. gdy robi się ciemno': Nazwy Emocje. zmierzchać się . ściemniać się.podobnie jak moment wschodu (i przed wschodem) zagraniczny. podob. a nawet nie do rzeki. różowo K 48 Ta-Rz 259. Podobnie o odczynianiu uroków nad przestraszonym dzieckiem: To trzeba było robić przed wschodem słońca. Grodź Łęcz 26. ZWAK 1886/96. K 43 Śl 23. • Z. ■ oo Moment Z. ->ogień sobótkowy. ostry taki. [W Wielki Piątek przed wschodem słońca] po wodę sie chodzi do rzeki. LL 1961/4-6/84. gdy słońce czysto Zachodzi (bez chmur) TN Cholowice 1985.nawiązują znaczeniowo do ciemności. Czap Mat 65. to "ona przed wschodem słońca wychodziła.jeśli przy Z. Wosk odlewa się przed wschodem słońca / po zachodzie słońca sześć lub dziewięć razy. Lud 1897/83. Tak zęby nikt nie widział.. Pieśni weselne Pieśni miłosne. Sarzyna 1984.S. wiązano z nim liczne działania m a g i c z n e . TN Łukowa 1984. Przed wschodem słońca. K 17 Lub 74. TN Krasiczyn 1985. Pewne znaki (np. wycie psów) po zachodzie S.S. przelot wron. to zaleca tam ta. Dziadzio to zawsze przynosił do domu.S.S. już mnie tu na Gródku nic me cieszy 71. Na mróz wskazują też słupy koło S. Dokumentacja Pieśni żniwne i dożynkowe. Kul Wiel 3/413. jest uważany . TN Dereźnia 1984. jest wielka zorza ZWAK 1882/195. ZACHÓD SŁOŃCA.150 _________________ WSCHÓD SŁOŃCA . Ze przecież jak słońce jest to nie wolno.S. gdy kury długo chodzą po Z. Nazwy czasu przed Z. Pieśni powstańcze i rekruckie Kołysanki Bibliografia 1. zachodzi bystro LL 1961/4-6/84. ji wynosiła przed wschodem słońca na drogi krzyżowe. że czyraków nie wyrzuca. Tam jakieś kwiatki zbierała na łąkach. Etn] 1989 Bilg 105. ji później brała w naczynie te wodę.S.: zachód. zapada Dej Kieł 1983/185 (w staropolszczyźnie był i zapad 'zachód' w znaczeniu zarówno czasowym. Jeśli S. podob. 11 .. ji raczej żeby nikt tego nie zobaczył. boginek . 'czas. RELACJE POTOCZNE 10 — Przed wschodem słońca leczy się przestrach. żeby nieparzyście ten wosk odlewa. Czerwono zachodzące słońce jest też zapowiedzią w i a t r u K 17 Lub 74. 1882/194.. S ł o t a będzie jeżeli słońce zachodzi żółto ZWAK 1882/194. K 34 Chel 153. powstaną czerwone pasmugi przed i poza słońcem ZWAK 1882/195. OrL 1926/m. ziarnisty ji to grzała na blasze. Działania o zachodzie słońca.. ciepłe burze . Wodę po umyciu przestraszonego wylewa się przed wschodem słońca na rozstajne drogi. ZWAK 1882/194. TN Dereźnia 1984. kto sie w takiej Wodzie Umyje. K 48 Ta-Rz 273.: zrnrok. 'czas. 49.dokumentacja ZACHÓD SŁOŃCA eksplikacja ________________________ 151. także K 42 Maz 52. o której porze dnia każdy wstanie. ♦ Na podstawie wyglądu zachodzącego S. Zamch 1984. jest porą działania d i a b ł a K 17 Lub 102. Stanowi też tło zdarzeń miłosnych 7-8. Pirf śl 2/705 i o b r z ę d o w y c h 6. TN Smólsko Duże 1984. b. podob. podob. dłuższa słota. nawet sie nie wierzy w takie cuda. koniec dnia' = b. K 39 Pom 390. ZWAK 1882/195. a teraz już "o tem sie nie mówi.S. mTOZU Wisła 1901/80 lub U pał Ó W (w lecie) TN Krasiczyn 1985 i -►SŁOŃCE. K 46 Ka-S 469. że "ona czaruje.S. że przed wschodem słońca żeby łam czy sześć razy czy dziewińć razy. Pęk Bilg 236. słońce zachodzi. parowanie robili. Później brała wodę ze źródełka. Jerzy Bartmiński. ubywania światła. BIBLIOGRAFIA: Kup WiM 10-11. 'miejsce. rusałek K 52 Br-Poi 120. TN Smółsko Duże 1984. gawronów lub kawek. a. zapowiadają ś m i e r ć ludzi K 17 Lub 130 i 145. bo jak dzie rzeki nie ma to ze studni brali wodę. Baz Tatr 105 i demonów wodny c h: panny wodnej Lud 1965/253. ZWAK 1886/90. Gaj Rozw 136. że jim sie mleko psuje. TN Wiązownica 1988. U nas to kobiety najwięcy kiedyś mówili.: zmierzch. Przyśpiewki żartobliwe. 13 . przed schodem słońca jidzie zbira. ji że to miało być pomocne. Spalanie należy powtarzać S-S razy jeśli choroba jest zaawansowano. a. a późnij już kiedy. I też te wodę trzeba było wylewać przed wschodem słońca. Etnl 1989 Bilg 103. leciało sie do rzeki. Stanisława Niebrzegowska (w zimie) Red Ulan Majorat 1984. Palenie róży dokonuje się przed wschodem i zachodem słońca. ŁSE 1962/139. Ji jeszcze tą wodę z dzbana to wynosi [ojciec] na takie tak jak mówio rozstajne drogi. . to'mówili. ZACHÓD SŁOŃCA Eknplłkneja: 1. To taka kobieta co jo nazywali czarownicom.Obmycie ciała wodą z rzeki przed wschodem słońca w Wielki riątok / Wielką Sobotę pomaga zdrowiu.

przestracll TN Dereźnia 1984. szczuć psami K 33 Chel 111. siać grochu i fasoli Kul Wiel 3/526. (e) Po Z. a po zachodzie . młodziankowe (święte) wieczory nie należy pracować. gdzie znajdują się jaja lub pisklęta. . Niemowlę należy kąpać przed Z. grozi to nieszczęściem dla pożyczającego. w którym znajduje się dziecko Pel Dem 150.S.S.S. O tej porze browarnicy nie pożyczają też drożdży. Jana zbierają kwiat z żyta Wisła 1887/58. LL 1976/1/44. dla szałasu i stada Baz Tatr 84 i 188.152 ZACHÓD SŁOŃCA . bo świnie wyzdychają TN Łukowa 1984. Od Z. siać zboża Red.należy je przynieść do domu dopiero po wschodzie słońca następnego dnia.S. inaczej dziecko będzie płakało K 42 Maz 393. (d) W momencie Z. (c) Po Z.S. Po Z. nie należy spać.cksplikacja ZACHÓD SŁOŃCA cksplikacja 153 piorących bieliznę w rzece Wisla 1887/71. Ulan Majorat 1984. Po Z. Po zachodzie (i o zachodzie) słońca pokazują się d u s z e z m a r ł y c h K 15 Poz 211. jęczmień na oku Bieg Lecz 146. ani też zaglądać do gniazd. ZWAK 1879/57. Po Z.S.in.Kr 69. kupujący lub pożyczający mleko może je krowie zabrać ŁSE 1963/H7. morzyskiem. K 48 Ta-Rz 285. K 7 Krak 136. Po Z. Nie należy też mówić o ptakach lub o znalezionym gnieździe. bo zjedzą je mrówki K 42 Maz 405. Po Z.S. w Boże Narodzenie do Nowego Roku w tzw. ZWAK 1889/161.S. kiedy należy Panu Jezusowi dziękować K 28 Maz 74. ZWAK 1878/130. Nie należy pożyczać ani s p r z e d a w a ć : mleka. bo bieda przeniesie się do domu Wisla 1902/414. kwasku na rozczyn chleba. TN Krasiczyn 1985. K 34 Chel 168. bo piwo się psuje K 42 Maz 399.S.S. a także zapobiega Chorobom owiec Baz Tatr 136. w wigilię św. Po Z. Po Z. Szyf MiW 83. słońca nie należy również opuszczać pomieszczenia.S. hałasować zwłaszcza od Z.S. masła K 15 Poz 125. Czarownica odbierze mleko krowom lub krowy mniej go będą dawały.S. będą dojone po Z. Baz Tatr 188. m. Baz Tatr 188. K 17 Lub 156. bo się robaki zakocą Kot San 225. wisia 1897/118.S.S. czarownica zaczaruje krowę ZWAK 1892/256. nie należy prać i SUSZyĆ pieluszek Kul MiW 419. dawać jałmużny ZWAK 1889/161. Po urodzeniu dziecka do dziewięciu tygodni matka z domu po Z. bo się szczęście lub dostatek z domu wymiecie wisla 1889/494. sera. stąd liczne zakazy. odbierze krowie mleko TN Krasiczyn 1985. jest przede wszystkim porą działania c z a r o w n i c ZWAK 1882/202. dzieci w nocy nie będą mogły zasnąć K 31 Pok 150. Zakazy. Baz Tatr 188. jajek.S. można p r z e c i w d z i a ł a ć praktykom czarownic Baz Tatr 150. K 7 Krak 141. przede wszystkim ten. bo będzie rapciasta Gaj Rozw 100. Czas po Z. topielmka (topielca) stąd zakaz kąpieli po Z.S. Bieg Lecz 51. nie należy wykonywać pewnych czynności. K 51 Sa-Kr 68. mleko będzie się psuło ZWAK 1881/119. Sądzono. Powszechne wśród górali jest przekonanie. Pel Dem 95. ZWAK 1887/40. Jana Chrzciciela kobiety z b i e r a j ą z i o ł a : czarcie żebro. Nie należy też oddawać pożyczonego wcześniej mięsa.S. istnieje przekonanie.S. to zakaz pożyczania j e d z e n i a . bo się zepsuje ZWAK 1892/256. bo konie nie będą się darzyć ZWAK 1885/40. nie należy jeść święconki K 35 Przem 44. pomyj. leczy się i zamawia c h o r o b y z w i e r z ą t K 5 i Sa-Kr 24: robaki u bydła K 42 Maz 346. Lud 1924/59. Nie należy też hopać. a po kąpieli dziecka wylewać wody K 42 Maz 393. Mówi się wtedy. odczynę. ->ogień. a nawet cały dobytek ZWAK 1879/26. nie należy p o ż y c z a ć też: o g n i a wisla 1890/100.S. liszaje K 42 Maz 333. TN Krasiczyn 1985. zabierać jajek od kur. że dusze zachodzą wraz ze słońcem Mosz Kul 2/446. (b) Po Z. nabiału w ogóle Kul Wiel 2/175. bo mogą mieć robić W p o l u TN Ulan Majorat 1984. na szczególne niebezpieczeństwo miały być narażone d z i e c i . lub mloko zostanie przeniesione przez rzekę ZWAK 1881/119. płaczem po Z. z tych samych przyczyn nie pożycza się i nie sprzedaje innych wyrobów z mleka: żentycy BaaTatr 188. można s z k o d z i ć innym: powodować stratę wzroku Bieg Lecz 13. W związku z tym. aby zabezpieczyć je od strzygi K 15 Poz 24.takie. krowa się zeschnie ZWAK 1879/26. uraz 'zapalenie oczu' K 3 Kuj 95. W tym czasie nie należy nawet mówić o pszczołach. czyściec. bo może to sprowadzić jakieś licho ZWAK 1885/65. K 46 Ka-S 469. Po Z.S. nie należy wykonywać czynności związanych z utrzymywaniem c z y s t o ś ci: zamiatać izby ZWAK 1889/69 i w y r z u c a ć ś m i e c i K 33 Chel 111. w Wigilię Bożego Narodzenia do Nowego Roku .S. k a p u s t y kiszonej. będą go miały mniej ZWAK 1886/99. bo umniejsza to dobytek właścicielowi Kul Wiel 3/215. Suchoty Or L 1935/157. uśpiewać swego wroga Sych SGKasz 5/109.S.bo wtedy Pan Jezus po kolędzie chodzi ŁSE 1961/8O. bo się szczęście wyleje K 42 Maz 398. Jest to czas. Baz Tatr 188. c h l e b a lub sitka wisla 1890/100. Po Z..S. a po Z. przynosić suszących się pieluch jeśli zostały na sznurku po Z. które zabierają wtedy mleko krowom i robią masło TN Krasiczyn 1985.S.S. Żółwia ZWAK 1885/48. bo przestaną się one nieść ZWAK 1881/146. jeśli zostaną na pastwisku ZWAK 1881/119. chętnie zabierają ze sobą napotkane dusze żywych. Inne zakazy związane z czasem po Z. Majorat 1984. zabezpieczyć się przed złymi duchami K 9 Poz 142. Nie należy też s u s z y ć odzieży dziecka ŁSE 1963/137. że czarownice przemieniają się w obce osoby i szkodzą pożyczającym im mleko ludziom oraz ich zwierzętom Baz Tatr 84. nie należy zaglądać do pasieki K 48 Ta-Rz 55. Ognia nie pożycza po Z. różę MAAE 1908/142. zwłaszcza s o l i .S. nie należy niczego zaczynać i niczego p o ż y c z a ć . febrę K 42 Maz 325. n o s i ć wody na kąpiel dziecka. które w tym czasie zbierają zioła dla siebie Sych SGKasz 2/80. bo dziecko nie będzie spało ZWAK 1892/259. że podczas Z. Sim Wierz 270. mamun K 51 Sa-Kr 30. . prać bielizny K 33 Chel 111. siekiernicę Kot Zn 189. O zachodzie słońca można przekazać komuś tajemną wiedzę Bieg Lecz 360.S. Baz Tatr 188. ŁSE 1963/144. bóle głowy K 46 Ka-S 473. porwaniem. ognia nie wydaje. K 21 Rad 147. Po Z. aby nie spotkać kreśniąt. laseczki Pana Jezusa K 9 Poz 143. 60 to źle działa na wzrok TN Ulan Majorat 1984. gdyż dusze zmarłych. nie należy też: otwierać okien. kto ma pasiekę K 57 RUŚC 1270. ŁSE 1970/173. ognipiór K 42 Maz 331. że aby zabezpieczyć dziecko przed zamianą. chroniąc w ten sposób niemowlę przed płaczem K 57 Rusc 1266. bo jest to grzechem K 48 Ta-Rz 289. Ulan negatywne skutki. Pel Dem 150.S. łuszczkę Kot Zn 186 i 197. nocnicamt. bo do dziecka może się coś przyplątać ŁSE 1963/138. Red. Po Z. w wigilię św. bo chleb z pozostałego w domu nie uda się K 51 Sa. jak: kurzą ślepotę K 7 Krak 153. Nie należy też: zdejmować bielizny z plota. śmietany ZWAK 1881/119. które opuściły ciało pogrążonego we śnie. siać marchwi. Po Z. bo oślepną konie. nie należy też w y l e w a ć z garnków wody ZWAK 1879/27. bo krowy (owce) mleko stracą K 15 Poz 125. Na Kaszubach istnieje w tym czasie zakaz zbierania ziół. można wedle wierzeń skutecznie l e c z y ć (zamawiać) c h o r o b y ludzi K 42 Maz 314: placznice u dzieci Wisła 1889/5U.

Za slo sło n k o . war. Zbzierała tam dziiw cza Ziele nad logrodam . odprowadzić!. D zie w czę w o łki p o tra ciło .. p ó d ź o d p ro w a d zić. w ar. K 28 M az 223. sło ń ce n a d za ch o d e m .E j. strona świata przeciwstawna do wschodu' p o ło żo n e ta m . T N Z aw iep rzy ce 1 9 74 . Rog Śląsk 107. fra jerko . L L 1 9 5 7 /2 /4 1 . DOKUMENTACJA PIEŚNI ŻNIWNE I DOŻYNKOWE 1 . w ar. K 40 M azP 209. zim na ro sa p ad a na sa dek w iśnio w y. Ta m m o je ko ch a n ie. O j leci. . K 6 K rak 123. J u ż sło n ec zko za ch o d zi. w ar : Pies Śl 2/663. S ło n eczko za ch o d zi. Chód Śp 83. 8 . w a r.S. w ieczó r. za stó ł stą p a je. O j. Ta m sło n eczko sc h o d zi. za sło za o b ło k (n a jw y zsy ). b . W ty m cz asie sp o ty k ają się k o ch an k o w ie 7 E . C zy g o ta m k ęd y n ie b yło ... G d zie za c h o d zi sło ń c e. war. K 2 0 Ilad 1 8 7 i 1 9 3 . w ielki.ta m .Sło n ecko za cho d zi. w a r. W o lszy n ie. Ś red n i za ch ó d . Pies Śl 1/4 25. g o d zi. Pie s śl 2 /7 0 5 . war. przem ó w do m nie słow o. d o d o m u n te b lisko . c.Zacho dzi słon ecko za las kalino w y. L L 1 9 5 8 /1 -2 /7 7 . n a Z . 753. p o d o b .: TN Puławy 1988. .A p u ść m e pa n . war. w ieczó r. letn i za ch ó d . leci sło ń ce za za ch o d em . O j. i gw iozdy w około.: K 2 4 M az 2 5 8 . m a m iła . 7 3 . m ie sią cze k w y ch o d zi. O l P ó d l 3 1 . a p u ście n a s d o d o m . m iesią c ze k św iyci.m iejsce. p a n n a m ło d a w d zie w a cz ep iec / sia d a d o czep ca I za stó ł stą p a .: M A A E 1 8 9 8 /9 2 . nie dajze gębusi dw orakowi..ogrodzie. Za szło sło n ko w rog u p ieca..: K 26 M az 2 4 0 . ju z jest za c m e n ta rze m . S ło ń ce n a d za ch o d e m . 7 M . kto ku to bie ch o d zi? Stoin Ż y w 2 20. 5 . k tó ry in fo rm u je d zie w czy n ę. b o ci się ta k g o d zi. żn iw iarze ch c ą k o ń czy ć p racę. Gaj Rozw 86. K 4 K u j 2 3 . sło ń ce. a .D a rem n e tw e ża ło w a n ie. M iło ść w a sza u szła ja k d zień .m iejsce. Święt Nadr 261. w a r.A ju ż slo n u szko kryje sia za la s. Sia da j Zo siu niu d o czepca . seść p a r ko n i w ied zie. p an ień stw a 6 . B ą k K ra m sk 7 4 . K 4 4 Gór 280. sło ń ce b a rd zo n a d za ch o d e m . Ś m i e r ć k ró ló w i w ielk ich p an ó w n astąp i. P ó d ź m ie. p a sła d ziew czyn a w ołki za o g ro d em . tak ż e Piat K rak 6 5 4 . g d y w n o cy B o ż eg o N a ro d z en ia w ieje w iatr o d zach o d u Z W A K 1 8 8 2 /1 8 4 . Za g ó ry. w zeńdzi m iesiąc. K 57 RuSC 938. D u ży.d o k u m en ta cja ZA CH Ó D SŁO Ń CA d o k u m en tacja •i 1 S y m b o lizu je k o n i e c : sp o tk an ia 7 0 .S ło n e czk o za c h o d zi. słoneczko św eci. 750. B a rd zo sm u tn e p rzy szły n a m n ie c za sy. trzeb a będzie spać. niech m y (m i) rą k nie ściska . a bo jutro raniu sin ko trzeba b ęd zie w stać. ju ż sło neczko n a d zach o d em . Pies Śl 1 /2 0 6 . n a za ch o d zie sło ń c a zn a czą ty le co 'd alek o ' 1 3 .d ziew czy n a/ch ło p ie c tęsk n ią / szu k ają m iło ści / zalecają się. d ziew cyn o. 7 C S p o g lą d a ły o cka n a za ch ó d sło n ec ka .: Pies Śl 1/420. Stef W arm Pś 2/5. K 4 K u j 3 3 . P IE Ś N I W E SE L N E 6 . K 1 6 L u b 2 6 1. B o n a s b o lo m rę ce. ską d sło n e cko sc h o d zi. N a za ch ó d sło n e czka p atrzy d zie w c zy n a o czek u jąc sw o je g o ko c h a n eczka 7 C . Pies Śl 2/663. a ja m lo d ziu ch n a n a ro b iła sia . • G d y sala m an d ra p ełza k u za ch o d o w i.. 7 H . Pies Śl 2/750. B o sie sp o d zie w a ły sta m tą d k o ch a n ec ka . M ó j n a jm iłsy w d ro d ze. w d ziejże czep e cze k. m iesią c zek zia je. w zeszed m iesią c. ju z jest za so śn in ą . p u szcza j n a s d o d o m u .Sło ń ce za ch o d zi. Z . 7 B . Pie s Śl 2 /2 7 2 . g d zie sło ń ce z ach o d zi late m . 7 N . O j za sło sło ń ce za slo Za la s. za la sa m i. 7 E . 7 L . P IE Ś N I M IŁ O S N E • Z . . 7 D . • K i e r u n e k o r i e n t u j ą c y d z i ał an i a.Sło n eczko za szło i się za ćm iło . św ieci n izko n a d za ch o d e m . p siecze. K 4 0 M az P 2 1 0 . n a sz w ło d a rzu łysy. Już m n e tu na G ród ku nic nie cieszy. g d zie św ia t się ko ń czy T N K ra siczy n 1 9 8 5 . O j p u sca j n a s ka rb o w y. g d y Zajdzie słońce.S ło n eczko za szło .: Pies Śl 1/186. sto ja la d ze w c zy n a w p o lu za o g ro d e m .(W lecie/w w ieczó r) sło ń ce (p iecze/k o łem ch o d zi) n a d za ch o d e m . Pies Śl 2 /6 6 2 . siad a g o łą b lu b g a w ro n .. w a r: Stu ie ci sło ń ce . 7 A .: D a i za szło sło ń c e za szło d a i jeszcze tro ch ę św ici d a i p u ść że n a s d o d o m u d a i ły k a rb o w y łysy.: T N Ja cn ia 1 9 6 5 . za "o b rę ce.S ło ń ce za c h o d zi (k sięży c w sch o d zi) . ZWAK 1885/270 Śląsk Cieszyński. N a u czu ł sie m ło d y u ła n D o d zie w c zyn y ch o d zić.. 7 I . Konop Krak 4.Zachodzi słonecko ku lasowi. 7 G . w a r. o d czerw ca d o sie rp n ia. p siecze S ło n ko nad zachodam . m iesią cek w ycho d zi. za d u n a j n a jg lęb sy. 8 . ja k sło n e czk o za c h o d ziło . Sto in Ż y w 1 7 6 . u d aje się ch ło p a k . 753.Słóneck"o zach u odzi. K 1 Pies 4 2 0 . A sló ń ce ju ż za szło . tak ż e K 4 2 M az 5 1 . a m oja najm ilsza wije wianki na w ągrodzie . la sy się skryło. m iły m ło d zie ń cze.Ju z słon ecko d ow n o za sło. (p o d o b n ie jak i w sch ó d ) jest trak to w an y jak o m iejsc e b ard zo o d le g le 7 . K 4 0 M a z P 1 9 4 . K ai L im 2 2 . ro z u ą c ze n a s B o że z n a są g o sp o d yn ią .: Lom Śląsk 408. O l Pó d l 1 2 2 .S. w ar. lasy. w y ń d zi w yń d zi ko ch a n ec zko . K 6 K rak 123. że ch ło p a k ju ż d o n iej jed zie 9 . k ied y n o ce są k ró tk ie Bąk Kramsk 7 4 . p a sła d zie w c zyn a b yszki n a d jezio re m . b . C h ó d Sp 9 9 .Za ch od zi słon eczko po za la sy. K rzy ż K u j 1 /1 9 4 . . w ar.Z a g ó ra m i. 7 F . p o w ied z m i. g d zie sło ń ce z ach o d zi w c zasie w io sen n e g o i jesien n eg o z ró w n an ia d n ia z n o cą K ai L im 1 8 .. Ś w ięt N ad r 268. -» w sch ó d sło ń c a]. O j. Stań. b lisk a slo ta Z W A K I8 8 i/i6 3 . u czu ć k o ch an k ó w 7 L . 4 . K 40 M azP 231. za le ca ć n ie g o d zi. ro z u ą c -ze n a s B o że z n a sy m g o sp o d a rze m . P lą cze d zie w czyn a n a d sw o im 2. g d zie sło ń ce z ach o d zi w zim ie K ai L im 2 1 . Zachodzi słoneczko w góry. Rog Śląsk 108. Fo rm u ły p ieśn io w e n a za c h ó d sło n ec zk a .N a zielo n ej łą ce Za k w ita ją p ą cze. ZWAK 1891/140. w yjd zi d ziew c zyn o . Pies Śl 2/5 26. w ar. a . za w iyrch zapaduje.. to b ie się.: Pies Śl 1 /4 8 5 . B ęd ę ja szu ka ć koch a n ka m e g o . ■ U . m ój synaczek inn ą w o dzi. Pies Śl 1/183. A ju ż sło n u szk o za la s sk ryło sia . B o sie z ta m ty stro n y ko ch a n e cek.. m ie m a m iła. 'miejsce. a m n ie m lo d ziu ch n ej d o d o m u ju ż cza s. 2 — S ło n eck o sie ch o w a . g d zie ja się ro zsta w o m ze sw ą ko c h a n e czk a . p u ść m e. Lom Śląsk 328. a n a sió d m y m jed zie. Z W A K 1 8 8 6 /1 2 9 . ja k m łyń skie ko lo . w yjd zi jed yn a . n a sz ka rb o w y n o w y. podob Pies Śl 1/425. gdzie słońce znika z nieba wieczorem. M a ry sia p ła cze. S p o g lą d a ły o cka .: Stef W a rm P ś 1 /1 8 2 . Piel Śl 2/525. w ar : Pies Śl 2/71 5.: TN K aw ęczyn 1964. 7 K . M A A E 1 9 0 8 /1 8 1 .: K 6 K rak 1 7 9 . b o ta m jest jeg o d zie w e czk a Pies śl 1 /1 1 .Za o n ą g ó re czką za szło ta m sło n ec zko . C iało z m arłeg o k ład zie się g ło w ą w k ieru n k u z ach o d n im K 4 9 S a-K r 5 3 7 [też o d w ro tn ie. M iesiączek zaszel. d ziew czyn a p a sie w o łk i/b yszk i / w ije w ia n k i / p iele ru teczkę/len e k / sto i w p o lu za o g ro d e m / . ju ż n a d ch m u ro m w isi. n a za ch o d zie jest sy g n ałe m k o ń ca d n ia i p rac y . H.S ło ń ce za ch o d zi (w ro g u p ieca ). Z a ch o d zi sło n ec zko za la s k a lin o w y.155 1 5 4 ____________________ Z A C H Ó D S Ł O Ń C A . Ta m °oja m a m icka w iecerzo g u otuje. Pies Śl 1/111 i 507. 7 O . p o czątk u w iec zo ru 7 0 .. K 4 0 M az P 2 1 0 .Z a szło sło ń ce.M a ły za ch ó d . w a r. T N O stró w k i 1 9 5 3 . B iel K asz n r 5 8 (ta m że d alsze w aria n ty ).: Zańdzij słońce. Z W A K 1886/323. a zd yjm że w ia n e cze k. Pie s Śl 2 /6 7 5 . 7 Ł . c. M ika O ra w 6 0 . p iele K a sień ka len ek za o g ro d e m .

Piat Krak 184. na zachód słoneczka. a to już się zdawało. Często było ono uważane za oznakę gniewu Boga i zapowiedź końca świata. zaciemnienie dnia. a. B Przyczyną Z. idą na bój krv>awy. K 27 Maz 339. Herd Lek 181-182. Stanisława Niebrzegowska ZAĆMIENIE SŁOŃCA W polskiej kulturze ludowej zaćmienie słońca wiązano głównie z czarami wiedźm. Ol Pódl 93. Wisła 1916/129. Stanisława Niebrzegowska pomierzchnionic. Kup Pol 24. podob. Or L 1926/154. zaciemnienie. jest zatrucie wody Wisi a 1900/464. tym starym panicom wyleciały zęby..Oj. Mosz Ku! 2/463. K a m o c k i Stefan. że już o! Koniec świata! Sondnyj dzień. Wisła 1900/464. nadto war: Hiel Ka»z nr 343. słonko się zaciemnia. Zaleskim dziewczętom wyleciały zęby. np. K 26 Mai 240. utratę światła: zaćmienie. = Nazwy uwydatniają skutki Z. która jest czarna jak smolą i czuć ją strasznie Kul Wiel 3/509. • Aby zabezpieczyć się przed skutkami Z. nie obacą.Turek pan. gniew Boga K 17 Lub 70. K 41 Maz 484. war. g ł o d u . ♦ Z. Znaki na niebie i ziemi. sądu ostatecznego: „Wierzono.Słonecko zachodzi za wysokie wierzby. Skutkiem Z. Wisła 1889/502. K 6 Krak 113. Jerzy Bartmiński. roztocył ogon. lulaj. z nieba na ziemię spada trucizna albo zaraza.. także bydła i trzody Wisła 1900/464. -►SŁOŃCE. że to już Pan Bóg ma zejść na ten świat i już będzie sądzić wszystkich. -+SŁOŃCE. Zagnali Polacenki za to Carne Morze. Or L 1926/154. Jerzy Bartmiriski. B W czasie Z. TN Noworablów 1988. ZWAK 1878/50.156 _________________ ZAĆMIENIE SŁOŃCA . Czap Mat 64. Kop SMit 1077. lulaj. Na zachód slonrcka. zwiastujące wojnę światową. Mosz Kul 2/463. zamknij już oczka i zaśnij córeczko. K 13 Kieł 48. też zmierz ciniienie Kup WiM 12 oraz zatarcie słońca Kup Pol 26.. Święt Nadr 228. Znaki na niebie i ziemi. za wysokie dęby.: K 22 Łęcz 191. KOŁYSANKI 14 . Zaraz potem pojawi się «Lucyper» na piekielnym wozie i zacznie swój objazd dookoła ziemi" Kul Wiel 3/509. war. K 25 Maz 203. W kulturze s ł o w i a ń s k i e j bardziej rozbudowane i obrosłe mitologią były wierzenia na temat -►zaćmienia księżyca. Bo to był wielki stwch. PRZYŚPIEWKI ŻARTOBLIWE 10 . jest traktowane jako zapowiedź w oj n y Kup Pol 24.eksplikacja 157 ZAĆMIENIE SŁOŃCA eksplikacja zawodem. straszne choroby (zwłaszcza u ludzi Or L 1938/160). c h o r ó b . TN Ulan Majorat 1984.. sim wierz 235. klęsk żywiołowych (np.. juz jest nad zachodem. b. zajście księżyca na S.. PIEŚNI POWSTAŃCZE I REKRUCKIE 11 . BIBLIOGRAFIA: K a m o c k i Stefan.: . piele Marysia drobną rutecke tam za nowym ogrodem.Już zachodzi czerwone słoneczko za zielonym borem. że to uono najdzie i zyjdzie. podob. 9 — Gołąb/gawron siada/rozkłada skrzydła na zachód słoneczka. wedle najstarszych wierzeń miała być walka smoka ze S.Na zachód słoneczka wyglądają rekruci/Polacy. Wórt Hoff 8/76-87. na wprost okiencczka. czary wiedźm i czarowników Kup WiM 11. pożarcie S. ubodzy wojacy. TN Gorajcc 1984. Or L 1931/15. z górą Or L 1938/160.: Przeleciał gawron przez wysoki dom. pozostawianiem na słońcu zabitego węża oraz walką słońca z księżycem.S. Wygnali rekrutów . . Kup WiM 10-11. "o. Od zachodu słońca wojnę ozpoceny. 12 . to wszystki ucikajo dó domu. Wórt Hoff 2/1509-1526. atak ze strony demonów i potworów Kop SMit 1077. stamtąd żaden Polaceniek powrócić nie może. ni uwidzisz. Kup WiM 11-12.S. Mosz Kul 2/460-463. spor. zachodzi słoneczko. ZWAK 1892/253. powodzi) Kup WiM 11. na Warmii i Mazurach: pomierzch.. że trzydniowe zaćmienie słońca poprzedzi koniec świata. W s t a r o ż y t n o ś c i zaćmienie słońca (podobnie jak księżyca) traktowano jako wynik czarów czarownic. Lud 1975/153. te tureckie pany. Turek pan. BIBLIOGRAFIA: Chev Dic 2/244-245. 13 . ZAĆMIENIE KSIĘŻYCA. Wisła 1900/464.: TN Kawęczyn 1964. Kup Pol 24. zabicie węża lub innego płaza i pozostawienie go na S.S. I każden już sie modlił. Kołem. obacyli. kołem słoniuscko chodzi.S.S. i uchronić wodę od zatrucia należy: Zakryć albo zamknąć Studnię Kul Wiel 3/509. przez wilkołaka Lud 1896/327. tj. pożaru. Przeleciał gołąb przez wysoki dąb. Kup Pol 24. De Vries Dic 157. Kup Pol 24-26. jak leciała z Polski kukawecka. ni usłyszysz polskiego "ptasecka. zwiastujące wojnę światową.S. I staneni Polacenki na zachód slonecka. wedle przekonań nowszych: zderzenie S. choć z Płońska ptasecka. śląscy wojownicy. WSCHÓD SŁOŃCA. Wyglądali rekruciki na zachód slonecka: cy nie ujrzą. war. k o ń c a ś w i a t a : Jak zaćmienie było takie nachodzi słonko coraz ciemniej. war. MAMO 1908/105. działaniami smoków. roztożyl skrzydła. prosto okienecka.

159
KSIĘŻYC eksplikacja

KSIĘŻYC

W tradycji językowej i n d o e u r o p e j s k i e j księżyc jest postrzegany (nazywany) w aspekcie dwóch podstawowych funkcji: mierzenia i świecenia Gamlv Ind 684-685. W kulturze d a w n y c h S ł o w i a n wykonywanie określonych prac wiązano z fazami księżyca sssi 2/554. Księżyc funkcjonował w parze ze słońcem, tworząc zespół elementów przeciwstawnych i zarazem dopełniających się: księżyc wiązany z nocą, ziemią, wodą i śmiercią, słońce z dniem, niebem, ogniem i życiem IvTop siav 137. W folklorze słowiańskim słońce i księżyc są ukazywane jako bracia, brat i siostra lub mąż i żona. Księżyc jest wiązany ze światem pozagrobowym. Słowiański system liczenia czasu opierał się na cyklach księżyca (miesiące, tygodnie), a w cyklu dziennym i rocznym na ruchu słońca Slav Mir 245-248. = Dwie podstawowe nazwy: miesiąc (ogólnosłowiańska i indoeuropejska) i .księżyc (specyficznie polska), które w polszczyźnie ogólnej dzielą między siebie znaczenia 'okresu czasu liczącego około 30 dni' i 'światła niebieskiego zmieniającego swój wygląd w okresie około 29 dni', w gwarach i folklorze polskim są - w odniesieniu do 'światła niebieskiego' - synonimami, zróżnicowanymi stylistycznie na skali starszy / nowszy, książkowy / potoczny. Starsza, wciąż żywotna w gwarach na oznaczenie satelity Ziemi nazwa miesiąc, jest związana z wyrazami miara, mierzyć- „bo wedle księżyca czas mierzyły ludy" Briic SB 334 - i wyprowadzana z ie. 'mes ('mens), 'me- „mierzyć" Vas ES 2/609. Miesięcznik to ludowa nazwa choroby wywołanej przez K. oraz lunatyka Kul wiel 3/413. Innowacyjna polska nazwa księżyc dosłownie znaczy „młody ksiądz, syn księcia". Według Brucknera księdzem w relacji do księżyca było słońce jako światło większe (w średniowiecznych tekstach magnus dominus „wielki pan") Briic SE 277, Kup Pol 27, podob. SkSi Lec 201; Moszyński zwrócił uwagę, że wyraz księżyc stosowano u nas pierwotnie tylko do nowiu, co dobrze tłumaczy użycie przyrostka -ic oznaczającego cechę 'młodości' Mosz Kul 2/458, Si SE 3/277, podob. Budziszewska 1990/223. Warianty morfologiczne nazwy: na Kaszubach (w pieśni) ksawiec 90, w Łowickiem sporad. księżak Kup Pol 29 (prawdopodobnie przeniesienie z nazwy mieszkańca regionu). Nazwa księżyc zachowuje też na Warmii i Mazurach oraz na Kaszubach stpol. znaczenie 'okresu czasu', np. dwa kstężtce temu biło Szyr MiW 143, Kup wiM 39. W niektórych okolicach odróżnia się znaczeniowo wyrazy miesiąc (w znaczeniu czasowym) i miesiączek ('światło niebieskie') Kup Poi 29. Formy zdrobniałe używane głównie w pieśniach (choć nie tylko): miesiączek powsz., miesiączeńko 43, 45b, miesiączyczek 55a; księżyczek 4ia, 45a, 50c, 7id, 96a; księżyczeńko 42. W formułach powitalnych nazywany niebieskim dziedzicem, niebieskim królewiczem, synem Dawida, -mów. Synonimy ekspresywne K. uwydatniają cechy
Wyglądu: rogacz Piat Krak 582 (w pieśni); łysy K 48 Ta-Rz 317 (za: Wisła 1890/152 z żargonu

Wstęp. Eksplikacja: Nazwy. Kategoryzacje. Fazy księżyca. Kolekcje. Opozycje. Pochodzenie Wygląd i właściwości. Części. Ilość. Przemiany księżyca, zakazy i zalecenia. Czynności: świecenie, ruch. Księżyc jako postać żywa, przeżywająca. Rozmowy z księżycem. Działania sprawcze i praktyki ochronne. Obiekt szacunku i kultu. Księżyc a pies. Lokalizacja. Co jest na księżycu? Co się dzieje, kiedy księżyc świeci? Przepowiednie. Ekwiwalencje. Symbolika, sennik. Dokumentacja: Zagadki. Przysłowia. Przepowiednie pogody (rymowane). Zamówienia i zaklęcia. Rymowanki i wyliczanki dziecięce. Kolędy bożonarodzeniowe i noworoczne. Widowiska herodowe. Pieśni wielkopostne i wielkanocne. Pieśni żniwne i dożynkowe. Przemowy weselne. Pieśni i przyśpiewki weselne. Pieśni i przyśpiewki zalotne i miłosne. Pieśni zbójnickie,1 żołnierskie i partyzanckie. Pieśni żartobliwe i refleksyjne. Ballady. Pieśni maryjne. Pieśni sieroce. Pieśni dziadowskie. Pieśni zaduszkowe. Listy miłosne. Baśnie. Bajki. Podania. Opowieści wierzeniowe. Anegdoty. Relacje potoczne i zapisy wierzeń. Pisana poezja chłopska. Bibliografia.

Obraz księżyca jest w polskiej tradycji ludowej zdominowany przez cechę cyklicznej zmienności; księżyc symbolizuje ideę wiecznego powrotu, nieśmiertelnego trwania. Rytm zmian księżyca jest wiązany z rytmem życia całej przyrody (dało to podstawę dla rozbudowanych przepowiedni pogody oraz zakazów i zaleceń wykonywania określonych czynności przy poszczególnych fazach księżyca) oraz z rytmem życia człowieka (w obu razach mówi się o młodości, pełni i starości). W polskiej kulturze i języku ogólnym jest postrzegany głównie jako odległy od ziemi i jej spraw, por. fraz. księżycowy facet 'marzycielski, bujający w obłokach'; niedostępny (Ma majątek, ale na księżycu), wiązany z miłością i kobietą (miesiączka), zaś w kulturze i języku ludowym - jako bliski człowiekowi składnik „globalnej wioski", współczujący z zakochanymi i przywoływany na świadka w różnych etapach obrzędu weselnego. W folklorze wschodniopol-skim (pieśni weselne i powinszowania noworoczne) jest wiązany z mężczyzną, podczas gdy młoda dziewczyna - ze słońcem (choć częściej jest na odwrót, por. słońce) We wczesnych kulturach księżyc był czczony jako bóg lub - częściej — bogini, np. u Greków jako Selene, matka życia, opiekunka porodów, siostra słońca, Heliosa; u Rzymian jako Luna Herd Lek 78. W tradycji b i b l i j n e j księżyc przedstawiano rzeczowo, jako światło stworzone przez Boga do odmierzania czasu Rdz i, 14 i władania nocą Ps 136, 9. Dzień nowiu był dla Izraelitów okazją składania ofiar Lb 28, 11-15. Wedle przepowiedni zaćmienie księżyca (podobnie jak słońca) będzie zapowiedzią końca świata Mk 13, 24. W pierwotnym c h r z e ś c i j a ń s t w i e walczono z kultem księżyca jako pozostałością pogańską, ale od Orygenesa asymilowano też obraz księżyca jako symbol zmar-twychwstawania człowieka i Kościoła oraz przykład świecenia blaskiem odbitym od światła słońca-Chrystusa For Sym 99. Od średniowiecza symbolika księżyca jest wiązana z kultem maryjnym, Matkę Boską przedstawia się jako niewiastę apokaliptyczną z księżycem pod stopami Lur Slow 104.

złodziejskiego); trzyszcz-b/yszcz Dzik Klech 41, błyszczaty Mosz Kul 2/649; Klara Kup Pol 31 (z łac. clara 'jasna'), gómol 'bezrogi księżyc' Maj śląsk 128. Żartobliwe nazwy opisowe: nocne słońce 112; kawalerskie słońce Kup Pol 31 od
Zgorzelca, Ostrołęki, Kazimierzy Wlk , Niska, kawalerskie sionko, słońce kawalerów Kup Pol, 31, Płat Krak 582; zdrajca miłości, ZWodziciel Kup Pol 31; podglądacz TN Gorajec

1984; słomiany wróżbita Piat Krak 581; Twardowski Kup Pol 31; werdebus (z pieśni,

160 IGI
KSIĘŻYC - eksplikacja KSIĘŻYC eksplikacja

z niem.) Piat Krak 580; rzadko oko Boga oświecające świat w nocy K 34 Chel 254, tak jak słońce w dzień. ■fr Nazwy nadrzędne: powsz. świat/o np. K 3 Kuj 93, Etnl 1989 Bil* 111; nowsze: planeta K 15 Poz 5 i planeta Kup Pol 29, Czap Mat 102. W bajkach przedstawiany jako postać żywa 93-96, 103, 106. ■U Nazwy podrzędne odnoszą się do wyróżnianych faz k s i ę ż y c a, nazywanych w gwarach małopolskich i sieradzko-łęczyckićh zapożyczonym z języka naukowego wyrazem kwadra Kup Pol 35, bądź jego repliką rodzimą ćwierć Kup Pol 35. K. ma cztery kwadry Dej Kieł 1977/285. W zasadzie jednak podział na fazy K. jest w tradycji ludowej - podobnie jak w ogólnej polszczyźnie potocznej - inny niż w języku naukowym. W zbadanym przez nas materiale wyróżniane są trzy podstawowe fazy K.: początkowa - kiedy K. pojawia się i rośnie: -mów, środkowa - kiedy K. osiąga ksztal koła i świeci najjaśniej: -ypełnia, i końcowa - kiedy K. zanika: -^wiotek, oraz trzy fazy pośrednie: -*półpełnia, -^księżyc po pełni i -tpuste dni. Na Warmii i Mazurach (i nie tylko) cały okres dzieli się ogólnie na dwie części: okres wzrostu, gdy K. jest na młodzie, i okres ubywania, gdy K. jest na starze Szyf Miw 142. + Podstawową kolekcję tworzy K. ze s ł o ń c e m i g w i a z d a m i ; zwykle wymienia się je w stałej, znaczącej kolejności: słońce, K., gwiazdy. Do tych trzech, a często tylko dwóch rodzajów świateł niebieskich, w różnych gatunkach folkloru przyłącza się różne dalsze elementy, tworząc niekiedy rozbudowane zespoły. W bajkach kojarzy się K. i słońce traktowane jako para ludzi: żona i m ą ż Lom Baj 73, war.: Lud 1896/327; dwaj b r a c i a Wisła 1916/137, których siostrami są gwiazdy 109; wyjątkowo jako o j c i e c i s y n 106. W pieśniach i przemowach weselnych na wschodzie Polski K. jest panem młodym, słońce panną młodą Drab Pódl 38. Na słońce i K. powołują się zakochani 6ia, 62F; w kolędach K. razem ze słońcem służy nowonarodzonemu Jezusowi 40. W zamówieniach choroby wysyła się w miejsce, gdzie nie świeci słońce i nie dochodzi K. 30. Jako elementy współtworzące pogodę słońce i K. bywają też dalej łączone z d e s z c z e m 42, 94, m r o z e m i w i a t r e m 94, 95A. W pieśniach: słońcem, K. i gwiazdami (ewent. też planetami) ozdobił Bóg niebo i świat 52, 87, podob. Lud 1906/167, Kup Pol io, przyozdobił też nimi postać Matki Boskiej 83, której służą i świecą razem z zorzą 84, podob.: K 26 Maz 95, Maj Motycz 27; chwalą one Boga razem z niebem, dniem i nocą 49, witają nowonarodzonego Jezusa razem z narodami i bydlętami 39, płaczą nad grobem Jezusa razem z obłokami, piorunami, niebem 48, z całym stworzeniem 86b, płaczą nad niedolą ludzi razem z niebem 86a. Słońce (zorza), K. i gwiazdy są rodziną dla żołnierza 76 i sieroty 85. Przywołuje się je na pomoc przy zamawianiu chorób 28, 31. W baśni poznańskiej demoniczny starzec chce je, przypisane do trzech panien, uwięzić w podziemiu 92. Na Podlasiu obrazami słońca, K. i gwiazd
Zdobi się korowaj PSL 1966/2/127-128, Etnl 1988 Bacz 82, Etnl 1988 Polin 180.

K. i jasne zorze świecą chłopakowi, gdy się żeni K 28 Maz 151. K. i chłodny wiatr towarzyszą rozłączeniu się młodej pary 56h. Pewne kolekcje z K. są szkodliwe l u b niepożądane. Przy dwóch światłach, K. i słońcu, nie należy siać zboża, pszenicy, gryki (tatarki), lnu 107. W zamówieniach magicznych jako bmci, którzy nigdy się nie zejdą (ich spotkanie przyniosłoby chorobę) wymienia się: K. na niebie, rybę w wodzie, robaka w drzewie, dąb w boru I na niwie, kamień na morzu 29. *-* K jest stawiany w opozycjach ze słońcem, gwiazdami i ziemią: ze s ł o ń c e m na zasadzie kontrastu dzień : noc 18, 53, 7ie, iooa, i ogólniejszego jasny : ciemny (jaśniejszy : ciemniejszy; światło własne : światło odbite) 13, 17; fraz. żartować sobie z miesiąca, kiedy słońce świeci NKPP słońce 39; w baśni uroda córki macochy gaśnie przy Kasmej jak światło miesięczne przy słońcu K 14 Poz 30; a także opozycji pochodnych: wschód : zachód 63, praca : odpoczynek 14; ciepły : zimny (grzeje i wysusza/ nie grzeje, nie wysusza) 12, 3c; z g w i a z d a m i - na zasadzie stopniowalności przeciwieństwa jasny : ciemny 19, por. też przysł. Nie dbam o gwiazdy, kiedy księżyc świeci 19 - główną podstawą kontrastowania K. i gwiazd jest jednak liczba, opozycja jeden : wiele 67A, D; z z i e m i ą - na zasadzie cech: daleko : blisko 24, 47 oraz martwy : żywy Czap Mat 102.
x

(a) Podobnie jak słońce, gwiazdy i cały świat K. jest nazywany dziełem Boga, np. Baz Tatr 138, Kur Opól 49, ale niedokończonym, pozostającym pod wpływem „złego" Kai Lim 19. Legenda z Ziemi Dobrzyńskiej łączy powstanie K. z diabłem, który chcąc zrobić słońce skradł Bogu kawałek słońca i z niego utworzył się księżyc K 42 Maz 362, ZWAK 1878/126, por Fisch Lud 155. Wedle opowieści krakowskiej to „Matka Boska dla chwały Pana Jezusa postanowiła słońce i księżyc" l< 7 Krak 29, odstępuje K. Św. Jerzemu l04Cb. (b) W bajkach: suknia z miesiąca; powóz z miesiąca ZWAK 1878/150; ubranie z miesiącem (bije od niego luna) K 42 Maz 493. ® O Wygląd K. związany jest z jego p r z e mi an a mi. Np. w żartobliwej współczesnej pieśni ludowej (noszącej cechy autorskiej kompilacji) dziewczyna-zniwiarka rozmawiająca z K., mówi do niego, że raz jesteś jak człowiek, drugi raz jak kiszka Piat Krak 581. Najwyraźniej postrzegane i charakteryzowane są trzy fazy, ->nów, -spełnia i ->wiotek. K. jest j a s n y 31a, 41, 42, 43, 61d, 76, też we fraz. jasny jak miesiąc/księżyc na niebie NKPP jasny fi; K. jest jaśniejszy w dniu Zmartwychwstania, bo wtedy czci święto wielkanocne 49d; w pieśniach: gołębica jasna jak promyk księżyca K 57 RUŚC 603, 605, jaśniejsza nad blask księżyca K 42 Maz 61; Maryja jaśniejsza niż miesiąc ZWAK 1879/60; błyszczący 9713; blady - fraz. blady jak księżyc NKPP blady 7; jest blady, bo w nocy nie śpi 9, 97A; ma blade promienie 64. W bajce córka macochy nazywa K. krzywym i bladym 94, daje białe światło, wygląda jak ser 105; s r e b r n y LL 1961/4-6/87; jagbi ze śrybra Nitsch Tek 253 pow. gniewski; w gadce coś jak księżyc daje srebrny odblask K 8
Krak 59; złoty 56h, 73.

Częściej K. występuje razem z gwiazdami 61, 67, 71, 78 i między gwiazdami 1, 3, 45, 55, 65, 90; K. i gwiazda to chłopiec i dziewczyna 58, K. i gwiazdy są świadkami ich miłości 70, 91. Chłopiec przysięga na K. i gwiazdy 66. K. z gwiazdami jest wyprawką dla nowonarodzonego Dzieciątka TN Tuszów 1988; K., gwiazdy i cały świat służą dziewczynie 44, kochankom Nyr Kar 250, ZWAK 1880/174; K. i Gwiazda Wieczorna razem wschodzą
i Zachodzą Glad Wiedz 73, 134.

Wedle wierzeń krakowskich K. utworzony jest ze srebra, dlatego ma połysk białawy wisla 1891/628; albo z materiału podobnego do próchna świecącego w nocy Kai Lim 20. Uwydatnia się o k r ą g ł o ś ć K.: koło miesięczne 48, krąg miesiąca 54, toczy się jak koło 8, wschodzi jak młyńskie koło 63Aa; por. fraz. ktoś mo gzycht ['twarz', z niem. Gesicht] jak miesiónczek w kole NKPP księżyc 4d; K. jest jak placek iosc. W zagadkach

163
KSIĘŻYC - eksplikacja 162 _____________________ KSIĘŻYC - eksplikacja

porównywany jest do bochna chleba, główki kapusty i, w przysłowiu do rybiego oka: Księżyc patrzy jak rybie oko NKPP księżyc 10 (to porównanie wyraża dodatkowo cechę 'martwoty', 'bezduszności'). W pieśniach weselnych - korowaj jak miesiąc szyroki Hol Wes 20, 81; w poezji chłopskiej olbrzymi m. W sposób wartościujący K. jest określany jako ś l i c z n y lub p i ę k n y . W pieśniach maryjnych M a t k a B o s k a jest śliczna jak księżyc K 23 Kai 253, K 19 Kieł 134, nad księżyc piękniejsza K 23 Kai 252, 253, świetniejsza K 23 Kai 244, stoi w piękności księżyca K 11 Poz 72, K 10 Poz 226. W przysł. o d z i e w c z y n i e : Choćbyś była jako miesiąc, bez posagu za mąż nie chodź NKPP posag 3; w tekstach obrzędowych do K. porówuje się pannę młodą: jak miesiąc piękna Kur Opól 123; także szaty K 3 Kuj 130, Sim GŚląsk 16, suknia świetna jak miesiąc wój Klech 169; ozdoby oraz atrybuty władzy: komna kieby miesiąc z gwiazdami K 8 Krak 108. Inne cechy K. to: czysty 32; wesoły I05a; cichy 97A; martwy Etnl 1989 Bilg 111. Wygląd K. jest najszczegółowiej uwzględniany w przepowiedniach pogody: K. w kole, w lisiej czapie, w uszach, w chmurkach itp. - zob. przepowiednie. K. w różnych gatunkach jest przedstawiany jako istota żywa, zob. dalej K. jako postać żywa. ~fc Części K. to: tarcza 104G; promień (promienie) TN Zamch 1984, K 2 Kuj 109, K 31 Pok 210, Wój Klech 81, K 15 Poz 14; promyk 82a, rogi 3, 97B; w pieśni A u miesiąca dwa rogi,
a U Jasieńka dwa braci K 28 Maz 152, war.: Lud 1903/226. Metaf. K. ma twarz K 14 Poz 238,

Wój Klech 81; w żart. rymowance dupę 38; w bajkach ma ciało ludzkie 95. A Zanotowano wierzenie, że są dwa księżyce - jeden świeci na jednej polowie ziemi, drugi - na drugiej Lud 1896/162; trzy księżyce ujrzał zbójca, który chciał zabić Jezusa, Maryję i Józefa uciekających do Egiptu 88, 102. W bajkach krakowskich mowa o dwunastu braciach miesiącach (każdego miesiąca przyświeca inny) 103. • Najsilniej postrzegana i językowo utrwalona jest cecha zmienności K.: fraz. ktoś odmienia się jak miesiąc NKPP odmienić się i, podob. NKPP pan isi. W poznańskiej bajce matka K. wciąż musi mu od nowa szyć ubranie, bo K. stale zmienia wymiary i wygląd 96. W przekazach wierzeniowych tłumaczy się, że K. zmienia się co miesiąc, bo od czasu zabicia Abla przez Kaina „Bóg każe K. co miesiąc iść do piekła i tam się przetapiać na nowo" Lud 1896/327, a siły piekielne próbują rozdrapać K. i zagrzebać w ziemi Kai Lim 19. W ciągu roku K. odmienia się dwanaście razy Or L 1938/160, por. 103. W ciągu roku K. robi po niebie taką samą drogę jak słońce, przesuwając się z małego wschodu i małego zachodu na wielki wschód i wielki zachód Kai Lim 21. W zimie księżyc jest wyżej na niebie, w lecie - słońce wyżej TN Banachy 1984. O ros nący m K. mówi się, że księżyc j księżyca przybywa Mac chDobrz 35, Kup Pol 54, przybiera, dobiera Kup WiM 17, Kup Pol 54; powiększa się, zwiększa się, większy się robi Kup Pol 54; rośnie 33, 96, Kup Pol 54, Sych SGKasz 2/281; rośnie do pełni Baz Tatr 84, narasta Kup Pol 55; przyjmuje, przyima, do pełni / pod pełnię idzie, podchodzi, przychodzi Kup Pol 55, Kup
WiM 17, 18, Or L 1938/160; dopełnia się Kup WiM 18, Kup Pol 55.

O u b y w a n i u K. mówi się, że księżyc / księżyca ubywa 96b, Kup roi 55, Or L 1938/160; odima, odejmuje, ujmuje Kup Pol 56, Kup WiM is; księżyc uchodzi, K. schodzi Kup WiM 18; schodzi z pełni Kup Pol 50. O tej fazie mówi się też, że K. malutki jest Kup Pol 50; K. maleje, upada, ucieka, niknie, zostaje (się) Kup Pol 50, 55, 56; kończy się 96b,

Kup Pol 50; zmniejsza się, pomniejsza się, umniejsza się, zummejsza się Kup Pol 56; jest na wychynowiu KuP Pol 50; z pełnego idzie Kup WiM 18, Kup Pol 55; odbywa, odbiera, ubiera Kup WiM 17, is, Kup Pol 55; cofa się, ginie Kup Pol 50, 51, 56, Kup WiM 18; już je po pole Kup Pol 46, z pełni, z pełna Kup Pol 46, po pełni Kup Pol 46, Szyf Trąd 41. Inne określenia tej fazy to: księżyc zachodzi Kup Pol 50; K. na zachodzie Kup Pol 50; K. na schodzie Kup Pol 51, Mac ChDobrz 35; schód K. Kup Pol 51, 56; K. na starze Kup Pol 56; K. no starych dniach Kup Poi 50; K. jidze na emą Sych SGKasz 2/281; miesiącek sie będzie ćmił Kuc Mlp 40. Z a k a z y i z a l e c e n i a . Z przybywaniem i ubywaniem K. ma związek w potocznym rozumieniu w z r o s t i z a n i k wszystkiego w całej przyrodzie Fisch Lud 162. Z tego względu dobrze jest wykonywać pewne czynności przy rosnącym lub malejącym świetle K., innych zaś należy wtedy zaniechać. Sądzi się, że gdy K. przybywa wszystko dobrze rośnie i będzie rodzić się obficie Kul MiW 435. Z tego względu należy wtedy siać i sadzić - zwłaszcza groch Or L 1935/158, zboże Kup Pol 39, Kul MiW 435, pszenicę Or L 1935/158 - gdyż rośliny będą rosły wraz z przybywającym K. Szyf Trąd 43, Szyf MiW 144. Gdy się K. dopełnia, dobrze jest także ścinać drzewa Lud 1976/145 i strzyc włosy Or L 1935/158. Gdy K. ubywa dobrze jest: czyścić domy z robactwa i kurzu K 23 Kai 79, sim wierz 235, niszczyć chwasty, owady Sim wierz 235, ścierać plamy Szyf Trąd 43, Kul MiW 435. Wtedy najlepiej rozpoczynać leczenie sim wierz 235, zamawiać choroby Bieg Lecz 37, Kul MiW 435, np. pozbywać się kurzajek Bieg Lecz 127 i wypędzać tzw. zimnych ludzi [choroby] Bieg Lecz 185, nacierać lub nagrzewać guzy, wole Or L 1928/60. W tym czasie dobrze jest także leczyć bydło Kul Miw 435. W godzinach zostających pod rządem K. nie szczęści się w małżeństwie, w pożyczaniu pieniędzy i w sprawach, które wymagają trwałości K3l Pok 31; nie należy zawierać małżeństw po pełni, bo razem z ubywającym K. może ubyć miłość i szczęście sim wierz 235. ■ Ś w i e c e n i e K. jest inne niż słońca, stąd mówi się nie tylko o ś w i e t l e 81 i blasku K. 81A, 82b, ale i p o ś w i a c i e 82a; charakterystyczne wyrażenia to blady księżyc 9, blady promień 64, mdławy promyk K. 82a. Dobitnie tę różnice są oddawane przez przysłowia: Gaśnie księżyc przed słońcem 13, Słoniszko je jak żece [życie]: łsni blaskę własnym, ksężec zas jak kunszt: żewi sę pózeczonym 17, Od promieni księżyca nie dojrzeje grono winne 20 - oraz formuły potoczne Etnl 1989 Bilg 111 i pieśniowe księżyc świeci, a nie grzeje 62F. O świetle K. mówi się, że jest pożyczane od słońca Piat Krak 579, Etnl 1989 Bilg 111, że księżyc świeci blaskiem słonecznym TN Łazory 1984, odbitym Kai Lim 20. W pieśniach K. ś w i e c i jasno, pięknie, szeroko; wysoko, z nieba, prosto przez obłoki; po drodze, przez pole, przez ciemny las; prosto w okno, przez okno, do komory ... - łącząc zwykle swoim światłem n i e b o z d o m e m d z i e w c z y n y 55-57, 62A-H, 67C, D, 69B, 71, 91; w pieśniach lirycznych przeważnie świeci/przyświeca m ł o d y m i z a k o c h a n y m 56i, 62A-H, 64, 67A, B, 69A, 72, 95, 77,79,80, 82c; przy świetle K. zbliżają się do siebie zakochani 62; w pieśniach oddających realia czasów pańszczyźnianych, świeci idącym do żniwa dziewczętom-imunan;czfcom 50; w zam. - oświeca chorego 28; świeci jakby "oczami patrzył TN Zamch 1984; K. świeci się 7id. Brak światła, ^zaćmienie K., jest nieszczęściem. W zamówieniach tam, gdzie nie świeci słońce ani K., wypędza się choroby 30, 3ic.

164 ________________________ KSIĘŻYC - eksplikacja KSIĘŻYC - eksplikacja ______________________________ 165

Co się dzieje przy świetle księżyca zob. czas.
Ruch. K. WS eh O dzi 15, 59, 62Gc, 63Ad, 63D, wy c h o d z i 63Ab, 1\1, tOCZlJ Się

Obrazem piętnowanego kulturowo zachowania jest szczekanie (psa, wtórnie człowieka) na księżyc / na słońce / na Pana Boga. ogpol. fraz. szczeka na księżyc znaczy 'obmawia, mówi oszczerstwa' 21. D Działania sprawcze K. są w wierzeniach i tekstach folkloru bogato udokumentowane. Uważa się, że K. ma wpływ na pobudzanie uczuć m i ł o s n y c h (o czym była mowa wyżej), por. LSE 1962/7; przy świetle K. wszyscy chcą się żenić Piat Krak 579, przy czym wyrażenie fraz. kawaler księżyca znaczy 'niewierny kochanek' Nyr Kar 239. Wedle wierzeń światło K. budzi i ożywia z m a r ł y c h K 15 Poz 14, Szyf Miw 1/44,
Kul MiW 435-436, demony Sim Wierz 237, Upiory Lud 1956/553, wiedźmy K 31 Pok 210, ożywia

po niebie s, 111, w ę d r u j e 73, o d p ł y w a 74, c h o w a się 10,75, z a c h o d z i 75. Wg tradycyjnego przekonania Ziemia jest okrągła, lecz stoi w miejscu, a dookoła niej krąży cały świat, który też jest okrągły, gwiazdy, Słońce, Księżyc LSE 1984/143; notowano jednak i przekonanie przeciwne, że to „Ziemia wykonuje obroty wokół własnej osi, a Słońce lub Księżyc stoją w miejscu" ŁSE 1984/142. ■ K s i ę ż y c jako p o s t a ć ż y w a . W bajkach śląskich, poznańskich i małopolskich K. ma m a t k ę , która prowadzi mu gospodarstwo i rozmawia z odwiedzającymi jego mieszkanie ludźmi 94, 95. W bajce lubelskiej spiera się / swarzy się ze słońcem, kto daje lepsze światło Etnl 1989 Bilg 111, podob. Piat Krak 579. W krakowskich opowieściach wierzeniowych mowa o dwunastu bmciacli miesiączkach, którzy mieszkają w dalekiej chacie 103. Podobnie jak słońce, K. ma rodziców ZWAK 1887/3 Olkusz. W bajce chłop przedstawia diabłu K. jako swego brata 93. W biłgorajskiej kolędzie życzącej słońce, K. i deszcz to Trzej Królowie 42. V W pieśniach K. wraz innymi światłami niebieskimi czuje i przeżywa: uczestniczy z cały światem w chwale Boga: wita małego Jezusa 39, służy Jezusowi 40, a w kolędzie życzącej - także dziewczynie i chłopcu 44; chwali Boga 49a, b, dziwuje się piękności Jezusa 49c, płacze/boleje wraz ze słońcem, gwiazdami i in. nad grobem Jezusa 48, 86b i nad niedolą ludzi 86a; czci święto wielkanocne 49d, nie chce przyjąć grzesznych dusz potępionych przez Jezusa 89. K. widzi/zna cierpnienia zakochanych 64, 70b, i partyzantów 73; wie o zakochanych 70b, 77 i pomaga im 64; smuci się nad panną Krzyż Kuj 1/111 i wychodzi smutny zza chmury, gdy dziewczyna umiera LL 1972/2/60 - ale też (w nowszych pieśniach) zazdmści kochankom, gdy się do siebie zalecają Piat Krak 580, 582, gdy jest cienki kocha panienki, a gdy grubszy, drwi z nich i śmieje się Piat Krak 581. K. patrzy spoza chmury Nyr Kar 199; w zagadce i rymowance księżyc wiedział - nie powiedział o rosie (nie wysuszył rosy) 12, 36. 0 Rozmowy z ks i ę ż y c e m . W pieśniach miłosnych i weselnych K. jest rozmówcą zakochanych i weselników, zwłaszcza jest adresatem wypowiedzi zawierających prośby o pomoc. Do K. zwracają się i przywołują go - prosząc, by im przyświecał - z a k o c h a n i , którzy idą do siebie i chcą być razem 62A, B, 77. Dziewczyna prosi, by K. nie świecił niewiernemu kochankowi Rog śląsk 103, chłopak - by nie świecił niewiernej kochance stoin żyw 258. Do K. zwracają się w różnych momentach obrzędu u c z e s t n i c y w e s e l a , dla którego K. jest wzorem, miernikiem czasu i świadkiem
56f, g, i, 1.

istoty wodne [wodników, wodnice, topielice i topielców) K 15 Poz 14, Kul Wiel 3/442; nie należy zbliżać się, a zwłaszcza dotykać wody w rzece lub stawie, bo „oświetlona przez K. ciągnie ku sobie" K 15 Poz 5. Światło K. ma wpływ na ludzi dorosłych i dzieci Szyf Trąd 43, Etnl 1989 Bilg 116, 117, Czap Mat 107, TN Krasiczyn 1985. Jeśli przejdzie przez człowieka, zwłaszcza dziecko, może
Wywołać: 1 U n a t y Z III K 17 Kub 69, Etnl 1989 B i l g 117, TN Banachy 1984, Wit Baj 68, TN Krasiczyn 1985, ZWAK 1889/67; C ll O r O b y Wisla 1916/85, K 48 Ta-Rz 302, Szyf MiW 83J chorobę

miesięcznika (tj. niechęć do jedzenia i picia, wymioty, otwarte oczy podczas snu) Kul
Wiel 3/413; tzw. łunnika Czap Mat 107; płacz K 34 Che! 162; konwulsje Szyf Trąd 44, Szyf MiW

144; rozwolnienie K 48 Ta-Rz 302 i zielone odchody ZWAK 1892/258; kalectwo K 45 Gór 495. P r a k t y k i o c h r o n n e . Aby zabezpieczyć dzieci przed szkodliwym światłem miesiąca należy: zasłonić okno K 34 che! 162, Etnl 1989 Bilg 117, wisla 1916/85; zasłonić łóżko TN Banachy 1984; zawinąć dziecko w chusteczkę, żeby K. nie naświetlał jego twarzy Etnl 1989 Bilg 117; nie kłaść dziecka koło okna, bo K. może wyciągnąć dziecko przez okno TN Krasiczyn 1985; spać w miejscu, do którego nie dochodzą promienie K. K 17 Lub 69, K 45 Gór 495. Dobrą ochroną przed światłem K. jest postawienie na oknie naczynia z wodą
Kul Wiel 3/413, Szyf Trąd 44, Szyf MiW 144, Wit Baj 68, Wisla 1902/414 lub położenie na oknie

K. jest proszony, by świecił idącym w nocy do żniwa dziewczętom-iniwiareM-kom 50. Przywołują go zbójnicy jadący na zbój 11. Do K. (także gwiazd, żywiołów przyrody) zwraca się chory lub zamawiacz o zabranie choroby 31, 32. Dusze zmarłych proszą K., aby je przyjął, bo Pan Jezus ich nie chce 89. W bajkach z personifikowanym K. rozmawia sierota 94, 95, podob. 103; K. Jest świadkiem i mścicielem zbrodni 99. Rozbudowane formuły powitalne kierowane do K. nowego, ślad archaicznego kultu K., podane pod hasłem ->nów, funkcjonują do dziś w pisanej poezji chłopskiej 110.

skórki chleba wisla 1902/414, rozsypanie prosa i zrobienie śladów, po których musiałby przejść K. Czap Mat 108. Kobieta ciężarna nie powinna chodzić po księżycu z odkrytą głową, gdyż to sprowadza ciężki poród Wisla 1894/583. Należy także zakryć wodę, na którą świeci K., gdyż kto ją wypije, staje się lunatykiem sim Wierz 237. Jeśli promienie K. „dotknęły dziecko", należy przenieść je nad studnią wisla 1916/85 Kieleckie. Chory powinien chronić się przed światłem K., aby choroba się nie wkorzeniała Czap Mat 109. ♦ K. był i poniekąd jeszcze dziś jest otaczany s z a c u n k i e m Kot Podg 87. Szczególnie zwracało uwagę pojawienie się na niebie nowego K., do którego zwracano się ze specjalnymi formułami powitalnymi, -mów. Ślady kultu K. zachowały się w zakazach przeklinania w jego obecności oraz wskazywania nań palcem K 34 chel 157,
Sim Wierz 237, Wisla 1900/55 Myślenice. Uważano to Za grzech ZWAK 1892/254; Wskazywanie

palcem na K. mogłoby spowodować śmierć rodziców K 42 Maz 402, sztywność palców sssi 2/554, moczenie nocne Sim wierz 237, wypadanie z rąk i tłuczenie się różnych
przedmiotów, jak garnki, miski, szklanki, jajka Wisla 1897/118 Radzymin, Sim Wierz 237, Or L

1928/58. Wedle wierzeń opolskich, jeśli dziewczyna chce wyjść za mąż, musi ukłonić się K. trzykrotnie i wymówić imię tego, którego kocha sim wierz 236. W lubelskiej pieśni

d. jest w y s o k o 56c. K 28 Maz 250.eksplikacja weselnej młoda ma patrzeć oczkiem do miesiączka. króla Sobieskiego. uwięzione w podziemnych pokojach zostają przez bohatera wydobyte na świat 92. Twardowski lub jego synowie 104E. zapewnia. śmierci TN Krasiczyn 1985. w opowieściach wierzeniowych . Żabka przemienia się w prześliczną kobietę i< 42 Maz 483. W specjalnym stosunku dystansu wobec K. wymienia się: Adama i Ewę. jest tłumaczone jako zapowiedź: n i e s z c z ę ś c i a Etnl 1989 Dilg 115. sim Gad 65. K 55 RuśK 439. Wolno psu i na Pana Doga szczekać (nikt nie uniknie obmowy) s SFr pies 76. oczepiny. Przy świetle K. m i ę d z y g w i a z d a m i . c. a dwunastu braci miesiączków . Kuk Pow 188. świeci pojawiają się d e m o n y wodne . Fraz. zbierają zioła Etnl 1989 Biig 103. pot. Jeśli psy wyją gromadnie. to se pokazeje 10. nałowić ryb o miesiącu znaczy 'romansować' NKPP ryba 48.o s k r z y p k u lub Św. głupi jak stąd na księżyc NKPP głupi 64. mieszka w domu 95. ogpol. w studni i05a. ale i w n i e b i e 45c. w przysł. LL 1959/1-2/91. lokalizowany jest nad miejscem akcji i oświetla je 56. co swawolnie i bezmyślnie W bajkach mówi się o mieszkającym na K. i gwiazda. dziwożony przędące len Mosz Kul 2/648. LL 1958/1/33.in. na gwiazdy Kot Rzesz 318. rusałki K 15 Poz 195. panna między kawalerami 45c. samobójczyni 82b. żebyś nie widział księżyca. Gdy K. że tęcza może „uchwycić i unieść do jasnego księżyca dziewczynę. Wedle wierzenia opolskiego na K. toczy się akcja w e s e l n a : dzielenie korowaja. który wyjeżdża na koniu z toni jeziora loic.: Wit Baj 305. war. fraz. oznaczają sytuację obmowy nieskutecznej ze względu na dystans dzielący obie strony. jest na wielgiej łące 3a. K. zalecają i rozstają 62. topielec (który zaspokaja głód bladym promieniem K. K 6 Krak 144. K 7 Krak 58. znaczy 'pracuje bez umiaru. dusza w raju między braćmi i siostrami 90. B. zaklęcia typu jak pragnę księżyc oglądać Szyf Trąd 44.166 ____________________ KSIĘŻYC .w rzece l05c. strzygoń K 7 Krak 63. słońce . W poznańskiej baśni słońce. 62D. panna młoda / dziewczyna między druhnami/pannami 55. Wycie psów do K. Wtedy. Pozostałościami kultu K. Sim Wierz 243. a księżyc świeci s SFr pies 72 oraz bliskie mu przysł. 82. K 45 Gór 520. gnieciuch Kot Podg 45. diabeł przeczyszcza pieniądze Szyf Miw 102. stawiany jest pies. a rób o słońcu 14. 7lc. NKPP pies 25ib.niezwykłe zdarzenia. 00 K. co mu najbliższe. który dusi człowieka K 51 Sa-Kr 31. bliżej nieokreślonych postaciach ludzkich 104A. 10. Mosz Kul 2/649. przysłowie Psy wyją. 63. Spij o miesiącu. b. Zapisano wierzenie. o obliczu króla Władysława Warneńczyka 104G. by otrzymać błogosławieństwo od Matki Boskiej oies Lub 40.pracy: w przysł. na n i e b i e powsz. 56. i gwiazdach człowieka zamienionego W kozła Wisła 1900/465. sadzi się lub zbiera . żniwiarze (kolędnicy) pomiędzy snopami 45b. 72: wysoko na niebie miesiącek przybity Sad Podh 129. Powszechnie opowiada się. Kot Podg 52. będzie kataklizm Etnl 1989 Biig 115. Lom śląsk 274. upiory i wiedźmy K 31 Pok 213. bez ustanku'. na niebie].) K 15 Poz 14. 372. W anegdocie głupcy widzą K. jak świadczy fraz. śmierć Kon WiM 59. boginki Pel Dem 95. W pieśniach religijnych K. toczy się po niebie 8. przeraźliwie' ogpol. topielnik K 35 Przem 233. W formule niemożliwości: Musiało by nie być na niebie miesiąca. czarownice Wój Klech 163. wianowanie i in. ale kiedyś sie duo miesiącka zęno na tłukę przy muzyce Nitsch Tek 120. przeigrała kilkanaście wiosen" Kuch Pol 10. kowalu niebieskim 93b. 207. żebym se nie wziena chłopaka z tysiąca 6ia. chłop pańszczyźniak 97A. ewent. w raju ser. W pieśniach miłosnych i weselnych K. strach podobny do kota zwany hurbósz (hurboź). wyznacza porę s n u. Czy spadłeś z księżyca? NKPP padać 3 oraz zagadki u. K 15 Poz 211.. 83. do czego nawiązują frazeologizmy: porwoł sie z kopaczkom na miesiónczek NKPP motyka 3f. nad księżyc.wedle opowieści wierzeniowych . np. Mosz Ku 1 2/649.eksplikacja 167 KSIĘŻYC . Kot Podg48. 317-318. K. dwaj skłóceni bracia / Kain i Abel 104D. nad słońce Folk Łodz 65. kaczor Dek Sier 134. A (a) K. 244. jest miejscem p o k u t y lub n a g r o d y Kuch Pol 9. chłopiec widzi w lusterku piekło z czarownicami K 8 Krak 131. Fisch Lud 162. Wolno psu na miesiąc szczekać 21. że czarownice (czarnoksiężnicy) zawieszają na K. 72. dzionek bez słoneczka NKPP noc 16. Co jest na k s i ę ż y c u ? W wierzeniach i opowieściach wierzeniowych K. W tym czasie borowy Palma próbuje zabić diabła na porębie Dek sier 104. • K s i ę ż y c a p i es. złorzeczenia. w nocy jest podstawą zagadki: W dzeń sę chowó i spi. Pel Dem 83. w miejscu niedostępnym dla człowieka. 62A.w odległej chacie i03a na ziemi io3t>. na polu i2c. umierają 8iB. Przysłowie Organista widzi organy na księżycu 25 wyraża krytyczną myśl. 93a. także: Pel Dem 87. masło klecą 35. J e r z y m grającym na lutni lub skrzypcach 104C. Jezus między bydlętami 45e. W pieśniach weselnych Polski środkowej i wschodniej w stałej relacji do K. ptak Ze złotą koroną na głowie Dek Sier 120. panna z dzieciątkami 45d. gdy K. 1885/62. raczej wyje jak pies do księżyca 'głośno. ZWAK 1886/112. pożaru TN Zamch 1984. W pieśniach miłosnych i balladach K. świeci. jest pod nogami Maryi 83. m. W pieśniowych porównaniach: jak K. w Sieradzkiem wierzy się. podob Lud 1926/45. ponad chmurejką 43. por. jest d a l e k o . podob. tajemnicze postaci Dek Sier 106. wojny K 17 Lub 130. czarownice tańczą z diabłami K 7 Krak 98. zwodzijos Dek sier 35. fraz. Grodź Łęcz 41. podob. Sporad. nastąpi koniec świata) 104F.. 81. w zagadce metaf. wilije czyli „dziewice z m a r ł e " (wiły) K 15 Poz 64. że na K. G. pokazują się w postaci widm d u s z e z m a r ł y c h : kochanków 82a. górze 104H. a także o prządce. ludzi pokutujących ioia. Grodź Łęcz 107.utopiec 100. Judasza Fisch Lud 162. a kiede sę cemno robi. ktoś szczęko jak pies na miesiónczek NKPP szczekać 7c. że kocha dziewczynę nad gwiazdy. na środku wsi 4 [tj. ktoś pracuje za słońca 1 za miesiąca NKPP pracować 52. rycerzy polskich i szwedzkich. która przędzie nici babiego lata lub Sybilli szyjącej koszulę (gdy skończy szycie. mają miejsce . Świecenie K. i jego światło stanowią tło zdarzeń m i ł o s n y c h : kochankowie przywołują się. w chałupie 94. że każdy dostrzega tam to. którzy wstają z grobu i walczą do północy ioib. spotykają. a zwierzęta . Sim ŚlOpol ZWAK 125.tak gospodarz /gazda między kopami 45a. ukochana między dziewczętami 65. stare panny po śmierci palą ogień śmiel Opól 76. H. Wyje jak pies na miesiónczek NKPP wyć i. Jako postać bajkowa K. znajdują się l u d z i e u k a r a n i za pracę w święto lub za kradzież 104B: chłop rozrzucający gnój 97B. Wisła 1896/624. zraoraPel Dem 155. bogunki K 42 Maz 388. działają siły n i e c z y s t e : diabły K 14 Poz 143. Baz Tatr 91. Gdy K. por. Mosz Kul 2/648. Tęskna nocka bez miesiączka. w górze LL 1960/2-3/49. K. świeci. przysięgać na księżyc. Chłopiec przysięga dziewczynie na miesiąc i gwiazdy 66. są p r z y s i ę g i na K. E. Ma wtedy miejsce „procesja dusz" Lud 1982/144. 138. Lud 1982/123.

są zwrócone ku dołowi Szyf Mi w 143. LL 1966/2 3/69. Trzy K. a pośród łąki rozstajne drogi. gwiazdy. Folf Zag nr 390. narodziny. Folf Zag nr 512. noc. na niebie rozpoczynano procesję pasyjną K 19 Kieł 188. Szyf MiW 143. Kul Wiel 3/523. Wedle przysl.. Ostatecznie K. TN Zamch 1984. a grzmoty. łysy d z i a d 5. Miesiąc świeci bez jasnej świecy. 21. ZWAK 1837/128. lub wokół niego jest korona Wisła 1900/464. odbywa się wyprawę po tajemnicze skarby Dek sier 55. to w pieśniach i bajkach z Polski wschodniej K. (Gwiazdy i księżyc). koło jest nad księżycem Bąk Kramsk 75. łysy/rogaty p a s t e r z / p a r o b e k 3. a pasterz łysy. dojrzewanie i śmierć. (zwłaszcza jasne) LL 1964/3/41. Folf Zag nr 114. a gospodarz bogaty. Można wtedy także pozyskać wzajemność uczuć K 31 i'ok 218.. gwiazdy/chmury . A uszyła taki kwiat. są ku dołowi. parobek rogaty.. (Księżyc. 4. laurką Etnl 1989 Bilg 116. Gdy księżyc w Pannie. Chto mó nówiksze baranki? (Miesąc z chmurama). bydło niezliczone. K 34 Chel 255. koło 8. jeśli K. LL 1976/1/46.Czemu miesąc je wiedno blady? (Bo on nigde w noce nie spi). (Niebo. LL 1976/1/46. pasterze otrzymują nowinę o narodzeniu Jezusa Bart Lub 152. ZWAK 1882/195. b. podob.c i ą ż ę Etnl 1994 Nieb 152. .jak (łysy/siwy) wół / (łysy) koń.Stoi panna w ciemnicy. (A to . wiatr i b u r z ę ZWAK 1878/134. Będzie d e s z c z . W przysł. Między polnym grochem leży chleba bochen. mówio z roga to pogoda Kup Pol 39. W okolicach Pińczowa w Wielki Czwartek z pojawieniem się K. pięćdziesiąt dni pluszcza sloty 27. (Księżyc). jeśli rogi K. gdy rogi K.Stoi dąb na środku wsi. LL 1959/5-6/30. a kiede sę cemno robi. nauczyć sztuki czarowania Baz Tatr 126. mrÓZ Czap Mat 104. nad K.. DOKUMENTACJA LL 1964/3/41. nadto: ZWAK 1886/140. 5 . która jednak nie jest nigdy ostatecznym kresem. Miesiączek w kole za trzy dni woda w dole 26. Kul MiW 435. w zag. Kup WiM 19. d. Szyf MiW 155. 9 . Folf Zag nr 840. nadto war : ZWAK 1885/300. (Księżyc).Łysy dziad. 10 .jeżeli rogiem w dół Kup Pol 39. i k o g u t wymieniają się w wycinankach PSL 1957/1/33 Hajnówka i krzyżach zdobiących szczyty domów PSL 1961/4/207. LL 1963/2-3/96.Jakie kolo w nocy po niebie się toczy? (Księżyc). księżyc i słońce).Wielo powrozów be trzeba belo.. R o d z i n y 102. szyje bez igły bez nici. Zastępniki K. 7 . p a n n a 6. w przysł. kobiecie . kudłaty TN Munina 1988. 11 . Bąk Kramsk 75. podob. Czap Mat 104. jeżeli K. podob.169 168 KSIĘŻYC eksplikacja KSIĘŻYC dokumentacja diabelskie grzyby śmiei opól 18. Szyf MiW 144. co na cały świat. wymienia się ze s ł o ń c e m we fraz. war. Wisła 1889/502. (Księżyc między gwiazdami).: zagadki w pieśni: Co świeci bez jasnej świecy? . Sim Fol 151. Pomiędzy grochem główka kapusty.niebo. a księżyc to młody Drab Pódl 38. Mac ChDobrz 35. ZWAK 1882/14. do każdy chałupy konar wisi. jeżeli jest jasny. Folf Zag nr 135. LL 1966/2-3/69. Księżyc w lisiej czapie . ś n i e g . ZWAK 1882/196. Folf Zag nr 15.owcami/bydłem. ma rogi do góry. pannie przybycie k a w a l e r a . Folf Zag nr 1032. z g w i a z d a m i i innymi elementami kosmosu (które nie chcą przyjąć grzesznych dusz) 89. szalony zięć i plaska matka. Jaki pasterz mó nówicyj owców? (Miesąc . Szyf Trąd 43.pasterz. ś w i e c a 7. podob Szyf Trąd 43.będzie deszcz NKPP księżyc 15. W zdobnictwie ludowym umownym znakiem K. młodym . jest zapowiedzią nowego początku. 2 . K. mgiełką TN Krasiczyn 1985.) Folf Zag nr 1273. żebe to do miesąca i gwiózdów sygło? (Jeden powróz. ZWAK 1887/128. war. "owcy daleko. mężczyzny 95. c. tamże war. 4 . Szyf MiW 143. gwiazdy i księżyc. 21. Jakkolwiek w najgłębszej warstwie wierzeniowej K. WiM 18. . na słotę. Wolno psu na miesiąc szczekać21. w kulturze ludowej polskiej zachowuje uniwersalną symbolikę opartą na jego cyklicznej zmienności od fazy „młodości" do „starości".gwiózde). 48. funkcjonujące w zagadkach to: dąb 4.Co to za świeca: nikt jej nie zapala. 135. K. na Kurpiach myśliwi zabezpieczają strzelby przed czarownicami K 42 Maz 374.korzystne spotkanie.) TN Jacnia 1964. ZWAK 1882/196. Folf Zag nr 863. „zawiera oba elementy - 3 . ślepa babka. 8 . wiatr i ziemia). półk s i ę ż y c PSL 1957/1/28 Podhale. MAAE 1908/320. W zimie będzie mróz. a. częściej o słońcu. Etnl 1989 Bilg 116. ale on be muszół hec dosc długi. Or L 1928/197 oraz Śnieg Kup 1 — Księżyc między gwiazdami jak chleb/kapusta między grochem. Or L 1938/160.. Etnl 1989 Bilg 116. a kiedy miesiąc świeci gdy ['jak'] biała lelija. jest obrazem k a w a l e r a 58. gdy miesiąc oświeca dolinę. Księżyc rugaty to je pastuch. jeżeli K.W dzen się chowó i spi. w lisiej CZapie ZWAK 1878/134. Or L 1938/160. symbolizuje ideę „ w i e c z n e g o p o w r o t u " i n i e ś m i e r t e l n o ś c i Tom Drz 125. 196. łysy/siwy w ó ł / k o ń 2. Na wielgiej łące owieczek tysiące. to sę pokazeje. Ziemia szyroko.: Pole niewymierzone. Będzie n i e p o g o d a . z Panem B o g i e m w przysł. Kup WiM 19. bez korony Or L 1928/196. obrazuje rytm ż y c i a . Odął się jak księżyc na słotę NKPP nadąć się 26. porwać się z motyką na słońce/księżyc NKPP motyka3. w snach zapowiada coś niedobrego. PSL 1957/1/8 Kraków. Łysy wól przez wrota patrzy. K 28 Maz 154. W K. unieszkodliwić czarownicę sim Wier?. w pieśni 89. owce . 19. LL 1960/2-3/81. Wycinanki sieradzkie i opoczyńskie zdobiono k ó ł e c z k a m i nazywanymi księżycami PSL 1952/1-6/54. całą noc przyświeca? (Księżyc).Księżyc pasterzem/parobkiem. Kup WiM 19. jest niebieskim hermafrodytą" Tom Drz 127. K. ZWAK 1882/196.: Siwy wól . Lud 1927/114.. podob. obwódką TN Munina 1988. też na pogodę to pochylony. Podobnie ZAGADKI mówi się o wyglądzie K. TN Jacnia 1964. Łysy koń . Deszcz będzie także. Folf Zag nr 678. Folf Zag nr 77. 283. W przysł. 59.: Folf Zag nr 837. kołem męski i żeński. jest okolony koroną Or L 1928/196.. Żelazne półksiężyce w ludowym kowalstwie znane są też jako znak wiary mahometańskiej LL 1961/4-6/108 Kurpie. Kup Pol 39. czasem ma rogi. ma rogi ku górze TN Zamch 1984. 27i i czarowników zwanych ślepotnikami Baz Tatr 113. K. TN Łuszczów 1961.Księżyc . ubrał się w czapkę na słotę ZWAK 1882/196. ♦ P o g o d a będzie dobra. tamże war. •J* K. cały Etnl 1989 Bilg 116. (Miesąc). Szyf Trąd 43. (Księżyc). jest w czepku Or L 1928/196. Lud 1896/327. Kup Pol 39. bochen chleba / kapusta]. Szyf Trąd 43. W kolędach. Etnl 1989 Bilg 116. ZWAK 1885/300. jest n i e p e ł n e koło. Kup WiM 18. W obrzędzie weselnym na Podlasiu słonko to młoda. war. zaćmiony Etnl 1989 Bilg 116. Zmianę pogody zapowiadają koła i słupy przy K. 6 .obrazem Św. Najświętsza Panna Jezusa powija K 49 Sa-Kr 181. a pastyrz rogaty. także: jest w kok. Folf Zag nr 655. S e n n i k . sporad. TN Gorajec 1984. bo Z nich dece TN Zamch 1984.

NKPP noc 16. NKPP słońce 24. miesiączku. . a. kolczyki zgubiła. ksężec zas jak kunszt: żewi sę pózeczonym..Księżyca zębami nie ukąsisz.. podob. podob. oczy . Witają go miesiąc.. ZWAK 1885/300. Wisła 1900/459.. na Pana Boga. Zbirasz trzy z dziewięciu łuszczek do siebie. b. . brodawek].. Zaczną jeść. stają naprzeciw. na niebie. miesiąc.. wychodź ty! Pis Wył 108 (por. pić... Strielka. Zaklinam cię gośćcu na słońce i księżyc.: . idź do księżyca! Kot Zn 186...Cóż jo bydym pytać łaski na miesiónczku..: Deszczyk kropi. słońce zaś wstało. Pana Jezusa pomocą! Dąb w boru. klucze zebrało. W imię Ojca itd. .rozsuł groch . Gotowa rakieta na księżyc jest. Sych SGKasz 1/158. NKPP Panna (gwiazdozbiór).. c. słońce ustrojona. Swęty Roch. 15 . 17 . pozbierało. (Rosa). .. (Gwiazdy).. a. b. NKPP laska 2. wąż! Szkaradne imię. gęba . i Matka Boża.. Or L 1934/91. war. Niech wykupi bilet w kasie. kamień w morzu. 27 . Słońce wzeszło.: . Miesiączek na niebie . Gwiazdy niech my pomagajo. Żartować sobie z miesiąca. NKPP księżyc 15. W miesiąc.Bielka. nie powiedział.Gaśnie księżyc przed słońcem... SN] braciszków na moim obejściu. LL 1963/2-3/94. robak... Szyf Trąd 44..Szedł chłop przez pole i zgubił korale. pozbirało. Rosja ją tam wystała.... Z „pacierza do św. sobaka.: Wit Daj 313. 36 . Święty Roch. świętej Urszuli do garści podało. kiedy jo móm prawo na ziymi.: . war.. NKPP czarownica 1. dzionek bez słoneczka. Jak on rozwinie się.. wzdychej do ksiynżyca. gwiazdy.. . słońce.wzywane na pomoc przy zamawianiu chorób. Roch zasoł groch.. posmarują niem rękę natrą popiołem.. 25 . Zęby mi masła nie odebrała czarownica. z księżycem zejdzie się na obiad. Liczył gwiazdy przez lupę. Bieg Lecz 162. nadto war.Mosz gładki lica. Niech mnie nie ciskają z ziemie do góry. 31 . zagadki nr 12). K 48 Ta-Rz 275.. ZAMÓWIENIA I ZAKLĘCIA 28 . Bieg Lecz 109-110. . NKPP pies 251b. war. NKPP księżyc 16. (Rosa). PRZYSŁOWIA 13 .. zwiahelski: Lekarka wyprowadza chorą lub chorego na podwórze.... (Rosa). [Zamówienie łuszczki:] Jesteś..: Konop Krak 164. NKPP księżyc 2. księżyc .. . NKPP widzieć 21. miesiączek wiedział. gdzie nie świeci słońce ani księżyc. .. z Jurkowszczyzny pow... . 7a. zasiał groch. NKPP lice 4.. Wylazł dziadek na skrzynatke I wylał babce serwatkę. NKPP Urszula św. planety/.Słoniszko je jak żece: lśni blaskę własnym.. Powiedziała Łajka. ozsypał groch. Tibi..Spij O miesiącu.. 33 . Sim Fol 54. lak długo mię zęby niccłl nic bolą. . . MAAE 1908/325. święta Trójca i Matka Boża . NKPP gwiazda 11. K 8 Krak 252. 38 .. reumatyzmu].. Musi zabrać chleba z miodem. Kot Zn 86. pozbierało. a rechlij nie zebról. słońce wstało. nie powiedział. Idź pod kamień. (Rosa). Wisła 1897/118.. jak ty miesiącu czysty! Bieg Lecz 126. Nie powiedział. Wit Baj 292. słońce Świeci.. a nie powiedział.. Słońce wstało.. d. Sim Fol 55. Zgubiła korole. Bolą Marusię (imię chorej) chrzczoną zęby. słońce.. baba .: Bieg Lecz 45 [zam. niech nie pcha się. (Rosa). Jak mi się zejdą tych czterech [tak. Idź gdzie słońce nie świeci I miesiąc me dochodzi. Kot Las 105.a. rosa). Jeśliś księżycowa. . ZWAK 1878/181. .. na Przemienienie Pańskie . perły rozsuła..rób o słońcu.Miesiączek w kole. gwiazdy. słonko . planety. . Łajka pies. Mikołaja": Ryba w wodzie. . Niech wtedy i zęby ją zaczną boleć. tibi. . Mazurzy w Prusiech tak zamawiają ból zębów: Bożą mocą. słońce. LL 1957/3/37.Rośniesz księżycu... 24 . żegnają się. i święta Trójca.Siadam na oknie do księżyca. NKPP dzień l i c .Niebo. b. Kruhel Mały 1990. Weźże z tego chrzczonego Miłowanego Franka. PRZEPOWIEDNIE POGODY (RYMOWANE) 26 . Szkaradne plemię. pozbierało.. NKPP gwiazdy 5. . Mich Trąd 125. wyjdą na dwór i do miesiąca (księżyca) wystawiwszy rękę. 18 . (Gwiozde).. tamże war. 123 [zam. jasień miesiąc i jasne gwiazdy. . księżycu. kamień. KOLĘDY BOŻONARODZENIOWE I NOWOROCZNE 39 . Hej nam hej! Witają go [małego Jezusa] i bydlęta. 16 .. jak we dnie. Witają go narodowie ze wschodu słońca królowie. wysyła się choroby. mówią: Zęby moja ręka była taka czysta.. war. . NKPP słońce 37. zorza. za trzy dni woda w dole. od psa wściekłego. Księżyc wiedział. K 5 Krak 251-252. Na głuchej niwie stoi suchy dąb... 37 . Święta Herelka rosnula perełka. 22 . gdy jest księżyc.170 ___________________ KSIĘŻYC dokumentacja 171 KSIĘŻYC dokumentacja 12 . NKPP księżyc 11.. i tak znachorka przemawia: Księżycu... Któreś wypuścił . gwiazdy. Chodziła po rowie. (Rosa). Witają go zorza... NKPP słońce 39. . Nie dbam o gwiazdy..W miejsce. Wąz.. Kto chce jechać Iunochodem. Najświętszej Panny krewka.. jaki ty mi miły i luby.. 30 . księżyc na niebie. ze póki ci trzej bracia mocni się pospołu nie zejdą. 21 . 19 ... nadto war. i na słońce . (Grad).. = księżyc nio zbiera pe reł/korali/kolczyków/kluczy [= rosy/gwiazd]. Bieg Lecz 48. miesiąc. pozbierało.. b. Mówi do was Łajka.Wolno psu na miesiąc szczekać. sroka .Gdy księżyc w Pannie a grzmoty. miesiąc i gońce.Od promieni księżyca nie dojrzeje grono winne.: . . Księżyc wiedział.. zaczną o Marusi rozmawiać... tak i w nocy. Red. kiedy księżyc świeci. jasna słońca.Księżyc. war... Robak w drzewie. LL 1957/3/37. Witają go narodowie. b. Sed Roch. niech i ja rosnę.: Folf Zag nr 1235. (Zorza. pies. wąż. war. podob.na sąd ostateczny itd. 20 . jaz belo widno. . RYMOWANKI I WYLICZANKI DZIECIĘCE 35 . Witają go [Jezusa] słońce.Księżyc/mtesśfjc wiedział.. Krzyż Kuj 1/269. w wierzeniach zob. por. Kot Zn 324. Bo to jest Najświętszej Panny gołeczka.. [Zamówienie od ukąszenia węża:] IV imię Ojca i Syna itd. A niech księżyc mnie oświeca także... w zaklęciu od bólu zębów —►nów. podob.Organista widzi organy na księżycu. ogorzała od miesiąca. księżyc widział. Drobne gwiazdy giną od księżyca. słońce wstało. K 31 Pok 237 [przy bólu zębów]. war.. od człowieka złego. 14 . Księżyc wiedział. dąb. i w niebie schowało. miesiąc wiedział. ZWAK 1880/104. war.. Panic Jezusie! Raczże mnie bronić od wilka leśnego.. pięćdziesiąt dni pluszcza sloty. także wyliczanki dziecięce. ajka.Tęskna nocka bez miesiączka.. czarownica masło klyci.Me widziała sowa słońca. c.. służą Jezusowi. 29 . Idź do wody. 32 . NKPP pies 251. a.. tamże war. nie powiedział. witają małego Jezusa... By sygnały nadała.. dupa . ksiyżyc świeci. księżyc . 34 . Wyzbierało.. . . TN Banachy 1984. pozbierało. Wtem się księżyc obrócił I pokazał mu dupę. [Zamówienie od róży:] Jasna nieba. Sim Fol 55.[Pozbywanie się brodawek:] Zaznaczają pomiotła w pomyjach w wigilię Bożego Narodzenia. ZWAK 1878/182. Folf Zag nr 1234. c. Święta Urszula klucze osuła. A ziemia święto niech mie nie tyro. 40 .Zachodzące słońce zazdrości wschodzącemu księżycowi.: Toć i pies na miesiąc szczeka. TN Niezdów 1967. . perły . nie powiedział .. podob.Braćmi księżyca są: a. Piękna dziewczyna na polu się bawiła. Folf Zag nr 1234. NKPP organista 7.Dudek siedział na dachu.Zaszło słońce. perły rozsula. stań do pomocy. Etnl 1989 Bilg 111. Idzie panna ozdobiona. Witają go i bydlęta! .Słońce i miesiąc. Ze wschodu słońca królowie. Niech będzie słońce świcilo my wesoło. kiedy słońce świeci. . raz dwa trzy.. Sim Fol 65. Słońce wstało. 23 . Kto chce jechać. Jak się bawiła.: LL 1973/3/50.. ryba. Gwiazda go wita i słońce.[Z zamówienia choroby świętego Walentego:] Niech mie już nie szarpią wszelkie natury.

.Księżyc/miestrjc jest proszony. . .: TN Lubcze 1978. Ty sie zabaw z nami... prądnickim dziewczętom. d. ze to mnieszióndz Mniedzy gżozdeckamy... Ona klęcy przed ołtarzem między druhnami... K 40 MazP 233. Kot Rzesz 160. c/icrj uczcić święto wielkanocne. Kur Opól 49. Było żyteńko i nie masz. miesiąc. Jak księżyc z gwiazdami.. jak ten miesiączejko pomiędzy gwiazdami. Płacz jasne słońce.. dziś z nami. co idą do żniwa... Chodzi Stasiunio . Nieskończona. Poleco na ksienzyc. i Maryja z dziewicami. kopa przy kopie. Bart Lub 134. A lón myśli. . tak prziozdobił fiyrmament: słońcem. szczodry wieczór. jak księżyc . ZWAK 1885/12... Kot Rzesz 137-138.jako Trzej Królowie.. moim żenczareczkom. świeci na . złoto... na . K 46 Ka-S 188... Jest na niebie miesiąc jasny. panna mię dzy/z kawalerami.: .... tak bym prosiła zaświeć mi. lelija! W lichej szopie leży.. mniedzy przydonkamy. uczcić święto chcą dzisiejsze.. płaczą nad grobem Jezusa. Jak smutna noc bez księżyca. war. będzie powijaczck krasny. Jcdynowladny Rządco nad rządcami. miesiąc są jaśniejsze. błyskawice]. war. Kot Rzesz 220. . ZWAK 1886/308.... Kot Rzesz 295. Ponad lasejkiem czarna chmurejką. gwiazdy a. 137.. tak kopeczki nad kopami.. Bart Lub 284 [żartobliwa kwestia Żyda]. Klękła ona przed ontarzem . jak miesiączek nad gwiazdami. 44 . . miesiącu. Jako miesiączek z gwiazdkami. war. PIEŚNI WIELKOPOSTNE I WIELKANOCNE 48 ... [Także: promienie z nieba. slużo (świeco) jej gwiazdy. a. . K 6 Krak 377... Btnl 1989 Dilg 131.Jak księżyc/miesiąc między/z gwiazdami. Będziemy siadali między pólkopkami. Świeże mi. służo mu panny... 41 . deszcz . b. a. zaśpiewaj ładnie . war. b. K 23 Kai 172. .. służy (świeci) jej księżyc.. Jezus między bydlętami. bo tego niegodne. b. a gospodarz . I furmany.. Bart Lub 114.. moim żenczareczkom.. Stoją kopeczki nad kopami. coś mi ładnie świecił. tańczyła dziś z nami.. Bart Lub 90. lasy. miesiączku. alleluja.. Nagi.: Będzie się bawiła . słońce. a. najśliczniejsza. jakby księzycek . Kot Las 130. ZWAK 1886/308... a dzień bez słońca..Księżyc.Ludzie będo latać jak ptaszek. księżycem i gwiazdami Bóg przyozdobił świat... Panno Maryja.. K 5 Krak 236. stoją kopeczki jak las. dla mojej dziewczyny... K 22 Lecz 67.Księżyc. jako miesiąc . wszystkim radość wielką daje. Hej.: TN Zielone z Przejmą 1979. K 20 Rad 102. żniwiarze (kolędnicy) pomiędzy snopami.dokumentacja Ju pochwalme króla teho. na nowej stodole.. WIDOWISKA HERODOWE 46 .. bywał ci ja U jasnego słońca. słonce. Jak księżyc na niebie między gwiazdeczkami. A z czegu żeś podgłówniczek miała. K 39 Pom 371. ..: ... aby ho tam zmierzyć. TN Tuszów 1988. e. Żebyście gospodarzu stali między kopami. 42 — Księżyc. Kot Rzesz 152. a na planecie wyrośnie krzaczek. Idzie (Kaśka do kościoła) między pannami jako księżyc najśliczniejszy między gwiazdami. moment każdy. . K 28 Maz 90... 53 . Święt Nadr 71.. gospodarz/ga zda między kopami.. d.Jasio wojowniczek. a. Na ołtarzyki. Jezu miłości. K 24 . to kawaler . 49 . ach lelija.: Ad Zam 54. Tam u wody u studzianej. I tak sobie imia dali . bywał ci ja U kręga miesiąca. miesiączku nadobny. K 12 Poz 66. Jak księżyc z gwiazdami .. K 40 MazP 234. Jakoby miesiącek między gwiazdeckami. .. . b. Kot Rzesz 220. jako miesiąc . między panioma. Bart Lub 69. panna z dzieciątkami. księżyc. i obrosze ludziom siano... lecz nie pojmują. chwalą Boga. dzień i noc niechaj Cię [Boże] chwalą... 47 . . miesiączku. dobry wieczór. we cztery ogniwa. cały świat. dziwują się piękności Jezusa. róży kwiat.. K 49 Sa-Kr 151.Księżyc i gwiazda na płaszczu Heroda mają go chronić. wyglądała jak ten księżyc między .. a.. tak też i ty..dziś z nami.. Między bydlętami. d. Słońce. z . b.. Nasym zniwiareckom co idą od żniwa.. 55 .. Jak księżyc w niebie z gwiazdami. na złote kielichy. jako miesiąc .. 45 —Jak księżyc/mtesitje między/pomiędzy/ z gwiazdami. A smorzowskim nie świeć. młody bez przyjaciółki .. Zęby stal snop przy snopie.wojowniczek. a. dzień bez słońca.: Bart Lub 91.To nie jasny miesiączejko ponad chmurejką.. gwiazdy/. piękności się twej dziwują. Byś ... Jak księżyc między .. 43 .. Słońce.: [A Koczwara] Szcz Ant 412. serce miłością zapalą. bo cie obmówiły. TN Gorajec--Zastawie 1984. szczodry wieczór.Noc bez księżyca.. w noci nie przestając.. K 19 Kieł 141. rok. i obsuszc ludziom siano.: Jak jechała do kościoła . oświce jo góry. K 6 Krak 469. jak . zalejcie gwiazdy światła swoje wdzięczne.Korowaj był u słońca i księżyca. Lud 1905/161. płacz kolo miesięczne. K 22 Lccz 34. Maryja? Miałam podgłówniczck.. Dziś w Betleem narodzonelw. Krzyż Kuj 1/213. Zatańcujemy wokoło. . PRZEMOWY WESELNE 52 . między . Kot Las 123. Święty korowaju ... PIEŚNI ŻNIWNE I DOŻYNKOWE 50 .. świeci mu księżyc.. tak panna młoda / dziewczyna między dr u ii nami/pannami. war. ..smutne. wielebny młody panie. K 39 Pom 234.. miesiąc.Hej. b. Chód Śp 219. c. Lud 1905/161. . [Herod do Śmierci:] Jakbyś mnie mogła z tego świata zgładzić. Oj. c. kopami. LL 1957/4/53. Świeci miesiąc. wywojował sobie sto złotych jabłuszek.... Or L 1927/170 okolice Kielc. 135.. Jak pójdą przez pole. K 22 Łęcz 30. a na Ziemi narodzi sie miody król i wtenczas zniknie ludzki ból. Będziem sie krążyli pomiędzy snopami. Byś się weseliła Iz nami Jako .. Jemu slużi stonce. Kot Rzesz 157. . miesiącem i gwiazdami. między . Oj.Księżyc jest podgłówniczkiem/powijaczkiem dla małego Jezusa. niepojętej i prawdziwej. micsąc.. ten jasny księzyczek.. e. gwiazdy czynią pokłon zawżdy jako Panu swojemu. chodzili pomiędzy snopami.... Miesiunczek mówi: wstanę jo o północy. bez odzieży. war. podob. 51 Jak miesiączek nad gwiazdami. chwileczkę bym żniwa skończyła. jak . Jak pójdą od żniwa.. gwiazdy. A chto niemi będzie pijoł? ..Słońcem. Chodzi Jadziunia po pokojiku. ach lelija. . PIEŚNI I PRZYŚPIEWKI WESELNE 54 . Będą tu chodziły panny z dzieciątkami... Swicćże mi. godziny. czynią pokłon. Co przewożą srybro. Stalą nam się dnia dzisiejszego nowina. c. kopa przy kopie. wszystkie gwiazdy. Słońce. . że Panna Czysta porodziła Syna.. Chód Śp 186.Słońce. . dobry wieczór! Trzej Królowie przyjechali. war. .. a trzeciemu jasny księżyczeńko . c. Ty dziś z nami. któremu niebo swemi obrotami. Oj. por. by świecił idącym do/od żniwa dziewczę tom / żniwiareczkom. jak miesiąc między gwiazdami. K 10 Poz 285. pioruny.. jak idzie od . lelija! Kot Rzesz 149. Jednemu było jasne słunejko . d. c.. K 20 Rad 191. ponad to chmurejko jasny miesiączejko. obłoki.172 KSIĘŻYC . tak: a. dziękuję miesiącku. Zaświeć-że. war. cały świat. . Kiedy to Pan Bóg stworzył świat. We dnie. gdzieżeś bywał. chmury dżdżyste... miesiąc i z gwiazdami. Gdy zaś Chrystus zmartwychwstaje. Księżyczku kochany. .. drugiemu było cichy dyszczeńko . TN Niemirówek 1980. Złamałabym sierpik. Piat Krak 579. . słońce. Hol Wes 138. Stef WarmPś 1/96. powodziany.... jako miesiąc .. miesiącek mi zycył. Nie byi to miesiączek . 129. a gazda . smutny jesteś bez przyjaciółki..... Dyszczeńko mówi: wstanę jo w lecie rano . (Takie znaki są na lewej stronie płaszcza Heroda i znaki te mają go chronić). kiedy księżyc i gwiazda przy mym lewym boku. cały świat świecą/służą a. Sum Pan Jezus z aniołami. chłopcu.dokumentacja 173 KSIĘŻYC . . źródło słod kości. b... a w polu żeby stół snop przy snopie. Kot Las 136.. Słuneńko mówi: wstanę jo w lecie rano . Nad grobem króla niebieskiej stolice. dziewczynie b.

Chłopiec ma przyjść do dziewczyny o miesiączku. Święt Nadr 265.. byś nie wybrała . niech ja se wybiorę do karczmy przybory. A to ci Jasińko kolo okna przeszed. ZWAK 1891/77. "adnie ji ta. masz komu. ma miła. K 27 Maz 268. przemów do mnie choć słowo. / usiadła za ławkami. Najmilsza mi S. w tym kole.panna/chłopiec jest prowadzona/-y do ślubu / do domu.. K 19 Kieł 175.. . pomogo mu gwiozda.: Oj. miesiąc. najśliczniejszy mój miesiączek w świetle z gwiazdami. aby jedno słowo. Or L 1927/170. Kasińku. Oj. wysoczko. Kalina nad wodami. Powiedz mi. wyjrzyj Kasiu serce moje. Zaświeć mi.to chłopiec i dziewczyna. Świeć mi jasno Na ten nowy dwór. do ciebie. gwiazdy mu się zdadzą... Chybaby me byuo suońca i miesiąca.tak jest miłość chłopca i dziewczyny. ZWAK 1888/187. 57 . mu nie dadzą . Una stoi na pocziymu miyndzy drużbami. cobyk jo se przesed prosto bez potoki.. Stoin Żyw 446. g. Śwtyć. Sad Podh 106.Przy miesiączku . od płota do plota. i świeciła jako miesiąc . K 6 Krak 388-389. K 46 Ka-S 24. Siadła sobie grzecna panna w ławkach z druhnami. 62 A . Na rogu kościoła. . . szczytem do komory.. żeb było widniusieńko. miesiącku.. jasny miesiąc. ZWAK 1885/242. Lom Śląsk 389. krajać go drobniusieńko. Świeć. . Świeć. miesiącku..To nie miesiąc wschodzi. co se idzie ku mnie. K 6 Krak 457. Swjeć miesjączku z raju. ZWAK 1888/137. między gwiazdeckami. prosto w spiskie turnie. nasza panna młoda podobna do szczura. 58 . a tam słowicek na rozlącynie młodej parze śpiywa. Pies Śl 1/379. naszemu korowaju. Płat Krak 14. Musiałoby nie być na niebie miesiąca..: Stoin Żyw 446. mój nadobnińki. ze to miesiąc . Oles Lub 77. K 16 Lub 265. na niebie miesiąca. TN Korczów 1984. TN Huta 1966... Świeć. bez wysoki plot. K 18 Kieł 144. LL 1960/2-3/53.. b. A on myślał. Świeć mi. a gwiazdy by się łyskały i miesiąc by świat porzucił. . przerzec-ze Hanusiu. musiałoby niebo spaść. ZWAK 1891/116 Ropczyckie. Świeci miesiąc świeci między gwiazdeczkami. Płat Krak 420.: Ej powiedziałaś. Młodo Marysiu.. wyjdźże tu.Świeci miesiąc. miesiącku. d. Świyć-ze . PIEŚNI 1 PRZYŚPIEWKI ZALOTNE I MIŁOSNE 61 . K 27 Maz 156. Lom Śląsk 398. panią. nadto war. miesiączku... 56 ..: Biel Kasz nr 309. Świeże mi. a moja Marysia między dziewcętami. prosto bez obłoki. dla mojej dziewczyny. K 27 Maz 182. między niewiastami. c. j. a świeci sie jako miesiąc . war. jako miesiąc . Marysiu do cepca. c. świeć mi pięknie Do dnia samego. K 19 Kieł 175. Nie powisz ty. że . Gdybym ciebie miał opuścić. oj świć nade drzwiami. K 40 MazP 246. war. war.: . za stół stąpaje. . h.dokumentacja 175 KSIĘŻYC .: K 40 MazP 153.. Juz się ta rodzina rozlatuje z gniozda. Ona siedzi w pierwszej ławce między pannami. Jużci ona panią.. pomagają.toczy sie akcja weselna: dzielenie korowaja. g. 105 Ropczyckie. Oles Lub 131.. chłodny wiatr duha. Pies Śl 1/308. ze to miesiąc zeszed. A w tym kole. żebym se nie wziena chłopaka z tysiąca.. miesiączku. Świeci ta miesiącek wedle okienecka kieby młyńskie kolo.: K 46 Ka-S 23. 60 .Zaświeć mi / świeć. Swiyci na niebie miesiącek zloty. war. choć na świata końce... zob. war. miesiączku. miesiączku. aż ja usznuruję swoje poduszeczki. ze to miesiąc . b. Kasiu.. d.: Musiałoby nie być na świecie miesiączka . . nasza panna młoda podobna do kota. Jeszcze jeden rok.. 466. idzie bez potoki. war. Jako miesziąc o północy . . Juz się ozenieła moja towarzyska. bierz się Marysiu. rozcesaj mi włosy.. Jasne gwiazdy. rożkiem do kumory. podob. Wysoko miesiącek. miesiączku. Maniu. wianowanie i in. Weźze Kasiu grzebień. . moja mamuniu. K 40 MazP 236. K 6 Krak 54. 1. Chód Śp 99. Kazałam mu: o miesiączku przychodź do mnie. Jedzie Jasio do Kasieńki.. 59 . f. . war. / uklękła na kościele między druhnami. a tu Jasieńko.. Rog Śląsk 31.. między pannami. świeci. Pies Śl 1/278. . bierz się do zawoja.. księżycu.. bo nas pan mody kocią nogę gryzie. prosto bez "obłoki. i. Chm Lub 37. K 28 Maz 238 d. w rogu komoreczki. miesiączek ziaje. Chód Śp 275... k. Zaświeć mi.. mój tysiączku. nie gwiazdy na niebie. juz mie nocka zasła. siadoj z nami. K 12 Poz 68. u oknym do domu. Świeci miesiącek na rogu stoła. Świeć mi. najślicniejsy miesiącycek . miesiączku/księżycu . chłopca z tysiąca. Chód Śp 186. dziewczyno. Zaświeć ze.: Pies Śl 1/465.. ZWAK 1880/175. K 22 Lecz 64... war. bo mi świycka zgasła. war. potocyła swój wianecek po stole.... wyzłocony ten pierścionek.. świeci od mura do mura.zakochani idą do siebie / wyglądają siebie [chcą być razem]... Stoin Żyw 134. Żebym se nie wybrau dziewcyny z tysiąca.: . miesiączku. Swicćże mi. K 22 Lecz 66. idę do Aniośka. tobym nie potrafił. war : K 16 Lub 424. wyjdź. nad moim przełazem.: . mie siącku. mojij najmilsyj dziywcynie.. f. jak ten miesiąc . war. świećże mi jaśnie.. K 26 Maz 186. MAAE 1908/76.. mnie sie zdaje. e. Swiećże mi. oczepiny. e. ma kochanko. zabieraj-ze się moja. LL 1960/2-3/53. Maciek do mnie nie przychodzi. czekej na mnie. . w okno moje. gwiazdy .. między panienkami. war. TN Bychawka 1962. 143.dokumentacja Maz 269. najjaśniejsze słońce. b.: Pies Śl 1/298.. Kot Rzesz 473.. Stoi ona [Marysia] przy ołtarzu między paniami. Lom Śląsk 298.. mój miesiącku. Mojemu miłemu. Hol Wes 91. Chód Śp 130.. Ma miluśko. żeby ja nie dostał Za dziolchą tysiąca. między paniami.. Ona siedzi w lawulecce miedzy swachnickami. to ja ci dam podarunek. miesiączku nad nami. Myślałaś.174 ____________________________ KSIĘŻYC .: . / usiadła Kasiuleńka między paniami.: Pies Śl 1/317. K 44 Gór 231. K 49 Sa-Kr 487. słońce. bo już Pannę młodą do ślubu prowadzą.. gwiazdy mu n i e ' dadzą. Eżli miesiąckowi .Księżyc i gwiazda . Rog Śląsk 169. Iż ja szelma twój. Świeci miesiącek na rogu pieca... K 40 MazP 235. świeć. Stoin Żyw 122. Aże mi moja kochaneczka nic zaśnie. niechże ja pościelę lubemu lózecko. moja dziewczyno. Świeci miesiąc.. Same mnie dziewcęta do dom odprowadzą... . będę rachowała za wianek taliary. a. Świeci miesiąc świeci. Pies Śl 1/127. Rog Śląsk 162. . Sad Podh 126. świyć na niebie. Same mię koniki do dom zaprowadzą. c. Słoneczko zachodzi.. Lud 1908/388. b. K 6 Krak 474. na tej łysej górze. Niech ja sie napatrzę kochankowy chodzę. Kot Rzesz 396... i temu dziywcęciu. a to twój Jasieńko . jesce wyży kosy. pójdęć ja z tobą Walusiu. na nowej stodole. prze-rzec-ze jedyna. Zaświeć mi.słońce wschodzi. miesiączku.. Marysia płacze. na ćtery ogniska. K 23 Kai 129.. Pies Śl 1/109. ale wiedz komu... Pies Śl 2/96. Jeśli będziesz moja. b. war.. Powiedziałaś. jak idzie bez pole. oknem do kómore.. miesiącku seroko po drodze. Jak ten miesiąc do gwiazdeńki I pyta się ojca swego: Co gadać u dzieweńki. Stoin Żyw 236. 344. Pies Śl 2/97. pójdziewa se razem. uadnie. Etnl 1988 Polin 178. K 6 Krak 456. Poczekaj mnie. że to miesiunczek schodzi. Widziałam tam myśliwczyczka Bardzo szwarnego. jasny miesiączku. Ol Pódl 25. a. Zęby nie miesiącyk. między panienkami. Świeciłby miesiącek . Obejrzę się . Stoin Żyw 225. dokoła okin chodzi. gwiazdy a.. b. idzie Marysia do domu.. siedmiu parobecków dziewcynę prowadzą. . / usiadła [kochaneczka] sobie w ławkach między pannami jako miesiąc . prosto w okienecko. podob. to miły dokoła okien chodzi. a.. a. Niech ja se wybiere od matki ubiory. świć miesiącku. jako młynowe koło. K 20 Rad 232. Zaświeć mi. miesiącku.Tak jak jest niebo. Świeci miesiąc.: K 1 Picś 370 podob. ja najhudobniejsa między dziwcętami.

Sob Wielk 168. Pies Śl 1/111. świecił księżyc .. wieczorym do cieb ie .. świeć.. do swoji Maryny. TN Wymysłów 1980. war. 366. Kot Zn 407. K 22 Łęcz 103. 62 G . byłbyś se posiedział . Biel Kasz nr 390. . ty na tym niebie. mi jasno Przez ten czarny las. Sob Wielk 167. wyńdzi kochaneczko. maszeruje serce moje. .. Przyjedź. Biel Kasz nr 350. . Jakem jechał od swojej dziewczyny. miesiączku. Słońce zza gór wyszło. K 27 Maz 280. .Świeci miesiąc/księżyc. Kiedy ja bieg do swego kochania . jadę od mojej lubej . . Kiedym ja sedl do mej namilsej. K 36 Wol 143. K 44 Góry 288 289.. rozłożyła motowidło: Chodźta..Księżyc pośrednikiem między kochankami. 169. .. Stoin Żyw 134. co się po ścianach tu błąkasz przed memi oczyma. bo ja idę do swej luby juz ostatni raz. . I\sięzyc świeci. K 41 Maz 165. K 42 Maz 216-217.. do siebie.. cterym nocki nie spała. a bo do mojej dziewczyny droga daleka. dziyweczko.. 362. Kot Rzesz 312. 63 A .....Słoneczko zachodzi.. podob. 62 E — Świeci miesiąc w okno moje. Jagem jechał do dziewcyny swoi. słońce grzeje. dziewczyna przywołuje chłopca. K 22 Łęcz 116.. Piel Śl 1/490. . a nie grzeje. Pojadę ja do milej. K 48 Ta-Rz 147. Pies Śl 2/750. 77. Świeci miesiąc... Puść mie. K 39 Pom 117.. świeć przez to poleczko. K 6 Krak 426-427. K 18 Kieł 138... Krzyż Kuj 1/198. . K 18 Kieł 139.. 66. świeci! ... bo miesiócek .: Stef WarmPi 3/44. miesiączek świyci. już odjeżdża(m) serce/dziewczę moje. Kiedym ja byl u swojej dziewczyny.: Gąs Mazur 101. Pies Śl 1/280..... war. 64 . Lom Śląsk 404.: TN Dobre 1977. Choćbyś zginąć przyszło... Dla ciebie me serce . motać nici.. Chód Śp 192. Otwórz mi. wisoko. miesiączek . b. dziewecko. pogadać. Rog . . K 40 MazP 240.. K 44 Gór 280. Księżycu. I\iedym ja sed od swoji dziewcyny. K 4 Kuj 23. .: Biel Kasz nr 341. . przez to oranie.... Jak ja szedem . a nigdy nie grzeje. K 27 Maz 280.. . Ma miluśko.. . Cemużeś nie przyszed..... K 25 Maz 57. Miesiąc świeci.. K 40 MazP 527.. świci.. a. frajerko... 63 C ..: . już uodjażdżam. .. I\asieńko! ZWAK 1878/71 Mazowsze. . 750. słońce grzeje. Świeć. Piel Śl 1/199. d. miesiączku..176 KSIĘŻYC ... panienko. od swojej jedynyj. K 28 Maz 223.. Pies Śl 2/228. Lom Śląsk 311.. ..... b. nie przytulaj mnie do siebie.Księżyc wschodzi. por. Kur Opol 165.. Świeć. . 62 H — Świeci miesiąc. Świeć. war.. 753. Pies Śl 2/229. od mej kochaneczki. Piat Krak 82. podob. Wyjdzi dziewczyno. Pies Śl 1/298... Pies Śl 1/290. b. Pies Śl 1/425.. Miesiąc świecił wysoko. K 25 Maz 57.. bo tak ładnie .Zaszło słońce. Kiej ja stanął pod twym okieneczkiem. K 48 Ta-Rz 162. Piat Krak 51. od swojej Maryni. zalecać nie godzi. . Stoin Żyw 220.: Miesiączku. wzeszedł miesiąc (t gwiazdy) . miesiąc świecia! wysoko.. . panienko .. Rog Śląsk 226... . war. war. Nie opuszczę cię. K 39 Pom 448.. Pies Śl 1/314. . war. Kiedy ja stal u swoji kochanki. LL 1960/4-5/56. c. Gaj Rozw 232. war. war. już odjeżdża serce moje.. . Kiedy ja był u swoji małuśkij. do siebie. księżyc . b. kochanki. St o in Żyw 227. Pies Śl 2/227.. Pies Śl 1/94. chłopiec zaleca się dziewczynie.. Jak miesiąc. .. Jak ja byłem u swojej dziewcyny.. póki jasno księżyc świci. war.. K 40 MazP 240. . Biel Kasz nr 297. do siebie.. kto ku tobie chodzi. Pies Śl 1/433. se szed od swoji dziewcyny Od swoji jedyny. Hol Wes 112.. Stoin Żyw 238. Świeci miesiąc. Odwróć twe blade promienie do okien kochanka mego. ..: K 27 Maz 279. w Warszawie na ganku.. .. . .. war.. . swjec przez calc noc. Bez kochania .. Granatowy ubiór na mojom kochanku. Kot Rzesz 372.. Piat Krak 424. Pędzie dziś pogoda... boć ja muszę Do swej milej . Gdym ja chodził do dziewczyny. K 44 Gór 371.. u swojej jedyny. Pies Śl 2/533.. jadę do swojej luby już ostatni raz. .... . K 40 MazP 241. f^owiedz mi.: TN Ostrówki 1953. puść mnie panno do siebie. chlopoki. był . do ciebie.chłopiec zaleca się dziewczynie. K 26 Maz 247. podob. . ..Świeci miesiąc na niebie .puść mnie. Świeci miesiąc. do siebie. Puść mnie do siebie... pódź odprowadzić. LL 1964/1-2/49. Stef WarmPś 2/14.: Księżyc zeszedł. powiedz mi. TN Niezdów 1967. TN Osowno 1980. ZWAK 1878/63. puść mnie. jak miesiącek zeszed. do swej Kasi . Sob Lubus 16. Kiedym ja był pod twoim okienkiem. Mego miłego tu nie ma. świeć mi pięknie. .. . Ol Pódl 27. . ZWAK 1891/112 Ropczyckie. Ty znasz te moje cierpienia.. Rog Śląsk 90. war.. Piat Krak 190..... K 28 Maz 250. .: .. tylko na cię cekała. przemów . . tobie się. 317. Rog Śląsk 91.. K 39 Pom 166.. miesiączku. wzeszed miesiąc jak młyńskie kolo. odprowadzici. Kot Rzesz 373.. chłopiec przyrzeka. Piat Krak 51. Piat Krak 51.. d. że ja tu nudzę bez niego. war. Stań. dżewcza moje. . Marysiu. a.. ma miła.. miesiącek wychodzi. Stoin Żyw 237. war... Wyjechałem w pole orać .. K 41 Maz 468...... drużko. Rog Śląsk 101. Rog Śląsk 162. .. Zawsze mi wystawiasz podchlebne nadzieje... dziewcyno. . d. mie ma miła.. Miesiączek zaszeł. war..: Kam Pom 217. ZWAK 1882/114.. Kam Pom 99.... LL 1960/4-5/43. bo ja idę/jadę do swój miłej. K 18 Kieł 139...: Biel Kasz nr 304. . nadto war.: Piat Krak 325. świeć wysoko . pośmać śe. Pies Śl 1/298. Kiedy ja byl u swojej dziewczyny. . . Pies Śl 1/437. .: tamże.: .: Pies Śl 2/663. Pies Śl 2/257. .... K 12 Poz 22. pódź mie... Krzyż Kuj 1/197. . dziewczyno. do ciebie.. . Świci miesiunc. wysla chmura. ZWAK 1878/68. do kochania . ZWAK 1885/270....: Lom Śląsk 314.. K 45 Gór 477-478. 315. ZWAK 1880/213.. we mnie serce roztopnieje. war..... MAAE 1898/85 Podhale. ... .. Kiedy jo szel bez kamieńskie pola. Pies Śl 1/434.. miesiączku. miesiąc .. K 46 Ka-S 177. K 4 Kuj 254. K 4 Kuj 16. Jakech uszel daleko. mego kochanka tu nie ma. po stojączku bez ten gęsty las. Świeć.wyjdzi jedyna.. zeszła chwila. Odprowadź mnie. Pies Śl 1/304. Pies Śl 1/437.. bo ja idę do mej luby pod okicncczko. 70 Mazowsze.. słoneczko śweci. K 6 Krak 203.. . nie dowierzaj . 2/663. . ku sebie. Kiedy jo szed lod moji kochanki. Słoneczko zaszło.Śląsk 162. TN Wielkolas 1980.. . c... do swojej jedynej . Już ostatni raz. Krzyż Kuj 1/150. Pies Śl 1/425.. . świeć. świeć... zanieś mu moje westchnienie. ZWAK 1891/108. b... Świeci mi miesiączek na rogu kościoła.. c. Jeśli będziesz moja. K 6 Krak 203. do kochania serce śnieje.. przez ten ciemny las.. Slonecko zachodzi. mi jasno . . Jak on ujdzie daleko. TN Sułów 1978. Stef WarmPś 3/28. Stoin Żyw 134. . wyseł. K fi Krak 144.. miesiączek wychodzi.. dziewczyno . . 224. Krzyż Kuj 1/198. do dziewczyny/kochania serce mdleje. Stoin Żyw 239. ku mej milej . TN Dęba 1964. i gwiozdy w około. . 62 F . . Bąk Gręb 78. war. kiedy chłopiec jedzie/idzie do/od swojej dziewczyny/fcoc/iama swego.. ale wysoko...: Zańdzij słońce. Krzyż Kuj 1/219..... ... bo ja idę do swej luby na pożegnanie. Pies Śl 1/435. do swojej najmilszej. co świeci.... Pies Śl 1/203. miesiąc świecił wysoko.. Lom Śląsk 175. księżycu .dokumentacja KSIĘŻYC dokumentacja 177 62 B . Sad Podli 117. Lom Śląsk 309.. do swej najmilszej .... na niebie. . . 753. Byybyś sie zabawiuu i do domu poszed.. K 18 Kieł 123. . 63 B . 62 D — Księżyc/mtestfjc świeci wysoko. przyszła chwila. K 26 Maz 232. Świeci miesiąc na niebie.. do dziewczyny serce mdleje... K 39 Pom 117. bez rozbarskie pole... a.. . TN Dobre 1977.. .. że nie opuści dziewczyny. Lom Śląsk 176. .. a. a mej szczęśliwości chwila nie nadchodzi. Do mego ogroda. Swjec-i mjesąc w uokno muoje.. Świeci miesiączek w okienku.... war. co mi rzeknie. . . Jak ja pójdę do tej swojej miłej.. Zeszedł księżyc. LL 1958/2-3/72. dziewczę . K 28 Maz 250. do kochania mygo . odwróć twe blade promienie.Świeć. .. potem byłbyś poseł. Piat Krak 82. 62 C .... c. Jasiu. . Kiedym ja byl u swoji Antolki. K 41 Maz 78.. Już odjeżdża serce mojr. miesiączku. . K 26 Maz 247.Miesiąc świeci. miesiączku.. A jo byda za nim spoglądała. Co dzień słońce świeci. Hol YWs 132.. . a.... war. do kochania serce mglcje.... na niebie. K 41 Maz 469. K 27 Maz 293.. panno/ dzieweczko/ dr-użko. . dziócho . Za stodolu pasta bydło.. Moja miła będzie spoglądała. . wysoko. MAAE 1908/192 Kielnarowa.. Zaszło słońce.. Pies Śl 2/96.. kryńcić nici. .. K 44 Gór 270-271. K 27 Maz 279. przemów do mnie słowo..: Pies Śl 2/715. K 57 RuśC 1145. K 28 Maz 249-250.. ZWAK 1886/270. Kiedym ja sed od moji dziewcyny. Kiedy ja był u swojej miluśki. Kot Zn 383. wzeńdzi miesiąc. ma miła... Świeć mi przed . K 19 Kieł 50. co noc miesiąc wschodzi. Rog Śląsk 143. Świeć. Wpuśćze mnie. Święt Nadr 310. . K 26 Maz 328... byłabym ci dala cerwonych jablusek. Kot Rzesz 333.. mój syneczek inną wodzi. Święt Nadr 250..

. gwiazdy pomagają. Sad Podh 128. świeci i gwiazdy jarzące. podob... jakże ja tęsknię do Jasieńka mego. Stoin Żyw 224. bo jo jadę na zbój. zorze .: . 67 D . Z nikim mi nie jest tak. . .Przyświecał nam nieraz księżyc 1 gwiazdy także szeptały: „Nie wierz. miesiączku..Smutna rzeka. a mnie nieużyty.. . 76 — Miesiąc ..Przy świetle/blasku księżyca kochankowie spotykają się. war. W cichym chłodzie wieczora przy świetle księżyca. war. . a mnie dwa tysiące. Już mie w tym Ustroniu nic nie cieszy. TN Dobre 1977. śpij żołnierski synu. ej tyj zbójeckij chodzę. Chód Śp 186. . K 44 Gór 312. ZWAK 1878/111. i ja powędruję do swego tysiąca. podob. Piel Śl 2/577.dziewczyna. . Świeci miesiąc.. ZWAK 1891/84.Miesiąc i gwiazdy . Jak na niebie jasne gwiazdy wzejdą. odwodzihć mnie smolarscy parobcy...świeci miesiączek. jak Z tobą wesoło. A boś ty mi raz przysięga! Na księżyc. między lasy. chłopiec i dziewica.. 67 B . . Jeno na cię pod okienkiem Szczerem sercem czekała. TN Rechta 1978. Lom Śląsk 398. Ciebie kocho jeden. ciężko to na sercu. 67 C — Świeci miesiąc..: MAAE 1898/85. Wedle niego kolo.: ZWAK 1885/207.: Pies Śl 1/487. kiedy ludzie szkodzą.. gwiazda do miesiąca. świeci mnie miesiącek. Co na mnie gadają. hu. ZWAK 1888/146. widzą gwiazdy. Mam ja na świadectwo miesiącek i gwiazdy. świeciły mi gwiazdy.. dziecino. dziewczyno. Stoin Żyw 113. Sad Podh 48. żebym sie naucyl. ZWAK 1891/82..: ZWAK 1886/270. cóż mnie po kochaniu... idą brzegiem jeziora młodzian i dziewczyna. TN Rechta 1978/79. a. świeci. war. K 6 Krak 429. napotkał ciemny las.Hej. Kot Rzesz 372.. księżyc po niej pływa . b. Pies Śl 2/543. . komu los dogadza. Ej. a jy. 274.. Stoin Żyw 421. 70 . ŻOŁNIERSKIE I PARTYZANCKIE 72 ..: Świeciłby .. tak ukochana między dziewczę tami. oj.. gwiazdy pomagają / i gwiazdy jarzące. ha! K 45 Gór 470. gwiazdy pomagały. śpij.dokumentacja _____________________________ 179 178 ______________________ KSIĘŻYC . war. Piat Krak 157. w lesie kulomioty. Wszędzie mi wesoło. (świeci) . ZWAK 1886/311. Jak ja na twą szczerą miłość W myślach moc budowała. I . . Mam ja na świadectwo Miesiączek i gwiazdy . Wędruje.Księżyc/gwiazdy przestały mi świecić.. K 6 Krak 483. kolo niego chmura.. Pies Śl 1/308. ludzie rozmawiają. miłości.: .. LL 1960/2-3/63. b.wielu kocha jedną dziewczynę. war. PIEŚNI ŻARTOBLIWE I REFLEKSYJNE 77 .. Szew Niech 344.Księżyc zaszedł już za lasem. schował się za chmury.: Sob Lubus 24. Jżech nie chodziła za słoneczka do dom. war. . Sob Lubus 24. W porcie gdzieś muzyka brzmi . będzie mój mężycek. Ach Boże. 80 . podob. świeci.. Polska wszystkich wyprzedziła ji Twardowskiego wystrzeliła.: ZWAK 1884/274.. Świr Pies 356. Pies Śl 1/406. wszytidzieć mi dziewczyna. Chód Śp 186.braćmi.Świeci miesiąc... a mnie świecą gwiazdy. A nie pomyśl sobie czasem. a. Pies Śl 1/392. na gwiazdy? Do to na taką przysięgę Uwierzyłby każdy. wędruje. K 6 Krak 395. TN Latyczyn 1979. Ale wiedz komu. Najladniyjso muoja miyndzy dziyweckami.. war. też Szew Niech 329. K 20 Rad 222. ej.. . żołnierzowi rodnym ojcem będzie . PIEŚNI ZBÓJNICKIE. Niescęśni ci ludzie. Stoin Żyw 112. ej. Kot Rzesz 318. gwiazdy . K 6 Krak 147. żołnierzowi rodna matka będzie .KSIĘŻYC . Pies Śl 1/424.: Świr Pies 354.. Gdzie ja się obrócę.. Świecił mi miesiącek. a. to mnie kocha każdy. Zem ja nieszczęśliwy. jeszcze moje oczki kochania me znają.. K 25 Maz 19. war. war. K 22 Łęcz 57. K 6 Krak 429. c. teraz mi nie świeci. podob K 42 Maz 72. Lom Śląsk 383. księżyca nieszczęśliwi kochankowie topią się. koło niego gwiazdy . podob. i przy świetle księżyca rodziców żegnała. 69 A . Świeci miesiąc. świeć.. świeci. Pies Śl 1/394.Chłopiec przysięga na księżyc i gwiazdy. . podob. b. 78 . Ol Pódl 23.Zaświeć mi.. Bo on ci będzie niestały. . Chód Śp 186. ciebie kocha jedna.. K 40 MazP 465.Świeci miesiąc (świeci).. Wisła 1899/539. LL 1964/1-2/65. chmury zasłaniają . Pies Śl 2/656. chmury zasłaniają.: Piat Krak 411. a przy nich widział nas. Jenoch jo chodziła po miesiączku w nocy. Komu miesiąc świeci. nie nisko. Chód Śp 186. żołnierzowi rodne siostry będą. Pies Śl 1/291. który ładny chlopok. na syrokij drodze. 69 B . świeci miesiąc. wkoło niego gwiazdy..: Pies Śl 1/395. Święt Nadr 271. Tobie świeci miesiąc. war.. a. Lud 1903/226.: MAAE 1898/96. Pięknie to jest wędrować. Rog Śląsk 110. Pies Śl 1/123.. Niedobrzy ci ludzie. zaświyć mi. tym rozbarskim pacholikom. świeci miesiąc. . słońce — matką. na mój głupi rozum.. 79 .: Wie to . podob.świadkami miłości. 461. chłopcy mię kochają. d. a mnie świecą gwiazdy. BALLADY 81 A . war. Stoin Żyw 252.: Raz pewnego wieczoru przy blasku . szli nad .. Ej. Chm Lub 59. nie blisko. TN Huta 1966. świeci. K 6 Krak 483... ki z Wojtka jest ciura. K 45 Gór 198. por. Świeci miesiąc.. ciebie kocha jeden. cuduje się każdy. tym słowom. a mnie jest zakryty. Gdy idą do domu..Świeć. por. bieda tez to bieda. podob. 403. 68 — Do miesiąca wędruje gwiazda.. Wieloch nocy nie spala. Pies Śl 2/657. K 44 Gór 352.. ej. f jeszcze raz dziewczyna ku domu spojrzała. chciałoby mnie dziewczę. K 6 Krak 429.dokumentacja 65 — Jak księżyc/miesiąc między gwiazdami. b.. LL 1958/2-3/72. Świecił mi miesiącek. war. ej.ludzie zabraniają młodym 75 .Przy świetle. drobne gwiazdy wschodzą. księżyc w dal odpłynął. Jak na niebie miesiąc jasny wzejdzie.. Mika Oraw 51-52. To mi przyzna każdy. ciebie kocha jeden. LL 1960/2-3/78.Wędrował księżyc złoty. pieśni weselne. co "o mnie gadają. Sob Lubus 24.. Ze do innej spieszno mi. Pies Śl 2/131. Jeszcze piękniejszej miłować. a mnie kocha każdy. żołnierzowi rodni bracia będą . Jesce moje ocka kochania nie znały.. Sad Podh 115.ojcem.. war.. A Twardowski chłop morowy." Nyr Kar 250. a mnie lubi każdy. Or L 1927/170. a rwne kocfia każdy. 501 i 535. wiedzą .. a mnie kocha każdy. war. Rog Śląsk 110. jak kawaliyr ciura. ZWAK 1888/181. do chłopca . Jak miesiączek Świeci. Sad Podh 100. ZWAK 1878/111. Jak na niebie jasne żarzy wzejdą. świci. świeci. koło niego chmura . daleko. Gdzie ja się obrócę. Swiyci mi miesiącek miyndzy gwiozdeckami.Tobie świeci miesiąc.. miesiączku. war. Świr Pies 401. Krzyż Kuj 1/141. Pies Śl 1/143. świeci. Widzi miesiąc. Choć urody nie mam. 73 .kawaler ciura. a. wkoło jego kolo. o jakeś me kochał nockę i dzień każdy. Jak na niebie jasne słońce wzejdzie. mój Boże. 66 . 67 A . majutku . Swici miesiąc. zajął księżyc do połowy.... We wsi gdzieś szczekają psy.Dwunastego października wyszła Łajka ze sputnika. .. ludzie zabraniajo..... Świr Pies 402. koło niego. K 42 Maz 227. Już niedługo obudzimy broń. ZWAK 1880/230. Piat Krak 105... war..: Stef WarmPś 1/58. Z tamte strony rzycki świeci się księżycek. Idą ci tam dwie dzieweczki Z karczmy do domu. podob. Gdy jest w polu kwiecie. Sad Podh 46. K 6 Krak 428. ja najuboższa między sirotami.. 71 — Świeci miesiąc/miesiączek.. 81 B .: A ja tobie podprzysięglem Na . war.: K 19 Kici 175. . wysoko. 74 . Krzyż Kuj 1/141. . LL 1957/1/45. e. .. ZWAK 1891/110. war. K 21 Rad 136. Srebrne gwiazdy spadły w ciemną toń. Chciałbyk do dziewcyny. Mika Oraw 51.... K 18 Kieł 182.siostrami żołnierza. miesióncku. Piat Krak 299.

zmarła dziewczyna odwiedza kochanka. księżycem. plączą nad niedolą ludzi. 82 — Przy świetle/poświacie/blasku księżyca pojawiają się: a. wodę. wiatr i deszcz i dostaje nagrodę. bardzo się uradował. nr 102. dalej: gwiazdy." Wnetki zajzał do chałupy i syn. rosną dwie brzozy płaczące .matką. Usnył Jasiu na murawie. LL 1972/1/53. gwiazdy . który przedmioty żelazne pochwyci. miesiąc.dokumentacja b. bo mój syn jest miesiącem. który starł śmierć i szatana. to ty już ij więcy nie dostaniesz. Zapytana przez nich. 95 B . Posłuchajcie. przytulając do siebie. lasy nie chcą przyjąć grze sznych dusz. to ij ty już nie dostaniesz. że ten co jest w niebie. b. Stef WarmPś 2/89. miesiąc. góry. podob. b. góry. Tam.] K 14 Poz 19. duszo zmarłych kochanków. Diabeł wyrzuca chłopa w powietrze. o dwunastej godzinie.: Biel Kasz nr 35B: słońce. K 19 Kie] 137. niech Ci świeci w maju zorza. wiatru) i prosi o pomoc. w rączki mu chuchali. Gwiazdy szlązkie siostrami memi. Widziano także na jawie. zjawa samobójczyni. Jasnością swą napełniają. 90 .: Stoin żyw 215. gwiazdami i planetami. boleją z Chrystusem. lituje nad nami. Kszenżyc pod nogamy. mtesioc. księżyc z planetami. Swemi rękami lamujące. Ku niebu okiem patrzyła. Skryjze sie do ty kumory. wpatruje się w chmurę (księżyc) powiadając.bratem. gwiazdy. a.Chłop przedstawia diabłu księżyc a. Łodżano też w słońce.Miesiąc. ciebie przestać kochać nie jest w mojej mocy. księżycowa noc była. a. siada jak siostra przy bracie. Nyr Kar 128. jak niebo plącze usilnie. woda. że ssał mleko matki przez 7 lat spuszcza się jamą w podziemia. okienice. bo "on jako miesiącek żywych nie ścierpi. Miesiąc mi jest miłym bratem. druga księżyc. Następnym razem macocha wysiała swoją córkę. miza [między] bratc. miesiąc krzywy i blady. Bart Lub 188. dziecię zagrzewali. słońce. Usiedli se pod drzewem. PIEŚNI MARYJNE 83 . przecięć miesiąc w każde miejsce zaświci. Ga [gdy] do raja przebiezimo [anioł 7. cię nie mogę nocować. księżycem. Kiedyś ty jes miesiąc. Z dwunastu gżozdów Koruna na głoże. por. że tam jego stryj (brat. idą. A ón powied: że ón też ni może w każde miejsce zaświecić. [Wdowa wysyła syna. A wtenczas zbójca idzie. Idą. Miesiączek im krośnie świecił na tą daleką cestę. ZWAK 1880/88. Od tych [Św. gdy się utopić szła. por. Barbary] wymalować. TN Kolonia Galęzów 1979. b. war. LISTY MIŁOSNE 91. gołębica. LL 1957/2/20. PIEŚNI ZADUSZKOWE 89 . Matko Boża. TN Wymysłów 1980. robi nozdzami i pocuł zaraz żywego cłowieka w doma i pyta sie matusi.: Sim ŚlOpol 76. jako ksawiec [księżyc] miza gwiazdami. 216.: ZWAK 1885/66-67 Kieleckie. Matka mi zorza. c. drobnym krokiem kroczyła. Alleluja. znikła przy blasku księżyca [umarła jego narzeczona] stoin Żyw 217. Słońce. Rozmaitymi gwiazdami. PIEŚNI DZIADOWSKIE 86 . i stworzenia z Stwórcą cierpiąc. a ón jest goździarzem. jako miejsce. TN Jacnia 1964. dziobkami się poglaskiwa. b. a beze dzwi szyćko "od mego sie dowieś. Myśli. by dowiedział się przyczyny wschodu i zachodu słońca. Ta babusia powiedd: moje dziecko. mróz. słońce. W tej wieży dał [poganin. dziewczyna odwiedza dom mrozu i wiatru. pilnie. miesiąc. b... przychodzi do chałupki. miesiąc. K 3 Kuj 179. ujrzał trzy miesiące.Siłacz wydobywa słońce. K 19 Kieł 141. A gdy było o północy. a. DAJKI 93 .. 87 — Bóg sposobi świat i zdobi go słońcem. ojciec św. Diaskorus. który jest najładniejszy.Święta Rodzina postrzegana jako trzy miesiące. Siłacz Dydak. Krz PBL nr 480B.. gdzie moji bracia som. księżyc i gwiazdę razem z trzema pannami z podziemnego świata. war.gani i zostaje ukarana. i tylko słońce jesce dosyć ładne. mrozu. 84-0 Maryja. wicher nazwała świstak. 1 dosyć na tym. Bo jak miesiąc świeci około północy. BAŚNIE 92 . . ((Miesiąc. war. I gwiazdami przyozdobi. to już tam świcie ni może. a z sobą do grobu wziąść! Pies Śl 2/67. Bogi swoje wyrysować. w której są: słońce. podob. Jako ten świat oświecają. [W cd. Barbara] oczy odwróciła. robi. Krz PBL nr 451. jako swego brata g(w)oździarza. ojciec). trzecia gwiazdę. lasy]. wszystkie gwiazdy. 94 .siostrami sieroty. K 22 Łęcz 30. ze tysiące. wejtrzójd raja posadzyma. obłoki. A oni się miłowali jako żynich z niewiastą. to jest mój brat. wydaje je za mąż. toby cie tu rozdar(l). opowieści wierz. gwiazdy. myślał. Matka pomaga przybyszowi. Trafia do chałupy i prosi o nocleg.] „Kiej mój syn psyjdzie do chałupy. Syn odnajduje w lesie chałupę. miesiąc. ZWAK 1878/100. Pawi Mer 150. mróz.Księżyc. b. słoiice i z gwiazdami plącze. wsyscy-ście brzydki ~ mróz nazwala siwy. Bo się Jezus zaparł się nósli.dokumentacja 181 KSIĘŻYC . przyjmijze nas.Miesiąc . LL 1972/1/55. 95 A . A kiedy was nie przyjmiemy. Bo jak miesiąc świeci i na niebie gwiazdy.: K 48 Ta-Rz 209. gdzie pracuje jego brat. miesiąc. zorza . to cie zabije. który pożyczył od diabła pieniądze. to byś ty powinien wiedzieć. Wysławiajmy Chrysta Pana. która na to samo pytanie mówi:] Eh. jak ten gołąb. Przyszła milka k' milaczkowi. Słońce. zabija starca i wyciąga panny na świat.Jak księżyc między gwiazdami. [Dziewczyna udaje się na poszukiwanie braci zamienionych w kruki. PIEŚNI SIEROCE 85 . w niebo wzlatują w postawie mdławej jak promyk księżyca. szła sobie dzieweczka.] K 14 Poz 94-99. który moc zawdzięcza temu.Dziewczyna poszukująca siedmiu braci zamienionych w kruki trafia do domu księżyca (w cd. tak dusza w raju między braćmi i siostrami. war. że wszyscy są ładni. K 57 RuśC 605. kowal niebieski. gwiazdami. odpowiada. [Chłop mówi do diabla:] Jak ja ją [zaporę] cisnę. z których jedna ma „na ścianie" słońce.180 ______________________ KSIĘŻYC . 88 . oddaje im ich światła. miesiąc [wcześniej wymienia się: niebo. desc lórny. I kto nad nimi panuje. [Pasierbica wygnana z domu przez macochę. Krz PBL nr 1060. i bardzo zly. [Dziewczyna jednak zostaje i odzywa się do miesiąca:] . co u ni robi żywa krew? Matka mu na to: Byl haw ciek żywy i zmyk psed tobo! Pon miesiącek "uspokojil . myślę ja w dzień każdy. tak ja myślę o tobie. war.] A tam była tylko taka stara babusia. Biel Kasz nr 67B. Jest przez las ścieżeczka. proszę. niebo a. prozatorski wątku wprowadza trzy słońca. alleluja! Z tym bolały. duse płakające. to ón ją weźnie na goździe (pociąć na gwoździe). śniło mu się jak na jawie: przyleciała gołębica. obłoki. war. przy księżyca poświacie dwa gołąbków przyłatywa.to jak ja ją cisnę. pyszna córka macochy . stanęła u pościele. bo gdy zamkną drzwi i okna. bo widzisz. Gdzie się ich [kochanków] wznosi mogiła. [„Starzec z mosiężną brodą" więzi w podziemnych pokojach trzy panny. kto ten świat sposobił. Kto nim rządzi i sprawuje. K 21 Rad 190. grzeszną duszą]. c. gdzie mieszka pan miesiączek z matką. Chłop.Pokorna sierota chwali słońce. słońce. miza sostrarni. wiatr i deszcz. Niech zobacy cłowiek każdy.Maryja ozdobiona słońcem. Przyszedłam ja cię odwiedzić. Bo od Boga przykaż mamy.Syn wysłany w świat rozmawia w domu księżyca z panem miesiączkiem o słońcu. ten zaś z wyrzuceniem diabla czeka na stryja na księżycu.

szukając zkąd jakiej pomocy: aż tu potężne chłopisko gnój z kupy rozrzuca. złapał widły i z całą siłą uderzył go w głowę. K 7 Krak 30. zasidd do uobjadu. a kiedy kur zapieje.Swoje wymiary i wygląd zmieniają: a. [Król Sobieski za namową królowej sprzedał ludzi chanowi tatarskiemu. który z pogardą i podejrzliwością patrzał na panów gnębicieli. . jak chcecie widzieć utopka. księżyc świeci ładnie. bo on też mo kobieta i dzieci i musi wszystko robić. Sim Gad 65. a na to zachodzi. jak sie za ręce trzymajo. pożegnał.] „Oto księżyc niedaleko. obraz dwóch braci skłóconych / Kaina i Abla. księżyczck zmalał. [Twardowski] dla spokoju i wytchnienia dosiadł w lipcową noc jarzębiatcgo kokota i wy-prawił się wprost na blady. szwaczkę Sybillę. dlaczego słonko zachodzi i wschodzi? Miesiącek na to wzescy: „Dyć na to wschodzi słonecko. więc chwycił się go i próbował wleźć na niego... 97 A .Trzy księżyce na niebie znakiem ocalenia dla Świętej Rodziny. 100 — Przy świetle księżyca wychodzi z wody utopek. komentarze 58 i 59 nas. aby go przewiózł na drugą stronę rzeki. ZWAK 1886/113.Szlachcic Twardowski na kogucie wyprawia się na księżyc. który przed śmiercią zapowiada mordercy. c. pojawia się orzeł i unosi go w powietrze. który coś potrzebuje. gdy mu go ścięła. razom z księżycom królewski starzec. a pił za pięćdziesięciu. bo mi się wcale nie podobało. że nie udźwignie. Baz Tatr 91. Nawet jeśli noc księżycowa. musisz się na moment za róg uchwycić. bliżej nieokreślone postacie ludzkie. opowiadają.. Przęsłem. b. Ale. gruchnął z całej siły w róg. x ^ uoKuineiitacja KSIĘŻYC . Gdym go . i kożuch byl mu za długi.Słońce/księży c/drzewo świadkiem i mścicielem zbrodni. a ja trzymając go w ręku. a w nocy miesiącek świecie! i dziadek nasz nos zawołali: . Gdy tylko zobaczył opasłego szlachcica . wyjeżdża na koniu. Lud 1982/123 Lacko. który w niedzielę roztrząsał nawóz. ludzi. załatwia się na nim i poleca go pod opiekę księżycowi (diabłu): który może pozwolić go odkopać temu tylko. zapytał [gąsior].to mu dadzą tyle srebrnych pieniędzy. . Podczas ucieczki do Jegiptu Maryja.. że plamy na księżycu i słońcu wyobrażają chłopa i jego żonę. F. króla Wła dysława Warneńczyka.Jak sie patrzy na księżyc. To było w miesiądzu styczniu. Róg się naturalnie ukrychnął. Wisła 1894/723. a. taki staruszek jak grzybek. że jest dwunastu braci księżyców. b. górę. księżyc.Dwunastu braci miestączfcóio/księżyców mieszka w odległej chacie. Dwa razy spotykałem tam postać ludzkimi klęcąco. Jerzego grającego na skrzypcach/harfie/lutni. podniósłszy swoje widły do góry.. gignij. podob.. widać uganiających się za sobą rycerzy. wstają oba wojska [polskie i szwedzkie] z grobów i walczą aż do północy. b..) jako jedyny świadek zbrodni kiedyś go pomści. który szyje buty / kradnie groch. Wieśniacy powszechnie mniemają. że jak słońce jest w dzień. Zbrodniarz zabija podróżnego.Przy świotlo księżyca można spotkać/zobaczyć: a. b. Jezus stanęli w lesie i mieli być przez zbójców zabici. W każdą rocznicę bitwy.. wszystko znika aż do przyszłego roku. K 7 Krak 17. za który się trzymałem. za chmurami ukazał sie miesiączek. matka wciąż musiała obkrawać i doszłukowywać. wskoczył na koniu w jezioro. a ognia zażąda. Mieszkają oni w odległej od wsi chacie . b. podob. por. że słońce (księżyc. gdzie stale palą duże ognisko i z niego biorą kolejno żarzącą się głownię. Mroźno było. Kiej sc dobze podjdd i podpił. c. [Co noc ktoś rozrzuca dziadkowi na łące siano] . 287-288. który byl wtedy akurat na nowiu. . skruł się w grochu i ceko.. skąd wypędza go widłami chłop. ale nie oglądałem sie. kto zje ekskrement. to myślol borok. zjawia się po zapłatę. Niektórzy . która się modliła. K 14 Poz 146. a. 103 . żem mimowolnie uchwycił za róg księżyca i zawisnąłem w powietrzu. b. c. bo to było na skończenie miesiąca. Ludzie mówią. Hajd Nie 212-213. 96 .a. Krz PBL nr 4061. „i dokąd tak spiesznie"? „Lecę sobie na ziemię z miesiąca" odrzekłem . podob.. Gdy mu uszyła duży. a. zar za stu ludzi. gdyż tam przebywał na pokucie chłop pańszczyźniak. modlitwę na wybawinia. .. Opowiadano też. której dnia i miesiąca dobrze nie wiedzą. so takie plamy na księżycu.Pijany chłop podróżuje na księżyc na skrzydłach orła. a gado do miesioncka: Gignij (zaświeć). psysiadła do niego mać.. B. gnój rozrzucających... Imionami ich miały być nazwy miesięcy. Jak wom ten starzyk stanęli i tym kijem poświęconym zdzielili.] Lecz ten niegodziwy mruk od gnoju . Chciał on bowiem mieć kożuch od zimna. że pracowali w sam dzień Matki Boskiej Zagrzewnej. nadto war : Krz PBL nr 480B. 104 B .. a na skończeniu miesiąca. to utopek wyłazi ze stawu i szyje trzewiki. że poszli w niedzielę podczas nabożeństwa gnój rozrzucać. LL 1960/1/48.] „A zkąd to". poda furt. Kul Wiel 3/510. het znowu w podróż z powrotem. C. wraca na dno odbywać długą pokutę. Gdy kur zapieje. Za karę musi dotychczas roztrząsać nawóz na księżycu. szyja but. na flory chodziuł topielec. był już w pobliżu wystającego rogu miesiączka. który pracował u króla. była godzina dwunasta. iż go Pan Bóg piere. [Lecąc na ziemię spotyka sznur dzikich gęsi.. Rozieńku. Niedaleko wody mioł Janos z Krośnice Niżne pikny groch. [Kowal. E. Etnl 1989 Bilg 114. było to już niemożliwe. to migiem za mną.i kto do nich trafi przypadkiem.Na księżycu widać: A. cichy miesiączek. [Bartosz próbuje wdać się w pogawędkę z chłopem. coby miarcyli kiej ligać na spocynck. Krz PBL nr 960.Dzieci.. 98 . pieśni dziadowskie nr 88. ona w chałupie masło robiła. a miesioncek świciul. Bogacz zakopuje skarb.. To cienie chłopa i baby. On w polu gnój rozrzucał. H. D.dokumentacja sie. Zastrzyg sie nań Janos z palicom. Dek Sier 83-84.." ZWAK 1892/84. Hajd Nie 194-195.. pogłaskała syndcka pod brodę i pyta go sic. war. aż sobie trochę wytchnę". wypiął sie na kopka siana i zaczął wrzeszczeć. G. Na świecie zapadł półmrok i panowała wielka cisza. że mam dyndać i nogami w powietrzu przebierać jak wisielec. Krz PBL nr 693. a on na nowiu zawsze był młodziutki. obróciłem oczy moje na miesiąc. Takie cienie w podobie kształtów dwóch jakisić ludzi takich.Świeć Róg. jak uszyją. 97 B . widmo króla Sobieskiego. por. Twardowski głośno jęknął i z głuchym krzykiem poleciał jak kamień w ciemną otchłań świata.] Jak przyszli do króla.. Plama na księżycu ma wyobrażać człowieka. . których Pan Jezus tam przeniósł za karę. niestety. coby te ludziska w stajali do roboty. S im Gad 82.KJKJ xvaiiyz. będzie mi groch łobrywać widnij. to ten król taki był siwiutki z długą białą brodą. 99 . pokutujące dusze. podob. że jest 12 braci miesiączków tak niby jak słoneczko żyjących. Kul Wiel 3/509. widma rycerzy. albowiem dolatując właśnie do samego miesiąca. Żałując swego czynu.. ukaranych za pracę w święto / za kradzież. Kai Lim 19. tak się gwałtownie otrząsnął. . K 14 Poz 145-147. Może to był duch. ZWAK 1887/17. zbój ujrzał trzy księżyce na niebie i puścił ich na wolność.. a. PODANIA 101 .. jak się miesiączek kończył.: Etnl 1989 Bilg 114-115..] Za to co nocy. Hajd Nie 112. Nie chciałem na to przystać. Upuścił wom but i wrzasnął: -Świeciłbyś a nie biłbyś. No i raz zaś w dzień było fajne słońce. Według opowiadań starych ludzi mieli oni mieszkać na ziemi. skrzypka/św. . co musi. co by ta gospodarka szła. 104 . Lecz wiele ten z siebie zrobi. Sim ŚlOpol 138. Widły też są widoczne. Lo północy przysel topielec i largo groch. K 15 Poz 4. .Skarb zostawiony pod opieką księżyca/diabla. b. Sim ŚlOpol 138. Co noc z wody jakiś synek wylozł. Matka księżyca wiele od swego syna księżycowego doznała przykrości. Za karę tam siedzą .1. (jakto czasem wypadnie w drodze o zimowej porze) a wszystkich razem braci z góry po imieniu wywoła . OPOWIEŚCI WIERZENIOWE 102 . drzewo etc. Dek Sier 82. która nie śmie się palić płomieniem i świecą nią na nocnym niebie. . Józef. nazywanych w gwarze ludowej ((miesiączkami)). ze tam [koło krzyża przy drodze] strasy. a do tego mam garścią chwytać za ten sierp błyszczący. jak księżyca ubywało.. [Pijany Bartosz spotyka diabła i prosi go. młodzieniaszek nagle urósł i przykryć się nic mógł. a w nocy miesiącek świeci.. Razem z nim ponoć odpadł też kawał księżyca. 104 A . Twardowskiego / synów Twardowskiego. Dziadek nasi to zawsze powiadali.. zwłaszcza kiedy księżyc świeci. to się w takiego staruszka-grzybka obracał.

Uradowana krzyknęła. Fisch Lud 162. chociaż do 105 . Jak sie dobrze na miesiącek przypatrzeć. 13. że o. to łon w woli orze. To mówio. ze w studni było biało i móhili. Lud 1926/46. c. . Jerzy mieszka na miesiączku [który. tak jakby głowa człowieka. podob. zboża. Kuch Pol 11. Kup Pol 44. loby sie strona od skrzypek świętemu Jerzemu urwała i patrzący ociemniałby. podob. I niesiąc śweciul tak. obydwaj. Wisła 1898/137. Wisła 1891/628. jeden z drugim siedzo. sam swoją ręką na księżycu obraz pomieniony nakreślił. Czap Mat 110. ZWAK 1887/3 pow. bo się nie urodzi. TN Krasiczyn 1985. 104 E — a. Dzik Klech 209. jak księżycowa góra sie świeci. K 3 Kuj 91. to widać.Księżycowa góra.a. Kup Pol 44. . uderzył widłami starszego brata i zabił go. Or L 1938/160.miesiąc w studni! Spuszczają mu tedy wiadro na ratunek. d. TN Łazory 1984. albo gdy ten zaszedł równo ze dniem.Miesiąc/ser rzekomo utopiony w studni. tj. Na miesiącku jest clowiek.synem słońca. Czap Mat 109-110. podob. Etnl 1989 Bil g 111. Kul MiW 436. tak jeden drugiego przebił i podrzucił w gore widłami. Ten chłop. gładko. że w niedzielę przędła. gdy księżyc w dzień świeci). bo jakby św. Przeklęte oni. ANEGDOTY podob. Aby zaś ludziom widok tej wielkij zbrodni ciągle przypominał i odwodził ich od podobnej. Lud 1896/327. K 15 Poz 4-5. Jerzy. 107 . Bąk Kramsk 81. no to sie nie siało pszenicy. że zobocył ucho pierunowe. gdy ukończy szycie. Fisch Lud 162. ze na księżycu jest taka góra i ta góra świeci sie od księżyca. Lud 1895/171. bardzo był ciekawy. Można go widzieć osobliwie na widku (na pełni) jak gra. Lud 1895/171. K 3 Kuj 93. a rycerze polscy wiedząc. e. ma z gałęzi. że miesiąc się utopii i nie będzie już im świecił w nocy. która tka śnieżnobiałe cienkie nici. Narobiła krzyku.] Gdy obaj przyjechali po snopy. że jich ociec wygnał do tyj roboty..KSIĘŻYC dokumentacja 185 184 ______ KSIĘŻYC . a skrzypkowi wtenczas pękła struna. Wisła 1902/441. A tak gadajo. żeby siać. Wisła 1893/113. Kul Wiel 3/509. widać Kaina.. zabijają krowę. Kup Pol 44. Kain z palką nad leżącym Ablem. Lud 1908/68 Nowy Targ. to tam chodziło o te ofiarę . podob. uradowani jego ocaleniem powrócili do domów. toby narazie (wówczas) patrząc do miesiączka mógł oślepnąć. Wisła 1903/96. Lud 1926/49-50. który ciągle gra. Kuch Pol 10. to z nią wypije również placek. Lud 1926/45.Nie należy siać przy dwóch światłach (słońcu i księżycu): a. Szyf'Prąd 44. Szyf Trąd 44. że nie będzie dorodne. b. że wypiła go z wodą. Wisła 1900/464. którnego zabił. Gdyby sie chto zbyt długo w miesiącek wpatrywoł. 104 C . Kuch Pol 14. by pił wodę. dawno. Lud 1897/141. 104 F . ze ze strachu święty Jirzy skocył i wpod do miesiącka i tam juz został. którego ciało zniknęło w czasie rzezi. Lud 1926/48. żeby nie łapało światło jedno drugiego. podob. Krz PBL nr 11. Lud 1926/46. podob. a. bo się zboże „ześnici". Krz PBL nr 1150. i zaczeny sie bić widiami. b. radzi mu. podob. TN Krasiczyn 1985. czyli księżyc i słońce w dzień. podob. Nie siać pszenicy kiedy dwa światła są na niebie. a śpiewaniem tern osłabił moc złego ducha. bo zawse je taki umlaskany. Na księżycu widać tam dwóch . jako swoją własność odstąpiła mu Matka Boska]. A księżyc. śliczny miesiączek. tylko niedobrze jest w to patzyć. Więc siać trzeba albo przy księżycu (w nocy). Od tego casu tam mu bardzo smutno. jak idzie skrzywiony i wiązkę niesie na plecach. zapytany przez wilka o pochodzenie zdobyczy. Wisła 1904/79. 104 G Jest podanie w Wielkopolsce. Etnl 1989 Bilg 114. podob. to człowiekowi oko wyskoczy. pszenicy i tatarki. K 34 Cheł 254.. Krz PBL nr 1335. podob Kup Po! 44. a nogi i ręce ma roztapyrzone. podob. podob. by wydobyć go. Kup Pol 44. lepiej unikać tego i przestrzegać dzieci małe. Szyf Trąd 45. Lis je skradziony placek na brzegu rzeki. że na księżycu. ZWAK 1886/108 Ropczyckie. to już tak. Kul MiW 436. że to Twardowski. Na księżycu Twardowski pokutować będzie do sądnego dnia. żebrata zabił i tak niektórzy mówili. Wisła 1896/726. TN Banachy 1984. b. to teraz za karę tam tak to robji. iż na księżycu siedzi (Sybilla) Sibelija. Ziecór niesiąc śweciul i pośli po wodę. Żeby tego nie robiły. sądząc. K 8 Krak 234. Głupcy spostrzegają w studni odbicie księżyca. odemścić go chcieli i cudów waleczności dokazywali. [Sw. Gdy sie święty Jerzy dostoł do nieba. to jest słońce i księżyc. Kuch Pol 11. za to. Nie siano zboża. chtóry za życio ukrod wiązkę grochówki. b. Krz PBL nr 1150. żeby nie murzyła czyli śniedzią się nie pokrywała. Jerzy obronił dziewicę przed pożarciem przez smoka] Odtąd św. olkuski. albo spuszczają się. W bocheńskiem powiecie lud zamiast Kaina i Abla. że w tej chwili ujrzała miesiąc i gwiazdy na błękicie. to ton łam ponoć za karę poszed. jak dobija Abla. ucesany. to starzy ludzie to twierdzili. Kuch Pol 10. nastanie sądny dzień. Fisch Lud 162. Księżyc stał się miejscem kary i pokuty. jest tam taki chtop. na tarczy księżyca. 104 H . Wtym dźwignia od wiadra uderzyła dziewczynę w brodę tam mocno. i rozjedłi sie bardzeńko. które. Gdyby się kto w miesiączek wpatrzył. Jak jest na przykład jesienio. podob. Jest to chtop (dwaj bracia). c. Krz PBL nr 1150A. Lud 1926/45. To wiem. Stojący obok spojrzeli na niebo: rzeczywiście miesiąc świeci wesoły. LL 1959/3-4/78. Ta bjatka tam chlib psiece. Or L 1935/158. Bóg wnet zniweczył całe zbrodniarza gospodarstwo. to syn słońca. mieści na księżycu czarownika Twardowskiego.Na księżycu siedzi prządka albo szwaczka. d. [Brat postanowił zabić brata. c. K 48 Ta-Rz 258. Na księżycu widać. d. Or L 1936/150. Dziewczyna czerpała w wieczór wodę ze studni i zobaczyła księżyc w wodzie. jak tez to pieron wyglądo. Kup Pol 44. szyjąc koszule. Lud 1926/46. że król z góry na nich patrzy. który pracował w Boże Narodzenie. Kuch Pol 14. braciów jest. że to Kain zabił Abla. to pęk chrustu na plecach.Księżyc . podob.dokumentacja pieklą miał być porwany Twardowski bowiem począł śpiewać godzinki. że będzie sie zaśnicać. tak sie na niem wszystko świeci. A na księżycu to je postać ludzka z lego przypadku: W Boże Narodzenie poszło dwa braci trzość słomę dla bydła. plamy na księżycu tworzą jakoby obraz człowieka grającego na harfie. co tam jest. Kai Lim 20. gdy na niebie były dwa światła: słońce i księżyc. podob K 51 Sa-Kr 73. Wisła 1904/79 Jędrzejów. Wisła 1898/138. gdy śpi i odpoczywa po ciężkiej całodziennej pracy. Szyf Trąd 43. Każdego dnia zrobi jeden ścieg. Wisła 1904 /104. Tdoł mu Pon Jezus. więc lobie na skrzypeckach przygrywa. Wisła 1901/484. ze syny Pana Twardowskiego.. Udz Krak 92. Kul Wid 3/509. dlatego też nie wolno się wpatrywać w miesiączek. Wisła 1901/80. No. a ono było tak jasne. odbijający się w niej księżyc. K 17 Lub 69. i ku czci Boskiej gra na lutni. K 7 Krak 29. podob. ZWAK 1885/66 Kieleckie.. pszenicy. wróżbici polscy ujrzeć mieli oblicze poległego króla Władysława. a. Wit Baj 154. b. Lud 1926/45. c. a on zaleciał aże do księżyca i tam juże ostanie do dnia sodnego. Lud 1926/49. Wisła 1890/110. że miesiąc już wyratowany. jest dwa świateł my nazywamy. W Polsce i na Morawach mniemają. Etnl 1989 Bilg 115. od ty jasności. Szyf Trąd 44. Gaj Rozw 97. zostawia go nam. aby człowiek nie był napastowanym od strachów nocnych. Mówią. Na księżycu znajduje się św. brata swego. TN Smólsko Duże 1984. pracował w święto Lud 1926/45. Kai Lim 20. Na miesiączku (księżycu) jest skrzypek. Cisz Krak 309-310. Wisła 1900/464. Kul MiW 436. K 19 Kieł 196. Etnl 1989 Bilg 115. podob Kup Pol 44.a. przy stoliczku siedzący. TN Zamch 1984. podob. b. Kuch Pol 10. ZWAK 1889/77. że "oczy. Kul Wiel 3/510. lnu. 104 D . podob. Nie należy siać pszenicy przy dwóch światłach razem (tj. Szatan musiał go tam porzucić. kobieta została umieszczona na księżycu i tam dalej pracuje na kołowrotku za karę. Zbiegli się sąsiedzi. który tam gra na skrzypcach. Hajd Nie 206-207. 1444) Antychryst ciała poległych Turków wskrzeszał obracając ich twarze ku światłu księżyca. bo w śfento psiekla. potem Kain nie miał miejsca. nos. patrzą . RELACJE POTOCZNE I ZAPISY WIERZEŃ 106 . jak Kain trzyma na widiach Abla. a samego wtrącił żywcem do piekła. Jerzemu nagle pękła struna w lutni. Lud 1908/69. Za korę dźwigo te wiązkę po śmierci na plecach. Kuch Pol 11. K 7 Krak 29-30.. To bjalka tam masło robzi. podob. ZWAK 1886/108. co to ser je w studni. Bąk Kramsk 81. Fisch Lud 162. spadające przy końcu lata na ziemię. że gdy w sławnej klęsce pod Warną (r. c. K 15 Poz 5. Szyf Trąd 44.

SŁOŃCE. Z d z i e s z y ń s k a Anna. (c) W południowej Polsce uwydatnia się 'p o c z ą t k o w o ś ć'. że jak dwa świateł było na niebie.W i t u c k a J . Lublin 1980. księdza 'księcia. pierwszy sierp. For Sym 97-101. / ściany . także księżyc/miesiąc w nowiu. [w:] Z zagadnień kultury ludowej. natychmiast on się podnosi i bezczynnie biega. SSŚl 554. 26-27. B r o z o v i c D. witam..Witam cię. [S. W formułach powitalnych i magicznych na Lubelszczyźnie N. Wisła 1889/88. R. przesądy i zwyczaje związane z księżycem w okolicach Nieświeża. praca magisterska napisana w ZJP UMCS. witam. z. Jak lny siali. 38 i 43. to jak było sionce ji miesiąc na niebie w dzień. 1. Wit Baj 127. to. pana' przyrostkiem -ic tworzącym nazwy istot m ł o d y c h . PUSTE DNI. z. Ni było ziarna . [A. Gospodarz nie sieje pszenicy. Witano go specjalnymi formułami przypisując królewskie atrybuty (korona. pierwsza kwadra. że widziano jak lunatyk po promieniu księżyca wylazł na szczyt lub na wieżę kościoła. 1934. „bo wtedy pszenicę przypadała bardzo śnić. 110 . że sie wyśnici . Kul Wiel 3/510. kolbuszowskim i lubelskim) Kup Pol 33. Kop SMit 559-560. si SE 3/277. 543-545. „Wiadomości Ludoznawcze". Zaklęcia. np. Kup WiM 15. 57 i 58. 1. czyli tradycyjny i współczesny lunearyzm (na marginesie badań kultury duchowej Lubelszczyzny). miesiączku trwały / Ty nam oświetlasz pola i skały. ZWAK 1886/106.po nowiu/nowie . 40-44. miesiączku miły / Ty oświetlasz wszystkie mogiły. słońca i księżyca. urobiona od stpol.. Dokumentacja Zagadki Przysłowia Przepowiednie.funkcjonują derywaty: nowia Etnl 1989 Bilg 114. „Wiadomości Ludoznawcze". 49-63. księzyczek Kup Pol 29. 1934. 223-230.. Kup WiM 14. W przypadku. K 17 Lub 70. Łow Rei 119-121. Zalecenia i zakazy. ji miesiąc. Kup Pol 27-58. nowy księzyczek Kup Pol 33. 7/247-263. S t a w o ż.. nowik Kup Pol 32 (od Nowego Sącza). [w:] OLA. oraz . praca magisterska napisana w ZJP UMCS. 1934. [M. 108 . Kup Pol 34 i 57. PEŁNIA.rosy świecą nad równiną / i księżyc wychodzi olbrzymi / toczy się kolcm po niebie / ziarnka liczy / uśmiechnięty marzy o chlebie . / Witam cię. Duf SNT 358.Sufit . Praktyki witania. Kup WiM 12-19. i zestawienia: nowy pan Kup Pol 34 (na Warmii i Mazurach). funkcjonują: derywat młodzik Kup Pol 34-35 i 57 i zestawienia: młody pan Kup Pol 34. bo się będzie pszenica świeciła (będzie rzadka). Kop SSym 179-181. / Witam cię. KSIĘŻYC PO PEŁNI.. Mity księżycowe. PÓŁPEŁNIA. aby na nich promienie księżyca nie dochodziły. Ilerd Lek 78. Chojnowski] Szcz Ant 255. wstępującej fazie . pierwsza ćwiartka. S. B u d z i s z e w s k a Wanda. Części. oraz księżyc/miesiąc na młodzie Kup Pol 34. 1932.. 111 . bywa do dziś nazywany niebieskim królewiczem Babinicz-Witucka 1981/54. Chev Dic 3/154-162. / a w dzień słońce /jest mi żarówką / i taka jest moja chata. Budziszewska 1990/224.. na kondycję zwierząt i ludzi . s.Po promieniach księżyca opowiadają. że aby tylko promień księżycowy uderzył na lunatyka. odnosiła się nazwa księżyc. 1. Kar! SGP 6/121. SKSI Lec 201.promienne siostrzyczki. nowy księżyc Kup Pol 33. R. berło) i prosząc o zdrowie i pomyślność. z członem now. K u c h t a Jan. R z e p e c k i Stanisław. na miodem Kup Pol 34. Dwie kultowe nazwy księżyca u Słowian. wisla 1898/136.. (e) kształtu. aby na niebie nie byto dwóch świateł równocześnie (tzn. R.. Klassifikacija nazuanij luny v jazykach Europy. 1. 9-23. IvTop Slav 133-137. PISANA POEZJA CHŁOPSKA 109 . / miłe im zanieście. Lud 1904/94. BIBLIOGRAFIA: B o j a r k ó w n a E.186 _______________________KSIĘŻYC . którzy wtenczas sami nie wiedzą co czynią.. Wierzenia. dużym „panem" był „stary" księżyc. Etnl 1989 Bilg 112.Słońce i księżyc . Szyf Trąd 40-49. Tlo czasowe zdarzeń Przepowiednie. to już ludzie to uważali. rozpoczynający swój wzrost aż do osiągnięcia pełni i równocześnie wpływający na wzrost roślin.. bo takie czarne kioski były. d. gdzie nów oznacza fazę niewidoczności księżyca (w pow. W gwarach w północno-wschodniej Polsce. Gwiazdy . wisla 1898/136. 105-106. 454—465. c. 77. [w:] JOS.dokumentacja 187 NÓW cksplikacja K 3 Kuj 93-94. De Vries Dic 326-328. Cebulski] Szcz Ant 234 112 . młody miesiączek Kup Pol 34. P e r c z a k Kazimierz. Analiza semantyczna nazw słońce i księżyc w polszczyźnie ludowej. Opozycje Wygląd. s.Atrybuty przedmiotowe. używana w rytualnych powitaniach Mosz Kul 2/458. NIEBO. s. Gamlv Ind 684. miesiąc na młodziku Kup Pol Jerzy Bartmiński.dwaj świetlani bracia. 5-23. Mosz Kul 2/22-27. a tatarkę przypalało". że N. Kup WiM 15. / W nocy księżyc. s. Zar ssioł 77. Kalendarz lunarny Słowian na tle porównawczym. 369. Kuc Mlp 40. [S. Przesądy te na tyle wpływają na uprzedzone umysły matek. s. Wiedza ludowa i wierzenia o księżycu. 123-129.Czekają na szczęście / z chłopcami chodzące. (b) nowości. (c) początko-wości wobec kolejnych faz. bo mówio. 50-62. 1. Kul MiW 435./ to cztery strony świata. 3. . Szyf MiW 142-145.ostatnie tam. z. synem Dawida Red Ulan Majorat 1984.jest w kulturze ludowej traktowany z sympatią i nadzieją. nowy miesiąc Kup WiM 15. pierwsza kwatera Kup . [ts. R. Mówią. Szym SDom 4/659. niebieskim dziedzicem 8b. Lublin 1985. Karczmarczyk] Szcz Ant 401. s. gdy świeci stonce i księżyc. Wierzenia i przesądy księżycowe z Chojna i okolicy w powiecie szamotulskim. 10/236-237. Wórt HofF 6/477-537. Zacharowa-Wnękowa] Szcz Ant 836. N. Gaj Rozw 97. K 17 Lub 69. 54-56. W o j t a r o w i c z o w a Ludwika. iż widziano wysoko wyłażących lunatyków czyli ludzi przez sen chodzących. gdy „stary" księżyc nazywa się tradycyjnie miesiącem. (b) Nazwa nów jest dziś ogólnopolska i znana wszystkim gwarom 1./ to nieba kopula. Stanisława Niebrzegowska 34. NÓW. Giey Mit 138-140. na nowie Kup Pol 33. Dej Kieł 1978/237. z. Przy siewie pszenicy i tatarki należało zwrócić uwagę. (d) częściowości wobec całego księżyca. utrwalają cechy (a) młodości. Liczne ludowe nazwy N. „Wiadomości Ludoznawcze". Etnl 1989 Bilg Ul. w:] Lud 1926/38-51. Konotacja semantyczna nazw księżyca w polszczyźnie ludowej. jak panic od pan itp. Duf STB 315-317.jako młody. słonce "o. Przyczynki do „mitologii" księżycowej. Lwów 1927. z. w Kup Pol 32. ZAĆMIENIE KSIĘŻYCA. i issledouanija 1984. że starannie ochraniają małe śpiące dzieci. = Nazwa nów jest notowana najpowszechniej. K a m o l a Maria. . otrzymuje nazwy zdrobniałe miesiączek. 113 . Szyf MiW 160. „Wiadomości Ludoznawcze". należy do wstępnej fazy cyklu księżycowego: pierwsza ćwierć. Zar ssioł 77. Bibliografia Księżyc w pierwszej. Kup Pol 33. To to mówio. 2. młody księżyc Kup Pol 34. 3. -►GWIAZDY. Or L 1938/160. / milsze nocne słońce. WIOTEK. witam. Mat. (a) Prawdopodobnie pierwotnie tylko do N. Lublin 1981. 115. K 17 Lub 70. pierwsza skrajka Kup WiM 15. B a b i n i c z . Ż y r a n i k Bogdan. Mif Tok 2/78-80. Grzeg Wier 21. Pieśni.. 3. Tom Drz 77. 23-26. Lur Slow 103-104. NÓW Wstęp Eksplikncjn Nazwy. Księżyc i gwiazdy. miesiączku drogi / Góry i ścieżki oświetlasz ubogim. mówią. Kup WiM 14 i 18. nowy miesiączek Kup Pol 33. Stolpc i Iwieńca. 86. Formuły powitalne. czyli w okresie nowiu). . młody miesiąc Kup WiM 14.. s. s. pszenica. Lud 1976/101-125. to już nie siali. Szyf Trąd 41. Polskie podania ludowe o człowieku na księżycu.

Z tego powodu. wąski sierp Kup Pol 33. Z kolei N. na nowie. brzuchy. niektórych zaś lepiej zaniechać. (d) Nazwy podkreślające. nogi.charakter k r ó l e w s k i : korona. księżyc nastaje Kup Pol 32. I tak. Kup WiM 15. Mielec) Kup Poi 37. przemawiano wypowiadając specjalne formuły powitalne. Kup Pol 39. brzeskim). także . dobrze jest także sadzić Wisła 1900/465. z atrybutami władcy i prosi o to. uważa się za oznakę pomyślności Kul Wiel 3/510. (b) bydło wganiać do nowych obór. kobiety żegnają się i mówią modlitwy TN Lazory 1984. potrząsać mieszkiem czy kiesą. TN Krasiczyn 1985. siać jęczmień. księżyc wschodzi K 15 POZ 5. na/w niebie. • A t r y b u t y p r z e d m i o t o w e księżyca na nowiu mają . Piaseczno). złotej 9g. zatyka je w ścianę. ważne przy przepowiedniach pogody. spełni się to. np. Witając nowy księżyc proszono go o zdrowie. Kup WiM 15. wieniec i berło 8. sporządzić maść od liszajów Or L 1934/91. bo wyrośnie czysty i duży Or L 1936/iso. M a g i a c z a r n a : (w pierwszy czwartek po nowiu) dziewczęta mogą znaleźć ziele. • Z a l e c e n i a . Iłża. Podkreśla się jego małość: mały sierp Kup Pol 32. Do N.Witaj księ życu nowy. . Baz Tatr 84. wieńca i korony 811. miesiączku nowy NKPP księżyc 17. leczyć brodawki Lud 1912/185. Red. Samo ujrzenie N.eksplikacja 189 Pol 41. obrączka (w pow. sierpek (w Małopolsce. wierzy się. wywiera . kosa (na Kaszubach).ziemi i fortuny Etnl 1989 Bilg 112. w zakresie prac polowych i czynności gospodarskich dobrze jest na N. głowy. szczęście.zbierać plony sim wierz 235. nadto okrążek (w pow. pałączek (w pow. Na nowiu dobrze jest również wykonać różne inne czynności rozpoczynające. 57. obcinać włosy. maleńkt sierpek Kup Pol 32. W formułach tych N. które to nazwy bywają dodatkowo rozwijane epitetami: cieniutki sierp ptni 1989 Bilg 113. . maleńki delikatny Sierp TN Krasiczyn 1985. rożek (na Podhalu). żeby nas nie bolały ręce. 36 i 57. rogalik (w pow. białostockim). prudnickim). wtedy dobrze się będzie wiodło w gospodarstwie Etnl 1989 Bilg 113. jak jęczmień i proso. sierpik Kup Pol 36. kłaniają się trzy razy i po cichu wypo wiadają życzenia sim wierz 236. berła i korony. kosy. kapustę kisić.w nocy miał się przyśnić kawaler Red. kozienieckim). siać rośliny rosnące na powierzchni ziemi NKPP siew 6.Witaj księżycu na nowie. bicyk (w gwarze podegrodzkiej) Kup Pol 37. zwłaszcza w danym miesiącu Sim Wiera 236. obrączki . wtedy będzie ładne K 42 Maz 394. kosak i kosaczek (na Śląsku). W powszechnych wierzeniach fazie wzrostu księżyca odpowiada odnawianie. bo urosną i dobrze się udadzą Kup Pol 39.: (a) r o z p o c z ą ć niektóre p r a c e : siać sim Wierz 235. Warto również liczyć pieniądze. że ktoś straci wzrok Bieg Lecz 13. część : całość z -»pe łn ią 2. sprawić. róg (w pow. jak te liście Bieg Lecz 11. że N. zdrowienie i podnoszenie wzwyż Baz Tatr 84. Zachowały się w nich ślady kultu księżyca. fortunę. kąsek miesiączka (w pow. „sprowadzić" na kogoś ból głowy Baz Tatr 153. na Mazowszu. niebieskim dziedzicem sn. fortuna. leczyć gościec K 48 Ta-Rz 294. miały formę spe cjalnych gestów oraz formuł słownych. Warmii i Mazurach) Kup Pol 36. dobrze jest w tym czasie wykonać niektóre czynności gospodarskie. Kup WiM 15. polowe. odstawić dziecko od piersi. czci i korony. Łączy się N. życzono koivny: niebieskiej. Kruhel Mały 1992. (e) Cechę ' k s z t a ł t u ' utrwalają nazwy przeniesione z nazw narzędzi gospodarskich. Wedle wierzenia kaszubskiego. powitalno-życząco-proszące. tradycyjnych roślin jak ogórki i kapusta (co daje wskazówkę o wieku tych wierzeń). także . bicza. szczepić kwiaty Czap Mat 106. rogu. powitalno-życzące.Dobry wieczór. maleńki księżyc TN Krasiczyn 1985. żeby nie bolała głowa i zęby 8. wąziutki sierp Kup Pol 32. daj nom. takie jak: sierp (księżyca. czci i chwały sil. To samo bywa komunikowane w sposób opisowy: nastał misioc.eksplikacja NÓW . W zakresie m e d y c y n y 1 u d o w ej: na N.: urządzać wesela Sim wierz 235. nom niebo i koruna. NKPP księżyc 5 i kobiałka Kup Pol 38. Or L 1935/128. jeśli ktoś pokłoni się przed N. jasnego świecenia Kup Pol 39. że N. bo będzie trzymać się dobrze Baz Tatr 85. (d)). mie zdrowie Etnl 1989 Bilg 112. Dla zjednania sobie czyjejś miłości dobrze jest daną osobę wołać po imieniu przez trzy dni Wisla 1902/798. zdrowie.188 NÓW . Synem Dawida Red. bo spowoduje to pomnożenie zasobów i szczęścia K 7 Krak 194. ® Wygląd księżyca na nowiu utrwalony jest w podanych nazwach uwydatniających podobieństwo do przedmiotów wąskich i zaokrąglonych . Kup Pol 39. życzy gospodarzowi i jego dzieciom. aby uschły tak. aby po odpowiednim zastosowaniu pozyskać czyjąś wzajemność K 42 Maz 395. fortuna. Sierpka Kup Pol 36 i 57. ** N. skrawka Kup Pol 37. jest nazywany królewiczem. jest ćwiercią/ćwiartką miesiączka/księżyca Kup Pol 35. W zakresie m a g i i b i a ł e j : dobrze jest zrywać majeranek. zwracały się panny: Księżycu nowy. leczyć choroby skórne Pęk Bilg 236. Do księżyca na nowiu. . tobie ziemia i fortuna. W tym czasie również skrzywdzona przez czarownicę kobieta może jej „wet za wet" oddać Baz Tatr 97.czy też cząstki czegoś (por. światła. sadzić rośliny okopowe Kul wiel 3/510. „podłożyć" chorobę Bieg Lecz 12. zobaczonego po raz pierwszy. z gwiazd 9d. wchodzić do nowych mieszkań. Na nowiu guślarze siewierscy zadają kołtun Bieg Lecz 10. „zostawiać" cielęta wisla 1900/465. które „szkodzi płci męskiej" wisla I887/101. dotyczy to zwłaszcza najstarszych znanych zbóż takich. czarownica suszy liście dębu. Gostyń. 6. wchodzi w opozycje: młody : stary z -* wio tkie m 3. nazwy: (c). bo wełna mocniej i szybciej rośnie Kul Wiel 3/511. Notowano. Ulan Majorat 1984. Sierpc). skrajeczka Kup Pol 36 i 57. zacząć siew prosa K 9 Poz 100. rogal (w pow. trzykrotnie licząc do trzech. z kim mam przed ołtarzem stać. tobie kuruna. dobrze jest zbierać zioła lecznicze Kul wiel 3/510. bo wtedy będzie się dobrze wiodło Etnl 1989 Bilg 113. Na widok N. jest ' c z ę ś c i ą ' księżyca. krawka. a będą dobrze rosły Czap Mat 106. magiczne lub lecznicze. Jezu.sierpa. czego pragnie Mosz Kul 2/456.w formułach po witalnych . odmładzanie. Kup WiM 15. odradzanie się. ♦ v Licznie zapisywane p r a k t y k i w i t a n i a nowego K. sadzić lub szczepić drzewka. N. na wschodzie. np. skrajka. ■&■ Wyodrębniane są takie części księżyca na nowiu. to północno-wschodnie: krajka. Etnl 1989 Bilg 112. bo przyjmują się i w górę idą sim wierz 235. Kup WiM 15. szczęście. jak rogi 5. strzyc owce. u oraz Kup Pol 36 i 38. Ulan Majorat 1984. daj mi znać. pąp 5b. Synu Dawida. czasem dodatkowo wzbogacane o wyrażenia przejęte z mo dlitw chrześcijańskich. sadzić kapustę -bo będzie twarda i nie popsuje się w beczce Or L 1935/158. miesiączka) (na terenie całej Polski z wyjątkiem Kaszub) Kup Pol 35. siać ogórki. co pozostaje w gestii istoty wszechmocnej: zdrowie.

Na N. FORMUŁY POWITALNE 8 . TN Banachy 1984.jak rogaty parobek/pasterz. K 21 Rad 223. bo bydło nie będzie tego jadło K 9 Poz 100.Boże. mirą i jałowcem ZWAK 1882/241. że nie należy przywiązywać wagi do tego. a na desc to lopuscone Szyf MiW 143. Folf Zag nr 863. ŁSE 1961/23 oraz rozpoczynać sianokosów ZWAK 1885/35. taki. . na młodziku) przychodzi na świat. będzie nieurodzaj na siedem lat K 57 RUŚC 1268.Księżyc na nowiu . ZWAK 1882/3/196. Dobrą pogodę zapowiada księżyc zwrócony rogami do góry. NKPP Boże Narodzenie 9b. na polu nie będzie się nic rodziło Etnl 1989 Dilg 113. jest źle zaczynać pewne prace. bydło niezliczone. Księżyc rugaty to je pastuch). jest złym czasem dla rozpoczynania budowy wisla 1902/416. NKPP księżyc 3. należy zaniechać siewu zboża K 15 Poz 129. czy nawet zaczynać cokolwiek Lud 1896/327. odmładza się K 15 Poz 129. Zaprzeczeniem przytoczonych wierzeń jest nowsza opinia. Szyf Trąd 44. nie należy stosować żadnej kuracji. bławatami. jest także dogodną porą dla działalności d e m o n ó w i dusz z m a r ł y c h .Gdy Gody przypadają na nowiu. Po N. będzie d e s z c z Etnl 1989 Bilg 113. która z kobiet jest czarownicą. i przeciwnie. bo rozchoruje się gospodyni albo dziewka Lud 1924/74. nie wie. Znane są jednak również wierzenia przeciwne do omówionych.pogoda. Zamość. Z róga pece. a z każdym nowiem (aż do „siódmego roku") przybierają inną postać K 31 Pok 206. PRZYSŁOWIA 2 . odbierać mleko krowom Lud 1931/45. 6 . Księżyc mętny. wtedy będą miały pozytywne następstwa: aby krowy dawały dużo mleka dobrze jest kadzić je przestępem. a pastyrz rogaty. LL 1966/2-3/69. należy zaniechać siewu Wit Baj 154.190 NÓW . TN Krasiczyn 1985. N. 00 Tło c z a s o w e zdarzeń. w miarę powiększania się księżyca wzmaga się Wisla 1894/136. księżyca pewnych czynności nie należy już wykonywać. podob. to całą kwadrę padać będzie. W zakresie czynności g o s p o d a r s k i c h : w czasie N.Stanąwszy miesiąc w pełni dalej nie rozrasta. N. należy zaniechać wyrzucania obornika ze stajni Lud 1912/199 i wywożenia gnoju K 48 Ta-Rz 282 . Mosz Kul 2/55. Kup Pol 40 Kaszuby. zawsze na nowiu niewiasta. aby nabrać mocy. Kup Pol 39 Łowicz. b. Istnieje również przekonanie. Or L 1938/160.deszcz. czarownica chodzi na krzyżówki i rzuca szmaty za siebie Szyr Mi\v 160.: Na pogodę to ma [księżyc] rogi zagięte na gore. 4 . Na nowiu księżyca 6 upiory K 15 Lub 196.na takim nawozie zboże będzie się odnawiać ZWAK 1879/7. ten cale życie pozostaje młody Lud 1896/327. zapowiada niepogodę Czap Mat 104. z papa peće. gdy ktoś skaleczy się na młodziku.. kiedy pełnia a kiedy nów. wstrzymuje dojrzewanie. rana będzie się jątrzyła i zagoi się dopiero na pełni Lud 1896/327. zapowiada ś m i e r ć monarchy K 17 Lub 70. Jako że N. Z a k a z y . I tak: W zakresie prac p o l o w y c h i czynności gospodarskich: w czasie N. Nie należy także sadzić ziemniaków or L 1935/158. bo zboże będzie kwitło nie wydając plonu Lud 1912/214. Podczas nowiu księżyca o północy na Łysej Górze zbierają się czarownice i czarownicy i odbywają biesiady K 20 Rad 265. łowcy daleko. Znany jest również zakaz siewu grochu. nadto war. co pełnia. gwiazdy i księżyc. {Niebo. który ma rogi wyraziste K 17 Lub 69. bo dom będzie miał dużo pluskiew Baz Tatr 85. bo będą piskliwe lub będzie mało kureczek TN Krasiczyn 1985. TN Zamch 1984. Na nowiu nie należy również wypiekać talek Wisla 1901/179 i pożyczać przyodziewy. którego rogów nie widać. Lud 1898/419. a jak na dół -deszcz 5. Taką pogodę zapowiada również księżyc. nie należy również ścinać słomy i siana. siewu gryki K 42 Maz 405.Im księżyc rogatszy. o północy. ZWAK 1886/222. Nów jest złym czasem dla siewu jęczmienia i pszenicy: jęczmień posiany w tym czasie ma twarde ziarno or L 1935/158. Kto wtedy (tj. Myślenice. z papa ceće. musi podczas N.: Pole niewymierzone. Z roga ceće. tak i na nowie.Siejba na nowiu . nam zdrowie i fortuna. Czarownice wtedy mają największą władzę i mogą sprowadzić na ludzi ciężkie choroby K 48 Ta-Rz 272. jak na wietku. jest porą działania c z aro wn ic Kul Miw 433. N. Na każdym nowiu księżyca w ogrodzie zaczarowanym na szczycie Łysicy odprawiane są „gody diabelskie" ZWAK 1879/33. parobek rogaty. bo choroba będzie się zawsze odnawiać K 17 Lub 70. I. Pewne czynności jeśli wykona się w pierwszy piątek po nowiu.na górze. Wiele osób wierzy. który posiany na N. ale kiedy się da. siewu ogrodowizn K 17 Lub 70. {A to . a jak na dół . W czasie N. 7 . war. DOKUMENTACJA ZAGADKI 1 . niedobrze jest nasadzać kury.pogoda. że choroba. 3 . Jak miesiączek po nowiu ma różki do góry . Or L 1935/128. NKPP niewiasta 20d. NKPP zdrowie 2e. a kobiałką do dołu Kup Pol 38. Pierwszego dnia po nowiu nie należy zwłaszcza rozpoczynać orki i siewu. TN Jacnia 1964. tym mniej światła daje. robić ludziom psoty ŁSE 1962/128. a pszenica dużo odmłódek Or L 1935/158. patrzeć przez otwór po sęku z deski trumiennej lub ze środkowego okna nowej kaplicy mającej od frontu trzy okna K 15 Poz 108.a. bo chwasty będą się odnawiały Or L 1935/128. Nie należy również odsądzać cielaków K 48 Ta-Rz 53. księżyc 1 słońce). że kiedy na drugi dzień po nowiu lub po pełni deszcz lub slota się zacznie. PRZEPOWIEDNIE 5 . II. która rozpoczyna się na N. K 17 Lub 70 i 168. W przysłowiu: Jak miesiączek po nowiu ma różki do góry . LL 1976/1/46. ♦ Z wyglądu i położenia księżyca na nowiu przepowiada się p o g o d ę . wtedy rób" Kai Lim 20. gwiazdy. Z kolei. bo zboże zarośnie chabrami ŁSE 1963/H7.dokumentacja NÓW ~ eksplikacja 191 ogromny wpływ na ludzi. ZWAK 1879/9 lub jest twardy do gotowania Or L 1935/158. NKPP siew 6. zbierają się na Łysej Górze lub rozstajnych drogach K 51 Sa-K 33. ŁSE 1963/124. W fazie tej nie należy orać wit Baj 154. Gdy księżyc rogami jest skierowany do dołu. bo plon będzie lichy Wit Baj 154. Szyf Miw 144. Gwiazda blisko rogów K. że w czasie N. pogoda niepewna K 17 Lub 69.Witaj miesiączku / księżycu nowy / niebieski dziedzicu / królewiczu. Sądzi się.na dole najpewniejsza. dej zdrowie.niebo. Jeśli ktoś chce sprawdzić. a gospodarz bogaty. Mielec. Na N. po pełni . tobie niebieska korona. NKPP księżyc 5. Ziemia szyroko. twardy rok w pogotowiu. W zakresie m e d y c y n y l u d o w e j : na N. w jakiej fazie księżyca pewne czynności się wykonuje: „Nie uważaj. pogodny ten dzień sprowadzi pogodę K 17 Lub lis. żeby nas/mnie nie bolały głowy/zęby/krzyże/kości/kolana.

40. w relacji szerszej. będziemy robili scyrze. pół księżyca. PEŁNIA. Część nazw ujmuje P. półpełnie.192 NÓW .. ócz i głowy. tob'e na jasne śfecyńe. Dwie kultowe nazwy księżyca u Słowian. war. A mnie na zdrowie. Szyf Trąd 41.N. 17-18. Or L 1928/58. Kup Pol 38.: . 5. 41. Aby nas nie bolały głowy. Wygląd. niech nas nie bolą głowy! K 17 Lub 70. połówka księżyca. Tobie ceść i korona. KSIĘŻYC PO PEŁNI. a nam scęście i fortuna.Zaklęcie od bólu zębów wypowiadane na nowiu: Jest na niebie księżyc.. Witajże. spor. na scęście i na zdrowie. Zawitaj miesiączku nowy. radzą: jadąc podczas nowiu na świni. A mnie szczęście i fortona. jest na boru dumb. Lublin 1981. K 40 MazP 51..A nam zdrowie i Fortuna. Wisła 1898/136. księżycu. Księżyc w fazie najlepszej widoczności jest postrzegany potocznie w sposób pozytywny jako miara doskonalej okrągłości. połowa miesiąca Kup Pol 41. Etnl 1989 Bilg 112. ani głowy. Od bolenia kolan i kości. osiągnięcia stanu szczytowego i założonego celu. siać K 7 Krak 138. A witajże. Tobie na niebie korona . witaj. Kup WiM 14-15. Zachowa] nas w Hożej miłości. Sim Wierz 236. ». Tobie berło i korona. a mnie zdrowie i fortuna.: K 48 Ta-Rz 258. praca magisterska napisana w ZJP UMCS. Bibliografia. 50-62. me bolały! Dejze Boże. war.W i t u c k a J. PUSTE DNI. miesiącu nowy. Na błogosławieństwo. Jeżeli nazwa pierwsza kwadra oznacza nów. zaś nie należy: kopać rowów. niebieski dziedzicu. . Relacje potoczne. Nowy księżyc powinno się witać słowami: Witom cie. Wiedza ludowa i wierzenia o księżycu. od bolynio zębów i głowy. ani krzyże. Nów w polskiej kulturze ludowej i gwarach. pierwsza dzieł Kup WiM 16. Od bolenia zębów. Lud 1905/81.. 73-82. Dokumentacja: Przysłowia. kto tak księżyc powita. Ciebie szczęście i korona. 54-55. Kup Pol 32-40.A nam zdrowie i Fortuna. kwatera.. że w czasie P. bądźże mi wesoły. K 22 Łęcz 183. Zakazy.: Lud 1903/226 Lubelskie. Kup WiM 15-18. Tobie na niebie korona . Witam cię. sennik. Sim Wierz 236. miesiącu nowy. na zdrowie.także . Or L 1936/150.: . Kul MiW 435. przemawiać: Miesiącu (księżycu)! daj mi jajeczka. 223—230. Kup WiM 15 i 16. witaj-ze. kwarta/) Kup Pol 35. leczyć suchoty Or L 1935/157. PEŁNIA. miesiónczku nowy. Pełnia . s. w fazie przybywania między nowiem a pełnią podkreślają rozumienie tej fazy w relacji do -łpeini. ZAKLĘCIA 9 . Lud 1905/81. TN Wiązownica 1988. Temu. Podczas nowiu mówią Polacy w Galicji wschodniej: Miesiącu nowy! Zęby nas nie bolały głowy! albo: Miesiącowi złota korona. Zapisano wierzenia.A u miesiąca dwa rogi.. Symbolika. A mie zdrowie i ochrona. a na ziemi fortóna i szczęście! Będzie to wróżbą dla ubogiego. PUSTE DNI. 10 . Tobie ku pełni. K 28 Maz 152. jedna kwadra Kup Poi 40. Kup Pol 39. księżyc na połowie. półkole. II. s. bo z uwydatnieniem kierunku zmian K. Stanisława Niebrzegowska . Niebieski dziedzicu. dopół Kup Pol 41 (tu należy też niepełnia Kup Pol 4i) . podob. zwie się druga kwadra Kup Pol 40 i 41. pod peinfą SzyfTrad 41. [w:] Z zagadnień kultury ludowej. nogi.czasem działania. Konotacja semantyczna nazw księżyca w polszczyźnie ludowej. wówczas P.. Byłeś w Rzymie? Był! Widziałeś zmarłego? Widzioł! Bolały go zęby? Nic. połówka Kul Miw 435. . zarazem przypisuje mu się niszczący wpływ na ludzi i traktuje z obawą. Lublin 1985. w Niebie korona. tobie niebieska korona. . miesiączku nowy. aby nas nie bolały brzuchy i głowy. kiedy te trzy bracia gdziekolwiek sie znejdo. żeby nas nie bolały głowy. Dajżc też nam. witam. me na śćeśće ji na zdróvje. co dobrze oddają powszechne na terenie całej Polski nazwy z morfemem pół-: półpełnia. Tobie światło. pół miesiąca (miesiączka) (na terenie Polski południowej) Kup Pol 40. że się dobrze ożeni itp. PIEŚNI 11 . królewiczu. Sim Wierz 236. iefct/ nas nie boleli głowy. korona. wrzucać pierza w pierzyny i poduszki. Kup WiM 16. Eksplikacja: Nazwy. Wisła 1902/623. „Etnołingwistyka" t. Witam cię. Witojcie. A mnie zdrowie! Wisła 1900/468. obrona. tedy niech mie boli (zumb).. BIBLIOGRAFIA: B u d z i s z e w s k a Wanda. Zawitaj.księżyc na pełni Kup Pol 42..nazwy z przedrostkiem pod-: podpełtlia Kup Pol 41. -łKSIĘŻYC. Mikołaja" -^księżyc 29a. BIBLIOGRAFIA: Kup Pol 40-41. Kup Pol 42. księżycu nowy. w „pacierzu do św. N i e b r z e go w s k a Stanisława. Kup WiM 16 analogicznie do form księżyc Jerzy Bartmiński. KSIĘŻYC PO PEŁNI. Udz Krak 92.. K 42 Maz 402. kłaniać się księżycowi i wymawiać następujące słowa: Witaj-ze. a mnie zdrowie.a jeszcze lepiej. W dawnym pow. Babi n i c z . Mosz Kul 2/24. O mój księzycyku nowy.S.. WIOTEK. Witaj. Inaczej ból głowy nie odstępuje człowieka przez miesiąc. półksiężyc Kup Pol 40. tobie wieniec.. [w:] JOS. dobrze jest: zawierać małżeństwa. całości. pierwsza faza Kup Pol 36. Opozycje. Lud 1896/226. a me na duśne zbavjćńe. Kup WiM 16. = Nazwą powszechną na całym terenie Polski jest pełnia Karl SGP 4/70. . podob. ostródzkim i oleckim pierwsza część. Aby się zabezpieczyć przed bólem głowy. Praktyki ochronne.(Na pozbycie się brodawek:) W górach nad Łomnicą. zdrowie i fortuna. PEŁNIA Wstęp. do całego cyklu miesięcznego: pierwsza kwadra (kwarta. NÓW. Witom cie.. Miesiączku nowy. bo będą szczęśliwe Lud 1895/131. K am o 1 a Maria. Pieśni weselne. Kup Pol 42.B. Opowieści wierzeniowe. Miesiączku nowy. Kolekcja. K 19 Kieł 209. . K 15 Poz 5. radzą guślarze koło północy na nowiu miesiąca wyjść w pole.. Witaj. czyli tradycyjny i współczesny lunearyzm (na marginesie badań kultury duchowej Lubelszczyzny). z gwiazd korona.. Ł a s k a Bronisława. PÓŁPEŁNIA. Sim Wierz 236. Aby nas nie bolały głowy. Miesiącowi cześć i chwała. i zestawienia: księżyc/miesiąc w pełni Szym SDom 5/760. 54-55. Zalecenia. Zar ssiol 85 . Lud 1896/226. czego życzy się także działaniom człowieka.eksplikacja I. NKPP księżyc 17. Zdrowaś Marya itd. Na szczęście. Wpływ na człowieka i jego otoczenie. miesiączku nowy.dokumentacja 193 PEŁNIA . ts. Duf SNT 432. jest w jeziorze kenień. Kup WiM 16. Witaj. bo wkrótce zarosną. darzyć się będzie w domu jak najlepiej przez cały miesiąc. żeby nas też Nie bolały ręce. A ja ci dam brodaweczki! Bieg Lecz 127. war. Kup WiM 16. Bieg Lecz 193. Fisch Lud 162. . księżyc w połowie Kup Pol 40 i 41.. nam szczęście. zęby mnie tez nie bolały! Sim Wierz 236. witam miesiącu. Powitanie księżyca na nowiu. PÓŁPEŁNIA = Nazwy K. A mnie zdrowie i fortuna. dla kawalera lub panny. że posiądzie dostatki. a u Jasieńka dwa braci. J. WIOTEK... połowa księżyca. podob. bo pierze nie „obumrze" K 7 Krak 194. Przepowiednie. -t-KSIĘŻYC.

K 28 Maz 151 i 152. że K. To co ścinam . pod pełnią pomnażają się i wzbudzają mocniejsze cierpienia K 17 Lub 70. będzie tłuste K 42 Maz 394 lub pełne na twarzy Mosz Kul 2/462. Pełnia dawała u r o d z a j g r z y b ó w . Przed pełnią i w czasie pełni dobrze jest: z a c z y n a ć p r a c e Szyf Trąd 45. K 7 Krak 194. wprowadzać się do nowego domu Wisła 1902/380. siać groch K 15 Poz 129. łysy . także TN Krasiczyn 1985. TN Krasiczyn 1985. K 48 Ta-Rz 53. aby promienie K. Niektórzy sądzą. w pełni można dostrzec p l a m y podobne do kształtów ludzi. podob. w pełni może sprawić. spowodować nabycie płodności K 8 Krak 63. groch i bób. Nigdy nie siej pszenicy w pełni. szczególnie działa na dzieci: pełnia podchodzi od głowy do nóg. jest dobrym czasem dla zawierania m a ł ż e ń s t w . może „podnieść" umarłego z grobu i spowodować. wciąż żywego przekonania . Także jeśli dziecko przyjdzie na świat w czasie pełni. ciągnie człowieka w górę wisia 1900/465. Z a k a z y . także K 17 Lub 70.naturalny pęd do pełni. Fisch Lud 152. Szyf Trąd 43. bo ziarno będzie miękkie Lud 1905/194.dobrze jest siać jęczmień. Powszechne jest wierzenie.w przysł.: Siejba na nowiu . TN Krasiczyn 1985. bo wtedy będą malały wraz z malejącym K. którzy przebywają na K. siać K 7 Krak 138. będą duże Fed żar 280. że ludzie „chodzą po nocy" wisia 1900/465. bo będzie ich pełno Kup Pol 42. odsądzać cielaki od krów. ścinać drzewa do budowy. wchodzi w opozycje: z . w pełni 2/460 i 461. NKPP siew 6. odpowiada w świecie człowieka i w jego otoczeniu -wedle dawnego. stawiając naczynie z wodą. K. będzie sprytne Or L 1928/155 i szczęśliwe Fisch Lud 162. z -miiolłiemna zasadzie relacji: silny : słaby 2. Kup Pol 44. przypomina oko. a ten. sadzić ziemniaki. W czasie P. rozdziału K 7 Krak 194. że wędruje on po świecie Kul Miw 436. K 5 Krak 338. pali fajkę. mówi się wówczas: To co widzę -. Sporad. aby się pozbyć brodawek patrząc na K.na górze. K 9 Poz IOO. Or L 1935/158. Kul MiW 420. TN Krasiczyn 19S5. cały księżyc/miesiąc Kup Pol 43. K 57 Ruśc 1268) oraz duży : mały K 57 RUŚC 1268. pełny (pełen) księżyc/miesiąc (miesiączek) Kup Pol 43. Lud 1933/34. w porów. mo gymbe jak miesiónczek w pełni NKPP księżyc 4d. ciało Twardowskiego jest zawieszone ną K. o k r ą g ł y 7. kopać rowy. Kazimierza Wielka). bo zboże będzie mieć pełne ktosy Kup Pol 42. Mosz Kul Jak wszystkie światła niebieskie jest uznawany za p i ę k n y : do K. Z a l e c e n i a . Należy chronić dzieci przed światłem K. bo będą miały pełno kwiatów MAAE 1908/137. to Kain i Abel 6. np. Baz Tatr 84. Na K. Jerzy K 7 Krak 30. mężczyzna lub kobieta. ->księżyc. siem Pod 153.eksplikacja na młodzie. gdzie nazwa miesiączek oznacza 'nów' (np. Sim Wierz 236. staje się łunnikiem Czap Mat 107 i 109 lub może dostać drgawek Kul Miw 436. choroba rozpoczęta na pełni kończy się śmiercią lub przeciwnie . Or L 1935/158. Według innych wierzeń plamy na K. aby były szczęśliwe ZWAK 1879/24. a tu (dotykając brodawki) nic nie ma Bieg Lecz 126.194 PEŁNIA eksplikacja 195 PEŁNIA .wyzdrowieniem. co rozpoczęte przed i w czasie pełni. Szyf MiW 144. żeby w strączkach było ich pełno K 48 Ta-Rz 51 i 282.gdy silą K. Kup Pol 44. który siedzi na K. ponieważ zwierzę było wówczas pełne i do chowu właściwe Kul Wiel 3/212. np. bo będą gęsto rosły Wisła 1898/63. Wierzy się. w pełni s z k o d z i ludziom. okrągły miesiąc Kup WiM 16. wtedy są głębsze. czyścić plamy. bo pracowali w święto Szyf Miw 145. w pełni jest: j a s n y powsz. najłatwiej pozyskać czyjąś w z a j e m n o ś ć w mi ł ośc i Baz Tatr 154. w z r o s t i wzmacnianie się. Stef WarmPś 2/89. a jak pełnia już zniknęła to i grzyby Etnl 1989 Bilg 114. rozpoczynać sianokosy ZWAK 1885/35. . wedle przysł. w dawnym pow. + Miesiąc w pełni i jasne z o r z e . zaorać nawóz wywieziony na pole Bit śląsk 280. przez kogo przejdzie. Myślenice) Kup Pol 44.chłop nosi na plecach chrust. siać pszenicy . jeżeli człowiek chory przetrwa nów Wisia 1894/136. K 42 Maz 386. to wtedy cielę będzie pełne i dobrze się chowa Kul Wiel 2/152. we frazeologizmach: jak księżyc w pełni NKPP księżyc 4. będzie się pieniło i Wypełniało Mosz Kul 2/4CO. na starze. łysy jak miesiąc w pełni NKPP księżyc 4c.dodawaj. do dnia sądu ostatecznego Wój Klech 139. od efektu świecenia.^ n o w i e m na zasadzie relacji: całość : część (-»nów 6. sadzić lu b przesadzać rośliny. będzie przy „pełnym rozumie" ŁSE 1963/127. robi masło Kup Pol 44.we fraz. Księżyc W pełni jak rybie oko NKPP księżyc 10. w pełni mówiono: Tam (wskazując na księżyc) coś jest.. że jest to Twardowski. koło (w pow. podob. K 7 Krak 194. Po P. sadzić kwiaty TN Wiązownica 1988 i przesadzać róże. Udz Krak 92. „Słabości" zadawnione. nasadzać kury na jajka Wisła 1898/63. inni twierdzą. większe i suchsze K 7 Krak 194. dobrze jest o b c i n a ć w ł o s y . Pełnia K. jak w pełni księżyc. Tom Dra 129. robić „zakładziny chałupy". proso K 9 Poz 100. 'pełnię' oznacza się nazwą miesiąc Kup Pol 43.świecą całą noc. fraz. baba zaś piecze chleb Szyf Miw 145. Kup wiM 16. siać len i moczyć go w wodzie Bi t śląsk 294. gdy chłopak się żeni 5. Tam. ■ W p ł y w na c z ł o w i e k a i j e g o o t o c z en ie. Kup wiM 16. skąpały się w niej i utraciły moc Kul Miw 419. bo na pełni K. W czasie pełni nie n a l e ż y : leczyć chorób gośćcowych K 48 Ta-Rz 294. zastawiać sieci i samolówki. Mosz Kul 462. orać pole. • Praktyki o c h r o n n e . Lud 1896/225. *■> P. wówczas trawa schnie K 7 Krak 194. Za karę muszą tam pracować . znaczy to obfitość rosnącego szczęścia Szyf MiW 86. to będzie świnia miała dużo prosiąt Czap Mat 107. a więc wszelkie p o m n a ż a n i e . za karę. bo są zdrowe Lud 1976/145. wtedy dobrze rosną i dają dobry plon Mosz Kul 2/460 i 461. kręgły miesiąc Kup Pol 44. bo ci się śmeciem wypełni . a będzie ich pełno K 48 Ta-Rz 282. 1900/465. świecisz człowiekowi Kai Lim 19. dopędzac krowy lub świnie. diabeł trzyma ciało Twardowskiego na widłach Kup Pol 44. bo uchroni się je od chwastów LSE 1961/23. w pełni porównuje się w pieśniach Matkę Boską: Pięknaś. cały. roztrząsa gnój lub orze wołami. słabnie . W czasie P. Jeśli sieje w tym czasie „odłączy od piersi. w tym także chorób i nieszczęść. że jest to grający (na skrzypcach lub lutni) św. stawiać budynki. po pełni -na dole najpewniejsza. Swoistą podstawę nazewniczą ma widek (w Krakowskiem) K 7 Krak 30. Są wtedy wykonywane czynności zmierzające do rozłączenia. Wszędzie w Poiscc pojawiają się opisowe zestawienia z przymiotnikami pełny. Fazie pełni K. to będą zawsze pełne Mosz Kul 2/462. ® K. że to. okrągły: ogpol. dokonać zakupu inwentarza. Jest to dogodny czas do p o z b y w a n i a s i ę b r o d a w e k : wg wierzenia z Mazur.odbieraj. którzy trzymają się za ręce Etnl 1989 Bilg 114. np.

Lud 1903/226.w następny rok urodzaj dogodzi. Stanisława Niebrzegowska KSIĘŻYC PO PEŁNI DOKUMENTACJA PRZYSŁOWIA 1 . to starzy ludzie to twierdzili. NKPP Boże Narodzenie 8. że lud Cyganów wywodzi si ę od Kaina. Miesiąc pełnił się wtedy.No. połowa miesiączka. w czerwcu b u r z ę : Pełnia czerwcowa . nie świeci tak.No. z P. i już niży .Stanąwszy miesiąc w pełni dalej nie rozrasta. miarą c a ł o ś c i . aby zadecydować o spuszczeniu na ziemię deszczu lub rozpędzeniu chmur K 20 Rad 261. P o g o d ę lub d e s z c z przepowiadano także z czasu po P. OPOWIEŚCI WIERZENIOWE 6 . nazwy następujące: pół księżyca/miesiąca. po pełni . to całą kwadrę padać będzie. WIOTEK. osiągnięcia celu. W tym czasie kobiety ciężarne nie powinny wychodzić z domu. bo będzie ono miało „uroczne oczy" LSE 1963/114 oraz „spać z białką" Kup Pol 45. który jadąc do swej zalotnicy utonął w bagnie LL 1960/4-5/31. a w miejscu zapadniętego zamku można słyszeć muzykę i dzwony Szyf Miw 141. 4 . takie zacięgi takie so jak nieokreślone postacie. na południu Polski . na starym miesiącu.Gdy na pełni księżyca Gody przypadają. jak dobija Abla. No pełny księżyc . jak nastaje początek miesiąca to jest taki cieniutki sierp taki. jest symbolem stanu doskonałego. ZWAK 1882/184. że na deszcz. Lublin 1985. półkole. pół pcini i w połowie Kup Pol 45. bo zasiew lub wysad na nim się nie uda i< 48 Ta-Rz 282. 3 .na dole najpewniejsza NKPP siew 6. że to Kain zabił Abla. między pełnią a wiotkiem ma nazwy. NKPP niewiasta 20d.196 PEŁNIA .Jak ja mlodziuchny żenił się. szczepić drzew owocowych. widać [na księżycu] Kaina. To tak starzy ludzie mówili. to jest bardzo d o b r y sen. W czasie pełni czarownice zbierają zioła na łąkach Etnl 1989 Bilg 103. że o. sporad.miesiąc obfity w chleb i d o s t a t e k Wisła 1894/136. 2.pogodny dzień sprowadzi pogodę K 17Lub 118. z pełna. łagodną resztę zimy z tego wysnuwają. gazda spotyka Matkę Boską K 45 Góry 520. na Warmii i Mazurach. nasadzać drobiu. zaczynać budowy Fed żar 280. łagodną zimę 3.na górze.Jak Gody pod pełnią. późni już cały jak ~ już okrągły cały. S en nik. Siejba na nowiu . stary miesiąc. Nitsch Tek 181. *& P. Już w tej pełni . na tym terenie wystąpiły także nazwy starzyk i staryk Kup Pol 47. bo będą tylko kwitły obficie. półmiesiączek. 2 . Etnl 1989 Bilg 114. NKPP Boże Narodzenie 9c. a jak na wiotku to rok głodny. podob. tak już ni idzie do góry. war. dlatego. w pełni. wypiekano chleb ku czci demonów domowych Pei Dem 26.dokumentacja 197 KSIĘŻYC PO PEŁNI . zachodnich występują nazwy nawiązujące do analogicznych w gwarach ukraińskich i białoruskich: sierp.- -►KSIĘŻYC. to niby na pogodę .pół miesiączka. PIEŚNI WESELNE 5 . zabił Abla. coraz więcy. Jasne zorze gorzały. a jasne zorze. gdzie odbywają sabaty Kul wiel 3/511. w Boże Narodzenie zapowiada rok u r o d z a j n y 1. RELACJE POTOCZNE 7 . Na terenie wschodniej Polski i w woj. praca magisterska napisana w ZJP UMCS.Gdy się Chrystus przed pełnią rodzi. a właściwie to twierdzono. półksiężyc. bo krowy na niej pasione spuszyłyby się Wit Baj 154. w gwarach często nazywana jest podobnie jak -*półpełnia: są to m . PÓLPELNIA.zachodzi.to uon już późni bladzi. K 28 Maz 151. Widoczna po pełni połowa K. coś sie s p e ł n i Etnl 1989 Bilg 117. topielec wpatruje się w księżyc Udz Krak 94.ma być. nie? . połówka księżyca/miesiąca. Lud 1898/262. no to po prostu tak świeci. bo Abel składał lepsze snopy. więc J\ain sie rozgniewał. tern łagodniejsza. I coraz sie zwiększa. W czasie pełni wiły opuszczają nurty Wisły i gromadzą się w swojej świątyni. sierpek . BIBLIOGRAFIA: K a m o I a Maria. I jak różkami do góry. także Suwalszczyźnie . W czasie P. według legend z Poznańskiego w tym czasie pokazuje się czarna postać młodzieńca Dek sier 116. ze góry jakieś so czy coście. „odłączać" dziecka od piersi. W czasie P. wylatują na Łysą Górę K 17 Lub 109.. nie wie co pełnia. podob. a owocu nie wydadzą MAAE 1908/137. Pełnia jest zwiastunem. uczeń Twardowskiego odkopuje trumnę z ciałem mistrza siem Pod 155. Kup Pol 42-45.na starze.: kiedy na drugi dzień po P. A późni już . Wisła 1894/136. jakby "oczami patrzył. P. ♦ P. siać koniczyny. w pow. Nawet twierdzo niektórzy. czy lodowe. . wtenczas miesiączek spełnił się. dawno. dostatku 1. z pełnia Kup Pol 46. w fazie ustępującej. że potem Kain nie miał miejsca. jest czasem działania c z a r o w nic. p i ę k n a . jeśli pogoda . także Kup Pol mapa nr 3. Nie należy także wywozić gnoju. które odnoszą się do początkowego okresu „ubywania" K. to tam chodziło o te ofiarę. PUSTE DNI. deszcz lub słota się zacznie. mówio. a Kain gorsze. już niży. Według podań szczecińskich „postać ludzka w bieli" szuka rycerza. Im bliżej Boże Narodzenie ku nowiowi przypadnie. Mosz Kul 2/25. Gwiazdy niebo zasiały. NÓW. na początku miesiąca . czy takie i te góry majo swoje cienia i ony odbijajo w świetle. aby „ogień nie padł na dziecko" Kul Wiel 3/97. to już ni ma pogody. i n. istot fantastycznych. ze brata zabił i tak niektórzy mówili. NKPP 00 Według opowieści wierzeniowych i legend P. Konotacja semantyczna nazw księżyca w polszczyźnie ludowej. piskim na starym. Jerzy Bartmiński. Kup WiM 16. mogą odnosić się do całego okresu „ubywania" aż do momentu jego niewidoczności na niebie: stary księżyc. KSIĘŻYC PO PEŁNI. tern twardszy rok ma potem nastąpić. NKPP czerwiec ie. ZWAK 1882/183. jeżeli zaś na pełni lub schodzie przypadnie. to rok urodny. bo kurczęta poduszą się w skorupkach Wit Baj 153.. także: ostatnia połowa.eksplikacja pszenica 15. Jeśli śni się K. za to.burza gotowa. po pole. w wierzeniach z Sieradzkiego: „Także zwracają uwagę wieśniacy na zmiany księżyca na początku miesiąca. najjaśniejse przez całą nockę świeciły. nie? Tak nieraz widać jak jasno tak jest. Wszystkie nazwy związane ze „starzeniem się" K. z pełni. sporad. więcy go jest.2.: Jakem się żenił młody.: po pełni Kup Pol 46. demonów.jak jest różkami do dołu.. = K.. Późni połowa jest. bo nic się nie wylęgnie MAAE 1908/137. stary miesiączek Kup Pol 46. Jak sie tak nieraz popatrzy dobrze. zawsze na nowiu niewiasta. Etnl 1989 Bilg 113. że miesiąc będzie obfity w chleb i dostatek.

z którego wtórnie rozwinęły się wietrzeć. J. 17 oraz omówienia: schodzi z pełni. sierpik Kup Pol 50. w tej fazie ma mieć wpływ na ludzi. na określenie K. skrawek. w tej fazie utrwalają nazwy dotyczące zmniejszania się K. zwietrzały. = Nazwa wiotek/wietek znana tylko w gwarach na południu Polski wiąże się etymologicznie z wyrazem wiotki 'slaby. zwiotczały. na wietku Kai Lim 20. NÓW. vetus 'stary'. niekiedy jednak wietek oznacza dłuższy okres od pełni do całkowitej niewidoczności. który zwykle trwa dwa tygodnie Kup Poi 47. wywozić gnoju. czwarta (czasem . gdy liczy się tylko fazę początkową. który może oznaczać zarówno 'okres po pełni do całkowitej niewidoczności' albo też 'ostatnią fazę K. Jeśli ta faza oznacza cały malejący po pełni K. stary'. olsztyńskim) druga kwatera. to rok umdny. kończy się. wierzy się. rogal. piskim) ostatnia kwatera i kwaterka Kup Pol 45. Ludowe nazwy K.N. WIOTEK. 158. przypomina dużą literę „C" Kup Pol 49. Kup WiM 16-18. ♦ Jeżeli ostatnia kwadra grudnia jest wilgotna i bez mrozów. zmniejsza się. dom. ginie Kup Pol 50. PUSTE DNI. a w beczce będzie miękka Or L 1935/158. że K. występują nazwy łacińskiego pochodzenia . 227-231. sierp po pełni' Kup Poi 47. bo będzie miał małe ziarna Or L 1935/158. gośćcarze nie leczą chorób K 48 Ta-Rz 294. Kup WiM 16-18. Kup Pol 49-51.B. osłabiający. starzenia się oraz podobieństwa do skrajki. wiotki 'miękki. bo będzie gniła na polu. że to juz dwa tygodnie do zniknięcia Kup Pol 47. w pow.. miękki.. Kup WiM 17. cielę jest słabe i prędko ginie Baz Tatr 84. 55-56. schodzi. rzadzej wiotcczek. koniec księżyca/miesiąca Kup Pol 50. Z a l e c e n i a . należy do końcowej fazy cyklu księżycowego uwydatniają nazwy: kwadra/ćwierć (ćwiartka) ostatnia Kup Pol 49. por. PÓŁPEŁNIA. bo zasiew lub wysad na polu się nie uda K 48 Ta-Rz 282. kwadra. 55-56. PEŁNIA. w tej fazie. (jest) na wychynowiu. wietek. litew. zwierzęta itd. (w pow. krążek. a jak na wiotku. Z a k a z y . (a) Na s t a r o ś ć K. stary'. Kup WiM 17.. BIBLIOGRAFIA: Kup Pol 45-49. trzeci kwartał.. Karl SGP 6/121. Boże. kłaść kapusty do beczek. wchodzi w opozycje: stary : miody z . Nazwy przejęte z terminologii fachowej to: druga kwadra. po pełni należą: druga część i działka księżyca Kup-Pol 45. PEŁNIA. sierpek. dej zdrowie. który idąc dalej pozostaje w związku pokrewieństwa z łac. mówi się wówczas. Niekiedy następuje daleko idące uproszczenie podziału faz księżycowych na wstę- pującą i zstępującą. Or L 1938/160. sierpka. wiotczenia. Choroby zamawiane w tym czasie znikną razem z K. Baz Tatr 84. utrwaloną przede wszystkim w nazwach. też przysł.> n o w i e m . szczycieńskim i nidzickim . księżyc na wioteczku (występująca na południu Polski Kup Pol 47. z. wisla 1889/88. podob. zachowaniu ludzi i in. wtedy będą miękkie do dojenia Baz Tatr 84. tak i na nowie NKPP zdrowie 2e. KSIĘŻYC PO PEŁNI. odpowiadająca ogpol. (c) Trzeci typ nazw utrwala cechy wyglądu: skrajka. dobrze jest w tym czasie orać ściernie. że W. bo będzie się psuć Baz Tatr 85. Na wietku nie należy: siać owsa.pełni. sierp. jak na wietku. mówi się. trzecia kwadra. s.eksplikacja 198 WIOTEK . (b) To. Na Mazurach do nazw określających połowę K. oraz mająca tę samą semantycznie podstawę nazewniczą warmijsko-mazurska nazwa starzyk. który zaczęto budować w tym czasie nie będzie miał pluskiew Baz Tatr 85. «-» W. -^wiotek. po połowie. Kup WiM 17. w ostatniej fazie utrwalają cechy (a) starości. [w:] JOS. Nie należy także dokonywać zakupów.199 WIO TEK . PÓŁPEŁNIA. rośliny.na ostatku Kup WiM 17. żeby były miękkie K 48 Ta-Rz 51 i 282. S. Stanisława Niebrzegowska .. p o m n i e j s z a jący.s p e ł n i ą . na ternie całej Polski ostatnia kwadra Kup Poi 45. uetusas Vas ES 1/307. środkową i końcową) Kup Pol 49. por. Jerzy Bartmiński. kosak. sadzić kapusty. to każdy miesiąc będzie miał takąż pogodę podczas ostatniej kwadry ZWAK 1882/185. po pełni. (jest) na zachodzie. Ten sam rdzeń występuje w czasowniku wiotczeć. mapa nr 3. Fakt ten oddaje dobrze przysłowie: Jak Gody pod pełnią. ■ K. staryk Kup Pol 47. wtedy trawa nie odrasta Or L 1935/158. ani wykonywać prac zarobkowych Baz Tatr 84. księżyc na starze Kul Miw 435. utrwaloną w przypisywanym im wpływie na ludzi. jest tylko rożek z tego księżyca. pazurek. trzy kwadry. BIBLIOGRAFIA: B u d z i s z e w s k a Wanda. to rok głodny NKPP Boże Narodzenie 9c.trzecia. trzecia kwarta. Oznacza K. też przysł. w ciągu trzech dni przed fazą pustych dni Lud 1976/145. rośliny itd. rogalika. na starych dniach K up Pol 50. na ostatku Kup WiM 16. Spo-rad. NÓW. Mosz Kul 2/461. wskazuje nazwa wiotek.druga kwarta. to rok urodny. Dwie kultowe nazwy księżyca u Słowian. (w pow. wietek. ® Wygląd K. -►KSIĘŻYC. trzecia kwatera. WIOTEK Księżyc w ostatniej fazie zanikania jest potocznie traktowany jako słaby i stary. rożek. zachodzi. wtedy są miękkie Or L 1935/128. zacząć doić krowy. -►KSIĘŻYC. odstawiać jałówkę od matki K 48 Ta-Rz 53. Dziecko urodzone na wiotku jest nikłe i cierpi na ból zębów Baz Tatr 84. a jak na wiotku to rok głodny NKPP Boże Narodzenie 9c..: Jak Gody pod pełnią. 51. Z tego powodu. trzecia kwandra. rzadziej fazę tę nazywa się po prostu ostatek. co oddają nazwy: K. słaby : silny z . (c) kształtu. no to można go porównać do rogalika TN Gorajec 1984. siać groch i bób. (b) końcowości. słaby. PUSTE DNI.eksplikacja Wieloznaczną nazwą jest notowany w Krakowskiem wiotek. siać i sadzić karpiele.

U Złe opanowuje miejsca.D. na terenie całej Polski bywa też nazywany nowiem. jest zabijany przez swojego brata . gdzie pada Z. O północy na Łysej Górze zbierają się czarownice z czarownikami i odbywają biesiady K 7 Krak 95. jeszcze nie świeci Kup Pol 53. Wisła . pustkowie. czas. 53 i 57. i uważane za oznakę gniewu Boga i zapowiedź końca świata. co zdarza się w czasie krwawych bitew (białoruskie) Mosz Kul 2/463-465. gaśnie pod wpływem złego powietrza i pogody LSE 1984/143. rozmiana Kup Pol 53. jest zasłaniany przez inną planetę lub chmury ŁSE 1984/143. opija się krwią ludzką Mosz Kul 2/463. kiedy K. przez smoka lub węża Szyf Trąd 41. bo będą próżne jajka i nie będzie kurczaków Kup Poi 54. Kup WiM 14.eksplikacja 201 ZAĆMIENIE KSIĘŻYCA . 52 i 57. jeszcze nie wzeszet Kup Pol 53. kotom. O Z. a nawet karmiącym kobietom K 7 Krak 119. Jerzy Bartmiński.'. gdy księżyc jest niewidoczny. przed nowiem utrwalają cechę (a) 'braku' K. w pierwszej widocznej fazie'. W czasie P. W czasie P. (c) Przemiana miesiąca Kup Pol 53. Kup Pol 52. największe zgęszczenie tej nazwy w omawianym znaczeniu występuje na Śląsku oraz w południowo-wschodniej Małopolsce Kup Pol 51. puste noce. (2) jest zjadany przez wilki. Z a k a z y . + Zaćmienie księżyca łączone jest w wierzeniach ze zjawiskami zapowiadającymi dzień Sądu Bożego: góra o górę będzie uderzać. i słońce to mężczyzna i kobieta. czarownice ucztują z diabłami i uczą się różnych sztuczek szkodzenia ludziom Udz Krak 96. mają miejsce wszelkie czary i uwziątki złych K 7 Krak 30. Lud 1899/54. (4) księżyc opija się krwią ludzką. K. czarownica ma moc i po „powietrzu jeździ" K 7 Krak 99. połykanie K. jeszcze go nie widać. noc bez księżyca/miesiąca Kup Pol 53. ciemny księżyc. owcom. Szyf Trąd 41. kozom. że (1) księżyc jest zjadany przez św. gdy cała twarz księżyca jest ciemna Kup Pol 52. bezksiężycowe noce (na Podhalu) Kup Poi 53. W s t a r o ż y t n o ś c i zaćmienia księżyca i słońca traktowano jako wynik czarów czarownic lub napaść demonów i potworów Kop SMit 1077. księżyc na rozmianach Kup Pol 53 i 57. zasiania się czymś ciemnym Or L 1938/160. nie ma księżyca/miesiąca Kup Pol 52.200 _________ PUSTE DNI . tym. Puste dni to pora bez nocnego światła . może odebrać mleko krowom. ze s m o k i e m Wisła 1916/129. BIBLIOGRAFIA: Kup Pol 51-54. zaciemniony księżyc Kup WiM 13. Kup WiM 13. Szyf Miw 143. że powietrze jest zaraźliwe Fed Żar 301. ciemne dni (dnie).K. księżyc i słońce się zaćmią ZWAK 1886/184 . W czasie P. K. którzy zakrywają sobie oczy. dni. po wiotku. szczurom. Kup WiM 13. który zsyła klęski k ar z ąc za grzechy K 17 Lub 70. walka K. miesiąc/księżyc nic świeci Kup Pol 53 i 57.a w erotykach z sytuacją końca miłości: gdy chłopak opuści dziewczynę niebo spadnie. W tym czasie pokazują się także upiory K 1 Krak 290. Stanisława Niebrzegowska ZAĆMIENIE KSIĘŻYCA W polskiej kulturze ludowej zaćmienie księżyca było wiązane z działaniem czarownic. nie należy siać (zwłaszcza jęczmień i a ZWAK 1879/9). Szyf Trąd 42. czas niewidoczności K. NÓW. księżyc na zmianach.wtedy czarownice mogą wyrządzać ludziom Szkody K 7 Krak 30. że czarownice ściągają go na ziemię i doją. Podczas P.tym. bo K. K. Z. ciemna noc Kup WiM 14. zderza się z górą Or L 1938/160. (a) Na Mazowszu i w Małopolsce czas niewidoczności K.w tym czasie święty Jerzy odpoczywa i dlatego furta do nieba jest zamknięta . przednów Kup Pol 52. 53 i 57. smoków. księżyc na zmianie. walką księżyca ze słońcem. pustkowe dni Kup Pol 47. Sporad. Mosz Kul 2/26. w których nie ma miesiączka Or L 193R/160. Z. Kup WiM 13-14. W miejscowościach. El Przyczyny: g n i e w Boga. ciemność. jest niewidoczny określany jest (w Krakowskiem) nowy czwartek K 7 Krak 30.D. Jest to czas. Eliasza (wierzenia serbskie i chorwackie) lub Boga (bułgarskie). a czarownice i czarownicy chodzą do lokalnego diabła pod krzak rokitowy z prośbą. ciemne wieczory Kup Pol 53. próżnia księżyca Kup Poi 53. 00 P. trwają trzy dni Kup WiM 13.słońce Wisła 1917/137. (c) także interpretują ten czas jako 'przemianę K. Okres niewidoczności K. bo się nie urodzi Kup Pol 54. — Nazwy czasu. K. ciemna noc. bezksiężycowa noc. Również w kulturze s ł o w i a ń s k i e j zaćmienie księżyca tłumaczono mitycznie. zmiana miesiąca Kup Pol 53. (b) Ciemnica. królikom. WIOTEK. jest czarne jak smolą i czuć je strasznie Bieg Lecz 2. K. próżne dni Kup Poi 47. Kul MiW 435. około czterech dni Or L 1938/160. gwiazdy polecą. część K.D.eksplikacja PUSTE DNI myszom.D. sprawia. aby im podał sposoby szybkiego pomnożenia dobytku i nabiału K 7 Krak 78. gwiazdy będą się łyskały i księżyc się zaćmi K 40 MazP 245. ciemne noce. jest niebezpieczne dla ludzi i zwierząt sim wierz 237. nasadzać kur. świeci wówczas w Ameryce Kup Poi 53. na niebie bywa nazywany: przed nowiem. i spowodowanych tym brakiem (b) 'ciemności'. by nie widzieć naszych złości i wówczas przychodzi zaćmienie Lud 1896/327.K. walka słońca z księżycem Lud 1896/327. Or L 1938/160. K. ciemnota (na Warmii i Mazurach) Kup WiM 14. z a l e c e n i a . dni przed nowiem. K.D.K. (3) brak księżyca na niebie . Udz Krak 92. noc bez światła Kup Pol 53 i 57. Tom Dra 126-127 -+KSIĘŻYC. to: puste dni Kup Pol 53 i 57.K. Bieg Lecz 2. w zaczarowanym ogrodzie na szczycie Łysicy odprawiane są „gołdy diabelskie" ZWAK 1879/33. wilkołaki. gdzie nów oznacza 'K.

Kolędy bożonarodzeniowe i noworoczne Widowiska herodowe. ruch. Części. świecenie. Przeżycia. Polskie ludowe wyobrażenia gwiazd pozostają w zgodzie z tradycją europejską i słowiańską. Kolekcje. Powstanie gwiazdozbiorów wiązane jest ze zdarzeniami gospodarskimi i religijnymi.eksplikacja 1900/464. N i e b r z e g o w s k a Stanisława. ZAĆMIENIE SŁOŃCA Jerzy Bartmiński. Obiekt. pomoc w miłości. Pieśni zaduszkowe. Należy zakryć studnię. K 15 Poz 125. Pisana poezja chłopska. Czas. które rosną w „wierzchnim" niebie lub jeziora w najniższym z siedmiu pięter nieba. aby uchronić je od zarazy K 15 Poz 125. BIBLIOGRAFIA: Chev Dic 2/244-245. nie wyganiać bydła na pastwiska. nr 1-2. Lud 1903/65. Wisła 1900/464. Rodzaje. Pieśni wielkopostne i wielkanocne. Równocześnie wykazują wrażliwość na cierpienie. Gwiazdy na ciemnym niebie są traktowane jako duchowe światło przenikające i rozpraszające ciemności nocy Herd Lek 49. Towarzyszą zakochanym. Przemowy weselne. Pieśni sieroce. Kop SMit 1077. De Vries Dic 157. Relacje potoczne i zapisy wierzeń. ♦ Z. Pieśni maryjne. w fińskich . mór. Dokumentacja Zagadki. Zamówienia i zaklęcia. wywołuje choroby Bieg Lecz 2. zwłaszcza jeśli idzie o ich symbolikę czystości. aby nie nastąpiło skażenie wody Bieg Lecz 2. znak przyjścia na świat Mesjasza i nadejścia nowego Królestwa Chrystusowego. przyjdzie k o n i e c Ś w i a t a Lud 1896/327. troszczące się o świat i nie zbrukane złem. Lokalizacja. przedstawianej z koroną gwiazd na głowie Herd Lek 49.K. w indyjskich i słowiańskich . Działania sprawcze. W języku religijnym słowo gwiazda zastępuje niebo. Przepowiednie. choroby bydła i ludzi K 17 Lub 70. W wierzeniach słowiańskich odnajdujemy pierwotne animistyczne wyobrażenia o gwiazdacłi jako przeniesionych na niebo istotach boskich i ludzkich. Ludy s t a r o ż y t n e traktowały gwiazdy jako istoty obdarzone rozumem. W kulturze c h r z e ś c i j a ń s k i e j symbolika gwiazd łączy się z ideą Boga. zwierzętach . Ekspliknrja: Nazwy. Pieśni zbójnickie. choroby u bydła Or i. ->Jutrzenka. Stanisława Niebrzegowska Wstęp. Wort HofT 2/1509-1526. Zaćmienia gwiazd i ich spadanie na ziemię uznawano za zapowiedź końca świata Duf SNT 285. Czynności. powoduje śmierć ludzi i bydła Bieg Lecz 2. Ilość. Pieśni weselne. Pieśni żniwne i dożynkowe. sennik. adoracja Boga. „Twórczość Ludowa" 1992. Kategoryzacje. że gwiazdy to dusze zmarłych Mif Tok l/ne. Po Z. patrzenie.K. Herd Lek 181-182. Lur Slow 64. Wygląd. właściwości. Pochodzenie. s. piękna wolności i szczęścia oraz niepoliczalnego mnóstwa.oczy Boga. Uważano je za otwory w sklepieniu niebieskim: w wierzeniach jakuckich były to okna świata. Pieśni dziadowskie. P r a k t y k i o c h r o n n e . W sensie moralnym gwiazdy interpretowano także jako „światło wiary" For Sym 103. Pieśni andrzejkowe. zapowiada n i e s z c z ę ś c i a i nieurodzaje K 17 Lub 70. ->Gwiazda Betlejemska. Są nieodłącznym atrybutem Maryi Niepokalanej Dziewicy. Ludowe wyobrażenia o zaćmieniu księżyca.części skorupek jaja kosmicznego. Wisła 1900/464. Pieśni i przyśpiewki miłosne i zalotne. u Samojedów . Sztuka hieratyczna za pomocą rozgwieżdżonego nieba ukazuje chwałę Pana i jego świętych. Chev Dic 2/285. Opisy praktyk. ->zorza. Szeroki zasięg miało wierzenie. Gwiazdy są ozdobami nieba jak kwiaty ozdobami ziemi. Opozycje. GWIAZDY -►KSIĘŻYC. W kulturze s ł o w i a ń s k i e j gwiazdy nie odgrywały takiej roli jak słońce i księżyc. głód i wojnę Fisch Lud 162. W S t a r y m T e s t a m e n c i e wielość gwiazd symbolizuje potomstwo Abrahama Herd Lek 49. 36-38. żołnierskie i partyzanckie.202 ZAĆMIENIE KSIĘŻYCA . nieba. 1938/160. Symbolika. mowa. Przysłowia. W starochrześcijańskiej sztuce nagrobnej i epigrafice gwiazdy były symbolem wiecznej szczęśliwości Lur Slow 65. wiążą się z losami ludzi i towarzyszą narodzinom i śmierci człowieka. Bibliografia. Wyliczanki dziecięce. Nie odróżnia się gwiazd i planet. Gwiazda a los człowieka.korzenie drzew.

liczby i znaki uczynione przez Boga Ojca przy obliczaniu ludzi na ziemi Lud 1895/170. blaskiem. gwiazdarnia 'obserwatorium astronomiczne'. Jana 'Krzyż Południa' Wisła 1901/80. (3) 'podarunek wigilijny'. -^Gwiazda Północna. -^Gwiazda Wieczorna. przez które światło widać 65. które przyświecają swym rodzicom na ziemi Lud 1896/163. Drabina. słów. Mosz Kul 2/467. Psia gwiazda 'Syriusz' K 24 Maz 186. ->nów. Scenę bo ż o n ar od z e n i o w ą odwzorowują: Gwiazda Betlejemska. gwiaździarski 'astronomiczny. z czego rozwinęły się znaczenia (2) 'ideału. przymiotnik gwiaździsty znaczy 'pełen gwiazd. postrzegane jako cale gwiazdozbiory to: ->Baby 'Plejady'. Dawna polszczyzna znała też swojską nazwę astronomii . współcześnie też (3) 'ktoś wybitny w swojej dziedzinie. K 34 Chel 255. Niewiasty 'gwiazdy w grupie Delfina' Kai Lim 28. Briic SE 165. zwanych Żmijami sssi 2/I82. ->zorza. a więc (a) ozdoby choinkowe zawieszane na szczycie drzewka bożonarodzeniowego. Piotra i Pawła 'Alfa i Beta w gwiazdozbiorze Perseusza' Kai Lim 28. (f) 'znamię na głowie konia lub krowy'. gaidrits 'jasny'. podob. Gwiazdy i gwiazdozbiory otrzymują w tradycji ludowej podwójną interpretację: r e l i g i j n ą i g o s p o d a r s k ą . Gwiazdy Trzech Króii 'Kastor i Polluks w gwiazdozbiorze Bliźniąt oraz Porcion w gwiazdozbiorze Małego Psa' Kai Lim 30. oraz gwiazdy i gwiazdozbiory łączone ze świętymi. Woźnica 'gwiazdozbiór Aurigi' Kup Pol 108. Tym gwiazdom i gwiazdozbiorom. w Gwieździe Wieczornej siostrę Księżyca SKSI Lec 133. Polska). znajdującą swój wyraz w nazwach. -^Jutrzenka 'Wenus'. znezda zawiera w swej podstawie cechę srebrnej barwy. Gwiazdy Trzech Króli. Gwiazda św. co potwierdza stprus. Łukasza Ewangelisty 'Arktur w gwiazdozbiorze Wolarza' Kai Lim 27. zabawki świętych K 7 Krak 31. W języku ogólnopolskim słowo gwiazda występuje w podstawowym znaczeniu (l) 'jedno z małych świateł niebieskich widocznych nocą'. zwane śmieszkami. (g) 'order'. ->Droga Mleczna. Mif Tok l/ns. Zakonnica. Są gwiazdy i gwiazdozbiory łączone z narodzinami („scena bożonarodzeniowa") i śmiercią Chrystusa („scena pasyjna"). -* Baran. -^Kosiarze. -+ Gwiazda Wieczorna. Śmieszki są gwiazdami dobrych ludzi. Gwiazdki Młodzianków 'gwiazdy gwiazdozbioru Wielkiego Psa i Gołębia' Kai Lim 30. czy nowemu księżycowi. -*Wielki Wóz. Wg Petersona. ->Baran 'gwiazdozbiór Barana'. świetlane kule Wisła 1900/465.przez długi czas nie odróżnianej od astrologii gwiaździarstwo/gwiazdarstwo i odpowiednio gwiaździarz 'astronom. zwłaszcza szczęśliwego' i (4) 'człowieka. Do pojedynczych gwiazd należą: Bliźnięta (Bliźniaczki) 'Kastor i Polluks' Lud 1895/172. zwane złośnicami. Gwiazda św. -+Sznurelc z guzami 'gwiazdozbiór Węża = Serpens' lub 'Smoka = Draco'. = Nazwa gwiazda wskazuje na związek przedmiotu ze światłem. ->Baby. gwiazdor . Piesek (^>Bahy). pępek świata. złośnice złych Sych SGKasz 1/388. kwiat st SE 1/384. (b) 'kolorowy lampion noszony przez kolędników'). niekiedy utożsamiana ze św. Domek Nazareński) 'Cefeusz' Kai Lim 27. (także słońce i księżyc) to światła Lud 1900/66. -^kometa. Katarzyny 'Korona'. Ślady kultu gwiazd zachowały się w oddawaniu czci Jutrzence. (2) . Siekiery. ->Waga. Gwiazdy Męki Pańskiej: Młotki. Domek Loretański. Lucyper 'gwiazdozbiór Smoka' Kai Lim 28. Koronka 'Wolarz' Kai Lim 27. otwory w niebie. światła boże Kai Lim 22. Stąd traktowanie gwiazd jako symbolu ludzkiego losu. Mikołajem'. gwiazdowaty 'zbliżony kształtem do gwiazdy'. (d) 'piastę koła'. Włócznie. ->Maly Wóz 'Mała Niedźwiedzica'. światła niebieskie Czap Mat 61. •U Wśród G. -±Sito 'gwiazdy Włosów Bereniki'. Na Kaszubach wyróżniane są G. Gwiazdy św.'osoba przynosząca prezenty „gwiazdkowe". Kurna Gwiazda K 39 Pom 487. --Droga Mleczna 'Galaktyka'. który komuś przyświeca'. podob. ->Koio św. które mrugają do ludzi jakby się śmiały oraz złe G. Gwiazda Matki Boskiej Bolesnej 'Wega w gwiazdozbiorze Lutni' Kai Lim 27. Trzy Marie 'trzy gwiazdy Strzały' Kai Lim 28. poświęcono dalej osobne artykuły (odsyła do nich strzałka przed nazwą).(1) 'kolędnik . -+ Gwiazda Północna 'Gwiazda Polarna'. które mają najbogatsze charakterystyki w polskim folklorze. zwłaszcza artystycznej'.205 204 _______________________ GWIAZDY . Sito (którym Trzej Królo- oraz narzędziach gospodarskich ssst 2/iso. Krzyż św. -»Gwiazda Betlejemska 'Kapella w gwiazdozbiorze Woźnicy lub Wenus'. W gwiazdach spadających dopatrywano się też postaci demonicznych. pochodnie trzymane przez aniołów Lud 1952/343. 73. Józefa . -+ Gwiazda Kłosu Pszenicznego 'Spica'. -^Wielki Wóz 'Wielka Niedźwiedzica'. . gwiazdozbiór 'grupa gwiazd o wspólnej nazwie'. Izydora Kup Pol 110. miejsce zawieszenia nieba. światłości 64. wyróżniane są pojedyncze gwiazdy oraz ich cale zespoły. oznacza też (5) 'przedmioty przypominające kształtem lub blaskiem to światło niebieskie. gaisas 'łuna' oraz pokrewieństwo nazwy gwiazda z wyrazami świat.oksplikacja GWIAZDY ('ksplikacja G. gwiazdorstwo. wyróżniane opozycyjnie do -+Bab Kup Pol 109. to d u s z e ludzi zmarłych cnotliwych i sprawiedliwych K 34 Chel 255. Gwiazda św. -+gwiazda spadająca. Jana 'Altair w gwiazdozbiorze Orła' Kai Lim 2n. ale też (2) 'wigilia i święta Bożego Narodzenia'. złożony z gwiazd. -^Jutrzenka. (c) 'krzyżowanie dróg'. małych dzieci. oset. jasnością Gamlv ind 685. z czego dalej -gwiazdorski. Zdrobniała gwiazdka to nie tylko (1) 'mała gwiazda'. które się nie uśmiechają. mający kształt gwiazdy' a także 'promienny. Część wierzeń nawiązuje do przedchrześcijańskich wyobrażeń o życiu pozagrobowym. Dziady (Dziadki) 'prawdopodobnie Ili ad y' . czego jednak nie akceptuje Sławski SI SE 1/385. Warsztat św. <Evz\st/<zvzest<e 'srebro' Vas ES 2/86.chłopiec lub kawaler chodzący z gwiazdą w okresie Świąt Bożego Narodzenia'. który osiągnął sukces w swojej dziedzinie'. Zdrobnienia wyższego stopnia: gwiazdeczka. lampki 68. gwiaz-deńka (wsch. Gwiazda św. Pierwsza z nich uważana była za oś sklepienia niebieskiego. Pług i Brona św. światła życia ludzkiego udz Krak 91. W Jutrzence (Gwieździe Porannej) widziano siostrę Słońca. że gwiazdy pojawiają się na niebie w chwili narodzin człowieka i spadają w momencie jego śmierci. Słup i -»Krzyż Święty. Synonimem złej gwiazdy jest planeta K 48 Ta-Rz 279. Zespoły G. Szczepana 'Syriusz w gwiazdozbiorze Wielkiego Psa' Kai Lim 29-30. swaigstan 'światło' i litew. astrolog'. Stajenka Betlejemska (i n n a nazwa Kosiarzy).. (e) pewien sposób układania snopków'. it G. (3) 'losu. świetlisty'. -+Sito. -»Kosiarze 'Orion'. Korona Matki Boskiej 'Korona Północy' Kai Lim 27. Kleszcze Kup Pol 110. podobnie jak wschodzącemu -^słońcu. Szczególną rolę Słowianie przypisywali Gwieździe Północnej i Jutrzence. Sznury. Marka 'Regulus'. Domek Matki Boskiej (DzwoneJc Loretański. gwiezdny -'promienisty'. astrologiczny'. Rozpowszechnione było wierzenie. ->OdbieraczJci.

Wisła 1898/138. ma również Chrystus Bart Lub 343. 1907/203." K 7 Krak 32. jeśli człowiek jest zdrowy i szczęśliwy. Wyróżniane są również Trzy Marie. Baran i Kureczka (inna nazwa Bab). Niewiasty. G. biedny lub źle mu się powodzi. z S ą d e m O s t a t e c z n y m (Lucyper. np. dla żołnierza miesiąc jest ojcem.k z guzami. z ciemną chmureczką i jabloneczką stanowią tło dla wyboru. które z chwilą ich śmierci nie spadają z nieba K 7 Krak 32. płaczące nad męką Chrystusa. świeci jasno. zorze siostrami 55. ->gwiazda spadająca. Józefa. wiązane przy tym w ciąg zdarzeń przekazywanych w formie opowieści wierzeniowych: za Kosiarzami po drodze (Drodze Mlecznej) jedzie furman (Woźnica) wozem (Wielkim Wozem). także Maj Mo-tycz 27 (i innymi składnikami świata) oddają pokłon Panu. 36c. wtedy to Opatrzność K 17 Lub 71 lub aniołowie zapalają G. a ich resztki spadają na ziemię. ś w i ę t y c h i m ę c z e n n i k ó w : Gwiazdy św. a drugie mdłym światłem migocą Udz Krak 91. . deszcz krwawy. chwalą Boga. Z Matką Boską wiązane są również inne gwiazdy. Dzik Klech 141 . czy jest to G. W G . a potem siano potrzebne dla nowonarodzonego Jezusa. Stąd każdy człowiek ma SWOJą G. Najwięcej jednak nazw gwiazd i gwiazdozbiorów poświęconych zostało M a t c e B o s k i e j . W poezji chłopskiej s ł o ń c e . Z wyglądu G. z ł o t e K 36 Wol 144. G. są j a s n e \ c i e m n e Etnl 1989 Bilg 117. w nazwach takich. ze słońcem i księżycem płaczą nad ludźmi w momencie Sądu Ostatecznego so. jego G. G. nie mające w nazwie Jej imienia: Gwiazda Kłosu Pszenicznego. Sznury. G. miesiąc jest między G. Lud 1900/65. ze słońcem (i miesiącem) zdobią Matkę Boską K 5 Krak 251. s r e b r n e (na co wskazuje także jedna z etymologii słowa gwiazda) 54. ludzi pobożnych K 7 Krak 32. W powszechnych wierzeniach. słońcem.łączą się z „gospodarskimi". Szczepana. *■* G. Giviazda św. że człowiek będzie długo żył. Udz Krak 91 . z o r z ą . ® B a r w a . jeśli G. W i e l k o ś ć . Krzyż Święty. zorza. po potopie świata K 7 Krak 32. brata i siostry 58.oznaką smutku 42a. Jana.. 57.ludzi starszych wisla 1898/138. gwiazdy świecą mdło lub blado. zapalają się od światła niebieskiego K 7 Krak 21 i 31. G. + W kolędach życzących. K 17 Lub 71. Waga). 67. świeci jasno Udz Krak 91. jarzące 5icb. 56. Niekiedy z tą „sceną" łączona jest Gwiazda św. wiążąc z nią ludzkie życie Lud 1898/414. dziwują się piękności Jezusa. świadczy o icłi łącznym traktowaniu jako pewnej całości. G. Te ostatnie są według przekazów podarowane przez pasterza Wojciecha Dzieciątku. K 10 Poz 306. księżycem. K 34 Chel 155. Jutrzenka. nazwy czysto gospodarskie mogą otrzymywać interpretacje religijne. 12. Izydora. Część gwiazd i gwiazdozbiorów posiada w swej nazwie imiona a p o s t o ł ó w . ma cztery konie „w lejcu. b y d l ę t a m i 13 w kolędach witają Dzieciątko. Mosz Kul 2/467. G. 2 0 .powiększają się wraz ze wzrostem człowieka: małe są gwiazdami dzieci. podob. x G. Słup. Sierocie zorza. G. 2 1 . „Scenę p a s y j n ą " tworzą gwiazdy związane z Męką Pańską: są to tiarzędzia męki: Młotki. gasnące G. od początku świata 64 z woli Bożej chodzą nad ziemią K 7 Krak 34 . dopalają się przy końcu życia człowieka. Inne gwiazdy przedstawiają uczestników tej sceny: Gwiazda Matki Boskiej Bolesnej. będącej odwzorowaniem chłopskiego g o s p o d a r s t w a : Kosiarze.wkrótce umrze Lud 1907/203. 301. 10. Udz Krak 91. Gwiazda Św. chorego. G. Wcześniej furman woził po niebie św. czczą święto wielkanocne 18. Lud 1900/65. por. człowieka zdrowego. Niekiedy nazwy o charakterze religijnym . „niecnotliwych" ciemnieją i kopcą się. z księżycem świecą kochankom 51. za: Miód Pas 74. Gwiazda Św.206 GWIAZDY eksplikacja 207 GWIAZDY eksplikacja wie sypali koniom owies). 8. która podzieliła się na szczątki TN Banachy 1984. w dzień Zaduszny anioł wyjmuje je z worka i zapala na grobie sieroty Wisła 1901/487. np. . Wielki Wóz. Gwiazda św. Jerzego (św. ciemności. Gwiazdy gasną przy słońcu NKPP gwiazda 5. ludzi sprawiedliwych powiększają się i świecą na niebie także po ich śmierci Kai Lim 22. braćmi. gasnące słońce wystąpią przy końcu świata 59. także Kul Wiel 3/512. jasne jak ogień Etnl 1989 Bilg 117. K 48 Ta-Rz 259. posyła żołnierzom Matka Boska Bart Lub 332. jakiego dokonuje panna K 44 Góry 73. w przysł. miesiącem. Piotra i Pawła. Drabina. duże . Eliasza). Cnotliwemu (dobremu) człowiekowi gwiazda świeci jasno. zachmurzy się . Inne nazwy religijne wiązane są np. tworzą stały kompleks z k s i ę ż y c e m : G. Gdy człowiek jest chory. podob. Sznuir. Droga Mleczna. 55. 1907/203. Jeśli G. G. to znak. do którego Żydzi przywiązali Pana Jezusa. jedne świecą jaśniej. jak: Warsztat św. księżyc i G. W noc wigilijną G. sielnie śfeco G. pojawiają się na niebie wraz z u r o d z e niem c z ł o w i e k a 66. 67. Swoją G. K 48 Ta-Rz 259. K 39 Pom 113. słońce matką. wchodzą w opozycje: z -4 k s i ę ż y c e rn na zasadzie jeden : wiele 51 A. męczenników Kai Lim 29-30. ze słońcem. która świeci w okresie Hożego Narodzenia. k s i ę ż y c i G . bogatego czy biednego Szyf MiW 148. wraz ze słońcem. są duże i mole TN Krasiczyn 1985. . Część nazw (głównie gwiazdozbiorów). Wraz z n i e b e m . Krzyż Kuj i/87.Bóg o z d o b i ł nimi niebo tak jak kwiatami ozdobił ziemię 23. ze słońcem i księżycem służą Matce Boskiej K 26 Max 95. Krzyż św. podob. grzesznikowi Lud ledwie błyszczy Wisla 1898/138. powstały z planety. Jana. Według przekazu z Krakowskiego na niebie świecą jedynie gwiazdy ludzi pobożnych. człowieka na niebie Kai Lim 16. Katrzyny. czerwone to G. bo mu niesporo jechać. 66. zadek i dyszel u wozu. Włócznie. silnych gospodarzom Szyf Trąd 52. ciemna G. w poprzek. ludzie określają. zastępują matkę. Baby. Wóz. na zasadzie ciemniejszy : jaśniejszy ze -> s ł o ń c e m 36. Z księżycem i c a ł y m ś w i a t e m świecą dziewczynie 14. z księżycem są wyprawką dla nowonarodzonego Dzieciątka 12. p l a n e t a m i K 5 Krak 251. pieśniach weselnych i miłosnych G. ż ó ł t e . Czap Mat 54. Baby. które w dniu Zmartwychwstania szły namaścić ciało Chrystusa. której imię zostało utrwalone w nazwie: Domek Matki Boskiej. Droga Mleczna. na którym był ukrzyżowany Chrystus. są j o s n e 8. Kleszcze. przeciętnych ludzi nie błyszczą zbyt mocno. widać to dobrze jak on ciągle kołami w tył cofa. Szczepana. modre TN Zemborzyce 1978. a Baby grabiami zgrabią (Odbieraczki odbiorą) K 7 Krak 32. które Kosiarze koszą. Nie dbaj o gwiazdy. 44. księżycem i świętą ziemią są przywoływane w zamówieniu 7. Najjaśniejsze są G. Korona Matki Boskiej. Łukasza Ewangelisty. ->Gwiazda Betlejemska. 1 5 . która towarzyszy IDU jak Anioł Stróż wisla 1900/466. Siekiery. kiedy słońce świeci 6 i z księżycem: Drobne gwiazdy giną od księżyca 6. słońcem. zmieniły się krople łez Jezusa płaczącego nad światem Hart Lub 367. księżycem płaczą w chwili śmierci Chrystusa 17. Koło św. 4 1 . są kolo miesiąca SIB-D. Gwiazdki Młodzianków. Marka. Pług i Brona św.t o brat i siostry 12. n.

ten co się pod jaką gwiazdą urodził.208 GWIAZDY . ze względu na cechę piękna . podob. 2. W miarę jak ludzi przybywa. owieczek 3a.. w i d z ą 3311. w leg. zasiewają niebo 29. 44-46. 39. stosowne dary przyrodzenia odbiera K 17 Lub n.grochu 1. Piat Krak 94. m r u g a j ą Sych SGKasz 1/388. podob. Mowa. G. chwalą Boga i8a. P a t r z e n i e . D. dzieci K 57 rtuśC 1295. . 47b. gdy Jezus się rodzi TN Puszno Godowskie 1983. 47. czyściejsza jest Maryja K 23 Kai 252. jest tyle. powodzenia.. idą wraz ze sklepieniem niebieskim Kai Lim 24. Co na niebie gwiazdek świeci Kot Rzesz 202) oraz formułach niemożliwości 9. W kolędzie G.. Spadnie 67. fraza już moja gwiazdka zniknęła oznacza szczęście. lśnić. gdyby chłopak na zawsze opuścił dziewczynę K 40 MazP 246. jest równoznaczne z życzeniem zdrowia. 301. a nie grzeją Wój Klech 81. wytrzeszczają oczy 27. tzn komuś źle się powodzi lub ktoś kończy życie NKPP gwiazda 3. Dziewczyna prosi G. dziewiczy wieczór K 28 Maz 148. 32. rozpoczyna się wieczerza wigilijna 7i. Do G. Kot Las 85. nastąpi koniec świata Pies Pas 1/176. Ś w i e c e n i e . przysięgi chłopca 38. dusza do nieba NKPP gwiazda 4. K 40 Mazi' 226. można Bogu wykłuć oczy Sim Wierz 237. • G w i a z d a a los c z ł o w i ę k a. Na Kaszubach o jednej gwieździe (prawdopodobnie mowa o komecie) mówią. aż będą trzy gwiazdy na niebie. drużbowie chodzą po wsi i ogrywają druhny K 6 Krak 16. podob. G. Udz Krak 91. K 24 Maz 38. m ii ion y powsz. K 48 Ta-Rz 259. wywierają wpływ na wegetację roślin: groch zasiany w nocy. Szyf Miw 148. G. ze ona całe ves może pfekrec Sych SGKasz 1/388. t u r u j ą . 31. 4o. gdyż jedni ludzie się rodzą. 14. w G. co znaczy 'robić coś niemożliwego'. . 48b. W pieśniach intensywność świecenia G. a drudzy umierają Kai Lim 16. iskrzą się 27. ktoś spod ciemnej gwiazdy NKPP gwiazda 13. oo Gdy zaczyna świecić p i e r w s z a G. P o m o c w m i ł o ś c i . Sim Wierz 237. gdy na niebie jest dużo gwiazd. Kap Baj 73. kolekcje. 5ic. spadną. Gwiazdka z nieba. krocie Piat Krak 530. 43c. temu i gwiazdy błyszczą NKPP księżyc 8. Gdy G. Jasieńku. 49. zdobi koronę Matki Boskiej powsz (np 56) ■ Ruch. Ilość gwiazd jest eksponowana w zagadkach ludowych. nad ludźmi 60. 331. Czarownice kmdną z nieba G. odbiciem światła niebieskiego Kai Lim 22. Przysł. Biorą udział w a d o r a c j i Boga. znaczy 'robić coś niewykonalnego'. . życia lub też niepowodzenia. świecą. są wyrażone w obiegowych porównaniach. Gdy człowiek umiera. aby zęby nie bolały K 7 Krak 175. świecić . wiedzą o miłości młodych 47b^i. spadające z nieba zagrzewają wodę. 53 i zach od z ą Glad Wiedz 95. wzywa G.. jego gwiazda s p a d a z nieba na ziemię powsz. że je tak duża. się tocą. okazalsze są gwiazdami apostołów Kai Lim 29. pyta. w których porównuje się je do . wiatry je kryją 33. też przedmioty . G. V G.ze względu na cechy: błyszczeć. A G. bo święto już się rozpoczęło K 34 Che! 156. Gwiazd nie n a l e ż y l i c z y ć i pokazywać palcem. Sim ŚlAntr 16. śmierci. u ś m i e c h a się K 36 Wol 144. g a s n ą 48b. odpowiada stanom psychicznym kochanków: G. W przeddzień uroczystego święta. -^gwiazda spadająca. twarz waj Klech si. gdy wieczorem pojawią się G. częsty zwrot w życzeniach (garstek jak na niebie gwiazdek K 23 Ka-s 115. Życzenie by komuś świeciły / nie świeciły G. świecą dziewczynie/chłopakowi 39.eksplikacja 209 GWIAZDY eksplikacja podob. podob. ile ludzi na świecie: t y s i ą c e . G. 32. suknia K 8 Krak 57 i 59. pomagają (lub nie dają) świecić księżycowi 25. jest wyrażana poprzez formuły niemożliwości: A widzis. w której król chce zamrozić św. 46. gdy dziewczyna traci kochanka ZWAK 1888/181. pójdę ja za ciebie 31. zob. różki TN Dereznia 1984.porównywane są oczy 5. gdy do niej jedzie 43. Szym SDom 2/287. fraz.jak np. Mosz Kul 2/32. cecha ta jest założona w zagadkach 1-2.świętych Kai Lim 22. proszą na wesele K 6 Krak 62. Fraz. 1887/61. Metaf. p a t r z ą 27. Szyf Trąd 52. te gwiazdy na niebie? Jak je porachujes. podob 44. choroby. mogą s p a ś ć pokazane palcem 67. pierścionek K 3 Kuj 130. gdy dziewczyna lub chłopak są smutni 42. panna młoda Hol Wes 20. obrodzi się obficie Kul wiei 3/512. podob 45 i konstrukcje paralelne: Nastawilim kopecek jak na niebie gwiazdeczek 21. w s c h o d z ą 37. służą dziewczynie/chłopcu 14. ś w i e c ą .panna młoda Kur Opól 123. W pieśniach n i e p o l i c z a l n o ś ć G. i księżyc wisia 1898/209. gdy bierze wianek dziewczynie 34. gwiazda jego gaśnie. odprowadzają ją do domu 26. by przestały świecić na niebie 22. to już pod taką gwiazdą lub planetą się urodził Karl SGP 4/133. s m u c i nad panną Krzyż Kuj 1/111. kochankowie się spotykają 40. także Szew Niech 722 i 734. ciemnieje. 43. Jeśli komuś w życiu źle się powodzi. 50. rogi TN Łukowa 1981.co utrwalone w nazwie związanej ze świeceniem 10. Niemożliwość policzenia gwiazd oddaje zwrot fraz. świecą mocą boską. świecą na niebie. Człowiek Umrze Lud 1900/65. na świadków. Gdy G. W pieśni weselnej i bajce mają także oczy 27. urok może pochodzić z G. Ja mu życzę tyle dzieci. Chłopiec radzi się G. Najczęściej G. W pieśniach religijnych dwanaście G. G. Na Trzech Króli nie należy jeść. 40. będą ropieć palce Sim wierz 237. ćmią się gdy dziewczyna daremnie wypatruje ukochanego K 42 Maz 121. gdzie jest jego ukochana 33. aby świeciła Jasieńkowi zwłaszcza. są określane jako d r o b n e 52. śliczmepza . są braćmi żołnierza K 18 Kieł 182. Mosz Kul 2/466. W ł a ś c i w o ś c i G. promienie powsz.dziewczyna K 26 Maz 232. należy przerwać pracę. ma ramiona. 48. s z e p c z ą sm. Komu księżyc świeci. Dorotę K 26 Maz 342. 52. m i g o c z ą powsz. spadają. □ G. 42. liczyć gwiazdy na niebie NKPP gwiazda 10. 51. W zamówieniu łuszczka ma się rozejść jak gwiazdy po niebie ZWAK 1879/54. G. p ł a c z ą nad grobem Jezusa 17. jak gwiazd na niebie 'bardzo dUZO powsz. przenikają po niebie 35. Stoir. G. -^gwiazda spadająca. b ł y s z c z ą vi przysł. G. Żona szukająca męża dowiaduje się od gwiazd o drodze Krz PBL nr 425. o takim człowieku mówią. są świadkami miłości 33. aby potwierdziły jego uczucia. które minęło K 57 RUŚC 1263. ♦ L i c z y ć G. mówią 47d.. Ilość G. a największe . Nad G. Wisła 1900/465. 67. bydła niezliczonego 3c. 59. 5ic. Zyw 131. Z a k a z y . G. G. zmienia się. świr Pies 174 i 367. 43. bo pokazana G. G. fraz. W pieśniach wędrują. niemożliwe. łyskałyby się. umrą rodzice K 42 Maz 402. eh odzą. na sklepieniu niebieskim wzrasta liczba gwiazd Kai Lim 22. Związek gwiazd z losem człowieka odzwierciedlają frazeologizmy: urodzić się pod s z c z ę ś l i w ą gwiazdą (gdy człowiekowi powodzi się dobrze) NKPP gwiazda 14. że się pod n i e s z c z ę ś l i w ą gwiazdą urodził K I 7 Lub 7i..

na pięciu chłopów. 53. dbaj . w „gwiazdkę" widno świecą Sych SGKasz 1/389. na niebie w Wigilię Bożego Narodzenia ZWAK 1879/19. wspaniała. ZWAK 1887/128. a gospodarz bogaty. 8 . gwiazdy . Ludzie kierują się w e d ł u g G. słońce. (Grad). 3 .niebo. szczęście. K 6 Krak 429. Szew Niech 251. łowcy daleko. także za karę .. WYLICZANKI DZIECIĘCE 9 . Gwiazdy niech my pomagajo. ♦ Pogoda będzie. miesiąc wiedział. w Wigilię Bożego Narodzenia. g ł ó d i w oj n a: G. TN Gorajec 1984. parobek rogaty. Wit Baj 127 i 205. morska. w czasie ślubu K 28 Maz 152.Gwiazdy/rosa/grad jak groch zbierany przez słońce. (gwiazdeczka) symbolizuje dziew c z y n ę (ukochaną) 28. jasień miesiąc i jasne gwiazdy. świecą rzadko i jasno ZWAK 1882/196. NKPP gwiazda 5. a rechlij nie zebrół. tamże war. Oba blisko siebie Jak gwiazdki na niebie. LL 1960/4-5/57. G. który rozrzucał gnój w sobotę K 3 Kuj 91. Folf Zag nr 678. K 17 Lub 72. 70 i Nowy Rok wisla 1892/648. co znajduje potwierdzenie w pieśni weselnej 48. Miedzy polnym grochem leży chleba bochen. K 27 Maz 382 i innych świętych. A ziemia święto niech mie nie tyro. gwiazdy i księżyc. na ubraniach (zwłaszcza spodniach) góralskich Lud 1900/177. Do gwiazd porównuje się oczy 5. także K 15 Poz 146. jaśniejąca/jaśniejące W dzień (zwłaSZCZa od Wschodu) K 48 Ta-Rz 259. błyszczą jarząco K 7 Krak 31. W o k r e ś l a n i u m i e j s c a . (śliczna.oko 5. jest ich dużo. słońce wstało.211 GWIAZDY dokumentacja 210 GWIAZDY eksplikacja A Położenie G. i Matka Boża. bydło niezliczone.Jaki pasterz mó nówincyj owców? (Miesąc . jasna słońca. jaż belo widno. zorza. LL 1957/3/36. K 7 Krak 33. d e s z c z : są nisko TN Krasiczyn 1985. Niech będzie słońce świciło my wesoło. Liczył gwiazdy przez lupę. w e s o ł o ś ć Etnl 1994 Nieb 151-152.. .. słońce . Etnl 1989 Dilg 121.. A to . TN Rakówka 1984.Ziemia szyroko.[Zamówienie od róży:] Jasna nieba. S ł O t a: G. K 48 Ta-Rz 73. a pośród łąki rozstajne drogi. jak we dnie. (Oczy). Pomiędzy grochem główka kapusty. na trzy chłopy. na cztery chłopy ku Wschodowi od głowy Glad Wiedz 96. Or L 1934/91. mróz: świecą jasno ZWAK 1878/133. K 46 Ka-S 463. Na G. -* księżyc. symbolizuje s z c z ę ś c i e (gwiazda szczęścia). A nie byłaś-to jasna gwiazda. glinianych grzechotkach PSL 1957/1/8. księżyc i słońce).: Wit Baj 76.dziewczynę (miesiąc . jasno migocą NKPP gwiazda 8. . wycinankach PSL 1962/4/228. dużo grzybów: obfitość G.: Pole niewymierzone. słupach bram PSL 1962/4/180. W CZaS rachubie c z a s u . pojawia się w hafcie PSL 1957/4/239. tamże war.: .Drobne gwiazdy gmą od księżyca. ZWAK 1886/140.Dwa okienka małe. przebywają dobre dusze K 17 Lub 71. K 17 Lub 71. wskazują chłopakowi/dziewczynie d r o g ę do dziewczyny/chłopaka 40. war. św. jest ich dużo ZWAK 1886/107. podob. Sed Roch. określa się G. są gęsto nagromadzone i nie świecą jasno ZWAK 1882/196. TN Jacnia 1964. Księżyc rugaty to je pastuch. Bez szybek a całe.gwiózde). i święta Trójca. Kur Opól 59. TN Jacnia 1964. Folf Zag nr 1273. na DOKUMENTACJA ZAGADKI 1 . w przysł. S z c z ę ś l i w e ż y c i e małżonków zapowiadają jasne G. nie powiedział. żebe to do miesąca i gwiózdów sygło. . MAAE 1908/320. Na wielgiej łące owieczek tysiące. TN Łuszczów 1962. (Gwiazdy i księżyc).. a pastyrz rogaty. inne war. Bart Lub 302. Wisła 1889/495. m l e c z n y r o k : w'wieczór wigilijny nie ma G. W nocy Szyf MiW 149. ś m i e r ć monarchy: G. niebie jest mało gwiazd po zachodzie słonka Etnl 1989 Bilg 120.pasterz. A niech księżyc mnie oświeco także. LL 1976/4-5/83.. iskrzą się wyraźnie Gaj Rozw 136. czasem ma rogi.Da między dwiema góreczkoma tam jasna gwiazda zaświeciła. 5 . K 20 Rad 293.. 4. G. k l ę s k i . w Boże Narodzenie ZWAK 1887/29. a pasterz łysy. na dwu chłopów. to w lecie znajdują dużo ptasich gniazd ZWAK 1891/47. (Gwiazdy). Sych SGKasz 1/389. tak i w nocy. KOLĘDY BOŻONARODZENIOWE I NOWOROCZNE 10 . NKPP gwiazda 11. (Niebo. Folf Zag nr 863. jest zwykle określane: wokół/koło księżyca 19„51D. Roch zasoł groch. w pieśniach żołnierskich .. świecą gęsto ZWAK 1891/51.: Siedzi bochen między grochem. W sztuce ludowej wzór G. Folf Zag nr 390. jeżeli: G. D z i e c i ą t k a 11. jest mało gwiazd po zachodzie słonka Etn] 1989 Bilg 120 lub w ogóle ich nie widać ZWAK 1882/196. ZWAK 1878/181 Ziemia Dobrzyńska. Sim Fol 65. TN Zamch 1984. jeżeli: jest dużo G. Gaj Rozw 64. c h o r o b y . siekierkach Lud 1896/219. W pieśniach religijnych i kolędach.Nie dbam o gwiazdy.[Z zamówienia choroby świętego Walentego:] Niech mie już nie szarpią wszelkie natury.w s e n n i k u oznaczają coś dobrego. (Księżyc między gwiazdami). we wszystkie trzy wigilie: Bożego Narodzenia. ZWAK 1885/11. 2 . TN Zamch 1984.: —►księżyc.: tamże. człowiek zamieniony w kozła Wisła 1900/465. PRZYSŁOWIA 6 A .. ale on be muszól bec dosc długi). . Lud 1898/414. kiedy księżyc świeci. Święty Roch zasiał groch. niebieska) jest symbolem M a t k i B o s k i e j 10. Kot Rzesz 396. ZAMÓWIENIA I ZAKLĘCIA 7 . księżyc . Lud 1923/115. pisankach PSL 1956/4-5/227. a niebo jest pogodne K 17 Lub 71. Etnl 1989 Bilg 116 i 120. w tekstach gwarowych potocznych i zagadkach . war. Folf Zag nr 837 oraz nadto: Wisla 1889/527. śmierć gdy G. (Jeden powróz. owce . podob. Na podstawie położenia gwiazd na niebie. gwiazdy.w o l n o ś ć (gwiazda wolności) świr Pies 288. Folf Zag nr 1234.Księżyc między gwiazdami jak chleb/kapusta między grochem. blado świeci Szyf Trąd 52. ^ G. Jeśli pasterze rachują G. war. PSL 1970/1/18. w wieczór wigilijny Bart Lub 27. Lud 1898/213. ZWAK 1882/14.. Niech mie nie ciskają z ziemie do góry. sporad. n i e ś n y rok: w Wigilię Bożego Narodzenia i Sylwestra świeci dużo G. PSL 1965/4/215.Księżyc pasterzem/parobkiem. 69. stań do pomocy. wesoło Sych SGKasz 1/388. Nowego Roku. kulą się we mgle K 7 Krak 31. blisko rogów księżyca K 17 Lub 70. (Gwiazdy). 48. Gwiazdy i słońce to najlepszy zegar NKPP gwiazda 6.Dudek siedział na dachu. D o b r e plony będą. ozsypal groch. b. 6B . Wtem się księżyc obrócił I pokazał mu dupę. Kot Zn 324.chłop. także na chłopa od ziemi. Stanisława (gwiazda nowa) Lom śląsk 430.Wielo powrozów be trzeba belo. morza. a. W pieśniach weselnych .owcami/bydłem. pozbirało. (Rosa). Folf Zag nr 114. tylko mi była Matka Boża. korowaju K 28 Maz 142.pana młodego) Hol Wes 91. podob. c. war.: . szczytach domu PSL 1961/4/207. Trzech Króli ZWAK 1887/146. K 18 Kieł 53. migają Etnl 1989 Bilg 120. podob. TN Rakówka 1984. W pieśniach miłosnych i kolędach życzących G.

ze to m iesią c . b .: B ę d zie się b a w iła d ziś z n a m i. .K się ż y c . TN Tuszów 1988. m n ied zy p rzyd o n ka m y. . Ja k . M a ry ja ? M ia ła m ja p ie lu szc c zk i z te j ja sn e j g w ia zd e c zk i.G w ia z d y (n ie ) p o m a g a ją /d a ją św ie c ić k się ż y c o w i.. z o b . ch w a lu ju lu dzie. K 2 3 K a i 1 7 2 . n a jśiicn ie jsy m iesią cycek . sło ń c e . S ia d ła so b ie g rzecn a p a n n a w ła w ka ch z d ru h n a m i.. K 1 2 P o z 6 8 . ja k o n a n ieb ie g w ia zd ec zki. b . P IE Ś N I A N D R Z E JK O W E 19 .S ło ń c e m . U n a sto i n a p o c ziy n iu m iy n d zy d ru żb a m i.: . S to i o n a [M a ry sia] p rzy o łta rzu m ię d zy p a n ia m i. ja kb y księ zy cek .: A b ę d zie tu k o p e c e k . W łó ż g o [w ia n e k ] n a g łó w e c zk ę i za śp ie w a j ła d n ie d ziś z n a m i.. K 49 Sa-Kr 151. N a g i b e z o d zie ży. g w ia zd y c zy n ią p o k ło n za w żd y ja k o P a n u sw o je m u . K 2 2 L e c z 6 7 . K o t R z e sz 2 9 5 . 2 5 .. C T y się za b a w z n a m i. g o sp o d a rz /g a z d a m ię d z y k o p a m i. że to m n ieszió n d z M n ied zy g żo zd eczka m y... .. św iec i. b . ja k te n m ie sią c ze jk o p o m ię d zy g w ia zd a m i. [T ak że: p ro m ie n ie z n ieb a .. a g a zd a . K 2 2 L e c z 3 4 . B ęd ą tu c h o d ziły p a n n y z d ziec ią tka m i. K o t L as 1 3 0 .. / u sia d ła [k o ch an eczk a] so b ie w ła w ka ch m ięd zy p a n n a m i ja ko m iesią c . se rc e m iło śc ią za p a lą .. sło ń ce . D . m ie sią c e m i g w ia zd a m i. jako miesiąc . K o t R ze sz 1 3 8 . Z W A K 1 8 8 0 /1 0 4 . Je z u s m ię d z y b y d lę ta m i. g w ia z d y .. L u la j n a jśliczn icjsze św ia ta sło n eczko . a . N ie sk o ń c zo n a . z o rza . b . k o p a p rzy k o p ie . K 20 Rad 191. ż n iw ia rz e (k o lę d n ic y ) p o m ię d z y sn o p a m i.B y ło zyte ń k o i m e m a sz. a zie m ię k w ia tk a m i. W ID O W IS K A H E R O D O W E 1 6 . w a r. J a k k się życ w n ie b ie z g w ia zd a m i.. . T N N ie m iró w e k 1 9 8 0 . L u d 1 9 0 8 /3 8 8 . ja k m iesią c m ięd zy g w ia zd a m i. J a k o m ie szią c o p ó łn o c y .. K 46 Ka-S 188. . m o m e n t k a żd y . K 4 0 M azP 2 3 3 . a . e .. E j sto ją za n ią k o p ec zk i. kie d y k się ży c i g w ia zd a p rzy m y m le w y m b o k u . 13 . a w polu żeby stal snop przy sn o p ie ... m ięd zy p a n n a m i.. K o t L as 1 2 3 . . J e zu m iło śc i. B o ć B ó g n a jk o c h a ń szy .. c .. J u żc i o n a p a n ią . d ziw u ją się p ię k n o ści J e zu sa .. b ły sk a w ic e . L o m Śląsk 3 89. ta ń czyła d ziś z n a m i..K się ż y c i g w ia z d a n a p ła sz c z u H e ro d a m a ją g o c h ro n ić .. .. ja k księ życ . O n a k lę c y p rze d o łta rze m m ię d zy d ru h n a m i.: TN Zielone z Przejmą 1979. sło ń ce u stro jo n a . a m oja M arysia m ięd zy d zie w c ę ta m i. Krzyż Kuj 213. K 2 7 M a z 2 6 8 . M ię d zy b y d lę ta m i..C h y b a b y m e b y ło N a n ie b ie g w ia zd e cze k . p ła c z ą n a d g ro b e m Je z u sa . K 1 2 P o z 6 6 .: K 4 6 K a-S 2 3 . W ita ją g o n a ro d o w ie ze w sch o d u sło ń ca kró lo w ie. W m ie sią c . ja k la s. / u sia d ła K a siu łeń ka m ięd zy p a n ia m i.. 1 5 -Jak k się ży c /m ie sią c m ię d z y g w ia z d a m i. św icu jej g w iazdy. L o m Ś lą sk 2 9 8 . le lija ! W lic h e j szo p ie le ży .K się ż y c . i św ieciła ja ko m iesią c . A ló n m yszli. w ar.. n ie p o ję te j i p ra w d ziw e j. a.. m ie sią c. za le jc ie g w ia zd y św ia tła sw o je w d zię c zn e . S ła ła n a m się d n ia d zisie jsze g o n o w in a . P IE Ś N I Ż N IW N E I D O Ż Y N K O W E 20 . B art L u b 9 0... w ar. . n a jm ilo sie rn ie jszy o zd o b ił n ie b o i zie m ię sło ń c e m i g w ia z d a m i..212 G W IA Z D Y G W IA Z D Y . i ró żn e m i a ffe k ta m i. L L 1 9 6 0 /2 -3 /4 9 . K 4 0 M a z P 2 3 4 . war.... ró ży k w ia t. ka w alero w ie... Lud 1905/161. w a r. m ięd zy niew iasta m i. S ło ń c e . ta k p a n n a m lo d a /d z ie w c z y n a m ię d z y d ru h n a m i/p a n n a m i. J a ko m ie sią c ze k z g w ia zd a m i.. B art Lub 91. m ię d zy .[R o z p o cz y n a ją w ró ż b y p ie śn ią d o A n d rz e ja :] E j. p ła cz k o ło m ie s ię c zn e .. K to J ę d rze ja in o p o zn a ł. p o m o g o m u g w io zd a . 23 B . a . J a k k się ży c z g w ia zd a m i . b . c zy n ią p o k ło n . d zie ń i n o c n ie c h a j cię [B o ż e ] c h w a lą ... Ś w ie c i m ie sią c . źró d ło sło d k o śc i.. H e j. c h w a lą B o g a . w ita ją m a łe g o Je z u sa. C h ó d Ś p 2 1 9 . K 4 0 M azP 2 3 5 . p o d o b . K 1 9 K ie ł 1 7 5 . ... Św ięt N adf 71. H e j n a m h e j! W ita ją g o [m a łe g o Je z u sa ] i b y d lę ta . . ja ko m ie sią c . c a ły św ia t św ie c ą /słu żą d z ie w c z y n ie /c h ło p c u . c... c . m ie sią c i z g w ia zd a m i. k się ż y c ... k sięż y c e m i g w ia z d a m i B ó g p rzy o z d o b i! św ia t. E źli m ie sią cko w i . 1 2 9 . a c h lelija. ja k o m ie sią c n a jślic zn ie jsza . e . 1 3 5 . A z c zeg u że ś p ielu szk i m ia ła . K 2 7 M a z 1 5 6 .. Id zie K a śk a d o k o śc io ła m ię d zy p a n n a m i ja k o k się ży c n a jślic zn ie jszy m ię d zy g w ia zd a m i. ja k m ie sią c ze k n a d g w ia zd a m i.. m ięd zy p a n ien ka m i.. k o p a m i . le c z m e p o jm u ją .. . Ż e b y sta l sn o p p rzy sn o p ie .. .. [H e ro d d o Ś m ierc i:] Ja k b y ś m n ie m o g ła z teg o św ia ta zg ła d zić .. p a n ią . / u sia d ła za ła w ka m i.. p an n a z d zie c ią tk a m i.. W ita ją g o [Je z u sa] sło ń c e . m ie sią c ze k w g ó rze św ie c i.. K o t R z e sz 1 5 7 . B a rt L ub 113.: T N Ł u b c z e 1 9 7 8 . K 4 6 K a-S 2 4 . Z W A K 1 8 9 1 /1 1 6 . W ita ją g o zo rza . słu ży je j k się życ . o b ło ki. 2 2 .: J a k jech a ła d o ko ścio ła . A św ie c i sie ja k o m ie sią c .. 12 . g w ia zd y . C h o d zi J a d ziu n ia p o p o k o jik u .. Z e w sc h o d u sło ń c a k ró lo w ie . P IE Ś N I W IE L K O P O S T N E I W IE L K A N O C N E 17 . A o n m yśla ł. K ie d y to P a n B ó g stw o rzy ! św ia t. K 4 0 M azP 2 3 6 . K 2 4 M az 2 6 9 . W ita ją g o n a ro d o w ie .. S ło ń c e . S to ją k o p e c zk i n a d k o p a m i.. a . le lija ! K o t R z e sz 1 4 9 . K o t L as 1 3 6 .. a c h le lija . G a j R o z w 1 1 4 . n a jślic zn ie jszy m ó j m ie sią czek w św ietle z g w ia zd a m i. w ar. . E . O n a sie d zi w p ie r w sze j ła w c e m ię d zy p a n n a m i. O n a sied zi w id w u lecce m ied zy sw d ch n ic kd m i. g w ia z d y . K 1 8 K ieł 1 4 4 .. J a k . w ar..G w ia z d y są p ie lu sz k a m i d la m a łe g o Je z u sa ...... / u klęk ła n a ko śc iele m ię d zy d ru h n a m i. . .. ja k te n m ie sią c .. K 1 0 P o z 3 0 6 .. P ła c z ja sn e sło ń ce . d .. ch m u ry d żd ży ste.. B art L u b 11 4. K 3 9 P o m 1 1 3 . N a d g ro b e m k ró la n ieb ie skiej sto lic e. m ię d zy p a n ie n ka m i.. g o d zin y . w a r. K o t R z e sz 1 6 0 .. P IE Ś N IE W E S E L N E 24 . K 5 K rak 236. p o d o b . a g o sp o d a rz . B ęd ziem y sia da li M ięd zy p ó lko pka m i.: A d Z am 5 4 .. K 5 K rak 2 3 6 k o lę d a . m ie sią c . K o t R ze sz 1 5 2 . G w ia zd a g o w ita i sło ń c e . ro k .. B art L u b 6 9 . sto ją k o p ec zk i. c h o d zili p o m ięd zy sn o p a m i. w ar. . K 1 6 L u b 1 2 6 .P o sta n o w ił O n [Je z u s C h ry stu s] firm a m e n t n ie b ie sk i n ie b o i zie m ię . J e d y n o w ła d n y R zą d co n a d rzą d c a m i. L L 1 9 5 7 /4 /5 3 . p io ru n y ...: C h o d zi Z osień ka . K 1 6 L u b 2 6 5 . .. J a k o b y m ie sią c ek m ię d zy g w ia zd ec ka m i. W ita ją g o m ie sią c .. L o m Śląsk 3 98. p lan e ty ... ja k o m ie sią c .Jak k się życ /m ie sią c m ię d z y /z g w ia zd a m i. Stef WarmPś 1/96. J a k k się ży c z g w ia zd a m i. K o t R ze sz 2 2 0 .. K ot L as 224. K 2 2 Ł ę cz 6 6 . n a jślic zn ie jsza . 21 ... Ś w ieci m iesią c.d o k u m e n ta c ja d o k u m e n ta c ja 213 11 ~ L u la jże p rzyje m n a o czo m g w ia zd eczko . . ta k p rzio zd o b il fiy rm a m e n t: sło ń ce m . ze to m iesią c . 137. b . św ie c i m ię d zy g w ia zd ec zk a m i.. podob. w ar. PRZEM OW Y W ESELNE 23 A .. . p a n n a m ię d z y /z k a w a le ra m i...S ło ń c e . D o o k o ła g w ia zd y . g w ia z d y a . K u r O p ó l 4 9 . .. K 5 K rak 2 5 1 . Z a ta ń c u je m y w o k o ło . 18 . K lę k ła o n a p rze d o n ta rze m . że P a n n a c zy sta p o ro d ziła S y n a .: . słu żo je j g w ia zd y .. c a ły św iat.. T y d ziś z n a m i. . U m iło w a ł k a żd y . g w ia z d y . sło ń c e .. p la n e ty . m ię d zy .: K 1 6 L u b 2 6 5 . ja k o m ie sią c . ta k : a ..H e j. Jak księżyc n a n ieb ie M iędzy g w ia zd e c zk a m i. (T a k ie z n a k i są n a le w e j stro n ie p ła sz c za H e ro d a i z n a k i te m a ją g o c h ro n ić ). w ar. w yg lą d a ła ja k ten księżyc m ięd zy ....K ó p z b o ż a n a p o lu ja k g w ia zd n a n ie b ie .. K 3 9 P o m 2 3 4 .] K 2 0 R a d 1 0 2 . "a d n ie ji ta . G d y b y śm y n ie m ie li Z a w ie n iec stó w e c ze k .: B ie l K a sz n r 3 0 9 A .. n ie c h a j w szy stk o z a n io ła m i p ię k n o śc i się tw e j d ziw u ją . "a d n ie. między p a m o m a . sło ń c e .. n a d to w a r.: Id zie p a n n a o zd o b io n a . k o p a p rzy k o p ie . Z W A K 1 8 8 5 /1 2 . L u d 1 9 0 5 /1 6 1 ... m ię d zy p a n ia m i. K 2 8 M a z 9 0 . P ie s Ś l 1 /3 7 9 .. m iesią c i g o ń ce. J a k k sięży c m ię d zy . n ie b o o zd o b ił g w ia zd a m i.. Ż eb yście g o sp o d a rzu sta li m ięd zy ko p a m i.K się ż y c . 1 4 . d . k tó re m u n ie b o sw e m i o b ro ta m i.. m n ie sie zd a je . B ę d zie m sie k rą ży li p o m ię d zy sn o p a m i. Ju z się ta ro d zin a ro zla tu je z g n io zd a . N a jm ilsza m i S . w szy stk ie g w ia zd y .. N a sta w itim k o p e c e k ja k n a n ie b ie g w io ze d e c e k . M ió d Pas 93. .

. K 48 Ta-Rz 120. Sprowadzę gwiazdkę . co gwiazdy licyta. Wyrzykają mi gwiazdeczkę z nieba. Udz Krak 128. .Kawaler i panna połączą się.n taką strzałę przy boku. gdzie widziały ukocha nego/ukochaną.. niech mi uprosą gwiazdeckę z nieba... Święt Nadr 193. A ja będę rzekać w zimie. Stanę sie stanę . wichry K 44 Gór 380. TN Ułów 1967... Świcciulby miesiącek . Pies Śl 1/215.. aniołom i tobie. stanę malutką gwiazdeczką. war. To wyproszą tę gwiazdeczkę z nieba.. .. kiedy jest mróz. w lesie nad góreczką.. Już po wianeczku. Stanęć ja się tą . war. K 48 Ta-Rz 120. a. 246... war. Piat Krak 420. co mi gwiazdeczkę z nieba wywoła. wzniesę w gwiazdki na niebie . K 40 MazP 257. Świeci miesiąc świecia gwiazdy mu nie dadzą. .. Pawi Mer 17. Pies Śl 1/217.. d. gdy bierze wianek dziewczynie. Bogu . co mi wymodli gwiazdę wielmożną. Konop Krak 117.: O wy. Och ty. A kogoś się ty radził ? Dziewczyno..Chłopak/Jfcoc/janeczefc/syneczefc radzi się gwiazd. Same mnie koniki do dom zaprowadzą. A mam ja w Bogu taką nadzieję.. Rog Śląsk 161.. na niebie świecicie.. dziewcyno. siedmiu parobecków dziewcynę prowadzą. Astrologowie.214 _____________________ GWIAZDY dokumentacja ________________________ GWIAZDY dokumentacja 215 b. A wy (tez) g(w)idzdecki. szczęścia. Uproszą mi gwiazdy . b.: Stoin Żyw 323.. war.Ile gwiazd na niebie. K 4 Kuj 26. Dam ja żebrakom pszennego chleba. cese se cubryne (czuprynę) grzebykiem perłowym. Jak wszystkie policzysz. TN Rechta 1978. Będę świeciła ludziom w potrzebie. gdzie jest jej ukochany/ukochana. Kochaneczku mój. K 12 Poz 99. pójdę do nieba tą prostą drózecką. jeżeli wy o mojem kochaniu nie wiecie? K 18 Kieł 108. 31 .. Widzisz. Będę ja pościł.: LL 1957/3/10. powiedzcie wy mnie. . K 22 Łęcz 103. on mi gwiazdeczkę spuści do sioła. dawał jałmużnę. ptaszęta niebożęta TN Osowno 1980. Którą dosięgnę gwiazdę w obłoku.. spadnie . Kot Zn 380. A widzisz ty durniu . dziewczyno.: K 12 Poz 123. Rog Śląsk 148. jeśli gwiazdy da się zliczyć/porachować.. Stoin Żyw 233. K 6 Krak 474. wichry. war. ty Janku mój. zdradził. A ja dam ubogim chleba. bo wy jó jidzita. Wy ptaszęta niebożęta. 33 I .. . Dam ja dziadowi taką jałmużnę. te gwiazdy na niebie? Jak je porachujes.. t tobie.. podob. . Pies Śl 1/215. wolał po świecie wędrować. Oj. Wianekeś mi wziął! Kogoś się poradził? Kochanko ciebie. każdemu w potrzebie.. war.. K 46 Ka-S 100. TN Łubcze 1978. Ej zrobię ja się gwiazdką na niebie. / wy {tez). . a. ZWAK 1878/38.. na gwiazdy na niebie.: ZWAK 1882/113.. a na niebie gwiazdów nigdy nie zrachuję. I wyproszą gwiazdeczkę z nieba. A wyjźrzę ja. .. K 41 Maz 65. ]ak ich wszystkich zliczysz to pójdę za ciebie. astronomowie . pojedztd mi o niej.. Rog Śląsk 120. K 12 Poz 98.. 34 .. podob. Kożcie otworzyć mamusiu. Jak ciem odprowadził. b.. A spojrzyj ty. Kam Pom 40. Jasieńku.: . co mi wyprosi gwiazdę podróżną. b. 246.: Biel Kasz nr 410. A widzis. .Dziewczyna/chłopiec pyta gwiazdy/astrologów/żeglarzy/mądrych lu dzi/astronomów/geometrów/. gwiozdecki na niebie. Krzyż Kuj 1/221. Gwiazdów nie zrachujesz. MAAE 1908/193. Krzyż Kuj 1/221. starczy dla mnie. niżeli na niebie gwiazdy porachować. wylazą ci oczy. / wy metryce . K 57 RuśC 1143. dla ciebie. K 12 Poz 99. war: Widziały my go pod mostem cembrowym. Pies Śl 2/241. O damci ja tym żebrakom chleba.. . To ja nie pożre. Piei Śl 1/363. Mam ci ja litość nad ubogimi..Gwiazdy odpowiadają dziewczynie/chłopcu. K 46 Ka-S 94.. K 3 Kuj 307. a. Pawi Mer 17. w lecie.: Pies Śl 2/248.Chłopak ściąga/uprasza/sprowadza gwiazdę na ziemię. war. Kot Rzesz 517. bo wy o niej wieta. Pies Śl 1/218 A będę ja dawał dziadkom. kożcie otworzyć.... co gwiazdy liczycie. Udam ja sie udam gwiazdeńką do nieba. 28 . war. 243. Pies Śl 2/241. b. Kot Rzesz 350. Ej. K 16 Lub 269. cyli wy o moim kochanku nie wiecie? K 6 Krak 145. K 25 Maz 54. Pies Śl 1/219. Niż wszystkie gwiazdeczki na niebie rachować. . A dam ja babie taką jałmużnę. Piei Śl 1/217. A widziałyśmy go w sadecku wiśniowym. 30 II . . K 2 San 134. co wyprowadzę gwiazdkę usłużne. wyjźrzę miesiąckiem z oblocku i gwiozdę i pannę przygarnę do bocku. Powiedzcież mi o mym miłym. Jak . K 19 Kieł 175. Przedzierzgnę się tą jasną gwiazdeczką.. co my sprowadzóm gwiazdę nieslużnóm. swego anioła. to mie odprowadzą od mej mamuleczki. K 48 Ta-Rz 118. Na niebie gwiazdeczki będą mi drużeczki. Piei Śl 1/216.. Pies Śl 1/526. spuści gwiazdkę z nieba.. aryklary K 40 Maz 255. ścieżek do dziewczyny. panienkom w potrzebie.. co gwiazdy kryjecie .Jedzie Jasio do Kasieńki.. Zamykali go kluczykiem perłowym.. ni . Wzniesę się. K 2 San 134. Kot Rzesz 517. Aż sie gwiazdeczka zbliży ku ziemi. ZWAK 1878/53. K 28 Maz 224. K 25 Maz 54. war.. war.. Kogoś się radził? . Lud 1903/226. Jasiu. Piei Śl 1/354. K 48 Ta-Rz 117. Piei Śl 2/418. mróz nos chce zmrozić. Święt Nadr 221. Będę ja dawał ubogim chleba. war. a. Miłości dla ciebie. 33 II . . tyle on narobił drużynek do ciebie. ...Panna ucieka przed kawalerem i zmienia się w niedosiężną gwiazdę.. Młody miesiąc pełnił się wtedy. Piat Krak 335. tyl'e Bóg ma szczęścia... ZWAK 1882/113. tyle a. A mam ja zwierzchność nad ubogiemi. ze ja tę gwiazdę przygnębię . wiatry arcyzy K 6 Krak 145. war. Same mnie dziewcęta do dom odprowadzą.: Kam Pom 40.. Bende ja dawał takóm jałmużnóm. K 46 Ka S 94. gwiazdy mu się zdadzą. co gwiazdy licycie. Jakżem cie odprowadził. Pies Śl 1/218. Wolałbym... K 4 Kuj 20.. Wy mądrzy ludzie. Mam ja tam w niebie. K 6 Krak 130. gwiazdek na niebie.. Uczynięć ja się gwiazdeczką na niebie. Przemienię się gwiazdeczką na niebie. Jak ten miesiąc do gwiazdeńki I pyta się ojca swego Co gadać u dziweńki. Stachu. na ciebie.. by spuścił na ziemię tę gwiazdeńkę z nieba. Zniżę ja gwiazdy bliżej ku . ŁSE 1978/76...Gwiazdy są druhnami panny młodej. kochaneczko. Wiatry.. z miesiączkiem do ciebie. K 44 Gór 314. ciebie. c. Jasne zorze gorzały.. już-ci mi tam waszego kochania nie trzeba... babkom chleba. chce nos pomrozić... K 46 Ka-S 100. ŁSE 1974/29. żeglarze.. K 16 Lub 269. metryce K 4 Kuj 26. A ja się stanę gwiazdką na niebie. Bart Lub 218. Wyproszą mi tę gwiazdeczkę z nieba. A wy.. Co . czyście Mani nie widzieli. co se wyproszę gwiazdę na ziemię.. .: TN Dobre 1977. czy wy o nim . kej wy ją widzicie. co gwiazdy liczycie.. Kochaneczko ciebie. .: Święt Nadr 193. c. Pies Śl 2/247.: . ŁSE 1974/29. A mam . o mojem kochaniu nie wiecie? K 57 RuśC 1143. gwiazdy. TN Łubcze 1978. A jo napiekym żebrakom chleba. Jo dóm żebrakom krajiczek chleba. 26 . K 6 Krak 130. nadto war. ty syneczku. To mi wyproszą gwiazdeczkym z nieba. Będę świecić jasno koło ciebie. to wyjdę za ciebie. zabrałeś wianek mój. czy o mojim Stasiu nic mi nie powiecie. Widzisz ty chłopaku . Nacożeś mi go wziął.Gwiazdy iskrzą się / wytrzeszczają oczy.. miłości. Widzisz. . żeglarze K 46 Ka-S 17. po(w)jedzta mi o niej.. O wy prześliczne . 29 . Zdradziłeś mnie. c. moje śliczne gwiazdy. Marysiu. Janeczku mój. PIEŚNI I PRZYŚPIEWKI MIŁOSNE I ZALOTNE 30 I . Wolałbym ja.. A ja wijimne szable z p\fod buoku i sobje sęgne gwjazdę z obłoku. K 12 Poz 100. Ile gwiazd na niebie? Tyle ja mam. . Piei Śl 1/482.. sto lat pokutować. K 6 Krak 146. ZWAK 1878/38.. Hol Nasz 91. 32 . czy o niej .. Pies Śl 1/221. bo się gwiazdy wyiskrzyły. war. war. Ja się obrócę w gwiazdkę na niebie . ile jo narobi! ściezecek do ciebie.jeżeli wy o moim kochaniu nie wiecie? K 44 Gór 380. bo już pannę młodą do ślubu prowadzą. coś mi wianek wziął. To mie ta gwiazdka na ziemie spadnie. Jeźli o nim co wiecie. Piei Śl 2/244. Policz ty. Gwiazdy moje. Gwiazdy .. Przerzucę ja się gwiazdką . Sproszę ja gwiazdy . K 48 Ta-Rz 133..: TN Ksieżornierz 1984. K 46 Ka-S 17. K 41 Maz 459.. K 22 Łęcz 102. Porachu]. Piei Śl 1/219.. co na niebie śjecitd. 27 ... Piei Śl 1/354.. gwiozdy ocy wytrzescyły. będę Boga prosić. pójdę ja za ciebie. Krzyż Kuj 1/242. [podobnie odpowiadają: astrologowie K 6 Krak 145.. kogoś się ty radził? Ni gwiazdki na niebie.: K 26 Maz 243. Konop Krak 8. Będę śpiewać z aniołkami w niebie. Ale ja Boga poproszę ładnie.Jakem się żenił. Święt Nadr 265. kochaneczko. K 26 Maz 247. Sto lat pokutuję i wypokutuję. Gwiazdy niebo zasiały. Piel Śl 2/248. te gwiazdy na niebie... Stanę ja się... A będę ja prosić wszechmocnego Boga.. Sterech parobecków dziewcynę prowadzą.. PieS Śl 1/221. ZWAK 1880/175. synagrulowie K 3 Kuj 307].: ZWAK 1878/54... K 18 Kieł 108. ty hultaju . Więc zleci gwiazdka z nieba do ziemi.. o kochanku. Dam ja dziadom chleba. TN Osowno 1980.

wędruje gwiazda do miesiąca i ja powędruję do swego tysiąca. Wiele gwiazd . c. Rog Śląsk 147.Chłopiec przysięga na księżyc i gwiazdy.. jak ja na twą szczerą miłość w myślach moc budowała. war. Siła . gwiazdeczka na niebie. TN Karczmiska 1980... Kot Rzesz 372. 46 . war. tyle dziewczyna/chłopak ma miłości/przywiązania/szacunku/ . war.' Bo przy tobie. Piat Krak 214. a. Chybaby nie było gwiazdecek na niebie. Chibaby nie było Na niebie gwiazdeczki. Czy on żyje.. K 28 Maz 238. ZWAK 1891/123. i gwiazdy w około.: Pies Śl 1/506. niech ja se pościele Jasiowe i swoje. K 22 Łęcz 64. Jeno w nocy w oknie na cię Z szczerym sercem czekała. Musiałbym się kochać w tobie.ł w morzu / dziur w przetaku. a. Kogóześ się radził? Gwiazdeczki na niebie I dziewczyno ciebie. smutny mi ten liścik. a. co świeci na niebie. war. Chód Śp 186. wiela klósia w snopku. panno. Gdy ja nie mam serca Tylko. Pies Śl 1/406. świecą gwiazdy. b. war. a gwiazdy by sic łyskały i miesiąc by świat porzucił. wiedzą . jak gwiazdy są na niebie. Rog Śląsk 157.Choć innych jest jak gwiazd na niebie. o jakeś me kochał nockę i dzień każdy. oj zwodziłeś dziewcęta. tylko moji Kasiniecce. dziewczyna ściele łóżeczko. gdzie ty Jasiu mieszkasz? Jedziemy do ciebie. K 6 Krak 457. Ile dziur w przetaku... dla ukochanego/u kochanej. Lom Śląsk 397. by (nie) świeciły cłiłopakowi. czy żyje czy nie żyje .216 _________________ GWIAZDY dokumentacja 217 GWIAZDY dokumentacja chustki na chlebie.. w pieśni weselnej Piat Krak 411. tak ukochana między dziewczętam i 43 . Pies Śl 2/521. Lom Śląsk 248. iuitec'. b. . Pies Ś! 1/386. Toruje. jasny miesiąc. tyla . b. Ol Pódl 23. war.: Kot Rzesz 416. LL 1972/1/56. Mam ja na świadectwo miesiącek i gwiazdy.. prosto w okienecko. K 25 Maz 217.....: Świeci się miesiącek . c. Nie ma na niebie Tyle gwiazdeczek. c. co lie zabiera do domu. war. K 27 Maz 337. Ile gwiazd na niebie. oj da jak mi zaświeci gwiazdeczka na niebie. Wędruje. gwiazdy tak jest miłość chłopca i dziewczyny. Lom Śląsk 382..Jak księzyc/mieatąc między gwiazdami. Mika Oraw 51. Jak mi ma mila Dala gębiczek. Nie zamykaj okieneczka.. miesiąc. da obiecywałeś każdej. tyle jest obłudy dziewczyno u ciebie. Siła kropli w morzu. świeć-ze my w oboje. wędrują gwiazdeczki na niebie . ZWAK 1888/193. a. żeby ja nie dostał Za dziołchą króweczki... ja najuboższa między sierotami. K 6 Krak 147. . łiultaju.: Pies Śl 2/388.. ile razy dziewczyna dała gęby / miała chusteczek. dziewczyno do ciebie. b. i ja potorujem . war. na gwiazdy? Bo to na taką przysięgę Uwierzyłby każdy. 47 — Miesiąc i gwiazdy (i Pan Bóg) — świadkami miłości / widzą/wiedzą. Ciemna ta gwiazdeczka. Ile piasku w morzu. Świeć-ze mi gwiazdecko. 45 . Krzyż Kuj 1/146. ilech nocy nie spała.. war. a. K 12 Poz 226. K 40 MazP 153. Świeci miesiónc nad stodołom.. Wiela ma mila miała chusteczek. Lom Śląsk 398. słońce.. . 41 .. co jest w niebie i wy gwiazdy mnie powicie.. kochanie . Tyla poćciwości w każdziutkim parobku. K 46 Ka-S 182. moja Marysia między dziewcętami. Chód Śp 192.. K 2 San 227. 42 . K 40 MazP 246. TN Osowa 1977. wyńdzi kochaneczko. JI ja przywędruje. jasnych gwiazd na niebie. ZWAK 1886/287.. Święt Nadr 298. pójdęć ja z tobą Walusiu. zaświeć księżycu.: Rog Śląsk 120.. f 44 .: K 39 Poz 164. nie zagaszaj Maryś ^ognia. Gdybym ciebie miał opuścić. Jasieńku.. Zaświeć w szybki "obie.. da nic świeciły gwiazdy.Nie ma tyle gwiazd na niebie. A ty.. Pies Śl 1/382 i 456. świeci między gwiazdeczkami. war : Rog Śląsk 143. niech ja se pościele Jasiowe łózecko. Zaświeć gwiazdeczko. K 4 Kuj 23. c. war.: Piat Krak 80. świecą ale nie każdemu.: Oj. Najmilsza mi Helenka między niewiastami. . Pies Śl 1/127. świecą. Krzyż Kuj 1/146. tyla mam miłości. co piszę do ciebie. gwiazda na niebie. (dziewczyno). Pies Śl 1/309. Wędrujom. b... Pies Śl 1/301. K 19 Kieł 175. Rog Śląsk 120. war. Kot Rzesz 318.: Chociażby ich [panienek] Jak tych gwiazd . war. Her Kai 2/134. do ciebie. ciebie.. Zęby nie miesiącyk. podob. gwiazdecko... Zęby ja nie chodził dziewcyno do ciebie.. toruje . 37 — Zańdzij słońce. bo ja już ścielę Jankowi i sobie.. jak Jasieńku ciebie. Świeci gwiazdeczka na niebie. Nie mam. wędruje gwiazdecka po niebie . Wiela gwiazd na niebie. a. c. K 19 Kieł 93.. puść mnie. 38 . Świeć mu. K 6 Krak 454.. b.. I ja tys wędruje matusiu do ciebie.. 35 — Gwiazda wędruje/przenika/turuje po'niebie / do miesiąca. ino ciebie. . b.: . Ol Pódl 23. d.Ciemna gwiazdeczka świeci na niebie. Jeno na cię pod okienkiem Szczerem . K 25 Maz 169.chłopak i dziewczyna spotykają się. Zaświeciła gwiazdecka i zgasła. K 41 Maz 112. . 39 — Gwiazda świeci w okieneczko. chłopak do dziewczyny. żadnej tak nie kocham jak dziewcyno ciebie. dziewczyna wędruje/przenika/turuje do matki/chłopaka. Kot Rzesz 270. Rog Śląsk 110. Przyjadę ja Marysiu przyjadę do ciebie. war. chłopak idzie/jedzie do dziewczyny lub dziewczyna jedzie do chłopaka / do domu. śpiesz sie do mnie.. wędruje gwiazdeczka po niebie. war. na wysokim niebie. smutno memu sercu. to i w grobie Serduszko me będzie bić. Miłości do ciebie. Świeć-ze my. Żebym od dziewczyny Nie dostał chusteczki. musiałoby niebo spaść. nie będzie.Tak. jadę do ciebie. Oj bodaj ci.Miesiąc i gwiazda świecą na niebie . do siebie. Żeby was tu było jak gwiazdek na niebie. c.Ile gwiazd na niebie / piasku/krx>pe. e. MAAE 1908/177... Wszystkie gwiazdy..: . choć na świata końce. ZWAK 1888/188.Tak jak jest niebo.Świeci miesiąc nad stodołą. Wędruje.1 ja powędruje. Wielech nocy nie spała. b. czy nie żyje. . wędrujom gwiazdecki na niebie. A boś ty mi raz przysięgał Na księżyc..Świecą gwiazdki. . I co wysoko widzicie. 48 . d. a. war. Pies Śl 1/313.. tak chłopiec nie przestanie chodzić do dziewczyny / dostanie chusteczkę od dziewczyny / dostanie za dziołchą króweczkę. Jasieńku bez ciebie. dziewcyno. Tyle jest obłudy w każdziutkim chłopaku. Widzi miesiąc. bo wy o tym dobrze wicie. ZWAK 1878/47. Ciemna nocka ciemna. Wie to . ^ognia. świeci miesiąc.: A ja tobie podprzysięgłem Na .: Pies Śl 1/424.Dziewczyna prosi gwiazdy. Choćbym nie miał serca w sobie. K 40 MazP 165.: Rog Śląsk 119. Nie było.. Jasne gwiazdy. Zdradziłeś mię zdradził.. uoj. Świećcie na chodniczki.. lic gwiazd na niebie. 49 . war. Tyle mam szacunku Panienko dla ciebie. gyńazdko.. a mojego Jasienia ciemna nocka zasła. Nie musiałoby być Na niebie gwiazdeczki.Gwiazda/gwiazdy świeci/świecą na niebie. przemów do mnie słowo. do ciebie. wyńdzi. Rog Śląsk llo. Świecą mi gwiazdy . Wędruje. dziewczyna jest smutna. Maryś. a. .. wzeńdzi miesiąc. nie zagaszaj. kochanku. 40 . a.: Wędrują. miły. świadek Pan Bóg.. Oj. najjaśniejsze słońce. Pies Śl 2/295. podob.. Piat Krak 229. tyla przywiązania mom mała .. -J . nie gwiazdy na niebie. Ile kropek w morzu. Tyle tez miesięcy I tyle na świecie Panienek tysięcy. Świeci miesiąc... Do twej dzieweczki. . tobym nie potrafił. MAAE 1898/85. d. ZWAK 1885/179.Świećcie gwiazdy w ciemną noc. Tyle mam. . co świecicie. gwiazda na niebie. K 22 Łjcz 57. nie mam [innej].: K 22 Łęcz 57. K 6 Krak 454. widzą gwiazdy. jadę dó ciebie. 36 . LL 1960/2-3/78. on/ona jest niezastąpiony/-a. dziewczyno dla ciebie..

Nyr Kar 128. lasy nie chcą przyjąć grzesznych dusz. trza będzie kolebeczki. Czujnie drzemie zakopana broń. Lud 1896/277. ZWAK 1880/174..wielu kocha jedną dziewczynę. Druga światłość była mniejsza. srebrne gwiazdy spadły w ciemną toń. księżycem. a mnie świecą liczne gwiazdy. gwiazdy. .. jedna .. słońce. świeco ji gwiazdy. ZWAK 1891/84.Gwiazdy to otwory w niebie.. słońce i z gwiazdami płacze. miza [między] brale. K 6 Krak 483. . Do mojej dziewcyny opętana mila. Jak na niebie jasne gwiazdy wzejdą. To mi przyzna każdy. Słońce.219 GWIAZDY . Świeci miesiąc. nie powiem droga. 65 . Piej Śl 1/394. ... obłoki. ojciec św. gdzie ja sie "obrócą. ciebie kocha jeden. to gziazdi. Jak Pan Bóg stworzył ziemie i powiedział: Zrobimy światłość. Niebo to jest zaziesone nad ziemnio i ma takie dury co śfatło zidać. Szyf MiW 148. . K 19 Kieł 141.Gwiazdy wzięli sie od początku stworzenia świata. 52 . Chód Śp 186. Etnl 1989 Bilg 118. K 7 Krak 31. Ksżenżyc pod nogatny. woda. Szyf MiW 148. 66 .Każdy człowiek ma swoją gwiazdę. I kto nad nimi panuje. to ta. oj. że jak sie człowiek rodzi. Bo on ci będzie niestały. Miesiąc mi jest miłym bratem.. woda.. 51 A .ojcem. a jak upłynie dziewięć miesięcy. wkoło niego gwiazdy. Ga [gdy] do raja przebiez-imo [anioł z grzeszną duszą]. koło niego. słońce . Konop Krak 8. tyś mi wianek wziął. Sad Podh 100.: Świr Piel 402-403. 61 . kiedyś chodził do mnie co dzień. 51 C ... a mnie kocha każdy.bratem. gwiazdy.gwiazdy. idą. gwiazdy . Ni było ani jimionów. gwiazdy pomagają / i gwiazdy jarzące. co "o mnie gadają.. 53 . Choć urody me mam. żołnierzowi rodnym ojcem będzie . słońce [w cd. ZWAK 1887/31. TN Częstoborowice 1980. . Świeci miesiąc. jakże ja tęsknię do Jasieńka'mego.Miesiąc . Mówio.. Matka mi zorza.Jak księżyc między gwiazdami. Pies Śl 2/321. 63 . LL 1960/2-3/63. Jasnością swą napełniają.. żem kochała błazna.siostrami sieroty. TN Krasiczyn 1985. Jak na niebie jasne słońce wzejdzie. Mom jo se dziywcyne. 57-0 Maryja. I nazwał wszystkie gwiazdami. ciebie kocha jedna.. no wszystki jidnakowy imia ... Posłuchajcie. Świeci miesiączek między gwiazdami. nr 58. Nie powiem luba. Świeci miesiąc świeci i gwiazdy jarzące. świeci i gwidzdecek kila. . żołnierzowi rodni bracia będą . Wisła 1900/465... tam mnie k"ocha każdy. war. ZWAK 1885/32. Niech zobacy cłowiek każdy.. żołnierzowi rodna matka będzie . Nyr Kar 1/354. Rozmaitymi gwiazdami. jak niebo plącze usilnie: miesiąc. lasy] przyjmijcie nas.. jako ksawiec [księżyc] miza gwiazdami. świeci.: K 6 Krak 483. TN Łukowa 1984.Księżyc.siostrami żołnierza. Kul WiM 437.. Bogi swoje wyrysować. Od tych [Św. Świeci miesiąc. dusze płakające. gwiazdami i planetami. TN Zamch 1984. MAAE 1908/132. Szyf Trąd 53. gwiazdy..braćmi. Barbary] wymalować. też: księżyc. K 18 Kieł 182. jeszcze moje oczki kochania nie znają. Lud 1900/153. zorza . ZWAK 1R78/100. koło niego gwiazdy . wszystkie gwiazdy. 55 . dziewczyno. PIEŚNI SIEROCE 58 . powiedział Bóg. kochają. K 21 Rad 136. świadkami są gwiazdeczki.matką. por. świyco mi i gwiozdy. [O Matce Boskiej:] Z dwunastu gżozdów Koruna na głoże. c. Jak na niebie jasne żarzy wzejdą. . I dosyć na tym. że ta była taka.. I gwiazdami przyozdobił. miza sostrami. Niescęśni ci ludzie. PIEŚNI DZIADOWSKIE 59 . słońce zgaśnie. Słońce. TN Wólka Husińska 1980. świeci. Diaskorus. . RELACJE POTOCZNE I ZAPISY WIERZEŃ 64 . Mika Oraw 51. war.. . Or L 1938/161. gwiazdy pomagają: Choć urody nie mam.: Sob Lubus 24. Pierwsza światłość była największa. TN Huta 1966. ZWAK 1886/311.Maryja ozdobiona słońcem. Or L 1927/170. dzisiaj czasami. Chód Śp 186. nr 55. księżyc w dal odpłynął. wejtrzójd raja posadzyma. Matko Boża.dokumentacja 50 . góry. świeci. wedle niego gwiazda. W tej wieży dał [poganin. war. Tobie świeci miesiąc. A to Kasineczka koło okna przeszła. że to gwiazda zeszła. Barbara] oczy odwróciła. Ciemności wnet zalegną wszędzie: Pogasną gwiazdy. Lud 1903/226.Bóg sposobi świat i zdobi go słońcem. drobne gwiazdy wschodzą.. Chód Śp 274. Niech Ci świeci w maju zorza. świeci. 51 D — świeci miesiąc (świeci)..Gdy z Antychrystem człek się zbrata.. a mnie kocha każdy. było słonko. serdecznie żałuję. zorze . Myśli. chłopcy mię kochają.. Piat Krak 157. PIEŚNI MARYJNE 56 . Udz Krak 91. . 51 B . K 6 Krak 429. a. podob. Swemi rękami lamające. ZWAK 1878/111. . też Szew Niech 329. ŻOŁNIERSKIE I PARTYZANCKIE 54 . Świeci miesiąc.Myślałeś Jasinku. góry. naokoło gziazdy. A trzecia światłość.: ZWAK 1884/274. Świeci miesiąc. lituje nad nami. tamże war. Red. kiedy ludzie Szkodzą. Lodżano też w słońce. C. ZWAK 1888/181. tak dusza w raju między braćmi i siostrami. coz ja komu zinna. d. a mnie świecą gwiazdy. był księżyc. gdzieś po polach mglistych.Tobie świeci jeden miesiąc/słońce. to już i gwiazdkę ma dla siebie. ZWAK 1878/128.... gwiazdy pomagają. Kul MiW 435. a mnie dwa tysiące.Świeci miesiąc. Nastąpi wkrótce koniec świata . Jelna 1984. ZWAK 1891/110. PIEŚNI ZBÓJNICKIE. Wisła 1889/495. Ku niebu okiem patrzyła. Jasiuleńku mój. śvyćyly i gvazdy. podob. pilnie.Smutna rzeka. gwiazdy. MAAE 1908/76. . żołnierzowi rodne siostry będą. Jako ten świat oświecają. gdzie ja się obrócę. b. gwiazdy. Słońce. . że dziewczyna traci wianek [= dziewictwo]. a. b. a mnie kocha każdy. kto ten świat sposobił.dokumentacja 218 GWIAZDY . Tob'e kocha jedyn. war.matką. Biel Kasz nr 67B.Gwiazdy są świadkami. Idą. świeci. por. księżyc z planetami. gwiazdami. Sych SKasz 1/388. LL 1957/2/20. LL 1960/2-3/63. Z nieba deszcz krwawy padać będzie.Świeci miesiąc. a .Miesiąc. gdzieś po lasach. Mosz Kul 2/17.. tylko upłynie parę miesięcy. Sob Lubus 24. Kup WiM 20. obłoki. e.: Biel Kasz nr 35B. potrzeba . 60 . Święt Nadr 271. Czap Mat 96. niebo płaczą/litują się nad niedolą ludzi. war. Zem ja nieszczęśliwy. ze mnie kocha każdy. miesioc. PIEŚNI ZADUSZKOWE 62 . Svyćylo mi słońce. K 6 Krak 429. księżycem. Świyci mi miesiącek. świeci. cóż mnie po kochaniu.. świr Piel 401.. ciebie kocha jeden.. to mnie kocha każdy. słońce.)) Nyr Kar 250.. K 42 Maz 72. Gwiazdy szląskie siostrami memi. K 6 Krak 395. chłopcy mie. Bo Jezus zaparł się nas. MAAE 1898/85. por. TN Szyszki 1978.. Ciebie kocho jeden.: K 48 Ta-Rz 209. war. MAAE 1898/89. Jak na niebie miesiąc jasny wzejdzie. K 6 Krak 429. Stef WarmPs 2/89.: Pies Śl 1/395. świadkami są gwiazdeczki. gwiazdy . proszę.Miesiąc. tym słowom. ZWAK 1880/88. Ciebie kocha jedna. zowidzi jej k"ozdy. Kto nim rządzi i sprawuje.Przyświecał nam nieraz księżyc i gwiazdy także szeptały: «/Vie wierz.

KSIĘŻYC.Stoi noc / na skraju wsi / i parasol wznosi. s. ZWAK 1878/128.Rozświeciły się srebrem gwiazdy / na słupach ulicznych / z nieboskłonu / czarnego sklepienia nieba /zeszły do naszych mieszkań. wyróżniana spośród gwiazd jako najjaśniejsza..Jesteś matką. Udz Krak 37. K 10 Poz 58. S a d ł o w s k a Jadwiga. wielką. funkcje Działania sprawcze. pocht (= póki) sie masło nie wypali. NIEBO. Semantyka i składnia wyrazów stonce. Luka Leon Jan. Mif Tok 1/116-118. KRZYŻ ŚW. Ukazywała się na niebie zanim brat Helios wyruszył w całodzienną wędrówkę Piet Grec 168. De Vries Dic 369. SITO. ZWAK 1879/14.Gwiazd nie należy pokazywać palcem. Poc Poez 440. S n a r s k a Małgorzata. Duf SNT 286. 20-29. Dokumentacja: Przepowiednie. Bart Lub 26-27. 9/596-689. KOLO SW KATARZYNY. Wenus poranna Wstęp Eksplikacja: Nazwy Kategoryzacje. 10/335. I so takie święte (= święci). 440-441. K 16 Lub 48. Mosz Kul 2/465^167. Gwiazdy i grzyby w wierzeniach ludu.. naznaczone do tego. Or L 1934/149. / Gwiazdy . Or L 1926/154. która poprzedza i „przynosi" słońce . ZWAK 1878/20. Kup WiM 19-29. gwiazda w kulturze ludowej i wybranych utworach literackich. Przepowiednie. A późni to te łapkę.Chrystusa. Kup Met. Wes Śląsk 202. Or L 1935/149. 69 . / a na niebie / srebrny kapłan / mszały / gwiazdom głosi. ZWAK 1885/4. N i e b r z e g o w s k a Stanisława. podob. K 48 Ta-Rz 62. Lud 1904/94. Kup Pol 59-64. [w:] SLSJ. ZORZA 70 . BARAN. ruch. Każdi ma gziozde widno co się śfeci. Pieśni weselne. Szyf MiW M8. Plut Glog 2/137. K a m o c k i Stefan. Śmierć strąca z nieba lampki . K 24 Maz 71. Duf STB 315-317. Właściwości. 147-166. siostrą Nocy Jak Ind 25-26. / Na rozłożystym talerzu widnokręgu. Wisła 1901/183. Maurer] Wer Ojcz 230. ŁSE 1961/83. ZWAK 1879/26. [w:] JOS. Lublin 1979. Jako matka bydła wyjeżdża w wozie zaprzężonym w rude krowy. LSE 1961/88. Kop SMit 348-350. K 23 Kał 52. Pęk Bilg 238. Gaj Rozw 35. Szyf Trąd 51-62. W mitologii i n d y j s k i e j Jutrzenka (Uszas) 'Brzask' . W ort Iloff 8/458-468. C h o d u k i e w i c z Jadwiga. ile ma być ludzi na świecie. Sych SKasz 1/388. K 9 Poz 116.. s. Wrocław 1980. otwiera bramy nieba. -^Gwiazda Wieczorna. którą zbiera słońce Kop SSym 134. ogromną. Podobna do krowy. JUTRZENKA. to kury będą się dobrze niosły. Wypuszcza swe promienie jak bydło. Sitkowski] Ad Złote 237. 74 . Zachara-Wnękowa] Szcz Ant 836. Bibliografia. Wisła 1902/370. Dziećmi Eos były bóstwa uosabiające gwiazdy oraz najważniejsze wiatry Piet Grec 172. Kolędy bożonarodzeniowe. Choj nowski] Szcz Ant 249. zwiastujące wojnę Światową. SŁOŃCE. Kał Lim 29. rozpraszająca mroki nocy. K o l b u s z o w s k i Edmund. Kop SSym 105-108. 283-290. WIELKI WÓZ. SSSI 180-181. bo łona się zatrzensie i może spaść. GWIAZDA PÓŁNOCNA. Po całodziennej wędrówce Brzask staje się Zmierzchem. Czynności. to będzie mleczny rok. Duf SNT 285-286. For Sym 101-104.220 GWIAZDY . Gwiazda. s. Bart Lub 26. Poranna gwiazda najlepiej widoczna przed wschodem słońca. podob.dwaj świetlani bracia. podob. Kul MiW 437. Lur Slow 64-65. WAGA. Kolekcje. SZNUREK Z GUZAMI. siostra Heliosa (słońca) i Selene (księżyca). 74-79. 75 .siostra. Herd Lek 60. [K. Lur siow 80.jak ona wschodząc rano rozlewa swój blask na cały świat. Księżyc i gwiazdy.gwiazdy znaczące ludzkie życie. Wisła 1901/183. Udz Krak 35.promienne siostrzyczki. LSE 1965/30. Gwiazdy w ludowym językowym obrazie świata. świecenie. K 26 Maz 53. [S. KOSIARZE. ale nie wolno pokazać na gziazdc. Kup Astr 1959/6-7/290-303. K 35 Przem 14. W tradycji c h r z e ś c i j a ń s k i e j Jutrzenką bywa nazywana Matka Boska. Gamlv Ind 685-686. [W. K 5 Krak 195. Pieśni żołnierskie. / Pod i nad nami. w Mleczną Drogę / skręcił. Podobna przepowiednia dotyczy Sylwestra Kul MiW 415 i Nowego Roku Kul MiW 648. Wierzenia pogańskie na Pomorzu Wschodnim w starożytności i we wczesnym Średniowieczu. Wygląd. co mu je naznaczona. K 27 Maz 110. poranną . podob. byki lub konie. Konotacja semantyczna nazw gwiazd w polszczyinie ludowej. to oni noliwają masła do tyj łapki. Relacje potoczne i zapisy wierzeń. W Apokalipsie Chrystus jest nazywany „gwiazdą świecącą". Or L 1938/156. 100. -»BABY. Or L 1934/148. ZWAK 1892/265. Bart Lub 25. PISANA POEZJA CHŁOPSKA 72 . Etnl 1989 Bilg 120.Jak w wilję nie ma gwiazd. / W podziurawionym gwiazdami niebie. Gład Wiedz. Jutrzenka jako obiekt kultu. Wisła 1902/370. praca magisterska napisana w ZJP UMCS. 68 -Az gwiazdami to je tak: Pan Bóg se naładował tyle lampków. GWIAZDA BETLEJEMSKA. K 5 Krak 195. praca magisterska napisana w Zakładzie Języka Polskiego UMCS. Szyf MiW 147-152. 73 . Krz PHI. S t a w o ż. OniUEKACZKI. Lublin 1985. nr 332. krowy mleka dużo dadzą. Folk Łodz 91. księżyc.dokumentacja 221 JUTRZENKA cksplikacja 67 . Or L 1926/136. Opozycje. Pieśni pasterskie. . gdy krowy (obłoki świtu i promienie) wyrywają się z zamknięcia. Lokalizacja. 1904/526.Do wieczerzy wigilijnej zasiadało się. pojawia się na wschodzie (ubrana w światło) i rozrzuca swoje różowe szaty. Lud 1895/168-178.Słońce i księżyc . 108-113. / Obecna jesteś. ona bowiem przyniosła ludzkości Słońce-Chrystusa Kop SSym 134. / Wielki Wóz / robotnic pełen /. Pieśni maryjne. Szyf MiW 34. jak już je sucha. Wit Baj 139. a kiedy wieczór ciepły nadchodzi / z sakwą pełną srebra błękitu / z każdej płomienna gwiazda się rodzi / by świecić nocą pszenicom żytom. Czas. Szyf Trąd 52. ukazującej wymiona. podob. BIBLIOGRAFIA: Chev Dic 2/80-82. odkrywa i pokazuje swoje piersi. matka.siostra Nocy.Eos. SKSI Lec 133. Wisła 1895/493. TN Krasiczyn 1985. DROGA MLECZNA. Kul Wid 3/25.Jeżeli w wieczór wigilijny jest dużo gwiazd na niebie. Kup Astr 1958/5/233-246. Jej łzy to poranna rosa. GWIAZDA KLOSU PSZENICZNEGO. Znaki na niebie i ziemi. 762-782. W mitologii g r e c k i e j . GWIAZDA WIECZORNA. Symbolika. żona słońca Kop SSym 133. Udz Krak 37. jest w tradycji ludowej zapowiedzią początku dnia oraz symbolem nadziei i piękna. gdy na niebie zapaliła się pierwsza gwiazda. ZWAK 1887/31. to święte ciskajo na ziemie. wiązana z Matką Boską jako tą. / Kapłan modły / kończył świtem / i wieś rosą / święcił. W wielu mitologiach ś w i a t a Jutrzenka to bogini świtu . tak i Chrystus przybywając na świat rozjaśnił ciemności For sym 103. OWIAZDA SPADAJĄCA. i człowiek poty żyje. Or L 1934/150. KOMETA. Stanisława Niebrzegowska JUTRZENKA OPISY PRAKTYK 71 . LSE 1965/30. Gdańsk 1973. LSE 1961/88. Wisła 1903/96. Gaj Rozw 30. 76 — w polach wśród złotych pszenic i ostów / w łąkach gdzie kwitną białe stokrotki / fruwają jak pliszki ciepłą wiosną /prostych wierszy płomienne zwrotki / . MAŁY WÓZ. Herd Lek 49. że jak sie człowiek rodzi. [A.

w Chełmskiem i na pol. zorza poranna'. Zorka Glad Wiedz 69.-chorw. idzie przed słońcem również i w dzień. Jarsko Gwiazda Glad Wiedz 70. Gwiazda Węgierska [jeśli nie ma jej w Polsce. Glad wiedz 190. ma wpływ na ziemię 24. świeci Węgrom] Glad Wiedz 70. Zornica Glad Wiedz 69. pol. w literaturze polskiej -Gwiazda Dniowa. b ł y s k a 7. e. Wrzesinka (najlepiej widoczna jest we wrześniu) Kup WiM 23. wstaje Glad wiedz 133. posiada dwa znaczenia: (1) 'planeta Wenus widoczna nad horyzontem przed wschodem słońca. Dennice. Kai Lim 32. nad ranem OrL 1938/161. ® J. 192. Glad wiedz 195. jest to. świeci bowiem od czasu. ros. J. Świetłąca Gwiazda. powstaje 8c. czes. Zwiastunka Kup Poi 8i. Zorka. Zorza Poranna Glad Wiedz 69. Zirnyća. Karl SGP 6/409. słoweń.eksplikacja JUTRZENKA eksplikacja_____________________ 223 W językach s ł o w i a ń s k i c h poranna Wenus . Etnl 1989 Bilg 118. w y c h o d z i . Fraz. bardzo jasno świeci 18. Gwiazda Dzienna Kup Pol 74). ros. większa od innych gwiazd 18. tzn. na urodzaje Szyf Trąd 50. ukr. (3) dnia (ukr. kiedy się Pan Jezus narodził Gaj Rozw 30. żegnali się albo odmawiali pacierze Mosz Kul 2/465. A Lokalizacja: Na wschodzie. Jutrzenka na wiosnę staje się Gwiazdą Wieczorną 25. ś w i e c i 2. 10. 189. najjaśniejsza panienko" 22. należy świecić lampkę) TN Konopnica 1978. a nawet jej oko 21. Świtalna Gwiazda Kup Pol 76. bo jest n a j ś w i ę t s z a Sych SGKasz 1/388. Jutrznica Sych SGKasz 2/114. Ranna Gwiazda Kup wiM 24. it Jutrzenka jest traktowana jako gwiazda świecąca rano i wieczorem lub jedynie rano Mosz Kul 2/27. bułg. TN Łukowa 1984. (4) świtu (ukr. ale nie zawsze można ją dostrzec Kai Lim 32. F u n k c j e . + J. od dawna otaczano c z c i ą . Zaranna Gwiazda at. świeci najdłużej ze wszystkich gwiazd Kup WiM 23. Cygany Glad wiedz 131 lub Ruskie (aby jej nie ukradli. Inne nazwy to: Pierworadka TN Gorajec 1984. (b) J. Zorjanca. 125. 15. Svitivka) Mosz Kul 2/28. TN Krasiczyn 1985. blasku przed wschodem słońca' sstp Urb 3/205. b ł y s z c z y i2a. 6. Najbardziej widoczna na niebie jest w wigilię Bożego Narodzenia Red. ■ Ruch. Rakówka 1984. Glad Wiedz 133. Na jej widok (rano i wieczorem) chłopi odkrywali głowy. Szyf Trąd 50. Zornica). Ta sama Wenus świecąca wieczorem otrzymuje nazwę -»Gwiazdy Wieczornej. ros. Glad Wiedz 194. serb. J. Danica. Kup WiM 23. O Cechą szczególną J. 00 Na charakterystyczny czas świecenia wskazuje nazwa Jutrzenka pochodząca od jutro. jako ostatnia z gwiazd Szym SDom 351 zmienia się co trzy lata. . poprzedza brzask Gaj Rozw 64. Jutrznionka Glad Wiedz 68. świt.siostra Słońca SKSI Lec 133 -bywa nazywana od: (1) zorzy. szczególnie jasno świeci w adwencie Glad Wiedz 129. podob. Porenica. (2) jutra czyli poranka (kasz. pokazuje się na wiosnę Glad Wiedz 192. Wołyniu . Zowitrzniejszo Gwiazda Glad Wiedz 70. słoweń. Niewidoczność . odmawianej przed wschodem słońca') etymologicznie wiązane z jutro 'rano'. pozostaje w opozycji z G w i a z d ą W i e c z o r n ą ze względu na czas świecenia: Jutrzenka wschodzi przed wschodem słońca / świeci rano. Dennica. Kul wiei 3/511. ś w i t a 8e. Porenica Glad Wiedz 70. Mat 78. (a) J. TN Księżpol 1984. która pierwsza prowadziła ludzi do stajenki Wisla 1900/464. przychodzi do nas i5c. Glad Wiedz 70. Jutrzejka. na niebie była tłumaczona na różne sposoby: to bogienki (boginki) zabierają ją do innych krajów Glad Wiedz 130. W lecie g a ś n i e kolo południa Glad Wiedz 133. światła' (błrus. Większość nazw nawiązuje do czasu rannego świecenia tej gwiazdy i blasku. świeci jak słońce 8c. Ś w i e c e n i e . -*Gwiazda Betlejemska.!. 19. podob. Zorniczka Glad Wiedz 69. Zaranka. podczas adwentu. Glad wiedz 196. Wiele nazw odnosi się do jej p o ł o ż e n i a : Jutrzenka Wschodnia Glad wiedz 69. Glad Wiedz 129. Świeci od końca listopada do Trzech Króli 16. Kup WiM 24. np. Gwiazda Najświętsza (ma związek z Matką Boską) Sych SGKasz 1/388.-chorw. c z a s u w y p ę d z a n i a bydła: Pasterka Kup WiM 24. podob. Gwiazda Morza ii. Zarankowa Gwiazda. jest j a s n a powsz . w y g l ą d u : kasz. Utremca. fukcjonują inne utworzone na bazie tego samego rdzenia: Jutrznia Giad wiedz 68. Zornica Ranna Glad Wiedz 69. I5e. w s c h o d z i 5. bułg. Rańsza Gwiazda Kup WiM 24. Zornica. kradną ją czarownice Mosz Kul 2/652.'blasku. tzn. Zorza Glad Wiedz 69. że jako pierwsza z gwiazd świeci zawsze Panu Bogu Red. siedem nad Węgrami 20. Jest to gwiazda. 193.Dynnyća. podob Giad wiedz 189. Zarnica. J. z d o b i k o r o n ę Matki Boskiej 23. wraz z G w i a z d ą Wiecz o r k o wą (-+Gwiazda Wieczorna) i Gwiazdą Północkową (->Gwiazda Północna) zdobią koronę Matki Boskiej 23. Dynnica. znika z nieba (po Bożym Narodzeniu) 2. świtanie. pojawia się ran o 8. ma światło białawe. jutrzenka wolności (częsty w pieśniach patriotycznych i wojskowych) to 'zapowiedź wolności'. 14. w okresie Bożego Narodzenia Glad Wiedz 129. W dawnej polszczyźnie wyraz jutrzenka był zwykle odnoszony do 'świtu. Ukazywanie się jej na niebie witano słowami „Witaj. Weniusz Czap *•* J.222 ___________________ JUTRZENKA . Jutrznia. Gwiazda Wieczorna świeci z wieczora j do północy 26. □ J. W gwarach polskich Jutrzenka to przede wszystkim nazwa Wenus w jej rannej postaci. uważana za gwiazdę Matki Boskiej. Jutrzenka. podob. jutrzenko. Kul Miw 436. jest określana mianem c ud o w n ej Gaj Rozw 30 lub s z c z ę ś l i w e j gwiazdy 20. Glad Wiedz 131. 125. (2) 'jasność poprzedzająca ukazanie się słońca na horyzoncie. drżące i iskrzące 24. serb. pojawia się po północy. 8e. 8c. najjaśniejsza z gwiazd 8. od grudnia do maja Glad wiedz 184. Jutrznicka. = Oprócz powszechnej nazwy Jutrzenka. Dennica. Szyf Mi w 146. W języku p o l s k i m słowo jutrzenka (podob. 194. Danica. Północna Jutrzenka Glad wiedz 132. przed wejściem słońca 8. nade świtem. świeci siedem lat nad Polską. jaki wraz z nią się pojawia: Ranna Jutrzenka 8f. Gwiazda Poranna sZyf Trąd 49. o świcie Glad Wiedz 133. 196. przynosi ludziom dobrą nowinę 3. Poranna Kul Miw 436. Zora. wita ranek Szyf Miw 146. Poranica. ♦ J. Gwiazda Porankowa 23. 'rano' SI SE 1/596. Wenera (Wenus) Szyf Trąd 50. Gwiazda Poranna'. wskazywała Trzem Królom drogę do Betlejem 16. Glad Wiedz 7o. 194. Rakówkn 1984. bułg Utrenica). J. 125. Szyf Miw 145. jutrznia 'pierwsza część modlitwy brewiarzowej. 10. Kai Lim 32. 19. Zreńsza Gwiazda Kup WiM 24. p o k a z u j e się 19. Jest ś l i c zn a jak księżyc i lśniąca 8c. Porannica Kul Wiel 3/5il. Zorza Ranna. 129. 13. metaf. 16. do dnia. Gwiazda Jasności Kup Poi 76.

Moja kochanecko.: . w pieśniach weselnych . już nam wstała śliczna Maryś. NKPP Boże Narodzenie 6. Ranna Jutrzenko. Pani nasza kochająca W Okulicach zajaśniała. dobra nowina. na wschodzie jutrzenka zeszła I dobrą nowinę ludziom przyniesla. Wes Śląsk 216. Niekiedy świeci nawet nad tym samym krajem trzy lata Gaj Rozw 30. ZWAK 1886/108. zapowiada zbliżanie się wiosny Glad Wiedz 184. LL 1980/1-3/112. Szyf Trąd 53...Częstochowie. Wojsko polskie kościuszkowskie Na pomoc nam idzie. Gdi łona śjeci. siedem lat 20. war : . a. porównujo Matkę Boske. Szyf MiW 146. są szczególnie dobre Szyf Trąd 53.. 19 . ta Jutrzenka wschodzi i już świecić zaczyna. podob. koniec nocy Kul Wiel 3/511 i nadejście dnia 18. 17 . Wierzą. 22.Wilija piękna. Znika po świętach Bożego Narodzenia po doprowadzeniu trzech króli do stajenki.zima potrwa długo Glad Wiedz 183. J. Panno nad Panny. d. od Boga nam przysłana. 7 . Szyf Trąd 52. 10. zob.. świeci cały rok tam. 9 . Ty świecisz mile światu . l/)m Śląsk 430. 8 . gwiazda.p a n n ę m ł o d ą 5-7. drogi klejnocie narodu naszego. że jest to ta sama gwiazda. 8. 10 . Witaj. Etnl 1989 Bilg 121. TN Huta 1966.. e. K 5 Krak 200.Nowa jutrzenko kraju sarmackiego.Jeżeli jutrzenka świeci przed Bożym Narodzeniem .. lśniąca. RELACJE POTOCZNE I ZAPISY WIERZEŃ 14 . a. nie każdego roku Świeci Glad Wiedz 131. a jutrznia . leczy od chorób z grzechu ludzkie plemię. cieszyli się.Gdy tylko zabłyśnie jutrzenka na niebie.. Jutrzenka zabłysła na samym wschodzie. Zawitaj. 18. J. świeci przed Bożym Narodzeniem 14. jeśli natomiast jest we mgle . która świeciła Trzem Królom w drodze do Betleem. war.Już dzień zajaśniał. K 46 Ka-S 463. Maryja zrodzona. Jest także znakiem narodzenia Chrystusa Kup Pol 81.będzie stodoła ciasna. jest większa od innych gwiazd. wynika źródło. Stanisława Kostkę 9. Glad Wiedz 130.. że tak jest blisko ludzkości. PIEŚNI PASTERSKIE 11 Kiedy będziesz wyganiała. piękna nowina. w zestawieniu fraz. Przed Słońca wejściem. NKPP Adam i Ewa 4. Gdy J. Głowę już smoka jej narodzenie kruszy i daje światu zbawienie. 379]. Zawitaj. jeśli świeci jaśniej .Gdy jutrzenka przed Gody długo świeci. np. Lecz dzisiaj Ciebie Wróg się już lęka. s. gdy zniknie gdzieś W zasłonie. witaj święta.Skoro zaświta jutrzenka z rana. jutrzenka jasna . Jutrzenka jak świeci 3 dni. stawajc'eż tu! Kam Pom 293. 15 . za ciasna. śpiewam z rana do wieczora. Glad Wiedz 130. tyś grzechów naszych lekarką. Na Adama pięknie..^ 4 . Niepokalana Mario Panienko. a. w których świeci nad danym krajem. 191. K 28 Maz 349. witaj. ale Gwiazdo morza. Piat Krak 328. Gwiazdo Zaranna.Jutrzenka świeci. z rana . na niebie są podstawą do określania czasu wit Baj 127. K 22 Lecz 172. . Nad którym krajem jutrzenka świeci co rana. b. 16 . Etnl 1989 Bilg 118.to odwrotnie. gdzie czołem biją świata monarchowie. ranna jutrzenko. Jest symbolem m ł o d o ś c i i p i ę k n a Mosz Kul 2/27. będzie stodoła ciasna. rano powstająca! Śliczna jak księżyc.. zwiastuje nadchodzącą jesień Glad Wiedz 19S. b. zaśpiewaj: Witaj jutrzinecko! Lom Śląsk 361. ♦ Przepowiednie pór roku: J. Kot Rzesz 453. K 17 Lub 12. wschód J. po podwórzu chodzi. nadto: ZWAK 1882/182. Świta jutrzenka. która świeci nad ranem w grudniu. w relacjach potocznych . Glad Wiedz 130. jutrzenka jasna. gwiazdo porankowa. Jeśli jej nie widać.W języku ludowym to ona jest uważana za zbliżający się dzień. drużyno. KOLĘDY BOŻONARODZENIOWE 3 . c. świeci długo przed Godami 2.: . g. moja panieneczko. świeci 15. jutrzenko. aż zagasną zorza.. witajże i ty. Królestwa Polskiego. podob Glad wiedz 131.: . to rok będzie dobri. nie pokalana.Witaj. d o b r e g o roku: J. cztery lata Czap Mat 78. Mosz Kul 2/465..Jutrzenka to Maryja. w Turcji Glad Wiedz 130. powsz. 189. Glad Wiedz 184-185..zbiera się na lato. spojrzyj w niebo i zaśpiewaj . do Jutrzenki. Niebieska Królowa. 188. TN Nedeżów 1977. Warszawa 1990. Wit Baj 315. Glad Wiedz 129. jutrzenka wolności oznacza nowy p o c z ą t e k i n a d z i e j ę . & W pieśniach religijnych J. d. K 27 Maz 382. pomyślne Kul Miw 436. jeżeli nie . 190.dokumentacja _______________ 225 J. Jeśli jest najwyżej na niebie Glad Wiedz 195 lub południowym zachodzie Glad Wiedz 184 . będzie dobry rok. C. 358.Jutrzenką nazywają także tę gwiazdę. Witaj czysta Panienko. Glad Wiedz 130. Glad Wiedz PIEŚNI MARYJNE 185. nastąpią lata plone. 6 . a w języku znów kościelnym to do tej gwiazdy.. chleba mają dosyć boże dzieci..224 JUTRZENKA . PIEŚNI ŻOŁNIERSKIE DOKUMENTACJA PRZEPOWIEDNIE 1 . ZWAK 1884/95. Bart Lub 142.. no to najlepiej poznamy sie po Jutrzence. ZWAK 1882/182. wniebowzięta..zbliżający się dzień 17. Lata. Świr Piel 193. 12 . Pani świata. jasna w wigilię Bożego Narodzenia 1. jak słońce świecąca. Chód Śp 77. K 19 Kieł 134. f. Kai Lim 26. by nas z Bogiem pojednała. Szyf Trąd 50. war. 196.Jutrzenka jest to gwiazda. św..A jeżeli chodzi o nadejście dnia.to dobre czasy. bardzo jasno świeci.Światło jutrzenki zapowiedzią wolności.. schodzi na dół . modlitewnik Jestem z wami. K 33 Chel 156.Śliczna Panienka jako jutrzenka zrodziła syna. urodzajne Kai Lim 32. dóbr y c h u r o d z aj ó w: J. która wcześniej wschodzi. która świeciła trzem królom w drodze do Betlejem.. Chód Śp 75. Ojczyzno droga . 2 . niejedną panienkę zwabicie do siebie. 189. jutrzenka wschodzi. jutrzenko kochana. 18 . Gwiazda ta .wskazuje północ. PIEŚNI WESELNE 5 . że świeci na innym lądzie. Nie zapominaj.zbliża się dzień Glad wiedz 183. J. a nie zawdi w kazdi rok. Zwiastuje ranek Sych SGKasz 2/114. war.. b. 13 . Jak jutrzenka świeci . e. z d r o w i a : J. np. Nyr Kar1 54. Już Ci na niebie Świeci jutrzenka.dobry rok. gdzie ksiądz wcześniej odprawi jutrznię (pasterkę) 20. symbolizuje M a r y j ę 4. to będzie urodzajny rok. to znak.dokumentacja JUTRZENKA . ze ciągle jest. żywo wjarusi.. Położenia zajmowane przez J. 193-194.Na wschodzie.Ranna jutrzenka świecąca.to ludzie są zdrowi i silni. Nie tyle-li jutrzeneczko. K 23 Kai 251 [z tekstu Godzinek o niepokalanym poczęciu Najświętszej Maryi Panny. war : A jak . Jak jutrzenka do nas przyszła . najjaśniejsza Jutrzenko. tam będzie dobry rok. co ożywia ziemię.

najjaśniejsza panienko)). 25. S n a r s k a Małgorzata. Znak sakralny. Gwiazda na odwieczerz Glad wiedz 72. Glad Wiedz 72. Poza nazwami: Gwiazda Wieczorna Szyf MiW 146. Ta co teraz chodzi rano. porusza się i znika z nieba stając się -►Jutrzenką. Kup WiM 23. 124-138. Relacje potoczne i zapisy wierzeń. 5. Bydlęca Gwiazda Kup WiM 23. a przez siedem nad Węgrami. funkcje. Boskiej i to stanowiło właściwie jedyny motyw tak wczesnego odprawiania rorat. 24 . W mitologii s ł o w i a ń s k i e j Gwiazda Wieczorna to siostra lub narzeczona księżyca SKSl Lec 133. bywa nazywana także Węgierską Gwiazdeczką (bo jeśli nie świeci w Polsce. Po dziennej wędrówce Brzask (-łJutrzenka) staje się Zmierzchem. 52. GWIAZDA WIECZORNA Wenus wieczorna Wstęp. Glad Wiedz 133. Przepowiednie. Gwiazda Wołu Glad wiedz 71. jest w i ę k s z a od innych gwiazd Glad Wiedz 76.wieczór.Żydowska Gwiazda Glad Wiedz 76. Zwierzynka Glad Wiedz 71. Kalendarz berdyczowski gospodarski 1864. Towarzyszka Księżyca Glad wiedz 73 G. 23 . Szyf Trąd 50. bywa traktowana jako symbol Lucyfera Herd Lek 49. Wiełką Gwiazdą (jest większa od innych gwiazd) Glad Wiedz 76. 9/17-20. albo tylko jedną. Wenera 2. które łączą się z jej f u n k ej ą . Glad Wiedz 125 pow. Obok nazwy podstawowej. 26 . której teraz nie widać. po zachodzie słońca: Gwiazda Zachodowa Glad Wiedz 76 lub Zachodnia Kup WiM 23 (także nie notowana w gwarach. Gwiazda Zającowa (Zająca). podob. Glad Wiedz 73. Zornica Glad wiedz 75. s . Zwierza Gwiazda Szyf Mi w 146. Stanisława Niebrzegowska U m i e j s c o w i e n i e w sposób stały obok księżyca zostało utrwalone w nazwach: Gwiazda Księżyca. 152-155. Wieczornica. Mosz Kul 2/465. Plut Dzierż 5i. To tak one co trzy lata zmieniają się: albo obie razem widać. 22 . w którym pierwej ksiądz mszę odprawi pasterską. Zwierzowa. Wort Hoff 7/183-214. ® G. co pozostaje w niewątpliwym związku z uznawaniem obchodzącej nas gwiazdy przez kościół za symbol Najświętszej Marji Panny (w litanji i w pieśniach). świeceniem wcześniej niż inne gwiazdy . W polskiej kulturze ludowej Gwiazda Wieczorna jest opiekunką bydła i dzikich zwierząt. Szyf MiW 145-147. 52. znany zwykle pod nazwiskiem Jutrzenki. a nawet Jutrzenka. 176-179. że jutrzenka jest okiem M. praca magisterska napisana w ZJP UMCS. Zwierzyna. Oprócz Słońca i Księżyca najwięcej jest widzialny. Or L 1938/161. podob Kup WiM 23. ZORZA. występuje w kolekcji z . Kul MiW 436. siostrą Nocy.przyświecania z w i e r zę tom (zwłaszcza dzikim) budzącym się wieczorem do wodopoju i żerowania: Gwiazdeczka Zwierzęca 1. Miesiączkowa. a niknie po świętach Bożego Narodzenia.W.Gwiazda Pirszo Glad wiedz 76. Wieczorniczka. Kul MiW 436. Mif Tok 1/116. Szyf Trąd 49-51. GWIAZDA WIECZORNA. 11. to świeci Węgrom). co sobą koronę Matki Boskiej zdobią. będzie ranna. Jest też kojarzona z wyznaczaniem początku szabatu . Zorniczka (Zornicka). Szyf Trąd 49. 465-466. Mosz Kul 2/27-28. Glad Wiedz 71. 21 . Kolekcje. nazwę Wielka Gwiazda. Konotacja semantyczna nazw gwiazd w polszczyźnie ludowej. [w:] J O S .Gdzieniegdzie w Polsce pozdrawiano ją rankiem słowami: «Witaj. W sposób stały występuje w kolekcji z księżycem: razem z nim wschodzi. może zimą. Glad Wiedz 68-71. Obiekt. Gwiazda Wieczorna -Zmierzchem. Wierzono. W kulturze c h r z e ś c i j a ń s k i e j Gwiazda Wieczorna jako zapowiadająca nadejście nocy. Gwiazda Wieczorkowa 8. podob.Jutrzenka wieczorna świeci do północy. pojawianiem się we wrześniu Wrzesinka Kup WiM 23. Gwiazdy w ludowym językowym obrazie świata. czyli po doprowadzeniu Trzech Króli do stajenki. K 48 Ta-Rz 258. Szyf Trąd 50. por. Wieczorowa Gwiazda Kup WiM 23. nigdy nie zachodzi. Dokumentacja: Pieśni miłosne.Są także szczęśliwe gwiazdy.Do wyłącznie polskiej tradycji adwentowej należy odprawianie Mszy wotywnych «przy świetle jutrzenki)). którym wskazuje drogę i wyznacza czas żerowania. odzianej w czarną szatę Jak ind 26. podob. Wygląd. a ranna wschodzi przed wschodem słońca. świecenie. Zowią ją chłopi Jutrzenką. . 20 . s. -►Jutrzenka. używane są nazwy. co urodzajność pól i darzenie się dobytku zwiastują ludziom. . razem z nim wschodzi. iskrzącem i drżącem. to na jesień.W. Lur Slow 79-80. w odniesieniu do Wenus wieczornej używane są nazwy takie. Służebnica Księżyca 10. W wielu mitologiach ś w i a t a Gwiazda Wieczorna jest postrzegana jako zabijająca i spychająca w podziemną odchłań słońce. Lublin 1985. -►GWIAZDY. Zwiernica. = BIBLIOGRAFIA: Chev Dic 1/142-143. Opozycje. Jako staruszka opłakuje je i przebacza całodzienne przygody Kop SSym 133. motywowanej c z a s e m świecenia G. jak dla Wenus porannej: Zorza. co zawdziusieńko w jednem miejscu stoji. 9. Kup Astr 1959/6-7/294-297. K 7 Krak 32.Ta [Jutrzenka] co teraz jest ranną. Czas. Bart Lub 15. Kup WiM 24. A wieczorna. 80. 9. Herd Lek 60. jasnem.gwiazda pólnockowa. *+ Tworzy opozycje z J u t r z e n k ą ze względu na czas świecenia: wieczór : rano 3. Planeta ten odznacza się światłem bialem. 195. Zwierzonka 2. + G.Wiele jest gwiazd inszych znowu. Kop SSym 133-134. Bibliografia.226 _______________ GWIAZDA WIECZORNA . a druga nie.W niniejszym roku [1864] Planeta Wenus największy ma wptyw wywierać na ziemię.eksplikacja 227 GWIAZDA WIECZORNA eksplikacja pokazuje się około ostatniego listopada. Nazwy. GWIAZDA BETLEJEMSKA. Zwiernicka Glad wiedz 71. De Vries Dic 441. .W. gwiazda wieczorkowa co ją przy zachodzie widać .> k s i ę ż y c e m : znajduje się przed miesiącem / przy miesiącu. W mitologii i n d y j s k i e j Jutrzenka jest Brzaskiem. Zwierzącka Gwiazda. Jutrzenka Wieczorna. Krosno. to na wiosnę będzie wieczorną. Wilcza Gwiazda 7. Ma ona świecić przez siedem lat nad Polską. a między tymi najważniejsze: gwiazda porankowa Jutrzenką zwana. 77. Kop SMit 445. jutrzenko. 134.. Glad Wiedz 191. Kup WiM 23. Wierną. Czynności: ruch. Zwierska Gwiazda Szyf MiW 146. idzie po niebie i zachodzi Glad wiedz 73. to za trzy lata tam będzie wieczorem. Kup Pol 71-76. Zorniczka Wieczorna Kup wiM 23.. Szyf MiW 146.W. 134. N i e b r z e g o w s k a Stanisława. 73. a zabłyska pierwej nad tym z tych dwóch krajów. Zwierzęca Gwiazda 4-5. lecz poświadczona w słownikach Mrocznica Lin SJP 3/m). Eksplikacja.

Sporadycznie notowano nazwy: Słonecznica Kup Pol 70. czes. zwierzęca gwiazda. 195. cho d zi. 10 . nazywają też tu i owdzie ((służebnicą miesiąca)) albo wprost (podobnie jak lud małoruski) ((gwiazdą miesiąca)) czy ((księżyca)). zwierzęta i ptaki nigdzie nie trafią Sych SGKasz 1/388. świeci jasno jak księżyc. RELACJE POTOCZNE I ZAPISY WIERZEŃ 2 . w s t a j e 4. W wierzeniach e u r o p e j s k i c h i az j a t y c k i c h była traktowana jako wierzchołek nieruchomego słupa lub gwoździa. podob. a nawet cały wszechświat Kop SSym 108.(na Podhalu) Polarka (por. na powiązanie tej gwiazdy z -yMalym Wozem . zvffetnice). czes. Szyf WiM 151. najwyższy szczyt góry świata Herd Lek 49. Gwiazda Fcihlockowa 4. G. zorza polarna 5. to zwierze się podnoszą i wychodzą))..W. bowiem. jako osi ś w i a t a . tzn.W. w skróceniu .W. że wilkowi tylko z wieczora świeci. przed światłem (księżyca) 5. na niebie w Wigilię Bożego Narodzenia jest sygnałem do rozpoczęcia wieczerzy wigilijnej powsz. Według wierzeń s ł o w i a ń s k i c h (np. 194. z wieczora.Zwierzęca gwiazda. chłopi odkrywali głowy. z wieczora 6-7. Kup Pol 69. 77.9. idzie przy miesiączku I przed miesiącem Glad Wiedz 73. W astronomii ludowej poświęcona Matce Boskiej 3. bez G. Szyf Trąd 50. z czego wtórnie popularna gwiazda Kup Pol 69. gdy gin ie.Mówi się zatem o Wenus wieczornej. © G. G. 10. 186. Gwiazda na północy Glad Wiedz 62. 11. Polarowa Gwiazda Kup WiM 22. Ś w i e c e n i e . Gdy G. Bywa nazywana pępkiem nieba. Glad Wiedz 71-76. w nocy 6. Gdy G. Mosz Kul 2/28. Swiecidło. 6-7. Mosz Kul 2/28. pierwsza ukazuje się pod wieczór na niebie itp. G. BIBLIOGRAFIA: De Vries Dic 441.W.W. żegnali się. drzwi do nieba lub dziurę niebieską Chev Dic 2/287. Gwiazda Biegunowa Kup Pol 70. natomiast na jej funkcję przewodniczki Gwiazda Morza Kai Lim 18. k i e r u j e / t o r u je d r o g ę księżycowi 5. Kup Astr 1959/6-7/294-295. Pochodzenie. 6 . Czynności i pozycja na niebie. 11 . jak powiada lud.gwoździem nieba. Kup WiM 2:3.gwiazda północkowa co zawdziusieńko w jednem miejscu stoji. 5 . Kup WiM 23-24.Zwierzonka świeci z wieczora. m. ^ G. Gwiazda Morska Kai Lim 26. 3 . Szyf Trąd 49-51. Kul MiW 436. 80. 9 . Herd Lek 49. ->Wielki Wóz. to ważna dla ludzi. zwierzonka. Polarska Gwiazda. na którym opiera się niebo. poldrka Kup Pol 69). 124-138. świeci chłopakowi 1. staje się -i Jutrzenką Glad Wiedz 125. odmawiali pacierze. ->gwiazda. Moment ukazania się G. Gwiazda Kuchnia Glad Wiedz 63. 7 . a nawet wypowiadali specjalne formuły powitalne M osz Kul 2/465. in.Wiele jest gwiazd inszych znowu. Świeci przy zachodzie 6. 8 . DOKUMENTACJA PIEŚNI MIŁOSNE 1 . rosyjskich) Gwiazda Północna to jedna z gwiazd wozu . gwiazda wieczorkowa co ją przy zachodzie widać i . pokazuje się w sierpniu i znika W kwietniu Glad Wiedz 191. określa się CZaS W nocy Glad Wiedz 68. z n i ż a s i ę (po północy) Glad Wiedz 190. co sobą koronę Matki Boskiej zdobią. sporad. 297-300. Kup WiM 22. wtedy bydło kładzie się Kup wiM 23. Lora Śląsk 296. a między tymi najważniejsze: gwiazda porankowa jutrzenką zwana.Jutrzenka wieczorna świeci do północy. Gwiazda Północy. Lapończycy nazywali ją gwoździem północy. jest identyfikowana jako jedna z gwiazd —> Małego Wozu. wokół której obraca się sklepienie niebieskie Herd Lek 120. zmienia sie co trzy lata. Gwiazda Północna jest największą i najjaśniejszą z gwiazd -^Małego Wozu. polargwiazda Kup Pol 22 i 23. Eksplikacja: Nazwy. u k a z u j e s i ę 6.W.wokół niej „chodzą na uwięzi" inne gwiazdy przedstawiające woła. która najjaśniej świeci . pod wieczór..eksplikacja ■ Ruch.W. -+GWIAZDY. 76-82.W. KSIIJŻYC. G.mówią. Północ Kup Pol 69 i Gwiazda Polarna Glad Wiedz 67. zdobi jej koronę 4. pojawia się na niebie. a odpowiednio do niej wyznacza się też pępek ziemi Mosz Kul 1/20. sporad. i słów.P. Glad Wiedz 72.Wieczorną Wenus łączą jakieś ściślejsze stosunki z księżycem. Kup WiM 23.dokumentacja 229 GWIAZDA PÓŁNOCNA . Według G. Bibliografia. ś w i e c i powsz. Kul MiW 437.nazwy Dyszlowa Gwiazda i Mały Wóz Glad Wiedz 63. ZORZA Stanisława Niebrzegowska GWIAZDA PÓŁNOCNA Gwiazda Polarna Wstęp. że «idzie przed światłem (to znaczy przed księżycem) i drogę mu kieruje)). do północy albo widać ją przy zachodzie.W. Dokumentacja: Relacje potoczne i zapisy wierzeń. Przewodnicz/ca. 00 Jako pierwsza pokazuje się w i e c z o r e m (por. Samojedzi .Wilcza gwiazda . wieczorem Glad Wiedz 72-73. to będzie dobrze się darzilo. to będzie dobrze się darziło 2. Kup Pol 71. Glad Wiedz 133. Kop SMit 348. Glad Wiedz 65. świeci ona «dla (dzikich) zwierząt)): «jak ta gwiazda wstaje. Ta moja kochanecka z innemi wykręca. jak księżyc Glad Wiedz 134. a do dnia jutrznia. Glad Wiedz 72. Szyf Trąd 57. a ranna wschodzi przed wschodem słońca. że świeci wieczór. konia lub łosia Mosz Kul 1/38. nazwy) powsz. 4 . ii. G.W. to zwierzęta się podnoszą i wychodzą.W. po zachodzie słońca Kup WiM 23. Kup WiM 23. Na traktowanie G.przykład lud polski mówi o niej. Szyf MiW 146. Glad Wiedz 73. bo jak ta gwiazda wstaje. dzikim zwierzętom 9. G.228______________ GWIAZDA WIECZORNA . np. ->Mały Wóz. Kup Pol 70. 176-179. Glad Wiedz 191. zwierzętom w nocy Sych SGKasz 1/388. tak na.To ta Wenera. podob. Czukczowie -gwóźdź-gwiazdą Mosz Kul 1/18. Wygląd. bramę niebios. zwierzonka itp. Pozornica (dać pozór 'uważać na coś') Glad Wiedz 63. przepowiada zbliżanie się zimy Glad Wiedz 129.P. Szyf Trąd 50. JUTRZENKA. zdobi koronę Matki Boskiej 8. Glad Wiedz 73. wskazują nazwy Osiowa Gwiazda Glad wiedz 63. W wielu m i t o l o g i a c h ś w i a t a Gwiazda Północna była uważana za oś kosmicznego kola. F u n k c j e . Kup Pol 71-72. Glad Wiedz 133. 8. Ogień. Szyf MiW 146. to tak jasno świeci jak księżyc. K 7 Krak 32. Żydzi ropoczynają szabat Glad Wiedz 76. pro wad zi ptaki do ciepłych krajów Sych SGKasz 1/388.Oświecitać mi gwiozdecka zwierzęca. do północy 6.W. wilkowi 7. 52. ♦ Jest otaczana c z c i ą : Na widok G. nigdy nie zachodzi.Zwierzynco gwiazda idzie przed światłem (księżyca) i drogę mu kieruje. Stoi zawsze w jednym miejscu i wyznacza kierunek północny. • Znak s a k r a l n y .W prawie całej rdzennej Polsce i w pewnej części Czechosłowacji zwie się [Wenus] ((gwiazdą zwierzęcą)) (pol. = Na terenie Polski powszechne są nazwy dwuczłonowe związane z wyznaczaniem przez tę gwiazdę k i e r u n k u północnego: Gwiazda Północna Glad Wiedz 62.. Glad Wiedz 72.W.

5 . ■ Ś w i e c e n i e . zaczęła świecić gdy Jezus narodził się 2. najświętsza 4h. Wygląd. DOKUMENTACJA GWIAZDA BETLEJEMSKA Kapella w gwiazdozbiorze Woźnicy lub Wenus Wstęp. A jakby coś dla niej uszkodzone było. w s k a z u j e d r o g ę do Betlejem Trzem Królom 4a-c. W sensie metafizycznym rozświeca ciemności 7. Jest j a s n a . Kop SMit 348. Or L 1934/120. z Panną asystują .Stała się nam nowina . MAŁY WÓZ. Przemowy weselne. nigdy nie zachodzi. WIELKI WÓZ. 12. K 7 Krak 32. Kai Lim 16. gdy Trzej Królowie przychodzą do Heroda 20. Bibliografia. G.230 ______________ GWIAZDA BETLEJEMSKA eksplikacja GWIAZDA DETLEJEMSKA dokumentacja ______________________ 231 wśród gwiazd Wisła 1900/468. TN Krasiczyn 1985 (częściej gwiazda 1-18. Miód Pas 60.B. G. W kulturze c h r z e ś c i j a ń s k i e j Gwiazda Betlejemska uznawanajest za znak narodzenia Chrystusa i symbol zbawienia Duf SNT 286. Dokumentacja: Pastorałki i kolędy bożonarodzeniowe i noworoczne. Lokalizacja. 3 . Glad Wiedz 65. Gwiazda Chrystusowa 19. O Jest to gwiazda w e s o ł a 4h. = OprÓCZ nazwy Gwiazda Betlejemska Kai Lim 29. Tom Drz 72-73.B. X G. cały świat 2 czyli zwiastuje nadejście Mesjasza. jest b i a ł a 12. wokół niej kręci się cały świat Glad Wiedz 65. s t o i w jednym miejscu 2. Właściwości. Czynności: świecenie. nadzwyczajna 4i. Glad Wiedz 64. Gwiazda zbawienia 9. Pasterzem Wojciechem.B. 9. Ruch. TN Klocówka 1979.B. wskazywanie drogi. Relacje potoczne i zapisy wierzeń. gwiazda wieczorkowa. 84.B. l ś n i i m r u g a do ludzi 8. wiążące ją z Jezusem: Gwiazda Jezusa (Jezusowa) Kai Lim 30. 20.: . Kul MiW 437. 17. to ona stoji na miejscu. nad szopą/koło szopy 3c^i. śliczna 3c. gdy Jezus się narodził 19. Ukazuje się ponownie. -vświatło. której jeden koniec miał być wsparty w miejscu. Szyf Trąd 57. idzie 4g. 6. j a s n a 2. war. gaśnie. która zawsze stoi na jednym miejscu wysoko nad nami. 17. Kolekcje.B. 8-9. . Króli i zatrzymała się nad stajenką. d u ż a . co zostało utrwalone w jej nazwach Szyf Trąd 57. 6. gdy dochodzą do Betlejem G. podob. wokół której jak wokół osi obraca się sklepienie niebieskie w astronomii ludowej poświęcona została od dawna Matce Boskiej. w kolędzie: Anioł z północy światło z nieba toczy.Jasna gwiazda nad Nią była. obracającą się stale równomiernie od wschodu ku zachodowi wokół kryształowej.Maryja porodziła Syna. bieży 10. Józef z Panną asystują przy boku.. 6 . Kup Astr 1959/6-7/290. 4 i 5.B. DOKUMENTACJA RELACJE POTOCZNE I ZAPISY WIERZEŃ 1 . TN Rakówka 1984. świeciła najmocniej z gwiazd TN Krasiczyn 1985. a między tymi najważniejsze: gwiazda porankowa jutrzenką zwana. 3 . Baranem i Kurcczką traktowana jest jako część s c e n y b o ż o n a r o d z e n i o wej Kai Lim 30. to wg wierzeń przemieniony o j c i e c . b ł y s z c z y 9. gdzie świeci Gwiazda Polarna. 17.gwiazda północkowa co zawdziusieńko w jednem miejscu stop. podob. Ta północna gwiazda to nazywa sie oś całej kuli ziemskiej.Swiacidło. go re Jezusowi 1. G. Maryja rodzi Jezusa. w obłoku 1. 6. Według G.. 2 .Północna gwiazda. ze słońcem. 4 . a. w i e l g a Kup Pol 70. 4e-i. 12. chyli się ku ziemi i wytycza drogę aniołom. co sobą koronę Matki Boskiej zdobią. wiecznego wesela 7. ■ A G. Glad Wiedz 60-67. jaśniejsza od innych gwiazd 19. 19 oraz Świętej Rodzinie w czasie ucieczki do Egiptu Bart Lub 188. 4a. Jako że była większa i jaśniejsza od innych gwiazd utożsamiano ją z ->kometą. Wiedzą.lelija! Kot Rzesz 147. Kul MiW 437. Eksplikacja: Nazwy. uważana jest za znak z b a w i e n i a . zwiastuje cud cudów czyli narodziny M e sj as z a 9. 3a-b. miga światłem 16. Kup WiM 22-23. największa. płynie 12. ruch. Uzasadniano to tym. 20) funkcjonują inne. Ogień. * Aniołowie wytoczyli ją na niebo. piękna 15. K 35 Przem 25. który podtrzymuje sklepienie niebieskie 1. Królestwa Chrystusowego.Gwiazdę polarną nazywają zorza polarna. •I* G. że Bogarodzica jest dla dusz ludzkich drogowskazem do nieba i przewodniczką. 8-10. znajduje się nad Maryją / przy Maryi 2. to by przepadła cala kulia ziemska i ziemia. to ten slup jest gdzie gziozda północna. Ze cały świat rozświecila. ZORZA PÓŁNOCNA Stanisława Niebrzegowska ® G. że jest to gwiazda. wyznacza się kierunek północny. Szyf WiM 152. podobnie jak gwiazda biegunowa jest przewodniczką dla żeglarzy. nigdy n i e za eh o dz i 4. a więc niewidzialnej osi. stanowi wierzchołek słupa (gwoździa). Symbolika. Or L 1934/119.(Jasna/śliczna) gwiazda świeci na niebie/nad Betlejem/ nad szopą/koło szopy (gospodarza).B. Widowiska herodowe. rusza po niebie 10. Kup Pol 69-71. którzy zstępują z nieba na ziemię 15. miesiącem i planetami witają Jezusa 14. Herd Lek 49. Kai Lim 26. ->gwiazda. 18. PASTORAŁKI I KOLĘDY BOŻONARODZENIOWE I NOWOROCZNE 1 . -łWielki Wóz. Or L 1938/161. Czap Mat 57. 13. Taka gwiazda jasna była.. co ją przy zachodzie widać i . Józef stary z Panienecką przy boku.P.3a-c. wraz z Gwiazdami Trzech Króli. nie zmieniając nigdy położenia. Bywa utożsamiana z -łJutrzenką Kai Lim 29. na wschodzie 5. Jest osią całej kuli ziemskiej 2 i przewodniczką żeglarzy 3. Jest n i e r u c h o m a . A G.Niebo to na slupsie się trzimo. w której było Dziecię. Gwiazda ta prowadziła Trzech . staje nad Betlejem 4g.Wiele jest gwiazd inszych znowu. 21 i pasterzom u. K 5 Krak 199. Gwiazda Kuchnia Glad Wiedz 63. Gwiazda Mesjasza Red Jelna 1985. + GB.Gwiazda Polarna. tak wszystko to przepadło.. gdy królowie ruszają w dalszą drogę 20. gziozda polarna to śródifata..P. BIBLIOGRAFIA: Chev Dic 2/287-288. -►GWIAZDY. którego dziećmi są gwiazdy mniejsze gwiazdy WiBla 1900/468. Porodziła i umyła . Szyf Trąd 57. G. 2 . nad Betlejem 3b. Kot Zn 372..Sklepienie to [niebieskie] wyobrażano sobie jako banię kulistą. Stajenką Betlejemską. Pochodzenie.P. Cechy te znalazły odbicie w cytowanych nazwach . Porodziła Panna Syna u siebie . Zaświeciła jasna gwiazda na niebie.Gore gwiazda Jezusowi w obłoku.

11 . war. war. nad jego szopą . Królowie jadą przez pole. 21 . Tam dzieś zmylili drogę. 12 . TN Banachy 1984.: Bart Lub 176. Mosz Kul 2/17-21. K 26 Maz 71. K 35 Przem 22. mój Janeczku. Najświętsa Panienka Syna porodziła.. podob. idzie za wodzem gromadna jazda: Bieży. Kot Rzesz 518.Gdzie jest nowonarodzony król żydowski? Ujrzeliśmy jego gwiazdę na wschodzie.. A gdy łogrodowy Ło północy wyszed.Gwiazda zaświtała nowa na wschodzie.Patrzcie. 8 . oświecała im jasna gwiazdeczka . iiSlicna gwiazdo. a za królami tłum ludu.: Miód Pas 74. gwiazda nowego jimienia. TN Róża 1979. 6 — Bóg sie rodzi. Trzej Królowie od wschodu. C. [w:] Z kolędą przez wieki. Nad jego szopo Jasna gżozda szweczy. 7 . 4 . RELACJE POTOCZNE I ZAPISY WIERZEŃ 19 .: TN Zielone z Przejmą 1979. i. pod red.Ja ida jak niegdyś Trzech Królowie przyjechali ze schodu słońca. ZWAK 1880/104. Wstaje chłopek w nocy o samej północy. to gwiazda twego zbawienia. war. byśmy tam śli. war K 5 Krak 236. TN Łukowa 1984. gdzie się Pan Jezus narodził. h. Az nad Betlejem stanęła.i poszli pokłonić się dzieciątku Jezus.. 5 .Jakaż to gwiazda błyszczy na wschodzie. Bart Lub 139. gdzie jechać. PRZEMOWY WESELNE 18 .Gwiazdka na wschodzie tam jasno lśni ji mruga na nas. to Heroda sie pytali. JUTRZENKA. ofiarami. -►GWIAZDY. Gwiazdę widzą w świetnem kole. Miód Pas 109. K 5 Krak 250. TN Rachanie 1978. Że była jaśniejszą od innych znacznie.: TN Zaboreczne 1979. no to wtenczas miała gwiazda zgasnąć i nie wiedzieli.. 9 . b. TN Rakówka 1984. 10 . bo oni nie znali drogi do Betlejem i gwiazda ich ta prowadziła właśnie. wytoczyli ją aniołowie na niebo. ZWAK 1885/16. jasna . Kot Rzesz 518. do szopy. patrzcie do góry. Kot Rzesz 382. W ostatnim dniu kwietnia rolnicy wyglądają Gwiazdy Kłosu Pszenicznego.Gwiazda Chrystusowa poczęła świecić od dnia Zwiastowania. war.. słońce.na niebie. 16 . wstawaj zapadły w cieniach narodzie. a późnij jak wyjechali dalij. miesiąc i gońce. jaka piękna gwiazda do ziemi sie chyli i aniołów chóry wstępujo na ziemie. bieży. K 27 Maz 118... przeto dostrzegli ją pastuszkowie i św. Najświętsza wesoła gwiazda prowadzi. Kot Rzesz 273.. Bóg sic rodzi w Betlejem. d. O jasną gwiazdę nad Betlejem pytali. 15 . ludzie nie szanowali jednak . każdy swego narodu. gdzie jako zorza Dziecina Boża na świat cały rzuca blask. Wyszed ten gospodarz .[Gwiazda Betlejemska] nie była zawsze widoczna.: TN Zielone z Przejmą 1979.[Trzech Króli do Betlejem] ta gwiazda prowadziła. Bart Lub 173. 20 . Nie masz ci nie masz nad tą gwiazdeczkę. Kolędy w Polsce i w krajach słowiańskich. jako poczęta..I^ójdźmyz prosto. ale późnij znowu dzieś sie ukazała. Jana Okonia. A jeszcze-ć tam nigdy gwiazda nie świeciła. Jasna gwiazda zaświeciła. j)ewnie dla uczczenia Pana swego Ściga. Trzej Królowie z krajów świata jechali. gwiazda wschodzi. który niesie rolnikom nadzieję urodzaju. Świeci ona. Biegno królowie za jej promieniem. planety. świeci jak lilija. Hej nam hej! Witają go [małego Jezusa] . Nad Betlejem jasna gwiazda świeciła. nie widział tej gwiazdy. WIDOWISKA HERODOWE 17 . ale ludziom nie była widoczna. podob. Kur Opól 52. witają małego Jezusa.. K 5 Krak 243. war. Stanisława Koziary. a. księżyc. Tarnów 1996.Głos wdzięczny z nieba wychodzi.232 ____________ GWIAZDA BETLEJEMSKA dokumentacja GWIAZDA KŁOSU PSZENICZNEGO cksplikacja 233 b. TN Krasiczyn 1985. war. gdzie nam gwiazda drogę ściele w te tropy. Tak i ja ida za takom że gwiazdom i tyż mie przyprowadziła az tu w to miejsce. jasność wielka ogarnęła Betlejem. co świeci tej nocy. Teraz ślicna gwiazda jaśnie oświeciła . bo jim ta gwiazda świeci zbawieniem. Stef WarmPś 1/209.Za gwiazdą śpieszyli.. Lud 1895/170.: . prowadząc im świeciła. Czap Mat 100. monarchowie. ZORZA. ZWAK 1884/65. Zaraz do Betleem Czym prędzy bieżeli.. Gdy gwiazdę ujrzeli. Tadeusza Budrewicza. Nicraz-cm wychodził na dwór o północy. ŚWIATŁO.. I do Betleem kieruje. K 11 Poz 39. Świeci ona świeci jak biała lelija.: TN Trzeciaków 1980. No zmylili wtenczas. . no to znowu sie miała ukazać. a w tropy za nią królowie biegną do ciemnej szopy. Gdy Zbawiciel na świat przyszedł. Miód Pas 70. KOMETA. K 35 Przem 24. Gwiazda śliczna nadzwyczajna przyprowadziła Trzech Królów od wschodu kraju.. Trzej Królowie . bieży. e.Jescem ani razu tułaj nie świeciła. TN Podklasztor 1979. śpiewając głosem cudnym. Jasna gwiazda nad Betlejem . dziwują sic starzy. przybyliśmy oddać mu pokłon. gdzie Panna Z Synem była. dziwują się dzieci. tam Najświętsza Panna Syna opowija. war. g. TN Aleksandrów 1978. marząc o tak dorodnej pszenicy. Bart Lub 343. Witają go narodowic ze wschodu słońca królowie. Bart Lub 180. od wschodu przybyli . Krak 250. 29-32. Poszli byli Trzech Fi'rólowie .. jak do Jezusa dojechali. K 49 Sa-Kr 179. tu z darami. gdzieś nad szopką stanyla rozjaśnienie serdeczne i wesele wieczne..po świecie. Trzej Królowie. Hej nam hej! J\tóra im drogę wskazuje. jaką ona im przypomina. a jesce 'm nie widział takij ślicnyj gwiazdy. Gwiazda sie pojawiła. co królów prowadziła. Kop SMit 348. Którego niewdzięczność sroha Heroda szuka. Gwiazda go wita i słońce.: Miód Pas 63. Or L 1934/120.. Przenajświętsza Panna Syna porodziła.. I{tóra szła. Trzej Królowie od wschodu. a gwiazda ich prowadziła aż na to miejsce. K r e i n er Jerzy. braciszkowie mili. że kiedyś źdźbła pszenicy miały ziarna od ziemi do końca kłosu. TN Gorajec 1978. Wysed chałupnieck na dwór . tylko wtedy Trzej Królowie ujrzeli take gwiazdę. TN Łazory 1984. K 49 Sa-Kr 182. gwiazdkę k' nam nową wywodzi. Wyszed chłopek na dwór prawie o . K 22 Łęcz 18. TN Jacnia 1979.. war. f. K 12 Poz 310.. skądeś sie tu wzięła? Jesceś nad tą sopą Razu nie świeciła)) . Mędrcy króla pożegnali.: Miód Pas 64. s. d.Rusza po niebie świecąca gwiazda. A nad jego sopą Słicna gwiazda świeci.Biała gwiazda plynyla. BIBLIOGRAFIA: Chev Dic 2/289. 13 . K 22 Lecz 21. war. Najświętsza Panienka Jezusa powija..Gwiazda prowadzi ludzi do szopy..[Kuba] widzi gwiazdę. 14 .Gwiazda prowadzi Trzech Króli (od wschodu) (do Betlejem / do Jezusa). Ze Wschodu królowie serdecznie radzi. świeci. b. co mnie prowadzi prosto w szojyeczkę. gdy Panna Maryja Dzicciątcjko zrodziła. Kole onej szopy śliczna gwiazda świeci. która rozświeca ciemności i odkrywa nasze złości. która świeciła Na uczczenie Tego Boga. Gwiazda Betlejemska w oczach astronoma. Legenda mówi. Panna Maryja Syna porodziła.. Kiej Maryja swego Syna powiła.: Bart Lub 304.Patrzcie jak tam gwiazda światłem swoim miga..Ciesz sie narodzie. Za gwiazdą się udali. że stanęła. C. Konop Krak 97. Stanisława Niebrzegowska GWIAZDA KŁOSU PSZENICZNEGO Spica Według wierzeń zapowiada ona nadejście maja. . bo jim zwiastuje cud cudów. war.Gwiazda. mędrcy wolajo: . . bieży. a. K 5 Krak 251.

SPADAJĄCA GWIAZDA

dokumentacja ______________________ 235

234
GWIAZDA SPADAJĄCA - eksplikacja

zboża, pszenica marnowała się, a oni narzekali na urodzaj. Wówczas Bóg rozgniewał się i zesłał suszę, grad i nawałnice, które niszczyły zboże. Matka Boska zlitowała się nad ludźmi i prosiła Boga, by odwrócił klęskę. Bóg usłuchał prośby Maryi i pozostawił taki kłos, jaki Ona dłonią objęła. Na kłosie pozostało światło tego spojrzenia, którem Bóg ludziom przebaczył - i jaśnieje po dziś dzień wśród nieba gwiazdeczka « Gwiazda Kłosa* Zorza 1901/19465-466, war.: Lud 1895/173. Stanisława Niebrzegowska

Gorące lato nastąpi, jeśli gwiazdy spadają w lutym K 42 Maz 391. ^ W powszechnym przekonaniu, gdy gwiazda spada, leci, jest to znak, że u m a r ł Człowiek 1, 6-7, 13-15, podob. Kup WiM 20. W s e n n i k u S.G. oznaczają coś niedobrego Etnl 1994 Nieb 151, ś m i e r ć K 42 Maz 233, K 57 RuśC 607, Etn! 1994 Nieb 151, Śmierć dziecka K 7 Krak 178.

Spadła gwiazda 'meteoryt'
Obok nazwy spad/a gwiazr/Jca s używa si<; wyrażeń niodopały gwiazd 7 lub kamienic, które spadły z nieba 2, -ł-kamień. Na niektórych obszarach Polski za knoty S.G. uważane są wodorosty ZWAK 1882/218 Tarnopol. S.G. wyglądają jak mniejsze lub większe bryłki 8, jak galareta 9. W miejscu, gdzie spadła gwiazda, powstaje tłusta, galaretowata masa K 46 Ka-s 462, podobna do łojowej świeczki K 7 Krak 31. Są też podobne do kamyków: wodniste i przypominające żółto zabarwioną polewkę lub wnętrze kurzego jajka Mosz Kul 2/40. Włosy posmarowane masą powstałą ze S.G. wyrastają bardzo długie 9. S.G. znaleziona w dniu Matki Boskiej Zielnej na Kalwarii stanowi cenny skarb dla tego, kto ją znajdzie 11.

GWIAZDA SPADAJĄCA
meteor Eksplikacja: Nazwy. Spadanie jako czyszczenie się gwiazd. Postać. Czas spadania. Zalecenia. Zakazy. Przepowiednie. Symbolika, sennik. Spadla gwiazda. Dokumentacja: Relacje potoczne i zapisy wierzeń. Pisana poezja chłopska. Bibliografia.
s

Gwiazdy spadające 5, 7, 9 ze względu na ich nasilenie w okresie sierpnia, w dniu św. Wawrzyńca (10.VIII) nazywane są też łzami św. Wawrzyńca K 15 Poz 224.

DOKUMENTACJA
B Spadanie gwiazd jest wynikiem c z y s z c z e n i a się gwiazd 3,4,8-9, odchodzenia gwiazd na odpowiednie miejsce, bo już odsłużyły swoje Sych SGKasz 1/388; -vgwiazdy. G.S. według wierzeń są rezultatem pęknięcia sklepienia niebieskiego, gdy na niebie powstają „ogniste rysy" Mosz Kul 2/17, jak w momencie -^błyskawicy. W wierszu współczesnego poety ludowego śladem „rozdarcia" nieba jest -+Droga Mleczna, przez którą gwiazdy spadają na ziemię 12. • P o s t a ć . G.S. przyjmują d u s z e l u d z k i e , zwłaszcza dusze pogrzebanych bez chrztu dzieci 10, podob. K 34 chel 255, Pei Dem 49; są siedzibą dusz pokutujących Wisła 1896/57. Jest to diabeł zepchnięty przez anioła 5; Żmij Szy! MiW 153; wicher, który spada Lud 1902/58; demony powietrzne Pel Dem 48; duch powietrzny wój Klech 279. 00 Najwięcej gwiazd spada w s i e r p n i u , koło ś w. W a w r z y ńc a (10.VIII) 3. W pieśni G.S. wyznaczają czas końca świata, podobnie jak zaćmienie słońca 1 księżyca ZWAK 1886/184. • Z a l e c e n i a . W czasie spadania gwiazd dobrze jest pomyśleć życzenie, może ono się spełnić Kup WiM 20, podob. Szym SDom 2/287. W momencie, gdy gwiazda spada należy: przeżegnać się (co oczyszcza grzeszną duszę z win) K 34 chel 255; odmówić pacierz Sych SGKasz 1/388, np. „Wieczne odpoczywanie" lub „Zdrowaś Maryja" K 7 Krak 31, Udz Krak 91, Wisła 1902/441; odmówić modlitwę za konających i zmarłych Kai Lim 22. Kobiety „chrzczą" G.S. Mosz Kul 2/683 i nadają im imiona 10. Jednym ze sposobów uratowania G.S. (= duszy) jest rzucenie w górę płatka płóciennego Pei Dem 49. Z a k a z y . Gdy gwiazda spada, nie należy na nią patrzeć, bo można wkrótce umrzeć Lud 1907/203, zwiastuje ona bowiem śmierć temu, kto ją widział Lud 1900/65. • Spadanie gwiazd jest zapowiedzią morowej z a r a z y K 42 Maz 343, krwawego boju Mosz Kul 2/467, ś m i e r c i wisla 1901/80, Or L 1926/154; ogólnie to - złowrogi znak niebieski wista 1889/495. RELACJE POTOCZNE I ZAPISY WIERZEŃ 1 - Mówili kiedyś, ze każdy czlouiiek ma swojo gwiazdę. Jak meteoryt leciał, to że już człowiek ten umar, że gwiazda spadla jego. Etnl 1987 Bilg 118, podob. Or L 1938/161, Kul Wiel 3/512. 2 - Spad jakiś kamień z nieba, no a teraz mówio, że jakiś meteoryt czy tam co. TN Krasiczyn 1985. 3 - Spadanie gwiazd - zresztą często mylone ze spadaniem meteorów - nazywano na całym terenie czyszczeniem: gwiazdi się cziszczo, no spadajo [tzn.] przecziszczajo się koło Śfentego Wawrzinca. Szyf MiW 148, podob. Szyf Trąd 52, Kul MiW 437, Lud 1952/343, Or L 1938/161. 4 - [Gwiazda spadająca czyści się, a dusza ludzka zostaje zbawiona, gdy łza św. Wawrzyńca upadnie na gwiazdę. Gwiazdy, które „pociemniały do szczętu", spadają do szklanej bani Piotrowej, w której palą się „roztopione żary".] Lud 1895/171. 5 - Gwiazda spadająca, jest to dyabel, zepchnięty przez anioła, dlatego też na gwiazdy spadające patrzeć niebezpiecznie, gdyż dyabel spadłszy na ziemię, może się do człowieka przyplątać. Lud 1896/163. 6 - Kiedy meteor świecący spada z powietrza ku ziemi, mówią: «że spadła gwiazda, ktoś umarło albo że «ktoś umrze». K 17 Lub 71. 7 - Meteory uważano za spadające gwiazdy, czy niedopaly gwiazd, które aniołowie zrzucali z chwilą śmierci ludzi reprezentowanych przez te gwiazdy. Kai Lim 22. 8 - Ruch meteorów informatorzy utożsamiali z ruchem gwiazd, tak zwanym czyszczeniem się i spadaniem, a to, że ludzie znajdują czasem na polach mniejsze czy większe bryłki spadłych meteorów, nic tu nie przeszkadza. Na całym bowiem badanym terenie nazywa się je spadłom gziazdko. Szyf MiW 153, podob. Kup WiM 20. 9 - Gwiazdy spadające uważają za oznakę czyszczenia się gwiazd. W miejscu, na które gwiazda spadła, pozostaje masa galaretowata, wypalająca trawę. Włosy nią posmarowane, wyrastają bardzo długie. MAAE 1908/132, podob. ZWAK 1886/94, Wisla 1889/437, Wisla 502. 10 - Trafia się, że dziecko umiera bez chrztu; to duszyczce (zdrobniale od «dusza») takiego dziecięcia wolno latać po świecie szukając, kto by je ochrzcił. Więc gdy kto zobaczy taką duszę,

236

___________________ KOMETA - eksplikacja

237
KOMETA dokumentacja

czyli niechrzczeńca (meteor), to powinien go ochrzcić wymawiając imiona męskie i żeńskie K 42 Maz
393, podob. Mosz Kul 2/467.

11 - [Około święta Matki Boskiej Zielnej (tj. 15 sierpnia) nad Kalwarią spada bardzo dużo gwiazd. Gwiazdę taką może znaleźć jedynie uczestnik odpustowej uroczystości; tylko on może ją dojrzeć w czasie, gdy spadnie na ziemię. Gwiazda znaleziona w pobliżu cudownego miejsca, stanowi ogromny skarb dla tego, który ją posiada, o ile nie zdradzi tego nikomu] Lud 1908/300. PISANA POEZJA CHŁOPSKA 12 - lubię chodzić na łąki złote/ w wieczory jasne/ ... gdzie z mlecznej drogi - / szczeliny pękniętego nieba - / wieczność kapie/ wielkimi kroplami/ sosnom na piersi/ światom na głowy/ ludzie mówią: gwiazdy spadają/ uczeni meteory/ a my poeci że to wieczność kapie/ otulona w ostatni/ blask zorzy Poc Poez 197. 13 - nie wiem która jest moja gwiazda / nie wiem do której się modlić / bij w chwili śmierci w serce nie spadla / jak / spada w gniazdo / ptak polny Poc Poez 458. 14 - Serce zabije rytmem ostatnim / drzewo zakwitnie kwiatem białym / niebo przeszyje błyskawica / gwiazda spadnie na nieboskłonie / - moment końca życia człowieka. [S Chojnowski] Szcz Ant 253. 15 - Z pierwotku sio sie mi letko śmiele - / wiecorem świeciły gwiozd kerdele. / Przyślą noremnica w niebie ugór, / pozrucała gwiozde jedne, dragom. / Licylak ik - zol mi było kozdej - / nie zapoli cłowiek spadłej gwiozdy ... [H. Nowobielska] Szcz Ant 561.
BIBLIOGRAFIA: De Vries Dic 6, 441; G a w e I e k Franciszek, Dwie legendy z Kalwaryi: 1) Gwiazdy spadające z nieba; 2) Cudowny kamyczek, Lud 1908/300; Kop SMit 348; Kup WiM20-22; N i e b r z e - g o w s k a Stanisława, Każdy człowiek ma swoją gwiazdę..., „Twórczość Ludowa", 1994, nr 3-4 s, 7-10; Szyf MiW 152-153; SzyfTrąd 52, 63; Wort Hoff 6/217-228, 8/470-476. -►BŁYSKAWICA, DROGA MLECZNA, GWIAZDY, KAMIEŃ, NIEBO.

sporad. na Śląsku i Ziemi Chełmińskiej gwiazda z miotłą 7 i 8, Sych SGKasz 1/388; w pd. Małopolsce, na Podlasiu i woj. zachodnich miotła Kup Pol 66. Sporad. na obszarze Polski notowano też nazwy: pomietło, wiecha Kup Pol 66, wicha Lud 1907/211; gwiazda z wiechą Sych SGKasz 1/388; gwiazda z grzywą Kup Pol 68, gwiazda z kitą Kup Pol 67; gwiazda z rózgą (z rózgami), gwiazda z ognistym warkoczem 7; gwiazda z warkoczem, palma, miecz Kup Pol 66; gwiazda z mieczem 5; gwiazda z łańcuchem, z pawim piórem, z pawim ogonem, łisia gwiazda, rakietowa gwiazda, gwiazda marsz, świetlna gwiazda Kup Pol 67; sporad'. gwiazda ognista,
Ogniowa Kup Pol 68.

® K.ma kolor b l a d y l u b c z e r wo n y Lud 1907/203; porównywana jest do miotły, rózgi, miecza, warkocza, co zostało utrwalone w nazwach. Zwraca się uwagę na jej ogon 3, 4, 11, który K. wlecze za sobą. Ogon K. jest duży, żółty Etn! 1989 Bilg 119 i ognisty TN Krasiczyn 1985; dodany tej gwieździe przez Pana Jezusa w celu smagania ludzi K 7
Krak 33.

X

K. zsyła Pan Bóg jako ostrzeżenie Wisła 1891/628 lub karę za grzechy 9 i 10.

■ K. gdy spadnie, może s p a l i ć / z a p a l i ć całą ziemię 1, 10, wywrócić ją i przykryć sobą 10. Swoimi ogonami K. ś c i n a j ą ludzi 5, biją i smagają K 7 Krak 33; ogonem (miotłą) z a m i a t a j ą cały świat (niebo) 2, 8. ♦ Pojawienie się K. traktowane jest jako lichy znak Sych SGKasz 1/388, Wisła 1889/495, zapowiada bowiem w o j n ę 6, 7, 11, Kul MiW 438, ZWAK 1878/131, ZWAK 1886/108,
Or L 1928/156, TN Krasiczyn 1985, nieszczęście Szyf MiW 153; Z ar a Z ę Bar ŚrodP 236,

suszę
plagi K

6,

n i e u r o d z a j e lub klęski w gospodarstwie 6, K 7 Krak 33, Bar ŚrodP 236,
głÓd 6 i 7, K 48 Ta-Rz 259, nędzę K 46 Ka-S 462, Lud

7 Krak 33,

Stanisława Niebrzegowska
1900/65,

c h o r o b y K 7 Krak 33, Wisła 1889/495, p o m ó r bydła i ludzi 2, 6, 7, 11, n i e s z c z ę ś c i a
Kul MiW 438, MAAE 1908/132, Szyf MiW 153, Szym SDom 3/408; smutne losy kraju Wisła 1889/495,

KOMETA
Wstęp. Eksplikacja: Nazwy i kategoryzacje. Wygląd. Pochodzenie. Czynności. Przepowiednie. Dokumentacja: Relacje potoczne i zapisy wierzeń. Bibliografia.

a nawet k o n i e c ś wiat a 1, 2, 4, 8-10. Niektórzy twierdzą, że K. blada zwiastuje pomór, czerwona - urodzaje na zboże Lud 1907/203, jeśli ma ogon zwrócony ku górze, zapowiada plagę na ludzi, jeśli na dół, będą to rózgi na zwierzęta Kup Pol 68.

DOKUMENTACJA
W polskiej kulturze ludowej - podobnie jak w wielu innych kulturach - pojawienie się komet było uznawane za znak wojen, nieszczęść, a nawet końca świata W plastyce c h r z e ś c i j a ń s k i e j w kształcie komety była przedstawiana Gwiazda Betlejemska Herd Lek 67, Kop sśym 156, ->Gwiazda Betlejemska.
=

RELACJE POTOCZNE I ZAPISY WIERZEŃ 1 - [Gdy kometa pokaże się na niebie] To wróżyli, no że może być koniec świata wtedy. I właśnie ów starzy ludzie to mówili, że właśnie taka gwiazda z ogonem spadnie, wtedy spali cało ziemie i juz. TN
Krasiczyn 1985.

ft Kometa jest rodzajem gwiazdy i, 2. Obok ogpol. nazwy kometa, kometka (zapożyczonej poprzez łac. z greki, kóme 'włosy', kometes 'mający długie włosy' Vas ES 2/302, si SE 2/282), sporad. makometa, moneta, na Śląsku, Warmii i Mazurach w r.m. komet, występują inne: w Wielkopolsce, Małopolsce, Podlasiu i Sieradzko--Łęczyńskim, sporad. na Śląsku i Ziemi Chełmińskiej gwiazda z ogonem 1, TN
Krasiczyn 1985, ZWAK 1878/131, Kul MiW 438, K 7 Krak 33, MAAE 1908/132, Szyf MiW 153; gwiazda

z ogonem jak drapka Szyf MiW 153; sporad. gwiazda ogoniasta Wisła 1891/628; kwościca (tj. chwościca od chwost 'ogon') 2-3; ogon Kup pol 66; W pd. Małopolsce,

2 - Przecie kie ci tako gwiazda, kwościca, uniży sie ku ziymi i zamiecie ogonem, to syścik ludzi może na wieki wywrócić i hnet po ludzkim zywobyciu na ziymi. Mieś Pog 64. 3 - Skąd sie wzina, to sie wziyna jednego wiecora na niebie, niewysoko nad gronicami tako setno gwiozda, co miała długaśny kwost, jako nie przymiyrzający mietla brzezowo. Bez tyn kwost nazwali jom ludzie kwościcom, tom gwiozde. Mieś Pog 64. 4 - Jes hań na niebie kwościca, co wielgim kwostem co wiecora niebo zamiato, kie zamiecie po ziymi, to wte chlaśnie wos i nos i pódemy syćki jednom drogom. Mieś Pog 67. 5 - Czasem za grzechy ludzkie zsyła Pan Bóg gwiazdę z mieczem (kometę), gwiazdę jak miotła. Tym mieczem ścina ona ludzi, więc ludzie mrą bardzo. Wisła 1898/139. 6 - Komety, szczególniej z ogonami, a jak oni mówią z miotłą, zawsze u nich stanowią wróżbę złych następnych lal, jak np. wojny, suszy, nieurodzaju, głodu, pomoru na bydło

238
WIELKI WÓZ eksplikacja WIELKI WÓZ eksplikacja _______________ '239
i ludzi. K 17 Lub 72, podob. K 46 Ka-S 462, K 7 Krak 33, Dar ŚrodP 236, Lud 1900/65, Lud 1907/203, Kai Lim 33. 7 - Komety czyli gwiazdy z grzywą, rózgą, miotłą lub warkoczem ognistym, uważa gmin zawsze za przepowiednie wojen, ciężkiego głodu lub pomoru. Gdy jednak ludzie ukorzą i szczerze błagają Boga, natedy odwraca się nieszczęście. Lud 1895/171, podob. Wisła 1889/502, Wisła 1891/628, Wisła 1900/644. 8 - Jedna z informatorek widziała około 30 lat temu gwiazdę z miotłą. Pamięta, że jak gwiazda ta ukazała się, to ludzie bardzo się bali i modlili, gdyż wierzyli, że gwiazda to zamiata miotłą cały świat, a jak przeleci, to nastanie koniec świata. Or L 1938/161. 9 - Kometa, jak się ukaże, strach ogarnia ludzi; mówią że ziemia przewrócić się może do góry nogami i koniec będzie świata; ujrzawszy ją, ludzie modlą się i płaczą; za grzechy ludzkie Bóg ją też zsyła. Wisła 1900/464. 10 - Komety czem są? nie wiadomo; są one zwykle zwiastunami wielkich klęsk na ziemi, zsyłanemi przez Boga na upomnienie ludzi do pokuty. Kometa może zapalić całą ziemię, wywrócić ją i przykryć ją sobą. K 34 Chel 255, podob. Mieś Pog 64. 11 - Gwiazdy z ogonem (komety) zwiastują błyskawice, grzmoty i pioruny, ona zaś sama przepowiednią pomoru, głodu lub wojny. K 48 Ta-Rz 259. BIBLIOGRAFIA: B i r k e n m a j e r Józef, Ten czy ta kometa, JP XIV, 1929, s. 154-155; Chev Dic 2/73; De Vries Dic 109; Herd Lek 67; Kup Astr 1959/6-7/291-294; Kup Pol 69-71; Kup WiM 22-23; N i e b r z e g o w s k a Stanisława, Gwiazdy w ludowym językowym obrazie świata, [w:] JOS, s. 155-156; N u z i k o w s k a Helena, Kometa r. 1812 w Muszynie, Lud 1909/67-69; Szyf MiW 152-153; Szyf Trąd 62—64; U ł a s z y n Henryk, O rodzaju rzeczowników kometa i planeta, JP 1930, nr 15, 8. 54-56; W e i n t r a u b Witold, Ten i ta kometa, JP 1929, nr 14, s. 178; WSrt Hoff 5/89-170.

Według wierzeń rosyjskich cały gwiazdozbiór ma przedstawiać wołu, konia lub łosia chodzącego na uwięzi wokół osi świata Mosz Kul 2/38, ->Gwiazda Północna. Słowiańskie nazwy tego gwiazdozbioru (podobnie jak germańskie i romańskie) odnoszą się przede wszystkim do wozu i woźnicy: pol. wóz, wasąg, furmany; błrus. kol'asa; ukr. viz; ros. voz, woźnica; bułg. kola; serb. i chorw. kola, furmani. Dodatkowo u Serbów i Chorwatów funkcjonują także odnoszące się do wołów, u Bułgarów do niedźwiedzia (mećka) oraz zbójów (chajduci), a w pd. Białorusi do czerpaka, miarki
(karec) Mosz Kul 1/38.
=

Ogpol. nazwa Wielki Wóz Etnl 1989 n i i s 119, Kup Astr 2:19, 241, nawiązująca do w y g l ą d u ma nazwy sy nonimiczne: Wóz Kul MiW 437, Kup Astr 239, Szyf MiW 147, 151, Kup WiM 25, Glad Wiedz 53, Wisła 1900/468, TN Krasiczyn 1985; Duży Wóz, Srogi 'wielki' WÓZ,

-łGWIAZDY, GWIAZDA BETLEJEMSKA.

Wózek, Wbzik, Wozisko, Duże Wozisko Kup WiM 25, Kup Astr 239, KaJasa Kup Pol 83, Kareta, Kareta z Dyszlem, Wasag Gład Wiedz 55, Wóz z Dyszla Kup Astr 239, Kup WiM 25, Woz z DyszJem Glad Wiedz 55, Wóz z Krzywym Dyszlem Glad wiedz 55, Kup Astr 239, Maćków Wóz z Krzywym Dyszlem, Wóz ze Złamanym Dyszlem, Dy-siel, Dysiel Złamany Glad wiedz 55; utworzone od m i e j s c a występowania W.W.: Wóz na Niebie Glad wiedz 55, Niebieski Wóz Kup WiM 25, Kup Astr 240, Wóz na Północy I Północny Wóz Glad Wiedz 55; a n t r o p o m o r f i c z n e : Furman Glad
Wiedz 53, Sych SGKasz 1/288, Kup Astr 239; Duży Furman Kup Astr 240; Z O O m o r f i c z n e : Niedźwiedź Kul MiW 437, Kup WiM 25, Kup Astr 240, Glad Wiedz 53, 59; Duży, Wielki

Stanisława Niebrzegowska

WIELKI WÓZ
Wstęp. Eksplikacja: Nazwy. Kolekcje. Opozycje. Pochodzenie. Ilość gwiazd. Części. Czynności. Obiekt. Czas i miejsce. Przepowiednie. Dokumentacja: Opowieści wierzeniowe i bajki. Relacje potoczne i zapisy wierzeń. Pisana poezja chłopska. Bibliografia

Polski ludowy językowo-kulturowy obraz Wielkiego Wozu wpisuje się (wraz z Kosiarzami, Babami, Małym Wozem, Drogą Mleczną) w widzenie niebajako chłopskiego gospodarstwa. W mitologii g r e c k i e j Wielka Niedźwiedzica to kapłanka Artemidy - Kallisto, przemieniona przez Artemidę w niedźwiedzicę, a przez Zeusa przeniesiona na niebo
Grav Mit 87, Mif Tok 1/U7.

W mitologii c h i ń s k i e j siedem gwiazd Wielkiej Niedźwiedzicy odpowiada siedmiu otworom ludzkiego ciała i siedmiu otworom w sercu Chev Dic 3/344. W kulturze s ł o w i a ń s k i e j Wielki Wóz to grupa gwiazd widoczna cały rok na północnej części nieba, potocznie postrzegana jako wóz, jego koła i złamany dyszel, rzadziej także jako wół, wilk lub niedźwiedź. Wyróżniane (np. przez Serbów i Chorwatów) gwiazdy w tym zbiorze to oprócz wołów także oracz i/lub pasterz.

Niedźwiedź, Niedźwiedzica Kup Astr 240, Glad Wiedz 59, Wielka Niedźwiedzica Lud 1898/414; związane z w i e r z e n i a m i : Wózek Antychrysta, Lucypera 9; inne: Mleczny Wóz (jako wynik kontaminacji nazw Mały, Wielki Wóz i Mleczna Droga) Kup WiM 25, Kup Astr 239; Wóz, co ciągnie przy koniowi, Furmański Wóz (połączenie nazw Wóz i Furman) Glad Wiedz 55. + W.W. i K o s i a r z e razem zachodzą w zimie Glad Wiedz 183, gdy ukazują się na zachodzie, zwiastują lato Glad Wiedz 190. <-> W. W. wchodzi w opozycje wielkości z -* M ał yrn W o z e m i czasu świecenia z -* K o s i a r z a mi i -> B a b a m i. X Według legend pochodzenie W.W. na niebie jest rezultatem kary: zaniepójście do kościoła w święto Bożego Narodzenia 2-3 Bóg przeniósł woźnicę z końmi i wozem między gwiazdy; ukarał furmana za jego za pychę 4; przeniósł między gwiazdy syna, który wiózł swoją matkę-grzesznicę do piekła 5; na rozkaz Pana Jezusa Michał Archanioł zrzucił wóz Lucypera z nieba 9. Według innych wierzeń W. W. to król i jego sześcioro dzieci, umieszczeni na niebie przez Boga, gdy wóz im się złamał i. .*• W W.W. wyróżnia się: c z t e r y gwiazdy Etnl 1989 Bilg 119, piąć gwiazd Kup Astr
241, Glad Wiedz 51, SZeŚĆ Kup Astr 241, S I e d e m TN Krasiczyn 1985, Gład Wiedz 51, OSiem lub

dwanaście gwiazd Gład Wiedz 51. ińr Cztery gwiazdy to koła wozu, następne trzy to d y s z e l 2, 6, który jest złamany lub skrzywiony 6-8. Jest on zwrócony w stronę wschodnią, a tylne koła wozu w stronę zachodnią 2. Koła tworzą układ trapezowaty: W.W. zadnie koła ma syrzyj, u przodka wązyj, dwa konie na przedzie, woźnica na samym przodku Glad Wiedz 51. Jedno z kół jest wytrącone Kup Astr 240, naderwane 2, 4. Niekiedy wyodrębnia się konia

240
WIELKI WÓZ dokumentacja MAŁY WÓZ eksplikacja _______ ___________ 241

(jednego lub dwa), woźnica (furman) Glad Wiedz 51, Kup Astr 241 i mały jeździec [gwiazda ta leży nad trzecią gwiazdą dyszla] Glad Wiedz 57. ■ W.W. i d z i e od wschodu ku zachodowi i niejako cofa się tylnymi kolami

potępiać i sądzić rodziców. Syn pędząc ku piekłu uderzył dyszlem o róg pierwszej bramy i złamał go w polowie. Potem zawstydzony przez anioła puścił konie i odbywaszy wraz z matką pokutę dostąpił zbawienia.] Lud 1895/175, inn e war. zob. Krz PBL nr 2457. RELACJE POTOCZNE I ZAPISY WIERZEŃ 6 - Cztery gwiazdy tak jak Wóz jak ma kola, a trzy jest w przodzie tak, jak dyszel. No to nazywają Wóz. To jest przeważnie na północy. TN Krasiczyn 1985, podob. Szyf MiW 151, Kup WiM 25, Kup Astr
241, Glad Wiedz 51, 55, 57, 119, TN Danachy 1984.

W kierunku ruchu 2, podob. Glad Wiedz 119, Wisła 1898/138.

♦ Michał Archanioł na rozkaz Pana Jezusa zrzucił W.W. z nieba i złamał mu dyszel 9; na W.W. jeździł św. J e r z y K 7 Krak 29, ś w . E l i a s z Etnl 1989 nilg 122. 00 A W.W. widoczny jest nad horyzontem cały rok, lecz chodzi jedynie północną
Częścią 1985. nieba, na południe nie przychodzi Glad Wiedz 118, podob TN Krasiczyn

7-/1 jak jest Wóz dajmy na to, to ma cztery gwiazdy rozstawione i złamany dyszel. To sie nazywa Wielki Wóz, bo jest i Wóz Mały. Etnl 1989 Bilg 119, podob. TN Krasiczyn 1985. 8 - Wielki Wóz śtyry gwiazdy kola, a trzy taki rządecek to dysiel zlomany. Glad Wiedz 51, podob.
Kup Astr 241.

Utrwalają to nazwy: Północny Wóz, Wóz na północy. Sporad. twierdzi się, że W.W. jest na śrvdku świata i kręci się na jednym miejscu Glad Wiedz 118; jeździ po -»Drodze Mlecznej 10.
Po W.W. poznają Czas W nocy Etnl 1989 Bilg 120, Szyr MiW 151, Glad Wiedz 121, 152, 153,

9 - [Wielki Wóz] jest to wózek Antychrysta albo też Lucypera, którego Michał Archanioł na rozkaz Pana Jezusa zrzucił z nieba i złamał mu dyszel. Glad Wiedz 58, podob. Glad Wiedz 55.
PISANA POEZJA CHŁOPSKA

183, 185, Kai Lim 41 i nad ranem Glad Wiedz 152; określają kierunek Etnl lssn niiR 121, Kup
Astr 241, ZwłaSZCZa północny Glad Wiedz 154, 194.

10 - Stoi noc / na skraju wsi / i parasol wznosi, / a na niebie / srebrny kapłan / mszały / gwiazdom głosi, / Wielki Wóz / robotnic pełen / w Drogę Mleczną / skręcił. / Kapłan modły / kończył świtem / i wieś rosą / święcił. [W. Sitkowski] Ad Złote 237.
BIBLIOGRAFIA: Chev Dic 3/343-345; Glad Wiedz 118-123, 176-179; Kop SMit 349; Kup Astr 1958/5/239-241; Kup Pol 82-87; Kup WiM 24-25; Mif Tok 1/116-118; N i e b r z e g o w s k a Stanisława, Gwiazdy w ludowym językowym obrazie świata, [w:] JOS, s. 157-159; S n a r s k a Małgorzata, Konotacja semantyczna nazw gwiazd w polszczyźme ludowej, praca magisterska napisana w ZJP UMCS, Lublin 1985; Szyf Trąd 56-57; Wort HofT 9/679-684.

Wieczorem W.W. jest na zachodzie Glad Wiedz 196, do północy obraca się na północ Glad Wiedz 188; o północy jest na północy Glad wiedz 196; po północy wykręca się na
wschód Glad Wiedz 121, 188, Kai Lim 41.

♦ W przysł. Jak widać Wóz, to siedlaku gotuj wóz, zbieraj z pola Glad Wiedz 197; gdy w lecie widać W.W. na zachodzie, będzie d e s z c z Glad Wiedz 196.

DOKUMENTACJA
-+BABY, DROGA MLECZNA, GWIAZDY, KOSIARZE, MAŁY WÓZ, NIEBO.

Stanisława Niebrzegowska
OPOWIEŚCI WIERZENIOWE I BAJKI

1 - Wielka Niedźwiedzica, a właściwie jak lud nazywa «Wóz» powstał w taki sposób: Na wielkim wozie wiózł król swoją dziatwę i chciał ją zawieźć do nieba; w drodze, juz za chmurami, wóz się złamał i dzieci rozsypał, ale Bóg nie puścił ich już na ziemię 1 w postaci gwiazd umieścił na niebie; razem wszystkich dzieci było sześcioro, a ojciec siódmy. Wisła 1900/468. 2 - Najbardziej wpada ludziom w oko Wielki Wóz na niebie, który wprawdzie posuwa się (pozornie) po niebie tak, jak wszystkie inne gwiazdy, od wschodu ku zachodowi, ale kola tylne ma zwrócone w stronę zachodnią, a dyszel w stronę wschodnią, posuwa się też tylnemi kołami naprzód, nie zaś dyszlem. Dlaczego cofa się tak, wyjaśnia następująca bajka. Jechoł parobek we święto Bożego Narodzenia ze Żydami. W drodze zawodził kołem o piekło 1 musioł w tył cofać. Pon Bóg lak go ukoroł, że ni móg dalej naprzód jechać, ani też cofać sic daleko w tył. I przeniós go na niebo, gdzie do dziś dnia cofo się w tył. Wisła 1898/138. 3 - Furman (Woźnica) - gwiazda Wóz. O niej prawi, iż jakiś niezbożny woźnica jechał gdzieś w sam dzień Bożego Narodzenia, zamiast iść do kościoła. I dlatego wóz mu się rozleciał i między złowrogie przeniesiony gwiazdy. K 48 Ta-Rz 258. 4 - [Kiedyś na świecie było pełno zbójców. Pewien furman jeździł z mlekiem do miasta. By! on bardzo pewny siebie. Chwalił się, że nie boi się jechać przez las, w którym są zbójcy. Może jechać nawet przez piekło. Gdy podjechał pod piekło, zawadził o bramę tylnym kołem, koło oderwało się, a mleko rozlało się. Pan Bóg ukarał furmana za jego pychę i przeniósł go na niebo, żeby ludzie wiedzieli, iż Pan Bóg brzydzi się pychą. Od tego czasu widać jego wóz na niebie z naderwanym kołem, a furmana koło dyszla jak poi konie. Panu Bogu żal było rozlanego mleka i też przeniósł je na niebo. Jest to mleczna droga.] Sych SGKasz 1/288. 5 - Lud ruski i polski zna Wóz ze złamanym dyszlem - wskazuje jako taki konstelacyą Wielkiej Niedźwiedzicy. [Na wozie tym bogobojny syn wiózł swoją matkę, wielką grzesznicę do pieklą. Chrystys Pan postał anioła, aby zatrzyma! syna i pouczył, że dziecku nie przystoi

MAŁY WÓZ

Mały Wóz jest postrzegany w łączności z Wielkim Wozem i ujmowany w ramach „sceny gospodarskiej" razem z Drogą Mleczną, Kosiarzami, Babami, Odbieraczkami. = Oprócz nazwy Mały Wóz Glad wiedz 60, Kup Astr 241, na obszarze Polski występują inne: Wóz; (na Pomorzu, Kujawach i w Poznańskiem) Wózik, Wózek, Mały Wozik, Mały Wózik Kup WiM 26, Kup Pol 88, MaJeriJci Wóz Kup WiM 26, Kup Pol 87, Mniejszy Wóz Kup Pol 87, Mały Furman, sporad. Mała Fura, Biedka (od bida 'wóz o dwóch kółkach') Kup Astr 242, Kup Pol 88, Niedźwiedź, Mały Niedźwiedź,
Mała Niedźwiedzica Glad Wiedz 60, Kup Pol 88, Kup WiM 26.

® Ze względu na wielkość M.W. jest porównywany do -^Wielkiego Wozu -mówi się, że M.W. jest do kartofli, a duży do siana Kup Pol 87. Wśród jego części wymienia się cztery kółka i dyszel Kup WiM 25, który skierowany jest w górę Kup Astr 241. Najbardziej widoczną i najjaśniejszą z gwiazd M.W. jest ->Gwiazda Północna Kup WiM 25. Dzięki tej gwieździe, znajdującej się zawsze w tym samym miejscu, M.W. jest łatwo rozpoznawalny na niebie. Wśród gwiazd MW., w Krakowskiem wyodrębniają również Warsztat św. Józefa Lud 1895/173 i 174.

na św. Śląska i w woj. Bibliografia Najczęściej dostrzega się t r z y gwiazdy (co zostało utrwalone w nazwach) 7. Sierp w pow. W połowie marca ukazują się na niebie o dwunastej w południe Kai Lim 39. GWIAZDA PÓŁNOCNA. Kośniki. Kup WiM 26. K. którym Lucy per chciał uderzyć Pana Boga. pojawiają się na niebie pod koniec lata lub jesienią Glad Wiedz 102. ś w i e c ącałą noc Glad Wiedz 191.X) wschodzą o w pół do szóstej wieczorem Kai Lim 38. W kulturze s ł o w i a ń s k i e j Orion był postrzegany w stałym układzie z Plejadami: razem idą po niebie. a który przy uderzeniu w skałę zamienił się w kosę Gal star 43. Kosarze Glad wiedz 34 . przed północą Kai Lim 38. j e d y n k ę f>. zawsze idą za -*Babami. tydzień po Jadwidze (16. Glad Wiedz 42. Trzy Jutrzenki . Izydor dopomagający ludziom w czasie klęski wraz z kosiarzami zamienia się w konstelację 2. idą krokiem jak gęsi Mosz Kul 2/31. dwunastą . Kup WiM 27. i W i e l k i Wóz zachodzą razem w zimie Glad Wiedz 183. 194-196.gdy są w górze. 191. ludzi używających tych narzędzi. miesiąc przed Godami pokazują się około ósmej wieczór Glad Wiedz 153. gdy zachodzi".o szóstej rano Kai Lim 39. jesce wyży kosy. Kosy (Czechy. centralne Karpaty. Legendy. Kup Astr 234.W. zaraz za slunkiem Szyf Trąd 55 czyli od wschodu ku zachodowi Glad wiedz 106. 195. Glad Wiedz 42-43. 48. Gwiazdy św. Przepowiednie. Jakuba wychodzi jedna laska Kos (gdy wyjdzie druga. raciborskim Glad Wiedz 41-43. W t r a d y c y j n y c h kulturach gwiazdozbiór Oriona jest łączony z pewnymi wydarzeniami mitycznymi lub zajęciami gospodarskimi. w zimie pokazują się z wieczora Glad . ósmą . w polowie września . świecenie. Wskazują północ .na Warmii i Mazurach. zbliża się zima) Glad Wiedz 102. nad Wielkim Wozem Glad Wiedz 60. na południu 3. Wojciecha Glad Wiedz 50. 158. na środku nieba lub najwyżej na niebie Glad Wiedz 184. Kup Astr 233. w s c h o d z ą . zmieniają miejsce na niebie. także gdy (w zimie) znajdują się na południu Glad wiedz 185. Rosja). śtapovi utworzone od śtap. w czerwcu . w jesieni . Miejsce i czas.w pow. 195-196. 185. Mosz Kul 2/33. w Małopolsce i na Górnym Śląsku Kosy Kup Poi mapa nr 8. Kosce. Grav Mit 141. w Suwalskiem i pn. a następnie znikania. Wedle innych wersji mitu. 189. śtapci. gorlickim. Wygląd. 185. K. Weźze Kasiu grzebień. Kup Pol 87-88. najczęściej mówi się. rozcesaj mi włosy. Kosyniery Glad Wiedz 34. idą ku dołowi. W polskiej kulturze ludowej Orion jest postrzegany jako grupa trzech lub sześciu gwiazd przypominających kosę lub koszących mężczyzn i współtworzy „gospodarski" obraz nieba (z Wielkim i Małym Wozem. KOSIARZE Pas Oriona. pd-zach.są na chłopa Szyf MiW 149. Mazowszu. Eksplikacja: Nazwy. Drogą Mleczną. w Bułgarii . Orion zrodził się z moczu i dlatego „konstelacja Oriona przynosi deszcz zarówno wtedy. 192. na wiosnę Glad wiedz 98. i centralna Polska. najbardziej i najdłużej widoczne są w zimie Kup Astr 233. gorlickim. a zachodzą na Wojciecha. Kosok w pow. A Wstęp. Stajenka Betlejemska Kai Lim 30-31. Or L 1938/161. 192. śtdpi. kijek. 188. • Jeśli idzie o cykl roczny. prątek'. Trójca Święta .w pow. 184. 190. ralica. Sarzyna 1984. na wiosnę razem przestają świecić. dwie kosy Red. orało. Relacje potoczne. piątą . 190. za nimi z kolei idą -»Odbieraczki. Według pojawiania się K. 6 lub rząd k o s i a r z y 4. pd-wsch. W mitologii g r e c k i e j Orion był myśliwym ugodzonym za zalecanie się do Plejad (-^Baby) strzałą Artemidy i przez nią przemieniony w konstelację Grav Mit 140. 185. Mosz Kul 2/37. gdy wschodzi. 185. że gwiazdy te w lecie są zupełnie niewidoczne Glad wiedz 98. godzinę trzecią . przemieszczając się ze wschodu na zachód. -►GWIAZDY. Pochodzenie. 194.wsch. Najpowszechniejsza na terenie Słowiańszczyzny dla pasa Oriona (lub nawet całego Oriona) nazwa została utworzona od nazwy kosy lub kosiarzy: Kosiarze (Białoruś. 185. ZWAK 1888/137. p o k a z u j ą s i ę jesienią Glad wiedz 98. 191. Or L 1938/161. Wawrzyńca lub św. Trójca . Glad Wiedz 157. a po upływie określonego czasu znów pokazują się na wschodzie Mosz Kul 2/34.243 KOSIARZE 242 _______________________ KOSIARZE . Polska). na niebie. Kosiorki Kup WiM 27. Koścowie.gdy w zimie są wysoko na niebie Glad wiedz 191. + K. Słowenia). Mosz Kul 2/37. części Lubelszczyzny Kup Poi mapa nr 8. Odbieraczkami). 196.w pow. gdy zbliża się wiosna Szyf Miw 150. Kup Astr 1958/5/239-241.eksplikacja eksplikacja A M.w pow. śtapac 'kij. = ■ Ruch. zwiastują lato Glad wiedz 190. górą chodzą w grudniu i styczniu Glad Wiedz 107.o północy Kai Lim 39. 191.z wieczora Glad wiedz 107. W pieśni weselnej umieszczane wyżej'niż księżyc: Wysoko miesiącek. trzy gwiazdy drugiej kosy są mniejsze i ciemniejsze od pierwszych Mosz Kul 2/36. Inne nazwy to: Panny. Ś w i e c e n i e . Ilość gwiazd.są na północy Glad Wiedz 192. znajduje się zawsze n a północy Kup Pol 87. Wieliczka Glad wiedz 49. niekiedy Wymienia Się trzy gwiazdy na kosę i trzy na kosisko Kup Astr 233. gdy ukazują się na zachodzie. WIELKI WÓZ. Kup Astr 233.Mif Tok 1/116-118. Nazwy najczęściej spotykane w Polsce mają podstawę socjomorficzną i odsyłają do realiów wiejskich: n a r z ę d z i (ze względu na kształt i funkcje): Kosa. łęczyckim. Jest to drąg. 195. jak i wtedy. Białoruś. Szyf Trąd 55. podob. Kośniki (rdzenna Polska). Orion ® Swoim układem przypominają k o s ę 5 . U Serbów i Chorwatów funkcjonują nazwy śćapi. A 00 K. Kosari (Ukraina. pd. białostockim Glad Wiedz 43. 189. rolnica MoszKul 2/37-38. czwartą . do 1 i c z b y g w i a z d najbardziej widocznych w tym gwiazdozbiorze: Trzej Królowie (Mędrcy). Stanisława Niebrzegowska * Św.nazwa „radło": rdlo. BIBLIOGRAFIA: Glad Wiedz 60-67. raciborskim Glad Wiedz 49.są na wschodzie Glad Wiedz 192. ustawionych w szeregu: Kosiarze. Czynności: ruch. powszechnie określano czas w c i ą g u d o b y oraz porę r o k u Szyf Trąd 54 i 55. 191. Dokumentacja: Przysłowia. Kup WiM 25-26. Kolekcje. 189. Trzy gwiazdy w kupie . zajmowanego położenia. Koścy w niektórych okolicach Karpat. 188-191.są nisko nad ziemią Szyf MiW 149. Babami. gdy są na dwa chłopy nad stodołą Kul MiW 437. laskę Glad Wiedz 188. W jesieni K.

rolnik i oracz . IB .. że przynoszą one Kosiarzom śniadanie Glad Wiedz 35 i 36. (30. tak u o takie były. Etnl 1989 Dilg 121. Izydor . to znak byl. Grav Mit 139-142. Konotacja semantyczna nazw gwiazd w polszczyźnie ludowej. To "oni gadali .eksplikacja 7 . Kucharki ze Śniadaniem). Zbieraczki. war.Nie zejdzie ciepła na ziemię rosa. widać takie gwiazdy trzy większe.nie było zegara . . Glad Wiedz 195. Kuc Mlp 40. -+BABY.. w Krakowskiem przepowiadają także. Pług zagłębiony jest w niwę niebieską tak.w przysł. Grabiarce Kup WiM 26. ku zachodowi . Podbieracze Kup WiM 26.Grabarki Szyf Trąd 54. TN Krasiczyn 1985. S n a r s k a Małgorzata. to nazywają Kosiarze. Kup WiM 26. Kup Astr 233. 157. Kai Lim 39.Ja nawet tak pamiętam. Kup Astr 233.. Gwiazdy w ludowym językowym obrazie świata. Etnl 1989 Bilg 119. NIEBO. Jak zachodzą na zmrok kosy .Jak na św. s. A O. praca magisterska napisana w ZJP UMCS. Jędrzeja. prawda? Tak. Wojciecha (23. na którym pracują „niebiescy żeńcy": po męskich 2 . św. GWIAZDY. Szyf MiW 149.[Gdy na ziemi panował wielki „pomór" po wojnie i umierali zwłaszcza ludzie starzy. związanych z ludowym wyobrażeniem . na mrok k"ośi. to ( rz y (lub dwie) gwiazdy Glad Wiedz 35. Podbieraczki. W porównaniu jednak z Kosiarzami są one mniejszej wielkości Kul MiW 437.: Nie będzie cieplej rosy. tak jak Kosiarze. w Żywieckiem Żniwiarki Kup Astr 234 i Znaczki Kup Pol 89. •*• ® O. ts. Kup Astr 1958/5/233-237. Wort Iloff 9/684-686. Dopóty nie będzie wiosny.XI) ID. war.porzucił swoje brony i pług i razem z dwoma innymi robotnikami bezpłatnie stanął do kośby. Ji noni zawsze sic znali ten mój ojciec na tych gwiazdach. Niesiarze Glad wiedz 35. Izydora znajduje się na niebie. Kup WiM 26. Baby.To tak samo wyglądajo jakby te gwiazdy so tak ułożone. Kup Pol 88-94.. Wojciecha. Lublin 1985. 3 . idą kobiety „odbierające" zboże. Posilali się oni chlebem anielskim przynoszonym przez aniołów.Grabiarki Kup WiM 26. gadajo. zawsze znajdują się za K o s i a r z a m i Glad wiedz 35 i 36. N i e b r z e g o w s k a Stanisława. będzie wczesna wiosna. W pow. będzie m o k r y K IA. Glad Wiedz 93-117. sandomierskim za O. Kul MiW 437.XI) wejdzie kosa . Mosz Kul 2/34. podob. 6 . O gwiazdach tych mówi się (na co wskazują także nazwy: Niesiarze. już Kosiarze. 4 . tu prosto świeciły. s u c h y . rzęda jakiegoś były. Kup Astr 233. Krz PBL nr 2458. To samo przewidywano z zachodzenia K. będzie on widoczny.to się spodziewaj cieplej rosy. Od tego nazwa powstała Kosiarze. Mosz Kul 2/29-38. że jest godzina czwarta po pólnocku. WIELKI WÓZ.dokumentacja 245 ODDIERACZKI . które świecą r z ę d e m obok siebie Glad wiedz 35. dopóki na Św. pokiela nie zajdą na Wojciecha kosy. Jak rano zejdą trzy kosy. dopóki nie zejdą wieczór kosy Glad Wiedz 158. [w:] JOS. TN Krasiczyn 1985. . 5 . będzie rok 7 Krak 33. Kucharki ze Śniadaniem Glad wiedz 35. I oni sie znali na gwiazdach. 160-176. o! Takie po niebie. póki się z słońcem nie zetknie kosa. Jędrzeja (30. Rów nież brona i pług św.. Pomocniki. Glad Wiedz 110. bo to już wygląd kosy.No Kosiarze.. jaki będzie cały rok: jeżeli po północy w tym dniu zajdą wcześniej. podob. Szyf Trąd 54.gdy ma nastąpić lato Glad Wiedz 189 i 190. ta i ta godzina. „grabiące" kłosy i pomagające koszą cym mężczyznom .IV) . tak jak jedynki. K 7 Krak 33. Wczesną w i o s n ę i ciepło zapowiada zachód K.Grabcze Glad Wiedz 35. 4* Przepowiednie oparte były na widoczności K. . a jak po Andrzeju . to się ludzie spodziewają cieplej rosy. Zastępcę Kup Astr 233. ODBIERACZKI Miecz Oriona Odbieraczki są łączone z Kosiarzami w „scenę gospodarską" nieba. Idą ku wschodowi.: Jeżeli kosy zajdą wczas wieczór w dzień św.. GWIAZDY. znowu. w formie kosy. gdy zbliża się zima.to na Wojciecha ciepła rosa.. ODB1ERACZKI. RELACJE POTOCZNE Kup Pol 90. Glad Wiedz 188. Wojciecha (23. Pracujący kosiarze cudem boskim zostali przeniesieni między gwiazdy.to późna. wyróżnia się gwiazdę zwaną Pieskiem Glad Wiedz 35. Kup WiM 26-27. Kup Astr 233 i 234 funkcjonują liczne nazwy synonimiczne. KOSIARZE. s Na obszarze Polski poza nazwą Odbieraczki Szyf Trąd 54. Stanisława Niebrzegowska „kosiarzach".244 __________________________ KOSIARZE .. w dniu św. jak na ziemi tkwił jedną częścią w skibie. K 48 Ta-Rz 259. i to widać. -►BABY. Pumocnice zy Śniadaniem Kup Astr 234. dopóki nic zejdą na zmierzchu kosy. jak moja mama opowiadali . Ubieraczki Glad wiedz 35 i 36. W pOW.] Lud 1895/172. w dniu (lub w wigilię) św. Stanisława Niebrzegowska DOKUMENTACJA PRZYSŁOWIA IA . Wielki i Mały Wóz. którą współtworzą też: Droga Mleczna. Jak dzień przed Andrzejem zajdą kosy . Kup Astr 233 i 234. wówczas. NIEBO. Gdy niebo przybliży się do ziemi.No. 80. I były Kosiarze na południu. LEGENDY ->nieba jako w i e l k i e g o p o 1 a. Pumocnice zy Śniadaniem. czyli Kosiarze tak zwane były. jeżeli później. Mif Tok 1/116-118. Szyf Trąd 53-55. so. Wiedz 191.. Andrzeja BIBLIOGRAFIA. żywieckim . Kup Astr 233. w Ostródzkiem . Glad Wiedz 110.to będzie wczesna wiosna. Red Gorajec 1984. Glad Wiedz 184.IV) nie zajdą wieczór kosy. Na podstawie czasu ich zachodzenia w dniu św.[A dlaczego te gwiazdy nazywały się Kosiarze? ] A bo takie te gwiazdy jakoś tam szli. Glad Wiedz 35 i 36. Glad Wiedz 110. Kosiarze. To so tak równo te Kosiarze.

Kura (Kurka. Inne nazwy z motywacją mniej przejrzystą to: Panny. pd. Szyr Trąd 55. widoczne na niebie jako konstelacja Tok Mif 2/317. W polskiej kulturze ludowej Plejady są postrzegane jako grupa siedmiu gwiazd. Plejady Kup WiM 27-28.. pięć Glad Wiedz 31. sporad. Szyr Trąd 55 z jedną większą na przodzie Glad Wiedz 31. Kokoszki Or L 1938/160. W języku polskim metaforycznie plejada oznacza grupę ludzi wybitnych. zostawszy żoną Syzyfa. . Kurczątka Glad wiedz 24-25. Lokalizacja i czas. Vlasci (Bułgaria). Sitko Glad Wiedz lg. od połowy maja do końca października. Rzeszoto (Białoruś) oraz Vołosozary. Glad Wiedz 31. W wierzeniach I n d i a n Ameryki Północnej Plejady to tańczące święte. podob. Plejada karolińska) SJP Saym 2/689. największej gwiazdy zbioru: Kura Glad wiedz 19. mniejsze kurczęta 2. Polska. Grav Mit 142. A Ilość gwiazd składających się na zbiór nie jest dokładnie ustalona. za którymi idą Baby 4. Bibliografia Wiedz 24 pow Wadowice.Baby. Młodziki Glad Wiedz 29-30. został utrwalony w nazwach (zob. Kwoka. Eksplikacja: Nazwy. dlatego należało wtedy ukryć swoje zwierzęta domowe pod dachem Mosz Kul 2/179. Glad Wiedz 31. Ich powstanie legendy wiążą z zamianą grupy kobiet w gwiazdy za karę (lub w nagrodę) przez Chrystusa. Jedna z nich. Według wierzeń bułgarskich. Dokumentacja: Legendy. Stożary. Kupka i Kupki Glad Wiedz 30-31. powodując tym samym choroby owiec. gwiazdy w kupie Or L 1938/160. jedenaście Szyf Trąd 55. podob. Siedem Braci. 28. Glad Wiedz 19.bez szczególowszej charakterystyki . przez które widać światło niebieskie Glad Wiedz 28. Kaczka Kup Astr 239. to gwiazdy małe Or L 1938/160. Szym SDom 22.nawiązują też nazwy Gromadki Szyf WiM 150. wyżej). (d) z p r z y g o d ą : Baby to wysypane z wozu przez furmana kobiety. kępka gwiazd Red. Szyf WiM 150. m a ł e i d r o b n e gwiazdy to kurczęta. rdzenna Polska). Glad Wiedz 31. Wygląd B. 24. Z których = Najbardziej rozpowszechnione na obszarze Polski są nazwy s o c j o m o r f i c z n e j . które po popełnieniu samobójstwa (na wieść o śmierci sióstr Hyad). SZeŚĆ Or L 1938/160. 196. Według niektórych przekazów. znane w całej środkowej i zachodniej części kraju Karl SGP 1/28. g r o m a d a (gromadka) małych gwiazd Or L 1938/160. Kwoka) Z kurczętami Karl SGP 2/546. Merope. 30. utożsamiając je prawdopodobnie z -*Odbieraczkami. Pochodzenie.p. Kura. okres niewidoczności Kwoki na niebie był wiązany z wysiadywanim przez nią jaj Mosz Kul 2/468. plew 'płynę statkiem' i wiązana z czasem ich świecenia na niebie. Kwoka Kai Lim 37. Wojciecha (23. z dziesięć w jednej gromadce. . Przepowiednie. Łużyce. Babie Bajki. podob. Vlastovice (Słowenia) Mosz Kul 2/35-36. Szyf Trąd 55.Czechy. koszonej przez -^Kosiarzy. że ta właśnie grupa gwiazd patronuje rolnictwu. które zapytane o drogę. Czynności: ruch. Babki (Czechy. też o podstawie Baba Glad jedna jest najjaśniejsza Kup Astr 237. więcej jak dziesięć Kup Astr 237. bydła i koni. legendy etiologiczne wiążą: (a) z karą: Chrystus umieścił na niebie grono kobiet. B. Visozary. 28.eksplikacja 247 BABY eksplikacja BABY Plejady Wstęp. x Pochodzenie B. Wraz z matką Plejady stanowiły obiekt pożądania Oriona. Szyf Trąd 55. Wygląd. widoczna na niebie od jesieni do wiosny Mosz Kul 2/34. Kurczęta. K 8 Krak 303. Kup Astr 237. Według mitologii g r e c k i e j Plejady były siedmioma córkami Atlasa. Jelna 1984. bo idą razem w czerwcu Glad wiedz 185. Do w y g l ą d u B. Mosz Kul 2/35. Bąk Kramsk 92. Kwoczka (niekiedy rozszerzone przez dodanie określenia . tj. pleiddes). 31. dla L a p o ń c z y k ó w -grupa wierzących. które teraz muszą chodzić pieszo Sych SGKasz i/io. 30. bowiem jej pojawienie się wiosną na niebie oznacza początek roku wegetacyjnego chev Dic 4/29. Według innej wersji mitu Plejady byty kochankami bogów. ® Układ gwiazd. W P o l i n e z j i i P e r u uważano. Szyf WiM 150. z których jedna świeci jaśniej niż pozostałe. (b) z n a g r o d ą: za obdarowanie chlebem Chrystus umieścił na niebie piekarkę i jej sześć córek: największa z gwiazd to kura. według A b o r y g e n ó w australijskich . nie wskazały mu jej i. Kup Astr 237. Zbieracze Kup Astr 239. skupienie gwiazd Kup Astr 239. Ilość. także Sito Glad Wiedz 19. Nazwy te wiązane są z widzeniem -mieba jako wielkiej łąki. Or L 1938/160. od sześciu do dziesięciu Kai Lim 37.246 __________________________ BABY . co jest dowodem wyróżniania jednej. 24-25. W kulturze s ł o w i a ń s k i e j Plejady były wyróżniane jako grupa gwiazd. w porze dobrej do Żeglugi Kemp Slnd 341. Jedna z gwiazd jest duża. Kop SMit 886. Wózek Dusz. Podania. Mają one bardzo różne nazwy: Baby. który przez pięć lat ścigał je. więcej niż siedem Kup Astr 237. Wykorzystanie w rachubie czasu i określaniu stron świata. 189. Kup Astr 237. razem zachodzą na św. Nazwa ostatnia (powszechna także na Białorusi) wiąże się prawdopodobnie z wierzeniami o ->gwiazdach jako otworach. siedem 11. wyróżniających się w określonej dziedzinie (Plejada aleksandryjska. Babki. to k Up a (kupka) Kup Astr 237. Ukraina. SJP Dor 6/462-163. + B. Szyf Trąd 55. Nazwa Plejad bywa wywodzona także od grec. 30. to gwiazdozbiór 1.z kurczętami . Zeus umieścił na niebie w postaci gwiazd. polsko-ruskie pogranicze. wstydziła się związku ze śmiertelnikiem i dlatego dziś świeci słabiej na niebie Tok Mif 2/317. Kategoryzacje. świecenie.młode święte dziewczęta. a największa z nich kura Glad wiedz 31. podobnie jak -»Baran. a nawet . Nazwy o podstawie z o o m o r f i c z n e j częste na południowym wschodzie Polski (pod wpływem gwar ukraińskich) i Górnym Śląsku to: Kurki Glad wiedz 24. it B. Kolekcje. B. a przy niej takie drobne Etnl 1989 Bilg 119. osiem Glad wiedz 31. Słowacja. Grabiarze. dziewięć Kup Astr 237. Karl SGP 2/529. Kup Astr 237. Sito.IV) Glad wiedz 185. Vlasi. Przeważa jednak nazwa w l. rdzenna Bułgaria i Macedonia). gwiazdy Or L 1938/160. Kwoczki Glad wiedz 3o. K 7 Krak 32.piętnaście Kup Astr 237. Sozar (Rosja). Stożari. Spital. że jest ich duŻO naokoło siebie TN Krasiczyn 1985. Mówi się. dopóki nie przemieniły się w gołębie (grec. Glad Wiedz 24-25. tworzą kolekcje z K o s i a r z a m i i s ł o ń c e m . Kup Astr 237. Rzadziej Babom nadawano nazwy Grabiarki. Kul MiW 437. Po fazie niewidoczności Kwoka strząsa z siebie puch i robactwo na Ziemię. Kup WiM 27. Kwoczka Mosz Kul 2/35. (c) z d a r e m : jest to kura podarowana Dzieciątku 3.

Zniecierpliwiony Chrystus. Wort HofT 9/686-689. Syn Bóg zapytał się raz. jak kuka czy kuje ona z wiosną (od Tiburtii do Johannis). a baby grabiami zgrabią. żeby zwieźć siano. KOSIARZE. Glad Wiedz 193. którą słonko robzi Szyf Trąd 56.Ten furman woził po niebie św. czerwcu i lipcu B. Szyr Trąd 55-56. 420. Tak było: najprzód poszły baby z grabiami. s. K 7 Krak 32. W marCU Glad Wiedz 185. Jesienią i w zimie ś w i e c ą całą noc Glad wiedz 189. nie świecą. W październiku widać je na wschodzie wieczorem Glad Wiedz 108. Konotacja semantyczna nazw gwiazd w polszczyźnie ludowej. Jesienią B. Kup Astr 1958/5/237-239.a terez dostał nakaz. 190. B. jesienią Glad wiedz 185. na zachodzie Glad Wiedz 191. ale one wcale na to nic. to zbliża się zima Glad Wiedz 158. ze ostały za niemi cedźkaj w tyle. zimy: zachodzą pochmurno. 184. podob. które kosiarze skoszą. widzialnemi są i Plejady na niebie.następnie kwoczkę umieszczono pomiędzy gwiazdami na pamiątkę. Lud 1895/175. W grudniu wczesnym wieczorem świecą na północno-wschodniej części nieba Glad wiedz 194. WiM 150. gasną. 190-191. znajdują się na wschodzie słońca Glad Wiedz 190. ale przykrą w mrozie obiecują ZWAK 1882/196. 2 . kasik pójdą. potrzebne będzie w Boże Narodzenie dla nowo urodzonego Pana Jezusa. piekarka zaś z sześcioma córkami dala mu go tajemnie. posłał ucznia swego po dar chleba. znikają po św. zadek i dyszel u wozu.co uszły dalej.Kwoczka z kurczętami to dar pastuszka dla nowonarodzonego Jezusa. drugi. nie ma ich.dokumentacja 249 DOKUMENTACJA ■ R u c h. 160-176. Glad Wiedz 194. (wraz z Kosiarzami) znikają z nieba na św. O początku Plejad taka gadka: Chrystus przechodząc koło piekarza. 80. Wojciecha (23. którą nazywają Kwoczka z kurczętami. Kup Pol 94-101. Szyf LEGENDY 1 . i tak długo. Gwiazdy w ludowym językowym obrazie świata.X) B. Glad Wiedz 93-117. znajdują się na niebie przed Kosiarzami Szyf WiM 150.Baby to kobiety. na niebie mówi się: nie widać Bab. w s c h o d z ą Sych SGKasz 1/10. W sierpniu Glad Wiedz 184. Glad wiedz 184. na pięciu chłopów od ziemi Glad Wiedz 190. 184. jeżeli pogodno zapadają. 195. i za to przeniesioną jest na niebiosa. 188. piekarz odmówił go. 189-190: w maju. zmieniają swe położenie w ciągu nocy Glad wiedz 190: ido drogo. są niewidoczne Glad wiedz 101. wychodzą Glad Wiedz 189. 190. N i e b r z e g o w s k a Stanisława. są w połowie nieba Glad Wiedz 195. B. Jedna z gwiazd (Kwoka) świeci najjaśniej Kup Astr 237. bo wschodzą i zachodzą ze słońcem Glad wiedz 101. 193. ♦ Przepowiednie: w i o s n y : Baby w zorze zachodzą Glad Wiedz 157. Jerzego . na wschodzie Glad wiedz 191. nie odpowiedziały Chrystusowi. Regularne pojawianie się i znikanie B. Mif Tok 1/116-118.Baby za kosiarzami grabią siano niebieskie dla mającego się narodzić Jezusa. . kończą się. idą razem ze słońcem. na wiosnę Glad Wiedz 191. Piotrze (29.IV) Glad Wiedz 185. Mosz Kul 2/29-38. + W y k o r z y s t a n i e w r a c h u b i e c z a s u i o k r e ś l a n i u s t r o n świata.VI) Glad wiedz 185.echnie też znaną jest pomiędzy wieśniakami gromada gwiazd. Pokazują się przy końcu czerwca lub na początku lipca Glad Wiedz 104. 77. kryją się Mosz Kul 2/33 zniżają się nad ranem Glad Wiedz 196. [w:] JOS. Kai Lim 39. 191. 190. jak zwyczajnie niewiasty . Niedaleko szli kosiarze z kosami na ramiączku i nic nie mówiąc. W sierpniu lub We wrześniu Glad Wiedz 104. w październiku Glad wiedz 190-191. wschodzą w pół do szóstej wieczorem Kai Lim 38. na środku nieba Glad wiedz 106. bo gromadki zeszli z nieba Szyf Trąd 56. ze wschodu na zachód Szyf wiM 150. które nie odpowiedziały Chrystusowi na pytanie o drogę. 195-196. praca magisterska napisana w ZJP UMCS. do piątego razu. na południowo--wschodniej części nieba Glad wiedz 192. 0 okresie niewidoczności B. Grav Mit 141-142. o północy świecą na południu Glad Wiedz 192. z nieba stało się podstawą obliczania czasu. przypisuje się w tradycji ludowej właściwość poruszania się po niebie. są niewidoczne Glad wiedz 97. Porzekadło gospodarskie: trzeba żyto siać. są na trzech chłopów od ziemi Glad wiedz 190. 195. Ma to być podarunek od pastuszka ofiarowany przy Narodzeniu Pańskim . w jesieni wschodzą o cztery godziny wcześniej niż Kosiarze Kai Lim 38. U Rusinów nazywa się Kuryczka. -►GWIAZDY. że B. we wrześniu Glad wiedz 185.196. w październiku i listopadzie Glad Wiedz 104. Kai Lim 38| c h o d z ą kupami K 7 Krak 32. W kwietniu Glad Wiedz 191. Znikają na łato Glad wiedz 185. Udz Krak 92. Jak widać B. IUI. Ś w i e c e n i e . Kup WiM 27-28. PODANIA 4 . piekarz zaś zamieniony w kukułkę. Bóg zbliżył się do gromadki i zapytał o drogę. 194. nigdy nie zmieniają swego położenia Glad wiedz 98. pogodną zimę. Lublin 1985. Pows7. S n a r s k a Małgorzata. mc świecą w lecie Glad Wiedz 189. językowo utrwalony jest jednak pogląd przeciwny. zaczęły pogwarkę (rozmowę). B. 196. tj. widać to dobrze jak on ciągle kolami w tyl cofa. w przoprzek. 348. zajęte swą gawędą. za karę cale grono kobiet umieścił na niebie i nazwał gwiazdozbiór ten Babami. Od listopada do marca widoczne są całą noc Szyf Trąd 56. Na niebie także są Baby. Stanisława Niebrzegowska . bo to sianko niebieskie. są wysoko Glad Wiedz 152. BIBLIOGRAFIA: Chev Dic 4/28-29. że B. K 7 Krak 197. Stoją na środku nieba Or L 1938/161. cejco gadać do siebie. Za kosiarzami jedzie furman wozem. z a c h o d z ą . W październiku w tydzień po św. Wisła 1900/468. ma Ą konie w lejcu. znikają. 193. Jadwidze (16. 196. giną. wyminęli baby. zawsze stoją na środku nieba Or L 1938/I6i. które poczęstowały Chrystusa chlebem.248 BADY eksplikacja BABY . za Kosiarzami 4. silą tego. Kosiarze pilnują się Babek Mosz Kul 2/31. 156-157. wilgotną zimę znaczą. nad ranem świecą na zachodniej stronie nieba Glad wiedz 194. A 00 B. 3 . choć spotyka się też opinie. przed chatą siedziały kobiety (baby) i gawędząc zabawiały się ploteczkami o sąsiadach. 151. zwracały uwagi i wciąż z sobą rozmawiały. bo mu się śpieszyło. Chrystus chodził po świecie. bo mu niesporo jechać.Baby to piekarka z sześcioma córkami.

zaczęła prosić go o wybawienie. Korona Północy SITO Według legendy w koło to została wpleciona św. KOŁO ŚWIĘTEJ KATARZYNY S. aby mogła się po nich łatwiej wspiąć. że jej syn jest klucznikiem do nieba. S. że jest ich znacznie więcej. Piotra zesłana do piekła za grzechy. BARAN gwiazdozbiór Barana Według opowiadań ludowych jest to ten sam baran. którego pasterz Wojciech ofiarował Dzieciątku. S. bardzo bogaty człowiek wiózł na wozie bochenki chleba. należy do gwiazd pasyjnych. Piotr wstawił się za matką u Boga. SITO. Św. podobnie jak otrzymaną od pasterzy kokoszkę (->Baby) Kai Lim 30. Inne dusze czepiały się matki Św. na którym zrobił węzły. Przerwana część sznura wisi nadal na niebie i widać go z guzami świecącymi niby gwiazdy Lud 1895/176. -►GWIAZDY. porwali je. Najjaśniej Koło św. Droga była wyboista i jeden z bochenków spadł z wozu. na jej szlakach ważone są dobre i złe uczynki po śmierci. Czarownicy i „zatraceńcy" figury krzyża z ziemi nie widzą Lud 1895/176. OGIEŃ PIEKIELNY.N.N. by podnieść chleb. nad którą znajdują się Niewiasty i Gwiazda św. Sitem posługiwała się Matka Boska. Matka św. Według podania. S. lecz będą widoczne wtedy. ale nic od bogacza nie otrzymał. wyprosił d la niej laskę i rzucił sznur. Sypali oni sitem owies koniom. abywyciągnął sobie z błota ten chleb. gwiazdy Włosów Bereniki Sito pochodzi od Trzech Króli. S.eksplikacja 251 BARAN eksplikacja SZNUREK Z GUZAMI KRZYŻ ŚWIĘTY gwiazdozbiór Węża lub Smoka Łabędź Grupa gwiazd zwana Krzyżem Świętym. które do niego włożyli. nie zabłocony. -►BARAN. Wówczas część sita spaliła się. Do tej figury zalicza się pięć gwiazd drugiej wielkości. a następnie zostawili je Panu Jezusowi wraz z darami. Według legendy. BIBLIOGRAFIA: Kop SMit 349. w miesiącu. -►GWIAZDY.N. Kop SSym 444. -►GWIAZDY. Katarzyna i stoczona ze skalistej góry. w którym męczenniczka weszła do nieba Lud 1895/173. gdy bogacz nie miał co położyć na wagę. -►GWIAZDY. aby „odwar" przecedzić. nadszedł ów dziad niosąc chleb. a po wniebowzięciu zawiesiła je między gwiazdami.N. Jana. gdy dowiedziała się. Kra PBL nr 2456. wierząc. Pan Jezus umieścił podarek na niebie. Sznurek z guzami znany jest w Krakowskiem. by wraz z nią dostąpić zbawienia. . nadto war. dzięki czemu bogacz dostąpił zbawienia Lud 1895/174. GWIAZDY S. Michałem. aby sądzić ludzi i krzyż ten weźmie do ręki jako berło Kai Lim :ii. ts.: Kra PBL nr 804. W czasie spadania z góry dzwona się popsuły tworząc odstępy (= szczerby). Lubelskiem i Sandomierskiem. Piotra.250 WAGA . w chwili „obrachunku" ze św. 37-38. lecz świecący i położył go na wadze. bogaczowi nie chciało się jednak zejść. W drodze na targ spotkał go dziad i prosił o jałmużnę. Katarzyny świeci w listopadzie.N. przy tej grupie Droga Mleczna rozwidla się na dwa szlaki Kai Lim 31. Św. a szamocąc się i strząsając dusze przerwała sznur i wpadła jeszcze głębiej w ogień piekielny. Wcześniej Sito było znacznie większe. GWIAZDY. Po śmierci. Marek tłukąc się po piekle odzyskał je z rąk szatańskich i zawiesił Sito na dawnym miejscu Lud 1895/175. Powiedział więc dziadowi. ale czarci warząc napitek 'pierwszą wódkę'. Ona oburzyła się. skąd żaden glos nie dochodzi. WAGA Grupa gwiazd przypominająca wagę.N. gdy Syn Boży zasiądzie. -►BABY.

WawrZyjlCa Glad Wiedz 81.(Warmia) Droga do Olsztina Szyf Miw 152. Glad Wiedz 77. gościniec do Rzymu Lud 1900/66. W polskiej kulturze ludowej Droga Mleczna obrosła licznymi interpretacjami mitologicznymi. podob Kup Pol 105. w pow. Glad wiedz 81. Kup Pol 105. miejsca kultu -Droga do Rzymu 13. Jakuba 24. 8 i . SSSI 2/181. Jakuba Glad wiedz 81.Droga Boga Glad Wied?. Pożoga Glad Wiedz 85. jednoczłonowe nazwy polskie . Droga Księżyca Glad Wiedz 85. Droga dla ptaków Kup Pol 103.M. Zora po niebie (na niebie) Glad Wiedz 8. podob. Kup Pol 105. Kup Pol 103. Szym SDom 152. Kup Astr 213. które znalazły swój wyraz w różnorodnych nazwach oraz objaśniających je opowieściach wierzeniowych. Droga Zwierząt Kup Astr 244. Wskazówka Czasu Nocnego Glad Wiedz 85. z/od Warszawy do Krakowa Kup Astr 243. (f) c z a s u : Nocna Droga Glad wiedz ar. Mosz Kul 2/39. kumovska slama. KuP Astr 243 i 244. Części. Pol 104. Droga do raju. Strychy Jasno Czerwone. Droga Wojenna (jak NapoUin sed na rusk'iego) Kup Pol 107. Matka Boska przeszła po niebie i został ślad w postaci D. które miały wypaść z worka niesionego (wiezionego) przez złodzieja. podob. x (b) u m i e j s c o w i e n i a : Światło Niebieskie Glad wiedz 85. tworzone od: (a) w y g l ą d u : Droga Mleczna. Droga ze Skępego do Częstochowy Kup Astr 243. Glad Wiedz 81 pow. Kup Astr 243. że jest drogą. Kup Astr 244. 106. Droga Zwierzęca. Gościniec na Warszawę Kup Pol 105. Biała Droga Glad Wiedz 85. Glad Wiedz 83. Kup Pol 104. Droga do Mogielnicy Glad Wiedz 83. 24. Droga Duchów Kup Poi 104. Boże Wrota Glad Wiedz 79. ZWAK 1889/77. którym w szczególności są: mieszkanie Boga i świętych Droga (Gościniec) do nieba (po niebie. Wygląd. (w Żywieckiem) Droga Matki Boskiej. Strale. Droga Ptasza. Mgławica. Anny. S ł o w i a n i e (na terenie Łużyc. kumova(-e) slama (seno) l u b popowa{-e) slama [serw). Białorusi. kuma lub popa. Pasmuga s. gęsia. drzewa. Droga na deszcz. 196. i chorw. Droga Przodków. Poczajowa. Jaśni Prag Glad Wiedz 85. chev Dic 1/403. Dokumentacja: Legendy. Droga Gęsia Kup Astr 244.) Droga z Częstochowy na Kalwarię.M. Kup Pol 103.. zbuntowanym aniołom i po niej strącił ich do piekła 15. ptaki i zwierzęta: Droga Ptasia 4. Droga z Jeruzalem do Betleem Kup Astr 243. Ptasięca Kup Astr 244. (Małopolska. Krakowa. węża. Droga Batyja Mosz Kul 2/39.Droga Umarłych Kup Pol 104.M. (pow. Kup Astr 244. Droga Dusz Umarłych 22. (c) celu. osoby boskie i święte . Droga do Jerozolimy 19. Pochodzenie. serb. ® D. (wsch. na niebie jest znakiem rzeki. Smura (od 'mgła' lub 'chmura') Kup Astr 244. Czas. sssi 2/181. Wadowice. Bywa porównywana do rzeki. Zopyra (Zapyra) (od 'chmura'). słoneczkowa matka tamtędy jeździła 1 został znak Glad wiedz 85 pow. Mleczny Pas Kup Astr 244. Trzeci typ nazw słowiańskich wiąże Drogę Mleczną z wielkimi miastami: Droga do Rzymu. (g) inne nazwy to Droga Krwawa 29. Droga św. Droga do Kępcyn Glad Wiedz 83. Pomoda (od pomloda 'chmurka. (śląsk.którymi są ciała niebieskie: Droga Gwiazdowa. Droga z raju do nieba. Inaczej interpretują Drogę Mleczną Słowianie południowi. Mosz Kul 2/39. Odpowiadające takiej interpretacji nazwy to: słoweń. podob. Czynności. Gościniec od Krakowa do Łodzi Kup Pol 105. Eksplikacja: Nazwy. 1/152. Droga do Piekar. (e) p r z e p o w i e d n i p o g o d y : Droga Pogody (na pogodę. (w centralnej Polsce) Droga (Gościniec) do Częstochowy 13. Gościniec Św. Droga na Kalwarię (do Kalwarii) 13. pas (pasmo) gwiazd jasnych 10. Droga do św. Jest też traktowana jako dźwigar nieba Chev Dic 4/402 l u b szczelina w sklepieniu niebieskim. Wrota do nieba. Litwy) dają jej nazwy: ptasia. Jeruzalemska Pan Bóg wytyczył D. Droga od Budapesztu na Warszawę. Kup Pol 104. w Małopolsce i wsch. W wyobrażeniach różnych ludów świata Droga Mleczna jest miejscem przejścia ze świata ziemskiego do świata boskiego Herd Lek 33.5. dusze zmarłych . Mazowszu z Podlasiem: Gościniec Glad Wiedz 77. Droga Świętych Kup Astr 244. Nowy Larg) Droga Słoneczkowa Glad Wiedz 85. Kup Pol 105. 25. duże miasta . Droga Dusz (Pokutujących) Kup Astr 244. = Najprostsze. b i a ł a 3 (z białego . która znajduje Się pod ziemią Glad Wiedz 88. Miejsce Przepowiednie. Cesta Mleczna. Kup Pol 105. Droga dla dzikich gęsi Kup Astr 244. 83. Kup Astr 243. . Droga do Warszawy Glad Wiedz 83. Eliasza Kup Pol 104. śladów stóp. Kup Pol 106. Lubelskie) Droga Dusz 26. Kup Pol 103. Gościniec św. Mosz Kul 2/39. Polesia. które Bóg przeniósł na niebo Sych SGKasz 288. Jerozolimy. Kup Pol 105. kumowa slama. Wierzy się. Furman (->Wielki Wóz) zawadził kołem wozu o piekło i rozlał mleko. metaf. przez/bez niebo) Glad wiedz 79. Kup Pol 104.Droga. podob. 1.DROGA MLECZNA eksplikacja 253 Cesta GlaH wiedz Ri. Kup Glad Wiedz 81. po której dusze zmarłych odchodzą w postaci ptaków ze świata ziemskiego w zaświaty lub drogą do miejsc świętych chev nic 4/402-403. (d) mitycznych i domniemanych u ż y t k o w n i k ó w . Bohaterów sssi 2/181. Droga do zbawienia. łukowskim: Trakt Glad Wiedz 82 . Droga Pana Jezusa Glad Wiedz 8i. Droga do Gietrzwałdu Szyf Miw 152. D. Częstochowy. bułg. Polska) Gościniec przez/bez niebo Kup Astr 243. Mosz Kul DROGA MLECZNA 2/39. przez którą widać niebiański ogień Herd Lek 33. rozlanego mleka i haftowanej szaty Mir Tok 1/116-117. nazwy) -jest opisywana jako jasna wstęga Glad Wiedz 88. Droga św. Glad wiedz 81. Żurawia Mosz Kul 2/39. Kup Pol 105. Pisana poezja chłopska. biały obłok'). Droga Księżycowa. Kup Pol 105. żurawia.są zwykle rozwijane w dwuczłonowe zestawienia. Droga do Krakowa Mosz Kul 2/39. Kup Pol 104. Krakowski Gościniec 10. Relacje potoczne i zapisy wierzeń.kojarzona z m l e k i e m i jego bielą (zob. rdzennej Polski. Nowy Targ.M. Strychy (Strych). do pogody). Mosz Kul 2/39. Kijowa. miejscowości bi b lij n e -Droga do Egiptu Kup Astr 243. Częstochowska Droga Szym SDom Wstęp. dla których Droga Mleczna jest usypana słomianą sieczką lub sianem. Mleczny Gości niec Glad Wiedz 84. Mroźna Droga Glad Wiedz 85. Kul MiW 437. Dibliografia.

eksplikacja 255 DROGA MLECZNA . Trzej Królowie do Betlejem Glad wiedz 82. Krzyżu i jest nazywane Drogą Jerozolimską 18.ciągnie się od północy ku południowi. -^gwiazdy. gdy jest wiatr 12.M. 189. wiedzie w dwóch kierunkach Lud 1895/170: od wschodu na zimowy zachód Glad Wiedz 141 i Z północy ku południowi 10. Glad Wiedz 88 pow. 245. Szyf MiW 152. wyraźna Glad Wiedz 139. 12 . Gwiazdami Trzech Króli i Gwiazdą św. jest za mgłą 7. 21. mróz: D.Droga ptasia. widoczna na niebie Glad wiedz 195. 6 .M. Po tej Drodze szli Żydzi z Mojżeszem do Ziemi Obiecanej Kup Astr 245.M. ptactwo leci do ciepłych krajów Kul MiW 437.M. rozwidla się na dwa szlaki przy św. jak tych wielkich odpustów nie ma.M. jasno jo widać 8.M. gęsta.M. 14 . często cierpiąc głód i chłód. ♦ Dobra p o g o d a będzie jeśli: D.M.wieczorem 25. DOKUMENTACJA LEGENDY 1 . na Kalwarię.M. to noco jest zidna wisoko. to rok będzie mleczny.M.] Zorza 1901/33/799. 9 .pogoda. 5 . to szczelina pękniętego nieba 27. s u s z ę : D. m l e c z n y rok: D. mocno jasno 7. Gdy doszli do nieba. miliardy małych i drobnych gwiazd Glad wiedz 88. Eliasz 16. Chodziła po świecie.M. Jeździ po niej -*Wielki Wóz 28.Droga bez niebo jak jest taka gwiaździsta w lecie. "fc D.M. Giad wiedz 81.Gościniec szeroki z gwiazd prowadzi od wschodu na zimowy zachód. aho gośćeńec tam śfeńći jeźjil'i. biskupi jeździli do Ojca Świętego Glad wiedz 83.M. W czasie drogi aniołowie zbierali do toreb płaskie i drobne kamyczki.M.dokumentacja asfaltu 29). a gdy wreszcie stanęli na najwyższym szczycie. a słabo będzie deszcz. uńi tą drogą str\tncerii byl'i do p'ekya i na znak je ta droga. wnioskuje się o czasie w ciągu doby: D.Ml'icno droga. s z e r o k a 29. Mosz Kul 2/50.187. Jakuba. Od marca (rano) do września (wieczór) łuk D. D.zwany mleczną drogą dlatego. to jaj będzie dużo. d es z c z na drugi dzień . 11 . Kup Astr 245. masa gziozdecek razem Szyf Trąd 51.Jak mocno śfeci [Droga Mleczna] . Ta mlyczno droga gwiazd 16 rzędów. jest na środku nieba o północy.Gdy biała droga na niebie (droga Jakuba. Kup Pol 103. mocno śfeci 6. że po niej przeszła Karmicielka Zbawiciela ludzkości. Szczepana. Stajenką Betlejemską. bystra. a druga do piekła.Jutrzenki. 10 . mleczna droga) jasna w dzień Jakuba (25 lipca). t r a c i s i ę 'znika z nieba' jak wielkich odpustów nie ma 13 albo gdy aniołowie nie idą do Częstochowy 20. A D. Józefem uciekali do Egiptu Glad Wiedz 81. 19. Glad Wiedz 78. a my widzimy Ą rzędy. Giad wiedz 139. wysoko na niebie . ■ D. święci. śj'enty M'iko]faj. tj.M. Maryja szła między nimi prawie niewidzialna. O . Bóg. że pierwy nie było ty drogi mleczny. obniża się ku południowi Giad wiedz 152. D ł u ż s z ą p o g o d ę zapowiada D.M. Matka Boska Kup Astr 243. Aniołowie-górale wiedli Maryję przez góry i skały.Mlecna droga. zapowiada dłuższą pogodę. Mikołaj 9.M.M. 184. Ramię to jest nazywane Drogą Betlejemską (lub Drogą Zimową) u.Mówili. potępione do piekła wisia 1904/79. po nich spieszą dusze zmarłych 19. a jak na zranek idzie to nisko nad ziemnio. mnóstwo. no ta mlecna. Twardowski Kup Astr 245. RELACJE POTOCZNE I ZAPISY WIERZEŃ 2 .M.M. chodzą nią dzikie gęsi Kup Astr 244. która mlecznym światłem zalała cały świat między niebem a ziemią. Glad Wiedz 81. Postrzegana jako dużo. jakby naprawdę droga. Dereźnia 1984. Glad Wiedz 79 pow. ZWAK 1889/77. b u r z ę na trzeci dzień: D. jedynie z daleka widniała blaskiem gwiazdy . jest obecna na niebie K 17 Lub 71. wyraźna 2 . 13 . 4 . Po D. bystro świeci Glad wiedz 196.M. podob. Ramię letnie D. . Glad Wiedz 141 pow. Pan Jezus z krzyżem Glad wiedz 81. D. jest pocięta pośrodku 19. pogoda pewna.gdy widać jedną drogę Glad wiedz 141 lub D. Hrubieszów. Szyf MiW 152. podob Giad wiedz 79. To jo nazywajo ta droga. św.Krakowski gościniec . czyste idą do nieba 26. to się tak kręci. Jesienią nad ranem D. Wtedy Pan Jezus polecił Michałowi Archaniołowi utworzenie hufca aniołów-górali i zabranie Matki Boskiej do nieba. k r ę c i się. 3 . Wzdłuż D. wyróżniane jest ramię zimowe i letnie.M. Kup Astr 245. to się traci. d e s z c z : D. Jezus Kup Astr 245.Mlecna droga to je kumuś utorowana. podob. W wierszu współczesnego poety ludowego D. przepowiednie. a nisko nad ziemią nad ranem 4. Kup Astr 245. ma szesnaście rzędów. ańoyov'e śe zbuntowafi i Pan Buk im droga wytyćuu 1 do p'ekya strąćiy. jasna w dzień Jakuba 3. zwana gościńcem św. Matka Boska została na ziemi i pomagała biednym ludziom. Lubliniec. Droga mleczna. że jedna połowa D. p r z e m i a n y : D.zob. zaczęli pod stopy Maryi ciskać kamyczki aż się z nich utworzył bity gościniec. Pszczyna. Kup Astr 245. W świetle lampy księżycowej bieliła się ona w oddali jak mleczny pas. Ramię zimowe biegnie od wschodu na zachód .Jest to droga przecięta w środku: jedna polowa jej wiedzie do nieba. jag mlecna droga jest bystra. będzie pogoda! Etnl 1989 Bilg 120. Po D.[Po wniebowstąpieniu Pana Jezusa. podob. gdy jest jasna. podob. 00 Na podstawie położenia D. a jak gwiazd dużo.M. to tak wyglunda. słabo świeci 6. Jak wiatr jest. Glad Wiedz 83 pow. Wisła 1900/465. Kup Astr 244 i 245.M. św. gwiaździsta. jasna 3. 20.W wigilię Bożego Narodzenia gdy droga mleczna wyraźna. a droga do nieba była jeszcze bardzo długa. Sandomierz.pasmo gwiazd jasnych i słabszych . na niebie.M. Wierzy się. prowadzi do nieba.M. 192. Glad Wiedz 141 pow. wyraźna Wisła 1902/441. 23. na wschodniej stronie . MAAE 1908/132. bardzo jasna Giad wiedz 139. a ludzie dostrzegają jedynie cztery rzędy 12. jasno jo w'idać to zapow'adajum mrus. do Rzymu. druga do piekła (w zatracenie) u. gęsta w lecie 5. Część D. Białystok. na niebie lub wyraźna Giad wiedz 139.do Bramy Betlejemskiej (która znajduje się przy największym zwężeniu D. Szyf MiW 152. 25). W D. 8 . Michał Archanioł wybrał się na ziemię z góralami. Glad Wiedz 140.M. wyraźna w Wigilię Bożego Narodzenia 2. To ona wróży na pogodę zawsze. wszystkie kamyczki przemieniły się w gwiazdy i do tej pory świeci ten gościniec pośrodku błękitu . to będzie susza. ZWAK 1882/174. jeździła słoneczkowa matka Glad wiedz 85. odwraca się Glad Wiedz 142. widoczna w zimę. Szyf MiW 152. 15 . podob. Glad Wiedz 141. a jak za mgłą to pluta. Glad Wiedz 82.M. Kup Astr 245.M. a on sam przyświecał wielką księżycową lampą. między Gwiazdą Betlejemską. Matka Boska z Jezusem i św.mówio -droga bez niebo. pasmuga muw'óm.nad ranem. codziennie idą po niej aniołowie i święci do Częstochowy 20.Droga ta wiedzie do tych wielkich odpustów do Częstochowy. Według niektórych wierzeń D. 7 . rozwidla się Giad Wiedz 142 tworząc dwie połowy (= dwie drogi) Etni 1989 Biig 120. jest na krzyż Glad wiedz 141. Zimą od września (rano) do marca (wieczór) część rozgałęziona pasma D.254 DROGA MLECZNA .Jak mleczno drogę mocno jasno zidać. Red. nad horyzontem rozwidla się Glad Wiedz 142.w nocy. wstępowali w niebo Pan Jezus i Matka Boska 21. chodzą: mieszkańcy niebiescy Glad wiedz 82. na zachodniej stronie nieba . na wyraj i Z niego powraca Mosz Kul 2/39. gwiazdy 29. jest na krzyż Giad wiedz 88.

awa G-mazdy ZZdwym jakowym obL. 17 . to nią tak kręci. 22 . 23 . 80.. Szczepana (Syriusz) ku horyzontowi dość równym szlakiem. zwane ((Drogą Jerozolimską*). to była późna pora. bo droga rozdziela się w dwa kierunki.E'jas pśyjeje tom drogom na źem'e i beje trob'iu na sot.. 20 . Pszczyna.Mleczną drogą idą do Częstochowy codziennie anieli i święci. 61-62. Sitkowski] Ad Złote 237. 21 . wiązano z gwiazdami pasyjnymi. gdy przechylił się na stronę zachodnią.Droga mleczna to gościniec do nieba prowadzący. Lud 1898/414. 29 .s. a inni że jest to droga do Jerozolimy. gwałtem. w tych dniach jak jej nie widać. / nocą bez przerwy. nazywana jest od dawnych czasów gościńcem św.Pośrodku nieba jest droga / szeroka. do szybkiej jazdy. I Zbawiciel szedł nim wstępując w niebo i Matkę Boską aniołowie wiedli tym gościńcem. Kup Pol 102-108.Drogą tą schodzą na Ziemię aniołowie z poselstwem do ludzi i przez nią prowadzą do nieba dusze ludzi sprawiedliwych. s. biegnące blisko siebie. Kup Astr 245.lubię chodzić na łąki złote / w wieczory jasne / . 77. zresztą każda dusza wstępuje na niego. Kai Lim 31./ szczeliny pękniętego nieba . nosiło nazwę «Drogi Betlejemskiej*. / Śmierć czyha na krawędzi. / a na drodze po bokach / przeglądają się gwiazdy. / Wielki Wóz / robotnic pełen / w Drogę Mleczną / skręcił. [W.Stoi noc / na skraju wsi / i parasol wznosi. gdzie z mlecznej drogi . Glad Wiedz 193. [w:] JOS. że «jak wiatr jest. którzy prowadzili życie zgodne z przykazaniami boskimi Stąd wprowadzono drugą spotykaną w naszym powiecie [limanowskim] nazwę Galaktyki -«Droga Duszo. Sandomierz). gdy z chmur zejdzie.139-143. / Ta droga zwać się Krwawa / powinna. to i aniołowie do Częstochowy nie chodzą. Lud 1895/170. 28 . Trzeba jednak wielkiej przezorności do tej pośmiertnej podróży.Mleczna droga. / tą drogą gwiazdy jeżdżą. PISANA POEZJA CHŁOPSKA 27 . letnie. / a na niebie / srebrny kapłan / mszały / gwiazdom głosi. Szyf Trąd 58. jakby wielki pas widniejący w pogodną noc przez całe niebo. to było jeszcze wczas (wczesna pora) (Dębiany pow. głupia to zabawa. 159-160. z tych jeden wiedzie w ((zatracenie)). 24 . Wisła 1900/465. Lud 1900/66.Gdy krakowski gościniec był na środku nieba. Polluks. podob. W Chełmskiem zaś powiadają. Ramię to rozwidla się przy Świętym Krzyżu na dwa szlaki. że cala droga mleczna wiedzie zmarłych do nieba.. Machnowski] Szcz Ant 496. Droga ta wiedzie do Bramy Niebieskiej. 19 . to na drugi dzień padaD (Bukowiec koło Jabłonkowa). Glad Wiedz 88. N i e b r z e g o w s k a Stan. 176-179. a druga do piekła. i jedna jej polowa wiedzie do raju.DROGA MLECZNA 256 DROGA MLECZNA dokumentacja dokumentacja _______________________ '^]_ / Świeć się wam światłość wieczna. a me mleczna. KpM» Mi./ wieczność kapie / wielkimi kroplami / sosnom na piersi / światom na głowy / ludzie mówią: gwiazdy spadają / uczeni meteory / a my poeci że to wieczność kapie / otulona w ostatni / blask zorzy. K 34 Chel 255. Or L 1938/160. to droga dusz umarłych.Szeroka świecąca pręga (mleczna droga). Mosz Kul 2/39-40. 25 . [T. / A w reflektorach pędzą. 26 . Jakuba. / Droga z białego asfaltu / niesłusznie nazwana Mleczną. ile razy ją tylko widać na niebie. WIELKI WÓZ Stanisława Niebrzegowska . / Kapłan modły / kończył świtem / i wieś rosą / święcił. NIEBO. Porcjon) a Gwiazdą św. 6/367-374.Jedno ramię tego luku.Natomiast drugie jej ramię luku. Tok 1/116-118. Kai Lim 31. Chcąc przy tym wyjaśnić to zjawisko mówią.. BIBLIOGRAFIA: Glad Wiedz 77-89. on tam jeźji po ty drodze oŚO)fam'i. one po niej w kształcie ptaków krążą. 16 . / A jeżdżą jak te szatany.c i^ata. znajdującej się przy jej największym zwężeniu. 18 . -+GW1AZDY. tą mleczną drogą)) Grzawa. Wort Hof. Poc Poez 197.Mleczna droga jest pociętą pośrodku. Kup Astr 1958/5/243-245. że przebiega od Bramy Niebieskiej między Gwiazdą Betlejemską (Kapella) a Stajenką Betlejemską (Orion) i dalej między gwiazdami Trzech Króli (Kastor. Kai Lim 31. / Ech. Nazwy te zyskało dlatego. a gdy stal na wschodniej stronie. przechodzące ponad nasz horyzont od wschodu ku zachodowi zimą. to północ.Na Śląsku obserwuje się łuk Drogi Mlecznej w związku z przepowiednią pogody: «Jak jest na krzyż (to znaczy jak widać rozgałęziony łuk Drogi Mlecznej). pow. Zwano je też ((Drogą Zimową)). / Wiele gwiazd jest pijanych.

15) oraz (2) . Pieśni żołnierskie. sari 'żar'. . Bruckner łączy też zorzę z 'patrzeniem. Przepowiednie. k r w a w e .ż. mienić'. 29. jasność jest przeciwieństwem c i e m n o ś c i 7. ++ * Z. b ł y s z c z ą 4. utożsamiana z -ł Jutrzenką lub -*Gwiazdą Wieczorną. l. płaczenie 28. Atrybut nieba 20. 13. litew. wyróżniane są ze względu na czas i miejsce pojawiania się: zorza ranna/poranna/porankowa. ws t a je (wstają). zarja 'blask'. miesiąc .32.ZORZA . Porównania: dziewczyna jak zorza 17. piękniejsza K 17 Lub 6 jak zorze jest żonka. A W zamawianiu płacznic: Zorze. 18. śmieł Opól 36. i wieczorowa/wieczorna 28. podob. zgaśnie światłe zorze 12. Słowo zorza w stpol. 22. zorzyczki 25. 28. Bibliografia. na n i e b i e 19. jasne zorze i miesiąc świecą chłopakowi.mn. stprus.są oznaką śmierci K 10 Poz 375. Dziecina Boża jako zorza 9. tzn.siostrami) 21. Gdy Z. Pieśni sieroce. wzrok dziewczyny jak poranne zorze K 36 Woł 145. żei-eti 'lśnić'. rodzinę żołnierza (księżyc jest ojcem. np. w n i e b i e 20.bracia. fi Z. 0 O wschodzie lub zachodzie słońca zwracają się do Z. wstają. CUtfna LL 1957/3/33. Z. ♦ Przepowiednią w i a t r u jest: Z. Wyrażenie gwarowe na zarzach znaczy 'w promieniach zachodzącego słońca' ŁSE 1962/124. csłow. Kolędy bożonarodzeniowe i noworoczne Pieśni wiosenne Pieśni sobótkowe. z n i e b a LSE 1965/29. W gwarach słowo zorza znaczy tyle co: (1) 'blask na niebie przed wschodem lub po zachodzie słońca'. A. jest matką. zorza węgierska (zlotaworóżowy blask na niebie od strony Węgier) K 48 Ta-Rz 260. Czas. i gwiazda wskazują miejsce.bratem. południowa. Czynności. słońce . Formuła z wiersza F. trzy was jest: porankowa. idą od s ł o ń c a Kuc Mlp 34. Można wtedy skurzyć z drzewa pszczoły do ula Kot San 209. rumiana LL 1966/2-3/64. Kolekcje. często w l. szabla jak zorza 19. wita Dzieciątko ZWAK 1880/104. goreją 15. te zorza le. 1.matką. 'blask na niebie przed wschodem i po zachodzie słońca' = Zorza r. co jest zgodne z wyobrażeniem -►nieba jako kopuły z dziurami („oknami"). Matka Boska jako zorza K 33 Cheł 155. źarija 'zarzewie') Vas ES 2/81. dlatego Bóg wszystko widzi LSE 1965/29. też zarza etymologicznie związane jest z nazwami 'blasku. żara i paźaras 'blask'. Kołysanki. 00 Z. gdzie się narodził Jezus Bart Lub 365. morągowata 'pstra' z wieczora K 48 Ta-Rz 259. pod wpływem gwar ukraińskich. przez które widać światło niebieskie i przez które Bóg patrzy na ziemię. Wygląd. zorja 'gwiazda. A Z. także ZWAK 1885/241. O rannej zorzy (podobnie jak o -+wschodzie słońca) jest czas modlitwy 29. świeci się Rog śląsk 232. W ogród spokoju i zorzy wchodzi partyzant poległy w boju 20. Gdy gasną Z. jest rano i w i e cz or em Górn Maib 2/322. z ł o t a (złote) 30. jaśniejsza niż zorza ZWAK 1879/60. gaśnie 12. zarjewo 'luna') oraz 'ognia' (por. świtają. kończy się praca 12. gwiazdy . zerkać. 'Wenus': Nazwy.: zorze świeciły itp. w tym drugim znaczeniu na terenach Polski wschodniej. także LL 1957/2/47. Eksplikacja: 1. Zorzyczki. W języku ogólnopolskim zorza występuje głównie w znaczeniu 'zjawiska świetlnego. ukr. z prośbą. polegającego na zmianie barw nieba bezpośrednio przed zmrokiem i w czasie jego trwania lub w czasie świtu i bezpośrednio po nim' SJP Szym 3/1054. płacznice 26. o g n i s t a 31. 'blask na niebie przed wschodem i po zachodzie słońca1: Nazwy.'błyszczeć się.eksplikacja ____________________________ 259 ZORZA + Razem ze s ł o ń c e m . Pieśni dożynkowe. praca stef WarmPś 1/18I. Do rannej zorzy trwa zabawa żeńców w czasie dożynek 14. z miesiącem i gwiazdami tworzą rodzinę sieroty (Z. by mężczyzna nie pokochał innej kobiety 27. południowa i wieczorowa 28. Rozmówca. silnego wichru: czerwona Z.mn. Ilość. światła 12. na topieliskach zorzyła się woda Dek Sier 137. Dek sier 182. z polskimi wyrazami wzrok. Kategoryzacje. np. 31. zorza'. piękna Kur Opól 123. otwarte zorze (czyli otwarte niebo) w momencie narodzin Chrystusa 10. gdy się żeni 15. wieczorna Mosz Kul 2/52. Lokalizacja. spozierać Briic SB 651. Czynności. zorja. Dokumentacja: Zagadki. zarza 18. czerwona na wschodzie w Nowy Rok ZWAK 1882/161. spoglądaniem'. n i e p o g o d y : czerwona w Nowy Rok 3. 15. widoczna na niebie rano lub wieczorem'. zarja. •U Z. Pochodzenie.n. (gdy Chrystus się rodzi) K 27 Maz 1 IG. Z. walka świr Pies 307-308. Pieśni weselne. 21. litew. zorze 15 i in. ■ Z. Przysłowia.. światło z nieba 29. czerwona w Nowy Rok 3. pali się świr Piel 296. także w r. gdzie zorze zachodzą 2. podobnie jak od -^zachodu do --wschodu słońca. -►zorza północna. Sliczniejsza K 24 Maz 82. gdy Bóg patrzy na ziemię ŁSE 1965/29. powstrzymać zarazę K 10 Poz 375 lub zabezpieczyć wieś przed nią K 57 RUŚC 1254. Śliczna K 48 Ta-Rz 195. płonie 31. Wstęp. 2. aby odebrały od dziecka morzyczki 25. świecą się s.zorze. zaczyna zabawa sobótkowa 13. chłopiec śliczny jak zorze K 12 Poz 238. ros. b ł y s k a j ą 4. m a l o w a n a 24. podob. światła' (np. porannej. Z.mn. dziadowskich Nyr Kar 266 i żołnierskich Świr Pies 308. Pisana poezja chłopska. Opozycje. wtórnie też: 'blask bijący od czegoś' (wtedy często obocznie w l. funkcjonuje też nazwa zdrobniała Zorka. Z. sporad. gwiazdy . to światłość..'gwiazda. . Czas od Z. Wygląd. z a c h o d z ą 2. zorzyć się. Z. ® J a s n a (jasne) 11. 21. wieczornej do Z. Karpińskiego Kiedy ranne wstają zorze jest typowym początkiem pieśni religijnych. Lokalizacja. g w i a z d a m i i m i e s i ą c e m Z. Zapisy wierzeń i praktyk. zaczyna się dzień 4.. Zdrobniałe formy: zarzyce 28. obfitych p o ł o w ó w ryb: gdy w czerwcu grzmi.siostrami) 23. Symbolika. bieluchna K 28 Maz 272. czerwone Z. 656. w o k n i e dziewczyny 22. zorze . 16. w o j n y: Z. Rodzaje. Pieśni miłosne i zalotne. spotykają się kochankowie 30-31. jako światło. jest uznawany za m a g i c z n y Dek Sier 77. zorzyczki. wyście trzy panny 27. c z e r w o n a 3. widoczne.

na niebie 11. jedzie.dziewczynę 01 Pódl 28 i jej u r o d ę (zgaśnie tobie twoja zarza is). A jak ci mię oddas do króla cesarza. błysceć . war. .. K 5 Krak 250. Zgaśnie świeczka .. TN Korytniki 1985. A w tym lesie młynorza . -^księżyc. rano. bo my tu bawić się będziem do rannej zorze. zabłysną wolności zorze świr Pieś 249. zgubione przez dziewczynę [= zorzę]... ZWAK 1885/197.. gdzieście tę nockę spali? A wy pasterze. Ma Kasinkę . Tańcujcie na dworze Aż do rannej zorze.. 7 .. Zorniczka. Jakem się żenił młody. w pieśniach żołnierskich i kolędach okupacyjnych . 6 . jest d z i e w c z y n a i. Lom Śląsk 184. tam Maryja przybywała z niebieskiego dwora.Jak ci ja spoźre (spojrzę) pod jasną zorzę. Jak ty pójdziesz do ołtarza. bedc kąpieleczką krasna. TN Korytniki 1984. k ą p i e się 5.. będzie mi sie sabla michtać (migotać) . 7. Płakać będziesz. kochaneczko. Ow obłok.: TN Zaboreczne 1979. 11. PRZYSŁOWIA 2 . Zostań z Rogem.. . Ale nie bez grania.: ZWAK 1882/136. Rog Śląsk 92.. W tym mynecku . Ro wnet dla mnie i dla ciebie Zgaśnie światłe zorze. 16 .. war. Me żałuj. Pies Śl 1/495. K 24 Maz 350. Zgaśnie świeczka. Ize ci się źle wiedzie. K 2 San 56.. K 42 Maz 35.. pono mój Jasio jedzie. Chód Śp 204. pasterze się uwijają i na mulłankach grają. K 49 Sa-Kr 151.. Oddajcie mnie na wojnę. 10 . war..: ZWAK 1882/171. K 41 Maz 21. zorza.Zachowany w nim piorun Ciemną śmiercią grozi. Kog Śląsk 201.. (Zorza. W zagadce symbolem Z. ZWAK 1882/161.Do rannej zorzy bawią się / tańczą żeńcy podczas dożynek. 'Wenus' Zorza (Ranna. złoty blask złotej zorzy mile witają. gdy ta wychodzi za mąż.. najjaśniejse przez całą nockę świeciły. nadto war. ryby się znacznie i obficie zrodzą.. 18 .U młynarza jest Kasia/córka/dziołcha jak zorza. Jak ja pójdę od .. Pies Śi 2/671..w o l n o ś ć (zorza wolności zaświeci Bart Lub 329.. Jak się bawiła. Aże do świtania. weselmy się! A ciemność już przeszła. Ta ni mniała kąpieleczki Panna Maryja . Zgaśnie zarza i słoneczko.Porodyła panna Syna. pozbierało. są traktowane jako złowrogie znaki niebieskie wisia 1889/495. zgaśnie zorza. n i e b a i B o g a 7. war.. gdzie zorze zachodzą. Panna Maryja . ZWAK 1886/288 pow. K 40 MazP 551. podob. z ł o t a 6 wskazuje miejsce narodzenia Jezusa. weselmy się! . U naszego młynarza. U Marcina . Jak na niebie zarza. za dworem 5. Redzie mi się szabla błyskać. Pani .. byśmy tam śli. Lom Śląsk 165. przy górze 8.. KOLĘDY BOŻONARODZENIOWE I NOWOROCZNE 5 . Mój najmilejszy jeszcze jedzie. Pies Śl 1/494. już mój wianeczek dopłynął do morza. . ze snu powstajcie Pana witajcie z nieba.Z tamtej strony dwora/morza świeci/kąpie się jasna zora/zorza.. Wit Baj 297. wyglądała śliczna Panna . war. PIEŚNI MIŁOSNE I ZALOTNE 17 .. . Jak ja mlodziuchny żenił się. Zornica Kup wiM 24. K 18 Kieł 180. presup. Ster WarmPś 3/43..: K 12 Poz 194.. Spyta: skąd? Z partyzantki jam jest! Wejdziesz w ogród 13 .: NKPP Urszula Sw 7. tam jest córka . NKPP Nowy Rok 5.. Z tamtej strony morza kąpała się zorza. 20 .Szabla żołnierza błyszczy/migocze jak zorza.: Pies Śl 1/502. (Poranna. Z tamtej strony dwora świeci jasna zora. W pieśniach weselnych Z..: Pies Śl 1/447.. symbolizuje p a n n ę m ł o d ą Chód śp 77. PIEŚNI WIOSENNE 12 .. K 16 Ka-S 6. A wiemcić ja ..: TN Konopnica 1979... ogród zorzy to r aj 20..ZORZA . kochancczku. -••gwiazdy. TN Korczów 1984. ZWAK 1878/182... co na sklepie Niebieskim się wozi.Zorza/zarza dziewczyny gaśnie. 11 . -^słońce.. -+rosa. ® Z. Jak błyszczą . Zgaśnie z ciebie wszystka zarza. Lud 1903/226. w pieśniach miłosnych .. Pies Śl 1/494. podob. Rano. K 46 Ka-S 234. Miesiąc pełnił się wtedy. Rog Śląsk 5. PIEŚNI WESELNE 15 .. rosa). 9. Jest tam dziołcha .. zorza wolności się pali świr Pies 296).. PIEŚNI DOŻYNKOWE 14 . Poranna. Ma Kasinkę . 18.Spicwajże skowroncczku. Pies Śl 2/701. war. Pies Śl 1/425. sami królowie trzej ocuceni. A Z. cesarza. war... 8 . swego drygania.. zileni si zorza. Jasne zorze gorzały. Glad Wiedz 75.Stonce zbiera kolczyki [= rosę].. Jak przyklękniesz . b. j a s n a 5. Zgaśnie tobie twoja zarza. TN Michalówka 1980. wychodziła krasna panna .. a jasne zorze.Jeszcze nie zgasła wieczorowa zorza. świeci.Narodził się Chrystus.Wszyscy snem twardym leżą uśpieni. Jeżeli w dzień N. TN Gorajec 1978.. Wieczorna). NKPP wstać 3. 4 .W niebie jest ogród ciszy i zorzy. kolczyki zgubiła. za morzem. K 24 Maz 106. TN Dereźnia 1984. kochaneczko. K 48 Ta-Rz 157.: . -^Gwiazdą Wieczorną. rano.. 3 . w tym roku niepogody i wiatry się mnożą..dokumentacja 260 ZORZA dokumentacja 261 Z. NKPP czerwiec 1. Panno Maryja.. DOKUMENTACJA ZAGADKI 1 . Zorza jasna weszła. 10. Na wojnę mnie dacie Pod króla. a.A wy pasterze mali.Jasne zorze świecą/goreją chłopakowi.: LL 1957/3/41. wychodzi tam śliczna panna z niebieskiego dworza. . otwarte zorze. PIEŚNI SODÓTKOWE = 2. PIEŚNI ŻOŁNIERSKIE 19 . a jeśli słońce piękne świeci. Roku zorza czerwono wschodzi. rano powstają. znak częstych niepogod. Co ma Kaśkę .. wstawaj. panie. niebożę. Pies Śl 2/685. Wiem ja w lesie . Piękna dziewczyna na polu się bawiła. . w sch o dzi K 33 Cheł 155. Wieczorna) utożsamiana z -+ Jutrzenką. ■ Z. Wiem ja w lesie młynarza. radujmy się! Rog Śląsk 208. •^ Jest znakiem s ł o ń c a . Bart Lub 165. K 18 Kieł 161. ->Gwiazda Betlejemska. Święty Pieter ci niebo otworzy. war. 9 . K 48 Ta-Rz 159.. A ja niechże orzę.. czysta .. olkuski..gdyż może być kąpieleczką dla Jezusa 11... war. TN Księżpol 1984. Słońce wzeszło.Jak błysną zorze.Gwiazdka na wschodzie tam jasno lśni ji mruga na nas.. Gwiazdy niebo zasiały.Gdy Nowy Rok nastąpi z czerwoną zorzą.: Kiedy jo spojrzą pod jasne zorza.Przy onej górze świecą się zorze. K 28 Maz 151. Jest na niebie zora jasna. Zgaśnie zarza we słoneczku Wspomnisz sobie. a poślej choćby za morze po muzykanta. nadto war. księżyc wiedział nie powiedział. U jednego .Czerwiec gdy zagrzmi. wtenczas miesiączek spełnił się. gdy się żeni.. rok dobry obiecuje. ma-ć ta Kasię ... jest tam Kasia jak zorza. gdzie jako zorza Dziecina Róża na świat cały rzuca blask.

zarzyce. 27 . LL 1976/1/46. matuchno?)> ((Idę synaczka swego łęczyca. trzy was jest: jedna porankowa. Dziewczyna nuci rzewny ton I wzdycha: ach. Kup WiM 28-29. 28 . zorze . spyta kto? .lubię chodzić na ląkt złote / w wieczory jasne / .. BIBLIOGRAFIA: De Vries Dic 130. Ranna zorza pobudzać powinna do modlitwy. C z e r n i k 1984. Konopnickiej] serce.Hej. przetrzymać ją do rana. s. ZWAK 1878/100. nie śpi. Wisła 1889/502.. ZORZA S. mo mocny Boże. Poc Poez 404. Wrocław 1952. war : . Święty Pioter ci bramę otworzy. Trzy zorze dziewicze. złote zorze. iżby nie miał wolej ni do dziewki. żołnierzowi rodnym ojcem będzie ./ szczeliny pękniętego nieba .. przed wschodem słońca. w baśni do niej podobne jest ogniste sklepienie. WSCHÓD SŁOŃCA. ŚWIATŁO. K 18 Kieł 182. gronia. Wisła 1901/75. Miesiąc mi jest miłym bratem. Odejmcie od niego płakanie.. mój Boże! Świr Pies 351.Zorza matką sieroty... jedynie do samej Łucyjej. In ńomine Patris. war : TN Gorajec 1972. zapowiada woj ny K 46 Ka-s 462. jasne słonko boże. -/ Już przestało bić Jej[M. war. jest niespokojne. s. BIBLIOGRAFIA: De Vries Dic 30. Poc Poez 197.płonie zorza na niebie sinym / pod zorzą kwitną jabłonie / oj całowałem kraśną dziewczynę / gdy gnała gąski przez błonie / .Zapłakajcie.. Pig Wyb 155. Z. ma światło p u r p u r o w e K 1 7 Lub 74. Łódź 21 . uśnijże mi. Boś jest Polak i walczyłeś fest! Świr Pies 313.N. K 15 Poz 241. roztargnicież mu serce. nędzę K 46 Ka-S 462. A dajcie mu dobre wyspaniem. ZORZA PÓŁNOCNA KOŁYSANKI 24 . gdzie z mlecznej drogi . Stanisława Niebrzegowska 23 . Jak na niebie miesiąc jasny wzejdzie. LL 1972/3/53. tam wylewać wodę i mówić: ((Zorze. zanieść wodę na skrzyżowanie dróg.siostrami żołnierza.Zorza to znak. ni do wdowy.Miesiąc . 32 .ojcem. ni do żadnego stworzenia. oddajcie mu spanie. Was Jag 228.Jeśli dziecko ma morzenie. . Jak na niebie jasne gwiazdy wzejdą. WSrt HofT 1/55-59.. 25 . idźcież mi do tego Filipa. ni jeść przez niej. 92. widziane z wnętrza ziemi K 14 Poz 135. należy o zachodzie słońca wyjść z nim na dwór lub podejść do okna i trzykrotnie powiedzieć: « Zorze. NIEBO. należy modlić się dopóki niebo będzie otwarte. I śpij mi do rana. podob. zabierzcie od dziecka płacznicen. gdyż nowy święty zosta! przyjęty do ZAPISY WIERZEŃ I PRAKTYK jednego z siedmiu chórów anielskich K 7 Krak 22. SŁOŃCE. Rano. słońce .Kiedy małe dziecko.[O wschodzie czarownica chcąc pozyskać miłość mężczyzny do proszącej ją o to kobiety mówiła te słowa:] Witajcie żarze.. trzecia wieczorowa..braćmi. Kot Las 195. jego żądze. płacze. Jak na niebie jasne słońce wzejdzie. 26 . GWIAZDA WIECZORNA. 31 .O zachodzie słońca matka idzie z dzieckiem w pole. Galęzów 1979..ZORZA PÓŁNOCNA eksplikacja ________________________ 263 262 ZORZA dokumentacja spokoju i zorzy. Średniowieczna poezja polska świecka.Przy drodze stoi biały dom. uśnij. zorznice. mór 1 głód K 17 Lub 74. K 17 Lub 74.. żołnierzowi rodne siostry będą.ZORZA PÓŁNOCNA. iżby nie mógł ni pić. maki pachniały ognistą zorzą / miłością wierzbowe bazie. PIEŚNI SIEROCE -►GWIAZDY. Wisła 1900/467. 58 62. Chev Dic 1/142-143. JUTRZENKA. Tam dziewczę nuci piosnkę swą I ciężko wzdycha: Ach. / Błonia. zorzyczki. 22 . / I ty. druga południowa. łąk kobierce. często popłakuje. Jeśli Z. Niechże ci się przyśni Zorza malowana. -+NIEBO. Dziecko przestaje płakać. a sama odpowiada: „Na wieki wieków". wodę zlać do wiaderka. S. Poc Poez 403. tj. TN Kol. Wórt HofT 6/1118-1121. żołnierzowi rodna matka będzie . Jak na niebie jasne żarzy wzejdą. PISANA POEZJA CHŁOPSKA 30 — przy blasku złotej zorzy / jabłuszka rwałam w sadzie / i przez płot kochankowi / podatkiem sypałam w trawę. Wisła 1889/502. Potkał ją święty Jan: ( ( A gdzie idziesz. W okienku błyszczą ranne zorze. Matka mi zorza. trzy siestrzyce. utożsamiana ze światłem niebieskim. że chmury się ściągnęły i odpoczywają.matką. zorzyczki. średniowieczny: Żarze. wzdychanie. Stanisław. Świr Pies 350. 29 . gwiazdy . żołnierzowi rodni bracia będą . Gwiazdy szląskie siostrami memi. 9/13-16. Zorza północna to jasność widoczna na północnej części nieba./ wieczność kapie / wielkimi kroplami / sosnom na piersi / światom na głowy / ludzie mówią: gwiazdy spadają / uczeni meteory / a my poeci że to wieczność kapie / otulona w ostatni / blask zorzy. Weźcie od mego dziecka płaczenie. a widoczny kawałek światłości różowej.P.P. ZACHÓD SŁOŃCA. należy je wieczorem wykąpać. Poszła Matka Boża po morzu zbirając złote pianki. 33 . to światło z chórów anielskich. Odejmcie mojemu dziecku morzyczki. wyście trzy panny. jego troję dziewięć sił. wystąpi na niebie. KSIĘŻYC. -+światło. Vrtel-Wierczyński. Gdy jest obecna na niebie. Następnie z twarzą zwróconą do zachodzącego słońca woła: Zorzyczki. mówiąc: „Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus"...

w mitologii greckiej przez Prometeusza. 'gwałtowne uczucie. zapał. Ballady. podtrzymywany rytualnie. 'niebieskie światło'. łączony ze sferą sakralną. które było prawdopodobnie epitetem Swarożyca Giey Mit 129. sennik. która pali. O.'bóg ognia'. Hefajstos. Władza nad ogniem. ognik 'choroba skóry.światło i płonący zapal miłości For Sym 75. -t-nowy ogień. objęty szeregiem zakazów. ogicneczek 20e. por. Westa. świeca)'. słońce' Giey Mit 131 . obrzędowej i leczniczej. Agni w Indiach chev Dic 2/309. Eksplikacja: Nazwy. rudy' (ogniste włosy). Najważniejszym kulturowo derywatem jest ognisko 'stos zapalony po to. rozżarzony. nie pożerając. Nazwa Swainga i Swarożyca jest wiązana z ind. (3) 'pożar' (puścić co z ogniem). Pieśni zaduszkowe. ros. Ogień wiecznie palący się w domu wyznaczał najświętsze miejsce rodziny. Wygląd. niebo. 'bóg ognia'. W tradycji s t a r o s ł o w i a ń s k i e j łączono kult ognia ziemskiego i ognia niebieskiego.'blask. nazywa się również gościem pożądanym i9Aa. które przejmuje najważniejsze dla człowieka funkcje ognia i pozostaje równocześnie pod kontrolą człowieka. Opozycje. by się ogrzać. np. 'pełen temperamentu. Panem. krost i strupów'. lampa. Pieśni weselne. Natomiast w aspekcie negatywnym ogień to siła. Atar w Persji. 'namiętnie. czująca. Lokalizacja i lokalizator. Wawrzyńca (10. Przysłowia. który posiada własności oczyszczające. jak i piekielny (->ogień piekielny). Obdarzany był czcią. fraz. będący wyrazem takich uczuć' (ogniste oczy. Pieśni miłosne. szatański (->ogień demoniczny). był symbolem życia rodzinnego. ognicha albo ognik 'gorczyca albo łopian. Opowieści wierzeniowe. Zachowania i działania sprawcze. Agni. W polskiej kulturze ludowej ogień to dar od Boga. uniesienia). otaczany czcią i szacunkiem połączonym z bojaźnią. np. Agni. zamieszki. gorączka'.OGIEŃ eksplikacja 265 OGIEŃ miejsce zajmuje ogień eschatologiczny. Szacunek dla ognia. darowanie ognia. Pieśni o świętych. wypieki na twarzy' (stanąć w ogniu 'zarumienić się gwałtownie'). Narzędzie. Wygasanie ognia utożsamia się z wygasaniem życia. założyć. Przekleństwa. Kategoryzacje. łopuch' (rośliny o żółtych kwiatacłi). ->ogień sobótkowy. w stind. Równocześnie ogień to znak gniewu i kary Doga. metaforykę domu jako ogniska domowego s SFr 1/581. ognisty 'pałający ogniem. 450. 'mający barwę ognia.miłym gościem Lud 1908/49. stos zapalony' (ognie świętojańskie). ale wyklucza na zawsze regenerację chev Dic 2/310.. słońca. podtrzymywanie i odnawianie ognia. Wstęp. duszenie ognia. Kolędy bożonarodzeniowe i pastorałki. gaszony w wyjątkowych sytuacjach. Jezusiń/ciem i9Aa. 'czerwone znamię na skórze'. zakazy rozpalania. ugotować/upiec jedzenie'. Duf SNT 449. świeci i grzeje'. 'rumieniec. czerwonka' Karl SGP 3/416. z imionami dwóch powiązanych ze sobą bóstw. Swaroga i Swarożyca. Własności. wskazują na dary jakich udzielają: jako języki dar mówienia we wszystkich językach dla szerzenia wiary. Nazwa ta odnosi się do zjawiska przyrody. Dokumentacja: Zagadki. W micie australijskim jest kawałkiem słońca Mif Tok 2/239. Charakterystyka ognia w kulturze ludowej podobnie jak i innych żywiołów -zwłaszcza wody i ziemi . Zapisy wierzeń i praktyk. znaczy też (2) 'płomień'. co pali się i spala (p a li ). Ludy s t a r o ż y t n e czciły bóstwa ognia. świadczy nazywanie go świętym ogniem Mosz Kul 2/498. np. strzec ognisko domowe. W gwarach notowane jest nadto znaczenie 'choroba świń. W domach podtrzymywany z największą troską. Pieśni żartobliwe. ogniopiór albo ognie pióro. (5) 'płonący lub świecący przedmiot (pochodnia.VIII) (dzień odpoczynku ognia). Zastosowanie w sferze bytowej. jątrzyć'. co można porównać z dwuczłonowym imieniem Radgost. świat/ością Pana i9Aa. Zamówienia. Nazwa Zygmunt/Zygmant Karl SGP 6/427 pojawiająca się w formułach powitania . Kemp sind 315. Ogień jest jednocześnie niebiański. Wszystkie te znaczenia są ze sobą powiązane. ognista mowa). purpurowo'. Czas i obiekt: rozpalanie ognia. któremu nadaje się cechy bóstwa.obarczona jest dwuznacznością. jako ogień (płomień) . W pozytywnym aspekcie ogień dostarczający ciepła jawi się jako warunek życia i traktowany jest jako oczyszczający i odnawiający. Relacje potoczne. Vas ES 3/118. Swarożyc (dosłownie 'syn Swaroga' albo 'maty Swarog') miał też nazwę Dadźbóg Giey Mit 130 134. energii. w starożytnej Grecji i Rzymie bogami związanymi z ogniem była Hestia. 'podniesiona temperatura ciała. Bajki. Pieśni dziadowskie. pod postacią których Duch Święty zstąpił na apostołów w dniu Zielonych Świąt. żar'. rytualnie w dniu św. Ogniste jeżyki. ognica 'robaczek świętojański' (świeci w nocy). kochany 20d. występująca na twarzy i głowie w postaci pęcłierzyków. np. zakazy pożyczania. Formuły witania i żegnania ognia.'ogień'. 'upał. pożyczanie ognia. ogieniaszek 19B. W ogólnym języku polskim słowo ogień prócz znaczenia podstawowego (1) 'coś. także zakazem dzielenia się nim (pożyczania). O sakralizacji O. Duf SNT 449. 'blask. gorliwy. w doktrynie hinduskiej Brahma jest identyczny z ogniem. pali. w jaki człowiek wszedł w posiadanie ognia: powtarza się motyw wykradzenia go bogom. niekiedy z epitetami: święty i9Ab. Traktowany jak istota żywa. pożoga wojenna'. ognić się 'o ranie: być w stanie zapalnym. Próba ognia. w innych przez ptaki Mif Tok 2/240. Pochodzenie i przemiany ognia. Legendy. Kolekcje. mówiąca. Symbolika. Pieśni sobótkowe. siawiony 'błogosławiony' 20b. formy zdrobnień używane w formułach witania i żegnania O. słowo ogień przyjmuje też znaczenia przenośne: 'wojna. niszczy. W mitologiach pojawiają się różne ujęcia sposobu. Ważne Nazwa ogień ma zasięg ogólnosłowiański i jest wywodzona z praindoeuro-pejskiego rdzenia kontynuowanego np. = W kulturze j u d e o c h r z e ś c i j a ń s k i e j ogień jest jednym z symboli Boga. 20a-c. boski (->ogien niebieski). namiętności. (4) 'ognisko. jak w ind. -łogień czyśćcowy. zakazy gaszenia. święcenie ognia. pożera. 'błyskawica' Gamlv ind 274. svar. Inne wyrazy p o c h o d n e utrwalają podstawowe cechy ognia. żarliwy. Jahwe ukazał się Mojżeszowi w postaci ognia [krzew gorejący) For Sym 73. nie goić się. -tpożar. ->ogień piekielny. żarliwie'. luna'. rozjaśnić ciemności. Ogień piekła czyni śmierć ostateczną. łac. Ogień ofiarny identyfikowany był z centrum świata Kemp sind 315. car ogon' 'car ogień' i uwydatnia się jego aktywność Gamlv ind 274. Personifikacje te ucieleśniały ogień kultowy i domowy. ogniście 'czerwono. gaszenie ognia. ('rad gostb). Modlitewki Proroctwa. Bibliografia. Wulkan Herd Lek 107. ignis 'ogień'. płomienisty'.: ogienek i9Ab. szanowany. Przepowiednie. na terenach wschodniej Polski . namiętność' (ogień gniewu.

określany jest także jako dar boży 74c.v w o d ą . a wielki się od wiatru mnoży 17. ■ Podstawowe zachowania O. jest stworzony przez Boga dla wygody człowieka 74. Wisla 1904/103. wzniecony poświęconą hubką 75. -zwęglę. fraz. drzewa. magiczna moc. łuna'. obfity. zapomnieć. Trudna zgoda z ogniem woda 7A. towarzyszą określone d ź w i ę k i : O. wątły. buzuje.^ p o w i e t r z e m . że wraz z jego zanieczyszczeniem zmniejsza się jego ochronna. O.OGIEŃ OGIEŃ . (2) 'podkładać. zapałka'. uświęca przedmioty. zyga 'bąk (zabawka). języki ognia s SFr 1/577. 'płonący lub świecący przedmiot. złoto błyszczy się jak ogień K 17 Lub 153. -►ogień piorunowy. Pośrednio O. (c) O. O. zsyłany na ziemię w postaci -+pioruna. furczy K 48 Ta-Rz • Władzę nad O. 'rumieniec. Pochodną jest opozycja O. TN cholowice 1985. w formule witającej rozpalany O. za pomocą czerwonej chusty Wisla 1889/514.: (a) palenie. powinien siedzieć na kominku. w zależności od intensywności: powsz. prosi o przyjęcie kolejno wodę. Woda jest przeciwstawiana O. sprawuje Bóg. obłok. jarzy się K 17 Lub 79. świętą rzeczą wisla 1898/151. j ę z y k . W i e l k o ś ć .eksplikacja eksplikacja żbi 266 i zażegnywania O. por. czemu. niespokojny człowiek' Vas ES 2/109. jako siła go poskramiająca . 439. to c z y s t o ś ć i ś w i ę t o ś ć . ma o c z y n. niebieskawy. namawiać kogo do popełnienia przestępstwa'. ogieniek śniegowy 32c. ->popiołem 10. podpalać' SJP Dor 6/774. kręcący się. -+pożar. jest źródłem ś w i a 11 a i często występuje jako jego synonim. *•* O. świeca. (c) świecenie. kaszubskie wid Tred Kasz 44 oraz znaczenia wtórne słowa ogień. w złoto lub gady 60. znajduje się w podstawowej opozycji z . gryzie /żre /uje jak bąk 4. O Podstawowe własności O. dar nieba 78. Wedle wierzeń zmniejszyć lub zwiększyć moc O. np. krowy. w wodzie ognia szukać NKPP szukać 17. ziemię. nie chodzić do sąsiada 2od. w przysl. świconco. w opow. W celu zdobycia zaczarowanych ziół pozorowano płonący O. skarbicek boży I9b. że O. którymi w zag. -łogniowi piekielnemu. W pieśniach miłość gorętsza niż O. Bo moji serdeczko gorętsze niż łogiyń Pies śl 2/417. żółty. i łączy się z postrzeganiem O. Dek Sier 286. może opiekować się krasnoludek. jest g o r ą c y 21. Za ś w i ę t y uważa się O. z ę b y . (->pożar) indywidualizuje O. owczarze. czyścił się Lud 1908/44. diabeł Jaz Spis 300. oraz zamiany O. O. p o r u s z a się: idzie do góry. ściany pieca 6d-f. lila TN Krasiczyn 1985. TN Motycz 1985. ani me zapómnim. chyba woda NKPP ogień 5b. podżegać (1) 'podburzać. by O. ® Najsilniej ustabilizowaną cechą wyglądu O. wzniecać ogień.> w o d ą i ~* z i e m i ą 74a oraz . nie szkodzi budynkom Krz PBL nr 504A. Istnieje wierzenie. niżej. mogą czarownicy. ogień. ->pożar. W pieśni religijnej o Św. w górę pała 16. z którymi ma kontakt Lud 1908/46. 'blady odblask czego. albo nie ma nóg ani rąk 4. którym lizę np. (d) wydawanie specyficznych dźwięków. las. pryska ZWAK 1886/91. „jest samą czystością. a także O. podob. cmentarz.. co mają uroczne oczy Czub Aneg 155. -»ogniowi czyśćcowemu oraz -togniowi demonicznemu. tleje IOA. 'czerwone znamię na skórze'. czerwony jak ogień NKPP czerwony 19. Jako źródło światła: błyszczy K 42 Maz 420. kategoryzowany jest jako żywioł 'coś żywego': to jest żywioł niszczący i jest dobrodziejstwem dla człowieka. (b) O. Opozycja ta jest znoszona w cudownościowych formułach kolędowych: ogień lodowy 32t>. judzić kogo przeciw komu. wisla 1902/418. w por. także ci. błyska K 3 Kuj 155. wesoło w górę bucha Sim Gad 184. gorący jak ogień NKPP ostry 5. określa się również jako złoty. O. (b) poruszanie. O traktowaniu O. świeci się: w por. Ze względu na lokalizację i właściwości ogień ziemski przeciwstawiany jest ogniom zaświatowym: -^ogniowi niebieskiemu. O. ->dyrmern 9. bo złe się w nim odzywa K 33 Chel 75. niecony przez tarcie Baz Tatr 143. Tę stereotypową cechę utrwalają znaczenia pochodne.. Stanisławie: Świeco kochania boskiego! Ogniu żarliwości! Lom Śląsk 434.Nie zgasi ognia olej. wytryska LL 1974/2/41. w formule: zaklinam cię straszny żywiole ognia [tu stosowna prośba] K 1 Krak 207. pali się. . N i e c z y s t y m jest O. np. strzela ZWAK 1879/28. W pieśni zaduszkowej dusza. we fraz. -»ogień niebieski. sowizdrzały Czub Aneg 32. blady. nikły s SFr 1/577. bruka się przez zetknięcie ze światem" 81. Z jego skalaniem związany był zwyczaj corocznego krzesania nowego ognia oraz wiara w to. kojarzony z istotami demonicznymi. co go wse trza sanować Baz Tatr 83. Zapomnieć. fioletowy. jako istoty żywej zob. wywołany uderzeniem pioruna (-+ogień piorunowy. ciołka. garnek z wodą. np. pała 16. zielony 29. bucha Gaj Rozw 248. ->nowy ogień). to świenty ogień. jak łogiyń błyszczały klejnoty sim Gad 53. Kolor O. święcony w kościele Kul Wiel 3/524. wyłazi na najwyższy drąg 4. krzesany krzesiwem Kul Wiei 3/524. por. np. która szuka swego świata. taki O. tworzy zespół z -^płomieniem. jest jego c z e r w o n a b a r w a : stale w zagadkach 6 i we fraz. drażnić go' Karl SGP 6/427. -*ogień sobótkowy. W przysl. jako i s t o t a żywa porównywany do panny. (d) Paleniu się O. światłość Pana i9a. lampa. dlatego w domach na noc stawiano przy O. K 51 Sa-Kr 214. W baśniach częsty motyw z a m i a n y w O. który osądza i wymierza sprawiedliwość. np. + O. może go zesłać jako karę. w kulturze ludowej jest ogniem b o ż y m Czap Mat 122. (a) O. huczy ZWAK 1886/91. O. g ł o w ę i r a m i o n a Mosz Kul 2/502. kieby uogieniasek ZWAK 1892/133. gore. ogień demoniczny. : lód 32. 24-25. O innych cechach: O. O. we fraz. może być: duży Czub Aneg 88. zygać/zyzać 'wyciągać na kogo rękę. -►ogień piorunowy. -łogień demoniczny. jako istoty aktywnej. ogromny. srogi K 8 Krak 109. kościół 40. x O. nie wolno nią zalewać ZWAK 1886/114. Słaby ogień lada wiatr zgasi. W barokowej kolędzie (formuła łączenia przeciwieństw) krzepnie 30. mówi 73. -►nowy ogień. wielki lub mały. rzucanych za siebie przedmiotów dla stworzenia przeszkody utrudniającej pościg 70. -łiskrą. dziedzica. roba-ska 6. ale gdy stoi mu na przeszkodzie diabeł idzie bokiem Czub Aneg 87. lecz domowego O. ponadto (e) zachowania właściwe istocie żywej. niecony drewnianymi świdrami. ma zapewne związek ze słowami zygi || żegi 'długie iskry przy watrze' Karl SGP 6/439. piekło. bez którego nie można żyć TN Motycz 1985. jako jeden z praelementów świata funkcjonuje w zespole z . Nyr Kar 158. 1t O. niecony przy użyciu siarki Kul wiel 3/525. wypieki na twarzy'.

gdy się go gasi 20f. podob. podob. Udz Krak 88. W uprzyslowionym ostrzeżeniu . i (e) we wnętrzu ziemi.269 OGIEŃ .nie spala siana. w y s u s z a : por. paradoksalne. jak w ogień rzucił 'znikło. zob. np. Barbary K 10 Poz 132. żalą się na złe traktowanie i postanawiają zemścić się spalając chałupę 72. trzaska Kot Las 120. gdy się go pożycza TN Motycz 1985. parzy: Nie dotykaj ognia. hartuje stal 12. (d) na ziem i: w domu najczęściej w piecu. ->ogień niebieski. Wierzono. bo owce się rozejdą Baz Tatr 187. Mowę O. jest nienasycony 7B. ->ogień piekielny. np. O wykorzystaniu działań sprawczych. bo bydło. ZWAK 1887/31 . całe me życie z głodu umieram 3. jest układany do snu (= gaszony). A O. ale w przysl. oddycha. g r z e j e . wywołuje s t r a c h . bo pszenica się zasnieci. -»-nowy ogień. wodę święconą. demony. -+piorun. tak zły człowiek żadnego nie chwali NKPP zly 70. Wawrzyńca 19. albo gdy nie postawi mu się na noc garnka z wodą Lud 1908/44. zaś usmircec ogiń to 'zgasić ogień na noc' Tred Kasz 44. w pieśni: "ogienek sie poli. nie spala przedmiotów świętych. W obrzędzie nowego latka palono śmierć/śmiercichę. płótna zdjętego z rany.. spala: spalanie wiąże się z unicestwieniem. obrazu N. g n i e w a się TN Cholowice 1985. co oddaje dobrze zag. np.O. (= namiętność) rzuca się/wdaje w kulawą/chorą/trzecią nogę chłopca 46. samca . zob. przepadło' NKPP ogień 11. na Pogórzu K 44 Gór 93. kuźmiszką. podob ZWAK 1878/127. Dy żyć O. w kuźni 34. i g r a 72. ZWAK 1878/127. by nie psuć świętości Baz Tatr 1R0. co ilustrują przysłowia i frazeologizmy. zgodnie z wierzeniami. W pieśniach miłosnych spalenie w O. wszystkie włosy wyjdą lub będzie bolała głowa K 35 Przem 235. W szczególnych sytuacjach ogień g a d a pod kominem Dek sier 158. odpoczywa w dniu św. 6e. w baśni jest ojcem bohatera obdarzonego niezwykłą siłą 62. nie wolno palić: obrazów świętych. 5. 316. które wyrosło z mogiły zabitego 67. zob. O. kto to zrobi. która służyła za podkładkę pod trumnę na wozie pogrzebowym Kul wiel 3/187. rozgrzeję ja jeziorecko do dna K 40 MazP 139. wiór od trumny K 6 Krak 6. budzony (= rozpalany) prośbą o wstanie i witany specjalnymi formułami 19-20. rozgrzewa.. kogoś przeklina się: Ażeby cie ogień pochłonął 28. rzuca się w O. tzn. 68. topi. przy zmartwychwstaniu znalazły się i one także i nie potrzeba było szukać ich po świecie nie wiadomo gdzie K 34 Chel 165. Nie przyjmuje grzesznika. K 10 Poz 271. czegoś jak ognia bać się NKPP ogień 9. w ludowych wyobrażeniach jest ż y w y . wyobrażenie zimy Kul Wiel 3/50. np. bałwana ze słomy.kóźmychą. Kasinko. fraz. W pieśniach miłosnych O. także dlatego. por. przedmiotów symbolizujących czystość. człowiek obdarzony specjalnymi zdolnościami. Nie wolno w O.samicę i samca. W Siedleckiem w Wielki Czwartek spala się Judasza 'kukłę ze słomy' Lud 1898/185. 41. 56. jak się go traktuje: z ł o ś c i się. Wisła 1905/168. drzewa krzyża świętego K 20 Rad 274. nieconego przez tarcie Lud 1908/44. wieczny ogień w wnętrzach swych żarzy K 50 Sa-Kr 361.serca chłopaka. bo w węźle pokutuje dusza ZWAK 1890/127. nie chce kija palić 48. powoduje. (b) Jako źródło ciepła O. straciłoby zęby ZWAK 1884/281. bo mleko wodmeje Baz Tatr 187. (b) grzeje i parzy. na kominie. Wulkan . Rytualne s p a l a n i e symbolicznych przedmiotów. Tred Kasz-44. lokalizowany jest: (a) w/na n i e b i e . Odczuwa emocje i reaguje na to. palono obcięte włosy. W kolędowej formule cudowności Bóg ogniem bywszy . na Podhalu: kija pasterskiego. że O. Określenie ostawić ogiń prze zecym oznacza zostawienie ognia na noc.kozmeciem K 34 Chel 160 (por. w metaforze pieśniowej O. W żart. bo ten. umiera 3. zastosowania. żarzy się w s e r c u zakochanego Lom śląsk 398. pódźmyz tam. co utrwala fraz. też 29. ziele itp. trzeszczy Wisła 1892/396.. któreby ją zjadło. -►ogień sobótkowy. a następnie napadają na swą ofiarę K 51 Sa-Kr 251. aby kiedyś. s p r z e c i w i a s i ę TN Motycz 1985. przysl. podarunków od ukochanej/ukochanego jest znakiem odrzucenia miłości ZWAK 1884/81. pieśni O. O. że należy palić obcięte paznokcie. (c) O. Oj. tłumi się w nim K 28 Maz 230. nie wolno wkładać przedmiotów mających związek ze śmiercią: słomy spod umarłego. Jako ogień wszytko pali. że gdyby ptaki zbierały je do gniazd. prosi się go o to podczas rozpalania 19B. LL 1964/1-2/56. ale jest to życie swoiste. z różnych domostw. podobnie jak ziemia i woda 40. Na Podhalu nie zużyte sakramentalia. (b) w p i e k l e . ->ogień czyśćcowy. nazywając odpowiednio samicę . tedy się me sparzysz HB.. rozumie dziad wędrowny. Na Warmii w dniu Zaduszek palono krzyż misyjny (węgle z niego służyły jako uniwersalne lekarstwo) Szyf MiW 73. by nie było w domu biedy K 7 Krak 135. jest zawsze u kowala.. (c) hartuje. Musi regenerować swoje siły. opiekuńcze 75. Żyję nie żyję. na którym leży 31. w przekazach wierzeniowych dwa O. że to dusza je wyrzuciła. w o j u j e . 20. -^słońce. ale dla kogoś można chcieć w ogień i wodę skoczyć/pójść NKPP ogień 51. żyją lub przebywają d u c h y żywiołowe K 15 Poz 189. (e) 0. zawiązanego powrósła. boby ręka uschła ZWAK 1892/266. wołają o ratunek. lub też sama się w tym ogniu miota K 5 Krak 311. W Wielkopolsce palono słomę. Wisła 1896/137. że to. w baśniach nie spala drzewa. dusze: Gdy głownia w ten dzień [Zaduszki] lub węgielek z pieca lub komina wypadnie. wywołuje pożar Wisła 1898/151. czasem po kilku dniach leżenia słomy w rowie pali ją babka siedząca nocą przy zmarłym K 16 Lub 134. 6h-j. bo rana się zaogni K 42 Maz 334. niemowlę 73. też nc-D. W Chełmskiem odróżniano O. W O. pochłania 28. .kryla się w tym wiara. że ze słonej wody rośnie sól: Z wody pochodzi. Schnie jak od ognia woda NKPP schnąć 4. musi jeść 4 i pić Mosz Kul 2/501. O. wezmę ja w skorupecke ognia. mści się za nieuszanowanie Wi»la 1898/150. tzn. O. podob. które w baśniach wabią podróżnych do O. mówią. 73. . n Działania sprawcze: (a) spala. ZWAK 1887/31. cnoty. wysusza. kuznec 'kowal' Mif Tok 2/21). starej miotły. w przysł. palić skorupek z jaj. będzie miał wrzody na głowie ZWAK 1886/94. by były mocne i długie. ale pożeram. gdy się nim miga ZWAK 1892/253. więc: śpi por Wisła 1898/ IGI . ( c ) w c z y ś ć c u . który zabił rodziców 59. przekazuje życie: jest ojcem dymu 2. w pieśniach wianka/cnoty panny 36. bydziemy sie grzołi stoin Żyw 51. Także należało palić stare łyżki. r o z m a w i a TN Motycz 1985. Cudzy ogień nie grzeje HA. W O. podob. (a) O.eksplikacja OGIEŃ eksplikacja 268 260J SyCZy Wisła 1889/491. nazywanie żywym ogniem O. jest straszny K 7 Krak 207.Marii Panny i obrazu św. Do O. przez ogień się rodzi. rodzi się 2. w legendzie . przysł. z matką się zobaczy i umiera (Sól) Folf Zag nr 40. nauki 8. chraści 'igliwia' ze smrecyny. ros. zdycha 'gaśnie' Tred Kasz 44. co spalone trafia na „drugi świat". Wierzono.

nowym. Lud 1908/44. gdy przyjeżdżali swaci . O. Wierzono. że dmuchany O. rozkazał i tak od lat kazują. w pieśni . w pierwszym dniu Wielkanocy . nie mogła rozpalać położnica przed wywodem ZWAK 1885/55. -vnowy ogień. składanie Rog śląsk 9. ten. MAAE 1898/IOO. i zalewano święconą wodą Baz Tatr 83 lub rosołem z oscypków. niecenie 32d. ale gdy mu się posypie mąki i soli święconej przestaje wiać Baz Tatr 88. czarownica wskoczy do pieca garncarskiego i zgasi O. wręcz go wzmaga. krzesiwa 1 hubki wierzbowej TN Motycz 1985. świeżo. w Kieleckiem kładziono na O. -łogień demoniczny Duch człowieka. Nie gasi O.bo rozpleni się oset i chaber Karw Dobrz 197. Podob. odnawiano w domu przez rozdmuchiwanie żaru TN Motycz 1985. Także rozpalano O. Wykonywano również czynności. Szyf Miw 91. klepanie Rog śląsk 53. Zwyczaj corocznego o d n a w i a n i a O. np. zagrażający bohaterom K 14 Poz 155. którą uderzano sierpem ZWAK 1879/34.na znak odmowy 42a i gaszono podczas oczepin 42b. zakładanie/nakładanie 32b-c. Nazwy tej czynności wskazują na różny sposób jej wykonania: krzesanie 32a. była praktyka podtrzymywania O. krzesze kopytem LL 1975/1/53. w wigilię Bożego Narodzenia ze zbieranych codziennie od dnia św. 94-95. że umiejętność tę człowiek posiadł sam 57. W pieśniach miłosnych pojawia się motyw prośby o niegaszenie O. rozniecać słomą ŁSE 1961/90. który nie pojednał się z Bogiem przed śmiercią. Bar ŚrodP 280. Stary ogień gaszono wieczorem w wigilię Trzech Króli (6. tj. podob. Zalewać wodą O. TN Motycz 1985. Stara panna po śmierci musi go na miysiónczku połlić Śmiel Opól 76. jest jego zamrożenie. do ognia oliwy dolewać NKPP ogień 5a. O. Niech będzie pochwalone światło/święty ogień Mosz Kul 2/498 i formułami specjalnych modlitewek 19. gdy w domu był zmarły ŁSE 1965/29. Szyf Miw 157. bo by szałas się zapalił albo owce wyginęły Baz Tatr 188. w której m. żegnano się TN Cholowice 1985. bez użycia rąk K 7 Krak 271. bo dziecko będzie rozdęte ŁSE 1963/132. hubki z buku Baz Tatr 83 nazywanej zogiew Hajd Nie 220. żeby czarownica nie miała dostępu do O. może zamrozić Mróz (baśniowy pomocnik) 65. rytualnie witano nowy ogień rozpalany w dniu św. O. W pieśni miłosnej rozpalenie O. 45. por. W przysł. farcie 57a. np. K 3 Kuj 92. gasi go i wychodzi z pieca cało 71. O... gaszenia. Na Podhalu wierzono. w baśni wiatr pojawia się w cudowny sposób. podtrzymywania. żeby ten spokój był w domu TN Motycz 1985. żegnano go wtedy specjalnymi formułami 20a. które chroniły gaszony O. gdy jesienią pasterze opuszczali hale żegnano O. niekiedy rozbudowywaną. Wisła 1916/74. należało go tylko przysypać popiołem . wierzy się też. rozgarniano żar na krzyż i przygarniano popiołem. np. traktowano jak wygasanie życia. Baz Tatr 88. Gasząc O. polegał na zastąpieniu starego ognia . Wawrzyńca. jest obiektem szeregu czynności wykonywanych w ściśle określonym czasie.V I I I ) K 9 Poz 142. by ugasić O. Bóg nauczył człowieka niecić O. Wierzono. nie wolno zapalać w domu w pierwszy dzień świąt Bożego Narodzenia ŁSE 1965/31. witano go słowami Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus K 16 Lub 22. torfu TN Krasiczyn 1985. W polskiej kulturze ludowej nie występuje (częsty w wielu mitologiach) motyw wykradzenia O. Piotr i Paweł / pszczółki. P o d t r z y m y w a n i e O. Podczas codziennego (porannego) rozpalania O. w której miał płonąć: żegnano się znakiem krzyża 78. naklod go Jasinek ku dziywcyny woli 44. bo to przyjente. na hali musi się palić przez cały czas obecności tam pasterzy i bydła. należy O. służący wzmożeniu jego dobroczynnych sił. Na całą dobę gaszono go rytualnie w wigilię św. . to w takim piecu nie można już go rozpalić zanim nie odmówi się koronki Czub Aneg 88. oliwa/olej... zgasić święconą wodą K 7 Krak 24. odnawiania. domowego nie wolno było. Łucji (13. Wit Baj isi.1) K 23 Kai 66. Bar środp 312. należało gasić. O. w Wielką Niedzielę. żegnano rozpalony O. zalewano. kładzenie Kom Tatr 56. rozpala go sobie kolo miejsca swej śmierci Lud 1911/62. że diabeł wznieca O. żelaznej monety z rąbkami na obwodzie Lud 1952/432. bo tak Duch Sw. dlatego czynność jego gaszenia była zrytualizowana. oddawano go pod opiekę św. krzesiwa. ogólnie zapalanie powsz. która przychodzi do swoich dzieci Nyr Kar 307. rozpalania. odkładano po jednym drewienku.czyli o nie-odrzucanie miłości 43d. wypowiadano formułę W imię Ojca 1 Syna i Ducha Świętego Czap Mat 119..O. okazywania szacunku. uroczyście wzniecony był uważany za silniejszy i żywotniejszy Mosz Kul 2/506. Rozpalenie w specjalny sposób O. by w dzień Bożego Narodzenia rozpalić z nich O. Garncarze wierzyli też. Słaby ogień łada wiatr zgasi. Wawrzyńca (10. W Dniu Zmarłych nie palono O. kto pierwszy rozpali O. W baśniach kogut wypija wodę ze studni. by ogrzać Jezusa w cudowny sposób krzeszą. O. temu zboże będzie się śnieciło ZWAK 1891/49. ze to sie oddaje cześć zmarłym. Baz Tatr 83. i9Aa. hubki święconej 75. złożenie Mika Oraw 71. Wygasanie O.. w Dzień Zaduszny nie należało palić O. Baśniowym sposobem ugaszenia O. za pomocą odkładanych w tym okresie kloczków 'powróseł ze słomy' i guzeczków 'główek koniczyny' ZWAK 1882/301. w domu przez cały rok. rozpalano za pomocą: strzałki piorunowej (-^kamień piorunowy) i kawałka metalu TN Cholowice 1985. na ha li . ->nowy Ogień. anioła 20a-c. niecą O. darowania. O. ZWAK 1886/87. mogło wedle wierzeń sprowadzać czarownice. Wawrzyńca 19B. a wielki się od wiatru mnoży 17. w domu wykonywano szereg czynności sakralizujących O. na holi ogienek sie poli. ale wierzono. dla ukochanej/ukochanego posiada sens naddany. że jeśli żaba. Na Podhalu. 78. a czarownica krzesze go paznokciem K 7 Krak 95. siekiery i huby Baz Tatr 81. G a s z e n i e O. Powsz. rozpalano O. Ciężarnej nie wolno dmuchać na O. O. był to dzień odpoczynku dla O. 44. R o z p a l a n i e O. Mosz Kul 2/714. pożyczania. że gdy w tym dniu wypadnie z pieca głownia. a potem wrzucony do O. że O. e. Kul Miw 425. fraz. i przestrzeń. Jak się zagasi. K 17 Lub 79. z lodu/kamienia 32. do którego przystawiano garnek z powązką nabitą szpilkami wit Baj 281. nic zapalić. to niescyńście jest Baz Tatr 84.in. krzemienia i huby albo noża. kto na hale przyszedł po zachodzie słońca nie mógł od O. że wiatr gasi O. W Wigilię nie wolno było O. cegłę. W kolędach Matka Boska / aniołowie / św. że woda poświencona przez sól Baz Tatr 182.271 OGIEŃ OGIEŃ eksplikacja eksplikacja 270 °o ♦ O. Na Podhalu wierzono. krzemienia TN Krasiczyn 1985. ->nowy ogień. oznacza odwzajemnienie miłości: Na holi.XII) do Bożego Narodzenia gałązek osiki Lud 1937/73.. w domu rozpala nieboszczka. podob Lud 1926/89. przynosi szczęście TN Moniatycze 1979.

bo w tym nie masz szkody I4b . Nie pożyczano O.. Dotyczyło to zwłaszcza pory po -►zachodzie słońca Wisla I890/100. ZWAK 1892/253. bo go po śmierci będzie dość 15. bo krowom na wymiona szkodzi K 51 Sa-Kr 69. ŁSE 1963/134. podaje się lampą zawieszoną na kilofie ZWAK 1887/21.. w zamian za ogrzanie się przy O. ale robi to w specjalny sposób: Trza mu było podać ogień na łopacie. bo ciele zawsze głodne by było K 51 Sa Kr es. w Dzień Wniebowstąpienia K 51 Sa-Kr 42. Bar środP 280. Wynoszenie O. . Lig śląsk 93. w Wielki Piątek Szyf Miw 56. nie tylko z obawy przed zemstą. bo przez cały rok grożą rodzinie kłótnie i ogień by się kupki nie trzymał Bart Lub 19. który z nich najpiękniejszy 60. Lud 1924/59. O. Za pożyczony O. kiedy prosił. trza było lampę zdjąć ze stojaka 1 dać onemu. miał być obiektem działania sił demonicznych. Wisla 1893/141. bo się szałas spali Baz Tatr 188. będzie beczeć późni TN Motycz 1985. nie dziękuje się. z rondlem lub rynką nie wolno chodzić po O. a nawet w okresie jej rozwoju w łonie matki. bo oddaje się całe powodzenie ZWAK 1891/47. udzieliłeś wiernym ognia Twojej światłości. tym. bo po śmierci każą łizać kamień rozpalony do czerwoności ZWAK 1878/126. por. Wierzono też. K 57 Ruśc 1270. w dniu przyjścia na świat istoty żywej. poświęć ten nowy ogień wykrzesany z kamienia dla naszego użytku i przez te święta wielkanocne rozpal w nas pragnienia. w Boże Ciało K si Sa-Kr 42. darują sierocie bracia-miesiące w zamian za wymienienie ich imion lub odpowiedź na pytanie. w piekle oddawać musi I4a. spiesząc się NKPP ogień 10. bo słonko kwiaty opali Lud 1924/GO. pomyjami 72. np. przyjmuje znaczenie naddane szukania miłości chłopca: W stodole świta biały dzień. Nie pożyczano O. Ś w i ę c e n i e O. Skarbnikowi górnik może podać O. bo jeśli skarbnik chce od kogoś O. TN Motycz 1985. Nie należało gasić ognia w noc wigilijną. przeklinać przy O. wbrew zasadzie utrwalonej w przysł. ale kto zabiera O. O. spali Sych SGKasz 3/300. 79. TN Krasiczyn 1985. bo się zboża nie udadzą Wisla 1892/772. s t a w a ć t y ł e m do O. był przestrzegany w czasie rozpoczynania corocznych czynności gospodarskich. obraża się. podob.i w inne święta. że dzieci spać nie będą i będą płakać K 7 Krak 141. W pieśni motyw chodzenia dziewczyny po O. np. Pożyczenie O. to na tego spada kara Lud 1924/74. żeby dziecku szczęścia nie odebrać ŁSE 1953/1. który osądza i wymierza sprawiedliwość. bo tę część ciała spryszczy Wit Baj 151. 68. 43. Nie można też: d r a ż n i ć O. konie me darzą się ZWAK 1885/40. np. zmarły ojciec prosi syna o przyniesienie na grób O. Grodź Lecz 73. krzesano tradycyjnie krzesiwem wista 1897/802. w dniu urodzin dziecka Lud 1924/62. Lubartów 1995. w zamian za złotą koronę. Baz Tatr 83. podob. w czasie zasiewu. w przysł. deptać Baz Tatr 188. co miało (i ma) oparcie w katolickich praktykach liturgicznych. Wymiatać pomiotłem umoczonym w pomyjach Lud 1908/46. bez pozwolenia domowników nie dziękując. bo cały rok trzeba by po niego chodzić ZWAK 1886/215. gorącą wodą ZWAK 1892/253. żebyś się z nim bawił I3b. abyśmy z czystym sercem mogli dostąpić świąt wiekuistej światłości" For Sym 75.. bo krety w stodole i chlewie ziemię będą toczyły ZWAK 1885/44 oraz osób. Lud 1924/63. bo słońce kwiaty opalizwAK 1891/47. albo w czapce. a także jak żywą istotę. zmora oskopuje (rozrzuca) ogiń na kominie ZWAK 1887/20. bo to tak. zalewać n i e c z y s t o ś c i a m i TN Cholowice 1985. bo ból OCZU jest nieunikniony Wisla 1889/491. w dni święte: w niedzielę TN Motycz 1985. 73. podob. jak swego Jasia budziła 38. święci się również w okresie Bożego Narodzenia Baz Tatr si. zbójcy w zamian za gadkę. . w Wigilię (szczególnie kobiecie) TN Motycz 1985. Czap Mat 117. ŁSE 1961/205. S z a c u n e k d 1 a O. -*pożar. D a r o w a n i e O. której nie wolno znieważyć. gdy przybyło coś z inwentarza. w Wielkim Tygodniu (Wielką Sobotę) . bo się oba spalą Baz Tatr 188 lub owce się targają Baz-Tatr 188. Bieg Lecz 18. K 52 Br-Pol 433. podczas pierwszego wyjścia bydła na pole. ani z innego szałasu. bo plującego O. w Wielki Poniedziałek i Piątek K 51 Sa-Kr 69. LSE 1974/65. Kul MiW 429. W bajkach występuje motyw darowania O. Zakaz ten trwał czasem do dziewięciu tygodni Lud isps/419 i dotyczył również połogu K 17 Lub 80. O. Lud 1924/73. zaczarowane trzewiczki cisz Krak 185. Szyf Miw 120. bo to grzech Wisla 1891/628. gdyż zmarli członkowie rodziny przyjdą się do niego ogrzać Red. Chodzenie po ogień było praktykowane w codziennym życiu wiejskim. LSE 1974/65. Nie można przekładać O. w której nie ma słowa prawdy 61. Wisla 1898/150. miało grozić śmiercią domowników Lud 1924/73. bo się ogień zagniewa TN Cholowice 1985. bo cały oparszywiejesz TN Cholowice 1985. TN Motycz 1985. jakby w Pana Jezusa TN Krasiczyn 1985. 73b. w wi g i l i ę Trzech Króli (5. w Boże Narodzenie. który jest prawdziwym kamieniem węgielnym. że gdy kobieta w ciąży pożycza O. b a w i ć się O. TN Motycz 1985. chce mu wyrwać rękę Lig śląsk 93. Ognia każdemu 1 wody użycz. we wszystkie dni Matki Boskiej K 51 Sa-Kr 69. bo mleko będzie zaczarowane K 51 Sa-Kr 42. Ogień nic twój brat. Mosz Kul 2/501. stąd zwrot wpaść/przyjść jak po ogień 'na krótko. Lud 1908/46. P o ż y c z a n i e O. ale także z szacunku dla O. Wisla 1890/109. bo sie co złego stanie TN cholowice 1985. Nic tak po ogień chodziła. D u s z e n i e O. w ciągu trzech dni od urodzenia dziecka. albo d . złote ubranie i strzelbę MAAE 1908/259.byto objęte z a k a ż e 111. gniewa TN Motycz 1985. dusi go mara/zmora LL 1962/1-2/63. wierzy się. wisla 1898/150. porodzi dziecię glinę jedzące K 32 Pok 320. że Kto za życia ognia pożycza. zmieniając się w złoto i rzeczy wartościowe lub paląc i zmieniając się w gady 60. 122. której nie wolno krzywdzić. Lud 1924/64 lub woły na karki zachorują K 51 Sa-Kr 68 i 69. rozpala się go obok kościoła i wrzuca doń tarninę (Pan Jezus nosił cierniową koronę) TN Tyszowce 1985. bo to niedobrze TN Krasiczyn 1985. nieszczęściem Baz Tatr 84. bo szczęście wyszłoby z domu Kul wi. Na Warmii zachował się zwyczaj święcenia wody i O. TN Cholowice 1985. może kiedyś pożar być TN Motycz 1985. krzesze się i poświęca słowami następującej modlitwy: „Boże. np. bo to jest żywe TN Motycz 1985... by odpalił Lig śląsk 139. Baz Tatr 187. 69. szczęścia K 17 Lub 80. K 32 Pok 320. w Przemienienie Pańskie K 51 Sa-Kr 42. M SparSZyWieje ZWAK 1892/253. traktuje się jak ś w i ę t o ś ć . na którego głos pojawia się wojsko cisz Krak 185. głóg Karw Dobrz 195. TN Motycz 1985. bo krowa mleko straci K 17 Lub 79. Ty przez swojego Syna. O. O. bo OprySZCZy Wisla 1890/109. Wyniesienie go z domu traktowano jako wynoszenie zeń życia. TN Motycz 1985.272 ________________________ OGIEŃ eksplikacja OGIEŃ eksplikacja _________________________ 273 80. Lud 1924/73. bo język SprySZCZy Wit Baj 80 i 151. Zakaz dotyczył przedmiotów.1) K 23 Kai 66. O. Lud 1908/46. Jakeś tego nie miał ze sobą. bohater baśniowy otrzymuje w prezencie gwizdek. z watry do szałasu. np. poszła Kasieńka po ogień.34. Zakaz pożyczania O. w które nie wolno przekładać pożyczonego O. K 31 Pok 150.. Pożyczany O. Nie wolno o d d a w a ć m o c z u na O. Dlatego n i e w o l n o : pluć w O. Gaj Rozw 56. Zalewać wodą Wisla 1891/628. Baz Tatr 188. brudną Wodą Wit Baj 151.-i 3/32..

truciznę trucizna 18 praktykowanej przy leczeniu oparzeń Bieg Lecz 91. Dymienicę 'wrzód w pachwinie' leczono przez trzykrotne przerzucenie O. -►gradem. Dorocie: Dorotka w ogień wstąpiła. TN Motycz 1985. że to dusza pokutująca odzywa się i litości błaga K 17 Lub 124. Wisła 1897/350. Czap Mat lis. igrać z nim. i przeciw złemu on pomaga Baz Tatr 83.ma moc o c z y s z c z a n i a . których siedliskiem jest woda. gdzie ktoś popełnił samobójstwo. papierosa) podczas wyruszania w podróż miało zabezpieczać przed złymi przygodami. pałko bo się sprzeciwi TN Motycz 1985. ZWAK 1881/161. Wierzono. Kul Wiel 3/439. ziarno podarowane biedakowi przez Najświętszą Pannę K 42 Maz 490. wierząc. migać. Zapalenie O. które następnie palono w O. że jeden ogień drugi zwalczy TN Motycz 1985. ZWAK 1886/ns. w wierszowanej legendzie o Św. Wierzono. leczono z otrzęsienia powstałego w wyniku jazdy lub biegania Bieg Lecz 28. albo <złym duchem będące K 17 Lub 149. Uważano. albo: zjedz jęczmień ZWAK 1887/55. miał także wypłaszać złe moce. że ma moc i łeczy. ZWAK 1892/253. brodawki. dla dodatkowego zabezpieczenia taką wodę wylewano w O. pisząc jego imię na karteczce i paląc ją w O. że zły duch nie ma przystępu Grodź Łęcz 73. jako środek magiczny. Żartować z O. Śmiel Opól 42.. kłuć łasko. Wierzono. wielka jest moc Boża przez ogień K 21 Rad no. gdzie ono leżało. Odpowiednio użyty O. do grzania. albo pomiędzy nogami chorego klęczącego na miotle i siekierze wit Baj 75. podob. sosny i ziela. podob. Wit Daj 80. złaź z oka mojego ZWAK 1889/70. Uważano. oczyści duszę samobójcy i trafi ona do nieba K 51 Sa-Kr 38. przejście przez matkę idącą z dzieckiem do chrztu przez rozżarzone węgle położone na siekierze Lud 1908/43. podob. ZWAK 1887/28. Wyszła piękniejsza niz była 51. zgromadzi się przez okres kilku lat pewną ilość chrustu. Można było przy jego pomocy zakląć ducha. Górale wierzą. 284. Podob. Dąbrówna zamawiano różę słowami: Jezus szedł ogrodem koprowym z głownią w ręku 1 mówił (do róży): Nie będziesz więcej ogniem pustoszyła. brodawki dotykając grochem i spalając go Bieg Lecz 29. Wrzucano doń butelkę ze złapaną zmorą. wystraszona febra miała porzucić chorego K 34 Cheł 209. ->-wiatr. . przez zanadrze Wit Baj 271. Suchoty leczono huśtając dzieckiem nad rozpalonym na rozstajnych drogach O. dlatego dzieci kąpano w wodzie. Funkcję ochronną przejmowały także przedmioty mające kontakt z (). raz do garnka z wodą Sim Wierz 268. Leczyć miało samo spalenie ziaren jęczmienia MAAE 1908/141. należy to trzy razy przepuścić przez ogień zanim przyniesie się to do domu Wisła 1902/414. ->chmury. że należy palić w nim zwłoki samobójców podejrzanych o chodzenie po śmierci K 51 Sa-Kr 36. chronić przed cierpieniem LSE 1961/206. tak np. ułożoną w tzw. dusze żyjących. że Ogień leczy ogień. MAAE 1908/142.. a ktoś obcy odpowiadał: Masz gówno. por. przed końcem świata 26.. miały chronić przed -^pożarem. K 39 Pom 389. zalecano także rzucanie szczypty soli raz do ognia. jako od złego ducha pochodzące. Palono w nim ropuchy. kurzajki. wierząc. i zatykane na rogach pola Lud 1898/321. gromadzono drewno i palono je w miejscach. wił -demon zamieszkujący w wierzbie lub brzozie żałośnie piszczy. Obejście z poświęconym O. W zamówieniach uwku wysyłano go na ogień gorący 21. (nawet fajki. ->grad. płonął nieprzerwanie. wytrzeć chlebem i spalić go w O.cksplikacja cksplikacja 275 274 K 17 Lub 79. podob. podobny skutek dawało spalenie ułożonych na krzyż patyków Baz Tatr 87 albo mąki Peł Dem 63 i 73. wtedy O. np. w trakcie zamówienia płaczki 22. W m e d y c y n i e ludowej. męczeńskiej ś m i e r c i i pokuty: . ZWAK 1879/14. że O. Wpatrywanie się w palący O. K 46 Ka-S 494. naokoło izby z ape w n i a 1 o z d r o w i e Baz Tatr 165. ZWAK 1878/138. podob. podob.OGIEŃ OGIEŃ . motyw odmładzającej kąpieli we wrzącym mleku K 19 Kieł 236. że się pali. -+burzę. I3c. Ogień pochodzi od Boga i temu ma takie przywileje. O. Gwizd. podob. włożywszy ją w O. ZWAK 1884/297. W przypadkach traktowania choroby jako istoty żywej straszono ją albo wyganiano z ciała za pomocą O. O. K 15 Poz32. oświetlenia. z gałązek tarniny. długa pręga uchodzi kominem" Wój Klech 284. W magii p l o d n o ś c i o w e j : palono kości pozostałe po zjedzeniu święconego mięsa i rozrzucano popiół po polu ZWAK 1878/21. Kokoszanki. by do chrztu w izbie. 38. wykorzystywano jako n a r z ę d z i e t o r t u r. nadto: Bieg Lecz 22. ->ogień czyśćcowy. że choroby mogą przechodzić na odpowiednio dobrane przedmioty. -»ogień sobótkowy. że niemoc z nóg ogień święty wyciągnie Bieg Lecz 28. c h r o n i p r z e d z ł y m i mocami: dlatego płonął w domu przez całe święta. do którego wrzucono święcone zioła miał odpędzać płanetników Baz Tatr 86. Oczyszcza z grzechu dusze zmarłych K 51 Sa-Kr 38. np. Podobnie leczono febrę K 48 Ta-Rz 302. gdy drzewo znajduje się w O. powodować. mówiono przy tym: Mam jęczmień na oku. że można leczyć przez spalanie rzeczy zostających w kontakcie z chorym Bieg Ucz 29. Węgle z poświęconego O.. ma moc o d m ł a d z a n i a i czynienia pięknym. wkładać noża: bo ogień ostry i nóż ostry. zalecano przy żółtaczce Wisła 1899/81. do której przedtem wrzucano rozpalony węgielek. K 7 Krak 207. ♦ Zastosowania: w sferze bytowej. gdy drzewo piszczało w O. leczono: jęczmień poprzez potarcie chorego miejsca ziarnami jęczmienia i spalenie ich 82. w sferze kulturowej. że jeśli w miejscu. zanokcicy Bieg Lecz 29. leczniczy. Z ogarków robiono krzyżyki i wbijano je w Wielki Poniedziałek na polu. 40. obejście z nimi domu wokół . ts. gotowania. bo będzie się gniewał ZWAK 1892/253. ZWAK 1882/283.zapewniać szczęście na cały rok Wisła 1897/802. w k ł a d a ć doń o s t r y c h p r z e d m i o t ó w (bo można go skaleczyć). odmawianymi trzy dni z rzędu po zachodzie słońca Bieg Lecz 133. mówiono. by zboże się darzyło ZWAK 1892/261. istoty demoniczne. np. gałązki wyjmowane z poświęconego w Wielką Sobotę O. Wierzono. Bieg Lecz 130.wedle rozpowszechnionych wierzeń .. 66. n i s z c z y z ł e m o c e . w sposób cudowny słup ognisty spadający z nieba rozsypuje się w kłosy. O. leczono różę (czerwone plamy na skórze) poprzez spalanie nad gromnicą gałeczek Inu/pakuł/konopi. że jeśli znajdzie się coś na drodze. O. Zakładano działanie reguły. O. „która w dymie jako czarna. gdzie ktoś został zamordowany K 23 Ka 263. K 57 RuśC 1255. bulgotanie i inne odgłosy wydobywające się z garnka podczas gotowania uważano za pisk dusz potępionych przebywających w wodzie. a nie jęczmień wit Baj 272. w ok.należało rozkrwawić. odpędzał ->deszcz. ->ogień niebieski. W baśni mnoży się włożone w O. wkładano chorego do pieca chlebowego i gdy ten zaczynał krzyczeć. bo igrający będzie w nocy posianie moczył I3a. Przy leczeniu kołtuna należało spalić obcięte włosy K 7 Krak 169. np. Karw Dobrz 141. że O. namioty a następnie zapali. np. . na ból nóg zalecano chodzenie boso po O. bowiem oczyszcza wszystko ZWAK 1878/126. to lepiej tego nie łączyć TN Motycz 1985. W baśni za podkucie konia Chrystus odmładza kowalowi starą żonę. nidzem ci nie zrobiul złego. analogicznie po urodzeniu dziecka dbano.

Wisła 1905/168. czórny . że rozpala TN Łęka 1979. ś n i e g . ani rąk..y grzesznej 2-1. modry . w kolędzie 31. w balladzie: A ty wójtówna . sprawdzaniem czystości/cnoty było włożenie wianka panny do ognia / rzucenie na wodę 41. jeśli O. (Ogień i dym). chorobę Etni 1994 Nieb 152.Żyję. myli tylkiem piasek. (b) za czary. Zęby ci się ogień nie wdał w tę kulawą nogę 46. język SprySZCZy Wisła 1892/396. 27. Porzucona dziewczyna chcąc doznać oczyszczenia prosi o spalenie 54. (Ogień i dym). Folf Zag nr 364. por. Bióly bez czerwiony go zapychó. 141 i 173. bucha z komina Gaj Rozw 248. S p a l e n i e wO. jeno swajt majt. Folr Zag nr 533.. A gorzy zre. gaszenie i zapalanie O. jarzy 7. Jana Ap 20. w pieśni: Posiać ci się nie odrzekam.: Jeszcze się ojciec me narodził. K 16 Lub 150. Wiała 1896/137.. w pieśniach macocha chce spalić pasierbicę 50.: . ZWAK 1881/137. (Ogień). stratę materialną LL 1964/3/4. Czerwone czarne liże. 7-10. nie będzie cie mu żal 47. K 48 Ta-Rz 260. chodzenie po O.ogiń. d. np. np.modrawemu drogę przepychó. dlatego przyczepiano do słupa kartkę z napisem Jezus. Wisła 1900/322. a duży wielką k ł ó t n i ę Etnl 1994 Nieb 153.WAK 1882/199. O. Doroty 51. zapała duszę zakochanego K 4 Kuj 234. czerwony koral 6h. Folf Zag nr 946.dym. Folf Zag nr 955.chleb. LI. Czerwony ciołeczek sadą górkę liże. (Bióly . USta OprySZCZą się Wisła 1896/137. a w lesie mi przeszkadzają. ale pożeram. (Ogień i ścierka). ZWAK 1879/37. ale wodą mnie zadusisz. P r ó b ą o g n i a . h. 138.W piecu mnie jest zamykają..gień i dym jak ojciec i syn.czy w ogień 53. nadto war. . palono czarownice K 15 POZ 246. gdy czerwony O. Czerwona krowa czarne ciele lizy.Ogień nie ma nóg ani refk. Wisła 1887/61. Symbolami O. gaśnie ZWAK 1882/199. to bruny bez glene nie je. (Ogień). j. Stoi w kąciku w czerwonym gorseciku. lecz czuwać nie mogę. Folf Zag nr 107. (Ogień). Czerwony dziedzic na żerdzi jedzie.. w i a d o m o ś ć . 252. Maria. ZWAK 1892/9. lecz źli gospodarze. gdy pryska. Józef K 15 Poz 250. jeśli się kurzy K 48 Ta-Rz 260.dziecko 10 ogień wrzuciła K 22 Lecz 160. miał jeździć konno za karę duch nieuczciwego geometry ZWAK 1883/26. nikt do niej nie dojdzie. w formule powitalnej i9Aa. s ł o t a . O. jak bąk. d e s z c z . gdy O. -»ogień piekielny. 2 . 5 . "'e żyję. z i m n o . ciemny smutek. tamże war. w piecu ZWAK 1878/133. z której furczy O. Etnl 1994 Nieb 152. Wierzono. pogodę. gOŚcia Etnl 1994 Nieb 152. przybycie g o ś c i zapowiada O. też przekleństwa 28-29. Folf Zag nr 1140. choćby w ogniu gorzał. ugryzie. Jezusa 25. fraz. szukanie. pożyczanie. Cisz Krak 343. Wisła 1904/103. Jechała panienka w czerwonych sukienkach. (Ogień). źle się pali 78. 299. DOKUMENTACJA ZAGADKI 1 . czy tu iv tę wodę . będzie k ł ó t n i a . jest symbolem Boga np. 4 . strzela Wisła 1904/103. należy wówczas na O. war.. O.królowa.. Czerwony koral po piecu orał. wynoszenie. (Ogień na łuczywie).u. W pieśni miłosnej: Nie wierz mu. przysł.: Ogień i woda dobrzy słudzy. Wedle ludowych proroctw ziemia na końcu świata będzie spalona przez O. . dusz. o b m o w a . (Ogień i iskry). Wawrzyńca 52.. nadto ś m i e r ć kogoś z rodziny Czap Mat 120. za zabicie pasierbicy 64. trzeszczy K 7 Krak 254.. a. e. Lud 1927/72. por.. Folf Zag nr 741.co wolisz. sypnąć trzy garstki soli. a syn po dachu chodzi. cierpieć musisz. trzeSZCZlJ Wisła 1892/396. złodzieja TN Krasiczyn 1985. za zabicie rodziców i przyjaciela 59. Folf Zag nr 198. LL 1957/3/37. huczy. ogień gniewu.kominiórz. 6 . J e z u s a . O miłości mówi się. Jak czerwiony łecho nagrzeje. (Ogień w piecu). ♦ Z obserwacji O. np. Wiel 3/451. podob. Jako podstawa bytu człowieka jest symbolem domu.Dobry gospodórz a lichy gosc. a łazi/gryzie/żre/je.pickórz. ^ W polskiej kulturze ludowej O. Bo jak cie uwiedzie. to figury zalecania się i akcji miłosnych 43. strzelający na kominie ZWAK 1879/28. Kul ognisko domowe) życia i szczęścia (zob. tamże war. np. 250. Czerwone łacisko w czarnym dupisku. mróz. bezpieczeństwa (por. czerwony dziedzic 6a. w śnie może też wg sennika ludowego zapowiadać coś d o b r e g o : słońce K 46 Ka-s 489. Folf Zag nr 365. glena zakale (zakalec)). gdy kot do O. 1962/1-2/87. dziewucho. W s e n n i k u O. jeśli O.: Cerwone uacisko skubie w carnem d. że diabeł może uratować czarownicę z O. a wylezie na najwyższy drąg. symbolizuje n i e n a w i ś ć i niską namiętność. są (w zagadkach): czerwona krowa 6e.: ZWAK 1890/246. zob. ogień żądzy. syczy Wisła 1889/491. wyżej o zakazach pożyczania ognia i sposobach jego gaszenia). Dodatkowo ogień jasny oznacza obmowę. ogień z dymem chorobę TN Cholowicc msr. kąpiel w O. czerwony ciołeczek 6f. Folf Zag nr 580. z ł e g o człowieka.O.Ogień to czerwony dziedzic / panienka w czerwonych sukienkach / ktoś w czerwonym gorseciku / czerwona krowa / czerwony ciołeczek / czerwony robasek I czerwone łacisko / . każe spalić synową K 8 Krak 37. Folf Zag nr 1194.. Spalenie było karą i jednocześnie narzędziem o c z y s z c z e n i a grzesznika (-»popiół): (a) za morderstwo dziecka. ogień namiętności. czerwony robasek 6g. jest jednym ze sposobów zadawania śmierci: w baśni teściowa . myszy. -►ogień demoniczny. k ł ó t n i ę . ś m i e r ć . po O. panienka w czerwonych sukienkach 6b.OGIEŃ eksplikacja OGIEŃ dokumentacja 276 277 np. jak bąk. Lud 1911/81. Folf Zag nr 83. ZWAK 1878/176. c. powsz. Ojciec się rodzi. jako obraz m i ł o ś c i pojawia się w pieśniach ludowych. f. przepowiadano: (a) stan p o g o d y : będzie pogoda. Folf Zag nr 962. za urodzenie dziecka przez pannę i za wyrzeczenie się go 55.: . . O. dobrze się pali 78. 40. spalenie w ogniu św. Św. jeśli O. radość.. mały małą kłótnię. gdy O. -»ogień czyśćcowy. g. gdy koty pchają się do O. a matka . ZWAK 1892/197. (Ogień). Gdy cię dotknę. że aż iskry wylatują ZWAK I88S/91. (Ogień i czeluście). 139. tamże war. ogon odwróci K 42 Maz 403. list TN Krasiczyn 1085. juz syn po dachu chodził. ZWAK 1878/180. w i a t r będzie wiał z tej strony. b. K 7 Krak 98. cale me życic: że z głodu umieram. zebe czerwiony modrawym dobrze oddychół. i. nowinę ZWAK 1878/136. jak bąk. 3 . czórny . (Ogień).. K 17 Lub 79. a obmawiającego zaboli język Wisła 1889/491. fraz. por.1. Czerwony robasek ma ze sobą piasek. zapowiada generalnie coś n i e d o b r e g o : złodzieja K i7Lub 119. (Ogień). Wisła 1905/168. czerwiony . Chodzenie po O. (Ogień). tzn. Nie ma nóg. (b) w y d a r z e n i a : np. oznacza też namiętność miłosną. gdy O. Corzy uje. obraz Apokalipsy św. bruny ..

[Zamówienie płaczki:] Idź. NKPP żona 36.Nie dotykaj ognia. b. Witamy Pana naszego i światłość jego.: ZWAK 1878/178. K 11 Poz 44. . będzie oczyszczony z grzechów przez ogień i pójdzie do nieba. b. Jako ogień bywa z wodą.. MODLITEWKI 24 . NKPP ogień 45. TN Lubcze 1978. Ogień krzepnie.. NKPP ogień 22. war.Bóg się rodzi. 31 . ten się ognia boi.OGIEŃ dokumentacja OGIEŃ dokumentacja 279 278 PRZYSŁOWIA 7 A . nadto: Wisła 1893/141. 11 B .Wrzeszczy. bo w tym nie masz szkody. [Wieczorem po kolacji gasi się ogień ze słowami:] W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego. NKPP ogień 41. 11 C .Daleko od ognia . wstań z Bogiem ogieniaszku. PRZEKLEŃSTWA 28 . ogień i niewiasta nigdy nie powiedzą basta. Gorsze moje zamierzenie. 11 A . PROROCTWA 26 . taki syn. 7 B. b. idź z Bogiem.Ażeby cie ogień pochłonął! TH Krasiczyn 1985. 10 A . Oj siano siano. 12 . Amen. NKPP ogień 23c.. Zakrzykom! Na ogień gorący. ma granice Nieskończony. c. że ogniem ta ziemia zniszczona będzie. Mosz Kul 2/499. Ognia każdemu i wody użycz. Za góry. w którym będzie ogień. TN Hutków 1978 [kolęda F.W Wielki Piątek zimno było. że ogień leczy ogień. ZWAK 1892/253. tedy się nie sparzysz. Wiedźcież mnie na ogień gorący. Ogień nazywa się Zygmunt. Nad wszystkim inszym panuje przygoda. pod najświętszą twoją opiekę. NKPP ogień 24. W imię Ojca i Syna. NKPP ogień 23. Zamowiom!. gdy się ma iść spać. og'inku. Na bagna. ZWAK 1886/114. K 9 Poz 144. e. nadto war. NKPP stal 1.a. komentarz w Mosz Kul 2/498. ZAMÓWIENIA 21 . 25 . Kot Zn 472. NKPP trucizna 3b. Nie igraj z ogniem. NKPP natura 12. 9 A . siedzę na stołecku. nie zabierze woda.Stal w ogniu się hartuje. Jak rozpalom to też przeżegnam ogień i tak mówię: Witoj. NKPP cudze 6d. Wawrzyńca ogień wieczorem gaszono mówiąc: W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego. Człowiek będzie się ludzi pytał. Kto się raz sparzył. a.. war. jaki ogiyń.: Trudnoć w przyjaźni ma być ogień z wodą. K 20 Rad 76. W wigilię dnia św. Etnl 1989 Bilg 133. Siedź w kominku. NKPP ogień 2. NKPP ogień 38. Wycinała. siana nie spaliwszy. 88.Jezus [= ogień] położony na sianie. czy też ma ich wrzucić do ognia.. żebyś się z nim bawił. truciznę trucizna.Cnoty/nauki ogień nie spali.: Nie igraj z ogniem. 20 — Ogieniaszku. war..Rozniecali go [po wygaszeniu w wigilię św. d.: Nie sparzyć ogień. 114. . Na rozstajne drogi! Nie wracaj tu nigdy. 9 B . 13 . gdzie się podziała. Wisła 1897/346. a. podob.Nie ma dymu bez ognia. Jak Pana Jezusa na mękę wodzono. Ogień Z oka Ze wszystkich kotów [kątów]. Wypolala. Tylko ^ogniem. w piekle oddawać musi. war. a ogień nie spali. a wielki się od wiatru mnoży. gościu pożądany. Og'mku.. w siano sie ukrył. 15 .Ogień tleje i w popiele. skąd początek dala: kamień ku ziemi leci.Na rok przed końcem świata.[Zamówienie łuszczki:] Przyszła święto Jewka Ze siekiramy. A czemu ty. Pan Niebiosów obnażony. . NKPP dym 12. Żebyś ty zielonym ogniem spalił się! ZWAK 1891/191. K li Poz 44. Amen.Jaki ojciec. śpij/ siedź w kominku. nadto war. b. NKPP ogień 48. nie zabierze woda. skarbicku boży. Niech sie stanie wolo Bożo! Kot Zn 190.nie spalisz się. Bodaj cię ognie spiekły! K 28 Maz 31. Wodzono Go przez tarki kolące. zapalając zapałką trzaski sosnowe i olszowe lub z dwojga innego drzewa i mówiąc: W imię Ojca i Syna i Ducha Św. 7 C . ń'e bąjkej złi. Karpińskiego]. 8 . nie dejże nas też nigdy zubożyć. [Wieczorem gasi się ogień ze słowami:] Ogieńku kochany..Po ogniu i popiół pozbieraj.. [W Żywieckiem wygłasza się modlitwę] do tylko co rozpalonego ognia: Ogieńku święty.cz 73. Ogień nie twój brat. [Podczas gaszenia ognia mówi się:] Święty Janiolecku.: TN Michalówka 1980. a śpij.Nie widzą. blask ciemnieje. Bom ja tobie rada.Nie należy igrać/bawić się/żartować z ogniem. 14 A . powinien go przeżegnać i powitać słowami: witajże.Ognia nie należy pożyczać. 489. plączesz1? Bom się na matkę zamierzyła.Uroki! Urocyska!. A paliła byś ty sie! TN Krasiczyn 1985. NKPP ogień 17. Kto wstanie rano i roznieca ogień.. Sych SGKasz 3/300. Przez ogień gorący. b. Wisła 1895/507 Poznańskie. Wyszła duszyczka z ciała .Slaby ogień lada wiatr zgasi. Łuszczkę. Jak mojej matki łzy kapały. że Bóg ogniem bywszy. Z brzytwamy. a grzej. nie pali go. i najgłupszy przyzna. KOLĘDY BOŻONARODZENIOWE I PASTORAŁKI 30 . C. vitro ja ce nazed złożą.: Kot Zn 72. 27 ... war.Daleka woda ognia nie gasi. 22 . taki dym. Kto za życia ognia pożycza. jis ja ce gaśą. idź z Bogiem ogieniaszku. duszyczko. NKPP parzyć 6i. czemu nie gorejesz.Witaj ogieńku święty / gościu / Jezusieńku / skarbiczku boży / Zygmuncie .: ZWAK 1889/65. Wawrzyńca]. Nauki woda nie zabierze. 10 B . Jezusieńku nasz kochany. 17 ..Dusza pokutuje na ogniu gorącym. NKPP ogień 49g. kto drugie. będzie jeździł człowiek z wozem żelaznym. Zygmunciu. K 9 Poz 144.. c. FORMUŁY WITANIA I ŻEGNANIA OGNIA 19 A . Niźli czyje uderzenie.Ognia nie należy odmawiać. 11 D . war.Doktorska to reguła. Polom sobie nogi! Niech to kadzenie wyjdzie na pożytek. . Nie chodź do sąsiada.Tam ciągnie natura. przi tern „ogienecku". Kto wybierze pierwsze. Zęby ze mnie tak krew kapała. Czap Mat 115. a. Kot Zn 285. 115..: Wit Baj 297. jakby go ogniem posypano. Nie spali ogień. 449. NKPP nauka 33. NKPP cnota 40b.Za ogień się nie dziękuje. c. Na kamienie gorące. Na ludzkie slipie!. TN Ułów 1967. NKPP ogień 23. Z ogniem i złym człowiekiem żartować nie trzeba.. NKPP wrzeszczeć 18. NKPP ogień 53. NKPP ogień 49. lobie oddaję ogieniaszek sławiony. 29 . Ze ustanie ten plac wszystek. Grodź Le. war. tak i stary z żoną młodą. NKPP ojciec I3m. ogień wzgórę pala.. śpij tu ogieniaszku z Panem Jezusem i ze wszystkiemi Swiętemi. bo popuścisz wodą.. a. NKPP niewiasta 55. Kot Zn 484. kto od niego stroni. f. Cnota skarb wieczny . pójdzie do piekła. Kot Zn 246. Co wieczór.: Milk Pas 458-460. Święty Wawrzeńcze przeblogo~ sławiony. bo go po śmierci będzie dość. war. 14 B . 18 . NKPP woda 13. to gospodyni powinna ogieniaszek przeżegnać temi słowami: W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego. moc truchleje.: K 20 Rad 99. czorcie! Idź w ogień wiechy Z tego niewinnego ciała! Idź za lasy./ teraz tak przewiadujo.Cudzy ogień nie grzeje. czy wolą z nim jechać. Rzecz to dziwniejsza. 310.Trudna zgoda: z ogniem woda. czemu przynajmniej Pana nie ogrzejesz. i Ducha Świętego! . Przyjdzie czas na wszystko. war. 19 B .: Kot Zn 293.. 16 . 23 .Woda.

280
OGIEŃ - dokumentacja

281
OGIEŃ - dokumentacja

32 - Maria/aniołowie/św. Piotr i Paweł/pszr.zółki krzeszą/niecą ogień z lodu/śniegu/kamienia, by ogrzać Jezusa lub ugotować mu obiad. a. [Maryja] Z lodu ognia wykrzesała, Pana Jezusa wygrzewała, w pieluszki go powijała
i do siebie przytulała. Bart Lub 163; war.: TN Michalówka 1980, TN Konopnica 1979, TN Aleksandrów 1978, TN Okale 1986, TN Motycz 1981, TN Motycz 1985, TN Częstoborowice 1980, TN Dereźnia 1981, TN Nasutćw 1979, TN Potoczek 1979, TN Zawada 1965, TN Krasiczyn 1984; nadto war.: Przyszła Maryja

PIEŚNI ZADUSZKOWE

40 - Dusza, która szuka swego świata, prosi las, wodę, ogień, by ją przyjęły. Gołębica (dusza) juz wylata sukający swego świata. Sukający pociesenia i swych grzechów odpuscenia. ... Ogień, ogień przyjmnij-ze mnie, bo Pan Jezus nie wie o mnie. w ciągu dalszym też: ... / wleciała do ognia sukający ogrzania. O Najświętsa Matko Boska, raluj-ze mnie
Cęstochowska. K 23 Kai 12fi, war : Biel Kasz nr 35; por z tekstem roty: Jeżeli nie mówię prawdy,

w ciemny las ... Zrobiła sobie wielki czas. Z kamienia ognia ukrzcsala. Pana Jezusa ogrzewała — Hej, lelija. Kot Rzesz 215; A Maryja uchadzała, w ciemnym lascńku nocowała. Z kamienia ognia wykrzesała, i z lodu drew narąbala. I Pana Jezusa ogrzewała. K 33 Chel 117. b. Anieli ogień składali, objad gotowali. ... stał im się ogień lodowy, a płomień wiatrowy. K 5 Krak 235. c. Ty Piętrze i Pawle, złóż ogień lodowy. ZWAK 1885/15, nadto war.: K 5 Krak 235; Zakładaj Piętrze ogieniek, ogieniek śniegowy. Święt Nadr 75. d. Jare pcółecki toć jej rade były - Matuchnicce Boży światełko sprawiły - Z lodu ognia unieciły. Kot Rzesz 498. 33 — Józef daje ognia z fajeczki/fajerki, by podgrzać Dziecinę. Józefie stareńki, daj "ognia z fajeczki, podegrzejmy tą dziecinę, by mu było cieplij. Bart Lub 164, war.: TN Dereźnia 1984; nadto: ... weź ognia w fajerkę ... K 49 Sa-Kr 126. 34 - Kowal kuje w kuźni, w której nigdy ogień nie jest gaszony [= symbol drzewa życia]. A w tej kuz'ni kowal kuje, ... nigdy ogniu nie zgasuje, ... Oj, ty zlolny kowalczyku, ... ukujze mnie złotny piers'c'ień. EtnI 1992 Pódl 111, war.: Etnl 1992 Pódl 112, por. nr 5fi. PIEŚNI SOBÓTKOWE 35 - Tam na górze ogień gore, noceł moja, kopie! moja. Na tej górze dwoje drzewa, ... Jedno drzewo, boże drzewo ... K 28 Maz 92, war.: K 28 Maz 86. 36 - Oj sobótka, sobótecka, pójdźze do mnie, dziewusecka. A cyś godna, cy me godna me uciekaj-ze od ognia. Nie uciekaj-ze od środka, nie spali się twoja cnotka. K 5 Krak 295. 37 - Płynie, mój wianeczku, po tej modrej fali, póki się ten ogień świętojański pali. Piat Krak 136. 38 - Dziewczyna idzie/chodzi po ogień [= szuka miłości chłopca]. a. W stodole świta biały dzień, poszła Kasieńka po ogień. Nie tak po ogień chodziła, jak swego Jasia budziła. Ol Pódl 115, war.: K 20 Rad 233, Krzyż Kuj 1/214, K 24 Maz 290, K 42 Maz 85, K 27 Maz 160, 184 i 239, K 16 Lub 231, Piat Krak 92, ZWAK 1891/152; ... Po ogień chodziła, Janeczka budziła. TN Jacnia 1965; W niedzielę rano, w biały dzień, Chodziła Kasieńka po ogień. Kot Rzesz 422; ... posła do karcmy po ogień. Oj, nie po ogień chodziła, jeno kochanka budziła. K 40 MazP 204; ... posła do stajni po ogień. Wstań-ze Scepanku, umyj się ... K 24 Maz 183; Wstań-ze Rozyno, bo juz dzień, idź do Antosiaka po ogień. Ona po ogień nie poszła, jeno Józieńka budzić szła. K 22 Łęcz 77. b. W stodole świta w brogu dzień, poszła Marysia po ogień. Ni ognia szukała, młodego
Iwasia dostała. K 35 Przem 65.

niech mnie mc przyjmie po śmierci ani ogień, ani woda, ani ziemia, ani piekło, ani niebo. K 45 Gór 555. PIEŚNI WESELNE 41 - Panna/chłopiec wkłada wianek panny do ognia / rzuca go na wodę [= próba niewinności]. a. A za dworem siwy kamiń, modra lelija, uwijze mi z ruty wieniec, moja jedyna. A nie daj go dworakoju, bo go nie godzien, jeźli mnie go w rękę nie dasz, włóż go na ogień. Jeźli w ogniu nie zgorzeje, puść go na wodę, jeźli z wodą nie popłynie, włóż go na głowę. A z gloweczkt do piwniczki, co nie zwiędnieje, mechajże się hultaj dworak z niego nie śmieje. K 27 Maz 253; Nie dajze ich [wianeczków] chłopu na wieś, bo ich niegodzien - zawińze je w te chusteckę, włóż je na ogień. A wyjmij je z ogieniaska, niech nie więdnieją, zanieśze je do piwnicki, niech ojędrznieją. K 18 Kieł 72; Uwijze go [wianek] w zapaseckę, wlóz go na ogień. A weźze go z ogieniaska, niech ci nie tleje, zanieśze go do piwnicy, niech ci rumieje (rumieniejc). K 18 Kieł 100, war.: Biel Kasz nr 40; nadto: A nie daj go [wianka] dworakowi, bo go nie godzien, jeźli mnie go w rękę nie dasz, włóż go na ogień. Jeźli w ogniu nie zgorzeje, puść go na wodę. K 40 MazP 532; Me dajze go [wianka] chłopcu na wieś, bo go nie godzien, A jak ci ja nie przyjadę, rzuć go na ogień, A jak w ogniu me zgorzeje, puś go na wodę. A jak z wodą nie popłynie, list pisać będę. Święt Nadr 200; Przede wroty - kamień zloty, ślicna lelija, uwij-ze mi jeden wianek, panna Zojija. Nie daj-ze go chłopu ze wsi, bo go nie godzien, a skoro ja. nie przyjadę, wlóz go na ogień. A jak w ogniu nie zgorzeje, puść go na wodę; a jak z wodą nie popłynie, list pisać bandę. K 26 Maz 212; Kiedy nie das mnie młodemu, włóż go na ogień. K 28 Maz 240. b. Aleś już ty, dzieweczko, Wianka niegodna. Jach go godna, ... Tyś go niegodzien, Toż go weź z mojej głowy, Włóż go na ogień. Pies Śl 1/467, nadto Rog Śląsk 233; war.: Jest tam szelma, nie młodzieniec, co mi wziął wieniec. Ale wejźcie mu go, włóżcie go na ogień. Pies Śl 2/745. 42 - Gaszenie/zalewanie ognia, a. gdy przyjeżdżają swaci na znak odmowy; b. podczas oczepin. a. Oj zalej, matko ogień, bo w zaloty jadą, Zalej-ze go, zalej - niechaj jadą dalej! Chyba bym, mateńku, rozumu nie miała, bym przed zalotnikami ogień zalewała. K 16 Lub 227,
war.: K 1 Pies 434.

b. Zagaś ogień, zagaś, niechże się nie pali, niechże się matula z córeczką nie chwali. Chód Śp 95. PIEŚNI MIŁOSNE 43 - Dziewczyna/chłopiec a. chodzi po ogień, b. szuka ognia, pożycza komuś ogień, c. prosi o wyniesienie ognia, d. gasi/zapala ogień [= kocha i zaleca się]. a. Moja matulu, moja kochana, przeehowajże ten ogień, niechajże nie chodzę do sąsiada po niego co dzień, bo u sąsiada ... parobeczek tam gładki, dałam wianeczek, dałam ruciany, nie radząc się matki. Chód Śp 126, war.: K 25 Maz 72, K 34 Chel 69; Kazes mu [staremu kawalerowi] po wodę, wytknie sobie nogę, kazes mu po ogień, opali se brodę. K 6 Krak 143, 513, war.: Mika Oraw 57, Sad Podh 115. b. Córulino, dziecię moje, chto w okienko puka? Matulmo najmilejsza, dziewka ognia szuka. K 39 Pom 152; war.: [ognia szuka] kowal ... K 4 Kuj 43; ... sąsiada [sąsiadka] ... K 42 Maz 40, K 22 Lecz 124.

39 - Palenie w ogniu ziół (bylicy, ruty) ochroną: a. przed zabraniem mleka przez czarownicę, b. przed śniecią pszenicy. a. Niechaj ruta w ogniu trzeszczy, czarownica z złości wrzeszczy. Niech bylicy gałąź pęka, czarownica próżno stęka. Myśrńa tu przyszły z daleka, popalili zioła święte; nie zabiorą już nam mleka czarownice te przeklęte. Spokojnie nam ogień świeci i zióleczko każde tleje. Oj nie pomrą nasze dzieci, oj nie będzie swaru w doma. K 27 Maz 135, nadto: K 24 Maz 349. b. [Sobótkowa pieśń, śpiewana w dniu św. Szczepana:] Na mojej grządeczce rosła w lecie rutka, Dziś wśród ciężkich mrozów płonie mi sobótka. Dziś mojej pszeniczce sobótkę-m spaliła, Pamiętajże o tern, byś się nie śniecila. Ty, moja sobótko, rzuć płomień w niebiosy, Na świętego Jana zakwitną tu kłosy. Zieleńże się, zieleń - ty, pszeniczko złota, Przyjdę ja tu znowu, gdy minie sobota. Lud 1898/318.

OGIEŃ

dokumentacja OGIEŃ dokumentacja

282 283

c. Wynieś-ze mi, wynieś, okrzejanko ognia. Nte będę ja tobie ognia wynosiła, będzie ci na niebie gwiazdecka świeciła. LL 1960/2-3/78. d. Nie zagaszaj, Maryś, "ognia, jadę dó ciebie, dó ciebie. Jak zagaszę, tak za]Kił'e, "o ciebie, Janku, nie stoję. Krzyż Kuj 1/146; Ej, jak ci ja pojadę, da, z konikami do dnia, ej, da, moja dziewcyno, da, nie zagasaj ognia, war.: K 41 Maz 470, TN Rozkopaczew 1982. 44 - Na holi, na holi ogienek sie poli, naklod go Jasinek ku dziywcyny woli. Stoin Żyw 51, war.: Sad Podh 58, Mika Oraw 70, MAAE 1898/100. 45 - Tancerz prosi karczmarkę o niegaszenie ognia w karczmie. Kaczmareczka guodna, ńe zalewaj uogńa, bądzem pic, tańcować caló nocka do dńa. Kam Pom 243, war.: K 25 Maz 173, K 45 Gór 150, MAAE 1898/98, ZWAK 1890/225. 46 - Ogień wdaje się/dostaje się w kulawą/chorą/trzecią nogo chłopca [= fal-

54 - Rozpalcie ogień, ... Z smolnych drew, z smolnych szczyp. Wrzućcie mnie w niego, ... na ten wstyd. ... Będzie tam ze mnie garsteczka popiołu. I rozsiejcie go ... po polu. Kot Rzesz 253. 55 - Bracia spalają występną siostrę w ogniu. Tarnowy ogień napalemy, swoje siostrzyckę w nim spalemy. - O nie palcie mnie o północy, o bo już mnie nikt nie zobacy. Oj jeno palcie na świtaniu, jak panny wołki wygieniają, jak skowroneńkl zaśpiewają. K
16 Lub 292, nadto war.: Biel Kasz nr 90.

56 - Kowal kuje w kuźni, w której nigdy nie jest gaszony ogień [= symbol drzewa życia]. Na podolu w szczyrcm polu stoi kuźnia na kamieniu. A w tej kuźni kowal kuje, nigdy ognia nie zgasuje. Ty kowalu, kowalczyku, ukuj ze mi trzech koników. Ukuj że mi bardzo rano, na wojenkę nakazaną.
K 1 Pies 234, war : K 25 Maz 107, K 26 Maz 108 i 276, K 40 MazP 200, Ol Pódl 164, por. nr 34.

lus].
LEGENDY

a. Posiać ci się nie odrzekam, lecz czuwać nic mogę, Zęby ci się ogień nic wdał w tę kulawą nogę. A nie bójże się, dziewczyno, nie bój się ognia, Będę ściskał i przytulał, choćby
do samego dnia. Pies Śl 1/246, war.: K 12 Poz 25, K 4 Kuj 16, Krzyż Kuj 1/198, K 40 MazP 139 i 520, TN Janowiec 1979, K 18 Kieł 78, K 21 Rad 7, Piat Krak 153, ZWAK 1878/ 44-45, ZWAK 1880/243, LL

1961/3/30; Posłać ci się nie wymawiam, Gadać nie mogę, ... Boby ci się ogień dostał W kulawą nogę. Piel Śl 1/342, nadto: K 25 Maz 18, Rog PieS 249. b. Jak się ogień wrzuci w nogę, poratujes mnie. K 27 Maz 258. c. Nie bój ze się, Kasiu, ognia, ani puchliny, położę ja chorą nogę wedle pierzyny. K 2 San 131, war.: K 12 Poz 25, K 22 Łęcz 90, K 40 MazP 201, K 21 Rad 6. 47 - Nie wierz mu, dziewucho, choćby w ogniu gorzał, Bo jak cie uwiedzie, nie będzie cie
mu Żal. Pies Śl 1/356, nadto: ZWAK 1885/178, K 40 MazP 252, Pies Śl 2/719. PIEŚNI ŻARTOBLIWE

57 - Wzniecenie pierwszego ognia: a. przez tarcie leszczyny; b. krzesanie kamieni. a. O pochodzeniu ognia powiadają: że wygnany przez ojca syn kupiecki, puściwszy się na morze został wyrzucony na bezludną wyspę. Gdy tam bez myśli żadnej począł trzeć leszczynę o leszczynę, wzniecił on ogień, który się stamtąd rozszerzył po całym świecie. K 34
Chel 257-258.

48 - Woda nie chce ognia lać, ogień nie chce palić kija. Stworzył Pan Bóg grusze, żeby gruszki były, żeby gruszki miała. Stworzył Pan Bóg kozę, żeby gruszki trzęsła. Koza nie chce gruszek strząsać, gruszki nie'padają ... Stworzył Pan Bóg ogień, żeby pałę palić. Ogień nie chce pały palić, pala nie chce piesa walić, pies nie chce kozy kąsać, ... Stworzył Pan Bóg wodę, żeby ogień zalać. Woda nie chce ognia lać, ogień nie chce pały palić ... TN Krasne 1966, war.: Kupiul se Zyd wody, zęby ogień gasić, Woda nie chce gasić, Ogień nie chce kija spalić. MAAE 1908/222; por. motyw bajki łańcuszkowej Krz PBL nr 2030D oraz podob. motyw o babie, która nie może zapędzić prosięcia do chlewika i prosi o pomoc psa; gdy ten odmawia, zwraca się do kija itd. Krz PBL nr 2030. PIEŚNI DZIADOWSKIE 49 - [Przed Sądem Ostatecznym:] Mówią wciąż, że ciemność przez trzy dni nastanie, Ze grzesznemu żaden ogień nie ożyje. Nyr Kar 112. 50 - W zbrodnicze ręce sierotkę porwała, I żywcem w ogniu spalić ją chciała. Nyr Kar 299. PIEŚNI O ŚWIĘTYCH 51 - Św. Dorota wstępuje w ogień i pięknieje. Kazał król ogień napalić, Kocioł ołeju przystawić, Świętą Dorotkę w nim smażyć. Kot Zn 150, war.: LL 1972/4-5/10, K 22 Łęcz 171, K 26 Maz 342, K 19 Kieł 140, Kot Zn 152; Kazał oleju nawarzyć, Świętą Dorotę usmażyć. Dorotka w ogień wstąpiła, Wyszła piękniejsza niż była. Kot Zn 151. 52 - Lewito święty oraz męczenniku, sługo Chrystusów, wiary miłośniku, Wawrzyńcze, ogniem dla wiary palony, srodze męczony. K 22 Lecz 177. BALLADY 53 - Dzieciobójczynię karze się śmiercią przez spalenie w ogniu/utopienio. A ty wójtówna - co wolisz, czy tu w tę wodę - czy w ogień? A ty wójtówna - co wola, CZy ty popłyniesz czy spłoniesz? K 4 Kuj 51, nadto war.: Biel Kasz nr 85.

b. Ali on [mądry człowiek] sobi pomyśliał, jakby to ten ogień zdobyć? Znaliaz taki dwa kamieni i miał przy sobi knota takiego z wełny takiej. [Udało mu się wykrzesać pierwszy ogień.] Czap Mat 114. 58 - Burśtyn [który powstał podczas potopu z łez ludzkich] ocysca sie w ogniu cy na zazących węglach i z tego, co dobre było w ludzioch, wydaje dym psijemny dla nosa i oców, a ze złek reśtek zostoje na dnie trochę smrodliwych woglów i carnech sadzy. PSL 1973/4/198. 59 - [Syn zabił swoich rodziców i swego kołczana, ksiądz wyznaczył mu pokutę] Będzies zbawiony ... ale jeżeli .się drugi raz na świat narodzis. [W tym celu ksiądz polecił] Idź do lasu, napal ogień, a jak sie to drzewo będzie dopalać, skoc w niego i spal się na popiół, a jak się spalis, wtenczas odpokutujes i znajdzies matkę i zonę. [Gdy chłopak tak uczynił] zgorzał, tylko serce jego zostało całe pod węglami. K 21 Rad 182. BAJKI 60 - Ogień osądza i wymierza sprawiedliwość: I. podarowany sierocie/ubogie mu zamienia się w złoto, rzeczy wartościowe; II. podarowany niegodnej osobie spala ją lub zmienia się w gady. a. I. [Sierota wysłana przez macochę po ogień, prosi o niego: a) mróz, wiatr i miesiąc, b) dwanaście miesięcy; odpowiada trafnie i grzecznie na zadane pytania i otrzymuje w darze pełną zapaskę ognia, który w domu okazuje się złotem, odzieżą lub rozrzucony po polu zamienia się w budynki. II. Córka macochy, która niegrzecznie odpowiada na zadane pytania, otrzymuje ogień, który ją spala lub zmienia się w kłąb gadów.] Krz PBL nr 480B. b. [1. Ogień daruje biednemu za grzeczną rozmowę Bóg, św. Piotr i Paweł; ogień zmienia się w złoto, budynki. II. Bogatego brata, który był niegrzeczny dla wędrowców ogień
spala.] Cisz Krak 136, war.: K 42 Maz 493.

61 - Ogień podarowany za opowiedzenie historii bez słowa prawdy. Krz PBL nr 1922. 62 - Bohatera o nadludzkiej sile poczęła matka zapłodniona przez ogień. Krz
PBL nr 301, nadto war.: ZWAK 1878/151.

63 - I. Chrystus (i św. Piotr) w zapłatę za nocleg młócą zboże ogniem. II. Chłop chce ich naśladować i wznieca pożar. Krz PBL nr 752A. 64- Zamordowane dziecko (ptak) zrzuca na głowę macochy-zbrodniarki ogień.
Krz PBL nr 720.

285
284 ________________________ OGIEŃ - dokumentacja OGIEŃ dokumentacja

65 - Bohater ma nadzwyczajnych pomocników, m.in. człowieka zamrażającego Ogień. Kra PBL nr 513, nadto war.: K 51 Sa-Kr 214. 66 - I. Za podkucie konia Chrystus odmładza kowalowi starą żonę włożywszy ją w ogień. II. Kowal próbuje odmładzać innych, ale to mu się nie udaje. Krz PBL nr 753; nadto war.: [diabeł odmładza kowalowi żonę] TN Kawęczyn 1964. 67 - Ogień nie chce spalić drzewa wyrosłego z grobu zamordowanego, ZWAK 1878/143. ' 68 - Ogień nie chce przyjąć ciała krzywoprzysiężcy. K 45 Gór 555. 69 A - Wrzucenie węża w ogień. [Bohater służy u staruszki przez rok, ma zbudować płot i wrzucić wypelzle z niego węże w ogień, z chwilą wrzucenia w płomienie węża ze złotą koroną, staruszka zmienia się w królewnę.] Kra PBL nr 421. 69 B — Za uratowanie węża z ognia bohater otrzymuje dar rozumienia mowy zwierząt, LL 1961/4-6/74. 70 - Ścigany bohater rzuca za siebie przedmioty, które zamieniają się w ogień. Kra PBL nr 314. 71 - I. Kogut chce odebrać pożyczone pieniądze. II. Zostaje przez dłużnika skazany na spalenie. III. Zalewa ogień wodą. Krz PBL nr 715. OPOWIEŚCI WIERZENIOWE 72 - Dwa ognie rozmawiają o złym traktowaniu przez gospodynię i postana wiają zemścić się spalając jej chałupę. Ognie rozmawiają między sobą. Nie godzi się pożyczać ognia z innej chałupy. Pewna kobieta pożyczyła sobie ognia. Na kominie pożyczony ogień zaczął rozmawiać z miejscowym. „Moja gospodyni, mówi pierwszy z nich, co wieczór i poranek oczy mi przemyje, przeżegna." „A moja, mówi drugi, pomyjami mię zachlapie." - „Co jej za to zrobić?" „Trzeba z nią poigrać!" Wziena się chałupa i spaliła. Opowiadająca uważa tę karę za bardzo słuszną, gdyż ogień powinno się na noc zalewać czystą wodą i „ogarniać". Wisła 1889/307 Łuków, war.: Wisła 1898/151, K 53 Lit 403, K 17 Lub 79, K 33 Che! 75, wg Mosz Kul 2/502 motyw zachodnio-i wschodnioslowiański. 73 - Mowę ognia rozumie dziad/niemowlę/... a. Raz jeden człowiek rozumiejący mowę zwierząt, ptaków i ognia podsłuchiwał, jak rozmawiały ze sobą dwa ognie. Czy dobrych masz gospodarzy? - pytał ogień przeniesiony [z innego domu]; ja swoich będę palił - mówił dalej - źle się ze mną obchodzą; gospodyni leje wszelkie brudy na pomiołę, a potem nią mię zamiata, dzieciom dozwala ze mną swawolić i bić mię. Ze mną inaczej się obchodzą - mówił drugi - i nie mam potrzeby uskarżać się za to, więc gdy go będziesz palić, zostaw mego gospodarza kolasy, które są twemu pożyczone. Wkrótce spłonął ów dom i wszelkie zabudowania, a kolasy pod powiatką [wiatą, szopą] ani tknięte zostały. K 53 Lit 403; [Mowę ognia rozumie też miemowlę.j Wisła 1905/168; b. Baba żebraczka opowiadała, jako: Raz pewien dziad wędrowny zapowiedział we wsi, że nazajutrz spali się jedna z chat, którą wskazał. Zapytany: z czcgoby to wnosił? Odpowiedział, że siedząc w przyległej chacie przy kominie, ujrzał ogień z owej zagrożonej chaty, przychodzący tam w odwiedziny. Przybyły ogień miał mówić: „jutro spalę moją chatę, bo moja gospodyni źle się ze mną obchodzi, nie żegna mię wieczorem, pomyjami mnie zalewa". Drugi ogień ... odpowiedział ... „Ja zaś zachowam się spokojnie, bo nie mam się za co żalić ani mścić; moja gospodyni codziennie mnie znakiem krzyża św. żegna, pomiotło w czystej macza wodzie, popiołem pięknie zagarnia". [Następnego dnia wskazana przez dziada chałupa spłonęła.] K 38 Chel 75. RELACJE POTOCZNE 74 - Bóg stworzył ogień. a. Ogień? Jest tyż stworzony przez Pana Boga dla człowieka. Pan Bóg stworzył uogień, wodę i ziemie. TN Krasiczyn 1985. b. Ogień stworzył Pan Bóg dla człowieka, dla jego wygody. TN Motycz 1985.

c. Prawie święcono ten ogień, że to był wielki dar Boży ten ogień. TN Krasiczyn 1985. 75 - Hubkę - to sie jom gotuje. Jom sie bierze z bukowego drzewa i we wodzie gotuje, a pote susy i tłuce na mientko, wie sie łatwo ogień hyta. I to ino po malej drobince nosili bacowie w poście - to opiekunowało kie poświęcili. Hubę sie święciło - bo to „dobry ogień" dawało. ... Wengiel drzewiany opiekunuje tyz bydło i owce na holi - temu musi sie stale tamoj ogień palować w sałasie, bo w nim duk mięsko i sytko opiekunuje. Baz Tatr 166. 76 - [O rozpalaniu ognia 23 czerwca:] Bo jak Chrystus przyjmywał chrzest na rzeki Jurdanie, to zejszed Duch w ogniu i słyszę, ze to Syn mój ukochany i jego słuchajcie. To zamiast tego Świętego Ducha to palio ten ogień. Czap Mat 121. 77 - Na Świętego Jana były sobótki, myśmy pletly takie wieńce. U nas jest tutaj przewóz i szło sie na środek Sanu, jechało sic na tym promie, i rzucało sie, i w tym wieńcu była świeczka ..., a myśmy mieli ogień rozpalony na brzegu. TN Krasiczyn 1985. ZAPISY WIERZEŃ I PRAKTYK 78 - Nim krzesać ogień zaczną, żegnają się wprzódy. Skoro rozdmuchają iskrę między węglami i skoro już ... łuczywo zapalą, żegnają się także, jak gdyby dla pobłogosławienia szczególnego daru nieba, który utrzymuje życie tyla ludzi i zwierząt. Jeżeli rozniecony ogień dobrze się pali, mówią, że będzie pogoda, w przeciwnym razie słota. K 17 Lub 79. 79 - Wieś ma ... wielki szacunek dla ognia, np. gdy w Wielkopolsce dzieci bawią się ogniem, mówi się: Daj spokój, ogień nie twój brat, żebyś się z nim bawił. Kul Wiel 3/17. 80 - Zalewać ognia nie wolno, bo to grzech; chcąc zaś ogień przygasić, należy go tylko przysypać popiołem. ZWAK 1886/114. 81 - Choć ogień jest samą czystością, bruka się przez zetknięcie ze światem i musi się oczyszczać, a „czyści się" w wodzie: gdy woda wre, to on właśnie, kąpiąc się w niej, wywraca koziołki. Lud 1908/44. 82 - [Jęczmień leczono spalaniem jęczmienia lub pocieraniem chorego miejsca ziarnami jęczmienia, które potem wrzucano w ogień.] K 7 Krak 160, podob. K 34 Chel 211, Pęk Bilg 236, TN
Krasiczyn 1985, K 52 Br-Pol 441, K 51 Sa-Kr 18, K 31 Pok 163, MAAE 1908/141, ZWAK 1882/261, ZWAK 1885/46, ZWAK 1892/259, Lud 1908/183, Lud 1931/51, ŁSE 1966/110.

BIBLIOGRAFIA: Aian Poet 1/193-194, 204-206, 2/1-51 Briic Mit 238-239; C i s z e w s k i Stanisław, Ognisko. Studyum etnologiczne, Kraków 1903; Chev Dic 2/309-314; De Vries Dic 186-188; Duf SNT 449-450; Duf STB 615-620; For Sym 72-76; Gamlv Ind 274; Giey Mit 127-136; Grav Mit 79-80, 133-138; H e c k o w a K.W., Pod znakiem świętego słońca. Dawne wierzenia śląskie, Wrocław 1961; Herd Lek 107-108; IvTop Slav 140-147; IvTop Issł 18, 48, 95-96, 99, 100, 103, 118, 121, 148-149, 158-163, 172, 173, 199, 207, 218, 236, 240, 241; Kemp SInd 315, 394; Kop SMit 777; Kop SSym 266-270; K o z i o ł Maria, „Gość w czerwonym płaszczu". Pogańskie i chrześcijańskie elementy w ludowym stereotypie ognia, „Akcent" 1986, nr 26, s. 48-51; L a t e r n e P., Pochodzenie światów, Warszawa 1951; Lur Slow 149-151; Low Rei 218 220, 2 2 4 - 2 2 5 ; f , u k a Leon Jan, Wierzenia pogańskie na Pomorzu Wschodnim w starożytności i uie wczesnym średniowieczu, Gdańsk 1973, s 41-43; Mif Mel 402; Mif Tok 2/239-240; M l e c z k o Teofil, Ogień. Wierzenia l u d u związane z ogniem, Lud 1904/95; Mosz Kul 2/493 509; R e m i s z e w s k a Urszula, Konotacja semantyczna ognia w polszczySnie ludowej, praca magisterska napisana w ZJP UMCS, Lublin 1986; S K S I Lec 272; SSSI 462-463; Slav Mif 284-285; S zy d e I s k i J., Kult ogniska domowego i przodków, Poznań 1917, s. 45; Tom Drz 28, 40, 58-59, 170; Usp Rus 106-107, 124, 196, 267; W al I i s S , Krzesanic ognia, „Na tropie", R. 2: 1947, nr 4, s. 8; Woź Low 171-174, 218-220, 225; Wórt Hofl 2/1389-1402.

-►DYM, ISKRA, NOWY OGIEŃ, OGIEŃ CZYŚĆCOWY, OGIEŃ DEMONICZNY, OGIEŃ NIEBIESKI, OGIEŃ PIEKIELNY, OGIEŃ PIORUNOWY, OGIEŃ SOBÓTKOWY, PIORUN, PŁOMIEŃ, POPIÓŁ, POŻAR, SŁOŃCE, WĘGLE, WODA, ZACHÓD SŁOŃCA, ŻAR.

Joanna Szadura

286 _________________ OGIEŃ SOBÓTKOWY - eksplikacja OGIEŃ SOBÓTKOWY I 00 O.S. najczęściej rozpalano nocą w wigilię św. Jana (23.VI) 76, Etn Pol 2/145, K 27
Maz 133, K 28 Maz 92, K 16 Lub 119, K 20 Rad 1 1 6 , K 43 Śl 19, K 5 Krak 308 OraZ W dniu Św. Jana

eksplikacja

287

OGIEŃ SOBÓTKOWY

Wstęp. Eksplikacja: Nazwy. Czas. Miejsce. Rozpalanie i żegnanie. Funkcje magiczne: oczyszczające i ochronne. Wróżby. Dokumentacja —Vogień. Bibliografia.

W polskich ludowych obrzędach sobótkowych dokonało się zespolenie słowiańskiego kultu ognia i wody z kultem świętego Jana Chrzciciela. Za powód rozpalania ogni świętojańskich podaje się upamiętnienie ochrzczenia Jezusa przez św. Jana 76, pamiątkę dnia narodzin św. Jana PSL 1983/3-4/175, lub jego męczeńskiej śmierci Lud 1898/322; śmierci św. Jana Nepomucena, który był palony i smażony w ogniu K 19 Kieł 195. Ognie rozpalane w Zielone Świątki miałyby upamiętniać zesłanie Ducha Świętego w postaci języków ognistych Lud 1898/322. Wzmaganie sil słońca poprzez rozpalanie na ziemi ogni (ognisk) w momentach letniego i zimowego przesilenia słonecznego, podczas równonocy jesiennej i wiosennej było praktyką stosowaną w r ó ż n y c h k u l t u r a c h Kop ssym 268. Ognie rozpalano: w czasie głównych świąt rzymskiego boga słońca - Sola (obchodzonych 24-25.XII); - celtyckiego święta ognia w starożytnej Brytanii i Irlandii obchodzonego w Nowy Rok; 31.X - w wigilię Wszystkich Świętych, późniejsze ang. Halloween; w wigilię Bożego Narodzenia spalano wielkie kloce na ogniskach, staczano ze wzgórz koła ogniste (naśladowanie obniżającego się biegu słońca); w noc świętojańską; w kościele katolickim przyjęto poświęcać ogień przed kościołem w Wielką Sobotę zgodnie z terminem pierwotnego obchodu narodzin wiosennego słońca Kop ssym 268. W kulturze s ł o w i a ń s k i e j rozpalanie ognia sobótkowego miało na celu wzmaganie siły słońca w okresie letniego przesilenia, zapewnienie sobie zdrowia na cały rok, zapewnienie płodności zwierząt gospodarskich oraz upraw; ognie te rozpalano, by uczcić połączone żywioły: niebieski ogień (słońce) i wodę wisla 1916/150. — Nazwa ogień sobótkowy lub krótko sobótka K 43 śl 19 wiąże się ze zwyczajem rozpalania O. (ognisk) w kolejne soboty od Wielkanocy do Zielonych Świątek, tj. przez siedem sobót Lud 1898/312. Zwyczaj ten jest znany w Polsce do dziś Etn Pol 2/145. O. rozpalane w wigilię św. Jana Chrzciciela (23.VI) nazywane są ogniami świętojańskimi 37, K 27 Maz 133, K 43 śl 19; oraz na zasadzie zwężenia zakresu - nazwami całych obrzędów, którym towarzyszą: sobótka 36, 39b, 77, Karl SGP 5/186, sobóteczka 36, kupalnocka, kopalnocka, kupalonecka, kopiclnocka, kopernocka, kąpała, kupała, kupalina Karl SGP 2/526, K 28 Maz 92. Nazwa sobótka występuje na terenie północno-wschodniej Polski, nazwa kupała, kąpała, kupalnocka, etymologicznie związana z ruskim imieniem św. Jana Chrzciciela: Iwan / Janko Kupała, występuje w pasie wschodniej Polski Etn Poi 2/145. Inne nazwy to: ognie Jcupaine K 5 Krak 308, K 33 Chel 149, na obszarze graniczącym z Białorusią i Ukrainą - palinocka Etn Poi 2/144. Z czasem rozpalania tych O. wiąże się nazwa ognie czerwcowe K 20 Rad 1 te; też ognie byłiezne, tj. takie do których wrzuca się bylicę K 16 Lub 119.

(24.VI) 77, K 49 Sa-Kr 267; ponadto rozpalano obrzędowe ognie w innych istotnych momentach obrzędowego cyklu dorocznego: w okresie l e t n i e g o i z i m o w e g o p r z e s i l e n i a s ł o n e c z n e g o , podczas równonocy jesiennej i wiosennej, a więc: w Wielkim Tygodniu lub w Niedzielę Wielkanocną - w Kieleckiem, Sandomierskiem i Krakowskiem, na Podlasiu Etn Pol 2/145; w każdą sobotę od Wielkanocy aż do Zielonych Świątek, tj. przez siedem sobót Lud 1898/312; w wigilię lub dzień Zielonych Świąt - na Podlasiu, w Kieleckiem, Sandomierskiem, Krakowskiem, Rzeszowskiern i na Pogórzu Etn Pol 2/145 na pamiątkę zesłania Ducha Świętego w postaci ognistych języków K 19 Kici 194; w dniu św. Piotra (29.VI) K 49 Sa-Kr 271, 284; w dniu św. Rocha (16.VIII) na Kurpiach, Mazowszu Etn Pol 2/145; w okresie świąt Bożego Narodzenia - w Zamojskiem Etn Pol 2/145; sporad. w dniu św. Szczepana (26.XII) 39b, Lud 1898/313, np. paliła je na polu dziewczyna z resztek wigilijnej słomy i siana wyniesionych z domu Lud 1898/318. Na Lubelszczyźnie sobótki palono jesienią, po zbiorach K 17 Lub 100, K 16 Lub 120. A Ogień świętojański (w wigilię św. Jana) rozniecano w miejscach kulturowo

„ważnych": W pobliżu WÓd, strumieni K 27 Maz 135, K 28 Maz 97, K 24 Maz 180, K 52 Br-Pol

124, 125, na wzniesieniach K 49 Sa-Kr 268, na szerokich miedzach między polami Kot Las 228, na drogach K 49 Sa-Kr 278. W wigilię Zielonych Świątek rozpalano O. przy drogach, rzadziej za wsią pod krzyżami K 28 Maz 34, 89. W dniu św. Rocha (16.VIII) na drodze przed wsią K 27 Maz 138, na placu przed kościołem PSL 1962/2/93. Na Lubelszczyźnie palono je na polach K 17 Lub 100, K 16 Lub 120. ♦ R o z p a l a n i e ognia świętojańskiego. O. świętojański rozpalano w rytualny sposób. Rozpalano go z czterech stron, na cztery rogi, co symbolizowało strony świata i ruch słońca Lud 1898/315. O. ten krzesano deskami Pei Dem 14, przez tarcie drzewa K 24 Maz 347, Lud 1898/315, co nazywano żywijm rozpaleniem. Do rozpalenia używano słomy zdartej ze strzechy i zabranym gospodarzom bez ich wiedzy starym płotem K 20 Rad ni, tzw. stopkami, tzn. szczątkami łapci, które przez rok cały były rzucane na strzechę K 52 Br-Pol 126. Wrzucano do niego zioła takie, jak bylica 39, K 2 San 112, ruta 39, łopucha K 49 Sa-Kr 281, przestęp, mikołajek Kul Wiel 3/527, dziurawiec - zioła lecznicze wspomagające siły magiczne O.; rośliny, których użyła Matka Boska chcąc, aby głowa św. Jana napowrót do ciała przyrosła PSL 1983/3-4/178. Tańczono wokół O., co symbolizowało ruch słońca PSL 1985/1/67, 69. Z e g n a n i e ognia świętojańskiego. O. świętojański żegnano znakiem krzyża, by diabeł nie miał do niego przystępu i nie zaniósł go na budynki gospodarskie Lud 1898/321, 1899/258. Przeżegnanie O. miało uniemożliwić dostęp do O. czarownicy, która tej nocy miała obowiązek zawiezienia do piekła wozu pełnego masła i sera, na którego zrobienie musiała ogrzać kwartę kwaśnego mleka przy ogniu świętojańskim wisla 1892/924. ł Funkcje magiczne: O. sobótkowemu przypisywano własności: (a) oczyszczające i (b) ochronne. (a) Wierzono, że przeskakiwanie ogni kupalnych K 33 Che! 149 o c z y s z c z a Szyf MiW 67. Uważano, że jest to kąpiel przez ogień dla oczyszczenia z grzechów K 5 Krak

W polskiej kulturze ludowej rozpalanie nowego. Etn Pol 2/143-146. by chronić uprawy przed zarazą. 77. i p r z e z O. ZWAK 1878/22. by był urodzaj K 19 Kieł 195. sobótkowego zmieszany z pokrzywą (żegawką) i solą dawano bydłu do żłobu w wigilię Bożego Narodzenia. W i s ł a 1892/923 927.VI palono wszystkie miotły Kul Wiei 3/66. W niektórych okolicach przed 24. w śmigus pokropiona. tam grady nie przeszkadzają NKPP sobótka 1. Lud 1899/256-258. by na krew nie chorowało K 49 Sa-Kr 269. K a l i n o w s k a . Świętojańskie Bar ŚrodP 302 wierząc. Szczepana (26. podob. Praktyki takie wykonywano w Wielki Poniedziałek lub w Wielką Sobotę ŁSE 1967/294.B. LL 1966/2-3/69. Bart TLub 28. Z a w i s t o w i c z K. K r ć e k Franciszek. bo to bydło się przeczyszcza i czainwnice nie mają dostępu Szyf MiW 67. Dzień narodzin głowy. w dniu przyjścia na hale Baz Tatr 81. w okresie Wielkanocy na polach służyło oczyszczeniu miejsca już przed wiosennym wyprowadzeniem koni Ha pastwiska Gaj Rozw 57.NOWY OGIEŃ 288 OGIEŃ SOBÓTKOWY eksplikacja eksplikacja 289 296. DOKUMENTACJA-tOGIEŃ BIBLIOGRAFIA: Briic Mit 309-310. łączono z puszczaniem przez panny na wodę wianków z wstawionymi weń świecami 37. -+NOWY OGIEŃ. K 20 Rad no. Uważano przy tym. obnoszono po granicach pól. także uspokajało to nie dające się doić krowy PSL 1962/2/93. aby ziarenka w kłosach zaczęły twardnieć Udz Krak 56. podob. szkodnikami czy gradobiciem. Toin Drz 195-200. nikt krowom nie Nowy ogień to ogień obrzędowy rozpalany tradycyjnymi sposobami przez tarcie.: Lud 1898/320. świętojańskie palone są dla czarownic. PSI. L i s n o w s k i Leon. Palenie przez mężczyzn O. W Krakowskiem zachował się zwyczaj huśtania i przenoszenia przez chłopców dziewcząt nad O.przesypywano je nad O. O. 4. Taniec w aspekcie ruchu obrotowego. Gdzie sobótki zapalają. O.VIII). śnieci. WODA. Popiół z O. Ś w i c t e k Jan. D e k o w s k i Jan Piotr.N. bo bez ognia wianek na nic. do naczynia stojącego na podłodze Gaj Rozw 98. Rodzajem magii ochronnej było o b n o s z e n i e O. a teraz osuszona została Lud 1898/316. Robiono to po to. aby w ich ogniu spłonęły czary i czarownice Szyf MiW 67. by nie przechodzić przez wodę K 49 Sa-Kr 272. żywego ognia miało na celu wzmożenie jego siły. aby czarownice nie mogły polecieć do piekła. Sobótka. Joanna Szadura NOWY OGIEŃ Wsią K 27 Maz 138. Uważano to za skuteczne lekarstwo przeciw zarazie Karw Dobrz 60. Rocha (16. podob. Kop SMit 759. Ziarna te wykorzystywano do wiosennego siewu Gaj Rozw 99. wpadła do ogniska K 10 Poz 204. Wórt Holi 4/733 740. Przeskakiwanie przez O. która nie przychodzi do O. ogniska palono. . OGIEŃ. W Olkuskiem praktyka ta była stosowana w Zielone Świątki. do którego wkładano rózgę drużby weselnego. jeśli podczas przeskakiwania przez O. Obrzędy świętojańskie. ZWAK 1887/30.K l o s i e w i c z Danuta. świętojańskich jest czarownicą K 27 Maz 135. ten poświęcał ksiądz Grodź Lecz 74. podob. by nie odbierały krowom mleka 39a. sierpem lub palmą weselną ZWAK 1885/36. bo cię będę smolił! ŁSE 1967/294. a przeskakiwanie przez ogień sobótkowy chroniło przed bólem nóg Lud 1898/316. a także: Sobótki! Maju! Raju! K 44 Gór 94. K 48 Ta-Rz 82 czy: Sobótki na Zielone Świątki! Lud 1898/320. miały one chronić rośliny od robactwa K 49 Sa-Kr 268. Na Huculszczyźnic przepędzano bydło przez żywy ogień rozniecany w wigilię Bożego Narodzenia Wisła 1897/354. słomę z włożonym zielem święconym w dniu Matki Boskiej Zielnej (15. Przepędzano bydło obok O. wokół prosa.J. Ogień w ten sposób rozpalany był potem podtrzymywany w domach przez cały rok. prosa podczas wigilii Bożego Narodzenia. ♦ Przeskakiwanie przez O. W Pinczowskiem proso przepalano bezpośrednio przed sianiem . Jan chrzci wodę i przepędza z niej demony czyniąc ją bezpieczną dla kąpieli Lud 1907/91. 1929. K 27 Maz 133. gradobicia i złych duchów ŁSE 1962/139. tego dnia. co znalazło utrwalenie w przysł. Obrzędy i zwyczaje świętojańskie w Piotrkowskiem. wołano przy tym: Uciekajcie niedźwiadki (owady) w Kubowe ziemniacki lub śpiewano nabożne pieśni Lud 1907/89. kiedy to obnoszono płonące smolne szczapy lub stare miotły wokół pól z okrzykami: Świeć się świeć. Dodatkowo mieszano O.VIII). Rozpalanie O. ŁSE 1957/294.XII) chroniło pszenicę przed śniecią 39b.. Zabiegu tego dokonywano w dniu św. Rozpalanie ognia przez pocieranie wiązano w wielu kulturach z seksualnością. ażeby bydła nogi nie bolały ZWAK 1886/224.] o bal osicowy albo sosnowy K 27 Maz 138. ziarno przesypywano przez płonący O. rozpalany w wigilię Zielonych Świątek miał oczyścić bydło i zachować je od zarazy K 5 Krak 294. LL 1976/1/45. wyjdzie w ciągu roku za mąż K 4 Kuj 267. by niedźuńadki (owady) korzeni u zboża nie podgryzały K 19 Kieł 191. że O. Lud 1898/320. Lud 1907/87-97. to czary się imają LL 1963/4/26. by się ziarno zapaliło. rozpalany na drodze pod odbierze mleka ŁSE 1961/207. wzniecano pocieraniem np. tj. uciekaj śnieć! albo: Uciekaj kąkolu. K 27 Maz 138. Sobótka. K 49 Sa-Kr 268. źe tego dnia św. podob. O. w wigilię Zielonych Świątek. zapalonym z patyków wierzbowych. PSL 1985/1/67-75. Wierzono. Sobótko w Galicji. SŁOŃCE. For Sym 73. lub popiół z ognisk bydła. Na Podhalu owce przepędzano przez O. podob. ŁSE 1962/131-145. Przyczynek do badań nad problematyką świętojańska. sobótkowych miało chronić przed ->gradem. Maria Kozioł. M a t u s i a k Szymon. sobótkowych w dniu św. O. lub palono ciernie (drzewo męki Pańskiej) K 24 Maz 187. główka go boleć wciąż będzie NKPP sobótka 2. że kobieta. O. a także by zapewnić im p ł o d n o ś ć . K II Poz 44. PSL 1962/2/93 przez dogasające O. ze słowami: W ostatki oproszona. po g r a n i c a c h pól i przepędzanie przez 0. 194. Na Pomorzu zapisano wierzenie. W środkowej Polsce zabezpieczano ziarno przed śniecią oraz zapewniano urodzaj zboża przez przepalanie (nazywane też kadzeniem) np. „Wiedza i Zycie".. świętojańskie obnoszono po polach i wokół ogrodów. war. Mosz Kul 2/3U. że jak przez ogień nie przechycme. 1983/3 4/175 184. drąga osicowego [? osikowego . S. Rozpalenie O. że palenie O. K u b i a k Krzysztof. Obrzęd sobótkowy. (b) Wierzono. Rozpalano O. które niewidoczne tańczą przy ogniskach K 39 Pom 69. świętojańskie traktowano jako wróżbę o wczesnym lub późniejszym małżeństwie: która dziewczyna łatwo przeskoczy przez O. Lud 1898/308 322. Sobótka. nie ma siły TN Motycz 1985. Wykorzystywano do tego jeden ze snopów przyniesionych w tym dniu do domu.. Karw Dobrz 203. świętojańskich z a p o b i e g a wzmożonemu w tym dniu działaniu czarownic. R. nr 7. Udział w obrzędzie chronił przed bólem głowy: Kto na sobótce nie będzie.

spala K 39 Pora 22.P. Lud 1907/88.VIII w wigilię św. (młody) uważany jest za silny i stawiany w podstawowej opozycji do s t a r e g o O. p r z e c i w i a sie w razie gaszenia Etn! 1989 Biig 124. -►ogień. np. L u b i c z Rafał. bo pochodzi od Boga Kul wiel 3/524. Baz Tatr 83. że ognia od piorunu nie należy gasić ZWAK 1887/3. O traktowaniu O. Jednocześnie jest to dzień. nigdy żarem wziętym z innego ogniska. gdy widać najwięcej spadających gwiazd. że O.III) Pontifei Maiimus rozpalał nowy ogień za pomocą wklęsłego lustra od promieni słonecznych albo przez tarcie owocującego drzewa. gaszony przeciwia sie Etn! 1989 Bi!g 124. i rozniecić nowy ogień przez tarcie drewna o drewno. z dopuszczenia Boskiego wynika i< 17 Lub 78. niebieski Ogień.eksplikacja 290 OGIEŃ PIORUNOWY .: bo by piorun samych gaszących zabił ZWAK 1890/189. 196. Jana (23. krzesano go na hubę Baz Tatr 140. Obawiano się kar za gaszenie O. Inaczej niż u Słowian wschodnich. Wisła 1899/666 669. uroczyście wzniecony uważano za silniejszy i żywotniejszy Mosz Kul 2/502. TN Banachy 1984. przez bronienie jeszcze więcej zabudowań zapalić się może K 46 Ka-s 462. laskowego lub osikowego wit Baj 149. Wisła 1897/242. np. był gaszony 10.P. 117. to miało porazić człowieka TN Motycz 1985. żywe rozpalenie. podob. powsz. C i s z e w s k i Stanisław.eksplikacja 291 powstawanie. O. O. Był rozpalany tarciem o bont lub belkę w stodole K 3 Kuj 92. czysty ogień. gdzie O.O. W domu nowy ogień rozpalano w dniu Trzech Króli (6. w kulturze polskiej to narzędzie kary Bożej Wisła 1889/491. podob. Lud 1908/49. Taki O. O. jako istoty żywej. K 34 Chel 159.1) powrozem zapalonym od O. W Karpatach i na Podhalu żywy albo boży ogień rozpalano w dniu przyjścia na halę Baz Tatr 81. cholery była znakiem. Usp Rus 120. traktowany jest jako święty. Na hali pirsy ogień trza zapolować samemu w salasie. jest bowiem wierzenie. Bar środP 280. Wzniecanie ognia za pomocą tarcia. Kul Wiel 3/520. nie spala obrazu Matki Boskiej K 39 Pom 22. W s t a r o ż y t n y m R z y m i e z początkiem nowego roku (l. Lud 1908/44. K 3 Kuj 90. -►GWIAZDY. nie gaszono K 17 Lub 78. ■ O. Stary O. x O. Lud 1908/46. Wawrzyńca O. 262. W dniu św. IvTop Issi 18. TN Motycz 1985. bo to ciężki grzech Sprzeciwiać Się Woli Boga Wisła 1890/109. wrzucić do niego węgiel. boski Ogień K 7 Krak 278. Nowy ogień przez tarcie rozniecano także w Wielką Sobotę w obejściu Wisła 1891/432. K 48 Ta-Rz 262. ->ogień demoniczny. Pierwszy ogień pod kuchnią w Wielką Niedzielę rozpalano z zeszłorocznych wianeczków z cierni Karw Dobrz 195. jest z nieba rzucony TN Choiowice 1985. Slav Mif 285. narodziny ognia kojarzono z aktem płciowym mitologicznych istot lub zwierząt Herd Lek 108. Baz Tatr 83 i 140 mają charakter nie tylko opisowy. Pan JeZUS Zapali K 17 Lub 153. K 42 Maz 402. pierwszy ogień LSE 1963/113. podob. ->piorun. TN Motycz 1985. TN Choiowice 1985. Wisła 1891/432-433. dlatego należało zgasić wszędzie O. lub do wigilii św. O. wieczorem K 22 Lecz 176. pryska'. Szyf MiW 156. O 00 A O. tylko o swoje bogactwo Sim Gad 46-47. np. jest znakiem laski Bożej Mosz Kul 2/489. ale i wartościujący. że ugasić go nikt nie jest w stanie Wit Baj . żyka 'rozchodzi się. Wisła 1889/501. K 7 Krak 136. pozbawionego siły Mosz Kul 2/506. OGIEŃ Joanna Szadura OGIEŃ PIORUNOWY W polskiej kulturze ludowej ogień wywołany uderzeniem pioruna jako pochodzący z nieba jest uznawany za święty. za boskie narzędzie kary lub łaski.NOWY OGIEŃ . *+ N. zanieczyszcza się. rozpalano przez tarcie specjalnego rodzaju drzewa. ZWAK 1890/189. Pel Dem 45. gdyż święty ogień musiał być nieskalany For Sym 73. TN Choiowice 1985. w ciągu roku traci swą moc ochronną. podob. K 48 Ta-Rz W sposób specjalny rozpalano pierwszy O. dwu drążków leszczynowych. potem przenoszono do domów. boży Ogień ZWAK 1887/217. De Vries Dic 339. IvTop Siav 144. = Ogień piorunowy K 14 Poz 160.P. ♦ O. 2/18. Kul Wiel 3/520 i 524. pożar piorunowy / od pioruna Pel Dem 45. Wawrzyńca (patrona ognia). ale oszczędza człowieka. dlatego należy wzmóc jego siłę poprzez tzw. Mosz Kul 2/489. -^piorun. coby nifto nie widzwl. co święcony bel. Pel Dem 45. ■ Nazwa żywy ogień Lud 1908/44 wiąże się z techniką otrzymywania ognia poprzez pocieranie (obraz aktu płciowego). drzazgę z laski cisowej. Pel Dem 45.P. Wawrzyńca był dniem odpoczynku O. K 46 Ka-S 462. Ogień uzyskany tą techniką był ogniem sakralnym. 154. TN Motycz 1985 dobytek ludzi złych i grzesznych ZWAK 1890/189. For Sym 73. TN Choiowice 1985. świeżo. nazywany inaczej: ogień od pioruna TN Motycz 1985. poświęconego w tym dniu w kościele. K 48 Ta-Rz 262. a jako święty i czysty w opozycji do o g n i a d e m o n i c z n e g o Kul wie] 3/524. K 24 Maz 187 i przenoszony do domów. W Lubelskiem i Chełmskiem wierzono. ten utrzymywano w domu przez rok K 23 Kai 66. TN Krasiczyn 1985.VI) Kul Wiei 3/35.: w nowym domu wrzucano doń święcone zioła ŁSE 1963/113. TN Motycz 1985. że panowie nie troszczyli się o chłopów. Wisła 1891/628. za to. który ulitował się nad głodnymi dziećmi K 14 Poz 160. z rozkazu Boga ZWAK 1890/189. że epidemia zarazy.P. Zwyczaj rozpalania nowego O. za: odmówienie sierotom chleba K 14 Poz 160. Nazwy boży ogień Wisła 1890/245. ogienek świadczą o pozytywnym stosunku do ognia. K 34 Chel 159. podob. Zdrobnienia: ogieniaszek. po czym rytualnie rozpalany pod gołym niebem K 23 Kai 103. olszowego.P. ->ogień.P. BIBLIOGRAFIA: Afan Poet 1/257. że O. Dzień św. na tym terenie został zanieczyszczony i nie spełniał swojej ochronnej funkcji. Niecenie ognia przez tarcic. wiąże się z wiarą. co je poświęcona 1 cetynki 'igliwie' ze skorusy i smerka Baz Tatr 83. z których jeden przywiązany był do płotu Wisła 1891/432. ZWAK 1878/125. Uważano.

któremu towarzyszy gwiazda z ogonem. św. -►piorun. że O. Nowego Targu gasi się „mlekiem kozy zupełnie białej. dlatego śmierć lub pożar od pioruna uważano za karę bożą. świecą ->księżyc i -(-gwiazdy. w który ma iść ogień Pel Dem 63. K 17 Lub 78. ale „potrzeba przytem. 2/516. 687. (b) kozi I Ój ZWAK 1892/253 Wieliczka. . jeśli d o g a s z e n i a z a s t o s o w a ć : (a) m 1 e k o: ZWAK 1878/125. słupa ognistego 2. Wtem słup ognisty w kształcie wielkiego snopa ukazał się na sklepieniu niebios i tak pędził z hukiem ku ziemi. Lud 1905/214. Wreszcie huk się ponowił .148.jak można sądzić .. ale nie zawsze spala 3. -►światło. -►ogień piorunowy.. Maria Panna w Obrazie Piękoszowskim K 21 Rad 236 oraz o b r a z y i f i g u r y ś w i ę t y c h . Jako zapowiedź kary bożej na ziemię spada slup ognisty. Hajd Nie 242.P. a nie niszczy życie 3.ma swe podłoże w starosłowiańskim micie o walce Peruna z Wołosem. od którego pali się -łsłońce. Synonim świat/ość wskazuje na metafizyczny charakter O. błyskawicy o. -►słońce. Straszno było wtedy [za rządów młodego Sicińskiego] na świecie. pierwszym z ogni zaświatowych (-»ogień piekielny. POŻAR. ->pożar.N. Lud 1896/326. 3.OGIEŃ NIEBIESKI OGIEŃ NIEBIESKI eksplikacja dokumentacja 293 292 152. zesłanego na grzeszników nikt ni e jest w stanie ugasić. W legendzie O. Wtenczas z nieba i pierony będą bardzo bili. A g a t y i ś w i ę c o n e g o c h l e b a .M. Etn] 1989 Bilg 124. ->błyskawicą. Kompleks i kolekcje. por. -»ogień czyśćcowy). „spada" na ziemię w postaci pioruna (nazywanego też ogniem niebieskim) SFr s 1/577. 124. K 52 Br-Pol 31. A g a t a ) . Wtenczas przed skończeniem [świata] wielka ufność będzie. -►OGIEŃ. 667-668. . ->pożar. (c) d r u g i p i o r u n .N. palono ś w i ę c o n e z i o ł a K 11 Poz 147. (b) przedmiotów mających związek z drogą: ustawiają wozy w kierunku. W ludowych wyobrażeniach Bóg reprezentuje ogień niebieski. woda. ZWAK 1892/253. deszcz ognisty 1. -►dym. na niebie pokazała się gwiazda z długim ogonem i jakieś slupy ogniste. Czap Mat 119. deszczem ognistym. gdy w to samo miejsce uderzy Pel Dem 45. którym np. Panna i święci (szczególnie św. (= piorun) zabija/ściga zło. Równolegle utrzymuje się wiara. + W obrazie Sądu Ostatecznego deszcz ognisty współwystępuje z -+piorunami.. 8. (b) p r z e d m i o t y p o ś w i ę ć on e jak: sól. 172-173.Słup ognisty na niebie [= zapowiedź kary Bożej]. jęk ziemi 2. DOKUMENTACJA PIEŚNI DZIADOWSKIE 1 . oraz ->kometą. któraby ani włoska ciemnego na sobie nie miała" Wisła 1893/115. ziemia jęczała głucho. -►słońcem. 131.wognistyj deszcz na cały świat pójdzie. jak iz nieba . 667-668. -łpiorunem. 0 Od O. K 48 Ta-Rz 262. Florian. Legendy. S ł od k i e Baz Tatr 145. Relacje potoczne i zapisy wierzeń. 228. np. pozostaje w ścisłym związku ze swym .wielki snop rozprysł się w milijonowe OGIEŃ NIEBIESKI Wstęp.mleko. i mniasteczka i klasztorze będą si palili. Pel Dem 45. na Rusi przypisywano zdolność poskramiania O. -►piorun.. Przed O. Pan Bóg zaczął karać ludzi za ich grzechy.P. krwawy zachód słońca.N. chleb. topieniem obłoków. K 46 Ka-S 462.N. TN Krasiczyn 1985. 7.. 116. ZWAK 1881/139. O. komety TN Krasiczyn 1985. Dokumentacja: Pieśni dziadowskie. N. mają: (a) o s o b y ś w i ę t e . którą wypełnione jest niebo. zioła. 716. -►pożar. Wg pieśni piędzć] UŚtlic jadący po grudzie. oblaki będą si topili. pall się ->s!ońce. Joanna Szadura odpowiednikiem -►ogniem ziemskim. kręgiem ognistym Kul Wiel 3/508. k W a Ś n e/(zsiadłe)'Kul Wiel 3/521. slupem ognistym. Usp Rus 172. np. o b r a z u Św. Wierzenie to . jednocześnie utożsamiano go ze światłością. Wtenczas góra i z górami będzie sie zbijała. K 30 Pok 285. jest jego uosobieniem Tom Kos no. Nadto moc ugaszenia O. O.Snop zboża w postaci słupa ognistego spada na ziemię w czasie wielkiego głodu. który nie paląc świeci 5. K 42 Maz 402. c h r o n i ą : Bóg. Jezus. że piorun zapala. LEGENDY 2 . K 17 Lub 78. W kulturze ludowej ogień niebieski jest praogniem. mz piorunowy ogień kto ugasi K 10 Poz 383.N. które uosabia szatan/czarownica/grzesznik 4. pali 1. O. war.Ognisty deszcz spadnie na ziemię w dniu Sądu Ostatecznego. Eksplikacja: Nazwy i pochodzenie. = x Nazwy ogień niebieski i ogień z nieba 7 uwydatnają pochodzenie i mają charakter wartościujący. prędzej się piwo w chłodnym sklepie skwasi. podob. -►pożarami. -►kamień piorunowy. O W C Z e Lud 1897/143.P. w ok. 687. podtrzymuje. Atrybutem Peruna był piorun. W celu odwrócenia gromów i piorunów wystawiano w oknach zapalone g r o m n i c e K 11 Poz 143. Bibliografia. Kop SSym 269. Afan Poet 1/538. 560. że piorun bywa ognisty i wodny. Samo słońce traktowano jako ogień płonący na niebie Mosz Kul 2/440. K 48 Ta-Rz 262. ZWAK 1887/217: k o z i e K 15 Poz 181.. 2/560. O O. jest wtedy zapowiedzią bądź n a r z ę d z i e m kary. obraz z Apokalipsy św. atrybutami Wołosa (boga bydlęcego) . De Vries Dic 466. Własności Przyczyna.: K 50 Sa-Kr 341. olkuski. pierwszy zapala. podob. sierść i nawóz bydlęcy. aby na początku pożaru ktoś rozebrany do naga obiegł trzy razy palący się budynek" K 34 Chel 255. że jest to możliwe. proroctwa o zniszczeniu -►świata przez ogień 8. stąd nazywano je ogniem. 716. 3 . BIBLIOGRAFIA: Afan Poet 1/538. por. . ->pożar. podob. słońce zachodziło krwawo. Zabiegiem stosowanym w przypadku pożaru od pioruna było wyprowadzanie ognia w pożądaną przez siebie stronę za pomocą: (a) przedmiotów poświęconych. ogniskiem K 34 Chel 254. wierzy się bowiem.. Jana Ap 20. inny charakter ma określenie świat/o niebieskie. i wieczny K7 Krak 28. Usp Rus 71. kulą ognistą Etnl 1989 Bilg 100. a dolina z dolinami będzie sie równała. deszczu ognistego 1. ognistą planetę K 26 Maz 356.N.N. drugi gasi ogień ZWAK 1887/3 pow. równaniem dolin i zbijaniem się gór 1. Wierzy się. uważano. PIORUN. 7-10. a grom gasi ZWAK 1878/125 ziemia Dobrzyńska. jest ś w i ę t y K 7 Krak 28.

aż na wieki wieków. O ■ Opisuje się go jako s t r a s z n y .Cioty ginęły zwykle przez wodę lub ogień naniccony przez ludzi. ale owszem. . po trzykroć upadający. Oj. For Sym 74. wierzy się w skuteczność próśb patronów i aniołów stróżów K 7 Krak 23 oraz modlitw o wybawienie dusz z O. żyjący człowiecze. BIBLIOGRAFIA: De Vries Dic 187. Bibliografia. K 7 Krak 23. Powszechnym dniem modlitwy za dusze przebywające w O. ■ A Nazwy ogień czyśćcowy i.. siostry też nie dbają. różne też insze bywały ukarania Boże i nawet ooieri z nieba złatował na grzeszników. GWIAZDY. cierpi matka. Ad Pies 103 [Grodzisko Dolne woj. Własności. o. i< 8 Krak 126. 192. tak wam się stanie. 39. jak w czyścu pałą płomienie.C. w światłości. Pieśni dziadowskie. narzędzie pokuty. Za chwilę znikły ciemności. Istotną cechą jest to. w którym każda dusza ma swoją celę K 7 Krak 23. bo nie spala K 7 Krak 23. KOMETA. Warszawa 1994. o. 8-7 teraz tak przywiadujo.C. o Jezu! Przez ten ciężar krzyża Twego. w i e l k i LL 1978/4-6/177. 39. Amen. W pieśniach pogrzebowych (określanych też jako pieśni do ognia czyśćcowego TN Krasiczyn 1985) prosi się Jezusa 1. podob.C. przechodzi za nich jeden raz upały czyśćcowe K 7 Krak 21. ile kto w O.. córki z płaczym sie żali.. wezwól z ognia czyśćcowego. jest Dzień Zaduszny K 7 Krak 23.. co jak gwiazdy spadające leciały ku ziemi i nie tylko nie uszkodziły nikogo. a lud zdumiony z radością wykrzykiwał „ Chleb z nieba! Chleb z nieba! Chleb!" K 46 Ka-S 498. chociaż gorzeje K 1 Krak 23. Przyjdzie czas na wszystko. DOKUMENTACJA -^BŁYSKAWICA. bo jo barzo cirpić muse. pozostaje w opozycji do -rognia ziemskiego. BIBLIOGRAFIA: Kop SMit 778..Krwawy to glos.. modli się za ich dusze. NIEBO. Więzień w cyjśćcu zatrzymany prosi na Jezusa rany: ratuj z ognia moje duse. W lamencie żałobnym Matka Boska podaje grzesznym duszom różaniec w środę i sobotę. DESZCZ. co mnie dziś. Panem. ogień w czyśćcu 2 uwydatniają miejsce jego lokalizacji. że błyskawica to już otwiera się niebo. co ludzie nieraz i w snach widzo to raczej to w ogniu. Grzech i strach. na syny. Tak dusze w czyścu smutnie narzekają. nikt o duszy mej nie wspomni. do niebieskiej wesołości. nikt się nade mną me użali. . Wawrzyńca 5. budynku.No ogień niebieski. przyjaciele. o Jezu! TN Lu beze 1978. Tom Drz 29. Pieśni pogrzebowe. Działania. Poczucie winy w kulturze Zachodu X1!1-XVII1 w.OGIEŃ CZYŚĆCOWY eksplikacja OGIEŃ CZYŚĆCÓW V dokumentacja 294 295 snopki.. o..C. gdy z grzechów się o c z y s z c z a . my wam zaraz potem. ugaś gorączkę niezmierno aby z litości.Więzień prosi Jezusa o wybawienie z ognia czyśćcowego. -+OGIEŃ. a mc się od niego nie spali. Powsz. OGIEŃ PIORUNOWY. jak sie tam pali. Pochodzenie. Jezu! Dekret Boski nic przeminie. srogą mękę. . inni krewni.9 Szym. 5 . Opozycje. W kulturze c h r z e ś c i j a ń s k i e j ogień czyśćcowy to jeden z ogni zaświatowych (-►ogień niebieski. g o r e j ą c y Ah. którą jest oczyszczanie z grzechów dusz przebywających w czyśćcu na pokucie K 3 Kuj 177.C. do -+ognia piekielnego. co za "ogiń w czyjścu piecze przybywający. Jezu! Etnl t. RELACJE POTOCZNE I ZAPISY WIERZEŃ 4 . o Jezu! TN Rudzienko 1953.Potem znowu zepsuło się pokolenie ludzkie. Jezu! Wyprowadź z twej świętej miłości. Dodaj ratunku duszom tym czyścowym w ogniu surowym. Ale ginąć mogły i od niebieskiego ognia. . s u r o w y 5. Co wy nam dzisiaj. Eksplikacja: Nazwy i lokalizacja. rzeszowskie]. W Krakowskiem zapisano wierzenie. we łzach gorzkich długo tonąc. nie odkupi się śreblem ani zlotem. 58. o... jeżeli umrze. 6 . Wawrzyńca] Wszakżeś Patronem nie tylko żyjących. OGIEŃ NIEBIESKI. niech się cieszę z Tobą. rozpalany jest od promieni słonecznych K 7 Krak 23 (por. syny nie ratują. por K 7 Krak 39). Jezu! Przez Twą. lecz nic w mm me spłonie K 7 Krak 23. ale też i dusz w czyścu zostających. że n i e s p a l a : Słońce tam pali [w czyśćcu] 2 . że ogniem ta ziemia zniszczona będzie. Jezu. K 49 Sa-Kr 546. . spalenie starych mioteł miałoby wzmagać O. a tym samym funkcję. 4 o wybawienie z O. podaj w czyścu duszom rękę. 3 . podob. Maria Kozioł. wybawiajcie nas z tej okrutnej męki. 7 . «■* O. Według wierzeń z Krakowskiego każda dusza wysiaduje w czyśćcu na popiele rozpalonym i coraz zimniejszym. Tylko "ogniem. które zostają. SŁOŃCE Joanna Szadura PIEŚNI WIELKOPOSTNE 1 . któren unika [wynika] z ognia czyścowego... OGIEŃ PIEKIELNY. bracia.. to znowuż te różne objawienia były. wyobrażenie czyśćca jako pustyni pełnej spiekoty Wisła 1901/485. -rogień piekielny). Córki. a. Ogień w czyścu bardzo ostry. PIORUN.Krzyż okrutny dźwigający. że dusze w czyścu pozostające więcej cierpieć będą K 7 Krak 91. X Według wierzeń krakowskich O. wiecznego. przejściowej kary i oczyszczenia. Dokumentacja: Pieśni wielkopostne.. że jeżeli dziecko trzymane do chrztu przeżyje chrzestnych rodziców..Słuchaj. 2-4. TN Motycz 1985. K 22 Łęcz 177. Starzy ludzie mówili. który jest święty i wieczny. 4 . PIEŚNI POGRZEBOWE OGIEŃ CZYŚĆCOWY Wstęp. TN Cholowice 1985.C. Wort Hoff 2/1294-1299. obszernego pola.. bardzo o s t r y 4b. PIEŚNI DZIADOWSKIE 5 . podaj rynkę miłosierno. wyciągnij je zranionemu.. OGIEŃ CZYŚĆCOWY. ten zewsząd p i e c z e 2. . Tom Kos 110-112.. Joanna Szadura . tam za moment grzechu płonąc. na ogień w czyścu gorejący. OGIEŃ. wybył 1 co wytrzymał K 7 Krak 23. smutna nuta jego.[Do św. uważaj każdy żyjący. KSIĘŻYC. i zesząd mnie ogień pali. kieby ogień rażący. diabli wymierzają karę. Jezu! Mają z pisma ogłoszenie. O. by wydostać je z O. A podajcież nam szczodrobliwą rękę. i sprawiać. Bracie i siostro w jednyj wnętrzności. pali 4b przebywające w nim dusze 2. K 7 Krak U. . O. bo trwa tylko określony czas 1-5.C. 3.C. . a aniołowie zapisują. także św. oraz do -vognia niebieskiego. OGIEŃ PIEKIELNY. D e l u m e a u Jean. . promienie słoneczne oświeciły miasto. Czap Mat 115. otoczył mnie płomień bystry.. K 15 Poz 90. z czyśca rękami swojemi. kiedy jest afekt wspólny w miłości. lud zgłodniały pokryły cały pełnymi swymi kłosami.Ogień niebieski to według tego tutaj były uznawane błyskawice. b.

+ Razem z s i a r k ą . ha-ides 'świat podziemny'). Kolekcje. TN Motycz 1985. piekielne tonie 16. pomierzenie. ■ Wierzy się. 13.P. Pieśni dziadowskie. K 14 Poz 207. O. że gwiazdy spadające to głownie porwane z nieba przez szatana na podsycenie O. pod tyglami z węglami (= duszami) K 42 Maz 479. W baśniach O. otwórz dusze. TN Jacnia 1965. które ma pochłonąć wszystko. np. a w piekle poprzywiązywane są do słupków ognistych MAAE 1908/124. Nie spala tylko p a r z y 18. bogacza 12 i innych grzeszników 7. = Ogień piekielny. Piotr może cisnąć grzeszną duszę w ogień 3. 1889/62. Relacje potoczne. 4. podob. które płoną ognisto w różnych kolorach K 8 Krak 126.P. w których gotują/smażą się dusze K 8 Krak 127. O. znajduje się w piekle 1. warzą się K 8 Krak 127. Także św.P. mordercy ojca 13. służy też określeniu piekła jako miejsca kary wiecznej i gehenny Duf SNT 270. Baśnie. Na Kaszubach wierzono.OGIEŃ PIEKIELNY eksplikacja OOIEN PIEKIELNY dokumentacja 297 296 O 216. Czap Mat 125. zgodnie z przekonaniami ludowymi można zobaczyć przez szpary w drodze Bąk śląsk 20. A Wierzy się. Wisła 1899/73. I'. ** O. ogniem diabelskim Baz Tatr 95. w piecu ognistym 11. Pogłos tych wierzeń obserwuje się w polskiej kulturze ludowej. g o r e j e . Grzesznicy smażą się w O. jako ogniste jezioro Czap Mat 125. b u c h a 15. Na bagna. TN Jacnia 1965. Co ojca i matkę bita. Udz Krak 95. Jest Wieczny ZWAK 2. Wisła 1904/79 (-+podziemie) lub gdzieś na ziemi LL 1975/1/51. 17. Idź do raju. w ludowych wyobrażeniach piekło mogło mieć kilka poziomów por. ognie piekielne PSL 1956/3/135 Beskidy. weź te klucze. Za góry. W piekle O. 'pali.P. Ballady. 4 . ♦ O. Tę jedną weź pod boczeńki I ciś w ogień głęboczeńki! Kot Zn 477. metaf. Po cierniu . duso. 16. nie daje ś w i a t ł a Wisła 1904/79. u gar a i. palą się LL 1975/1/51. pali. p i e c z e . podob K 7 Krak 23. Zamówienia. ale nic tak tez bardzo ugara [tj. prosi się o wstawienniectwo Matkę Boską 11. złych dzieci 3. Wisła 1889/113. Wedle pieśni z widowisk bożonarodzeniowych gasi go krew z ran Jezusa. żeby cię wieczny ogień nie ominął TN Krasiczyn 1985. p a l i . który nie spala i nie daje światła 19. W przekleństwach wysyła się w O.Pawlcpiotrze. którą najwięcej grzeszyły MAAE 1908/124. Idze duso po ogniu. Pig Wyb 20. Widowiska bożonarodzeniowe.Ino jedna [duszyczka] nie rada była. ducha: Bodajś w ogniste piekła przepadło! K 14 Poz 379. p o d t r z y m u j e chłopiec/sierota będący na służbie u diabła K 8 Krak 127. 474. jest d i a b e ł . Tak jak inne ognie zaświatowe (->ogień czyśćcowy. Wisła 1899/216. nazywany inaczej ogniem czartowskim PSL 1956/3/136. także w l. W Chełmskiem zapisano wierzenie. Obiekt. obydwa te obrazy łączą się. 17. krwawe Izy Jezusa 5. Bibliografia. Poprzywiązywani są w piekle do słupków ognistych za tę część ciała. Działania.P. Wejście do niego wyobrażano sobie jako paszczęki węża/smoka/robaka dyszącego ogniem Mif Tok 2/266. wchodzi w podstawowe opozycje piekło : niebo.„Gorse. celuść okropna i ś niej śmierdziało okrutnie. 407. też dno beze dna Śmie! Opol 61. . Wyobrażenie morza ognia. PSL 1956/3/136. I nie upraszała za wami. Sim GŚląsk 30. szumi Kul wiel 3/513. o s t r y m i p r z e d m i o t a m i (brzytwy. 17. g ó r z e powsz. Eksplikacja: Nazwy. pieką 14. są nieudane 16.P. diabla ZWAK 1889/62. czorcie! Idź w ogień wieczny Z tego niewinnego ciała! Idź za lasy. 9. ® Piekło wyobrażano sobie jako miejsce wypełnione ogniem. Próby wydostania się z O.P. jego dysponentem jest diabeł.„Jcscern ci go nie bijała. Wszyscy byście marnie pogmęłi 1 w piekielny ogień się dostali Kot Zn 459. pod łożem Madejowym Sim GŚląsk 30.P. że O. Wisła 1899/73. Modlitewki. 14: w niebie dusze kwiatki zbierajo i śpiewajo. pioruński LL 1975/2/48. K 34 cheł 255. świat w którym dusze odbywały karę wyobrażano sobie również jako ogniste jezioro. kara : nagroda 6. W c h r z e ś c i j a ń s k i c h wyobrażeniach piekła ogień jest jego nieodłącznym atrybutem i narzędziem wiecznej męki. piecze'] jak mówią. ogień piekła 12.Jest ci wprawdzie ogień w piekle. jest n a r z ę d z i e m mę k i dusz przebywających w piekle PSL 1956/3/135: złej macochy 14. Na rozstajne drogi! Nie wracaj tu nigdy. w liście niebieskim: Zęby się moja Matka nie modliła. ogniem wiecznym 13. a nie żywi K 3 Kuj 286. ♦ W ludowych wyobrażeniach szafarzem O. -+ogień niebieski) posiada specjalne własności. TN Motycz 1985. Nieśli ojca i matkę uderzenie.P. Lokalizacja. . który jaśnieje. g ł ę b o c z e ń k i 3. że gdzieś (od strony słowackiej) było wejście do piekła.P. i ogień diabelski buchał Baz Tatr 95. W zamówieniu płaczkę 'płacz u dziecka' wysyła się w ogień wieczny 2. 9. ZAMÓWIENIA 2 . por 4. K 10 Poz 79. którzy wieki w ogniu piekielnym gorzeć będą MAAE 1908/123. Połom sobie nogi! LL 1973/3/53. że O.[Zamówienie płaczki u dziecka:] Idź.Po kolącym!" Święt Nadr 255. pali się pod kotłami. wieczysty 19. Pieśni pogrzebowe. W modlitwach: zachowaj nas Parne od ognia piekielnego TN Krasiczyn 1985. Wygląd. siarczysty TN Motycz 1985. Własności. NKPP piekło 9.. które jest gdzieś pod ziemią K 7 Krak 38. . 449.mn. że widać go w miejscu. Na Podhalu wierzono.P. ludzi: ażeby cie ogień piekielny pochłonął TN Motycz 1985. pozostaje w opozycji do -+ognia niebieskiego. TN Motycz 1985. DOKUMENTACJA PRZYSŁOWIA 1 .P. Baz Tatr 95. Dopierom Sie powierzała"'. ZWAK 1890/224. piekielna toń I6a. s m o ł ą . W s ł o w i a ń s k i e j mitologii chrześcijańskiemu piekłu odpowiadał ad (z grec. Ogień jako narzędzie męki. gdzie morze się pali 15. MODLITEWKI 3 . noże) jest narzędziem męki 6. ogniem wieczystym 19. a granicę między piekłem a czyśćcem jako ognistą rzekę polną wody jak sadze czarne. OGIEŃ PIEKIELNY Wstęp. Wisła 1904/79. Opozycje. Dokumentacja: Przysłowia. Pieśni miłosne.

Wtenczas czarci porwą duszę do piekła w ten płomień okrutny. źli na ogień wieczny. że mu się nie udało porwać duszy do pieklą. lataniec 6. Maria Kozioł. Przysłał-ci Pan Jezus dwóch czartów z piekła. By nam dała ubłagać Syna Swego. piekic!neguo "ognia.[Kapitan okrętowy. -+OGIEŃ. BAŚNIE 15 . Matka Piotrowa za życia tylko raz jednemu ubogiemu trzy szczypiorki od cebuli dala. zła robota. „O Jezu Chryste ukrzyżowany! Co ja mordował ojca swojego. wołając: „Dyweł stop!" Jeżeli mu się wtedy uda okręt wstrzymać. Pieśni dziadowskie.: . a gdy w rękach pozostanie nie więcej nad dwa ogniwa owego łańcucha przy spuszczaniu go do morza. Najświętszej Panny błagajmy. Zem [bogacz] nie dawał ofiary. LL 1957/2/38. Wisła 1916/115. [Sw. kiedy na tym sądzie sam Pan Jezus będzie. złych lat doczekać nam nie dała. 94. idą. PIEŚNI MIŁOSNE 7 . por. 218. Skoro statek twój pocznie biec bardzo chyżo. K 48 Ta-Rz 209. mnie . będzie tam wtenczas płacz i narzekanie Lud 1934-1935/52. Posłuchajcie. na koniec na trzecim już się prawie wydostała.. dobrych wraz sądzić zasiądzie . .[O ogniu piekielnym:] Ten ogień nie pali. Mika Oraw 40. war. proszę. a zaraz do pieklą napowrót. a jako była zawsze zawistną kobietą. Ale kiedy już ksiądz wychodził z tą laską [dziewięć razy święconą] ku bramie piekielnej. Są to: na Warmii i Mazurach kłobuk 6. Wygląd. PIEŚNI POGRZEBOWE 6 .W dniu Sądu Ostatecznego diabli dusze grzeszników porwą/wrzucą w ogień piekielny. Postawion tam piec ognisty pójdzie w niego lud nieczysty.Wieczny ogień. i gorąco bardzo.A syn niedobry na śmierć skazany. że w piekle będzie. OGIEŃ CZYŚĆCOWY.Posłuchajcie.. A kiedy przyńdzie ów dzień ostateczny. też ognistemu wężowi Pel Dem 54. na matkę swego narzekania. RELACJE POTOCZNE 17 .to syn u Boga łaskę wyprosił. zalany. podob. nalewają. że się także kilka dusz kolo niej uwiesiło.. 8 . 16 . b. Bo ta w piekle siarkę. djabeł ze złości. BALLADY 14 . będzie tam placu dość i zębów zgrzytania. 211-216. na ojca. Sad Podh 148. za pomocą trzech szczypiorów.dobrzy do nieba. . a zazdrośnica przepadła się aż na samo dno piekielne. Dy una nie minie piekiclncg"o "ognia. w Wielkopolsce skrzat K 15 Poz 28. 18 . na Lubelszczyźnie diabeł 9. K 17 Lub 208.W dniu Sądu Ostatecznego . demonom sporzącym dobytek Mosz Kul 2/611. tak ci płacić będą. Grzech i strach. aleś i ty g" odzień . Tom Drz 132. któremu źle się wiodło zgodził się oddać duszę diabłu pod warunkiem. a . .. a wy potępieńce. Ten ogień wieczny będzie zalany. Mosz Atl 2/35. źli na ogień wieczny. np. jak płacze niebo usilno. smolę. nie wam!" I otrząsnęła się mocno. ze aż ogień piekielny w tym miejscu bucha. też na Białostocczyźnie latawiec 8. Uczą mnie w piekle skruchy. Ballady. brzytwy. 11 .Św. ścielą strasne łozę: miece. bo człowiek by sie spalił w nim. Nyr Kar 164. TN Chołowice 1985. Eksplikacja: Pochodzenie.ogień. to sprawa twoja przegrana . Piotr/ksiądz próbuje wydostać swą matkę z ognia piekielnego: a.Przysłał-ci Pan Jezus dwóch aniołów z nieba. Bart Lub 271. smokowi K 14 Poz 101. będą duse wrzucać w ten ogień okrutny. to kiedyś mówili. jakeś zasłużyło. by się w ogniu piekła. Usp Rus 93. Sim Gad 185. TN Krasiczyn 1985. wszystkich sądzić będzie.. ostre noże. dusze potępione. grześnicy. np. Biel Kasz nr 69. K 19 Kieł 147. Szyf MiW 107.Godna jo se. PIEŚNI DZIADOWSKIE 9 . ale z nimi i owa niegodziwa kobieta gwoli zawiści. war: Po to krew toczysz z najświętszej rany. kiedy w tym spostrzegła. Mosz Atl 2/35. Opowieści wierzeniowe i zapisy wierzeń. oj wzięni sierotkę prościuchno do nieba.. każ czartowi zatrzymać statek. LL 1957/2/39 [Poznańskie]. matka obejrzała się i rzekła: . Warszawa 1994. za który się matka uchwyciła.. po nitce. Spojrzyj na obraz krwawemi łzami. o straśliwym sądzie. K 21 Rad 88. w Kociewskiem. D e l u me a u Jean. Mosz Atl 2/35. począł gryźć ów nieszczęsny łańcuch . Czas. Bart Lub 224. Za perły i łańcuchy Krępują mnie złe duchy. Za radą przyjaciela postawi! warunki. For Sym 74. Joanna Szadura OGIEŃ DEMONICZNY Wstęp.Piekło to jest po prostu ciemność ta m straszna. Zaczął więc najprzód za pierwszy szczypiorek ciągnąć. Obiekt.. Otóż krew broczy zbawienne rany. K 4 Kuj 68. nadto ZWAK 1890/224. Piotra] odezwała się w gniewie: „Idźcie precz. Jak Pan Bóg złych.. Nyr Kar 57. otworzą się rajskie wrota. Herd Lek 107-108. tyn święty ogiń . 13 .. 12 . Który jest z każdej strony. gdzie ja się przeniosę! .. TN Motycz 1985. gdzie lichota. demonom powietrznym. pilno... tamże war. Działania. a wtedy nitka urwała się i ona jeszcze głębiej do ogieniaszka spadła. Piotr spuścił nitkę do piekła] Ale óna [matka św. nadto war. oj wzięni macochę.I natychmiast wszystkie duszyczki spadły.„A wy przeklęte dusze. po co się za mną wieszacie? Nie jesteście godne przenieść się tam.. Ognistemu Żmijowi. Oto krew leją zbawienne rany. tak samo i drugi.Dy mie uomówiyła ta jedna pr"qh"ownia. a.. Bart Lub 255. Lokalizacja. BIBLIOGRAFIA: De Vries Dic 187. ścielą.. zambów zgrzytanie. Tam jest ogień wieczysty. kiej carci okrutni na strasny sąd idą. 247. że zawsze będzie miał dobrą bryzę. zły.] Zażądaj od djabła jak najsilniejszego wiatru i wypłyń zaraz na morze pod wszystkiemi żaglami. tak i teraz zawołała: . Poczucie winy tu kulturze Zachodu XIII-XV1II w. ich funkcje i więź z bogactwami zbliżają je do żar-ptaka WTop siav 140-141.: Słuchajcie. zli na uodzin wjeczn i. Idą oni. żywych i umarłych. 19 ..: K 15 Poz 172. OGIEŃ NIEBIESKI. ten ogień . godna. dobrzy do nieba.Ogień wieczny będzie zalany przez krew / krwawe łzy Jezusa.leży więc i gryzie go do dziś dnia na dnie morskim tak.OGIEŃ PIEKIELNY dokumentacja OGIEŃ DEMONICZNY eksplikacja 299 298 WIDOWISKA BOŻONARODZENIOWE 5 . długości najmniej 200 metrów. gdzie dobrota.. Oj. Wrjrt HofT 4/184-257.Czerwieńce i talary Narobiły tej kary. w piekle .A wy. W ogień piekła wrzucony. A wy gorsi. O! Nie pali. okrutni.. Ach jakież to wtenczas bandzie narzekanie. W polskiej kulturze ludowej ognistość/iskrzenie się przypisywano istotom mitycznym. Kapitan nie chciał dotrzymać umowy. Za te trzy szczypiorki miał Piotr święty matkę swoją wyciągnąć z piekielnych toni . 10 . Nie dla was niebo!" Spadły dusze do piekła. na Śląsku diabeł Sim Gad 29. wyrzuć kotew z łańcuchem. c. tylko parzy. Oj. Malborskiem i Ziemi Chełmińsko-Dobrzyńskiej Mosz Atl 2/35. proszę was o straszliwym sądzie. jako źli. Bibliografia. war. Dokumentacja: Przysłowia.Idcie-z dobrzy.. b. ale ten się zerwał. K 46 Ka-S 329. Narzędzie. inaczej chobołd. już nie ujdę ognia wiecznego". Z aksamitu załeczony(m).po coś ku mnie chodził. ŁSE 1965/198. Krz PBL nr 804.

że smok suje na zmianę ogniem i mrozem ZWAK 1881/226-227. -»pożar. gdzie przebywa. bucha z gęby/ust diabła/Boruty 5. na rozstajach Dek Sier 48. towarzyszący kłobukowi nie szkodzi mu Mosz Kul 2/675. Też źrebięciu (=diabeł) ogień zieloniaty z kufy buchał Pig Wyb 223. U a r w a 0. krzesze go paznokciem K 7 Krak 95. zależy od tego jakim istotom i zjawiskom towarzyszy. Ognistość to jedna z istotnych cech diabelskości i demoniczności. chobołda) na Warmii i Mazurach opisuje się jako słup o g n i s t y 8. W baśniach częsty jest motyw s m o k a ziejącego ogniem K 14 Poz 101. niekiedy opisywany jako czerwony Wisła 1904/525. towarzyszącego istotom demonicznym interpretowana była jako rodzaj miernika. zapalając snopy. W czasie suszy. Też smok ma ogniste ślepia Pel Dem 79. jakim istotom towarzyszy. Ognisty Chłop odprowadzający nocą wędrowców do domu otrząsa obok drzwi iskry. Lig Śląsk 120. że jego kolor zależy od zakopanego metalu Red. demona sporzącego dobytek (kłobuka. Mówi się o nim. Piat Cechy 7. s k a c z e Kon wiM 54. por. kolo południa. ślepia potwora pilnującego zaklętych skarbów ziały ogniem. podob. O. Np. jest n i e b i e s k i święt Nadr 105. w dziupli starego dębu Dek Sier 54 i na cmentarzu LL 1958/2-3/79. zwroty diabeł skarby pali Kul Wiel 3/443. gdy coś niesie swemu gospodarzowi wygląda jakby płonął 6. diabeł prycha/zionie ogniem Kot Podg 58. Cisz Krak 254. K 34 chel 258. ale też uwarunkowana jest ich specyfiką. część odzieży. Lud 1911/65. latawca. którymi diabeł oczyszcza z rdzy i wilgoci zakopane pieniądze K 17 Lub 74. w którym przepalają się pieniądze. sunie przed czarnymi końmi bez łbów śmiel Opól 82. sim wierz 255. któremu przysługuje szereg atrybutów związanych z O. upiora. podob. tego Łognisty Chop ze spanio łozbudzi śmiel Opól 42. K 7 Krak 62. 54-55. 110. z ust upiora K 17 Lub 96. C z a r o w n i c a sunie 'zionie' ogniem ZWAK 1881/254. nagle pojawia się i równie nagle znika. ogień zieloniaty Pig Wyb 223. z nozdrzy K 15 Poz 2ii.1). jak miotła ognista Sypiąca iskrami Mosz Kul 2/676. S k r z a t pokazuje się z błyszczącymi oczyma i pałającymi ogniem ustami K 15 Poz 28. ->złoto. Diabeł/Z?o. Pel Dem 107. daje ognia z gęby. Wierzy się. podob. ale bywają też okresy/momenty szczególnej ich aktywności. O. Golęcin 1993. Sim Gad 185. który towarzyszy istotom demonicznym to przede wszystkim palenie się. diabelskie konie sypią ogień z podków K 8 Krak 152. np. że przybiega w ognistej osłonie K 40 MazP 59. O. Sim Gad 144. z pyska psa pokazującego się o północy Sim Gad 20. chucha O. sinawy ZWAK 1880/4. który mioł ozór wywalony. diabeł ma ognistą czapeczkę 3. ma najczęściej c z e r w o n ą barwę Mosz Kul 2/615. 6. ale nic. W baśniach i wierzeniach szeroko rozpowszechniony motyw ognistego p t a k a (kłobuka. O. na łąkach Kon WiM 54.D. też przestrzega się: elito przi świycy lygać idzie. wedle których ma on kolor z i e l o n y : np. z ognistymi ślepiami Pet 00 Czasem działania istot demonicznych jest noc. z ust wstającej z grobu zmarłej (strzygi) K 51 Sa-Kr 169...OGIEŃ DEMONICZNY .u(a miesza wtedy złoto w O. wyschnięcia studni na Śląsku Opolskim spodziewają się nadejścia Ognistego Chłopa 1. z pyska okrutnego zwierza pilnującego skarbów LL 1962/3/41. choć obrażony kłobuk może ukarać człowieka pożarem Mosz Kul 2/675. że podczas każdego takiego „pożaru" skarbu jedna moneta zostaje na ziemi 4. zawierający w sobie złote monety Sych SGKasz 5/98-99.. związek z bogactwem (przynoszenie pieniędzy i ziarna) K 40 MazP 59. podob. Z pyska CZamegO konia K 15 Poz 198. K 40 Mazi' 57. Przejawia się ona nie tylko w możności ziania nim przez istoty demoniczne. Dek sier 48. Podczas swego lotu wygląda jak -►błyskawica.. gdy diabeł jest na ewangelii w kościele . możliwe jest. taki srogi. towarzyszący istotom demonicznym p a l i s i ę : Ognisty Chłop zrobił się jak snop słomy. ogień w garle ji zbonek zielony pimęndzy przi sobie susyl Lud 1899/366. nozdrzy zwierząt pod których postaciami kryje się diabeł. bucha z ust różnych istot demonicznych np. pojawiają się też relacje.eksplikacja 300 OGIEŃ DEMONICZNY eksplikacja 301 x W baśniach i opowiadaniach wierzeniowych d i a b e ł ma pełno ognia w pysku Lud 1982/116. O.. 118-121. Piat Cechy 10. zależy od tego. Na Kaszubach zanotowano wierzenie o smoku. plewy Mosz Kul 2/612. ale również manifestowała się w ich wyglądzie. ale nie spalanie. Pel Dem 91. por. z pyska czarnego b a r a n a Lud 1899/365. Szyf MiW 113. którym posługuje się diabeł. spod kopyt LL 1962/1-2/77. ■ Działanie O. np.. por. O. bucha/idzie z pyska. Skarby wydobywać się mają na powierzchnię ziemi i przepalać wedle relacji ludowych w Kwietną Niedzielę. K 7 Krak 204. że gdy leci nocą. czy wiła. O. pluje ogniem K 14 Poz 6i. czarnego psa. z ocy i z nosa i z piska stracha ZWAK 1880/200. nie pali domu.: ogniste pióra. ale nie spala. świeci się jak O. oczy ogniste/świecące/płomienne/czerwone (=pałające ogniem piekielnym) w obrazie diabla Mosz Kul 2/615. jego lot porównywany jest do lotu spadającej gwiazdy Mosz Kul 2/675. którego płomienie były całkiem zielone Dek Sier 146. zioiu z ust potępieńca ZWAK 1885/61. ciągnięcie za sobą ognistego ogona. O. A Skarby palą się na polu I2a. np. w którym czyszczą się pieniądze. podob Wisła 1903/564. O g n i s t e g o Ż m i j a na terenach północno-wschodnich opisuje się jako człowieka z parą skrzydeł lub ptaka o wężowym ogonie Tom Kos 118-119. czarownicy. ogień mu z pyska wybuchał i czorne mrókwie z tego łognia śmiel O pol 80. ŁSE 1963/109. który za sobą prowadzi płomień O. jeśli jednak człowiek mu nie podziękował. K 17 Lub 74.. O. ale wierzy się. -►płomień demoniczny. Przysługują tym istotom również ogniste atrybuty. Ognista drapaka Kul MiW 428. Dem 110. 121. boginek a nawet wodników Mosz Kul 2/615. Pel Dem 206. zazwyczaj o północy 6. skarb diabelski tli się Dek sier 48. Piat Cechy 8. Inny bajkowy obraz: Smok pyrskoł logniym i smołom. Wisła 1903/565. na bagnach I2c. por. 9. W i e l k o ś ć O.: ognistość/iskrzenie się przypisywane jest kłobukowi w momencie powrotu do domu z łupem Szyf MiW 113. to się taki ogień zrobił Plut Glog 99. Lucyper nieci go Z paSZCZy 2. albo nawet miota z siebie iskry naokół.D. me robi Plut Glog 120. Kul Wiel 3/448. iskry szły i palii się Dob Niem 114. Piat Cechy 7. Widziano go jak przylatywał jako wietrzny wąż z ogniem Pel Dem 53. Wierzy się też. Są to „ognie prawdziwe". raroga). Sim ŚlOpol 133. pilnujący skarbów potwór zieje zielonym ogniem Dek Sier 146. 101. 9. pali się skarb K 40 MazP 80. np. K 34 Chel 138. ł Ogień towarzyszący przepalaniu się skarbu jest narzędziem jego oczyszczenia. ->gwiazda spadająca. w którym przepalają się skarby. 151. zawsze się przesuwa Lud 1965/267. Sim Wierz 255. nie pozostawia po sobie żadnego śladu na ziemi ZWAK 1890/135. np. a ogień tego co zostanie nań rzucone nie spala 12. ® Wygląd O. na przepalający się skarb należy rzucić. zianie O. z którego paszczy zionie O. wielkość ognistego ogona kłobuka zależy od wartości przynoszonych swemu gospodarzowi dóbr 6. ptaka o ognistym ogonie łub grzywie. O.

im cięższy niesie łup na ogonie. to mówili: lataniec. Wisła 1902/62. podob Hajd Nie 260. Joanna Szadura DOKUMENTACJA PRZYSŁOWIA 1 . I przyjechał do nij pan. 6 . a kto zdążył rzucić but. Tom Kos 118-119. bułami lub w ogólności takimi rzeczami. że komuś diabeł pieniądze niesie. K 17 Lub 74. a. OGIEŃ. łańcuch zabrzęczał. będzie kopal do pieniędzy tak głęboko. że w zależności od rodzaju rzeczy rzuconej na O. Wierzono. ballada o dzieciobójczyni porwanej do pieklą. będzie kopal po kolana. nóż. 8 . Wszystkim złym duchom w piekle złorzeczył. skarb zapada się odpowiednio głęboko 7.to slup ognisty. 160.. Szyf MiW 114. leci jak płonąca drapaka lub tylko jego ogon wygląda jakby płonął. kto sukmanę rzucił. Sim Gad 27. co roku od momentu złożenia w ziemi ZWAK ISSO/4. Z pyska mu [diabłu] "ogiń buchoł LL 1962/1-2/76. siedem lat K 42 Maz 410. Czasem taki ptak leciał.. które służą do ubrania.Kej dno studnie zaszkrobie. W6rt Hoff5/29-47.W niedziele. to Lognisty Chop do drzwiyrzi klupie. przed rezurekcją ZWAK 1887/217. byle tylko przybiegł na miejsce. Po uzdecce złocisty.Diabelskie pieniądze przepalają się/płoną w ogniu i można je zdobyć rzucając na nie części ubrania. -»płomień demoniczny. i po siodle smolonem. kiedy diabeł jest na ewangelii w kościele i jego skarby pozostają bez opieki] z wnętrza ziemi coraz więcej dobywając się ku wierzchowi. Po czem żeś mnie poznała. tilko kołbuk prziszedł do niego. że taki szum i ogień. nożem 1. [W Kwietną Niedzielę. PIEŚNI DZIADOWSKIE 2 . Kto rzucił . K 25 Mn?. 7 . przepalają się. ♦ By zdobyć diabelski skarb O. K 17 Lub 74.dokumentacja 7a. BIBLIOGRAFIA: Mosz Kul 2/615. a jest kto odważny. ile było złych uczynków przy nabywaniu ich K 15 Poz 48.Jak piorun trzasnął. war. Kto śmiały. 675.: ZWAK 1880/4. Przez spełnienie tej czynności ma tracić dyabel moc do swych pieniędzy. .Latawiec . [Czas suszy jest okresem częstych pożarów. Siarczysty ogień z swej paszczy niecił. co za sobo prowadził płomnień ognia.OGIEŃ DEMONICZNY dokumentacja au.Diabłu ogień bucha z pyska. w niedziele poszła panna na ziele. Nyr Kar 322. nad nim należało przyrzucić/przykryć pierścionkiem/czapką/chustką/butem (jakąś częścią odzieży).] Śmiel Opól 41-42. także W noc przednoworocziią K 29 Pok 122. b. a dla poznania w którem miejscu kopać. jak sam jest wysoki. PŁOMIEŃ DEMONICZNY. Krz PBL nr 8014. sypiąc iskry. D'iło zidać w noc'i o dwunastej godzinie. jak mu ogień z gęby buchoł i jak mu ślepia świeciły.: Biel Kasz nr 86. np. Jana Lud 1965/269 Kartuzy. będzie kopal po szyję. a odznacza się ognistym ogonem. Kon WiM 72. zobaczy w polu płonący ogień. skri takie wpadali przez konin do tego gospodarza. Sypie on iskrami tym więcej.Kłobuk/chobołd/lataniec [=demon sporzący dobytek] wygląda jak ognista miotła i sypie iskrami. co trzy lata K 17 Lub 74 albo co sześć.Śladem po przepalaniu się pieniędzy jest zlota/srebrna moneta znaleziona W miejSCU palenia się Ognia. OPOWIEŚCI WIERZENIOWE I ZAPISY WIERZEŃ 4 . Pieniądze takie można sprzątnąć dyabłu . Szyf MiW 132. gdy coś niesie.Jeżeli prędko ognik przelatuje. OGIEŃ PIEKIELNY. Wierzy się też. chustką. czapkę. 5 . . -►GWIAZDA ZŁOTO SPADAJĄCA. Wił się Lucypcr.. Święt Nadr 104.. POŻAR. po capecce ognisty. że czyszczą się tyle razy. z piekła rodem sam szatan. Kłobuk. skarb ten otrzymać może. widzieli. Płonąca beczka tocząca się po drodze ukazała się o dwunastej w południe Sim Gad 132. jak wściekły jęczał. Szyf MiW 107. żeś mnie takim nazwała? Po koniku po wronym. Usp Rus 235-237.. mówią. nadto war. pasem. co sunie w powietrzu poniżej księżyca. kolo św. niech czemprędzej spieszy w to miejsce i płomień ten przerzuci pierścionkiem. czapką. 9 . Dek Sier 146. BALLADY 3 ..j 302 OGIEŃ DEMONICZNY . zostawił tam jakąś część ze swojej odzieży. Jeżeli się więc w Kwietnia Niedzielę podczas czytania ewangelii w kościele.

i pieśniach słońce i cnota goreją bez płomienia 7. określany powsz. ma moc oczyszczającą.. Na Mazowszu. płomyczek Kot Podg 55. miłości. fraz. języków ognistych K 22 Łęcz 33. z pasją. świecący'. np. Aby P. wychodzi słupem ponad komin Jan śląsk no. 'lśniąco. neutralne: chodzi 2. m i g a . płumię Dek Sier 240 i 327. we fraz. W kolędowej formule cudowności obraz ognia rozpalanego przez aniołów: Oj stał im sie ogień lodowy. 'gorący'. Czynności. (3) 'gwałtowne uczucie. (d) wydawanie charakterystycznych odgłosów oraz (e) wynikające z przypisania mu cech istoty żywej: (a) P a l e n i e s i ę P. błyszcząco'. P. Przysłowia Kolędy i widowiska bożonarodzeniowe. czerwony kulas 1. żar płomienia s SFr 1/691. Tę samą równoważność P. ochronną i niszczącą. z ogniska może być niebieskawo--zielony ZWAK 1882/198. ma ten sam psł. jak i przemocy Herd Lek 12-1. W proroctwie. grzech za lubieżnym pojrzemem 5. w zgrubieniach płomienisko 3A. coś płomieni innych nie znała. bujny Kot San 108. niekiedy . wytryska ZWAK 1882/198.PŁOMIEŃ eksplikacja 305 PŁOMIEŃ płomieni: oddać ro na pastwę płomieni. Wygląd i właściwości. pień *pel-.: płomień uderza komuś na twarz znaczy 'ktoś czerwieni się' s SFr 1/692 i w znaczeniach wtórnych: płomień 'czerwone znamię na ciele'. morze płomieni s SFr 1/691. Kart SGP 4/139. ■ Typowe czynności P. a na końcu biały Jan śląsk 170. formy ze zmianą rodzaju: płomię Karl SGP 4/139. ® O 13 a r w a P. Typowy kierunek ruchu P. Działania sprawcze. żywy płomień. beczki smolnej K 5 Krak 295. iść płomieniem s SFr 1/691. wybucha. gwałtownie'. to kierunek góra : dół . płomyk 'czerwony bursztyn'. płomykówka 'gat. to (a) palenie się. W i e l k o ś ć charakteryzowana przez zdrobnienia i zgrubienia. jest związany z życiem. Gniew do płomienia równy z imienia NKPP gniew 2. fraz. p o r u s z a się: językowo utrwalony jest szybki ruch P. węgiel zaś palić się P. P. płonie w karbidce skarbnika Lig śląsk 78. skacze. Ojciec się rodzi. płomie Karl SGP 4/139. 1 palić będzie wśród najstraszniejszej WOjny K 7 Krak 27.. stanąć w płomieniach 'palić się'. Pieśni miłosne. np. blask. pełga 'pełznie po ziemi' SJP Dor 6/509. niechaj pożar dom nasz omija K 41 Maz 516. gwałtownie' Karl SJP 4/261.. żółto-niebieskawym Lig śląsk 129.: b ł y s k a . Symbolem gorącej miłości są płomienie otaczające Serce Jezusa i IVlaryi. a syn po dachu chodzi. W polskiej kulturze ludowej płomień. Sych SGKasz 4/89. sowy. powsz. wymienia się z -►ogniem. Eksplikacja: Nazwy. zdrobniale płomyk. stać się pastwą . czerwono jak płomień. (c) ruch. Bibliografia. 'jaskrawo. ale również grzechu. płomik Sych SGKasz 4/9o. we fraz. płomiennie to 'żywiołowo. 'namiętny'. = Płomień. na Pomorzu płoni K 39 Pom 500. płomyk (1) 'floks. namiętność' płomień entuzjazmu. najpierw jest czerwony.ciemny. smgi Kap Baj 72. w zag. ust wyrażają zarówno żarliwość uczuć. Fraz. przed sądnym dniem krew ludzka potoczy się strumieniami . lecz także (2) 'rumieniec. roślina ozdobna. a płomień wiatrowy 10. W tradycji b i b l i j n e j ogień jest plastycznym symbolem Doga. tetragram YHWH Kop ssym 267. Phlox'. czerwona krowa 3B. popiół Briic SE 421-422. (b) świecenie. że duch pilnujący spraw ludzkich jest w izbie K 42 Maz 398. nienawiści. np. c h o d z i powoli Baz Tatr 83. wznosi się K 2 San 110 i opada K 46 Ka-s 498. wypieki na twarzy'. był niegaśliwy górale przy zapalaniu ognia żegnają watrzisko Baz Tatr 83. sennik. Vas ES 3/273. Baśnie Opowieści wierzeniowe i zapisy wierzeń. w porównaniach płomień czerwony jak krew Lig śląsk 78. charakterystyczne określenia: P.P. płonące serce jest również atrybutem niektórych świętych For Sym 76. zawiści czy lubieżności. i ognia wyraża przysł. ginąć w płomieniach 'spalić się żywcem'. Pospołu te rzeczy chodzą: dym za płomieniem. W zag. Dokumentacja: Zagadki. Symbolika. tylko miłością Boską gorzała. migocze powsz. zapał. Wstęp. śmiercią i silą. bije ZK. np. (c) I'. szerzy się. (b) Jako źródło ś w i a t ł a P. For Sym 76. Obiekt Zastosowanie. Kolekcje. W kulturze c h r z e ś c i j a n s k i e j symbolika płomienia łączy się z obrazem Boga i miłości. zapali się płomieniem. przymiotniki płomienisty i płomienny znaczą min. gdy P. j a s k r a w y 7. że zjada świece z ołtarzy. diament'. we fraz. chciwości. z kościelną pieśnią maryjną Ty. • Metaforyzacja miłości i namiętności jako ognia i towarzyszącego mu P. Tyto'. Na Śląsku wierzy się. był płomień i z płomienia dym TN Cholowice 1985. {Dym i płomień) 2. ->ogień. Sztuki plastyczne za pomocą płomienia wydobywającego się z serca. płomieniek Karl SJP 4/261. że czerwony jak ki-ew P. bucha w górę. nadto określenia: wątły SJP Dor 6/509. Jeden z ogniem. Przepowiednie i wróżby. cerwony koral 3D. (5) 'czerwone znamię na ciele'. o której mówi się. (2) 'bursztyn czerwony'. Barwa utrwalona we fraz. b u c h a . a zgodnie z garncarskimi doświadczeniami w zależności od stopnia rozgrzania 1'. w płomienie wpisywany jest znak Jahwe. + Występuje w kolekcji z -tdymem. Porównywany do węży ognistych Nyr Kar 286. T e m p e r a t u r a . oczu. polano. Określenia powolności ruchu O. por. co wyrazy palić. a drugi z płomieniem 'jeden wart drugiego' NKPP ogień 14. spraw. por. słów w sensie niezwykłej siły.. jest jako j a s n y . Wyrazy pochodne to: płomieńczyk (1) 'jeden z gatunków jaskra o drobnych żółtych kwiatach i wąskich liściach. w przysł. gorący jak płomień s SFr 1/691. W przysł. podobnie jak ogień. W potocznym języku polskim słowo płomień oznacza nie tylko (1) 'czerwony język ognia unoszący się nad płonącym przedmiotem'. idzie PSL 1965/2/m. p ł o n i e i g a ś n i e powsz. 'świetlisty. płomyszek. potem żółty. palącej się świecy jest błękitny wierzy się. W dużym stopniu jest identyfikowany z -►ogniem jako jego podstawowa postać.: przyłazi 1. 'płonący'. Ranunculus flammula '. Częstym motywem malarskim jest obraz Ducha Świętego w postaci ognistych języków Lur slow 150. miłosne płomienie. i znaczenie płomień 'drogi kamień' Lin SJP 4/160. P. cerwone lelitko 3C. określana głównie jako c z e r w o n a : w zag. (4) 'drogi kamień. rośnie e. jak płomień 'szybko.

że mocno skaczące P. gromnicy w drodze z kościoła do domu. Jest równy lub chwieje się s SFr 1/691-692. który na złotym koniu przez P. 4 . że myszy coś zjedzo Etnl 1994 Nieb 152. słońce. t r z a s k a K 14 Poz 207.II) . Gdy po namaszczeniu przez księdza P. a.: K 24 Maz 349. oddać na pastwę płomieni. P.. aby zabezpieczyć się przed bólem gardła MAAE 1908/H7. zbliżały się ku sobie. stać się pastwą płomieni. gwarzy Red. także na powale lub na górnej futrynie okna ZWAK 1886/89. Na św. wił się jak gadzina w płomieniach NKPP wić się 7.chory umrze... węże Ogniste) S SFr 1/692. na ognisku „chodzą powoli.ustrzeże P. 3 A . 3 D . (d) od g ł o s y : P. temu będzie się szczęściło K 24 Maz 114. 3 . w poziomie: P.. s SFr i/69'i.. w miarę. Jeżeli P.. odgadnij mnie siedem zagodynkow . Wierzy się. by rzucić oczkiem na izbę K 54 RUSK 159. ucieka [przygasaj. jest chybotliwy SJP Dor 6/509. jeżeli dzielą się albo skaczą . (b) Podobnie jak ogień P. wiem gadeczkę. Bartłomiej słońce żywy płomień NKPP Bartimiej św. rozszerzać K 48Ta-Rz73. (Kamień. P. ale wraca gdy pokropi się drzewo w palenisku tłuszczem lub wodą Czub Aneg 147. watry c h r o n i ą owce i mleko przed zauroczeniem Baz Tatr 181.wyzdrowieje ZWAK 1885/21. pójść z płomieniem. czy salamandry (wierzono. spala: fraz. liże 3B. (Płomień). np. war. latańca) Mosz Kul 2/675. nadto P. to dostanie męża. a syn po dachu chodzi. za pomocą P. Wisła 1892/315. 20. Podobnie gdy P. zająć się płomieniem. 2 .Cerwony koral po piecu orał. poczekaj. ? Cnota gore bez płomienia Chód Śp 208. nie przepala włosa. gore bez promienia. •£ G a s n ą c y P.Słońce/cnota pali/gore/piecze bez płomienia. obgryza K 14 Poz 258. skrzatów latających (kłobuka. Oj.. -»dym. gdy w przeciwnym . pali bez płomieni. idą ku sobie lub nie chcą się zejść. fraz. podob. wróżył żałobę W domu Bart Lub 28. (Płomień). zapowiada. Folf Zag nr 1221. g r z e j e i p a r z y 8.. K 45 Gór 557. woda). Jako i s t o t a żywa w y c h y la się z pieca. (Bije płomień w kocieł). (b) grzeje i parzy. (a) P.: ZWAK 1886/140. aby dom zabezpieczyć przed uderzeniem -^pioruna Udz Krak 48. Krzywe 1993. Nadto P. 3 B Czerwona krowa czarne ciele liże. P. Nie parzy demonicznych istot ogniowych np.Cerwone lelitko bije w carne sitko. gromnicy przyniesionej z kościoła w dniu Matki Boskiej Gromnicznej (2. war : tamże. że stado się rozproszyło. który chodził po P. Kto w dniu Oczyszczenia Najświętszej Panny (2. Lubartów 1992.Bije cyrwone płomienisko w corne rzicisko. to owce dobrze się pasą. albo owce biegają" Baz Tatr 83. popośnik (wieczerzy wigilijnej) gospodarz rozkładał na trzy kupki żarzące się -»węgle. Na Podhalu wierzono. woda). jako element ognia (a) spala. świecy gasnący podczas ślubu zapowiada rychłą śmierć jednego z małżonków Red. -+woda. zapalonej gromnicy gospodynie czyniły znak krzyża nad wiankiem przyczepionym do rogów krowy. (b) W r ó ż b y m a t r y m o n i a l n e : między pierwszym dniem Bożego Narodze nia a dniem Trzech Króli dziewczęta wykonywały z lnianych pakuł figurki chłopca i dziewczyny . gdy węgle na pierwszej kupce żarzyły się jasnym P. gada. -»6lońce... W formule zag. poświęconej gromnicy. W dzień św. w r ó ż o n o o urodzajach. nadobna Kasieńko ..VI) P. świecy zapalonej w Wigilię zwrócony był w kierunku drzwi. jak oparzony' Kap Baj 68. ginąć w płomieniach s SFr 1/691 czy płomień pochłania K 51 Sa-Kr 78. DOKUMENTACJA ZAGADKI 1 . Jana (24. życia ludzkiego. . szczególnie poświęconej w kościele. ogarnia coś Jan śląsk 170. także św.Ojciec się rodzi. P. Folf Zag nr 580. mówiono. stać w płomieniach.Czerwony kulas od Bartosza do nas przylazl. powiewają K 42 Maz 390. a sumi bez wiatru. Szymonowi. gromnicy danej umierającemu do ręki wróżono o w y z d r o w i e niu i ś m i e r c i (niewielki P. war. zamążpójściu i śmierci: (a) W r ó ż b y a g r a r n e . ł W l e c z n i c t w i e ludowym (w celach profilaktycznych) przesuwano pod brodą P. podobnie jak ogień jest antropomorfizowany.czerwona krowa / cerwone lelitko / cerwony koral . że nie szkodzi św. jak płomieniem ogarnięty 'szybko. Rośnie bez korzeni. który będzie ją ogniście kochał K 42 Maz 396. [w pieśni sobótkowej:] Oj. [W pieśni dziewczęta wypytują przyjmowaną w swoje grono obcą dziewicę:] A ty druhnicko z obcego sioła. gdy zapalona zapałka zajmie się płomieniem buchającym ZWAK 1882/200. znamionował szybki zgon) Kuk Pow 189. obejmuje Nyr Kar 157. (e) P. słońce. nieskażony K 7 Krak 324. Wisła 1899/672.Płomień . Eliaszowi. (c) Na Podhalu wierzono. doczekaj. s t r z e l a s s F r 1/692. (c) Z wielkości P. MAAE 1908/117. w baśniowym motywie śmierć pilnuje P. nachylał się w jego kierunku . gromnicy/świecy. Gdy dziewczyna ujrzy iskrę wylatującą z P. słońce piece/pali bez płomienia 4a.PŁOMIEŃ eksplikacja PŁOMIEŃ dokumentacja 306 307 Ruch P. (c) pełni funkcje ochronne. W s e n n i k u P. (Płomień). Z wielkości i kierunku P. Wg legendy P.: K 32 Pok 297. że noszenie pod językiem kawałka ścierwa ze smoka przytępia gorąco płomieni słonecznych Baz Tatr 102. b. ale w przysł. drży. ->pogoda. por. Co gore bez płomienia . a huczy bez wichru. nadto war : Rośnie bez korzenia. że ogień jest jej Żywiołem) NKPP salamadra 1. nadto war. przejeżdżał i nie sparzył sie Etnl 1989 Bilg 122. Nyr Kar 286. 3 C . co piece bez płomienia! K 28 Maz 154. Wróżono także z kierunku pochylania się P. ZWAK 1886/143. był to pomyślny znak K 42 Maz 390.to znaczy. zagadnę ci ją . MAAE 1908/324. Folf Zag nr 318. przepowiadano stan p o g o d y : pogoda będzie jeżeli z palącego się drzewa na ognisku wytryska płomyk niebieskawo--zielony ZWAK 1882/198. Q P. (Kamień.jeśli po zapaleniu ich P. -►kamień. by chronić je przed zauroczeniem K 27 Maz 137. a następnie wróżył kiedy zacznie się siew.. symbolizuje ś m i e r ć . (Dym i płomień). nagle buchający spod komina -znak śmierci kogoś bliskiego Kuk Pow 189. ♦ Na podstawie wyglądu i zachowania się P. podob. s y c z y (por.II) wypalano krzyż na tragarzu środkowym w izbie. posiadał szczególne właściwości o c h r o n n e . jak się która [świeca] dopala i zgaśnie to i umiera człowiek 17. mogą nachylać się ZWAK 1885/21. (Płomień i czeluście). że będzie siew wczesny i dobry Urodzaj Bart Lub 27. za który Jezus trzyma złodzieja swojej korony K 24 Maz 309.

Stal im się ogień lodowy. P. w którym się wiły węże K 42 Maz 369.. np. a zęby mosiężne miało. na bezdrożach Kul Wiel 3/443. jakie ma się przy sobie K 40 MazP 80. towarzyszy przejmlantu się zaklętych skarbów widoczny jest przede wszystkim nocą. jakby chodził po piekle. jasnoniebieskim I5b. kie nie zacnie rość . niebieskawym K 46 Ka-S 483.Błękitny /jasnoniebieski płomyk nad ziemią wskazuje miejsce. chcąc. Pig Wyb 223. Wisła 1892/183. trącił śmierć w łokieć. NKPP dym 13. widoczny nad przepalającymi się skarbami Dek Sier 283. OPOWIEŚCI WIERZENIOWE I ZAPISY WIERZE