ELSEVIER

llRUAN&RWrNKK

David Kathy

Thomas F

Postęp w nagłyc przypadk okulistyc u zwierząt
Redakcja wydania I polskiego

Zdzisław Kiełbowicz

ams, David L. ępowanie w

URBAN & PARTNER

^ozdział 1

Podstawy diagnostyki i techniki diagnozowania

1 . 1 Badanie oka w nagłym przypadku
W momencie nagłego przypadku nierzadko kuK a b y z r e z y g n o w a ć ze s t a n d a r d o w e g o b a d a n i a oka, k t ó r e w y k o n u j e się r u t y n o w o , i s k o n c e n t r o ­ w a ć się n a w i d o c z n y c h o b j a w a c h o k u l i s t y c z ­ nych. Z tego p o w o d u n p . u p s ó w z uszkodze­ n i e m p o w i e k i b a d a się g a ł k ę o c z n ą j e d y n i e p o ­ bieżnie. U k o t a zaś z w r z o d e m r o g ó w k i ignoruje się p o w i e k i i s t r u k t u r y w e w n ą t r z g a ł k o w e . P o ­ niechanie standardowego badania prowadzi w większości p r z y p a d k ó w do błędnego rozpo­ znania i n i e z i d e n t y f i k o w a n i a m n i e j w i d o c z n y c h u r a z ó w l u b c h o r ó b o k a . U psa, j a k w s p o m n i a n o rowyżej, może wystąpić zarówno uszkodzenie całki o c z n e j , j a k i u s z k o d z e n i e p o w i e k . U k o t a r a t o l o g i a r o g ó w k i m o ż e w i ą z a ć się z u r a z e m , n i e p r a w i d ł o w y m w z r o s t e m rzęs, u s z k o d z e n i e m rogówki, p o w o d u j ą c o d r u c h o w e z w ę ż e n i e źre­ nicy i b a r d z i e j w y r a ź n e o b j a w y z a p a l e n i a b ł o n y naczyniowej. W pierwszym przypadku zbaga­ telizowanie choroby towarzyszącej m o ż e spov. odować u t r a t ę gałki o c z n e j , w d r u g i m s z y b k i e badanie może pominąć zarówno przyczynę obecnych objawów, jak i potencjalnie w a ż n e zmiany wewnątrzgałkowe.
-

D l a t e g o b a d a n i e o g ó l n e jest k l u c z o w e w n a ­ głych p r z y p a d k a c h okulistycznych (patrz tab. 1.1). P o w i n n a j e r o z p o c z ą ć o c e n a w i d z e n i a p r z y odruchach obronnych, a następnie określenie rozmiaru źrenicy i reakcji źrenicy na światło, .••łącznie z t e s t e m p r z e m i e s z c z a j ą c e j się w i ą z k i

ś w i a t ł a w celu w y k r y c i a z a b u r z e n i a f u n k q ' o n o wania nerwu wzrokowego. Samo badanie oka r o z p o c z y n a się o d o f t a l m o s k o p i i p o ś r e d n i e j z dalszej odległości, k t ó r a d z i a ł a b a r d z i e j u s p o ­ kajająco na zwierzę niż rozpoczęcie badania z głową blisko chrap zwierzęcia. Dzięki niemu można ocenić wielkość źrenicy i przejrzystość o ś r o d k ó w o p t y c z n y c h . N a s t ę p n i e o g l ą d a się p o ­ w i e k i i n a r z ą d y d o d a t k o w e o k a w ł ą c z n i e ze s p o ­ j ó w k ą , k t ó r ą b a d a się z a p o m o c ą o f t a l m o s k o p i i p o ś r e d n i e j s o c z e w k ą o r e f r a k c j i +20 D . N a l e ż y pamiętać, że spojówka pokrywa również gałkę oczną (spojówka gałki ocznej) i w e w n ę t r z n ą część p o w i e k i (spojówka p o w i e k i ) . D l a t e g o w z a ­ paleniu błony naczyniowej lub jaskrze zmiany z a c h o d z ą tylko w unaczynieniu gałki ocznej, p o d c z a s g d y zapalenie s p o j ó w k i d o t y c z y n a c z y ń s p o j ó w k i z a r ó w n o gałki, j a k i p o w i e k i . P r z y o c e ­ nie s p o j ó w k i n a l e ż y s p r a w d z i ć t a k ż e obie strony trzeciej p o w i e k i d o g ł ę b o k o ś c i s k l e p i e n i a . M o ­ żna je w y k o n a ć w znieczuleniu m i e j s c o w y m i u f i k s o w a n i u k r a w ę d z i trzeciej p o w i e k i p i n c e t ą okulistyczną lub Babcoka, odwracając i ogląda­ j ą c w e w n ę t r z n ą s t r o n ę trzeciej p o w i e k i . N a s t ę p ­ nie k o l e j n o b a d a się r o g ó w k ę , p r z e d n i ą k o m o r ę , tęczówkę, soczewkę, ciało szkliste, siatkówkę i g ł o w ę n e r w u w z r o k o w e g o p r z y u s t a w i e n i u re­ frakcji s o c z e w e k o f t a l m o s k o p u b e z p o ś r e d n i e g o od +20 D ( r o g ó w k a i t w a r d ó w k a ) , +10 D (tę­ c z ó w k a i s o c z e w k a ) do 0 D ( s i a t k ó w k a ) . Po pełnym badaniu należy rozpocząć bada­ nia dodatkowe. W y k o n u j e s i e j e w zależności od trudności badania u każdego zwierzęcia z na-

2

Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt Ocena widzenia: odruch obronny reakcja na światło reakcja źrenicy na światło test z przemieszczającą się wiązką światła

Oftalmoskopia bezpośrednia z odległości: ocena wielkości źrenicy i symetrii ocena przezierności ośrodków optycznych

3. Narządy dodatkowe oka: powieki spojówka trzecia powieka układ nosowo-łzowy

4. Rogówka: przezierność integralność

+20 D

» o S-10
x

^10

-20

5. Błona naczyniowa: kolor zarys

+10 D

6. Soczewka: przezierność pozycja stabilność

+10D±5D

7. Ciało szkliste i siatkówka: pozycja odblask dna oka 0 ± 3 D układ naczyń Tab. 1.1 Rutynowe badanie okulistyczne.

g ł y m p r z y p a d k i e m o k u l i s t y c z n y m . Z a l i c z a się do nich: t e s t ł z o w y S c h i r m e r a I ( D o d a t e k A) o r a z p o m i a r ciśnienia ś r ó d g a ł k o w e g o z a p o m o c ą t o n o m e t r i i a p l a n a c y j n e j (jest t r u d n i e j s z y z e w z g l ę ­ d u n a k o s z t t o n o m e t r ó w , takich j a k T o n o p e n czy Schiotza, który jest dostępny w klinice z a p e w ­ niającej o d p o w i e d n i p o z i o m usług okulistycz­ nych). Wczesne rozpoznanie podwyższonego ciśnienia w e w n ą t r z g a ł k o w e g o i reakcji na l e c z e ­ n i e u z w i e r z ą t z j a s k r ą p o w o d u j e , że p o s i a d a n i e p r z e z k a ż d ą klinikę t o n o m e t r u S c h i o t z a j e s t n i e ­ zbędne. Poszczególne etapy jego stosowania po­ d a n o w D o d a t k u A.

1.2 Zapis obserwacji w nagłych przypadkach okulistycznych
Nagły przypadek okulistyczny może nie wyda­ w a ć się n a j l e p s z y m m o m e n t e m , a b y s z c z e g ó ł o ­ wo zapisywać i rysować objawy okulistyczne, ale n i e w ą t p l i w i e są to c z y n n o ś c i b a r d z o u ż y t e c z ­ ne, p o d o b n i e j a k w y p r a c o w a n y n a w y k z a p a m i ę ­ t y w a n i a o b r a z ó w z b a d a n i a o k u l i s t y c z n e g o . Po p i e r w s z e , w a ż n e jest, a b y m i e ć p i s e m n e s p r a ­ wozdanie i rysunki zmian widocznych podczas badania, które ułatwią monitorowanie postępu i leczenia. Po drugie, z a p i s y w a n i e z m i a n i s z c z e -

Obraz w pełnych wymiarach (możliwy do skopiowania zastosowania przez czytelników) znajduje się na s. n a ­ ciekiem. Ponad- [i.1. b l i z n o w a c e n i e m l u b k r w o t o k i e m siat­ kówki. W literaturze okulistycznej d o t y c z ą c e j c z ł o w i e k a istnieją d w a użyteczne schematy sugerujące sposób zapisy­ wania z m i a n w o k u .1 Przykład formularza diagnostycznego do badania oka. która je zró­ żnicuje. a b y s z y b k o z a p i ­ sywać obserwacje za p o m o c ą gotowej m e t o d y schematycznego oznaczania zmian. k t ó r ą m o ż n a s k o p i o w a ć w celu z a p i s y w a n i a z m i a n w n a g ł y m p r z y p a d ­ ku o k u l i s t y c z n y m u z w i e r z ą t (patrz s. prosty tonometr jest podsta­ w o w y m narzędziem w każdej praktyce. F o r m u l a r z d i a g n o s t y c z n y 3 p o d a n o n a r y c . 1.] Gatunek Wiek/płeć Wywiad narządy dodatkowe oka . . 1. n p . który będzie mu przydatny w prywatnej praktyce.3 Wyposażenie potrzebne w nagłym przypadku okulistycznym Jak w s p o m n i a n o .d.Podstawy diagnostyki i techniki diagnozowania gółowy rysunek pozwolą na lepszą ocenę uszkodzeń oka i upewnią. C z y ­ telnik m o ż e również samodzielnie opracować swój formularz. n a c i e k i e m k o m ó r k o w y m lub m a ł y m i o b ­ szarami o d w a r s t w i e n i a s i a t k ó w k i . 1. że nie pominięto d r o b n y c h o b r a ż e ń . I rogówka soczewka/przednia komora siatkówka Ryc. Istotne jest. 96. 9 5 ) . p o m i ę d z y o b r z ę k i e m r o g ó w k i .

Tanim rozwiązaniem do oftalmoskopii po­ średniej jest p l a s t i k o w a s o c z e w k a 20 D t r z y m a ­ Ryc.Z d o b r y m ź r ó d ł e m światła h a l o g e n o w e g o r_=k:e n a r z ę d z i e .L Z T : -kop bezpośredni. Barwienie fluoresceiną i czerwienią bengalską p o w i n n o b y ć klu­ c z o w y m elementem badania (sposób ich zasto­ sowania szczegółowo opisano we fragmencie na temat rogówki). 1. jest z n a c z n i e t a ń s z e : w y d a j n i e j s z e . j e s t w ł a ś n i e d o b r y . (a) Jednostronna oftalmoskopia pośrednia. . Ich zastosowanie bardziej szczegółowo opisano w D o d a t k u A. wykorzystyi r . P o d s t a w o — -zrzędziem okulistycznym.1 D. ~ n często w p r a k t y c e . Paski do testu Schirmera są cenne. c h o c i a ż nie robi takiego w r a ż e ­ nia :ak l a m p a s z c z e l i n o w a .- :-$:ęsowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt na blisko rogówki zwierzęcia i prosta latarka d ł u g o p i s o w a p r z y u c h u b a d a j ą c e g o (ryc. k t ó r e u m o ż l i w i a j ą z b a d a n i e w i ę k s z e j części d n a oka jednocześnie.2b). (b) obuoczna oftalmoskopia pośrednia. Do badania kąta tęczówkowo-rogówkowego może być użyteczna gonios o c z e w k a . Nie- . ponieważ p o m a g a j ą w ocenie produkcji łez lub ich braku przed manipulacjami w oku.zbedny w nagłych przypadkach okazuje : : : : . o f t a l m o s k o p . j e s t o n b a r d z o p o m o c n y m szkłem powiększającym do oglądania rogówki : nzrządów dodatkowych oka przy ustawieniu -2.2 Oftalmoskopia pośrednia z zastosowaniem soczewki plastikowej 20 D trzymanej blisko rogówki zwierzęcia i prostej latarki długopisowej przy uchu badającego. Ponieważ b a d a n i e siatIńrki jest m o ż l i w e w u s t a w i e n i u 0 D i t ę c z ó w k i • s o c z e w k ą +10 D . jeśli w y k o r z y s t u j e się je do r ó ż ­ nych z a d a ń . 1. .. w s z c z e g ó l n o ś c i ł a t w e w u ż y c i u są s o c z e w k i K o e p p e l u b F r a n k l i n a (ryc. 1. p o m i m o że w i e l u o k u l i Wbm w e t e r y n a r y j n y c h r a d z i sobie z o f t a l m o s k o r : r rsrednią i l a m p ą s z c z e l i n o w ą .2a). Warto mieć również w po­ bliżu w y m a z ó w k i do bakteriologii i szpatułki Kimury do pobrania próbek na cytologię.

N o ocześniejsze są s z c z o t e c z k i cytology-brush (ryc.Podstawy diagnostyki i techniki diagnozowania stety.4 Oftalmoskop bezpośredni. 1. 13). G ł ę b s z e z n i e c z u l e n i e m o ż n a uzyskać p r z e z n a s ą c z e n i e szpatułki z a k o ń c z o n e j w a c i k i e m i p r z y c i s k a n i e jej m o c n o d o o b s z a r u 5T>ojówki. Rvc. Ryc. 1.6 Goniosoczewka. : które zwiększają regenerację wywołane komórek próbki zmniejszają pobraniem 5 u s z k o d z e n i a r e g e n e r u j ą c y c h się k o m ó r e k (Wills : in. 1 9 9 7 ) . od 1. Ryc. 1. s ą d r o g i e i z a m i a s t n i c h m o ż n a s t o s o w a ć tępy koniec rączki skalpela Bard-Parkera. n p . p r z e d b i o p s j ą s p o j ó w k i u p r z y tzmnych pacjentów.7 Tonometr Schiotza. Ryc. Ryc. W w i e l u p r z y p a d k a c h k o n i e c z n e jest z n i e c z u ­ lenie m i e j s c o w e . 1. .5 Biomikroskop z lampą szczelinową. O O O Ryc. 1.4 do 1.3 Zastosowanie metody cytology-brush zwiększa regenerację i zmniejsza uszkodzenia spowodowane pobie­ raniem próbki.7 p o k a z u j ą p o d s t a w o w e i b a r ­ dziej speq'alistyczne p r z y r z ą d y o k u l i s t y c z n e .

b a r d z i e j w r a ż l i w e na t e t r a c y k l i n y . g d y ocze­ kuje się na w y n i k badania bakteriologicznego i an­ tybiogramu (około 2 . Najwa­ żniejszą jest często b r a k (lub m a ł a ilość) m i k r o o r ­ g a n i z m ó w w materiale z oka.m e t o d ą G r a m a .3 dni o d m o m e n t u pobrania. minimal inhibitory concentration). m i e j s c o w o a p l i k u j e się z n a c z n i e w i ę k s z e stężenia a n t y b i o t y k ó w . k t ó r e jest b a r d z i e j c e n n e n i ż u s t a l e n i e w r a ż l i w o ­ ści m i k r o o r g a n i z m ó w n a p o d s t a w i e r o z c h o d z e ­ n i a się w z r o s t u w o k ó ł k r ą ż k ó w z a n t y b i o t y k i e m . Należy uważnie przeglądać antybiogram wy­ h o d o w a n e g o o r g a n i z m u : w r a ż l i w o ś ć określa się na podstawie prawdopodobnych poziomów we k r w i po p o d a n i u d o u s t n y m i p a r e n t e r a l n y m an­ t y b i o t y k ó w . Chlamydia i Mycoplasma ( G e r d i n g i K a k o m a 1 9 9 0 ) . któremu m o ż e towarzyszyć r o p n y w y p ł y w z w o r k a s p o j ó w k o w e g o lub j e g o przekrwienie. c o j e s t w a ­ ż n e w p r z y p a d k u . t a k ą j a k k o l e c lub gałąź. h a m u j ą c y g y r a z ę D N A . jest n o w y i dlatego o p o r n o ś ć na i n n e leki nie p o w i n n a m i e ć n a n i e w p ł y w u . Zakażenie może także dotyczyć gałki ocznej. p r z y c z y n i a j ą c się do r o p n e g o z a p a ­ lenia tkanki p o d s k ó r n e j lub r o g ó w k i i w p ł y w a j ą c n a powstanie dobrze odgraniczonego w r z o d u r o ­ g ó w k i lub bardziej r o z s i a n e g o nacieczenia. g d y n i e m a całkowitej i d e n t y fikaq'i m i k r o o r g a n i z m u . W y b ó r u z a s a d n i a się najczęściej w y s t ę ­ pującymi mikroorganizmami u tych gatunków. Jeśli to m o ż l i w e . częstymi organizmami wywołującymi chorobę są prawdopodobnie organizmy Gram-ujemne. p o w o d u j ą c za­ palenie spojówek. że n a l e ­ ży stosować jednocześnie podłoże agarowe Sabor a u d a i płytki a g a r o w e z krwią. L e p s z y jest z a ­ tem posiew bezpośredni z wymazówki. n a w e t p r z y s z y b k i m dostarczeniu i s p r a w n y m działaniu l a b o r a t o r i u m ) . O z n a c z a to. O c z y w i ś c i e . jest p o ­ wszechne przy zwalczaniu bakterii opornych. Istnieje kilka różnic p o ­ między badaniem bakteriologicznym zakażeń oka a z a k a ż e ń skóry czy t k a n e k miękkich. że jeśli w y m a z ó w k ę z e s p o j ó w k i u m i e s z c z a się w m e ­ d i u m t r a n s p o r t o w y m i n a s t ę p n i e posieje na a g a ­ rze. prawdopodobnie wrażliwego na k w a s fuscydowy. z a k a ­ żenie m o ż e być także wewnątrzgałkowe z rop­ n y m z a p a l e n i e m przedniej części b ł o n y naczynio­ w e j (uveitis anterior) lub r o p n e z a p a l e n i e gałki ocznej (panophthalmitis). N i e o d p o w i e d n i a częstotli­ w o ś ć p o d a w a n i a i zaprzestanie leczenia p o m i m o obecności mikroorganizmów może prowadzić do wystąpienia antybiotykooporności. z w ł a s z c z a w c i e p ł y m klimacie.4 Wstępne uwagi na temat leczenia zakażeń oka Z a k a ż e n i a o k a p r z e w a ż n i e w i ą ż ą się z c h o r o b a ­ m i n a r z ą d ó w d o d a t k o w y c h oka. cyprofloksacyna lub norfloksacyna. Nie w każdym jednak przypadku chorobotwór- 1. ważnymi czynnikami opóźnia­ j ą c y m i p o j a w i e n i e się o p o r n o ś c i j e s t r e g u l a r n e s t o s o w a n i e i kontynuaq'a leczenia j e s z c z e po w y ­ c o f a n i u się o b j a w ó w . Diff-Quik (Giemsy) i laktofenolem . w z r o s t bakterii jest niewielki. Sil­ niej działające a n t y b i o t y k i to c h i n o l o n y : ofloksacyna. k t ó r y lepiej p e n e t r u j e p r z e z r o ­ g ó w k ę i m a s z e r o k i z a k r e s działania.d o d a t n i e . W z a ­ k a ż e n i a c h w e w n ą t r z gałki o c z n e j w s k a z a n y j e s t c h l o r a m f e n i k o l . n a k t ó r ą o p o r n o ś ć z d a r z a się rzadziej. W praktyce doty­ c z y to p r z e d e w s z y s t k i m z a k a ż e ń o k a u k o n i i u i n n y c h g a t u n k ó w zwierząt. W sytuaq'i nagłej należy b y ć p r z y g o t o w a n y m n a b a r w i e n i e bakteriologiczne r o z m a z u z w y m a z ó w k i lub zeskrobin ze spojów­ ki czy rogówki. s z c z e g ó ł o w o o p i s a n e w D o d a t k u C. T r z y barwienia .u j e m n e g o w y m a g a j ą c e g o c h l o r a m f e n i k o l u lub tetracykliny lub c z y n n i k a g r z y b i c z e g o najlepiej l e c z o n e g o k e t o k o n a z o l e m . Z a l e c a się r ó w n i e ż d w a l e k i d o s t o s o w a n i a miejscowego w chorobach oczu u psów i kotów przed otrzymaniem w y n i k ó w bakteriologii: kwas fuscydowy u p s ó w i chlortetracyklina u k o t ó w . Z a s ­ t o s o w a n i e s u b s t a n c j i o w z m o ż o n e j sile d z i a ł a ­ nia. k o n i e c z n y jest szybszy system wskazujący. który czynnik z a ­ k a ź n y jest obecny i czy występuje zagrożenie utra­ ty ciągłości rogówki. Wystę­ powanie chorób grzybiczych powierzchni oka. takich j a k t o b r a m y cyna.6 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt się użycie a m i n o g l i k o z y d ó w .pozwalają s z y b k o ocenić o b e c n o ś ć m i k r o o r g a n i z m u G r a m -dodatniego. Saprofityczna flora b a k t e r y j n a s p o j ó w k i u p s a to: Staphylococci i Streptococci ( G e r d i n g i K a k o m a 1 9 9 0 ) . Istnieje w i e l e p r z y p a d k ó w o p o r n o ś c i bakterii z powierzchni oka. Zastosowanie ogólne antybiotyków o szerokim s p e k t r u m u z a s a d n i o n e jest w sytuacji. Toteż właściwsze wydaje . u k t ó r y c h doszło d o u r a z u p r z e z część roślinną. Tak j a k p r z y p o d a w a n i u k a ż d e ­ go antybiotyku. zwłaszcza przy podawaniu g e n t a m y c y n y w z a k a ż e n i u Pseudomonas. oznacza. choć oporność m o ż e powstać nawet w przypad­ ku większych dawek. w a r t o określić w a r t o ś ć m i n i m a l n e g o stężenia h a ­ m u j ą c e g o ( M I C . G r a m . Ich spo­ sób działania. F l o r a u k o t ó w to g a t u n k i G r a m .

Odgałęzienie n e r w u trójdziel­ nego u n e r w i a r o g ó w k ę z a p o m o c ą długich ner­ w ó w rzęskowych.2 Ból w oku. Ten szczegół anatomii c e l o w o p o d k r e ś l o ­ n o . 1. Nagie zakończenia ner­ w ó w znajdują się bliżej niż 5 0 u m o d p o w i e r z c h ­ ni oka. 7 Tiiejscowo NSAID oól powierzchni oka światłowstręt) s-odki znieczulające ako miejscowo NSAID ogólnie (po operacji lub urazie) skurcz mięśnia ciała rzęskowego (ból przy zapaleniu jagodówki) Dodawane krótko) :piaty stosować rzadko miejscowo środki rozszerzające źrenicę (atropina lub tropikamid na krótszy okres terapii) C Z Y z a r a z e k w i d o c z n y jest w z e s k r o b i n a c h lub w r o z m a z i e . co n a w e t w p r z y p a d ­ ku braku mikroorganizmów świadczy o obecności zakażenia b a k t e r i a m i (Lavach i in. 1. b ó l i z m i a n y temperatury. . 1991). Severin I Thrall 1981.n a t o m i a s t cytologia złuszczająca uwidoczni naciek neutrofili. 1960).5 Znieczulenie w nagłych przypadkach okulistycznych Zbvt często w m e d y c y n i e w e t e r y n a r y j n e j nie zwraca się u w a g i n a znoszenie b ó l u z a r ó w n o p o w y p a d k u .8 Schemat unerwienia czuciowego rogówki (Prince i in. j a k i po operacji. który posiada nocyceptywne uner­ wienie. skóra powieki (uraz powieki) śródnabłonkowy splot nerwu trójdzielnego (drażnienie powierzchni oka) Tab.Podstawy diagnostyki i techniki diagnozowania 3ól w oku: źródła i leki przeciwbólowe nerw powiekowy-spojówka. 1. P o z o r n a tolerancja srrego b ó l u p r z e z z w i e r z ę nie z w a l n i a z o b o ­ wiązku z a p e w n i e n i a m u o d p o w i e d n i c h w a r u n ­ k ó w pozwalających na j e g o tolerancję. 1. w y s t ę p u j ą c e z w ł a s z c z a n a p o w i e r z c h n i •ca ( p o w i e r z c h o w n a w a r s t w a r o g ó w k i ) w posta­ ci sieci n e r w o w e j . 1960). gdzie tracą swoje osłonki m i e l i n o w e I t w o r z ą sploty p o d n a b ł o n k i e m p r z e d n i m (Prince i in.8. O k o to deukatny narząd. Spreull 1966). rozgałęziających się w jej ścia­ nie z rąbka. ryc. Cienkie a k s o n y p o z b a w i o n e k o m ó ­ rek S c h w a n n a przebijają n a b ł o n e k przedni. 1997. t w o ­ rząc ś r ó d n a b ł o n k o w e z w o j e b a r d z o w r a ż l i w e na nabłonek przedni rogówki nerwy rzęskowe Ryc. aby z w r ó c i ć u w a g ę czytelnika n a k o n i e c z n o ś ć znieczulenia w c h o r o b a c h p o w i e r z c h n i o k a (zob. U g o m o r i i in.

potem zdecydowano. N a p o c z ą t k u k s i ą ż k a t a miała b y ć skie­ r o w a n a d o l e k a r z y z a j m u j ą c y c h się m a ł y m i zwierzętami.szybciej działający n i ż a t r o p i n a . zwłaszcza dotyczące sposobu badania i poda­ w a n i a l e k ó w . c z e m u p o ś w i ę c o n o ten r o z d z i a ł . zwłaszcza u koni i zwierząt rzeźnych. 1. 1. Pierwszy problem rozwiązuje dobra s e d a c j a .8 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt Badanie bolącego oka jest zawsze trudne. U k o t ó w z a m i a s t k e t o p r o f e n u powinien być stosowany karprofen. podczas gdy nieodczuwanie bó­ l u m o ż e nie w y s t a r c z a ć . w o k ó ł g ł o ­ w y k o n i a i b a d a j ą c e g o p o w i n n o się u m i e ś c i ć d u ­ ży a r k u s z c i e m n e g o p a p i e r u (najlepiej w k o l o ­ rze ciemnoniebieskim lub czarnym). że bez­ pieczna obserwacja powierzchni oka w y m a g a wysiłku. Stosowanie samych środ­ k ó w d o s e d a c j i . p r z y zapaleniu b ł o n y n a c z y n i o w e j . n p . ale n i e m a o n a w p ł y w u n a s k u r c z p o ­ wiek.6 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u koni i przeżuwaczy Okulistyka jest wspaniałą dziedziną międzygat u n k o w ą . Znieczulenie miejscowe pozwala na pełne badanie oka. L e p ­ sze d z i a ł a n i e p r z e c i w b ó l o w e w y k a z u j ą w t e d y leki r o z s z e r z a j ą c e ź r e n i c ę ( ś r o d k i z w i o t c z a j ą c e mięsień rzęskowy). 1. . że pojawią się informacje na t e m a t p o s t ę p o w a n i a w n a g ł y c h przypadkach u koni i zwierząt rzeźnych. 1. N i e k i e d y k o n i e c z n e jest długotrwałe zniesienie bólu.9) i b l o k a d y P e t e r s e n a . ale trzeba je s t o s o w a ć k r ó t k o z p o w o d u t o k s y c z ­ nego działania na nabłonek rogówki (Grand i Acosta 1994). t a k i c h j a k alfa 2 a g o n i ś c i .6. często stosowanej u b y d ł a (ryc.1 T e c h n i k i b a d a n i a d u ż y c h z w i e r z ą t Badanie w świetle dziennym utrudnia oftalmoskopię i dlatego pomieszczenie powinno być p r z y c i e m n i o n e .metadonu lub b u t o r f a n o l u . n p . Wykonanie blokady nerwu uszno-powiek o w e g o u k o n i (ryc. działającym spazmolitycznie na c i a ł o r z ę s k o w e w uveitis. lub w cięższych przypadkach opiatów . gdzie t e m p e r a m e n t zwierzęcia w połączeniu z siłą skurczonych mięśni powiek sprawia. lecz o m n i e j ­ szych zdolnościach rozszerzających źrenicę. Jeśli j e s t t o m o ż l i w e . W p r z y p a d k a c h silnego z w ę ż e n i a źrenicy. a m e t o k a i n ą lub proksymetokainą. ponieważ ułatwiają one jedynie pracę ze zwierzęciem.10 Wkłucie igły przy blokadzie Petersena u bydła (Lavach 1990). g ł ó w n ą p r z y ­ c z y n ą b ó l u jest s k u r c z m i ę ś n i a r z ę s k o w e g o . takich jak niesteroidowe leki przeciwzapalne. Ryc. takie jak atropina. aby s y m u ­ lować brak światła. j e s t t r o p i k a m i d . używając środków przeciwbólowych podawanych parenteralnie. Wystę­ p u j ą b o w i e m z n a c z ą c e r ó ż n i c e u tych g a t u n k ó w . 1. k a r p r o f e n l u b m e g l u m i n i a n f l u n i k s y n y . L e k i e m drugiego wyboru. n p . j e s t wątpliwe.9 Blokada nerwu uszno-powiekowego u koni. 1.10). p o z w a l a na W sytuaq'i a w a r y j n e j m o ż n a z n i e c z u l a ć m i e j ­ scowo. Ryc.

G ł ó w n y m w s k a z a n i e m do dostarczania le­ ków podspojówkowo u koni lub małych zwie­ rząt jest iniekq'a a n t y b i o t y k ó w w n a g ł y c h p r z y cadkach zakażenia przedniego odcinka gałki :cznej. w a d ą zaś m o ż l i w o ś ć wypłukiwania materiału zakaźnego z kanału nosowo-łzowego na po­ wierzchnię oka.ł z o w e g o d o g ó r n e j j e g o części (ryc. k t ó r ą z a k o t w i c z a się z a p o m o c ą węzła na skórnej (zewnętrznej) po­ w i e r z c h n i p o w i e k i tak. O p t y m a l n e jest u m i e s z c z e n i e r u r k i .z a k a ź n e g o z a p a l e rua s p o j ó w e k i r o g ó w k i (IBK.Podstawy diagnostyki i techniki diagnozowania rełne badanie bez skurczu powiek (Lavach 1990). M o ż n a • u s p r a w n i ć dzięki głębszej iniekcji p o d t o r e b ­ kę T e n o n a . W l e c z e n i u I B K m o ż e bvć konieczne ogólne podawanie tetracyklin r 9 nia ogólnego leków o działaniu systemowym. Opisano dwa sposoby. Kortykosteroidy o przedłużonym dzia­ łaniu m o ż n a również w ten sposób aplikować w leczeniu zapalenia rogówki. L e k i aplikowane p o d s p o j ó w k o w o m o g ą w c h o d z i ć d o oka p r z e z t w a r d ó w k ę .11).F ) . bez względu na gatunek zwierzęcia. "est o n a s z c z e g ó l n i e p o m o c n a u p r z e ż u w a c z y w c h o r o b i e New Forest Eye . . k t ó r e j z a k o ń c z e n i e L a v a c h 1 9 9 0 ) .6. Ismieją j e d n a k p o t e n c j a l n e p r o b l e m y w c h ł a n i a ­ Ryc. W i n n y m przyr a d k u iniekcje p o d s p o j ó w k o w e s ą raczej d o d a t ­ kiem do leczenia m i e j s c o w e g o i nie z a s t ę p u j ą go. o p u s z c z a m i e j s c e iniekcji i w c h ł a n i a PC p r z e z m i e j s c o w ą p e n e t r a c j ę r o g ó w k i .2 T e c h n i k i u m o ż l i w i a j ą c e eczenie oczu u dużych zwierząt O m ó w i l i ś m y t r z y t e c h n i k i . takich j a k a t r o p i n a c z y a d r e n a l i n a . Z n a c z n a objętość w s t r z y ­ kiwanych roztworów. 1. S k u r c z m i ę ś n i z a g a ł k o w y c h m o ż e p r o w a ­ dzić do z a p a d n i ę c i a g a ł k i o c z n e j u b y d ł a . Jest to istotne. p r z e z o k o ł o 3 d n i p r z e d dalszym leczeniem. g d y p r a g n i e się o s i ą ­ gnąć w y s o k i e stężenie antybiotyku w e w n ą t r z całki o c z n e j . e f e k t y w n e jest często p o d s p o j ó w kowe p o d a w a n i e w ł a ś c i w y c h a n t y b i o t y k ó w . 1 2 A . ta­ kich j a k k l o k s a c y k l i n a . Podobne podawanie środków rozszerzających źrenicę w s y t u a c j a c h a w a r y j n y c h m o ż n a s t o s o ­ wać u koni lub małych zwierząt oraz przy zapa­ leniu p r z e d n i e g o o d c i n k a b ł o n y n a c z y n i o w e j .p i e r w s z a to p r o s t a metoda podspojówkowego dostarczania leków. k t ó r e z w r a c a j ą u w a g ę . Z a b i e g m o ż e w y m a g a ć s e d a qd: w k a ż d y m j e d n a k p r z y p a d k u w s t r z y k n i ę c i a r o d s p o j ó w k o w e g o p o w i n n o się z n i e c z u l i ć p o •• l e r z c h n i ę o k a . a n i e na p o z i o m i e r o g ó w k i l u b na rxnvierzchni o k a . infectious bovine ke2toconjunctivitis) s p o w o d o w a n e g o Moraxella bo­ ms i Mycoplasma bovicula. co r ó w n i e ż u t r u d n i a b a d a n i e . Istnieją p e w n e r o z w a ż a n i a t e o r e t y c z n e . 1. W w i e l u p r z y p a d k a c h p r e f e r u j e się t e c h n i k ę podawania przez powiekę. 1 . j e d n a k b l o k a d a Perersena e l i m i n u j e ten p r o b l e m ( L a v a c h 1 9 9 0 ) .11 Długość rurki umieszczonej z nosowego punktu przewodu nosowo-łzowego do górnego końca przewodu. ż e jest t o o p t y m a l n a d r o g a p o ­ dania l e k ó w d o o k a u d u ż y c h z w i e r z ą t . Roztwory leków można podawać wtedy drogą wstępującą przez kanał nosowo-łzowy. 1. B a r d z i e j p r e f e r u j e się t ę t e c h n i k ę niż jednostronny pasaż za p o m o c ą rurki roz­ s z e r z a j ą c e j się n a k o ń c u . Układ nosowo-łzow y w y m a g a rurki b i e g n ą c e j o d ujścia k a n a ł u n o s o w o . Częste podawanie leków miejscowo jest szczególnie ważne przy zapaleniu błony naczy­ niowej i wrzodziejącym zapaleniu rogówki u koni. b y o b a k o ń c e p r z e z n i ą p r z e c h o d z i ł y . u których należy ustalić system podania leku. którą zilustrowano w diagramie (ryc. Zaletą opisanego sposobu jest łatwe umieszczenie.

(A) Igła przebija powiekę od strony spojówki na powierzchnię skóry. (C) igła przebija powiekę od strony spojówki w kierunku skóry po usunięciu rurki. (D) rurka przechodzi przez igłę. D o b r y m sposobem na dostarczanie leku na p r z e d n i ą p o w i e r z c h n i ę o k a k o n i a j e s t lek w sprayu. Z a b e z p i e c z e n i e r u r ­ ki po drugim pasażu przez powiekę może za­ b i e r a ć w i ę c e j c z a s u . (B) rurkę przeciąga się przez igłę od strony skóry w kierunku spojówki. aby uniknąć otarcia rogówki Ryc. u p e w n i a j ą c się. ż e m o ż e o n o p r z e j ś ć p r z e z p o ­ w i e k ę p o n a d r u r k ą (po p r z e p r o w a d z e n i u jej przez powiekę). Konie. 1. aby przepchnął roztwór przez rurkę do powierzchni oka. P o w i n n o się wykonać także znieczulenie miejscowe za po­ mocą śródskórnie podanej lignokainy i miej­ scowo podanej proparakainy lub proksymetakainy. (E) rurkę umieszcza się w oddaleniu od powierzchni gałki. Alternatywą jest stosowanie urządzenia do stałego wlewu.12 Przezpowiekowy system dostarczania leków przez wprowadzoną igłę. wyciąga się igłę.10 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt otwory zrobione w rurce rurkę naciąga się. w y m a g a j ą g ł ę b s z e j s e dacji p r z e d u m i e s z c z e n i e m r u r k i . ale u n i k a się u s z k o d z e n i a r o g ó w k i . które z a p e w n i a ciągły m a ł y w l e w n a p o w i e r z c h ­ n i ę o k a : taki s p r z ę t m o ż n a ł a t w o p r z y c z e p i ć d o kołnierza ochronnego na głowie. (F) rurkę zabezpiecza się węzłami. a w gorszym przypadku powo­ duje u s z k o d z e n i e r o g ó w k i . p ó ź n i e j zaś bolus powietrza. aby roztwór leku omywał powierzchnię oka). N a l e ż y k o n i e c z n i e u s u n ą ć o s t r z e i g ł y l u b kateteru przy drugim pasażu przez powiekę. Przy umieszczeniu rurki należy zwrócić u w a g ę na dwie kluczowe cechy . W m e t o d z i e w y k o r z y s t u j e się r u r k ę z p o l i e t y l e n u (PE 190) l u b s o n d ę n o s o w o . ż e nie d o j d z i e d o abrazji r o g ó w k i . aby mieć pew­ n o ś ć . który rozpraszany na rogówce p o w o - . W ten sposób c h r o n i się r o g ó w k ę p r z e d a b r a z j ą l u b p e r f o r a ­ cją. Następnie m a ł ą ilość l e k u w s t r z y k u j e się d o rurki.ż o ł ą d k o w ą dla n o w o r o d k ó w (z dziurkami wycięty­ mi we właściwym miejscu. na którą należy zwrócić u w a ­ gę. następnie usuwa się igłę z rurki. podrażnia oko. D r u g ą rzeczą. a zwłaszcza te z d y s k o m f o r t e m o k a . jest u m i e s z c z e n i e r u r k i t a k g ł ę b o k o w skle­ pieniu spojówki jak to możliwe.igłę do pene­ tracji p o w i e k i (14 G l u b l e p i e j 10 G z g i ę t k i m kateterem naczyniowym) zawsze wprowadza się ze s p o j ó w k i (od w e w n ą t r z ) w k i e r u n k u skóry (na zewnątrz) powieki. g d y s y s ­ tem drenujący jest zainstalowany.

O m ó w i o n o je w t e k ś c i e .Podstawy diagnostyki i techniki diagnozowania duje p r a w d o p o d o b n i e m n i e j s z e o d r u c h o w e ł z a ­ w i e n i e n i ż k r o p l e z p o j e m n i k a i leki p o d a w a n e 1 ml s t r z y k a w k ą do b o c z n e g o k ą t a o k a . jeśli z a k a ż e n i a nie l e c z y się l e k a m i p o ­ dawanymi miejscowo. związane z Encephalitozoan cuniculi Masy na narządach dodatkowych u niższych kręgowców Zapalenie błony naczyniowej u niższych kręgowców Zapalenie jagodówki u ptaków u niższych kręgowców Urazowe zapalenie rogówki u papug Wirus ospy u papug Zapalenie gruczołu łzowego j królików Myksomatoza u królików Zapalenie błony naczyniowej u królików .7 Nagłe przypadki okulistyczne u zwierząt egzotycznych Większość nagłych p r z y p a d k ó w u małych ssa­ ków. Przy stosowaniu antybiotyków zawsze nale­ ży uwzględniać możliwość wzrostu grzybów.b a d a ­ nie m i k r o s k o p o w e w k i e r u n k u g r z y b ó w . wymaga głównie terapii sztucznymi łzami wczesny wypływ surowiczy staje się śluzowo-ropny. lecz nie atropina opisane u papug amazonek i gwarków. ist­ nieją pewne znaczne różnice w nagłym przy­ padku u tych gatunków. które należy wziąć pod u w a g ę .1. Tab.1 Różnice między zwierzętami egzotycznymi a psem i kotem w nagłym przypadku okulistycznym. 1. 1. ptaków. Z drugiej strony. u zwierząt szczepionych rozrosty na narządach dodatkowych oka i zniekształcenia powiek może wiązać się z zakażeniem Pasteurella lub zapaleniem jagodówki. główne zagrożenie stanowią uszkodzenia ze strupami na powiekach na skutek samookaleczenia . P r z y ­ kłady antybiotyków o szerokim zastosowaniu w zapaleniu rogówki u koni podano w Dodat­ k u C. Dlatego. zwiotczające leki niedepolaryzujące. często zapalne.p r ó c z h o d o w l i bakterii .zapobieganie: podawanie sztucznych łez lub kąpiel w delikatnym szamponie dla dzieci powoduje znaczny ropny wypływ z oka . 11 1. a nie nowotworowe jak u psów czy kotów często związane z sepicemią Gram-ujemną do zniesienia zwężonej źrenicy (miosis). należy wykonać zeskrobiny s p o j ó w k i i .wymaga wprowadzenia kaniuli do przewodu nosowo-łzowego i ogólnego podawania antybiotyków z enrofloksacyną obrzękłe powieki i biały wypływ śluzowo-ropny. a z e b r a n o w tab. gadów i płazów można potrakto­ w a ć a n a l o g i c z n i e z w i e d z ą na t e m a t p s ó w i k o ­ tów: wrzód rogówki u papugi można leczyć w ten s a m s p o s ó b j a k u p s a .

Przyczyną m o g ą być nieprawidło­ wości powiek. L i m f o c y t a r n e m u / p l a z m o c y t a r n e m u z a p a ­ leniu spojówek m o ż e towarzyszyć nacieczenie rogówki z przewlekłym powierzchownym za­ paleniem rogówki (łuszczka). ale r ó w n i e ż f a r m a k o l o g i c z n i e .Rozdział 2 Częste zmiany w oku . R o z w a ż a n i a n a ten t e m a t o g r a ­ n i c z o n o d o czterech g ł ó w n y c h r o z p o z n a ń różni­ cowych: • zapalenia spojówek. d l a t e g o w tej sytuacji s z o r s t k a w e w n ę t r z n a p o ­ w i e r z c h n i a trzeciej p o w i e k i m o ż e b y ć t a k ż e przyczyną podrażnienia. . że zaczerwienienie może w y g l ą d a ć r ó ż n i e . M o ż e m i e ć c e c h y r o z s i a n e lub m o ż e ł ą c z y ć się z n a s t r z y k a n i e m w i e l u m a ł y c h n a c z y ń lub k i l k u d u ż y c h . nie jest s a m o za­ czerwienienie. Kluczowa w diagnostyce różnicowej objawów k l i n i c z n y c h j e s t a n a t o m i c z n a „biała c z ę ś ć o k a " . każda z własnym naczynio­ w y m s p l o t e m o k o ł o r ą b k o w y m . lecz obecność innego objawu. takie jak podwinięcie powieki (entropion). U r a z także m o ż e p r o w a d z i ć d o k r w o ­ toku podspojówkowego. pod­ c z a s g d y głębsze. W diagnostyce różnicowej czerwonego oka obowiązuje zasada. Z a p a l e n i e jednej z w a r s t w pokrywającej o k o p o w o d u j e n a s t r z y k a nie n a c z y ń w o d p o w i e d n i m splocie. W b a d a n i u sploty n a c z y n i o w e s p o j ó w k i p r z e s u w a j ą się p r z y deli­ k a t n y m p o r u s z a n i u s p o j ó w k ą p o d c z a s g d y głęb­ sze sploty nie m o g ą p o r u s z a ć się w ten s p o s ó b . • zespołu zapalenia twardówki/nadtwardówki (rzadziej). Podobnie po­ w i e r z c h n i a g a ł k o w a trzeciej p o w i e k i m o ż e u l e c zmianie w grudkowym zapaleniu spojówek. G ł ę b o k o w y p e ł n i o ­ n e n a c z y n i a n a d t w a r d ó w k i n a tle b i a ł e j t w a r ­ d ó w k i najczęściej o b j a w i a j ą j a s k r ę . • zapalenia błony naczyniowej. Są również inne choroby powodujące zaczer­ wienienie. takie j a k k r w o t o k d o przedniej k o m o ­ r y o k a (hyphaema).podział ze względu na problem 2. Odróżnienie pomiędzy udziałem splotów naczy­ niowych nadtwardówki i twardówki wymaga z a k r o p i e n i a m i e j s c o w o fenylefryny (patrz D o d a ­ tek C ) . na którą należy zwrócić u w a g ę podczas rozpoznania. M o ż n a je ró­ żnicować na stopnie przy dokładnym badaniu. L e k k i e z a c z e r w i e n i e n i e całej p o w i e r z c h n i przeważnie oznacza zapalenie spojówek.1 Syndrom czerwonego oka T e r m i n o k u l i s t y c z n y o d n o s i się d o t w a r d ó w k i oka. k t ó r e m u k r e w n a d a j e k o l o r c z e r w o n y . Najważniejszą cechą. ale n i e działa w ten s p o s ó b na głęb­ sze sploty t w a r d ó w k o w e . r z ę s y e k t o p o w e lub d w u r z ę d o w o ś ć rzęs. która jest nieprawidłowo zaczerwieniona. b a r d z i e j z a o g n i o n e z a c z e r w i e ­ nienie wokół rąbka charakteryzuje zapalenia ciała r z ę s k o w e g o w uveitis. k t ó r ą t w o r z ą trzy struktury: s p o j ó w k a . O k o z zapaleniem spojówek ma często niezmie­ nioną postać. powodując syndrom c z e r w o n e g o o k a . n a d t w a r dówka i twardówka. K a ż d y r o d z a j z a c z e r ­ w i e n i e n i a m o ż e w i ą z a ć się z r ó ż n y m r o z p o z n a ­ n i e m . która p o w o d u j e z w ę ż e n i e i w i d o c z n ą obliterację w y p e ł n i o n y c h s p l o t ó w n a d t w a r d ó w k i w zapaleniu. • jaskry.

takiej jak nosówka. a nie z oka od średniego do obfitego. ból i światłowstręt w ostrych przypadkach wypełnienie/nastrzykanie naczyń nadtwardówki. jak i gałki przejrzysta. od przejrzystej. zapalenie siatkówki z naczyniówką lub zapalenie nerwu wzrokowego może być bardzo silny 13 od często występującego ciężkiego upośledzenia widzenia do całkowitej ślepoty od ogólnie ograniczonego do łzawienia z powodu bólu i mrugania wypełnienie naczyń nadtwardówki i nastrzykanie z przekrwieniem zastoinowym Wypływ Naczynia krwionośne Rogówka Ciecz .vodnista klasycznie mglisty lub szklany obrzęk rogówki przejrzysta Tęczówka niezmieniona przeważnie prawidłowy wygląd. że zmianie uległa zarówno spojówka powieki. inne objawy oka . jeśli nie pojawi się dodatkowo zapalenie rogówki przejrzysta Ostre zapalenie błony naczyniowej Ostra jaskra ból (od lekkiego do silnego) od niewielkiego upośledzenia ze zwężeniem źrenicy do ślepoty spowodowanej odwarstwieniem siatkówki od ogólnie ograniczonego do łzawienia z powodu bolesnego i częstego mrugania zaczerwienienie wokół rąbka i rozsiane zaczerwienienie naczyń nadtwardówki głębiej niż naczynia spojówki. może być surowiczy. z wyjątkiem choroby ogólnej. zwężenie źrenicy.Częste zmiany w oku . gdzie ślepota jest pochodzenia ośrodkowego. ropę w przedniej komorze oka. często zwiększone wokół rąbka (zaczerwienienie ciałka rzęskowego). które powodują efekt Tyndalla. z wyjątkiem choroby ogólnej. takiej jak nosówka Diagnostyka różnicowa czerwonego oka. ale możliwa jest płytka przednia komora oka rozszerzona lub nieruchoma Źrenica niezmieniona Ciśnienie niezmienione sródgałkowe Soczewka niezmieniona zwiększone może być in situ.ślepota. podczas gdy naczynia powiek są prawidłowe różnie. Ostre zapalenie spojówek bez bólu lub delikatny dyskomfort niezmieniony. a także na inne objawy w oku . ropę lub krew w przedniej komorze oka mętna. zrosty tylne. śluzowy lub ropny przekrwienie spojówek z przesuwalnymi naczyniami często związane z obrzękniętą spojówką w stanie zapalnym. 2. pogrubiona lub ciemna z niezmienioną powierzchnią i często zrosty tylne {synechiae posteńoreś) mała (zwężona) nieregularna lub nieruchoma z leniwym odruchem na światło zmniejszone z powodu dysfunkcji ciała rzęskowego może być zmieniona z nagromadzeniem barwnika lub zrostami może pojawić się zapalenie ciała szklistego lub części płaskiej ciała rzęskowego (pars planitis). ból Jaskra Zapalenie nadtwardówki lub twardówki udział głębszych naczyń z obrzękiem na odpowiednim poziomie Zapalenie spojówek Zapalenie błony naczyniowej . należy zwrócić uwagę. że zmienione są naczynia gałkowe.1 Cecha Ból Wzrok Rozpoznanie różnicowe czerwonego oka. należy zwrócić uwagę. należy zwrócić uwagę na udział spojówki powieki i gałki należy zwrócić uwagę na uogólnione zaczerwienienie gałki.osady na rogówce. przez osady na powierzchni. nadwichnięta lub zwichnięta wtórnie z podwodu powiększenia gałki ocznej często niewidoczny. ale może pojawić się ścieńczenie naczyń siatkówki lub pogłębianie się zagłębienia w nerwie wzrokowym Tylny odcinek gałki ocznej niezmieniony.podział ze względu na problem Tab. do prawidłowej zmieniona z komórkami i włóknikiem.

że p o p r a w n e rozpoznanie p o m a g a w zlokalizo­ waniu miejsca uszkodzenia n e r w ó w sympa­ tycznych oka na podstawie czasu. zwiększanie fizjologicznego zagłębienia w głowie nerwu wzrokowego. Dalsze informacje na temat rozpoznania i roko­ wania zespołu H o m e r a można znaleźć w bar­ dzo d o b r y m opracowaniu na ten temat Neera (1984). zwichnięcie soczewki W diagnostyce różnicowej czerwonego oka. istotniejsze s ą i n n e obja­ wy. p o d c z a s z a p a l e n i a b ł o n y n a c z y ­ n i o w e j p r z e w a ż n i e z a c h o w u j e się z d o l n o ś ć w i ­ d z e n i a . Gwałtow­ na poprawa oznacza. 2 ) . Dowiedziono również. często myli się z j e d n o s t r o n n y m z a c z e r w i e n i e n i e m o k a .14 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt Zapalenie spojówek zaczerwienienie spojówki. n a t o m i a s t o k o z j a s k r ą jest r ó w n i e bolące. zwiększone wokół rąbka rogówki małe zaczerwienienie powiek lub jego brak należy zwrócić uwagę na inne objawy zwężenia źrenicy. p o z a z a c z e r w i e n i e n i e m . występuje światłowstręt. Jedną z częstych i ogólnie groźnych przyczyn c z e r w o n e g o o k a j e s t z e s p ó ł H o m e r a (ryc. 2.z w ę ż o n ą źrenicę i opadnięcie górnej po­ w i e k i (ptosis). d o p ó k i n i e n a s i l a się efekt T y n d a l l a w przedniej k o m o r z e ( p o w o d u j e z a m a z a n i e o b ­ razu). 2 . Z a c z e r w i e n i e n i e s p o j ó w k i trzeciej p o w i e k i . k t ó ­ ra w t y m zespole jest wypadnięta. . ból. w y s t ę p u j e efekt T y n d a l l a oraz osa­ dy na r o g ó w c e lub r o p a w przedniej k o m o r z e o k a z e zrostami t y l n y m i j a k o k o ń c o w e s t a d i u m z a p a ­ lenia b ł o n y n a c z y n i o w e j . że denerwacja z n a d w r a ­ żliwością struktur unerwionych sympatycznie p o j a w i a się z t r z e c i ą w k o l e j n o ś c i n e u r o p a t i ą . lecz z n a c z n i e rzadziej p o j a w i a się światłowstręt. nie p o j a w i a się r o p a ani z w ę ż e n i e źrenicy. D o ­ kładne badanie ujawnia inne objawy tego ze­ społu . Z a s t o s o w a n i e m i e j s c o w e 1 % f e n y lefryny łagodzi objawy. W przypadku zapalenia jagodówki źrenica jest z w ę ż o n a . W n a g ł y m p r z y p a d k u j a s k r y często d o c h o d z i do utraty w z r o k u . O k o z z a p a l e n i e m j a g o ­ dówki jest często bolesne.1 Rodzaje i wygląd zaczerwienienia. jaki u p ł y w a od podania leku do efektu działania. M o g ą b y ć w t e d y w i d o c z n e p r ą ż k i H a a b a (pęk­ nięcia b ł o n y D e s c e m e t a w y g l ą d a j ą j a k białe linie przecinające r o g ó w k ę ) lub o b r z ę k r o g ó w k i o w y ­ glądzie szkła z s z a r y m lub b i a ł y m z a b a r w i e n i e m . nagromadzenie w komorze przedniej gałki ocznej produktów zapalenia (ropa w przedniej komorze oka lub osady na rogówce) Klasyczna ostra jaskra pojedyncze wypełnione naczynia małe zaczerwienienie ze zwichnięciem soczewki należy zwrócić uwagę na Inne objawy zaburzeń wzroku. Zapalenie błony naczyniowej [uveitis) silne zaczerwienie. gatki i powieki uogólnione zaczerwienienie obrzęk spojówki Ryc.

R o z p o z n a n i e t y c h d w ó c h ostat­ nich chorób polega na ocenie o b j a w ó w w oku w badaniu oftalmoskopem. 2. C z y m s p o w o d o w a n y jest ś w i a t ł o w s t r ę t w z a p a - lekkie drażnienie skurcz powiek zwiększone łzawienie f ciężki ból zamknięcie powieki obfite łzawienie 1 dwurzędowość rzęs rzęsy ekotopowe nieprawidłowy wzrost rzęs Tab. Ich diagnostykę ró­ żnicową przedstawiono powyżej.Częste zmiany w oku . Jeśli d o c h o d z i d o s k u r c z u m i ę ś n i a r z ę ­ skowego. D o p e w n e g o stopnia o m ó w i e n i e p o ­ k r y w a się ze średnim s p e k t r u m n o c y c e p t y w n y m . Ostry ból oka może być skutkiem urazu z pęknięciem tkanki (uraz zewnętrzny) lub działania d w ó c h chorób. d o n a g l e poja­ w i a j ą c e g o się ciężkiego b ó l u p r z y o s t r y m n a p a ­ dzie j a s k r y . które m o g ą prowadzić do urazu wewnętrznego oka: zapalenia jagod ó w k i i j a s k r y . Jeśli n e r w y n a p o w i e r z c h n i r o g ó w k i p r z y jej w y s u s z e n i u p o ­ b u d z a j ą b o d ź c e b ó l o w e . 2. ciało obce zapalenie tkanki oczodołu jaskra . 15 Nastrzykanie naczyń z powodu upośledzenia krążenia brak innych objawów w oku rozpoznanie na podstawie USG z dopplerem Widocznie wysunięta zaczerwieniona trzecia powieka możliwy zespół Homera możliwy ból oka z cofnięciem gałki ocznej 2. W s k a z a n i e ź r ó d ł a b ó l u j e s t w a ż n e w j e g o le­ c z e n i u .2 Inne przyczyny zaczerwienienia oka.podział ze względu na problem Zapalenie nadtwardówki i twardówki grudkowe lub rozsiane z udziałem rogówki lub bez niej wypełnienie głębszych naczyń blednących po zakropieniu fenylefryny Ryc. w t e d y j e g o z w i o t c z e n i e r e d u k u j e ból. w t e d y w y m a g a się z a ­ s t o s o w a n i a s u b s t y t u t ó w łez. ponieważ należy on do nagłego przypadku.2 Bolesne oko Z a k r e s o k r e ś l e n i a d r a ż n i e n i e o k a w a h a się o d średniego. ale przewlekłego d y s k o m f o r t u s p o w o ­ d o w a n e g o r z ę s a m i e k t o p o w y m i . N i e w k a ż d y m j e d ­ nak przypadku można rozpoznać źródło bólu. jak w zapaleniu błony naczyniowej. na­ stępnie skrótowo choroby z przewlekłym dys­ k o m f o r t e m . N a p o c z ą t k u o p i s a n o ostry b ó l oka.1 Ból oka.

M o ż n a u s u w a ć j e t a k ż e z a p o m o c ą elektroli­ zy. W niektórych przypadkach może być nieuniknione znieczulenie ogólne. Drażnienie m o ż e być lekkie lub znaczne. ale r y z y k o b l i z n o ­ w a c e n i a p o w i e k i b y ł o z b y t d u ż e . O p e r a c j a z a p o m o c ą ostrego n o ż a p o l e g a n a usunięciu części brzegu powieki z gruczołami M e i b o m a . n a t o m i a s t w g ł ę b s z y m urazie z r ę b u r o g ó w k i e k s ­ p o n u j e się m n i e j s z a ilość w ł ó k i e n b ó l o w y c h . Elektroliza n i s z c z y rzęsę p o rzęsie. Rozpoznanie różnicowe bólu oka. N i e w y k l u ­ czone również. leniu b ł o n y naczyniowej. przez spojów­ kę. d l a t e g o m o g ą tylko z w i ę k s z y ć . penetracja gałki ocznej. a nie z m n i e j s z y ć d r a ż n i e ­ nie. g d z i e z n a j d u j e się r z ę s a . A n a t o m i ę i fizjologię r e a k c j i b ó l o w e j r o g ó w k i o m ó w i o n o poniżej. Przyczyną m o g ą być różnice w stopniu unerwienia rogówki u zwierząt lub . które m o g ą w y s t ą p i ć w k a ż d y m miejscu p o w i e k i . Obie z tych technik m o g ą p o w o d o w a ć zapalenie powiek i dlatego przed z a b i e g i e m z a l e c a się p o d a n i e l e k ó w p r z e c i w z a ­ palnych. Przyczy­ n ą d r a ż n i e n i a j e s t raczej s k ł a d n i k s t r u k t u r y o k a n i ż c z y n n i k z e w n ę t r z n y .16 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt w oku są jego oczywistą przyczyną. a b y n a d a l sto­ sować tę metodę. podczas gdy i n n e z o g r o m n y m w z r o s t e m ciśnienia. R ó ż n i c a ta o d z w i e r c i e d l a o d r ę b n e ich leczenie. Rozpoznanie różnicowe mniejszego dyskom­ f o r t u o p i e r a się g ł ó w n i e n a p r z y c z y n a c h d r a ­ żnienia fizycznego (patrz ryc. ale r ó w n i e ż ze z w y r o d n i e n i e m w ł ó k i e n b ó l o w y c h . nieprawidłowy wzrost rzęs) a głębszym bólem (zapalenie jagodówki. k t ó r ą u s u w a się rzęsy. R z ę s y e k t o p o w e często wyrastają z gruczołów Meiboma. Niektóre zwierzęta w e w c z e s n e j f a z i e w z r o s t u ciśnienia ś r ó d g a ł k o wego odczuwają dużą bolesność. a podczas opera­ cji w i ę k s z ą l i c z b ę w ł o s ó w m o ż n a o d n a l e ź ć r a ­ zem w zgrubieniu spojówki powiekowej. jeśli ciśnie­ nie śródgałkowe pozostaje podwyższone przez p e w i e n czas. M o ż e się t o w i ą z a ć z różnicami w unerwieniu wewnątrzgałkowym l u b w p e r c e p c j i c e n t r a l n e j b ó l u . rzęsy ektopowe. przez kriodestrukcję lub o s t r y m n o ż e m (Laws o n 1973. W p r z e s z ł o ś c i w distichiasis s t o s o w a ­ n o resekcję k r a w ę d z i p o w i e k i . R z ę s y przy d w u r z ę d o w o ś c i rzęs wyrastają z uj­ ścia g r u c z o ł ó w M e i b o m a . Do r o z p o z n a n i a d w u r z ę d o w o ś c i rzęs i rzęs e k t o p o w y c h często konieczne jest powiększenie. 2.różnice w indywi­ dualnej tolerancji n a b o d z i e c b ó l o w y . taki j a k ciało o b c e . Znieczulenie miejscowe kroplami z ametok a i n ą (lub i n n y m i a n e s t e t y k a m i m i e j s c o w y m i : patrz D o d a t e k C) jest konieczne. Ciała obce . Leczenie rzęs e k t o p o w y c h w y m a g a resekcji o b s z a r u . jaskra. Ból towarzyszący uszkodze­ niu rogówki m o ż n a z łatwością ocenić jako zbyt mały (chociaż k a ż d e m u noszącemu soczewki kontaktowe znany jest dość znaczny ból w małej abrazji p o w i e r z c h n i oka). d w u r z ę d o w o ś ć r z ę s (distichiasis) l u b w ł o s y z o t a c z a j ą c e j s k ó r y (trichiasis) m o g ą p o w o d o w a ć drażnienie oka. R z ę ­ sy e k t o p o w e . podczas gdy inne z lekką abrazją powierzchni mają znaczny skurcz powiek i łza­ wienie. lub m a j ą dalsze mieszki w ł o s o w e . ale c z ę s t o z n a j d u j ą się w sklepieniu s p o j ó w k i lub p o d trzecią p o w i e ­ ką. a p r z e z to b a r d z i e j d r a ż n i ą c e . C h a m b e r s i Slatter 1984. Różnica pomiędzy drażnieniem oka (dwurzędowość rzęs. Badanie rzęs w y ­ maga ponownego znieczulenia miejscowego. nie u j a w n i a j ą b ó l u . że zwierzę­ ta różnie reagują na owrzodzenie rogówki: nie­ które z głębokim w r z o d e m odczuwają niewielki dyskomfort. ciało obce). O k r e s o w o u s u w a n e szybciej jednak odrastają i m o g ą być k r ó t s z e . zwłaszcza że łagodzi się go w w i e l u p r z y p a d k a c h n i e s t e r o i d o w y m i le­ k a m i p r z e c i w z a p a l n y m i ? J a k i e jest ź r ó d ł o ostre­ go b ó l u w j a s k r z e i d l a c z e g o nie r e a g u j ą na n i e króliki? Tak wiele p y t a ń w okulistyce p o z o s t a j e bez odpowiedzi! U r a z o k a m o ż e p o w o d o w a ć z e w n ę t r z n e i/lub wewnętrzne uszkodzenie tkanek i bardzo różny stopień bolesności. R z ę s y e k t o ­ p o w e często wyrastają razem. c h o ­ ciaż s ą n i e o d w r a c a l n i e ślepe. W o l f l e y 1 9 8 7 ) . Podobnie jest w jaskrze. że uraz powierzchni oka znacz­ nie stymuluje receptory nerwu trójdzielnego. p o d c z a s g d y kriodestrukcja usuwa gruczoły Meiboma.bardziej prawdopodobne . D w u r z ę d o ­ w o ś ć rzęs m o ż n a z l i k w i d o w a ć z a p o m o c ą pince­ t y epilacyjnej. k t ó r e m u t o w a r z y s z y w o d o o c z e .1). W y d a j e się. co sugeruje odpowiedź nocyceptywną. Drobne elementy m o g ą b y ć ł a t w o w i d o c z n e . Niektórzy lekarze weterynarii-okuliści stosują z i m n e o k ł a d y n a p o w i e k i p o kriodestrukcji i p o z o s t a w i a j ą je. d o p ó k i z w i e r z ę się nie o b u ­ dzi. aby dokładnie zbadać oko. z któ­ rych powstają rzęsy.

Wszystkie przypadki m o g ą wystąpić w ro­ gówce. w i d a ć n i e k t ó r e s z c z e g ó ł y Obrzęk rogówki: jaskra . p o d c z a s g d y s z c z e g ó ł y t ę c z ó w k i nadal są widoczne w o k ó ł białego zmętnienia so­ c z e w k i .3). podczas gdy w cieczy wodnistej m o g ą b y ć tylko nacieki k o m ó r k o w e i tłuszcze (ryc. Obrzęk rogówki może być objawem. który w y ­ m a g a szybkiej interwencji.3 Białe oko Z w y c z a j o w o pojęcie b i a ł e o k o stosuje się w celu różnicowania niezmienionego lub wolnego od choroby oka od oka czerwonego. K l u c z o w e jest określenie m i e j s c a z m ę t n i e n i a . jeśli jest n i e w i e l k a .podział ze względu na problem 17 2.wokół rąbka: związane z niedoczynnością tarczycy lub nieprawidłowościami metabolizmu lipidów Keratopatia tłuszczowa: związana z waskularyzacją rogówki lub rozrostem w okolicy rąbka Ryc. 2. dając r ó ż o w a wy o d c i e ń . • • • • Białe zmętnienie rogówki m o g ą powodować: naciek komórkowy. j a s k r a . Naciek k o m ó r k o w y rogówki najczęściej w y s t ę p u j e z w r a s t a n i e m n a c z y ń .Częste zmiany w oku . n p . j a k i p o j a w i a się w p r z e w l e k ł y m z a ­ paleniu r o g ó w k i . W wielu przypadkach z m ę t n i e n i e r o g ó w k i w y s t ę p u j e z n a c z n i e częściej niż zmętnienie cieczy wodnistej. .rozsiane zmętnienie rogówki jest często jedynym objawem Nagromadzenie lipidów: zwyrodnienie tłuszczowe . O b r z ę k r o g ó w k i p o w o d u j e kla­ syczny szklany wygląd powierzchni. 2.należy zwrócić uwagę na wypełnienie naczyń i zaburzenia widzenia zanik nabłonka tylnego . Biała r o g ó w k a l u b m ę t n a ciecz w o d n i s t a n i e p o ­ zwala na obserwację struktur w e w n ą t r z gałki o c z n e j głębiej. tłuszcz. Badanie l a m p ą s z c z e l i n o w ą p o z w a l a na o c e n ę p r z e d n i e j i tylnej powierzchni rogówki.3 Białe oko. które o m ó w i o ­ no p o w y ż e j . obrzęk. tkanka bliznowata.centralne ich nagromadzenie w postaci kryształków Obrąbek tłuszczowy rogówki . przez któ­ rą. I n n e białe zmiany rogówki nie należą do przypadków na­ głych. R ó ż n i c o w a n i e m ę t n e j r o g ó w k i l u b cie­ czy wodnistej jest trudniejsze. W tej publikaq'i stosuje się je w ce­ lu oznaczenia wyglądu oka patologicznie białe­ go.

w których nagle p o j a w i a się z m ę t n i e n i e o ś r o d k ó w o p t y c z ­ n y c h . w n i e k t ó r y c h p r z y p a d k a c h m o ż e s u g e r o w a ć s y t u a c j ę n a g ł ą . jeśli z w i ą z a n y j e s t z z a p a l e n i e m j a g o d ó w k i . • Jak rozprzestrzenia się zmętnienie? . a także może wyrażać poważne choroby układu endokryno­ logicznego. Wygląd nagromadzonych tłuszczów w rogówce zależy od rodzaju tłuszczów lub lipoprotein. 2 . P r z e r w a n i e f u n k c j o n o w a n i a siatkówki. t a k ą j a k dysplazja siatkówki lub anomalia oczu owczar­ k ó w collie. M o ż e tak­ że w i ą z a ć się z c h o r o b ą w r o d z o n ą . Z e s p ó ł n a g ł e g o n a b y t e g o z w y r o d - Rozpoznanie różnicowe niebieskiego/białego oka. N a g ł ą u t r a t ę w z r o k u p o w o d u j e j e d e n z czte­ rech mechanizmów: 1. ale j e d y n y m jej r o d z a j e m . lipoproteiny o niskiej gęstości d a j ą z a ś c i e ń s z y n a c i e k t ł u s z c z o w y . Naczynia k r w i o n o ś n e są c z ę s t o w i d o c z n e w o b r ę b i e t k a n ­ ki bliznowatej rogówki. Po drugie. rozsiane lub mikrokrystaliczne) blizna rogówki (rozsiany. utrzymanie zdolności wi­ d z e n i a jest s p r a w ą p o d s t a w o w ą . w k t ó r y m k r ą ż ą d u ż e ilości l i p i d ó w . są z ł o g i t ł u s z c z ó w w c i e c z y w o d n i s t e j i z a ć m a c u k r z y c o w a (jak w y ż e j ) l u b k r w o t o k d o ciała s z k l i s t e g o l u b s i a t k ó w k i . krystaliczne.przez całą rogówkę. 2. C a ł k o w i t e ocłwar- 2. 4 ) . miejscowo. T k a n k ę bli­ z n o w a t ą z ł a t w o ś c i ą się r o z p o z n a j e . jest to p o d s t a w o w a cecha diagnostyczna. W ł ó k ­ nik w przedniej komorze oka wpływa na bar­ dziej s z a r e lub żółte z a b a r w i e n i e c i e c z y w o d n i ­ stej n i ż b i a ł e . tylko w źrenicy • rogówka • ciecz wodnista • soczewka stłuszczenie rogówki (gęste i białe. n a d c i ś n i e n i a lub u r a z u . • Gdzie występuje zmętnienie? . j a k również niewydolności funk­ cji elektrycznych siatkówki w n a g ł y m n a b y t y m z w y r o d n i e n i u siatkówki.gęste. O d w a r s t w i e n i e siat­ kówki może być następstwem zapalenia na­ c z y n i ó w k i . Po pierwsze. ciecz wodnista. • zapalenie nabłonka tylnego rogówki związa­ ne z zapaleniem błony naczyniowej często po zakażeniu adenowirusem psim. j e s t z a ć m a cu­ k r z y c o w a .18 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt stwienie s i a t k ó w k i m o ż n a m y l i ć z b i a ł y m okiem. p o d o b n i e g u z w k o m o r z e ciała s z k l i s t e g o m o ż e p o w o d o w a ć b i a ł ą ź r e n i c ę lub l e u k o k o r i ę . Rozpoznanie różnicowe chorób związanych z obrzękiem ro­ gówki obejmuje: • jaskrę. soczewka • Jaki wygląd ma zmętnienie? . N a g ł e u s z k o d z e n i e aktywności siatkówki p o j a w i a się z a r ó w n o j a k o skutek całkowitego odwarsrwienia siatkówki. utrata przejrzystości soczewki) . często jest wstę­ p e m d o trwałej ś l e p o t y . m o ż e b y ć skutkiem nagłej zmiany w wyglądzie ośrodków optycznych i zdolności widzenia. • uraz nabłonka tylnego rogówki. więc tylko lipidy i włóknik m o g ą po­ w o d o w a ć zmętnienie cieczy wodnistej. Może być to nagły przypadek. n a w e t w o k r e ­ sowej j e g o utracie.4 Nagła utrata wzroku Nagła utrata w z r o k u jest zawsze przypadkiem nagłym. p o n i e w a ż ma heterogenny biało-szary wygląd.rogówka. Przykładowo cholesterol tworzy charaktery­ s t y c z n e kryształki. szkliste itd. często brudnobiały prążkowany wygląd) nagromadzenie lipidów (rozsiane w cieczy wodnistej) ropa w przedniej komorze oka (sedymentuje często z poziomą linią) zaćma (widoczna tylko w źrenicy. ta­ kim jak transiluminator Finhoffa). Złogi t ł u s z c z u m o g ą p r z y c z y n i ć się d o p o w s t a n i a cał­ kowicie białego oka. Naciek k o m ó r k o w y w cieczy wodnistej po­ woduje efekt Tyndalla i dlatego nie tworzy p r a w d z i w e g o b i a ł e g o k o l o r u (ryc. w e w n ą t r z o k a ( o g l ą d a n e w j a s n y m ś w i e t l e . • dystrofię n a b ł o n k a t y l n e g o . O b r z ę k i t k a n k a b l i z n o w a t a n i e t w o r z ą się w c i e c z y wodnistej. Z a ć m a jest oczywistą przyczyną zmętnienia. Jedynymi jednostkami chorobowymi. Zmętnienie ośrodków optycznych. ponieważ przeszkadza w widzeniu i ponieważ może występować w zapaleniu błony naczynio­ w e j . k t ó r y m o ż e m y z a k l a ­ s y f i k o w a ć j a k o n a g ł y p r z y p a d e k . M o ż e p o j a w i ć się n a g l e .

takie jak m o c z ó w k a prosta. nie p o m a g a w diagnostyce nagłego przypadku. to w kącie t ę c z ó w k o w o . ale ponieważ nie występuje on na początku pro­ cesu. a elektroretinografia wykaże pra­ widłową aktywność siatkówki. taką j a k ziarniniakowe zapalenie m ó z g u i o p o n . Rozpoznanie zapa­ lenia n e r w u w z r o k o w e g o w t y m miejscu o p i e r a się n a w y k l u c z e n i u p o z o s t a ł y c h z m i a n . Światło soczewki podkreśla cząsteczki w fazie gazowej lub w cieczy wodnistej w fazie ciekłej. Guzy przysadki są klasyczną przyczyną obustron­ n e g o z a b u r z e n i a w i d z e n i a n a s k u t e k ciśnie­ nia wywieranego na skrzyżowanie n e r w ó w w z r o k o w y c h . Pogłębianie się f i z j o l o g i c z n e g o z a g ł ę b i e n i a w g ł o w i e n e r ­ w u w z r o k o w e g o jest w i d o c z n e . r o z p o c z y n a się m a r t w i c a z p o w o d u ciśnienia w ł ó k i e n n e r w o w y c h w o ­ kół krawędzi.4 Kluczowy test diagnostyczny do oceny efektu Tyndalla przy zapaleniu przedniego odcinka błony naczyniowej. takie j a k o p o n i a k i n e r w u w z r o k o w e g o . lecz z a n i m d o j d z i e d o z m i a n y .podział ze względu na problem światło 19 Ryc.Częste zmiany w oku . Zapalenie nerwu wzrokowego uwidacz­ n i a się w b a d a n i u d n a o k a . w odcinku zagałkowym. R e z o n a n s m a g n e t y c z n y lub T K p o ­ zwalają uwidocznić rozrosty wewnątrzczaszk o w e lub z d i a g n o z o w a ć u o g ó l n i o n ą c h o r o b ę . c h o ć w o b r a z i e U S G (ultrasonografia). które świadczą o cho­ robie. m o g ą p o w o d o w a ć z a b u r z e n i a w i d z e n i a . roz­ poznanie zaś m o ż n a u z u p e ł n i ć testem sty­ mulacji hormonu adrenokortykotropowego (ACTH. t o m i n . adrenocorticotropic hormon). P o m i m o że ł ą c z y się j a s k r ę z c h o r o b ą o k a . chociaż guzy n e r w u w z r o k o w e g o lub narzą­ d ó w o t a c z a j ą c y c h m o g ą r ó w n i e ż się d o n i e j przyczynić. sudden acquired reti­ nal degeneration) n i e p o w o d u j e ż a d n y c h w i ­ d o c z n y c h z m i a n s i a t k ó w k i w czasie p i e r w s z e j u t r a t y w z r o k u . cząsteczki odbijające światło w postaci mgławicy n i e n i a s i a t k ó w k i ( S A R D . Takie przypadki podkreślają wagę pełnego badania klinicznego. k t ó r a p o w o d u j e utratę w z r o k u . 2. Guzy po­ wodują również nieprawidłowości endokry­ nologiczne. ale w n e r w i e . W rzadkich p r z y p a d k a c h p r o c e s z a p a l n y n i e p o j a w i a się n a g ł o w i e n e r w u w z r o k o w e g o . jeśli t k a n ­ ka guza uciska na nerw wzrokowy. z w i ę k s z o n y o d b l a s k tapety. a następnie martwica nerwu w z r o k o w e g o . G u z y n e r w u w z r o k o w e g o same w sobie. M o ż e m u t o w a ­ rzyszyć obrzęk głowy nerwu wzrokowego i krwotoki okołobrodawkowe. W t y m p r z y p a d k u wszyst­ kie w s k a ź n i k i funkcji o k a są w n o r m i e i r o z ­ poznanie opiera się na ocenie aktywności elek­ trycznej z n i e p r a w i d ł o w o ś c i a m i w y w o ł a n y c h potencjałów wzrokowych (VEP) w powiąza­ n i u z E R G . Dysfunkcja nerwu wzrokowego. Jak w wypełnionym dymem kinie. rezonansie magnetycznym (MR) lub tomo­ grafii k o m p u t e r o w e j ( T K ) m o ż e b y ć w i d o c z ­ ny obrzęk n e r w u w z r o k o w e g o w części zagałkowej. Ślepota ośrodkowa. 4.r o g ó w k o w y m m e ­ chanizm utraty wzroku polega na uszkodze­ niu głowy nerwu wzrokowego. Późniejsze wskazówki. ale w e l e k t r o r e t i n o g r a f i i n i e p o j a w i a się m i e r z a l n a a k t y w n o ś ć s i a t k ó w k i . Jaskra i za­ p a l e n i e n e r w u w z r o k o w e g o (optic neuritis) najczęściej p o w o d u j ą dysfunkcję wzroku.

2). nie zwalnia z wykonania dokładnego badania ogólnego tak szybko.20 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt .2 Nagła utrata wzroku. że nagły przypadek dotyczy oka. granulomatous meningo-encephalitis) są skut­ k i e m chorób o g ó l n y c h (ryc. wspomniane powyżej. 2. Choroby ogólne wywołujące zmiany w oku przedsta­ w i o n o na ryc. sudden acquired retinal degeneration) zapalenie nerwu wzrokowego neuropatia nerwu wzrokowego na skutek jaskry ucisk na nerw wzrokowy oponiak guz przysadki w skrzyżowaniu nerwów wzrokowych inne uszkodzenia wewnątrz czaszki podnoszące ciśnienie śródczaszkowe powoduje ucisk na nerw wzrokowy • Przerwanie funkcji siatkówki • Dysfunkcja nerwu wzrokowego • Ośrodkowa ślepota m ó z g o w y c h . • Zmętnienie ośrodków optycznych oka nagromadzenie lipidów w cieczy wodnistej zaćma cukrzycowa krwotok wewnątrzgałkowy (do cieczy wodnistej lub ciała szklistego) odwarstwienie siatkówki nagłe nabyte zwyrodnienie rogówki (SARD. 2. 2. Takie z m i a n y m o ż n a t a k ż e zali­ c z y ć w n i e k t ó r y c h p r z y p a d k a c h do z a p a l e n i a nerwu wzrokowego. od zaćmy cukrzycowej do granulocytarnego za­ palenia mózgu i opon mózgowych (GME. To. Częstotliwość występowania nieprawidłowości w oku jako objaw choroby ogólnej podkreśla wagę do­ kładnego badania zwierząt ze schorzeniami oka.5 Uszkodzenia oka w chorobach ogólnych Niektóre choroby.wynik ujemny prawidłowe oko elektroretinogram SARD zagałkowe zapalenie nerwu wzrokowego (potwierdzone w USG) + wynik dodatni ślepota ośrodkowa (wykonane pełne badanie neurologiczne) badanie okulistyczne nieprzezierność ośrodków optycznych nieprawidłowe oko jaskra odwarstwienie siatkówki patologia nerwu wzrokowego zapalenie nerwu wzrokowego obrzęk brodawki Tab. 2.3. jak to możliwe. . Rozpoznanie różnicowe nagłej utraty wzroku.

drzewkowate zapalenie rogówki zapalenie spojówek. obrzęk spojówek. wtórna zaćma nadciśnienie Przewlekła/ostra niewydolność nerek Toksoplazmoza Ca.Częste zmiany w oku . zmętnienia w ciele szklistym. retinopatia nadciśnieniowa. Gatunek Eq. ślepota miesięczna koni. atrofia nerwu wzrokowego. ov. kręty przebieg naczyń siatkówki zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej. przerzuty. zmętnienie rogówki. słaby odruch źreniczny wrzody rogówki. zapalenie jagodówki. ov Ca Zmiany w oku ślepota nocna. ślepota (jedno. ataksja Bo. obrzęk spojówek.OL .F. KCS. bo. bakteriemia Choroba wątroby Chłoniakomięsak Granulomatous meningoencephalitis (GME) Erlichioza Niedobór tauryny Ca. fretki Herpeswirus koci Chlamydioza Wirusowe zapalenie tętnic koni Herpeswirus koni Zakaźne zapalenie otrzewnej kotów Leptospiroza Fe Fe.2 Choroba Niedobór witaminy A Nadczynność kory nadnerczy Zmiany w oku w chorobach ogólnych (według T. obliteracja wokół naczyń. Evans). dysplazja siatkówki żółta twardówka uveitis. fe. krwotoki do siatkówki. kręty przebieg naczyń siatkówki odwarstwienie siatkówki. KCS.podział ze względu na problem Tab. 2. zapalenie spojówek zapalenie spojówek. SARD zapalenie spojówek. skurcz powiek. infectious bovine rhinotracheitis) Cukrzyca Nadczynność tarczycy Ca. rogówka przejrzysta Etiologia zmniejszona produkcja rodopsyny zwiększone stężenie kortyzolu we krwi 21 Zakaźne zapalenie tchawicy u bydła Bo (IBR. zapalenie naczyniówki i siatkówki. zapalenie naczyniówki i siatkówki zapalenie spojówek. fe nadciśnienie Fe. obliteracja wokół naczyń. zapalenie nerwu wzrokowego centralny zanik siatkówki (zwiększony odblask błony odblaskowej w polu środkowym siatkówki) Ehrlichia canis UWh/i B. fe Ca Fe Fe uveitis. papuga Eq Eq Fe Eq herpeswirus koci 1 Chlamydia psittaci wirus EVA (equine viral arteritis) EHV-1 (equine herpes virus typ 1) koronawirus koci Leptospira interrogans Niedobór tiaminy Listerioza Zakaźna biegunka bydła (BVD) Fe. bo. brązowe blizny na siatkówce zapalenie spojówek. wtórna jaskra hyperbilirubinemia nowotwór. drzewkowate zapalenie rogówki zapalenie błony naczyniowej (uveitis) zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej. eq. fagocytoza Listeria monocytogenes. krwotoki do siatkówki.lub obustronna). ca tachyzoity Toxoplasma gondi wirus nosówki psów Nosówka Ca. KCS zaćma. eq Ca. glukoza i reduktaza aldozy) odwarstwienie siatkówki. ov ślepota. su Bo zapalenie naczyniówki i siatkówki. fe Fe osmotyczna (sorbitol.

krwotoki do siatkówki uveitis. lipemia nerkowa krwotoki do siatkówki krwotoki do siatkówki rozszerzone kręte naczynia. krwotoki do siatkówki obrzęk brodawki. zapalenie twardówki zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej.„niebieskie oko" zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej rozszerzone niereagujące źrenice zapalenie spojówek. obrzęk spojówek uveitis anterior uveitis anterior zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej. keratopatie lipidowe. obrzęk rogówki chorioretinitis szybko rozwijająca się zaćma retinopatia cukrzycowa . ślepota Tab.krwotoki siatkówkowe zaćma punktowa i liniowa owrzodzenie rogówki. 2. obrzęk spojówek uveitis zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej. depigmentacja NBS i naczyniówki zapalenie przedniego i tylnego odcinka błony naczyniowej. zwyrodnienie tłuszczowe rogówki zwyrodnienie tłuszczowe rogówki. chłoniakomięsak naczyniówki zapalenie spojówek. zapalenie spojówek suche zapalenie rogówki i spojówki chorioretinitis obrzęk rogówki . owrzodzenie rogówki zapalenie spojówek. twardówki robaki w przedniej komorze oka. zapalenie rogówki.22 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt Choroby ogólne ze zmianami w oku o nagłym przebiegu. zapalenie spojówek i rogówki. obrzęk brodawki zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej. krwotoki do siatkówki. suche zapalenie rogówki i spojówek niewielkie zwyrodnienie tłuszczowe rogówki.3 Nosówka psów Adenowirusowe zapalenie wątroby psów (choroba Rubartha) Dysautonomla kotów Herpeswirus koci Chlamydioza kotów Zakażenie FIV Zakażenie FIP Zakażenie FeLV Chlamydioza kotów Zakażenie riketsjami Toksemia bakteryjna Riketsjoza i choroba grzybicza Toksoplazmoza Leiszmanioza Dirofilarioza Toksokaroza Cukrzyca Hipokalcemia Nadczynność kory nadnerczy Niedoczynność tarczycy Choroby spichrzeniowe lizosomów Nadciśnienie Hiperlipidemia Anemia Trombocytopenia Nadlepkość Zespół Vogta-Koyanagiego-Harady Chłoniakomięsak Nowotwór wewnątrzczaszkowy . nagromadzenie substancji w siatkówce krwotoki do siatkówki zwyrodnienie tłuszczowe rogówki.

którą ustala się w celu uniknięcia drażnienia powierzchni oka w przyszłości. d o c h o ­ dzi także do p e n e t r u j ą c e g o u r a z u gałki ocznej Etapy leczenia w nagłych uszkodzeniach powiek. Ważne jest obejrzenie uszkodzeń pod powieką. Prognoza w uszkodzeniach powiek. C z y istnieją i n n e u s z k o d z e n i a o k a ? W w i e l u p r z y p a d k a c h . że nawet znaczne uszkodzenia dobrze się goją. Krwotok. tkanki można pozostawić. 3. Powinno się zawsze upewnić. Krwotok. . 2. Kiedy należy wykonać operację? Jak wspo­ mniano. 1. aby ocenić struktury wewnątrzgałkowe i integralność tkanki. z krwotokiem i obrzękiem. 1. Sytuacja krytyczna: jak bardzo obrzęk powiek upośledza odpowiednie umiejscowienie krawędzi powiek. 1. Często w takich przypad­ kach lekarze weterynarii mają tendencję do Uszkodzenie oka w urazie t ę p y m . 3. Obrzęk. 2. towarzyszące uszkodzenie gał­ ki o c z n e j j e s t w a ż n i e j s z e z p o w o d u z a c h o w a ­ nia wzroku. Bogate unaczynienie powiek sprawia. Duże uszkodzenie i utrata tkanki wymagają operacji z rekonstrukcją. 5. urazowi zawsze towarzyszy obrzęk powiek i krwotok. 4.). 4.1 Uszkodzenia powiek Należy mieć na u w a d z e cztery punkty kluczo­ we w nagłym uszkodzeniu powiek. nawilżone i czyste przez kilka dni. należy obandażować i podać NSAID. Ostry uraz oka. Istota uszkodzeń fali uderzeniowej na granice tkanek w oku. a także odłożyć zabieg do momentu zejścia obrzęku. t . dopóki obrzęk się nie zmniejszy. Należy wykonać pełne badanie okulistyczne w sedacji. Jeśli powieki są dobrze unaczynione. Jeśli minęło więcej niż 6 godz. J a k k o l w i e k p o w a ż n e jest u s z k o d z e ­ nie powieki. że nie dojdzie do dalszego samookaleczenia z powodu założenia kołnierza. 1. 4. mając na uwadze prawidłową pozycję powieki. ale muszą być chronione. po urazie. Czynnikiem warunkującym prawidłowe gojenie jest odpowiednia pozycja krawędzi powiek. które utrudniają b a d a n i e . trzeba również zadbać o odpowiednie leczenie przeciwbólowe.Rozdział 3 Narządy dodatkowe oka i oczodół 3. 2. Obrzęk. jeśli n i e w w i ę k s z o ś c i . Jeśli uraz jest świeży (do 6 godz. Uszkodzenie. 2. trzeba natychmiast operować. 2. 3. Należy za wszelką cenę unikać takiego przeoczenia. aby nie pominąć cięższego uszkodzenia gałki. 3.

j a k p o k a ­ zano na ryc. . p r z y ł o ż y ć w i l g o t n ą g a z ę n a o b s z a r w o k ó ł gał­ ki i l e c z y ć p r z e z k i l k a d n i n i e s t e r o i d o w y m i lekami przeciwzapalnymi.1.1 Uraz powiek. W ta­ kiej s y t u a c j i o c e n a . T r z e b a także z a p e w n i ć ogólne i m i e j s c o w e p o ­ d a n i e a n t y b i o t y k ó w . ale n i e z a p e w n i a j ą o n e stabilności t k a n k i . K t ó r ą t k a n k ę p o w i n n o się z a c h o w a ć p o u r a ­ zie.ułatwienie rekonstrukcji Tab. W wielu przypad­ k a c h lepiej ochronić p o w i e r z c h n i ę o k a maścią. Jeśli u s z k o d z o n y j e s t układ łzowych dróg odprowadzających. Zaleca się u s u n ą ć z n i s z c z o n ą t k a n k ę p o d c z a s p i e r w ­ szego zabiegu i uzupełnić skórę przeszczepa­ mi skóry lub odpreparowanym fragmentem skóry. n a w e t jeśli uraz jest rozległy. N a l e ż y z r o ­ b i ć s z e w k r z y ż o w y (lub w kształcie 8 ) . W p r o w a ­ d z o n a p o n o w n i e p r z e z t k a n k ę drugiej p o w i e k i 3 . Po ustąpie­ n i u o b r z ę k u . Nie jest to jednak wskaza­ ne. pre­ feruje się n a j p i e r w l e c z e n i e o p e r a c y j n e l u b . Rozpoczynając od powierzchni zewnętrznej powieki.wszyć kaniulę nosowo-łzową usunąć martwą tkankę wykonać rekonstrukcję usunąć naczynia powiek . a k t ó r ą u s u n ą ć ? D ą ż y się. który decyduje o po­ wodzeniu zabiegu. podczas powtórnego zabiegu i m o g ą pojawić się w ó w c z a s p r o b l e m y z n i e p r a w i d ł o w y m wzrostem rzęs i ekspozycją rogówki. a b y p o z o s t a w i ć tak d u ż o t k a n k i . M o g ą wystarczyć proste s z w y p r z e r y w a n e n a k r a w ę d z i p o w i e k i .24 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt natychmiastowego zszywania rany. O b s z a r z u s z k o d z o n y m b r z e ­ giem powieki z nieprawidłowym wzrostem rzęs lub „ s c h o d e m " na krawędzi powieki m o ż e s p o w o d o w a ć problemy rogówki i dra­ żnienie powierzchni oka. ponieważ m a r t w ą tkankę należy usunąć Czy są inne poważne urazy gałki ocznej? wykonać pełne badanie tak -> kontynuować Czy możliwe jest natychmiastowe postępowanie chirurgiczne? > Jak bardzo można oszczędzić powieki? nie -• rozpocząć natychmiast leczenie . należy podjąć leczenie operacyjne. wszycie rurki n o s o wo-łzowej do m o m e n t u zabiegu. jest t r u d n a i nie m o ż n a b y ć p e w n y m . 3. c z y t k a n k a j e s t m a r t w a . Należy tego do­ konać po dokładnym oczyszczeniu obszaru. Często m o ż e to u t r u d n i a ć o p t y m a l n e l e c z e n i e . 3 mm od krawędzi szew przechodzi przez tkankę powieki i następnie o p u s z c z a p o w i e k ę p r z e z jej k r a w ę d ź . Szycie rany powiek w możliwie najdogod­ niejszej pozycji. k i e d y m o ż l i w a jest l e p s z a o c e n a żywotności tkanki. c z y k r a ­ w ę d ź p o w i e k i j e s t perfekcyjnie z b l i ż o n a z p o ­ wodu obrzęku powieki. 4. 3. Z tego p o w o d u problematyczne jest umiesz­ czenie pierwszego szwu. g d y jest to niemożliwe. j a k t o m o ż l i w e .

3. N i e j e s t t o j e d n a k t e m a t tej p u b l i k a c j i . n i e p o w o d u j ą c a z n a c z ą c e g o b ó l u lub u t r a t y w z r o k u . a w szczególności g a i k o w ą p o w i e r z c h n i ę trzeciej powieki. 3 . P r o s t e s z w y p r z e r y w a n e zbliżają k r a w ę d z i e cięcia p o w i e k i . Następnie szwy mocno zaciskają oba b r z e g i w r ó w n e j o d l e g ł o ś c i od k r a w ę d z i p o w i e ­ ki.3 Rekonstrukcja dolnej powieki za pomocą techniki usta-powieka. 1 9 9 3 ) . Często choroba pozostaje.Narządy dodatkowe oka i oczodół 25 Ryc. 5 ) . d l a t e g o z a ł ą c z o n o jedynie schematy ilustrujące możliwe m e t o d y leczenia ran p o w i e k górnej i dolnej (ryc. 3. d l a t e g o w ł a ś c i w e j e s t jej o m ó w i e n i e . (c) Ryc. D l a t e g o p r z y z a p a ­ leniu spojówek należy dokładnie zbadać oko.2 Zapalenie spojówki M o ż n a z a n e g o w a ć o m a w i a n i e zapalenia s p o j ó w ­ ki w kategorii n a g ł e g o p r z y p a d k u .2 Rekonstrukcja dolnej powieki za pomocą przeszczepu skóry z górnej powieki. ale w ę z ł y s z w ó w w s p o j ó w c e p o ­ winny być zatopione w tkance spojówki. 2 . Ryc. 3. igła w y c h o d z i n a p r z e c i w k o p u n k t u p i e r w s z e g o wkłucia. gdzie docho­ dzi d o t r w a ł e g o u s z k o d z e n i a t k a n e k . takie j a k Herpes virus. lub p o d w i n i ę c i e p o w i e ­ ki i n i e p r a w i d ł o w y w z r o s t r z ę s (Miller i A l ­ b e r t 1 9 8 8 ) . Istnieje w i e l e m e t o d c h i r u r g i c z n e g o p o s t ę p o ­ wania przy uszkodzeniu powiek. Z a p a l e n i e s p o j ó w e k m o g ą w y w o ł a ć c z y n n i k i fizyczne. p o n i e w a ż jest to c h o r o b a p r z e w l e k ł a z p o w o l n y m p o c z ą t k i e m .1 Szycie rany powieki. k t ó r e t w o r z ą się n a g a ł k o w e j p o w i e r z c h n i . p o n i e w a ż g r u d k i chłon­ n e . g r u d k o w e z a p a l e n i e p o w i e k tła i m ­ munologicznego u p s ó w lub czynniki zakaźne. U w z g l ę d n i a się ją j e d n a k w d i a g n o s t y ­ c e c z e r w o n e g o o k a oraz j a k o c h o r o b ę n i e k i e d y powodującą alarmujący obrzęk i w y p ł y w z oka. t a ­ kie j a k d w u r z ę d o w o ś ć rzęs lub r z ę s y e k t o p o w e (Helper i M a g r a n e 1970). Chlamydia lub Mycoplasma u k o t ó w (Nasisse i in.3 . 3. nawet po u s u n i ę c i u jej p r z y c z y n y .

s a m e p r z y c z y n i a j ą się d o p o d r a ż n i e n i a . • Uraz oka. • Koagulopatie. C o w a ż n i e j s z e . Podanie bowiem różnych leków nie ujawni c z y n n i k a p r z y c z y n o w e g o . u k o ­ t ó w . (o) Ryc.5 Przeszczep mostowy zwinięty w ubytku powieki. np. trzeciej p o w i e k i na skutek p r z e w l e k ł e g o drażnie­ n i a . 3. . Zapalenia spojówek nigdy nie należy leczyć w p o c z ą t k o w e j fazie a n t y b i o t y k a m i ze steroida­ mi. n a w e t jeśli l e c z e n i e w y w o ł a p o ż ą d a n y efekt. przy użyciu kwacza z waci­ k i e m n a s ą c z o n y m f e n o l e m ( D o ł o w y 1987).26 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt Ryc. P o w i n n o się j e u s u n ą ć z a p o m o c ą m e c h a n i c z ­ n e j abrazji . • Zakażenie ogólne. jeśli z a p a l e n i e s p o j ó w e k s p o w o d u j e h e r p e s - Rozpoznanie różnicowe w krwotoku spojówki. 3. Rickettsia rickettsiae. w ciężkich nawracają­ cych przypadkach.k w a c z e m z w a c i k i e m po m i e j s c o ­ w y m znieczuleniu lub.4 Rekonstrukcja defektu górnej powieki za pomocą przeszczepu z dolnej powieki (technika Mustarde).

w E u r o p i e n a t o m i a s t w y k o n u ­ j e się t e s t i m m u n o f l u o r e s c e n c j i ( s t o s o w a ł o g o d w ó c h a u t o r ó w tej k s i ą ż k i n a w s c h o d n i m w y ­ brzeżu Atlantyku). 3.2 Zapalenie spojówek. który jest zarejestrowaną m a ś c i ą do o c z u dla ludzi do leczenia h e r p e s w i r u sowego zapalenia rogówki. jeśli p r o d u k c j a łez jest o b n i ż o n a (Quinn 2000). wirus. steroid często wywołuje efekt przejścia z lekkiego zakażenia wirusowego nabłonka w przewlekłe. Leczenie c h o r o b y r o g ó w k i z F H V . 1 ml dziennie p r z e z 7 dni.• PCR (^sutees^) niepowodzenie 1 hodowla i ocena efektu cytopatycznego Chlamydia/Mycoplasma jako przyczyna należy poszukać innej przyczyny miejscowe drażnienie Tab. n a s t ę p n i e na zmianę tygodniami. M o ż n a w y k o n a ć z e s k r o b i n y r o g ó w k i d o hodowli wirusa: do testu immunofluorescencji (IFA. R e ­ zultaty są zadowalające. w s k a ż e z d e c y d o w a n i e n a z a k a ż e n i e w i ­ rusowe jako przyczynę. pomimo że jedyne b a d a n i a na ten t e m a t in vitro ( N a s i s s e i in. Wil­ liams) stosował z s u k c e s e m preparaty acyklowiru (Zovirax okulistyczny). l u b do b a ­ d a ń reakcji ł a ń c u c h o w e j p o l i m e r a z y ( P C R . ale zaleca się z w r ó c e n i e . S t o s o w a n o także interferon alfa (3000 IU/ml) m i e j s c o w o i d o u s t n i e (także 3 0 0 0 IU/ml). P o n i e w a ż opisane p o w y ż e j leki nie s ą szeroko d o s t ę p n e w U S A . a r o z p o z n a n i e p o s t a w i ć . W Wielkiej Brytanii h o d o w l ę w i r u s ó w najczęściej w y k o n u ­ j e się d o d i a g n o z y : jeśli jej s p e c y f i c z n o ś ć j e s t w y ­ s o k a . zagrażające widzeniu zakażenie zrębu r o g ó w k i z z a p a l e n i e m . oprócz herpeswirusa.Narządy dodatkowe oka i oczodół 27 zapalenie spojówek przyczyna tania metoda leczenie aureomycyną tetracykliną droga metoda identyfikacja wirusa •> IFA . w przypadku niepowodzenia terapii. j e s t p o d a ­ wanie L-lizyny (200-250 mg dziennie na kota) i s z t u c z n y c h łez. Test P C R j e s t d o s t ę p ­ ny t y l k o w U S A .1 (herpeswirus koci t y p u 1 ) w y m a g a m i e j s c o w e g o p o d a w a ­ nia leków przeciwwirusowych: idoksurydyny ( H e r p l e x lub Stroxil w U S A ) lub trifluorotymidyny (Viropticin w U S A lub f o r m u ł a Moorfields Eye Hospital w W i e l k i e j B r y t a n i i ) w p o s t a c i k r o p l i cztery r a z y dziennie. 1989) w y k a z u j ą słabe działanie p r z e c i w w i r u s o w e . ale n i e l e c z ą c y m . polymerase chain reaction). Innym postępowaniem w s p o m a g a j ą c y m . j e d e n z a u t o r ó w (David L. W takim przypadku m o ż n a zastosować leczenie przeciwwirusowe. Podanie miejsco­ w o t e t r a c y k l i n y b ę d z i e k o n t r o l o w a ł o d w a ostat­ nie czynniki lub. W c z e ś n i e j d i a g n o s t y k a z a ­ każenia herpeswirusami była trudna i dopiero poprawa po leczeniu była potwierdzeniem roz­ poznania. jeśli leczenie p r z y n i e s i e efekt. n e o w a s k u l a r y z a c j ą i o p o r n y m na leczenie o b r z ę k i e m r o g ó w k i . m o g ą także wywoływać chlamydie lub m y k o p l a z m y . to w r a ż l i w o ś ć j e s t m a ł a z w i e l o m a f a ł s z y ­ w i e u j e m n y m i w y n i k a m i . Zapalenie rogówki i spojówki u kotów. immunofluorescent antibody) w celu w y k r y ­ cia Chlamydia i/lub h e r p e s w i r u s ó w . Obecnie przy dostępności testów z P C R m o ż n a b y ć b a r d z i e j p e w n y m etiologii za­ p a l e n i a r o g ó w k i i s p o j ó w k i u k o t ó w .

O b j a w y z a ś t o całe s p e k t r u m : o d n i e w i e l k i e g o dyskomfortu i ropnego wypływu z worków spojówkowych do ostrego bólu w pierwszym wypadku i obrzęku spojówek w drugim. jest s k u t k i e m K C S w y w o ł a n e g o l e k a m i . ż e z n i s z c z e n i e g r u c z o ł u ł z o w e g o przez długotrwałe reakcje immunologiczne jest p r a w i d ł o w e (co ma m i e j s c e w b a r d z i e j p r z e w l e ­ kłym KCS u West Highland White terierów i cocker spanieli). 6 . jedyną cechą okre­ ślającą w r z ó d rogówki jest podanie jego przy­ c z y n y : test ł z o w y S c h i r m e r a p o w i n i e n w y k l u ­ czyć KCS. Nawet w przewlekłych przypadkach suche­ go oka zwierzę można potraktować jako nagły p r z y p a d e k . 3.3 Zapalenie worka łzowego {dacryocystitis) O k o z obfitym r o p n y m w y p ł y w e m m o ż e m i e ć za­ palenie spojówek. takiego j a k n p . a p r z e w ó d n o s o w o . który p o w o d u j e zmniejszenie/brak czucia rogówki i z tego p o w o d u zmniejszenie p r o d u k c j i ł e z .stosunko­ w o ł a t w e d o r o z p o z n a n i a i leczenia.6 Wytrzeszcz gałek ocznych 3 . W o b u p r z y p a d k a c h należy p o d a w a ć miej­ s c o w o antybiotyki. W y ż e j o p i s a n y stan o b j a w i a się często s u c h y m n o s e m . u w a g i właściciela z w i e r z ę c i a .3 tyg. w któ­ r y m zakażenie umiejscawia się w p r z e w o d z i e n o s o w o . które produkują wilgotną wydzielinę nozdrzy z e w n ę t r z n y c h . że nadostra niewydolność w produkcji łez ma tak n a g ł y p r z e b i e g . S ą o n e p o n a d t o o p o r ­ ne na leczenie miejscowe cyklosporyną. aby o c e n i ć stan z a p a l n y w o r k a ł z o ­ w e g o .5 Ostre zapalenie rogówki i spojówki Z a p a l e n i a r o g ó w k i i s p o j ó w k i ( K C S . p r z e w a ­ żnie po z a s t o s o w a n i u s u l f a s a l a z y n y . że stosuje się w ł a ś c i w y antybiotyk. J a k zostanie omówione poniżej. które m o ż n a b y p r z e o c z y ć . a cała p o ­ w i e r z c h n i a o k a m a szare z a b a r w i e n i e .r o p n y z o k a . 1 W y p a d n i ę c i e lub w y t r z e s z c z g a ł k i ocznej S t o p n i o w o p o g a r s z a j ą c y się stan p a c j e n t a m o ż e sygnalizować zakażenie zagałkowe . W takich n e u r o l o g i c z n y c h s c h o ­ r z e n i a c h c y k l o s p o r y n ą jest m n i e j e f e k t y w n a . l u b n o w o ­ twór zagałkowy. W tej s y t u ­ acji test S c h i r m e r a ma m a ł ą w a r t o ś ć . D o t y c z y to zwłaszcza w ą s ó w kłosów. a b y u p e w n i ć się. k t ó r e z a ­ krywa zupełnie spojówka i narządy dodatkowe. keratocon­ junctivitis sicca) u w a ż a się za c h o r o b ę p r z e w l e ­ . Inne przypadki ostrego K C S dotyczą poura­ z o w e g o uszkodzenia n e r w u twarzowego lub trójdzielnego. 3. ale często z a k a ż e n i e w i ą ż e się z przetrwałym ogniskiem. c o sugeruje u s z k o d z e n i e unerwienia zstępującego gruczołów nosowych. p r z y n a j m n i e j nie p r z e z p i e r w s z e 2 . 3. j a k i w y p ł u ­ kuje m a ł e ciała obce. p o n a g ł y m z d a r z e n i u .ł z o w y m .obcy materiał może być źdźbłem. W o b u tych p r z y p a d k a c h koniecz­ ne jest b a d a n i e w z n i e c z u l e n i u : p o w i n n o się w y k o n a ć p e ł n e b a d a n i e d o głębokości sklepienia spojówki w celu lokalizacji ciała obcego. k t ó r a n i e j e s t n a g ł y m p r z y p a d k i e m . P e w n a ilość ta­ kich przypadków.ł z o w y p r z e p ł u k a ć . p l e w k a traw. chociaż p o w s z e c h n i e p r z y j ę ł o się jej s t o s o w a n i e . p o n i e w a ż s p o j ó w k a nie m a możliwości przystosowania swoich komórek k u b k o w y c h do produkcji śluzu. Ł ą c z y się t o z t e n d e n c j ą w i e l u c i a ł o b c y c h d o p r z e m i e s z c z a n i a się w k i e r u n k u s k l e p i e n i a lub g ł ę b o k o k u p o d s t a w i e trzeciej p o w i e k i . Klu­ c z o w e j e s t o d n a l e z i e n i e ciała o b c e g o . kłosem czy kawałkiem żwirku. Klasyczny w y ­ p ł y w ś l u z o w o . w doświadczeniach autorów. ż e p r o d u k t u nie d o p u s z c z o n o do stosowania w weterynarii. z a r ó w n o w postaci cia­ ła obcego. k t ó r y p o j a w i a się w bardziej przewlekłych przypadkach KCS.28 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt kłą. nie w y s t ę p u j e . który trudno zdiagnozować bez drogich technik obrazowania i dlatego czę- 3. J e d n a k u niewielu psów z nagłą niewydolnością wy­ d z i e l a n i a ł e z p o j a w i a sie ostry b ó l o k a z o w r z o ­ d z e n i e m r o g ó w k i l u b b e z n i e g o . p o n i e ­ w a ż sądzi się.4 Ciała obce w spojówce W y g l ą d ciał obcych w w o r k u s p o j ó w k o w y m może być bardzo różny . S z c z e g ó l n ą u w a g ę n a l e ż y z w r ó c i ć n a przestrzeń za trzecią p o w i e k ą i cały o b r ę b sklepienia w o b ­ szarze 360° w o k ó ł gałki. k t ó r y w in­ n y m w y p a d k u u t r u d n i a oglądanie. P r z y dacryocystitis k o n i e c z n e jest leczenie ogólne oraz w y k o n a n i e p o s i e w u bak­ t e r y j n e g o i określenie w r a ż l i w o ś c i bakterii. W wielu p r z y p a d k a c h j e d y n y m s p o s o b e m doj­ rzenia ciał o b c y c h w s p o j ó w c e jest o g l ą d całego worka spojówkowego w znieczuleniu ogólnym. Częste n a w i l ż a n i e u s u ­ wa z a r ó w n o w y p ł y w śluzowo-ropny. jeśli p o w s t a n i e w r z ó d r o g ó w k i . j a k i zapalenia w o r k a ł z o w e g o . Z d a j e się.

6. Należy zwrócić uwagę. .6. także z otwartymi ustami.6). k t ó r y p o w o d u j e w y p a d n i ę c i e gałki o c z n e j . obecność zaś bakterii beztlenowych w y m a g a stosowania w takich przypadkach metronidazolu razem z cefalosporynami o przedłużonym działaniu. • guz (ogólnie niebolesny przy otwartych ustach). Diagnostyka różnicowa wytrzeszczu. Z p o w o d u r ó ż ­ nej etiologii d ł u g o t r w a j ą c e g o u s z k o d z e n i a gał­ ki ocznej na skutek nadmiernej ekspozycji wa­ ż n e jest. następnie na otwieraniu i w y c o f y w a n i u klesz­ c z y k ó w . Dodatkowo może mu towarzyszyć przekrwie­ nie spojówek z s u r o w i c z y m lub śluzowo-rop­ nym wypływem.w sytu­ acji otwarcia r o p n i a k o r z e n i a z ę b a na skórze. 3. • USG oka i oczodołu. W h e m o g r a m i e często w y s t ę p u j e neutrofilia. że na rysunku. że „ropny materiał przeważnie spływa ze zmie­ nionego o b s z a r u " (Speiss i Wallin-Haakanson 1999). Ryc. do k t ó ­ rego dochodzi również na skutek gromadzenia się m a s r o p n y c h w y p e ł n i a j ą c y c h p r z e s t r z e ń z a g a ł k o w ą ( o m ó w i o n o je p o n i ż e j . Istotną cechą diagnostyki różnicowej choro­ b y z a k a ź n e j o c z o d o ł u j e s t ostry. lub jako zamknięty obszar zakażenia w oczodole. 3. 3. • Pełnego badania czaszki.Narządy dodatkowe oka i oczodół sto j e s t n i e m o ż l i w y do leczenia. w y t r z e s z c z e m gałek. jeśli z a k a ż e n i e z o r g a n i z u j e się w p o s t a c i r o p n i a .3). ż e a n a t o m i a obszaru zagałkowego powoduje zatrzymanie r o p y w z a t o k a c h . Badanie obszaru za ostatnim zębem trzono­ w y m powinno polegać również na nacięciu bło­ ny śluzowej j a m y ustnej i delikatnym wprowa­ dzeniu zamkniętych kleszczyków hemostatycznych do oczodołu przez mięsień skrzydłowy. • krwotok. co w y k o n u j e się o c z y w i ś c i e w z n i e c z u ­ leniu o g ó l n y m (ryc. a b y w ł a ś c i w i e l e c z y ć o b i e c h o r o b y o d początku ich rozwoju.6 U zwierzęcia w znieczuleniu po nacięciu błony śluzowej jamy ustnej trzeba delikatnie wprowadzić zamknięte kleszczyki hemostatyczne do oczodołu przez mięsień skrzydłowy. Płyn zagałkowy: • obrzęk. d u ż y b ó l . w celu zachowania jego przejrzystości. 3. Z w i e r z ę t a m o g ą mieć gorączkę i wykazywać ogólną apa­ tię. Zagłębienie wym a z ó w k i w p r z e s t r z e n i z a g a ł k o w e j p o z w a l a na otrzymanie hodowli bakteryjnej. związanego z przyw i e r z c h o ł k o w ą i n f e k c j ą k o r z e n i a z ę b a . nie uwzględniono rurki dotchawiczej i zagłębnika. N a c i ­ s k a n i e na g a ł k ę o c z n ą w m o m e n c i e o t w i e r a n i a u s t jest b o l e s n e . W literaturze n a p i s a n o . Badanie powinno składać się z: • Pełnego badania oka (włącznie z oglądaniem z góry).r o p n y m lub. W i e r z ą b o w i e m . Rozrost zagałkowy: • ropień (ból przy otwartych ustach). takie rozwiązanie często na­ stręcza p r o b l e m y . 2. choć w rzeczywistej sytuacji powinno się ich użyć. W a ż n y m s p o s t r z e ż e n i e m w o c e ­ nie p r z y p a d k u j e s t o b e c n o ś ć fluktującej z a w a r ­ 29 tości z a o s t a t n i m z ę b e m t r z o n o w y m . Z a k a ż e n i e z a g a ł k o w e c z ę s t o u w i d a c z n i a się w postaci wytrzeszczu. a następnie otworzyć je i wysunąć. Przyczyny: 1. jednak zgodnie z doświadczeniem auto­ rów opracowania. ale n i e jest to r e g u ł ą . • RTG czaszki i innych technik obrazowych (TK/MR). a d r e n a ż w s p o m a g a n y inten­ s y w n ą ogólną antybiotykoterapią prawie za­ wsze prowadzi do wyleczenia.2 Zapalenie tkanki oczodołu i zakażenie zagałkowe Z a p a l e n i e t k a n k i o c z o d o ł u m o ż e o b j a w i a ć się ostrym bólem oka z obfitym w y p ł y w e m śluzo­ w o . • Badania ruchów gałki ocznej (włącznie z wywieraniem nacisku). w r o z d z .

Kortykosteroidy w dawkach i m m u n o s u p r e s y j n y c h p r z e w a ż n i e p o l e p s z a j ą stan. W przypadkach eozynofilowego zapalenia m i ę ś n i z e w n ą t r z g a ł k o w y c h d o c h o d z i d o leukocytozy i eozynofilii w krwi obwodowej. p o ­ nieważ e k s t r a k q a zakażonego zęba jest trudna.d ) . takie z m i a n y nie w y s t ę p u j ą (ryc. Warto rozważyć jednak jego cechy.7 Diagnostyka różnicowa wytrzeszczu gałek ocznych. u królików zakażo­ n y c h Pasteurelltz l u b Staphylococcus do c i ę ż k i e g o wytrzeszczu. bez bólu częste przemieszczanie oka w bok (exotropia) twardówka widoczna wokół oka brak wypadnięcia trzeciej powieki (c) choroba intrakonalna (d) choroba ekstrakonalną Ryc. aby dokonać diagnozy: 1. p o w i ę k s z o n e j gałki. 3.30 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt s c o w i e n i e trzeciej p o w i e k i : o k o z w y t r z e s z ­ c z e m charakteryzuje się w y s u n i ę t ą trzecią p o ­ w i e k ą . intra. (c) choroba intrakonalna. 3.z t w a r d ó w k ą w i d o c z n ą w o k ó ł ro­ g ó w k i .7). Leczenie jest skomplikowane. takich jak w e w n ą t r z o c z o d o ł o w y opon i a k . n p . W a ż n e jest u m i e j ­ ogramczone nastrzykanie naczyń wypadnięta trzecia powieka znaczne wypełnienie naczyń powiększona gałka oczna bez wypadnięcia trzeciej powieki (b) wodoocze z jaskrą wypadnięta trzecia powieka (a) wytrzeszcz gałek oko widzące. p o d c z a s g d y p r z y p o w i ę k s z o n e j gałce ocznej. 1 9 9 5 . 3. chociaż p o m o c n a m o ż e b y ć również aza- U królików i większych gryzoni. Umiejscowienie zmian wypełniających prze­ strzeń zagałkową. (a) Wytrzeszcz. w o d r ó ż n i e n i u od zapalenia tkanki podskórnej oczodołu lub ropnia zagałkowego opisanego szczegółowo powyżej. C h o r o b y intrakonalne prowadzą do wyglądu „gapiące­ go s i ę " .u szynszyli z chorobą z ę b ó w do przewlekłego łzotoku.7 a . (d) choroba ekstrakonalną. z a s a d n i c z o z m i e n i a w y g l ą d o k a . w ciężkiej jaskrze. 3. ale częściej m a j ą o s t r y p r z e b i e g w p o ­ staci zapalenia mięśni z e w n ą t r z g a ł k o w y c h ( R a m s e y i in.3 Inne zmiany wypełniające oczodół ® S t o p n i o w o z w i ę k s z a j ą c y się w y t r z e s z c z g a ł e k ocznych na skutek wypełniania przestrzeni zagałkowej nie świadczy jeszcze o nagłym przy­ padku. lecz b e z e l i m i n a q i o g n i s k a z a k a ż e n i a n i e m o ż n a zwierzęcia wyleczyć. p o d n o s i się p o z i o m kinazy kreatyninowej osocza. R a m s e y i F o x 1 9 9 7 ) . O k o z wytrzeszczem należy odróżnić od w o doocza. . N i e j e s t to z m i a n a b o l e s n a . b l i s k a o d l e g ł o ś ć gałki ocznej i t y l n e g o korzenia zębów trzonowych prowadzi do ró­ żnych powikłań . 2. takich jak szynszyle. (b) powiększona gałka oczna.6. C h o r o b y intrakonalne m o g ą p o j a w i ć się p r z y g u z a c h n e r w u w z r o k o w e ­ go. l e c z b e z w y p a d n i ę c i a trzeciej p o w i e ­ ki (ryc.lub ekstrakonalną.

R e t e n c y j n e cysty ślinianek i k a m i e n i e śli­ nowe m o g ą p o w o d o w a ć wolno postępujący ekst r a k o n a l n y w y t r z e s z c z gałek. apatia i w y c h u ­ d z e n i e . w d a w c e 1 .3 tyg. ale t o w a r z y s z ą m u i n n e o b j a w y : ograni­ c z o n e r u c h y ż u c h w y . w k t ó r y m p o d c z a s d r e n a ż u w y p ł y w a żółty.2 mg/kg. Inne niezakaźne zmiany wypełniające prze­ strzeń z a g a ł k o w ą nie m u s z ą b y ć n o w o t w o r a m i .Narządy dodatkowe oka i oczodół t i o p r y n a p o d a w a n a 2 . g o r ą c z k a . Z a p a l e n i e m i ę ś n i ż w a c z y p o w o d u j e ciężki w y - 31 trzeszcz. lepki płyn. .

które można złagodzić. 6. ale fala u d e r z e n i o ­ wa od niego pochodząca może mieć bardziej niszczące działanie.Rozdział 4 Gałka oczna 4. należy podać miejscowo kortykosteroid. 3. W ten s a m s p o s ó b . którą znacznie trudniej kontrolować niż zapalenie błony naczyniowej. D o b r z e w i d a ć t o w kącie r o g ó w k o w o . podejmując intensywną terapię. Uraz tępy gałki ocznej m o ż e mniej zagraża wi­ d z e n i u n i ż u r a z p e n e t r u j ą c y . powodując krwotoki n a c z y n i ó w k i lub siatkówki o d miejsca u s z k o d z e ­ nia d o b o g a t o u n a c z y n i o n e g o ciała r z ę s k o w e g o . 5. Prognoza w urazie oka.1 Uraz tępy gałki ocznej N a g ł e p r z y p a d k i d o t y c z ą c e całej gałki o c z n e j s ą prawie bez wyjątku pourazowe. Wykonanie pełnego badania okulistycznego. 1.t ę c z ó w k o w y m . Jeśli nie ma owrzodzenia powierzchownego rogówki. Allergan). 4 . Zaaplikowanie ogólne kortykosteroidów i antybiotyków. Należy spodziewać się zapalenia śródgałkowego. siły reakcji poja­ wiające się na tylnej p o w i e r z c h n i gałki ocznej o d ­ r y w a j ą s i a t k ó w k ę o d n a c z y n i ó w k i (lub p o p r a w ­ niej: n e u r o s e n s o r y c z n ą s i a t k ó w k ę o d n a b ł o n k a b a r w n i k o w e g o siatkówki). Miejscowo atropina dwa razy dziennie. Wykonanie testu fluoresceinowego w celu oceny ubytków powierzchni rogówki. w innym przypadku miejscowo NSAID ketorolak (Acular. Krwotok śródgałkowy jest złym objawem prognostycznym. 2. Może powstać jaskra. 3. 4. z uwzględnieniem uszkodzeń. Allergan) lub flubiprofen (Ocufen. które mogą być tak ciężkie jak przy urazie penetrującym. gdzie tkan­ ka łączna rogówki i twardówki napotyka na t k a n k ę m i ę k k ą . . Siła n i s z c z ą c a fali u d e r z e n i o ­ wej p o w o d u j e n i e o d w r a c a l n e u s z k o d z e n i e tka­ nek. 2. Pomiar ciśnienia śródgałkowego i odpowiednie leczenie. 1. Złamanie kości otaczają­ c y c h o k o i/lub t k a n k i z e w n ę t r z n e m o ż e t a k ż e j e uszkodzić. M o g ą one także rwać naczynia. Uszkodzenia penetrujące m o g ą dotyczyć rogówki lub twar­ dówki (postępowanie omówiono poniżej). p o w o d u j ą c tworzenie się p r z e s t r z e n i p o m i ę d z y d w o m a w a r s t w a m i embriologicznego pęcherzyka ocznego. 7. j a k trzęsienie z i e m i p o w o ­ duje r o z p r z e s t r z e n i a n i e się u s z k o d z e ń . struktury n a c z y n i o w e j t ę c z ó w k i i ciała r z ę s k o w e g o . P o d o b n i e . Etapy leczenia w nagłych uszkodzeniach oka. fale u d e ­ rzeniowe mają szczególnie niszczące działanie na granice m i ę d z y tkankami o różnych właści­ w o ś c i a c h f i z y c z n y c h (ryc. Hospitalizacja pacjenta i kontrola oka co 3-4 godz. 1 ) . o d d z i e l e n i e struktur b ł o n y n a c z y n i o w e j o d t k a n k i łącznej gałki.

O c z y od u r o d z e n i a są u n i c h w y ­ eksponowane i przykładowo zbyt gwałtowne p o c i ą g n i ę c i e z a s k ó r ę o k o l i c y szyi m o ż e s p o w o ­ d o w a ć w y p a d n i ę c i e gałki. n a w e t w sporej o d ­ ległości o d m i e j s c a o b r a ż e n i a . podczas gdy uraz penetrujący może sam wywołać znaczne miejscowe uszkodzenia. Krew w przedniej komorze oka i krwotok śródgałkowy są złymi objawami prognostycznymi. Skrzyżowany odruch źrenicy na światło dobrze rokuje. 4. aby spróbował reponować gałkę w ciągu kilku minut po wypadku za pomocą mokrego bawełnianego ręcznika. 4 .2 Wypadnięcie gałki ocznej Jest to najprawdopodobniej najbardziej nagły przypadek okulistyczny. Podaje się przeciwwstrząsową dawkę kortykosteroidów dożylnie (2 mg/kg). 7. p o w o d u j ą c t r w a ł y z e z . które­ go działanie m o ż e potencjalnie zniszczyć zdro­ we oko. 2. Jeśli n e r w w z r o k o w y u l e g n i e działaniu sił. aby przykrył powierzchnię gałki mokrym bawełnianym ręcznikiem podczas transportu do kliniki. 4. Oderwanie mięśni zewnątrzgałkowych i zez źle rokują. Mięśnie zewnątrzgałkowe m o g ą ulec uszkodzeniu i oderwaniu od przyczepów na gałce. Etapy leczenia w nagłym wypadnięciu gałki ocznej. 5. 2 ) . Warto zasugerować właścicielowi. 3. u których naturalnie występuje ekspozycja gałki ocznej i p e w i e n s t o p i e ń n i e d o m y k a l n o ś c i p o w i e k (lagophthalmus). Wykonanie bocznej kantotomii. Reponowanie gałki przy użyciu niewielkiej siły. 1. Zszycie powieki i bez ściągania szwów przez 10 dni aplikowanie ogólne antybiotyków i NSAID. ist­ nieje r y z y k o trwałej u t r a t y w z r o k u . U p o ś l e d z a się u n a c z y n i e n i e g a ł k i o c z n e j . j e ś l i d o j d z i e d o silnego obrzęku tkanek okołogałkowych.Dlatego. 1. w którym natychmia­ stowe podjęcie leczenia decyduje o ratowaniu w z r o k u . 6. 2. W y p a d n i ę c i e gałki o c z n e j p r z e w a ż n i e dotyczy p s ó w ras brachycefalicznych. n a s k u t e k p r z y t r z a ­ śnięcia d r z w i a m i g ł o w y ) m o ż e p r z y c z y n i ć się d o w y p a d n i ę c i a p o z a k r a w ę d z i e p o w i e k całej gałki u k a ż d e j r a s y .powiększyć cięcie w bocznym kącie oka. Prognoza w wypadnięciu gałki ocznej. Podanie miejscowo atropiny i maści antybiotykowej. U r a z b o c z n y g ł o w y (np. . 3. uraz tępy często p o w o d u j e w i ę k s z e n i e o d w r a c a l ­ ne u s z k o d z e n i a gałki ocznej. D o c h o d z i w t e d y do k i l k u p a t o l o ­ gii (ryc. Należy także doradzić właścicielowi. jeśli to konieczne .

34 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt wczesne zmiany zapalenie rogówki z powodu nadmiernej ekspozycji obrzęk tkanek okotogałkowych zapalenie rogówki z powodu nadmiernej ekspozycji upośledzenie unaczynienia uszkodzenie mięśni zewnątrzgałkowych (zwłaszcza mięśnia prostego przyśrodkowego) uszkodzenie nerwu wzrokowego (b) rozszerzona źrenica (ślepota na skutek uszkodzenia nerwu wzrokowego) zez na zewnątrz (oderwanie przyczepu mięśnia prostego przyśrodkowego) Ryc.patrz ryc. 4.2 Zmiany patologiczne przy wypadnięciu gałki ocznej. reponować gałkę. jeśli dojdzie do KCS. Skutki wypadnięcia gałki ocznej uszkodzenie tkanek za gałką oczną nastrzykanie naczyń żylnych gałki uszkodzenie mięśni zewnątrzgałkowych. zszyć powieki i pozostawić na 2 .3 tyg. 4. jeśli pojawi się zez boczny.2 (d). nakryć mokrą gazą bawełnianą (aby zapobiec wysuszeniu rogówki). należy reponować gałkę oczną do oczodołu (przed transportem do lecznicy zwierząt. podać dożylnie deksametazon w dawce przeciwwstrząsowej. wykonać boczną kantotomię. Działania natychmiastowe jeśli to możliwe. podać łzy zastępcze. zszyć przyśrodkowy mięsień prosty Działania dalsze Działania długoterminowe . zwłaszcza mięśnia prostego przyśrodkowego obrzęk i zgrubienie tkanek okotogałkowych uszkodzenie nerwu wzrokowego ślepota I trwające dalej wypadnięcie gałki ocznej wyschnięcie powierzchni gałki ocznej i wtórne uszkodzenia (keratopatia wtórna) I zez (gałka oczna odchylona) Leczenie wypadnięcia gałki ocznej .

D z i e j e się tak. ale p o t y m czasie należy w y k o n a ć rozległą b o c z n ą kantotomię z p o w o d u obrzęku spojówki w o k ó ł gał­ ki. ponieważ anatomicznie błona naczynio­ wa ł ą c z y się z t w a r d ó w k ą . że naczyniówka wypadnięta p r z e z ranę t w a r d ó w k i jest ogólnie z d r o w s z a i z a ­ w s z e łatwiejsza d o resekcji. • rozrost zagałkowy. • badanie czynnych odruchów oka. 0 . . zanim dojdzie do operacji chirurgicznej. J a k o m ó w i o n o p o n i ż e j . • pełne badanie neurologiczne. Uszkodzeniu twardówki może towarzyszyć problem z r o p n y m zapaleniem gałki ocznej (panophthalmitis). k t ó r a m a przejść p r z e z u s z k o d z e n i e r o g ó w k i . aby zapobiec w y ­ schnięciu i długotrwałemu uszkodzeniu. P o w i e r z c h n i ę o k a n a ­ leży zabezpieczyć i nawilżyć. k t ó r y p o j a w i a się w p r z e c i ą g u k i l k u m i n u t . • badanie biernych ruchów oka (włącznie z badaniem ruchów wymuszonych). zmniejszającą skutki urazu. którą tkankę uznaną za martwą należy usunąć. t o należy pamiętać. 4. Jeśli n i e m a w i d o c z n e j m a r t w i c y .3 Penetrujący uraz gałki ocznej ® Rodzaje s z w ó w o m ó w i o n o w rozdziale o uszko­ d z e n i a c h r o g ó w k i . P o w i e k i o t w i e r a się p o k i l k u d n i a c h . • pełne badanie okulistyczne. Przyczyny zeza. których n a m n o ż e n i e m o ż e s p o w o d o w a ć panophthalmitis.Gałka oczna W czasie transportu zwierzęcia na operację u r a z o w i o k a m o ż e t o w a r z y s z y ć z n a c z n y obrzęk. w y p a d n i ę c i e f r a g m e n t u t ę c z ó w ­ k i p o w o d u j e zrost przedni. J e ś l i w ł a ś c i c i e l n i e m o ż e r e p o n o w a ć g a ł k i zwierzęcia. t o dzięki d o b r e ­ m u l e c z e n i u u n i k n i e się p r z y s z ł e g o s z p e c ą c e g o w y g l ą d u . • uszkodzenie/zwłóknienie mięśni zewnątrzgałkowych. Jeśli ciężko p o d j ą ć d e ­ cyzję o resekcji n i e d o k r w i o n e j i m a r t w e j tkanki. ale t w a r d ó w k ę z w y k l e n i s z c z ą b e z p o ­ średnie uszkodzenia. ż e n i e m u s i u s u w a ć gałki ocznej. p o n i e w a ż p o t y m czasie m o ż n a o c e n i ć o k o p o d kątem zdolności widzenia i wyglądu. k t ó r e s ą i d e a l n ą p o m p ą i n f u z y j n ą do zaaplikowania całkowitej objętości przez 1 5 . Głównym problemem przy wypadnięciu tęczówki spowodowanym p r z e z u s z k o d z e n i e r o g ó w k i jest podjęcie decyzji. nerwów odwodzących lub motorycznych oka). u s z k o ­ dzenia w rąbku m o g ą być skutkiem tępego u r a z u . a b y s p r ó b o w a ł z a p o m o c ą m o k r e g o r ę c z n i k a lub k a w a ł k a g a z y b a ­ wełnianej p r z y ł o ż o n e j d o p o w i e r z c h n i oka.1 . p o n i e w a ż z j e d n e j s t r o n y n a c z y n i ó w k a z w y k l e u w y p u k l a się tylko w ogra­ niczonym stopniu przez uszkodzenie twardów­ ki. o tyle u r a z penetrujący twar­ d ó w k ę częściej p o w o d u j e u s z k o d z e n i e n a c z y ­ niówki. Reponowanie wypadniętej części naczyniówki przez twardówkę w związ­ ku z u p o ś l e d z e n i e m unaczynienia niesie ryzy­ ko z a k a ż e n i a ś r ó d g a ł k o w e g o i panophthalmitis. p o w o d u j ą c m a r t w i c ę z n i e d o k r w i e n i a t ę c z ó w k i na z e w n ę t r z ­ nej p o w i e r z c h n i garbiaka. O ile wypadnięta tęczówka w uszkodzonej rogówce działa p r a w i d ł o w o . dzia­ łając z p e w n ą siłą na gałkę. Jest ono tym większe. tylko z w ę ż a n i e i r o z s z e r z a n i e źrenicy ma lekko upośledzone. P r z e w a ż n i e tego rodzaju p r o b l e m nie p o j a w i a się p r z y w y p a d n i ę c i u n a c z y n i ó w k i p r z e z r a n ę twar­ d ó w k i . jak leczyć takie uszko­ d z e n i a . W a r ­ t o z a t e m p o n a g l i ć właściciela. c o m o ż n a z a o b s e r w o ­ w a ć p r z y c o r o c z n y c h szczepieniach. r a d z i Diagnostyka różnicowa zeza. z drugiej z a ś w o l n y b r z e g ź r e n i c z n y t ę c z ó w ­ k i m o ż e r o z c i ą g a ć się p r z e z u s z k o d z e n i e r o g ó w ­ ki z u p o ś l e d z e n i e m u n a c z y n i e n i a . Nie w każdym przypadku można po­ m y ś l n i e r o k o w a ć . że czynnik uszkadzający m o ż e w p r o w a d z i ć d o tylnej k o m o r y oka bak­ terie. a b y z a c h o w a ć jej przejrzystość. Po repozycji gałki należy zespolić c z a s o w o p o w i e k i . u m i e ś c i ć ją za p o w i e ­ k a m i . jeśli nie z a b e z p i e c z o n o o p t y - 35 m a l n i e o k a w k r y t y c z n y m czasie tuż p o w y p a d ­ n i ę c i u gałki. 5 g/kg). należy szybko przetransportować d o kliniki w e t e r y n a r y j n e j . której s z y c i e w y m a g a d u ż e j ostrożności. które m i a ł y u r a z oka. P o n a d t o w i ę k s z o ś ć właścicieli b ę d z i e u s a t y s f a k c j o n o w a n a .2 0 min. • porażenie nerwów czaszkowych (np. N a w e t je­ śli z w i e r z ę n i e b ę d z i e w i d z i a ł o . Z w i e r z ę n a ­ dal w i d z i . Warto zadać pytanie. C z ę s t o u k o t ó w . Trzeba p o w o ­ li p o d a ć d o ż y l n i e d e k s a m e t a z o n w d a w c e p r z e c i w w s t r z ą s o w e j (2 mg/kg) r a z e m z m a n n i t o l e m ( 1 . W i n t e n s y w n y m stanie z a p a l n y m p r z y ł o ­ żenie z i m n y c h o k ł a d ó w n a o k o zmniejszy o b r z ę k i zapobiegnie powikłaniom wynikającym z wy­ p a d n i ę c i a gałki. P r z e z kilka m i n u t m o ż l i w a jest r e p o z y c j a gałki o c z n e j b e z operaq'i.

a b y u w y p u k l e n i e n a c z y n i ó w k i p r z e z u s z k o ­ dzenie reponować po uprzednim pobraniu w y ­ m a z u na b a k t e r i o l o g i ę i o k r e ś l e n i u w r a ż l i w o ś c i n a a n t y b i o t y k i p o d a w a n e d o ciała s z k l i s t e g o i ogólnie. . co pod­ kreślono w tekście o wypadnięciu tęczówki przez rogówkę. N a s t ę p n i e aplikuje się o d p o w i e d n i dla w y h o d o w a n e g o mikroorganizmu antybiotyk. aby z w ę ­ zić naczynia i zminimalizować krwawienie z resekowanej tkanki. się. to należy p o d a ć adrenalinę w proporcji 1:1000. Pobieranie w y m a z u w y m a z ó w k ą na bakteriolo­ gię m o ż e b y ć w ł a ś c i w e z a k a d e m i c k i e g o p u n k t u w i d z e n i a . która będzie źródłem martwicy i zaka­ żenia. Z a w s z e lepiej. bardziej radykalnie usuwać z d r o w ą tkankę na krawędzi chorej naczyniów­ ki niż być ostrożnym i ryzykować zachowanie tkanki.36 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt Jeśli ma zostać usunięta u s z k o d z o n a lub martwiczo zmieniona naczyniówka. ale w p r a k t y c e k l i n i c z n e j e f e k t y w n e będzie podawanie antybiotyków śródgałkowo ( o p i s a n o je w D o d a t k u C ) .

5 . Z tej p r z y c z y n y .1. Jeśli wrzód jest mały i głęboki.wykonać przeszczep rogówkowo-twardówkowy.przerwanie n a b ł o n k a p r z e d ­ n i e g o r o g ó w k i i u s z k o d z e n i e istoty w ł a ś c i w e j r o g ó w k i n a różnej g ł ę b o k o ś c i . Wykonanie pełnego badania okulistycznego. Każdy objaw zapalenia wewnątrzgałkowego źle rokuje. Wrzód rogówki Przerwanie ciągłości rogówki m o ż n a podzielić na trzy kategorie (Schmidt 1977): • Erozja r o g ó w k i . Zapewnienie ochrony za pomocą soczewki kontaktowej. fartucha ochronnego z trzeciej powieki lub zastosowanie przeszczepu błony podśluzowej z jelita świni. M o ż n a jej u ż y w a ć w diagnostyce okulistycznej w postaci p a s k ó w i m p r e g n o w a n y c h f l u o r e s c e i n ą lub k r o p l i z fluo r e s c e i n ą (patrz D o d a t e k C ) . W k a ż d y m przypadku logiczny protokół (opisano go poni­ żej) p o z w o l i na o c e n ę i p o d j ę c i e w ł a ś c i w e g o le­ c z e n i a dla d a n e g o r o d z a j u w r z o d u . 5. należy wykonać uszypułowany przeszczep spojówki. 1. 3. Zdefiniowanie przyczyny i głębokości wrzodu. dlatego za­ wsze należy dokładnie zbadać powierzchnię o k a w k i e r u n k u jej c i ą g ł o ś c i l u b m o ż l i w e g o przerwania w pokrywającym nabłonku przed- Postępowanie w nagłym głębokim owrzodzeniu rogówki. K a ż d y c z y ­ telnik. 1 . P r z y c i ę ż k i m o w r z o d z e n i u n a w e t pobieżne badanie pozwala na wykrycie ubytku. ale p r z y p o w i e r z c h o w n y c h a b r a z j a c h n a b ł o n k a m o ż n a je p r z e o c z y ć . 3. Każdy objaw rozpływu istoty właściwej niekorzystnie rokuje. Nie wszystkie wrzody rogówki należą do na­ głych p r z y p a d k ó w . k t ó r y b a d a ł w r z ó d r o g ó w k i . 1 ) . 1. j a k r ó w ­ n i e ż z p o w o d u z a g r o ż e n i a ciągłości gałki ocznej we wrzodach głębokich. n i m (ryc. m o ż e p o ­ świadczyć.1 Czy powstał wrzód? . • P r z e p u k l i n a r o g ó w k i (descemetocoele) . • W r z ó d r o g ó w k i . 6.przerwanie ciągłości n a b ł o n ­ ka przedniego rogówki bez uszkodzenia zrębu. 4. N i e k t ó r z y j e d y n i e .Zastosowanie barwienia w okulistyce W r z o d y rogówki p o w o d u j ą ból oka.u b y ­ tek z r ę b u r o g ó w k i d o p o z i o m u b ł o n y D e s c e m e t a z jej e l a s t y c z n y m u w y p u k l e n i e m p o n a d powierzchnię rogówki. Jeśli wrzód jest większy i głęboki . Rokowanie w owrzodzeniach rogówki. Jeśli wrzód jest mały i średnio głęboki.Rozdział 5 Rogówka 5 .racjonalne podejście p o m a ­ ga je r o z p o z n a ć i z a k l a s y f i k o w a ć . ż e t a k i e m u u s z k o d z e n i u p o w i e r z c h n i t o w a r z y s z y ostry b ó l . 2. owrzodzenie rogówki p o w i n n o się z a w s z e t r a k t o w a ć j a k o n a g ł y p r z y ­ padek. Sukces leczenia zależy od wielkości i głębokości owrzodzenia. W takich p r z y p a d k a c h fluor e s c e i n a j e s t n i e o c e n i o n a . 5. 2. należy rozważyć wykonanie keratotomii radialnej w celu regeneracji zrębu.

38 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt Obowiązkowe pytania. • do połowy zrębu.1 fluoresceina ukazująca nieprzylegające krawędzie w nawracającym ubytku nabłonka przedniego rogówki przejrzysty środek wrzoda w głębokim uszkodzeniu Ocena owrzodzenia rogówki. 5. 1. detergent. w przypadku wystąpienia ropnego wypływu lub gdy wcześniej miał miejsce uraz z zakażeniem lub zakażenie FHV-1) I T fluoresceina w celu określenia rozległości wrzodu powierzchnia oka odbicie na powierzchni rogówki i na krawędzi wrzoda wyraźne (a) wyraźne odbicie na prawidłowej powierzchni rogówki przerwane na skutek nieprawidłowości nabłonka rogówki i/lub filmu łzowego załamane dobrze odgraniczony wrzód niepowikłany (b) Ryc. Jaka jest przyczyna powstania wrzodu? • Uraz zewnętrzny: kwas. KCS. (b) test fluoresceinowy. głęboki obrzęk rogówki. zasada. Jak głęboki jest wrzód? • powierzchowny . 3. 2. .dotyczy tylko nabłonka przedniego. • Czynnik wewnętrzny: zanik błony podstawnej. (a) Uważne badanie okulistyczne. • descemetocoele (przepuklina rogówki). pełne badanie okulistyczne test łzowy Schirmera wymaz na bakteriologię i wirusologię (jeśli jest konieczny) (np. Czy wrzód się goi? • Jak długo jest obecny (np. • głęboko w istocie właściwej. ponad 7 dni)? • Czy na krawędzi powierzchownego wrzodu gromadzi się wałeczek martwego nabłonka? • Czy nastąpiła waskularyzacja ściany rogówki? Postępowanie w przypadku wrzodów rogówki.

badanie należy w y k o n a ć po u p r z e d n i m teście ł z o w y m Schirmera. jest umieszczenie papierowego ręcznika pod d o l n ą p o w i e k ą . • Trzeba unikać stosowania suchych pasków fluoresceinowych. B a d a n i e o k a p o b a r w i e n i u najlepiej w y k o n y ­ w a ć w świetle niebieskim. Bez wzglę­ d u n a to. A n e s t e t y k i m i e j s c o w e n a l e ż y s t o s o w a ć po bakteriologii. ultrafioletowym lub w lampie fluorescencyjnej W o o d a . Z te­ go samego p o w o d u należy dobrze kontrolować głowę zwierzęcia. 5. izolację w i r u s a lub c y t o l o g i ę p o ­ w i n n o w y k o n a ć się p r z e d z a s t o s o w a n i e m f l u o ­ resceiny.Rogówka nabłonek przedni rogówki 39 zrąb rogówki fałszywie dodatni „wrzód" prawdziwie dodatni wrzód wybarwiający się na skutek pozostawania wybarwiający się na skutek wchłaniania barwnika barwnika w zagłębieniach nabłonka do istoty właściwej owrzodzonej rogówki • Należy być pewnym. niektóre z nich m o g ą być bakteriotoksyczne (Kleinfeld i Ellis 1 9 6 6 ) . uzyskanie kropli fluoresceiny przez łagodną irygację paska wodą/ solą fizjologiczną/ miejscowym anestetykiem przepłukanie V sterylną wodą/ solą fizjologiczną Ryc. Fluoresceiną jest w y j ą t k o w o p o l a r n ą cząstecz­ ką. 2 ) . a b y n i e p o p l a m i ć u b r a n i a . O c e n a produkcji łez powinna być pierwszym bada­ niem powierzchni oka: inne testy m o g ą prze­ szkadzać w ich produkcji i dawać fałszywe w y ­ niki. chociaż w nagłym przypadku mo­ żna zastosować nasączony wodą bawełniany wacik. P o d o b n i e p o b r a n i e w y m a z u z r o g ó w k i n a b a k t e r i o l o g i ę . c z y k r o p l e z fluoresceiną. Kluczowe w barwieniu fluoresceiną jest w y ­ płukanie pozostałości barwnika przed bada­ niem powierzchni oka . ponieważ. sztucznych łez lub anestetyku miejscowego na pasek przed umieszczeniem go ł a g o d n i e n a p o w i e r z c h n i o k a . które znacznie trudniej zobaczyć w świetle dziennym. umieszczają pasek pod górną p o w i e k ą i stosują s z t u c z n e ł z y w celu r o z p r o w a d z e n i a b a r w n i k a (ryc. c z y s t o s u j e m y t ę t e c h n i k ę . aby uniknąć fałszywie dodatnich barwień zagłębień nabłonka. D r u g ą zaletą badania w świetle nie­ bieskim jest możliwość zobaczenia zasięgu u s z k o d z e n i a p r z e z właściciela. lecz t a k ż e nie spowoduje żadnych dalszych uszkodzeń po­ wierzchni w już uszkodzonym oku. L e p s z ą m e t o d ą jest j e d n a k r o z p r o w a ­ dzenie kropli. T o n i e tylko o p t y ­ m a l i z u j e d o s t a r c z e n i e b a r w n i k a .najlepiej sterylną w o ­ d ą l u b r o z t w o r e m soli fizjologicznej z a p o m o c ą strzykawki. Ważne. że wypłukano nadmiar barwnika. M o ż e to p o ­ m ó c w o d n a l e z i e n i u s u b t e l n y c h erozji n a b ł o n k a .2 Zastosowanie fluoresceiny w okulistyce. c i ą g ł y m n a - . jak udowodniono. d l a t e g o r o g ó w k a z e z d r o w y m . k t ó r y c z ę s t o b a ­ gatelizuje p r o b l e m . 5 . choć ma to mniejsze znaczenie.

który pozosta­ j e n i e n a r u s z o n y i nie m a o w r z o d z e n i a . p o z o s t a w i a j ą c tylko e l a s t y c z n ą ( z a w i e r a k o l a g e n t y p u I V ) b ł o n ę D e s c e m e t a . ale k a ż d e z n i c h z o s t a n i e o m ó w i o n e osobno. Naj­ ważniejsze są w r z o d y głębokie.częściej w n a g ł y m p r z y p a d k u . które m o g ą być o t o c z o n e o b r z ę k i e m . w k t ó r y c h dochodzi do uszkodzenia powierzchni nabłon­ ka. Descemetocoele t w o r z y się. . nie objawiały żadnego dys­ k o m f o r t u . Jak rozpoznać różne głębokości ubytków? D o k ł a d n e badanie najlepiej za p o m o c ą l a m p y szczelinowej lub . p o n i e w a ż b a r w n i k m o ż e r o z c h o d z i ć się z a r ó w n o p i o n o w o . Dlatego ważne jest efektywne płukanie oka: delikatne nieregularności po­ wierzchni.1. Jeśli b a r i e r a n a b ł o n k a nie jest c a ł k o w i c i e z n i s z c z o n a . a b y r u t y n o w o j e sto­ sować u psów i kotów. g d z i e w y ­ stępuje deficyt w warstwie śluzu w filmie łzow y m p r z e d r o g ó w k o w y m (Feenstra i Tseng 1992) . m o g ą b o ­ wiem zatrzymywać barwnik. pozwalające wodzie przechodzić z filmu ł z o w e g o d o istoty w ł a ś c i w e j . m o ż n a w y ­ kryć za p o m o c ą fluoresceiny. I n n e leki. W efekcie czystość odblasku t a p e t y . Często mają stosunkowo jasny w y ­ gląd z p o w o d u odblasku tapety przez pozosta­ łą część rogówki.3) • Jak głęboki jest w r z ó d ? • C z y g o i się p r a w i d ł o w o ? • D l a c z e g o p o j a w i ł się w t y m m i e j s c u ? D w a p i e r w s z e p y t a n i a w r ó ż n y s p o s ó b ł ą c z ą się z e s o b ą . ukazując wyraźny obraz brzegów wrzodu.1. Z a s i ę g b a r w i e ­ n i a n a l e ż y o c e n i ć k r ó t k o p o aplikacji. Obecnie używa się jej d o b a r w i e n i a p o w i e r z c h n i oka. Nieregularność określa się m i a n e m d o ł k a lub zagłębienia. Wcześniej uważano. która przechodzi z w o d ą do z r ę b u . Istnieją j e d n a k d o k ł a d n i e j s z e m e t o d y . w z a l e ż n o ś c i o d t e g o . że czerwień bengalska barwi martwą tkankę rogówki. 5.2. ale nie m a p r a w d o p o d o b n i e c a ł k o w i t e j obliteracji. który ma m a ł ą możliwość chłonięcia w o d y i nie ulega uszkodzeniu. jak i poziomo. k t ó r a u w y p u k l a się p r z e z u b y t e k istoty w ł a ś c i w e j p o d w p ł y w e m ci­ śnienia śródgałkowego. nabłonka przedniego. z a m i a s t w y p ł u k i w a ć się z p o ­ wierzchni oka.p o j a w i a się to w s y t u a c j a c h .2 Trzy pytania przy wrzodzie rogówki (patrz ryc. j a k d u ż y n a d ­ miar w o d y wchłonęła. Każde uszkodzenie nabłonka przedniego. w k t ó ­ rym wcześniej wrzód spowodował uszkodzenie istoty właściwej pokrytej nietkniętym nabłon­ kiem przednim. aby powodowały podobne odczucia u zwierząt. ale n i e w y d a j e się. w o d r ó ż n i e n i u od o t a c z a j ą c e g o o b r z ę k u miąższu. świadczy o perforacji w r z o d u przez błonkiem przednim ze szczelnymi połączenia­ mi pomiędzy komórkami ją eliminuje. ale ich c e n t r u m p o z o s t a j e przejrzyste. m o g ą powodować drażnienie p r z e z k i l k a s e k u n d u l u d z i . D l a t e g o c z e r w i e ń b e n g a l s k a o k a z u j e się p o m o c ­ na w d i a g n o z o w a n i u u s z k o d z e ń części g r u b o ś c i n a b ł o n k a . do p o ł o w y g r u b o ś c i r o g ó w k i i descemetocoele ( p r z e p u k l i n a r o g ó w k i ) . Z d o ś w i a d c z e n i a a u t o ­ r ó w tej publikacji w y n i k a . Obrzęk obejmuje brzegi ubytku i otoczkę rogówki wokół ubytku. Takie w r z o d y p o w s t a j ą w e w r z o d z i e jącym herpeswirusowym zapaleniu rogówki ko­ t ó w . lecz z r ą b . u k t ó r y c h sto­ sowano barwnik. takie jak tropikamid. 5. s k u r c z u p o w i e k . g d y cały z r ą b r o g ó w k i u l e g n i e z n i s z c z e n i u .40 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt N i e jest z a t e m n i e w ł a ś c i w e . M a n k a m e n t e m w stosowaniu czer­ wieni bengalskiej jest odnotowanie bolesności u l u d z i p r z y jej u ż y c i u .1 Głębokość wrzodu Ze w z g l ę d u na g ł ę ­ bokość można wrzody podzielić na: powierz­ c h o w n e .lupy powiększającej czy pośredniego oftalmos k o p u z s o c z e w k ą o refrakcji +20 D (jak o p i s a n o powyżej). J e d n ą z n i c h jest określenie stopnia obrzęku miąższu związane­ go z w r z o d e m . Hydrofilowa fluoresceiną przy obec­ ności w r z o d u powierzchniowego nie penetruje n a b ł o n k a p r z e d n i e g o . 5. powodując fałszywy obraz zmian (Gelatt 1 9 7 8 ) . k t ó r e b a r w i ą się flu­ oresceiną. U b o k s e r ó w źle gojące się w r z o d y w y b a r w i a j ą się s z y b k o w s p o s ó b r o z s i a n y p o d płatem nabłonka. E r o z j a n a b ł o n k a p r z e d n i e g o nie p o w o d u j e lub p r o w a d z i d o n i e z n a c z n e g o o b r z ę ­ ku zrębu. W tej klasyfikaq'i w r z o d y p o w i e r z c h o w n e d o t y c z ą erozji n a b ł o n ­ ka przedniego bez uszkodzenia zrębu. n p . W r z o d y d o p o ł o w y g r u b o ś c i r o g ó w k i d o c h o d z ą d o isto­ ty właściwej i m o g ą przebiegać od krawędzi do g ł ę b o k i e g o o w r z o d z e n i a . R o g ó w ­ ka ma h y d r o f o b o w y nabłonek przedni i istotę właściwą. z a n i m d o j d z i e d o p o j a w i e n i a się w r z o d ó w n a całej g r u b o ś c i n a b ł o n k a . W r z ó d do poło­ wy grubości rogówki wykazuje różny stopień jej o b r z ę k u . pokaże głębokość wrzodu jedynie na podstawie jego w i d o c z n y c h krawędzi. że k o t y . f l u o r e s c e i n ą nie w y b a r w i r o g ó w k i .

5.średni stopień uszkodzenia niewybarwiający się fluoresceiną środek obrzęk rogówki wokół wrzoda.3 Kluczowe pytania w przypadku wrzodów. ale nie w środku głębokiego wrzoda ocena głębokości wrzoda na podstawie jego wyglądu uwypuklona rogówka niegojący się ubytek nabłonka przedniego hipoteza XYZ Thofta X = migracja komórek epitelialnych (komórek wędrujących) Y = proliferacja komórek podstawnych i komórek macierzystych rąbka Z = łuszczenie się komórek nabłonka płaskiego regeneracja zrębu odnowa keratocytów nagromadzenie kolagenu łuszczenie się komórek nabłonka płaskiego migracja fibrocytów (komórek wędrujących) ku górze regeneracja komórek nabłonka Hipoteza Thofta pokazuje.Rogówka Jak głęboki jest wrzód? obraz Purkinjego na powierzchni oka . .mały stopień uszkodzenia mały obrzęk rogówki obraz Purkinjego na powierzchni oka . komórki podstawne wędrujące z komórek pnia w rąbku rogówki namnożenie komórek podstawnych nabłonka w celu utworzenia komórek wędrujących Ryc. Należy zatem poszukać przyczyny opóźnionego gojenia. że ciągła regeneracja nabłonka rogówki prowadzi do wygojenia wrzoda w czasie 7 dni kiedy X + Y = .

1. KCS może być jego przewlekłą p r z y c z y n ą . c o z w i ę k s z a r y z y ­ ko powstania wrzodu. m a r t w e j i n i e p r z y l e g a j ą c e j tkanki n a b ł o n ­ k o w e j . p o ­ zostawiając ewentualnie w pełni pokryty na­ b ł o n k i e m f r a g m e n t r o g ó w k i . w y k a z u j ą s t o p n i o w ą epitelializację j e g o k r a t e r u w c i ą g u k i l k u p i e r w s z y c h dni. a jeśli są k r ó t k i e i t w a r d e . n p . takie j a k p i g m e n t a c j a na s k u t e k d r a ż n i e n i a i z a p a l e n i e r o ­ g ó w k i l u b w r z ó d r o g ó w k i . k t ó r y c h fałdy n o s o w e z p r a ­ widłowymi włosami dotykają rogówkę. Mają one tendencję do pęknięć. Wrzody mają tendencję do pogłębia­ nia się i dlatego n a l e ż y leczyć je tak.2 Gojenie się wrzodu Stopień gojenia ro­ g ó w k i w o k ó ł u b y t k u p o w i n n o się o c e n i ć w celu uzyskania pełnego obrazu owrzodzenia. Ważną przyczyną owrzodzenia i nierzadko mu towarzyszącą jest suche zapalenie rogówki i s p o j ó w k i ( K C S . W r z o d y p o w i e r z c h o w n e lub erozje. p o d w i n i ę c i e p o w i e k (entro­ pion) i w a d y p o u r a z o w e p o w i e k (u k a ż d e j rasy) lub w a d y w r o d z o n e . za­ równo samoistnych. za­ każenie z zewnątrz. p r o w a d z ą c d o jej o w r z o d z e n i a . B a r d z i e j o b i e ­ cujące m e t o d y o m ó w i o n o w r o z d z . I n n e istotne w a d y . keratoconjunctivitis sicca). Rów­ nież r z ę s y p r z y ś r o d k o w e g o kąta o k a m o g ą w y ­ w o ł y w a ć takie s a m e p r o b l e m y . Można je zaliczyć do nagłych przypadków. 5. k t ó ­ r a m o ż e także objąć w r z ó d r o g ó w k i . N i e ­ dobór warstw filmu ł z o w e g o na powierzchni oka stanowi częsty czynnik rozwoju owrzodze­ nia rogówki. P o d o b n i e dzieje się u ras b r a c h y c e f a l i c z n c h .2. k t ó r e s k ł a n i a j ą do w i z y t y u leka­ rza w e t e r y n a r i i . w k t ó r y m p r a w i d ł o w e r z ę s y d r a ż n i ą p o w i e r z c h n i ę r o g ó w k i .p o w a ż n e p a t o l o g i e r o g ó w k i . D e f i c y t y n e u r o l o g i c z n e . takie j a k n i e d o m y k a l n o ś ć p o w i e k (coloboma) u k o t ó w . k t ó r e m o g ą p o w o d o w a ć otarcia r o g ó w k i w k i l k u m i e j s c a c h . ale m o ż e być pierwotną wadą. k t ó r e m o g ą p r z y c z y n i ć się do powstania wrzodu rogówki. Jeśli jest z n a c z n y . lecz g d y nie j e s t o n o w y s t a r c z a j ą c o s z y b k i e lub n i e w y p e ł n i a o d p o w i e d n i o u b y t k u miąższu.42 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt Nieprawidłowości w pozostałych strukturach oka m o ż n a podzielić na kilka grup: w a d y po­ w i e k . D w u r z ę d o w o ś ć rzęs (distichiasis) z d r a ż n i ą c y m i r z ę s a m i w y c h o d z ą c y ­ mi z u j ś ć g r u c z o ł ó w M e i b o m a lub r z ę s y e k t o p o we z c e b u l e k w ł o s o w y c h w s p o j ó w c e m o g ą tak­ ż e p o w o d o w a ć otarcia r o g ó w k i . jeśli z a ­ p e w n i się w ł a ś c i w ą o c h r o n ę r o g ó w k i . P r o b l e m nie l e ż y w z a b l i ź n i a n i u się u b y t k u . G ł ę b s z e w r z o d y r o g ó w k i . które w c h o d z ą w f a z ę r e g e n e r a c j i . Pierwotny samoistny u b y t e k n a b ł o n k a p r z e d n i e g o r o g ó w k i j e s t skut­ kiem zaniku błony podstawnej.2. Każdą z powyższych grup głębokości można zestawić z c z a s e m g o j e n i a się u b y t k u . a t e c h n i k i stosowane do wspomagania gojenia rogówki p r z y p r a w i d ł o w y m jej z r ę b i e c z ę s t o nie s p r a w ­ d z a j ą się w t a k i c h p r z y p a d k a c h . k t ó r y n i e g o i się t a k s z y b k o . W t a k i m p r z y p a d k u nie m u s i b y ć o n o d p o w i e d z i a l n y z a t w o r z e n i e się w r z o d u . ponieważ większe uszkodzenie m o ż e s p o w o d o w a ć tylko przepuklina rogówki. w o d a z m i ą ż ­ szu może wytłaczać pęcherze pod nabłonkiem przednim rogówki z tworzeniem pęcherzy na­ błonkowych. ż e p o w s t a j e k o ­ p u ł a w ś r o d k u o b r z ę k n i ę t e j istoty w ł a ś c i w e j . j a k b y w k a ż ­ d y m m o m e n c i e m i a ł y u l e c p e r f o r a q i . to zmiany po­ wodujące obrzęk rogówki . p o ­ rażenie n e r w u t w a r z o w e g o . jak i możliwą pomoc. k t ó r e są w f a ­ zie g o j e n i a . P o w i e r z ­ c h o w n y w r z ó d r o g ó w k i . który omówio­ n o p o n i ż e j .5 dni. p o n i e w a ż j a ­ s n a b ł o n a D e s c e m e t a u w y p u k l a się p r z e z o t a ­ czający j ą z r ą b d o t e g o s t o p n i a . Obrzęk ro­ gówki prowadzi do owrzodzeń przez keratopatię p ę c h e r z o w ą . ale m o ż e t a k ż e p o w o d o w a ć o s t r y i bardzo bolesny wrzód powierzchowny.1.od zwyrodnienia nabłonka tylnego rogówki do jaskry. że obrzęk rogówki utrudnia gojenie: nie m o ż e dojść do s p o n t a n i c z n e g o w y l e c z e n i a . Jako całą grubość. charakteryzuje się f r a g m e n t e m n i e l e c z ą cej się. b ę d ą się g o i ł y . W takich p r z y p a d k a c h n a l e ż y s z y b k o p o s t a w i ć trzecie p y ­ tanie: jaka jest p r z y c z y n a ich pogłębiania się? Odpowiedź powinna wskazać zarówno powód.2. Trudność polega na tym. która hamuje szyb­ k i e g o j e n i e się m n i e j s z y c h u b y t k ó w n a b ł o n k a . Tak g o j ą c e s i ę w r z o d y c h a r a k t e r y z u j ą się t a k ż e w z r o s t e m n a ­ c z y ń z r ą b k a . . W s z y s t k i e m o g ą p r z y c z y n i ć się do n i e p r a w i d ł o w e g o w z r o s t u rzęs (trichiasis). W prawidłowej rogówce niekoniecznie powo­ duje p r o b l e m y . jak i pod w p ł y w e m naj­ m n i e j s z y c h sił z e w n ę t r z n y c h . w y p e ł n i a j ą c u b y t e k w p r z e c i ą g u 3 . 5. Descemetocoele ł a t w o r o z p o z n a ć .3 Etiologia wrzodu Pierwotnymi przy­ czynami wrzodu m o g ą być: samoistne powsta­ nie w rogówce lub w innych miejscach oka. 5.2. m o g ą w y w o ł a ć k e ratopatię z p o w o d u n a d m i e r n e j ekspozycji. działanie zewnętrznych czynników fizycznych.

5. Może dziwić. ale w i r u s o w e o w r z o d z e n i a r o z p o ­ znaje się tylko u k o t ó w .2. wrzodu geograficznego rogówki. Zakłada się. przeszczep rogówkowo-twardówkowy.Rogówka p r o b l e m p i e r w o t n y p o k a z u j e . d o p ó ­ ki nie określi się p r z y c z y n y w e w n ę t r z n e j lub z a - Leczenie wrzodów rogówki. że wykryto każdą predysponującą przyczynę • Leczenie wrzodów powierzchownych: ochrona antybiotykowa .1 Proste leczenie wrzodów powierzchownych Powierzchowne ubytki nabłonka przedniego ro­ gówki m o ż n a efektywnie leczyć miejscowo an­ t y b i o t y k a m i i p o n o w n i e z b a d a ć za 5 dni. Wreszcie. H e r p e s w i r u s koci g ł ó w ­ nie w y w o ł u j e w r z o d u p e ł z a j ą c e g o i n a j p r a w d o ­ podobniej. Liczba przypadków punktowych owrzodzeń u psów przypomina p o d o b n e o w r z o d z e n i a u l u d z i na tle a d e n o w i r u s a . j a k w a ż n e jest peł­ ne badanie oka przed podjęciem leczenia wrzo­ du. Zakażenie rogówki bakteriami Gram-ujemn y m i lub grzybami m o ż e być w a ż n y m czynni­ k i e m k o m p l i k u j ą c y m o w r z o d z e n i e r o g ó w k i . ale nieszczególnie często warunkuje wystąpienie wrzodu. Herpeswirus koni ma prawdopodobnie podob­ n e d z i a ł a n i e u t y c h z w i e r z ą t . T y l k o p o pełnej ocenie głę­ bokości wrzodu można właściwie podać przy­ c z y n ę s c h o r z e n i a i p o m y ś l n i e je w y l e c z y ć . W r o z d z . p o w i n ­ no d o ś ć ł a t w o się leczyć. 5. np.krople z chloramfenikolem lub inne antybiotyki • Trudno gojący się wrzód powierzchowny ochrona: lecznicze soczewki kontaktowe fartuch ochronny z trzeciej powieki czasowe zszycie powiek (tarsorrhaphia) mechaniczne usunięcie nabłonka: usunięcie martwego nabłonka za pomocą suchej wymazówki lub skalpela zmiany w łożysku wrzodu: keratomia punktowa lub kratkowa keratektomia powierzchowna postępowanie przeciwbólowe: zastosowanie ogólne NSAID. od po­ w i e r z c h o w n e g o otarcia d o głębokich ran. że zakażenie jako cecha pre­ dysponująca do owrzodzenia rogówki nie zo­ stało o m ó w i o n e wcześniej w przyczynach owrzodzenia.2 Leczenie różnego rodzaju wrzodów 5. Urazy. karprofen • Wrzody zrębu płytsze niż 1/2 grubości rogówki ochrona: lecznicze soczewki kontaktowe fartuch ochronny z trzeciej powieki i nie zaleca się. Nie każdy jednak schemat przy obecności s u c h e g o o k a się s p r a w d z a . c h o c i a ż d o tej p o r y t e g o nie u d o w o d n i o n o . cyklosporyny podawanej miejscowo może wy­ leczyć wrzód z małą ingerencją intensywnego leczenia okulistycznego. U z u p e ł n i e n i e n i e d o ­ b o r u ł e z z a p o m o c ą s u b s t y t u t ó w lub. ponieważ trudno będzie czasowe zszycie powiek {tarsorrhaphia) J ocenić pogłębiający się wrzód • Głębsze wrzody miąższu rogówki lub descemetocoele uszypułowany przeszczep spojówki. Pierwotną przyczynę stanowi choroba w i r u s o w a . najlepiej. . ale n i e m a n a t o 43 jednoznacznych d o w o d ó w .2 u w z g l ę d ­ niono leczenie różnych rodzajów w r z o d ó w ( o p i s a n o j e p o w y ż e j ) . uraz może być przyczyną wielu w r z o d ó w z c z y n n i k a m i go k o m p l i k u j ą c y m i l u b bez nich (omówiono je powyżej).

W takich przypadkach antybiotyki miej­ scowe z kwasem fucydycydowym u p s ó w lub m i e j s c o w a c h l o r t e t r a c y k l i n a u k o t a są w ł a ś c i w e . d r u g ą . P r z e t r w a n i e w r z o d u w y m a g a p o n o w n e g o b a d a n i a i m o ż l i w i e innej k l a s y f i k a ­ cji. c o o m ó w i o n o p o w y ż e j .1 Leczenie trudno gojących się wrzodów. . Takie w r z o d y p o j a w i a j ą się szczegól­ n i e u b o k s e r ó w i Pembroke corgis. trzecia t o p o w o l n i e j s z e goje­ nie u starszych zwierząt.p u n k t ó w łączących komórki podstawne nabłonka z leżącym poni­ żej z r ę b e m . kaźnej.ciężki o b r z ę k r o ­ g ó w k i . 5. W t y m czasie n i e s k o m p l i k o w a n y w r z ó d p o w i ­ n i e n się z a g o i ć . g d z i e t w o r z ą się p ę c h e r z e w m i ą ż s z u na skutek przesiekania wody. jeśli z a b l i ź n i a się n i e p r a w i d ł o w o . 5. to w i e l e t r u d n o się goi lub p o ­ w r a c a . Podczas g d y c z ę ś ć z n i c h p o j a w i a się n a s k u t e k u r a z u z d r o w e j r o g ó w k i .2. M o g ą istnieć t r z y p r z y c z y n y : p i e r w s z ą i najlepiej p o ­ z n a n ą jest zanik błony podstawnej nabłonka p r z e d n i e g o r o g ó w k i . Najczęstszą zmianą w przypadku trudno go­ j ą c y c h się w r z o d ó w u p s ó w j e s t z a n i k b ł o n y podstawnej nabłonka przedniego rogówki: bra­ kuje h e m i d e s m o s o m ó w .2 Powracające i przetrwałe niegojące się wrzody p o w i e r z c h o w n e G o j e n i e jest s z c z e g ó l n i e w a ż n e w p r z y p a d k u p o ­ miaru wrzodów powierzchownych.44 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt nawracający i trudno gojący się wrzód mechaniczne usunięcie martwego nabłonka n sucha wymazówka technika: zeskrobanie należy zwrócić uwagę mechanizm: usuwanie na duży rozmiar wrzoda martwego nabłonka po usunięciu martwej tkanki fenol lub jodyna ochrona rogówki technika: ochrona mechanizm: ochrona gojącego się wrzoda soczewką kontaktową lub fartuchem ochronnym z trzeciej powieki soczewki kontaktowe na rogówkę fartuch ochronny z trzeciej powieki pobudzenie gojenia v technika: usprawnienie gojenia mechanizm: wytworzenie stanu zapalnego w celu gojenia się nabłonka na skutek ekspozycji kolagenu istoty właściwej rogówki keratotomia kratkowa Tab. co powoduje keratopatię p ę c h e r z o w ą . c h o c i a ż ostat­ n i o j e d e n z a u t o r ó w tej p u b l i k a c j i z a n o t o w a ł wiele podobnych przypadków u West Highland White terierów.

a b y u m o ż l i w i ć p e ł n e z a b l i ź n i a n i e się dystroficzn y c h u b y t k ó w . Inwazja naczyń krwio­ nośnych z rąbka w kierunku krawędzi wrzodu w s k a z u j e na i n t e n s y w n e gojenie się. nieprzylegającego nabłonka. ważne w przypadku głębszych wrzo­ d ó w z ubytkiem zrębu. • w wielu przypadkach mogą być konieczne dwa szwy.4 (b) podstawą jest spojówka Fartuch ochronny z trzeciej powieki przyszyty do (a) górnej powieki. s t o s u ­ je się r ó ż n e s c h e m a t y p o s t ę p o w a n i a . przetrwałego uszko- (a) podstawą jest powieka Należy w każdym przypadku zwrócić uwagę na: • zakotwiczenie wokół tarczki trzeciej powieki. co p o k a z a n o poniżej. j a k i istoty właściwej. a jest ł a t w y m s p o s o b e m na usunięcie martwej tkanki. S u c h ą s z p a t u ł k ą lub k l e s z c z y k a m i z w a c i k i e m m o ż n a usunąć słabo przylegający nabłonek. słabo p r z y l e g a j ą c y c h k o m ó r e k n a b ł o n k a . Ryc. C z ę s t o d o ś ć d u ż e ilości m o ż n a zdrapać z dystroficznej rogówki. Dlatego pierwszym krokiem powin­ no być usunięcie martwego. 5. O k r e ś l e n i e f a z y g o j e n i a jest r ó w n i e . Zwykle doty­ czą one nawracającego. T r u d n o jednak określić najlepszy sposób. N a w e t dość intensywne pocieranie nie przeszkadza 45 Tab. • różne rodzaje szwów w trzeciej powiece. który nie nisz­ czył zdrowego nabłonka i dlatego segregował tylko zwyrodniałą tkankę. W niektórych przypadkach usunięcie mecha­ niczne nabłonka i ochrona rogówki wystarczą d o w y l e c z e n i a . U c h w y c e n i e patofizjologii z d r o w i e n i a w r z o d u r o g ó w k i w y ­ m a g a z r o z u m i e n i a m e c h a n i z m ó w z a r ó w n o goje­ nia n a b ł o n k a . jak i terapeutycznie. 5.Rogówka Klasyczny nawracający wrzód rogówki ma wokół krawędzi martwy nabłonek migrujący do k r a w ę d z i w r z o d u i z r o z p o c z y n a j ą c y m s i ę gojeniem. ż e u s u w a m y t a k ż e p r a w i ­ d ł o w y n a b ł o n e k . Kluczowe jest usunięcie wszystkich mar­ t w y c h . Z a m i a s t niej w p r z e s z ł o ś c i s t o s o w a n o a p l i k a t o r z wacikiem nasączony fenolem. (b) nadtwardówki. Obecnie usunięcie mechaniczne martwego nabłonka na sucho to jedyna opisana metoda. T e c h n i k a u s u n i ę c i a (debridement) nabłonka jest ważna z a r ó w n o diagnostycznie. jeśli n i e bardziej. Jeśli n i e j e s t t o s k u t e c z n e . stosując t a k ą t e c h n i k ę . Nie należy p r z e j m o w a ć się t y m .2 Martwy nabłonek usuwa się po kauteryzacji z d r o w e m u n a b ł o n k o w i . . po­ twierdzając przy tym rozpoznanie o zaniku bło­ ny p o d s t a w n e j .

M i m o t o c z ę ś ć o k u l i s t ó w p r e f e r u j e u f i k s o w a n i e trzeciej powieki do górnej powieki. Obecnie m o ż n a ochraniać rogówkę za p o m o c ą leczniczych soczewek kontaktowych. ż e trzeciej p o w i e k i n i e p o ­ w i n n o się p r z y s z y w a ć d o p o w i e k i . istnieje m o ż l i w o ś ć tar­ cia p o m i ę d z y f a r t u c h e m a r o g ó w k ą p o d c z a s r u ­ c h ó w gałki ocznej. M o ż n a z a s t o s o w a ć w t e d y m e t o d y p o w o d u j ą c e g o j e n i e się n a b ł o n k a i z r ę b u .46 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt tu. g d y o k o j u ż j e s t ślepe lub jeśli i n n e p o s t ę p o w a n i e n i e p r z y n o s i rezulta­ .2. w o d l e g ł o ś c i o k o ł o 1 mm od siebie (Wilkie i W h i t t a k e r 1 9 9 7 ) . Po kilku d n i a c h n a b ł o n e k goi się. c h o c i a ż często t o w a r z y ­ szy mu waskularyzacja. 5. k t ó r a o g r a n i c z y z d o l n o ś ć w i d z e n i a . j a k s u g e r u j e n a z w a . fartuch trzeciej p o w i e ­ ki pozostaje zaś do m o m e n t u jego usunięcia. że p o d a w a n i e i c h w o k u z p r e d y s p o z y q'ami d o o w r z o d z e n i a j e s t r y z y k o w n e . P o d s t a w ą d a l s z e g o p o s t ę ­ powania jest usunięcie krawędzi nabłonka od błony podstawnej lub sprowokowanie gojenia p o w i e r z c h o w n e j części z r ę b u r o g ó w k i . g d y zwierzę niewiele widzi. ż e z e w s z y s t k i c h m o ż l i w o ­ ści n a j l e p s z y jest f a r t u c h o c h r o n n y z trzeciej p o ­ wieki. takich jak flurbiprofen lub diklofenak. k r a t k o w e g o cięcia w o b s z a r z e w r z o d u . jako punktu zaczepu całego kawałka nabłonka w d a n y m m i e j s c u . p a t r z ryc. u m o ż l i w i ł o odejście o d n i e p o t r z e b n e g o a p l i k o ­ wania steroidów.3 Owrzodzenie na skutek keratopatii pęcherzowej ® W przypadku nawracających wrzodów z powo­ du d z i a ł a n i a k e r a t o p a t i i p ę c h e r z o w e j w o b r z ę ­ ku rogówki techniki takie jak keratotomia czę­ sto z a w o d z ą . która w i ą ż e się z t e r m a l n ą k e r a t o p l a s t y k ą ( o p i s a n o ją poniżej). O m ó ­ wiono już usuwanie martwego nabłonka z miej­ sca migracji n o w y c h k o m ó r e k n a b ł o n k o w y c h . p ó k i n i e n a s t ą p i p e ł n e w y g o j e n i e r o g ó w k i . Takie lecze­ n i e p o w i n n o się s t o s o w a ć . D ą ż e ­ n i e m w obu technikach jest wykorzystanie na­ b ł o n k a . Jeżeli schematy postępowania nie przyniosą rezultatu.5). m o ż n a zastosować dwie techniki. P o r ó w n u j ą c m e t o d y . a b y z m i n i m a l i z o w a ć u r a z y . z któ­ r y c h k a ż d a m a s w o i c h z w o l e n n i k ó w (ryc. S u s a n M c L a u g h l i n ustaliła. a b y b y ł o o n o e f e k t y w n e . dzenia. Zabieg m o ż n a wykonać u psa w znieczuleniu miejsco­ w y m lub w średniej sedacji w p r z y p a d k u ner­ w o w y c h i agresywnych zwierząt. Wielu okulistów u w a ż a . P i e r w s z e zapewnia dobre widzenie po leczeniu. k t ó r y rośnie w p u n k t a c h cięć lub n a k ł u ć . ponieważ przy dłu­ gich końcach s z w ó w m o ż n a pozostawić fartuch odsłonięty i reponować go bez potrzeby p o n o w ­ nego znieczulania zwierzęcia. A b y w y k o n a ć f a r t u c h o c h r o n n y z trzeciej p o ­ wieki. w a ż n y m e l e m e n t e m leczenia w i n n o b y ć zminimalizowanie urazów powierzchni nabłon­ k a p o d c z a s gojenia. p o d c z a s g d y inni n a j p i e r w u s u w a ­ ją nabłonek przedni.5. Jest ono p r a w d o p o d o b n i e n i e w i e l k i e . W k e r a t o t o m i i k r a t k o w e j stosuje się igły 2 1 23 G w c e l u . ale d o s p o ­ j ó w k i g a ł k o w e j . N i e k t ó r z y o k u ­ liści w y k o n u j ą j ą b e z u s u n i ę c i a p o w i e r z c h o w n e ­ g o n a b ł o n k a . p o r u s z a się r ó w n i e ż fartuch. Z t e g o p o w o d u linie l u b p u n k t y n i e m u s z ą b y ć p o ł o ż o n e t a k b l i s k o sie­ b i e j a k w p r z y p a d k u . 4 ) . którego całkowite wyleczenie trudno osiągnąć. g d y ż daje t o p e w n o ś ć . którą m o ż n a usunąć po całkowitym wyleczeniu wrzodu z zastosowa­ niem miejscowych steroidów. podczas g d y d r u g i e m o ż e p o w o d o w a ć p o w s t a n i e blizny. K e r a t o t o m i a p u n k t o ­ wa polega zaś na nakłuciach w najbardziej po­ w i e r z c h o w n e j części m i ą ż s z u (ryc. które rozmieszcza się j a k p u n k t y w m i ą ż s z u w p u n k t o w e j k e r a t o t o ­ mii. P o w i n n o się r o z u m i e ć n a u k o w e p o d s t a w y k a ­ ż d e g o leczenia. należy zastosować inne le­ czenie. P o j a ­ w i e n i e się ł a t w o d o s t ę p n y c h n i e s t e r o i d o w y c h le­ k ó w przeciwzapalnych do stosowania miejsco­ w e g o . N i e k t ó r z y u w a ż a j ą . dzięki k t ó r y m o k o m o ż e z a r ó w n o w i d z i e ć i b y ć w i d z i a n e . 5 . g d y p r a g n i e się z n i s z c z y ć całą powierzchnię błony podstawnej. W keratoplastyce ter­ malnej k o ń c ó w k a termokautera wywołuje w ro­ gówce punktowe oparzenia. 5. ż e k i e d y o k o p o r u s z a się. 5. W a d ą jej jest k r ó t k a z d o l n o ś ć u t r z y m a ­ n i a się n a m i e j s c u (do 1 0 d n i ) . ale p r z y p r o b l e m a c h z e s t a b i l n o ś c i ą powierzchni oka m ą d r z e jest podjąć wszelkie działania. K o l e j n y m p o d s t a w o w y m e t a p e m j e s t t e c h n i ­ ka keratotomii kratkowej lub punktowej. Z n a c z n i e h a m u j ą b o w i e m gojenie się n a b ł o n k a i jeśli p o j a ­ w i się k o l e j n y w r z ó d . J e ­ śli ł ą c z y się ją z p o w i e k ą . D r u g i m . s ą p r z e c i w s k a z a n e . U s u n i ę c i e chorej t k a n k i i o c h r o n a p o w i e r z c h ­ ni r o g ó w k i są n a i s t o t n i e j s z e w l e c z e n i u t r u d n o g o j ą c y c h się u r a z ó w .

Drugą możliwością.Rogówka 47 Ryc.5 Mechaniczne usuwanie nabłonka przedniego i keratomia kratkowa w trudno gojących się wrzodach. k t ó r a p r o w a d z i d o bli­ z n o w a c e n i a r o g ó w k i p o operacji. L e p s z ą o c h r o n ę r o ­ gówki zapewni zastosowanie soczewki kontak­ towej niż fartucha o c h r o n n e g o z trzeciej p o w i e k i .5. ale rzadziej w m e d y c y n i e weterynaryjnej. czy u b y t e k się goi czy raczej pogłębia. 5. m o ­ żna ją uzyskać za pomocą wysuszającego ga- . co o m ó w i o n o poniżej. 6 ) . m o ż n a m e c h a n i c z n i e u s u ­ n ą ć n a b ł o n e k z k e r a t o t o m i ą w a r s t w o w ą lub krat­ kową. w s k a z a n a jest u w a ż n a o b s e r w a c j a . czy pozostawić w r z ó d d o w y l e c z e n i a lub w y k o n a ć k e r a t o t o m i ę k r a t k o w ą . jest zastosowanie kleju cyjano. Dlatego auto­ rzy tej publikacji polecają ją jako s p r a w n ą technikę c h i r u r g i c z n e g o leczenia. 5 . Epiteliazaq"a w r z o d ó w o z n a ­ c z a g o j e n i e się u b y t k u . by przy nagłym ruchu z w i e r z ę c i a (najczęściej o d c h y l a g ł o w ę d o t y ł u ) n i e u s z k o d z i ć gałki o c z n e j .a k r y l o w e g o w r a n a c h m i ą ż s z u (ryc. P o w o d u j e także d u ż e o g r a n i c z e n i a w i d z e n i a . Pierwsza to w y k o n a n i e przeszczepu uszypułowa­ n e g o ze spojówki. aby o p r z e ć r ę k ę z igłą na twarzy pod okiem. W przypadku wrzodu sięgającego połowy grubości zrębu. istnieją trzy m o ż l i w o ś c i leczenia. 5. ale sta­ n o w i m e t o d ę b e z p i e c z n ą w której lekarz ma m a ­ łą m o ż l i w o ś ć perforacji gałki ocznej. • całkowicie suchej powierzchni rogówki. g ł ę b s z y n i ż 1/3 g r u b o ś c i r o g ó w k i . p o w i e r z c h o w n ą czy w a r s t w o w ą . P r z e s z c z e p s p o j ó w k i nie z a w s z e jest najlepszym rozwiązaniem w przypadku wrzo­ d ó w ś r o d k o w e j w a r s t w y istoty właściwej. c o u m o ż l i w i a d o s t a r c z a n i e c z y n n i ­ k ó w w z r o s t u i inhibitorów k o l a g e n a z y alfa 2 m a kroglobulin. p o w i n n o się traktować jako nagłe przypadki i leczyć za po­ m o c ą u s z y p u ł o w a n e g o płata s p o j ó w k i lub k e r a totomii promienistej techniką Gaiddona (Gaiddon 1996). powszechnie stosowaną w o k u l i s t y c e u l u d z i .2. l u b descemetocoele. Istotna jest r ó w n i e ż k o n t r o l a . P o s t ę p u j ą c y w r z ó d . ale w w i ę k s z o ś c i p r z y ­ padków. w k t ó r y m w r z ó d o b e j m u j e c a ł ą g r u b o ś ć m i ą ż s z u . w których miąższ rogówki pozostaje nietknięty. jest t r u d n a . Zastosowanie kleju butylo-cyjano-akrylowego wymaga: • znieczulenia pacjenta i unieruchomienia oka. Jeśli w r z ó d jest r o z l e g ł y i nie p o j a w i a się epiteliazaq'a r o g ó w k i .4 Wrzody sięgające połowy grubości miąższu W r z o d y m n i e j s z e n i ż 1/3 g r u b o ś c i r o g ó w k i się­ gające d o istoty w ł a ś c i w e j m o ż n a l e c z y ć t r a d y ­ cyjną metodą. które można wykonać w znieczuleniu m i e j s c o w y m . W a ż n e jest. M a o n d u ż ą zaletę. g d y ż uszczelnia ś c i a n ę r o g ó w k i i p o z w a l a na ciągłe sączenie się osocza z p o w i e r z c h n i cięcia płata na powierzch­ nię w r z o d u . Decyzja jednak. 5.2. który nie w y k a z u j e ż a d n y c h obja­ w ó w gojenia. jak opisano we fragmencie p o d rozdz.

powierzchnia pokrywa się przesiękiem osocza. wyszukanie „wężowatych" strumyczków cieczy wodnistej z miejsca uszkodzenia. Powinno się stosować wiskoelastynę. 5. obrzęk miąższu pęcherz wrzód keratoplastyka termalna V 7 igła diatermii S [ £ 1 Wytwarza się miejscowe oparzenia. 5. które chroni tęczówkę. dlatego można ją reponować „jeśli krwawi. aby wzmocnić przyleganie nabłonka do miąższu Ryc. wygląd rogówki po zabiegu .6 Keratopatia pęcherzowa .48 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt Czy rogówka ma przetokę? Test Seidla pokazuje perforację: wysuszenie rogówki.3 Leczenie rogówki z przetoką. Tab. jak to możliwe. Czy nastąpiło wypadnięcie tęczówki? Ocena żywotności wypadniętej tęczówki: przez 24 godz. wkropienie fiuoresceiny (jednorodny żółty kolor).patogeneza i leczenie. Celem jest repozycja tak dużej ilości niezakażonej tkanki. krążenie nie jest upośledzone". aby nie powstały zrosty przednie.

p o z w a l a j ą c e j n a w i d z e n i e . F r a g m e n t s p o j ó w k i p o b i e r a się w o d l e g ł o ś c i 5 mm od rąbka za p o m o c ą nożyczek do tenotom i i w celu n a c i ę c i a s p o j ó w k i . p o ­ w i n i e n b y ć o p e r o w a n y w trybie p i l n y m .7 Nakładanie kleju na wrzód rogówki. N a w e t jeśli p e r f o r a c j a p o j a w i się p o d c z a s o p e r a c j i . T ł u m a c z y ł on.5 Głębokie wrzody. W y k o n a n i e w i ę k s z e g o n a p o c z ą t ­ k u p o w o d u j e p o w s t a n i e więcej p o z i o m ó w cięcia oraz daje g r u b s z y i g o r s z y f r a g m e n t . wrzód.2. ż e b y m o ż n a j ą b y ł o oddzielić p o w y l e c z e n i u w r z o d u . • dobrej kontroli aplikacji m a ł y c h ilości kleju kropionego na powierzchnię wrzodu za po­ m o c ą cienkiej (25 G ) igły (ryc. N a l e ż y p r z y s z y ć go n i ć m i w c h ł a n i a n y m i . Szyjki u s z y p u ł o w a n e g o p r z e s z c z e p u nie p o w i n ­ n o się p r z y s z y w a ć . 5. 7 ) . 5 . 5. t o i t a k działanie to jest k o r z y s t n e .Rogówka 49 b) Ryc. 6/0 lub lepiej 8/0 wikryl. A l t e r n a t y w n ą t e c h n i k ą jest m e t o d a s t o s o w a n a przez Jacquesa Gaiddona z zastosowaniem keratotomii radialnej (promienistej). który jest bliski perforacji lub w k t ó r y m w i d a ć descemetocoele.8. a n a s t ę p n i e p r e p a ­ ruje się n a t ę p o p o d n a b ł o n k i e m s p o j ó w k i . jeśli ca­ ł y f r a g m e n t s p o r z ą d z a się n a t ę p o p r z e z j e d n o m a ł e nacięcie. żeby później przyciąć go w celu d o p a s o w a n i a do u b y t k u . k t ó r ą p r e f e r u ­ je się w l e c z e n i u k r ó t k o w z r o c z n o ś c i u l u d z i ( G a i d d o n 1 9 9 6 ) . zu f o t o g r a f i c z n e g o w s p r a y u . Opty­ malną technikę wykonania uszypułowanego p r z e s z c z e p u s p o j ó w k i p o k a z a n o n a r y c . n a w e t jeśli z n a j d u j e się w j e g o p o l u . a nie w d o m u czy w terenie. Zawsze musi być kwadratowy i większy niż wrzód. a b y p o r u s z a ć się w n i m z ł a t w o ś c i ą w o k ó ł i r o z c i ą g a ć się p o ­ nad wrzodem. r o z p y l a n e g o na powierzchni rogówki. P r z e s z c z e p p o w i n i e n b y ć wystarczająco cienki. Techni­ ka ta redukuje głębokość w r z o d u i prowadzi do . p o n i e w a ż o t w a r ­ cie p r z e d n i e j k o m o r y ma m i e j s c e w w a r u n k a c h sterylnych. 5. ż e s k o r o p o d s t a ­ wą keratotomii radialnej w leczeniu krótko­ w z r o c z n o ś c i b y ł a i n d u k c j a p r z e b u d o w a n i a isto­ ty w ł a ś c i w e j .k o n i e c z n a w g ł ę b o k i c h w r z o d a c h miąższu to głęboka keratotomia radialna będzie właściwa w głębokich wrzodach u psa. descemetocoele i p r z e t o k i rogówki ® Jak napisano powyżej. P o z o s t a w i e n i e małej w y ­ sepki s p o j ó w k i p o z b a w i o n e j k r ą ż e n i a k r w i u m o ­ żliwi utworzenie ewentualnie małej blizny ro­ g ó w k i . Ł a ­ t w o o s i ą g n ą ć p o j e d y n c z y p o z i o m cięcia.

1 Topniejący wrzód: rozpoznanie Obja­ wy t o p n i e j ą c e g o o w r z o d z e n i a z c e c h a m i k o l a g e nolizy są widoczne podczas badania kliniczne­ g o . (c) umieścić płat w odpowiednim miejscu. (b) odciąć płat z podstawą naprzeciwko wrzodu. u l e g a j ą r o z p ł y n n i e n i u n a s k u t e k działania w i e l u enzymów. Wykonanie uszypułowanego płata spojówki. (d) przyszyć płat i zamknąć ranę.2. W pew- . 5.6.2. a upłynnianie istoty właściwej często p o w o d u j e znacznie bardziej gęste. (a) Naciąć spojówkę w jednym punkcie wyjściowym. które tworzą zrąb. 5. O b r z ę k r o g ó w k i p o w o d u j e jej s z k l a n y w y g l ą d . powodując jego degradację. ewentualnego wyleczenia pod warunkiem.50 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt Ryc. jak wskazuje nazwa.8 Technika wykonania uszypułowanego płata spojówki.6 Topniejący wrzód 5. Powód: Mechanizm: głęboki wrzód rogówki wrzód topniejący descemetocoele bezpośrednie leczenie ubytku źródło osocza z immunoglobulinami i makroglobulinami Technikę pokazano na ryc. że więcej okulistów weterynaryjnych będzie ją czę­ ściej w y k o n y w a ć i d o j d z i e do perfekcji.8. białe zmęt­ nienie. płynną kon­ systencję. W ł ó k n a kolagenowe. W r z ó d w y w o ł u j e o b r z ę k r o g ó w k i i jej w a s - k u l a r y z a c j ę oraz n a c i e k k o m ó r e k p r z y s t o s u n k o ­ wo dobrze widocznych brzegach i zazwyczaj z d r o w y m wyglądzie otaczającego zrębu. 5. W r z ó d topniejący ma.

p o d a w a n i e co g o d z i n ę p r z e z kilka p i e r w s z y c h g o d z i n w ł a ś c i ­ w y c h antybiotyków . co bardziej p r a w d o p o d o b n e . ponieważ w większości tych w r z o d ó w ak­ t y w n y jest więcej niż jeden enzym. N a j n o w s z e leki z a ­ w i e r a j ą c h i n o l o n y . EDTA łączy d w u w a r t o ś c i o w e kationy.j e s t w a ż n e w z b i e r a n i u pełnej informacji o chorobie. EDTA w podawanych dawkach prawdopodobnie nie ma wystarczająco silnego d z i a ł a n i a w h a m o w a n i u k o l a g e n a z y (patrz p o ­ n i ż e j ) . R a t u n k i e m jest duża rodzina metaloproteinaz macierzy ko­ m ó r k o w e j (w czasie powstawania niniejszej k s i ą ż k i : M M P 1 . które razem z kolagenazami i gelatynazami po­ wodują upłynnianie miąższu.2. podczas gdy inne są w y d z i e l a n e p r z e z n a c i e k a j ą c e l e u k o c y t y lub p o ­ chodzą z zakażających mikroorganizmów.6. Kontrola czynników zakaźnych jest ważna. P o d c z a s b a d a ń u k o n i a (Brooks i in. d r u g i e g o b a r w n i k i e m lactophenol cotton blue p o ­ z w a l a na n a t y c h m i a s t o w ą o c e n ę .d o d a t nie albo. Ostatnio w Wielkiej Brytanii dopuszczo­ no do stosowania g e n t a m y c y n ę z E D T A i trometamolem. E D T A p e ł n i w a ż n ą rolę w i c h h a ­ mowaniu. ale w n i e w i e l k i m s t o p n i u z a p o b i e g a degradaq'i zrębu rogówki przez enzymy kolagenolityczne. s t ą d z a o s t r z e n i e p r o b l e m u . Ma to tę zaletę. d z i ę k i c z e m u p o k a z a n o j a k w a ż n e jest.z o s o c z e m z a w i e r a j ą c y m 0. ż e s t o p ­ niowo w y p ł y w a z powierzchni na powieki. t o b r a m y c y n y z p o l i m y k s y n ą B lub chin o l o n ó w . 5. takie j a k Pseudomonas. 2+ Stąd najlepsza we wrz od a ch topniejących jest i n t e n s y w n a . En­ zymy kolagenolityczne m o g ą być wydzielane p r z e z b a k t e r i e . ich za­ stosowanie w okulistyce weterynaryjnej trzeba j e s z c z e w p e ł n i o c e n i ć (ryc. Niektóre z M M P są czynnikami prawidłowej przebudowy ro­ gówki w z d r o w y m oku.2 M E D T A i acetylocysteina. także przeciwko bakte­ riom. nato­ m i a s t a c e t y l o c y s t e i n a w y k a z u j e w a ż n e działanie hamujące przez chelatowanie cynku.2. ale c h o c i a ż s ą o n e e f e k t y w n e p r z e c i w k o b a k t e r i o m G r a m . Trometamol również zwiększa wchła­ nianie leku przez bakterie i tym s a m y m po­ w i ę k s z a siłę j e g o d z i a ł a n i a .ł ą c z n i e ze w z m i a n ­ ką. Wynika to obecności bakterii produkujących e n z y m y i z działania enzymów. a b y n i e p r z y p i s y w a ć t y l k o j e d n e j b a k t e r i i odpowiedzialności za powstanie topniejącego w r z o d u i tylko z tego p o w o d u p o d a w a ć aminog l i k o z y d y .2 Wrzód topniejący: leczenie Częste. 2 0 0 0 ) o p i ­ sano topniejący wrzód spowodowany przez Streptococcus. że u s u w a z n a c z n ą ilość e n z y m ó w . W p e w n y c h rejonach niektóre drobnoustroje czę­ ściej w y s t ę p u j ą n i ż i n n e i to . które najczęściej p o w o d u j ą kolagenolizę ( p r z e w a ż n i e Pseudomonas i Proteus). Z e s k r o b i n y z r o g ó w k i po z n i e c z u l e n i u m i e j s c o w y m i/lub sedacji r ó w n i e ż p o w i n n o się w y k o n a ć i u m i e ś c i ć je b e z p o ś r e d ­ nio na płytce z agarem do natychmiastowego namnożenia. Jest t o t r u d ­ ne.Rogówka n y c h p r z y p a d k a c h jest o n a t a k p ł y n n a . 5 . są w a ż n e w pełnej ocenie choroby. Ka­ żdy enzym ma trochę inny substrat i w y m a g a innego środowiska do inhibicji. Nawet przed ostatecznym wy­ nikiem badań bakteriologicznych należy szyb­ ko zastosować leczenie. jak opisano w rozdz. t a k i c h j a k c i p r o f l o k s a c y n a albo ofloks a c y n a . A n t y b i o t y k i t e m o g ą m i e ć m a ł e .9 . i w y k o n a ć h o d o w l ę w trybie przyspieszonym.9 ) . podawanie antybiotyków o szerokim działaniu. Rozmaz i barwienie jednego metodą Grama. które należy uwzględnić w tworzeniu planu r o z p o z n a n i a i leczenia. jak już omówiono. Makroglobuliny osocza są naturalny­ mi inhibitorami dużej liczby e n z y m ó w . Wywiad w danym przypadku. Należy pobrać wymaz. jak opisano powyżej. z siarczanem gentamycyny do podawania dożylnego oraz rozpuszczone 51 w sztucznych łzach lub do p o d a w a n i a miejsco­ wego.6. d z i a ł a n i e na g r o n k o w c e i p a c i o r k o w ­ ce. s p r z ę ż o n a t e r a p i a . ale z w i ę k s z a d z i a ł a n i e g e n t a m y c y n y p o ­ przez usprawnienie przyjmowania leku przez bakterie. ż e m o ż l i w y b y ł u r a z c z ę ś c i a m i r o ś l i n .2. 9 ) . po­ czątkowo co godzinę. p o n i e ­ waż wiele z tych e n z y m ó w potrzebuje wapnia j a k o k o f a k t o r a . matrix metalloproteinases 1 . 5. n a l e ż y w i ę c h a m o w a ć ich d z i a ł a n i e . takie j a k C a . Z a l e c a się z a t e m p r e p a r a t y potencjalizowane. ale o p o r n o ś ć n a lek w w i e l u p r z y p a d k a c h d o p r o ­ w a d z i ł a d o z m i a n y . Wcześniej. oznacza­ ł o t o z a s t o s o w a n i e m i e j s c o w o g e n t a m y c y n y . jeśli nie ż a d n e . G r a m -ujemne lub grzyby. c z y za zakaże­ nie o d p o w i e d z i a l n e są o r g a n i z m y G r a m . Nie m o ż n a pominąć leczenia chirurgicznego za p o m o c ą g ł ę b o k i e j k e r a t e k t o m i i i u m i e s z c z e ­ nia uszypułowanego przeszczepu spojówki. lub p r z e z naciek zapalny.u j e m n y m . zarówno jak i opis wcześniejszej choroby we wrzodzie ro­ gówki.potencjalizowanej genta­ m y c y n y . j e s t b a r d z o ważne.

Antybiotyki fluorochinolony (Exocin (Allergan)) wzmocniony niekonserwowany roztwór antybiotyku. nierówna powierzchnia rogówki.acetylocysteina (łączy Zn kofaktor). (iii) następnie umieścić dren do podawania leków .52 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt Rozpoznanie i terapia wywiad: wygląd: Leczenie (i) sedacja (i/lub blokada nera/u oka u konia).barwienie metodą Grama i Diff Quicka służą bezpośredniej identyfikacji organizmów powodujących zakażenie i ich wrażliwości .9. 3 mg/ml osocze (antyproteazy alfa-2-makroglobuliny). włącznie z cytologią brzegów wrzodu . możliwy jest udział roślinnego lub innego organicznego materiału.EDTA (chelatuje Ca jako kofaktor enzymów). początkowo w odstępach godzinnych. Źródło enzymów: bakterie grzyby neutrofile gelatynazy kolagenazy A Mechanizm: kolagenoliza zrębu rogówki Hamowane przez: 1 0 % acetylocysteinę EDTA autologiczne osocze T Działanie przez: chelatowanie Zn t chelatowanie Ca t alfa-2-makroglobuliny . odwirowanie i przeniesienie otrzymanego osocza do kilku probówek z EDTA . (iv) zastosować leki antykolagenolityczne i antybiotyki. (ii) należy pobrać wymaz i zeskrobiny ze zmienionej rogówki. białe/kremowe niekorzystnie rokujące zmętnienie rogówki. 5. . lek amikacyna carbenicylina gentamycyna tobramycyna vankomycyna Leki antykolagenolityczne: stężenie dostępne w gotowym preparacie sugerowane wyższe stężenie 10 mg/ml 4-8 mg/ml 3 mg/ml 14 mg/ml 50 mg/ml trwałość preparatu po otwarciu/zrobieniu 30 dni 3 dni 30 dni 30 dni 4 dni często w wywiadzie można dowiedzieć się o urazie. Mechanizm kolagenolitycznego owrzodzenia.dotyczy zarówno bakterii. .4 Rozpoznanie i leczenie kolagenolitycznego „topniejącego" wrzodu. 5. szybkie pogorszenie stanu rogówki. jak i grzybów. rozpłynnienie rogówki. +2 +2 Najłatwiej pozyskuje się je przez pobranie autologicznej krwi na EDTA.podspojówkowy lub nosowo-łzowy. ból oka. Tab.ryc.

Ryc.7 Uraz chemiczny Chemiczne uszkodzenia oka m o g ą spowodo­ wać ciężkie owrzodzenia rogówki i długo trwa­ jące uszkodzenie powierzchni oka. Ostateczne postępowanie polega na mikrochirurgicznym leczeniu uszkodzenia rogówki. Przy poparzeniu zasadami i w topniejącym w r z o d z i e r o g ó w k i stosuje się i n h i b i t o r y m e t a l o proteinaz. Definitywne wyleczenie może wymagać zastosowania kleju tkankowego cyjanoakrylowego lub tylko soczewki kontaktowej. Ubytki powierzchowne nabłonka rogówki pokrywa się fartuchem ochronnym z trzeciej powieki lub soczewką kontaktową. tęczówka w garbiaku) źle rokuje. 2. włącznie z komórkami macierzystymi rąbka rogówki.3 Uszkodzenia rogówki i twardówki 5.ługi lub n a w o z y sztuczne na bazie amonia­ k u . t a k j a k i l e c z e n i e . jeśli ubytek jest powierzchowny i nieperforowany. kiedy zejdzie obrzęk (leczenie antybiotykami i atropiną miejscowo z NSAID i ogólnie). Jeśli występuje perforacja. Znaczny obrzęk rogówki i waskularyzacja mogą ustąpić po leczeniu. Wypadnięcie zawartości gałki ocznej (np. 2. 5. że wysokie pH nisz­ czy zarówno nabłonek. b a k t e r y j n y c h i p o w o d u j ą c y c h lizę istoty w ł a ś c i ­ wej oraz pozwala na stały naturalny n a p ł y w osocza w obszar owrzodzenia przez przeszczep spojówki. który upewni przypuszczenia co do środka wywołującego zmianę chorobową. 5. n i e g o j ą c e g o się owrzodzenia. W przypadku popa­ r z e n i a k w a s a m i t a k a k o a g u l a c j a z a p o b i e g a dal­ szej p e n e t r a c j i ś r o d k ó w c h e m i c z n y c h i d l a t e g o W ł a ś c i w e leczenie u s z k o d z e ń r o g ó w k o w o . należy założyć soczewkę kontaktową przed ostatecznym postępowaniem. 5. Stopień uszkodzenia przy poparzeniu zasadami wynika z faktu. które są użyteczne z a r ó w n o w medycynie . Po dokładnym badaniu wybarwia się ona fluoresceiną.t w a r d ó w k o w y c h zależy od przedoperacyjnej całko­ witej o c e n y s t o p n i a u s z k o d z e n i a i t e c h n i k l e c z e ­ nia.1 Określenie rozmiaru uszkodzenia rogówki Etapy leczenia w nagłym uszkodzeniu rogówki. następnie leczy atropiną i antybiotykami miejscowo. 4. 3. Poparzenia zasadami m o g ą być głębokie i dodatkowo bardzo szybko niszczą wszystkie napotkane komórki. 5. 1. Upływ czasu między uszkodzeniem a badaniem u specjalisty decyduje o pomyślnym leczeniu.Rogówka 53 ogranicza jego głębokość. jak i zrąb rogówki bez p o w o d o w a n i a koagulacji. 1. Bardzo ważne jest zebranie możliwie jak najdokładniejszego wywiadu. Rokowanie w uszkodzeniach rogówki. Największe uszkodzenia oka powodują zasa­ dy . ale n a szczęście o p a r z e n i a t y m i c h e m i k a l i a ­ mi z d a r z a j ą się r z a d k o w o k u l i s t y c e w e t e r y n a ­ ryjnej. Patogene­ za jest różna w p r z y p a d k u różnych substancji c h e m i c z n y c h .9 Dokładne badanie rany. p r o w a d z ą c d o p r z e w l e k ł e g o .2.3. ale w k a ż d y m z nich należy natychmiast zastosować płukanie oka. 3.

m o g ą b y ć użyteczne w zniesieniu b ó l u . s p ł y w a j ą c y strumyk z jeziorka fluoresceiny na powierzch­ nię oka. w i n n y c h zaś m o ż e b y ć u s z k o d z o n y tylko n a b ł o ­ nek przedni i powierzchowna część zrębu.o c e n i o n e w te­ ście S e i d l a . Niesie to pewne ryzyko. t w o r z y g a r b i a k (staphyloma). P o j e d n y m d n i u d a w k o w a n i a człowieka. Nawet nie­ wielka ilość cieczy wodnistej wypływająca z przedniej komory przez ranę punktową ro­ g ó w k i b ę d z i e w i d o c z n a j a k o czysty.3 Leczenie prostych niepenetrujących uszkodzeń rogówki N i e p e r f o r o w a n e r a n y r o g ó w k i . • Jak głębokie jest uszkodzenie? • Czy uszkodzenie jest perforowane? W celu uzyskania odpowiedzi należy wykonać test Seidla (patrz niżej). D w u k i e r u n k o w e działanie m a p o d w ó j n y efekt: podtrzymania rany i ochrony rogówki przed t a r c i e m . N a s t ę p n e są s k o ś n e rany. K r o p l e z a n t y b i o t y k a m i . • Czy brzegi są przejrzyste i czy jest obce ciało? • Czy są inne uszkodzenia w oku? • Czy jest jedno uszkodzenie. R a n y o t w a r t e m o g ą w i ą z a ć się z e z n a c z n y m uszkodzeniem powierzchownej czę­ ści i s t o t y w ł a ś c i w e j i n a b ł o n k a p r z e d n i e g o r o ­ gówki. jest ilość uszkodzeń ro­ gówki w o k ó ł rany. aby poprawnie je umiejscowić pod ko­ n i e c o p e r a c j i .11). z n a c z n e u s z k o d z e n i e istoty w ł a ś c i w e j z obrzękiem. L e k i r o z s z e r z a j ą c e ź r e ­ nicę. z a n i m z b l i ż y się b r z e g i r a n y . W przypadku samo­ z a m y k a j ą c y c h się r a n m o ż e b y ć k o n i e c z n e w y ­ konanie w y m u s z o n e g o testu Seidla. jak i medycynie weterynaryjnej. a t a k ż e te. J e d n ą z c e c h j e g o b u d o w y jest s p o s ó b . Ocena uszkodzenia rogówki. 5. takie jak atropina. O k o j e s t z b u d o w a n e w taki s p o ­ sób. co z n o w u w y m a g a innego leczenia chi­ rurgicznego. I n n y m w a ż n y m p r o b l e m e m j e s t o t w a r c i e ra­ ny (ryc. p o w i n n o p o d a w a ć się od 2 do 4 r a z y d z i e n n i e . najlepsze w świetle l a m p y s z c z e l i n o w e j . w k t ó r y c h k r a w ę d z i e l e ż ą p ł a s k o w s t o s u n k u do siebie . nie uszka­ dzają innych struktur oka. Bardziej skompliko­ w a n e u s z k o d z e n i a t o te. z u t w o r z e n i e m się g a r b i a k a lub b e z n i e g o . dlatego w y m a g a j ą innego szycia. takie j a k c h l o ­ r a m f e n i k o l lub chinolony. w którym d e l i k a t n i e u c i s k a się p a l c e m g a ł k ę o c z n ą p r z e z . z w ł a s z ­ cza jeśli z r ą b r o g ó w k i w y g l ą d a n a u s z k o d z o n y . p o m i m o że perforujące. j e s t t ę c z ó w k a . w j a ­ ki w y p ł y w cieczy wodnistej po uszkodzeniu ro­ gówki niesie ze sobą tęczówkę.10) p o p r z e z w k r o p i e n i e r o z t w o r u 2 % fluoresceiny na powierzchnię oka. które. W niektórych uszkodze­ niach r o g ó w k a jest całkowicie perforowana. k t ó r e m o ż e p o j a w i ć się p r z y r u c h a c h p o w i e k i . a b y z m i n i m a l i z o w a ć p ó ź n i e j s z e skutki u r a ­ z u . Najistotniejsze jest w y k o n a n i e testu Seidla (ryc. gdzie perforacja torebki p r z y c z y n i się d o p o w s t a n i a z a ć m y l u b w y w o ł a tzw. Kolejną istotną cechą. Czynnik penetrujący może dotrzeć do po­ wierzchni soczewki. m a n a celu o c e n ę jej g ł ę b o ­ kości (patrz ryc. którymi m o g ą być rany otwarte lub s a m o z a m y k a j ą c e się. 5. która zatyka r a n ę i t w o r z y g a r b i a k (staphylotna). dlatego p o w i n n o się g o w y k o n y w a ć o s t r o ż n i e .9). Dzięki temu m o ż n a ustalić p u n k t y wkłucia dla s z w ó w oraz podjąć decy­ zję. W a ż n e jest z d e f i n i o w a n i e k a ­ t e g o r i i u r a z u . reakq'ę f a k o a n a f i l a k t y c z n ą n a s k u t e k n a g ł e ­ go przecieku kory soczewki. co rozwieje wątpliwości.m o ż n a l e c z y ć a n t y b i o t y ­ kami i poprzez założenie soczewki kontaktowej. 5.3. Niektóre u s z k o d z e n i a „ z i e j ą " na powierzchni oka. kilka czy ma ono wygląd gwiaździstej deformacji rogówki? • Czy uszkodzenie jest prostopadłe do powierzchni rogówki czy jest raną płatową? Dokładne badanie rany. P r z y ­ k ł a d o w o . Po­ d z i a ł r o z p o c z y n a się o d p e r f o r o w a n y c h u s z k o ­ dzeń rogówki.3. U s z k o d z o n e m o g ą b y ć także inne struktury o k a . czy r o g ó w k a jest w pełni perforowana. która może uszczelniać całkowicie p e r f o r o w a n ą r a n ę . która może ulec uszkodzeniu przy obrażeniach rogówki.54 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt górną powiekę. czy k o n i e c z n e jest u s u n i ę c i e m a r t w e j ro­ g ó w k i . k t ó r e w z n a c z ą c y s p o ­ sób niszczą otaczające struktury i p o w o d u j ą o b r z ę k r o g ó w k i . 5. na którą należy zwrócić uwagę. 5.2 Udział innych struktur oka przy uszkodzeniach rogówki Najbardziej oczywistą strukturą. w k t ó r y c h t ę c z ó w ­ k a z a t y k a j ą c s ą c z ą c ą r a n ę . U s z k o d z e n i a p o ś r e d n i e najtrudniej ocenić. p o n i e w a ż i n a c z e j l e c z y się r a n y perforowane niż nieperforowane.

• Ocenić żywotność wypadniętej tkanki.Rogówka Czy wystąpiła perforacja? Czy wykonać test Seidla? test Seidla „wąż" cieczy wodnistej opuszczający miejsce penetracji barwnik fluoresceinowy miejsce uszkodzenia 55 Czy nastąpiło wypadniecie tęczówki? Należy zbadać. 5. .) <24 h !• reponować + krwawienie tkanki podczas manipulacji .10 Ocena potencjalnie perforującego uszkodzenia gałki ocznej. że soczewka pozostaje na miejscu klejenie płata rogówki rana płatowa rogówki zastosować soczewkę kontaktową lub klej tkankowy Ryc. Czy uszkodzenie jest naprawdę nieperforujące? C ^ . >24 h [• usunąć Ryc. aby upewnić się. + czas od wypadnięcia (> lub < 24 godz. czy wystąpił nieprawidłowy kształt źrenicy (dyscoria): • Zastosować wymazówkę w warunkach sterylnych pola operacyjnego w celu usunięcia włóknika.11 Leczenie nieperforowanego uszkodzenia rogówki. 5.V ' Czy występuje ziejąca rana lub utrata tkanki? rana rogówki z ziejącymi brzegami • zastosować ochronę z soczewki kontaktowej • zszyć powieki na krawędziach.

a b y u s z c z e l n i ć r o g ó w k ę przed w o d ą . Jeśli u t w o ­ r z y ł a się p o u r a z i e r a n a p ł a t o w a . c i e n k ą w a r s t w ę k l e ­ ju tkankowego można nanieść na łożysko ubyt­ ku i p o k r y ć go p ł a t e m (ryc.rów­ n o p o ł o w ę o d l e g ł o ś c i d ł u g o ś c i s z w ó w p r z e z ra­ nę (Eisner 1990). t o lepiej nawodnić przednią komorę przez nacięcie w r ą b k u n i ż p r z e z s a m ą ranę. w y m a g a ­ ją z a m k n i ę c i a z a b e z p i e c z a j ą c e g o r a n ę z u m i e s z ­ czeniem szwów. Iniekcja p r z e z u s z k o d z o ­ n ą r a n ę w i ą ż e się z m o ż l i w o ś c i ą u s z k o d z e n i a struktur na skutek manipulacji podczas repozy- z m i e n i a się a p l i k o w a n i e n a j e d e n r a z d z i e n n i e z p o w o d u d ł u g i e g o c z a s u d z i a ł a n i a . P o t y m czasie z a r ó w n o o d w o d ­ n i e n i e od z e w n ą t r z .7). czy u s u n ą ć ją lub zachować. ż e r a n a b ę d z i e stabilna p o operacji (patrz ryc. jak omówiono po­ w y ż e j (ryc. Z drugiej strony. a odległość od brzegu rany powinna być r ó w n a ich g ł ę b o k o ś c i . o b a r o d z a j e s z w ó w u s u w a się p o w y g o j e n i u r o g ó w k i . a b y jej n i e uszkodzić i nie spowodować krwotoku z boga­ to unaczynionej tkanki. 5. m o ż n a ją reponować do przed­ niej k o m o r y .56 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt że utrudnia umieszczenie szwów we właściwej pozycji. która m o ż e b y ć za­ każona lub uszkodzona. Jeśli r e p o n u j e m y t k a n k ę n i m i p o k r y t ą .13). J e ś l i n a s t ą p i t o p r z e d u p ł y ­ w e m 24 godz. Płytką komorę przed­ nią należy najpierw pogłębić iniekcją zbilanso­ w a n e g o r o z t w o r u soli f i z j o l o g i c z n e j l u b lepiej w i s k o e l a s t y c z n e g o r o z t w o r u . Należy je w p r o w a d z i ć głęboko . m o ż e d o j ś ć d o dalszej p r o l i f e r a c j i k o ­ m ó r e k n a b ł o n k a .14).a b y u p e w n i ć się. p o n i e w a ż s t a n o w i ą drogę w e j ­ ścia d l a c z y n n i k ó w z a k a ź n y c h z p o w i e r z c h n i oka. ale n a d a l p o w i n n y b y ć u m i e s z c z a n e głęboko i symetrycznie. 5.. p r z e z igłę u m i e s z ­ c z o n ą w o k o l i c y r ą b k a . jeśli n i e w s z y s t k i e g ł ę b o k i e u s z k o ­ dzenia rogówki. Minimalna ilość p o w i n n a b y ć taka. z z a c h o w a n i e m o s t r o ż n o ś c i . 3 . gdy zachodzi konieczność odtworzenia przedniej komory za pomocą zbilansowanego roztworu soli l u b r o z t w o r u w i s k o e l a s t y c z n e g o . n a l e ż y w z i ą ć p o d u w a g ę w e k t o r y sił (ryc.zbyt duża może doprowadzić do upośledzenia odżywiania. j a k i u p o ś l e d z e n i e u k r w i e nia spowodowane uwięźnięciem tęczówki w ranie rogówki.przy­ n a j m n i e j na 3/4 g r u b o ś c i ś c i a n y r o g ó w k i . idealne jest symetryczne umieszczenie szwów. p o d w a r u n k i e m ż e n i e j e s t w w i ­ doczny sposób zmacerowana lub uszkodzona. Uwięźniętą tęczówkę należy uwolnić z krawę­ dzi r a n y r o g ó w k i . Z j e d n e j strony. Jednak zawsze trzeba pamiętać o poprawnej repozycji żywej tkanki tęczówki i odpowiednim zamknięciu rany rogówki. 5 .3. Jeśli gałka jest niezmieniona. W takich przypadkach szwy m o g ą być d ł u ż s z e . n i e o d e r w a n a o d leżącej p o n i ż e j r o g ó w k i . W p r z y p a d k u wypadniętej tkanki tę­ c z ó w k i 2 4 g o d z . D o operacji r o g ó w k i m o ż n a z a s t o s o w a ć nici od 6/0 do 10/0 . g d y ż s p o ­ wodują odwarstwienie rogówki. tę­ czówka m o ż e u w i ę z n ą ć w ranie lub w y p a ś ć przez nią (ryc. . c o daje d r a ż n i ą c ą epiteliazację struktur przedniej komory.12). 5. które wyznaczą optymalną odległość po­ między dwoma przerywanymi szwami . nie ma potrzeby. aby wchodzić do przedniej komory.4 Leczenie prostych perforowanych uszkodzeń rogówki W i ę k s z o ś ć . D o tego czasu odwodnienie zmniejsza włóknik okrywa­ jący wypadniętą tęczówkę. Natomiast.12). A b y najlepiej je uloko­ w a ć . 5. s ą także w a ż n ą granicą. N a l e ż y j ą t a k ż e z b a d a ć p o d w z g l ę d e m epiteliazacji: j u ż p o d n i u m o ż e p o j a w i ć się szare p o ­ k r y c i e z k o m ó r e k . Do szycia r o g ó w k i najlepszy jest w i k r y l lub n y l o n . Ważne. gdy rosnące komórki pokryją więzadło grzebieniaste w kącie rogówkowo-tęczówk o w y m . W i n n y m p r z y p a d k u p o ­ w i n n o się d o k ł a d n i e o b e j r z e ć t k a n k ę t ę c z ó w k i i z d e c y d o w a ć . N a w e t p o t y m czasie z d r o w o w y g l ą d a j ą c ą tkan­ kę m o ż n a . S z w y nie p o w i n n y penetrować przez całą g r u b o ś ć r o g ó w k i . P o w i n n o u ż y w a ć się s z w ó w p r o s t y c h p r z e r y ­ wanych. M o ż e to s p o w o d o ­ w a ć jaskrę. 5. aby uniknąć wywarcia ciśnienia n a o k o p o d c z a s indukq'i z n i e c z u l e n i a lub u m i e s z c z a n i a r o z w i e r a c z a d o p o w i e k . r e p o n o ­ w a ć . Podczas w p r o w a d z a ­ n i a igły p r z e z r ą b e k n a l e ż y p a m i ę t a ć o w p r o w a ­ d z e n i u jej r ó w n o l e g l e d o t ę c z ó w k i . w których nastąpiło przecieka­ nie c i e c z y w o d n i s t e j w czasie b a d a n i a . k r a w ę d ź r a n y m o ż e b y ć n a tyle o s ł a b i o n a i o b r z ę k n i ę t a .ich g r u ­ bość zależy od posiadanych narzędzi mikrochir u r g i c z n y c h . p o w i ę k s z e n i a i preferencji chirur­ ga. 5. spowoduje martwicę w y p a d ­ niętej t k a n k i t ę c z ó w k i . T r u d n o jest określić o d l e g ł o ś ć w k ł u c i a igły od b r z e g u r a n y . 5 L e c z e n i e ran r o g ó w k i z wypadnięciem tęczówki W większości w y p a d k ó w uszkodzeń lub gdy dochodzi do spłycenia przedniej k o m o r y . ale n i e m o g ą b y ć też z b y t płytkie.

E w e n t u a l ­ nie można umieścić bańkę powietrza. (a) Przekrój poprzeczny z przodu.Ryc. u s z k o d z e n i e t ę c z ó w k i j e s t m i n i m a l n e . Każda tęczówka. Na końcu można wstrzyknąć roztwór wiskoelas t y c z n y . ż e t ę c z ó w k a z n a j d u j e się w p o z y c j i p r z e d n i e j do s o c z e w k i .12). g d y w c z e ś n i e j z a u w a ż y się r a n ę . a ile r e p o n o w a ć .. 5. 5. a p o j a w i a j ą c e się z r o ­ sty tęczówki z odsłoniętym z r ę b e m m o ż n a reponować farmakologicznie.12 Szycie głębokiego wrzodu. P o d c z a s w i e l u t a k i c h p r o c e d u r n a s t ę p u j e b o ­ wiem krwawienie z tęczówki. cji i z a m y k a n i a . T r u d n y m pytaniem w takich przypadkach jest. co ukaza­ no obok. . (c) szwy poziome są wolno zaciskane. Zwężenie źrenicy spowodowane podaniem do oka karbacholu lub r o z s z e r z e n i e p o d a n i e m d o k o m o r y 1 : 1 0 000 adrenaliny może wystarczyć do reponowania n i e w i e l k i e g o u w i ę ź n i ę c i a . (d) początkowo rogówka jest spłaszczona. j a k d u ż o t ę c z ó w k i u s u n ą ć . która pozostawała poza okiem ponad 24 godz. Irygacja roztworem wiskoelastyczn y m d o r a n y lub p a r a c e n t e z a o k o l i c y r ą b k a m o ­ ż e w y s t a r c z y ć d o przerwania w c z e s n y c h z r o s t ó w t ę c z ó w k i z r o g ó w k ą . C z ę s t o takie p o s t ę p o ­ wanie jest nieskuteczne i trzeba r e p o n o w a ć m e ­ chanicznie. G ł ó w n ą techniką w takich przypad­ kach jest odgarnięcie tęczówki z rany rogówki p r z e z n a c i ę c i e w o k o l i c y r ą b k a za p o m o c ą s z p a tułki d o c y k l o d i a ł i z y lub k a n i u l i n a w a d n i a j ą c e j . W n i e k t ó r y c h p r z y p a d k a c h . (b) poziome szwy materacowe (małe wrzody można zamykać tylko 1 poziomym szwem. powinna być wycięta i usunię­ ta. a b y u p e w n i ć się. ale c z ę s t o k o n i e c z n e staje się b a r d z i e j i n t e n s y w n e p o s t ę p o w a n i e ( p a t r z ryc. ale powróci do normalnego wyglądu za kilka dni.

raczej w y k l u c z a j ą u s u n i ę c i e m a ­ teriału s o c z e w k o w e g o w c z a s i e p i e r w s z e j o p e ­ racji. Z wszystkich tych p o w o d ó w należy zastosować znieczulenie miej­ scowe lub sedację i krótkie znieczulenie. m o ż e t o w a r z y s z y ć w y p ł y w z o k a . P o . a b y zminimalizować jego wpływ na widoczność w polu operacyjnym.1 Identyfikacja ciał obcych w rogówce W y d a j e się. d r z a z g a lub skrawek kociego pazura powinny być dobrze widoczne w przezroczystym otoczeniu rogów­ ki. Prowadzi to do w y ­ d o b y c i a się m a t e r i a ł u s o c z e w k o w e g o d o k o m o ­ ry p r z e d n i e j i d o c h o d z i do reakq'i f a k o a n a f i l a k tycznej. naciek.duży obrzęk spojówek może zasłaniać po­ w i e r z c h n i ę o k a albo z m i a n a w r o g ó w c e .58 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt należy uwolnić tęczówkę z krawędzi rany rogówki za pomocą igły do irygacji Ryc. Ponowne podanie adrena­ liny 1 : 1 0 000 do k o m o r y przedniej ograniczy krwawienie w sposób zasadniczy. j a k obrzęk. C z a s a m i s ą t o j e d y n e z m i a n y . Zastosowanie żelu wiskoelastycznego ogra­ niczy obecność krwi w komorze przedniej i u t r z y m u j e k r e w w j e d n y m m i e j s c u tak.4. J e d y n ą s y t u a c j ą . jest pęknięcie torebki soczewki. że r o z p o z n a n i e ciała o b c e g o w r o ­ g ó w c e j e s t p r o s t e : k a w a ł e k rośliny. Liczne problemy związane z lentektomią oraz inne pourazowe p o w i k ł a n i a . C z ę s t o . A l e często cia­ łu obcemu towarzyszą znaczne patologie oka . P o n a d t o często w s p ó ł t o w a r z y s z ą c y b ó l u n i e m o ­ żliwia szczegółowy ogląd. g d y u s u n i ę c i e m a t e r i a ł u s o c z e w k o w e g o jest k o n i e c z n e w e w c z e s n y m p o ­ s t ę p o w a n i u p o t e g o t y p u u r a z i e gałki ocznej.4 Ciała obce w rogówce ® 5. t a k i e j a k o b r z ę k r o g ó w k i lub z a p a ­ lenie t ę c z ó w k i . w y s t ę p u j e b ó l . n a l e ż y p o d j ą ć d e c y z j ę o z a s a d n o ś c i z a s t o s o ­ wania lentektomii podczas pierwszej operacji segmentu przedniego oka. P a t o l o g i o m r o g ó w k i . 5. m o ż e k o m p l i k o w a ć w y p a t r z e n i e ciała o b c e g o . K i l k a f a k t ó w m o ż e ś w i a d c z y ć o obecności cia­ ł a o b c e g o . n a c i e k i w a s k u laryzaq'a. 5. waskularyzacja lub krwotok. Jeśli w y s t ą p i ł o r ó w n i e ż z n i s z c z e n i e s o c z e w ­ ki. taka j a k obrzęk.13 wypełnić przednią komorę żelem wiskoelastycznym lub pęcherzykiem powietrza rozszerzyć źrenicę atropiną zszyć ranę rogówki Leczenie garbiaka {staphyloma) lub zrostów przednich. ale n i e z a w s z e .

Rogówka 59 proste wypadnięcie tęczówki resekcja tęczówki uszkodzone brzegi rany rogówki usunięte martwe elementy i szycie szwami typu blisko-daleko Ryc. (a) Perforacja rogówki . należy uszczelnić powierzchnię nabłonka tylnego. następnie zszywa ranę. (b) amputacja wypadnlętej tęczówki. zrosty tęczówkowo-rogówkowe zmniejsza się łopatką do tęczówki. (c) zszycie rogówki z dużym jej obrzękiem szwami poziomymi. . 5. (d) szwy przerywane umieszczone pomiędzy szwami poziomymi materacowymi zapewniają zamknięcie brzegów nabłonka.14 Wypadnięta tęczówka.przekrój poprzeczny z przodu.

należy p o d j ą ć b a r d z i e j i n t e r w e n c y j n e działania. W k a ż d y m in­ n y m przypadku powierzchnia oka powinna być dobrze przepłukana i zdezynfekowana przed p o d j ę c i e m p r ó b y u s u n i ę c i a głębiej w b i t e g o ciała o b c e g o . P o w i e r z c h o w n e ciała o b c e m o ż n a u s u n ą ć w p r o s t y s p o s ó b . 5 . w i ę c przed usuwaniem należy zapewnić stabilność o k a za p o m o c ą pincety mikrochirurgicznej lub 3 szwów umieszczanych w spojówce w 3 punk­ tach. lecz t a k ż e u m i e ś c i ć s a m m a t e r i a ł na płytce z a g a ­ r e m i w y k o n a ć p o s i e w y b e z p o ś r e d n i o z ciała obcego. że p r a w d o p o d o b n a jest perforacja.2 Postępowanie w przypadku ciał o b c y c h w r o g ó w c e b e z jej perforacji (ryć. jest p r z e c i w s t a w n a do siły działania p r z y u s u w a n i u ciała o b c e g o . O m ó ­ w i m y tutaj p o s t ę p o w a n i e . W t a k i m p r z y p a d k u n a l e ż y się p o ­ w s t r z y m a ć przed usunięciem ciała obcego do momentu znieczulenia ogólnego i dezynfekcji p o l a o p e r a c y j n e g o . W ten sposób m o ż n a u p e w n i ć się. jest oczywiście znacznie mniej niebez­ pieczne niż usunięcia ciała obcego. Pinceta jest szczególnie p o m o c n a .w y p ł u k a ć je. J e d n a k w o b u przypadkach należy dobrze unieruchomić pa­ cjenta oraz z a p e w n i ć dobre oświetlenie i wi­ . k t ó r ą należy t r z y m a ć p o d k ą t e m 90° w s t o s u n k u d o osi długiej ciała o b c e g o . c o p r z y c z y n i a się d o p ó ź n i e j s z y c h p o ­ w i k ł a ń . C z a s a m i ciało o b c e z b y t m o c n o z a k o t w i c z y się w r o g ó w c e i nie jest ł a t w o je u s u n ą ć . w k t ó r y m e w e n t u a l n i e ciało o b c e m o ż n a w y c i ą g n ą ć . Podstawowym narzędziem używanym do u s u n i ę c i a w i ę k s z o ś c i ciał o b c y c h j e s t igła 2 5 G . s p o w o d u j e n a ­ ciek z a p a l n y i s t o p n i o w y o b r z ę k z r ę b u r o g ó w k i .4. ponieważ wszelkie zmiany znacznie u t r u d n i a j ą u s u n i ę c i e ciała o b c e g o . W y m a g a n a jest s z y b k a i n t e r w e n t a .15. P r o b l e m e m jest to. 1 5 ) U s u n i ę c i a ciała o b c e g o .3 Postępowanie z ciałem obcym perforującym rogówkę ® Jeśli w y s t ą p i p e r f o r a c j a r o g ó w k i . C z ę s t o w i d o c z n y jest efekt T y n d a l l a w p r z e d n i e j k o m o r z e o k a . d o p i e r o u s u n i ę c i e go i p o j a w i e ­ n i e się c i e c z y w o d n i s t e j m o ż e p o z w o l i ć n a dokładną ocenę głębokości. na s k u t e k k t ó r e g o ciało o b c e u t k w i w r o ­ g ó w c e . 5. 5.15. I n n e o b j a w y z oka. 5. a b y o d c h y l i ć zrąb otaczający k o ń c ó w k ę ciała o b c e g o . z w i e r z ę c h o w a się i nie p o k a z u j e w ł a ś c i ­ c i e l o w i . ponieważ miejscowe dra­ żnienie rogówki może spowodować odru­ chowe zwężenie źrenicy. Jeśli ciało o b c e p e r f o r u j e r o g ó w k ę . g d y nie wystaje poza powierzchnię rogówki. m o ż e p o ­ w s t a ć z a p a l e n i e j a g o d ó w k i p r o w a d z ą c e d o spły­ cenia p r z e d n i e j k o m o r y z e z r o s t a m i p r z e d n i m i lub straty w ł ó k n i k a w m i e j s c u . że nie w p r o w a d z a się ciała głębiej w r o g ó w k ę . 5. C z y m jest ciało obce? C z ę ś ć rośliny czasem trudno usunąć w jednym kawałku i może ona wprowadzić potencjalnie groźne bakterie. j a k p o k a z a n o n a ryc.60 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt doczność: bez tego łatwo jest pogorszyć sytua­ cję l u b s p o w o d o w a ć p e r f o r a c j ę .15. Nie jest to regułą. t a k a b y m o ż n a b y ł o zająć się wyciekiem cieczy wodnistej z rany. c o p o k a z a n o n a ryc. S t w o r z y się m a ł y kra­ ter p o z o s t a w i a j ą c y p o w i e r z c h o w n y u b y t e k . 5. g d z i e d o c h o d z i do w y c i e k u . które p e ­ netruje przez jej całą g r u b o ś ć . w k t ó r y m z n a j ­ duje się ciało o b c e . c o u t r u d n i a j e g o u s u n i ę c i e . co często ma miejsce. W takim przy­ p a d k u p o m o c n e jest d o k ł a d n e o g l ą d a n i e z r ó ­ ż n y c h stron: z b o k u i z p r z o d u . oznacza. Jeśli p o c z ą t k o w e p ł u k a n i e r o g ó w k i jest niewystarczające. p o n i e w a ż ciało o b c e w r o g ó w c e po 24 g o d z . g d y ciało o b c e z n a j - u r a z i e . które nie perforuje ro­ gówki. Z a p a ­ l e n i e w p r z e d n i m o d c i n k u i hypopyon p o t w i e r ­ d z a j ą m o ż l i w o ś ć perforacji. n a j w a ż n i e j s z e jest zatrzymanie w y p ł y w u cieczy wodnistej i u t r z y m a n i e głębokiej k o m o r y p r z e d n i e j . c o o d ­ zwierciedla ryc. p o n i e w a ż u ł o ż o n a w k i e r u n k u osi kanału. C e c h y ciała o b c e g o w r o g ó w c e u m o ż l i w i a j ą c e jego ocenę: 1. p o ­ z w a l a j ą c y n a s t a n d a r d o w e u s u n i ę c i e ciała o b c e ­ go opisaną wyżej techniką.4. 2. W takich p r z y p a d k a c h najłatwiej u s u n ą ć j e p r z e z u ż y c i e cienkiej igły z a w s z e w k i e r u n k u . c o k o m p l i k u j e r o z p o ­ znanie. takie jak u m i a r k o w a n e zapalenie jagodówki z niewielką anizokorią spowodo­ w a n ą zwężeniem źrenicy po stronie chorej. Jak głęboko ciało obce penetruje r o g ó w k ę ? P r z y n i e w i e l k i m ciele o b c y m m o g ą w y s t ą p i ć słabe o b j a w y . n p . W takich p r z y p a d k a c h p r e f e r u j e się n i e tylko w y k o n a ć b a k t e r i o l o g i ę z m i e j s c a u r a z u . R u c h y gałki o c z n e j z n a c z n i e u t r u d n i a j ą z a b i e g .

n a l e ż y u s u n ą ć ciało o b c e . jeśli z miejsca. i n n y s p o s ó b n i ż d o k ł a d n e b a d a n i e k l i n i c z n e . d u j e się w ścianie r o g ó w k i i w ten s p o s ó b z a t y ­ ka otwór. należy zwrócić u w a g ę na cztery p u n k t y (ryc. W p r z y p a d k u ciał obcych. przecie­ ka ciecz wodnista.Rogówka postępowanie w przypadku pojawienia się ciała obcego w rogówce 61 czy ciało obce perforuje rogówkę? wykonać test Seidla perforowane również usunąć przez ścieżkę penetracji. m o ż n a d o w i e d z i e ć się. 5. Większe urazy rogówki z udziałem ciał o b c y c h w y m a g a j ą u s u n i ę c i a z m i e n i o n e j c z ę ­ ści. p o d ­ t r z y m u j ą c lub p r z y w r a c a j ą c p r z e j r z y s t o ś ć r o ­ gówki. . w k t ó r y m z n a j d u j e się ciało o b c e .15 Postępowanie z ciałem obcym w rogówce. które perforują rogówkę z przejściową utratą cieczy wodni­ stej.15). W ó w c z a s p o ­ m o c n y o k a z u j e się test S e i d l a . c z y d o s z ł o d o perforacji r o g ó w k i ? O d p o w i e d ź j e s t o c z y w i s t a . • P o p i e r w s z e . zamykając miejsce. jeśli nadal wystaje poza powierzchnię rogówki lub usunąć przez nacięcie rąbka )ciało obce perforujące rogówkę Ryc. ciasno uszczelnia ranę. 5. w k t ó r y m tkwi ciało obce. Często jednak niewielki obrzęk. który towarzyszy obrzękowi rogówki. W j a k i .

Z a k o t w i c z o n e ciało o b c e i p e r f o r u j ą c e ś c i a n ę r o g ó w k i m o ż n a tak s a m o ostrożnie u s u n ą ć za p o m o c ą igły j a k ciało n i e p o w o d u j ą c e perforacji. 5 . • Po trzecie. n a l e ż y u t r z y m a ć i n t e g r a l n o ś ć gał­ k i o c z n e j . Giemsy lub Dif f-Quik i za p o m o c ą barwni­ ka lactophenol cotton blue w p r z y p a d k u o b e c n o ś c i grzybów równocześnie z hodowlą bakteriolo­ giczną i mykologiczną. Z b y t c z ę s t o p o w o d u j e to zagłębienie w miąższ lub we­ p c h n i ę c i e go do p r z e d n i e j k o m o r y . D w a ostatnie punkty należy rozważyć w pierw­ szej k o l e j n o ś c i w p r z y p a d k u u s z k o d z o n e j r o ­ gówki. Z a l e c a się p o b r a ć w y m a z y i w pierwszej kolejności. jeśli p o u s u n i ę c i u ciała o b c e g o p o z o s t a j e d u ż y u b y t e k w rogówce. W każdym zapaleniu powstające produkty m o g ą powodować martwicę. N i e r z a d k o k u s z ą c e jest u ż y ­ cie p i n c e t y m i k r o c h i r u r g i c z n e j . Intensywna antybiotykotera­ pia ogólna i miejscowa ma istotne znaczenie w sytuacji p o j a w i e n i a się r ó ż n y c h m i k r o o r g a n i ­ z m ó w zarówno zrębu rogówki. W y b ó r a n t y b i o t y k u p r z e d s t a ­ w i o n o p o w y ż e j .62 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt ciało o b c e z p o w i e r z c h n i r o g ó w k i . w k t ó r y c h w i ę k ­ s z a c z ę ś ć ciała o b c e g o w s u n i e się d o p r z e d n i e j k o m o r y . a skurcz mięśnia ciałka r z ę s k o w e g o przewodzi zstępująca droga nerwu trójdzielnego. Drobnoustroje m o ż n a oglądać bezpo­ średnio po właściwym barwieniu metodą Gra­ ma. jak i przednie­ g o o d c i n k a gałki. ż e n i e w p a d n i e o n o d o p r z e d n i e j k o m o r y . M o ż e być wtedy także konieczne powiększenie rany za p o m o c ą igły lub ostrza.5 Antybiotyki i leki rozszerzające źrenicę w nagłych przypadkach dotyczących rogówki Rozpoznanie i leczenie chorób zakaźnych oka najpełniej o m ó w i o n o w rozdziale otwierają­ c y m t ę p u b l i k a c j ę . p r z e d p r ó b ą l e c z e n i a o p e r a c y j n e g o . ż e u d z i a ł części roślinnej j a k o ciała o b c e g o grozi z a k a ż e ­ niem grzybiczym. Interwencja chirurgiczna spowoduje dalszą utratę płynu. W ka­ żdej chorobie rogówki z towarzyszącym b ó l e m l u b a n i z o k o r i ą p o w i n n o się s t o s o w a ć l e k i r o z ­ szerzające źrenicę. stosować antybiotyki o szerokim działaniu. w której pły­ wa i z n a c z n i e t r u d n i e j je u c h w y c i ć i u s u n ą ć z oka. ale w a r t o p o w t ó r z y ć . Jednakże zarówno ubytek cieczy. 1 5 ) . jak i zapalenie z mediatorami w postaci prostagland y n m o ż n a kontrolować. jest j u ż z a p ó ź n o n a dzia­ łanie przeciwzapalne. a b y nie p o g o r s z y ć sytuacji. z a k a ż e n i e w e w n ą t r z g a ł k o w e lub zakażenie rogówki trzeba w podobny sposób z a b e z p i e c z y ć lub m u z a p o b i e c . diklofenak (Voltarol) lub ketorolak (Acular). . jak w p r z y p a d k u u s z k o d z e n i a r o g ó w k i . Ma to również zastosowanie w chorobach ro­ gówki. ż e b y w y c i ą g n ą ć 5. można u s u n ą ć ciało o b c e . • Po c z w a r t e . Dlatego wska­ z a n e jest h a m o w a n i e o d p o w i e d z i zapalnej p r z e z stosowanie powyższych leków. takie j a k f l u r b i p r o f e n ( O c u f e n ) . p o z o s t a w i a j ą c w ścianie r o g ó w k i m a ł y k o n i u s z e k tylnej części.odwrotnie do drogi wejścia ciała o b c e g o p r z e z r o g ó w k ę . W takich s y t u a c j a c h w y ­ dobycie nie powinno być wsteczne . N a j t r u d n i e j s z e są p r z y p a d k i . gdy dochodzi do zwężenia źrenicy. O d n o ś n i e do znieczulenia. • Po d r u g i e . Po wykonaniu zaleconych punktów. W przypadku pe­ n e t r u j ą c y c h ciał o b c y c h r o g ó w k i m o ż e d o j ś ć d o d u ż e j u t r a t y c i e c z y w o d n i s t e j p o u s u n i ę c i u ciała obcego. Jeśli ubytek jest nie­ w i e l k i p o d a j e się m i e j s c o w o n i e s t e r o i d o w e leki p r z e c i w z a p a l n e . J e s t t o s z c z e g ó l n i e w a ż n e . aby u p e w n i ć się. W a ż n e j e s t p r z y t y m . przed otrzymaniem wyników. Jeśli d o s z ł o do utraty cieczy wodnistej. p o r a ż e n i e ciała rzęskowego i tęczówki działa przeciwbólowo. ale dalej p r z e z p r z e d n i ą k o m o r ę i p r z e z n a c i ę c i e r ą b k a r o g ó w k i (ryc. Pożądana jest w t e d y antybiotykoterapia i leczenie przeciwzapalne przed próbą chirur­ gicznego leczenia. n a l e ż y w y r ó w n a ć l u b z a p o b i e g a ć wszelkim patologiom powstałym po stanie zapalnym na skutek utraty cieczy wodnistej.

5. 4. 2. 2. Ogólne zakażenie wirusowe towarzyszące zapaleniu jagodówki rokuje niepomyślnie w okresie rekonwalescencji. Pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego. Leczenie miejscowe kortykosteroidami. choroba wirusowa). M o ż e ono być bolesne i zagrażać widzeniu. 6. Wykonanie pełnego badania okulistycznego. w w i e l u p r z y p a d k a c h d y s f u n k c j ą ciała r z ę s k o ­ w e g o ( r y c . jeśli znacznie nagromadzi się włóknik. rokuje niekorzystnie. 7.1 Zapalenie tęczówki (iritis) ® Zapalenie jest jedną z głównych przyczyn po­ wodujących syndrom czerwonego oka. P o d c z a s gdy zapalenie błony naczyniowej pośrednie i tylne p o w o d u j e z a p a l e n i e ciała r z ę s k o w e g o lub naczyniówki. obrzęk i ból razem z zaburzeniem funkcjonowania. 3. p o d w y ż s z e n i e temperatury. 6. . 3. jeśli choroba ma ostry przebieg lub nie ma poprawy po kortykosteroidach podawanych jedynie miejscowo. Podawanie leków z grupy mydriatica do momentu rozszerzenia źrenicy. Ocena możliwego zakażenia ogólnego (bakterie Gram-ujemne. Z a p a l e n i e t ę c z ó w ­ ki w y s t ę p u j e często w o k u l i s t y c e m a ł y c h z w i e ­ rząt. jeśli nie ma owrzodzenia rogówki. toksoplazma. Towarzyszenie objawów z tylnego odcinka. takich jak odwarstwienie siatkówki. w p r z y p a d k u z a p a ­ l e n i a t ę c z ó w k i u w i d a c z n i a się w p o s t a c i z w i ę k - Etapy leczenia w nagłym zapaleniu błony naczyniowej. i dlatego należy do nagłych przypadków wymagających n a t y c h m i a s t o w e g o działania. 6. 4. Z a c z e r w i e n i e n i e (rubor). na które nie działają leki z grupy mydriatica. rokuje niekorzystnie. Prognoza w zapaleniu przedniego odcinka błony naczyniowej.Rozdział 6 Tęczówka 6. 1.1 Rozpoznanie: objawy kliniczne Klasyczne objawy zapalenia przedniego odcin­ k a b ł o n y n a c z y n i o w e j w i ą ż ą się z z a p a l e n i e m jagodówki i skurczem mięśnia rzęskowego. S t a n o w i n a j b a r d z i e j o c z y w i s t ą c z ę ś ć z a p a ­ lenia b ł o n y n a c z y n i o w e j (uveitis). które zwykle nie są zauważane p r z e z właściciela.1). Pojawienie się znacznych zrostów tylnych. 1. Należy odnieść leczenie do tkankowego czynnika aktywującego plazminogen. w pozostałych przypadkach stosuje się miejscowo leki niekortykosteroidowe. Obfity krwotok wewnątrzgałkowy rokuje niekorzystnie. k t ó r e o b e j m u ­ je t a k ż e n a c z y n i ó w k ę i ciało r z ę s k o w e . Ogólnie podaje się kortykosteroidy.1. ich o b j a w y m o g ą b y ć p o m o c ­ n e dla l e k a r z a s z u k a j ą c e g o o b j a w ó w z a p a l e n i a jagodówki. C e c h a m i c h a r a k t e r y s t y c z n y m i zapalenia są: zaczerwienienie.

Obrzęk jest widoczny w w y ­ blakłej tęczówce.1. Z a c z e r w i e n i e n i e m a n i f e s t u j e się t a k ż e n a t w a r ­ d ó w c e jako czerwone oko i jest s p o w o d o w a n e rozszerzeniem naczyń na skutek zapalnej pro­ dukcji c y t o k i n . W m i e j s c a c h zwężenia naczyń dochodzi do niedokrwienia. Pogrubienie tęczówki i utrata s z c z e g ó ł ó w jej p o w i e r z c h n i to i n n e skutki n a c i e ­ ku komórkowego do zrębu tęczówki. W c z e s n y n a p ł y w l e u k o c y t ó w d o t ę ­ czówki i tworzenie grudek chłonnych często można zauważyć nawet na bardzo wczesnym etapie choroby. t a k i e j a k k o m ó r k i i w ł ó k n i k . zwłaszcza w słabo pigmentowanej tęczówce. t w o r z ą o d b l a s k (refleks) w przedniej komorze. W większości p r z y p a d k ó w w i ą ż e się z e s k u r c z e m m i ę ś n i a tę­ c z ó w k i i ciała r z ę s k o w e g o . k ł a d z i e się n a c i s k n a z n i e c z u l e n i e o k a . zwłaszcza za p o m o c ą lampy szczelinowej lub w oftalmoskopie bezpośrednim.3. często z w a n y c h o s a d a m i w postaci tłusz­ czu baraniego. Doświadczony lekarz może stopniować efekt. Zapalenie nieziarninujące może dawać małe osady na rogówce o szerokim zasięgu. t w o r z e n i e włóknika oraz ich uwolnienie z naczyń tęczów­ ki i ciała r z ę s k o w e g o p o w o d u j ą efekt T y n d a l l a w p r z e d n i e j k o m o r z e . w wielu przypadkach. odgrywa j e d n a k w a ż n ą rolę w określaniu stopnia zmniejszenia zapalenia b ł o n y n a c z y n i o w e j w czasie leczenia. gdy wiązka światła przez nią przechodzi. Jeśli z a ś d o ­ c h o d z i d o ich r o z s z e r z e n i a . dysfunkcji ciała rzęskowego. K l a s y c z n y m o b j a ­ w e m jest t a k ż e ś w i a t ł o w s t r ę t . które m o g ą utworzyć półksiężyc w dolnej części rogówki. k i e d y c h ł o d n i e j s z a ciecz w o d n i s t a p r z e p ł y ­ w a d o p r z e d n i e j k o m o r y i w z n o s i się p r z y r ą b ­ k u . skurczu mięśnia tęczówki i. który wyraźnie ukazuje w y ­ n i e s i o n y profil. . co pozwoli na s z a c u n k o w ą o c e n ę z a p a l e n i a . Wielką zaletą w okulistyce jest obserwacja o k a w o f t a l m o s k o p i e . gdzie leży jego źródło: może mieć z w i ą z e k z e s k u r c z e m m i ę ś n i a p r z y o d r u c h u źrenicznym na światło. T w o r z ą c e się w ten s p o s ó b d w u k i e r u n k o w e prądy konwekcyjne cieczy wodnistej są najwol- Ryc. M o ­ gą przybierać różny w y g l ą d w zależności od ro­ dzaju k o m ó r e k i zapalenia. 6. Większa liczba k o m ó r e k w cieczy wodnistej p o w o d u j e g r o m a d z e n i e się i c h n a tylnej p o ­ w i e r z c h n i r o g ó w k i w postaci p r e c y p i t a t ó w . Niedotlenione tkanki uwalniają czynniki angiogenne sprzyjające tworzeniu n o w y c h naczyń. K o m ó r k i opadają na d n o . co s z c z e g ó l n i e o d n o s i się d o uveitis. co s k u t k u j e z a c z e r w i e n i e n i e m .64 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt m o ż n a z a o b s e r w o w a ć w niej t w o r z e n i e się p o ­ większonych grudek chłonnych. P o d w y ż s z e n i e t e m p e r a t u r y (calor) t r u d n o określić w oku. c h o c i a ż n i e jest d o końca jasne. B ó l (dolor) jest często w y s t ę p u j ą c y m o b j a w e m w zapaleniu błony naczyniowej. która powoduje zmniejszenie ciśnienia śródgałkowego. N a c z y n i a w n i e k t ó r y c h m i e j s c a c h m o g ą b y ć r o z s z e r z o n e . P o d c z a s g d y nie j e s t t o s z c z e ­ gólnie u ż y t e c z n e w p o r ó w n y w a n i u c h o r ó b u r ó ­ żnych zwierząt. W niektórych przypadkach. Znając mechanizm powsta­ w a n i a b ó l u . Diapedeza l e u k o c y t ó w z jej p o w i e r z c h n i . t ę c z ó w k a w y g l ą d a wtedy na poprzecinaną napełnionymi naczynia­ m i . k t ó r e p o j a w i a j ą się w p o s t a c i m a ł y c h d r z e w e k . co o m ó w i o n o w r o z d z . a w i n n y c h z w ę ż o n e . W t e d y cząstki. Zapalenie ziarninujące po­ woduje gromadzenie większych strątów na ro­ g ó w c e . 6. szonego unaczynienia zaczerwienionej tęczów­ ki.1 Klasyczne objawy zapalenia jagodówki odnoszą się do zapalenia przedniego odcinka błony naczyniowej.

i d l a t e g o k o m ó r k i g r o m a d z ą się w takiej p o z y c j i . jeśli pojawi się skrzep. czas krzepnięcia. Wykonanie USG gałki ocznej. gdzie zmieniają k i e r u n e k (ryc. 3. krwotok z naczyń siatkówki (taki jak w przypadku anomalii oka u owczarków collie). Prognozy w przypadku krwotoku do przedniej komory.1). p o w o d u j ą c hypopyon w dolnej części p r z e d n i e j k o m o r y . Pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego i zastosowanie właściwego leczenia. koagulopatia. co rokuje niekorzystnie. • • • • • • uraz oka. które m o g ą . j e - Etapy leczenia w nagłym krwotoku do przedniej komory. ale nie w jaskrze. jeśli nie ma owrzodzenia. Z a p a l e n i e tylnego o d c i n k a jest r ó w n i e ż w a ż n e w badaniu. odwarstwienie siatkówki (w przypadku przewlekłego odwarstwienia). ponieważ może powodować on dalsze krwotoki. o b e j m u j e t ę c z ó w k ę . należy podać miejscowo NSAID. Jeśli pojawiło się owrzodzenie. B a d a n i e d n a o k a z uveitis m o ­ że u w i d o c z n i ć efekt T y n d a l l a w przedniej k o m o ­ r z e o k a z u d z i a ł e m k o m ó r e k ciała s z k l i s t e g o w z a p a l e n i u części p ł a s k i e j ciała r z ę s k o w e g o (pars planitis). zmiany w drugim oku). T o . 4. PPT. . należy zbadać. S k u r c z m i ę ś n i a r z ę s k o w e g o o b j a w i a się w p o ­ staci z w ę ż e n i a ź r e n i c y (miosis). a obecne są objawy uveitis. ale warto zachować ostrożność podczas użycia. jak wyszczegól­ n i o n o p o w y ż e j . Objawy nowotworu wewnątrzgałkowego rokują niekorzystnie. 2. 1. guz wewnątrzgałkowy. Błona naczyniowa. opadają pod w p ł y w e m siły c i ę ż k o ś c i . n a w e t je­ śli o z n a c z a t o c h w i l o w e c z e k a n i e n a r o z s z e r z e ­ nie źrenic. USG gałki ocznej (odwarstwienie siatkówki. Wykonanie pełnego badania okulistycznego. zapalenie błony naczyniowej. 7. Zastosowanie miejscowe kortykosteroidów. Jeśli krwotok nawraca bez objawów urazu oka. Tkankowy aktywator plazminogenu może być użyteczny. Atropinę podaje się miejscowo w zapaleniu błony naczyniowej. 8. Jeśli ich w i ę k s z a l i c z b a wchodzi do cieczy wodnistej. 2. jeśli jest podwyższone. jeśli jest to możliwe. Znalezienie o b j a w ó w zapalenia tylne­ go odcinka b ł o n y n a c z y n i o w e j w d r u g i m oku p o ­ w o d u j e różnicę p o m i ę d z y m i e j s c o w y m leczeniem w j e d n o s t r o n n y m zapaleniu p r z e d n i e g o o d c i n k a a ogólnym leczeniem przeciwzapalnym przy obustronnym zapaleniu jagodówki. ciało r z ę s k o ­ we i n a c z y n i ó w k ę . Powracające krwotoki mogą sygnalizować ogólną koagulopatię lub defekt struktur wewnątrzgałkowych dotyczący unaczynienia. 5. w celu wykrycia urazu tkanki lub guza wewnątrzgałkowego. a następnie wykonać profil krzepnięcia. profil krzepnięcia (liczba płytek. p o w o d u j e zrosty tylne. 6. w tym sprawdzenie objawów towarzyszących jaskrze lub zapaleniu błony naczyniowej. Pojawienie się jaskry i ciemnienie krwi przy krzepnięciu rokują niekorzystnie. Rozpoznanie różnicowe w krwotoku do przedniej komory. APT). D l a t e g o sto­ pień zapalenia przedniego odcinka m o ż n a z ła­ twością ocenić za p o m o c ą bezpośredniej obser­ wacji n a c i e k u k o m ó r k o w e g o . W celu określenia m i e j s c a z a p a l e n i a p r z e d n i e g o odcinka błony naczyniowej w j e d n y m oku za­ w s z e warto w y k o n a ć oftalmoskopię obustronnie. 6. 1. 3. Leczenie krwotoku do przedniej komory powinno obejmować: dalsze badania okulistyczne (objawy zapalenia błony naczyniowej. guz wewnątrzgałkowy). w p o ł ą c z e n i u z ł a t w o ś c i ą p r z y l e g a n i a źrenicy do leżącej głębiej soczewki. czy występuje on w innych miejscach. r ó w n i e ż w p r a w i d ł o w o w y g l ą d a j ą c y m . w y s i ę k z a p a l n y z n a c z y n i ó w k i 65 i siatkówki lub odwarstwienie siatkówki przy za­ paleniu tylnego odcinka błony naczyniowej.Tęczówka niejsze w najniższym punkcie.

co n a l e ż y u w z g l ę d n i ć w d i a g n o s t y c e r ó ż n i c o w e j uveitis. że o k o z uveitis z n i s k i m c i ś n i e n i e m śródgałkowym ma aktywne zapalenie błony naczyniowej. Bartonella henslae jest i n n y m o r g a n i z m e m .2 Rozpoznanie: testy diagnostyczne W y d a j e się. działa­ niu przeciwzapalnym niesteroidowych leków i d o d a t k o w o klasycznej analgezji za p o m o c ą o p i a t ó w . tj. W U S A bierze się p o d u w a g ę w serologii organi­ . We w s z y s t k i c h t y c h p r z y p a d k a c h o k r e ­ ślenie s t o s u n k u p r z e c i w c i a ł w c i e c z y w o d n i s t e j do p r z e c i w c i a ł w o s o c z u jest z n a c z n i e w a ż n i e j ­ sze n i ż s a m a serologia ( C h a u v k i n i in. wskaże obecność zakaże­ nia. W c i ę ż k i m uveitis o b e j m u j ą c y m t y l n y o d c i n e k p o d a j e się o g ó l n i e ( d o u s t n i e ) p r e d n i s o l o n w d a w c e 1.1. Różne patogeny odpowiadają za nawracają­ ce z a p a l e n i e b ł o n y n a c z y n i o w e j u k o n i : w z n a ­ c z ą c e j p r o p o r c j i w y s t ę p u j e g a t u n e k Leptospira. W c z e s n e z m n i e j ­ szenie napięcia mięśnia rzęskowego i podanie leków przeciwzapalnych znacznie redukują ból b e z p o t r z e b y s t o s o w a n i a silniej d z i a ł a j ą c y c h analgetyków. w y s t a r ­ czającą p o d s t a w ą są o b j a w y c h o r o b y r a z e m z n i ­ s k i m c i ś n i e n i e m ś r ó d g a ł k o w y m . Wykrycie. W d r u g i m przypadku zrosty tęczówki do soczewki h a m u ­ ją przepływ cieczy wodnistej do przodu przez ź r e n i c ę i p o w o d u j ą w z r o s t ciśnienia ś r ó d g a ł k o wego. Należy zwrócić uwagę. ż e ciało r z ę s k o w e n i e w i ­ d o c z n e w r u t y n o w y m b a d a n i u d n a o k a m a kil­ ka szczegółów. to o k r e ś l e n i e ciśnienia w o k u z uveitis p o ­ w i n n o się u w a ż a ć z a r ó w n i e istotne. Zaledwie kropla proksymetakainy lub ametokainy do oka ma ograniczone działanie.1. J a k d o t ą d . P r z y p o m i n a t o p o s t ę p o w a n i e a k a d e m i c k i e . 6. a t a k ż e Brucel­ la. ale n a j b a r d z i e j wiarygodne potwierdzenie można uzyskać wy­ k o n u j ą c p a r a c e n t e z ę . chociaż w p r z y p a d k u t o k s o p l a z m o z y le­ czenie klindamycyną m o ż e być cennym dodat­ kiem do klasycznej miejscowej terapii przeciw­ zapalnej. O d w i r o w a n i e 0.66 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt z m y g r z y b ó w . w s z c z e g ó l n o ś c i L. D l a ­ tego tonometria ma kluczowe znaczenie w dia­ gnostyce tego schorzenia. który odpowiada za etiologię choroby. Blastomyces i Coccidioides. feline leukemia virus) i w i r u s a n i e d o b o r u i m m u n o l o g i c z n e g o (FIV.4 Leczenie przeciwzapalne W z a p a l e n i u j a g o d ó w k i p o d s t a w ę l e c z e n i a sta­ n o w i ą leki przeciwzapalne. M o ż e sie w y d a w a ć . 3 Leczenie: zniesienie bólu Jak zauważono powyżej.1. R ó ż n i c a p o ­ l e g a na t y m . w i r u s a b i a ł a c z k i (FeLV. ale j e s t w a ż n y m b a d a n i e m . z k t ó r y m w i ą ż e się ostatnio uveitis. ż e w y g l ą d k l i n i c z n y o k a w y s t a r c z a do r o z p o z n a n i a uveitis. że u podróżujących za granicę zwierząt wzrasta ostatnio ilość wystę­ p o w a n i a leiszmaniozy i erlichiozy. t o k s o p l a z m a i p r a w d o p o d o b n i e h e r p e s w i rus koni typu 1. feline infections peritonis). z w ł a s z c z a u k o t ó w . J e ­ śli w y d a j e się. 1 9 9 4 ) . R z e c z y w i ś c i e . g d y p o d e j r z e w a się w i r u s o w ą e t i o l o g i ę uveitis.5 mg/kg l u b nawet azatioprynę.5. nierzadko objawiającą się c h o r o b ą oka.2 m l c i e ­ c z y w o d n i s t e j u j a w n i r o d z a j k o m ó r e k i jeśli w y ­ stępują przeciwciała. p r o w a d z i ć d o t r w a ł e g o z w ę ż e n i a ź r e n i c y l u b do iris bombę. co o m ó w i o n o w p o d r o z d z i a l e 6./eline immunodeficiency virus) i t o k s o p l a z m o z y j e s t rutynowym postępowaniem diagnostycznym. cechą kluczową za­ p a l e n i a c i a ł a r z ę s k o w e g o i j e d y n ą i s t o t n ą dla uveitis jest w i e l k o ś ć ciśnienia ś r ó d g a ł k o w e g o . której d o t y c z y . jeśli jest t o k o n i e c z n e . nie jest szczególnie istot­ ne. k t ó r e powodują ogólną chorobę grzybiczą. Terapia m u s i b y ć d o b r a n a do s t o p n i a z a o s t r z e n i a uveitis i s t r u k t u ­ ry. ż e j e d y n y m p o w o d e m p o m i a r u ciśnienia śródgałkowego jest rozpoznanie ja­ skry. znoszenie bólu w przy­ p a d k u uveitis p o w i n n o o p i e r a ć się n a p o d a w a ­ niu leków przeciwbólowych o działaniu rozkur­ c z o w y m poprzez rozszerzenie źrenicy. Wszystkie te możliwości nasilają zwęże­ n i e źrenicy. które można odkryć podczas ba­ d a n i a o k a z uveitis. g d z i e w y k o n a się iniekcję. Zastosowanie miejscowych anestetyków bar­ d z o u ł a t w i iniekcje p o d s p o j ó w k o w e w c h o r y m oku. 6. L e k k i e z a p a l e n i e p r z e d n i e g o odcinka błony naczyniowej wymaga podawa­ n i a 1% o c t a n u p r e d n i s o l o n u . jeśli r o z w a ż y m y zaburzenie funkcjonowania. które j e s t s z c z e g ó l n i e w a ż n y m obja­ w e m w leczeniu oka z zapaleniem błony naczy­ n i o w e j . podczas gdy leczone oko z pod­ w y ż s z o n y m (ale n a d a l n i e p r a w i d ł o w o n i s k i m ) c i ś n i e n i e m jest o k i e m z l e c z ą c y m się uveitis. W y w o ł a to znieczulenie miejscowe śli o k o j e s t n i e l e c z o n e . interrogans. 1 . W Wielkiej Brytanii serologia zakaźnego zapa­ l e n i a o t r z e w n e j ( F I P . L e p s z y m rozwiązaniem jest nasączenie w y m a zówki z wacikiem w anestetyku i przyciśnięcie jej do gałki o c z n e j w m i e j s c u . 6 .

M o ż e w p r z y ­ szłości b ę d z i e o n a t a k ż e k o r z y s t n a u p s ó w i k o ­ tów. aby zmniejszyć objawy cho­ r o b y .05 ml 1 0 % fenylefryny.05 m l 1 % atropiny. Dlatego.1. • naciek komórek zapalnych grudki chłonne w zrębie tęczówki. Stosowanie atropiny m o ż e prowadzić do nie­ d r o ż n o ś c i jelit n a w e t p r z y jej m i e j s c o w y m p o d a ­ n i u . t a k i c h j a k Leptospira. należy zwierzę hospitalizować i spróbować po­ d a ć d a w k ę p o raz kolejny p o kilku g o d z i n a c h in­ t e n s y w n e g o leczenia p r z e c i w z a p a l n e g o . u których nawracające lub przetrwałe za­ każenia śródgałkowe są dużym problemem. m o ­ ż n a d o d a ć fenylefrynę i s t o s o w a ć trzy leki r a z e m co 15 min. 6. t a k i c h j a k atropina. Jeśli w s z y s t k i e p r e p a r a t y z g r u p y mydriatica nie p o s k u t k u j ą n a l e ż y p o d a ć p o d s p o j ó w k o w o 0. 1 9 9 8 ) .05 m l 1 % t r o p i k a m i d u i 0. ż e p i e r w s z a w i z y t a jest n a j l e p s z ą o k a z j ą (i czasami jedyną). W i t r e k t o m i ę u k o n i w y k o n u j e się w celu z m n i e j s z e n i a często­ ści i s t o p n i a z a o s t r z e n i a a t a k ó w .n a c z y n i o w e . C z ę ­ sto atropina w y s t a r c z y . j e s t istotne t a k s a m o jak usunięcie „resztek" produktów zapalenia. który s z y b k o j ą rozszerzy. p o w i ­ n i e n b y ć t r o p i k a m i d . n a t o m i a s t w p o s t a c i m a ś c i z r e d u k u j e się jej wchłanianie. ale n a w e t w t e d y t r u d n o ocenić p r z y pierwszej k o n ­ sultacji reakcję w d ł u ż s z y m okresie czasu.2 Zmiany w wyglądzie tęczówki W przypadku zapalenia tęczówki. jeśli nie u d a się r o z s z e r z y ć źrenicy. do m o m e n t u osiągnięcia rozszerze­ nia źrenicy (mydriasis). aby w y w o ł a ć rozszerze­ nie ź r e n i c y . obrzęk. U s u n i ę c i e p a t o g e ­ n ó w .Tęczówka Patogeneza zapalenia błony naczyniowej. jak omówio­ n o p o w y ż e j . w p r z y p a d k u l e k k i e g o uveitis. Jeśli o b a leki z a w i o d ą . W tym miejscu warto w s p o m n i e ć . Istnieją d o w o d y n a to. k t ó r e p o z o s t a j ą w ciele s z k l i s t y m . należy u koni w y k o n y w a ć ostrożnie. 0. większa ilość komórek powoduje hypopyon zwężone naczynia prowadzą do powstania nowych (zaczerwienienie tęczówki) na skutek skurczu mięśnia zwieracza tęczówki zrosty tylne (pomiędzy tęczówką a soczewką) i zrosty przednie na obwodzie mogą prowadzić do jaskry w szczególności na skutek skurczu mięśnia rzęskowego. 67 • niedokrwienie tęczówki • zwężenie źrenicy • zrosty tęczówki • ból Dlatego leczenie musi w o g r a n i c z o n y m o b s z a r z e . 6. ż e zmniejszenie zapalenia w z m a c ­ nia działanie m i e j s c o w y c h l e k ó w z g r u p y mydria­ tica. Jest p e w ­ ne r y z y k o reakq'i ogólnej i n a l e ż y b e z p o ś r e d n i o p r z e d iniekcją p o d s p o j ó w k o w ą i po niej m o n i t o ­ r o w a ć p a r a m e t r y s e r c o w o . p o w s t a j ą z m i a n y w jej w y g l ą d z i e : neowaskularyzacja. D o t y c z y to także p r z y p a d k u z w i d o c z n y m g ł ę b o k i m z w ę ż e n i e m ź r e n i c y w o s t r y m uveitis i t w o r z e n i e m się z r o s t ó w często t o w a r z y s z ą c y m zapaleniu wewnątrzgałkowemu. N a l e ż y z w r a c a ć u w a g ę na o k o z uveitis do m o ­ m e n t u . lecz także głęboko na twardówce i nadtwardówce.5 Leczenie: rozszerzenie źrenicy i zapobieganie tworzeniu zrostów Podczas nagłego przypadku należy zawsze pa­ m i ę t a ć . komórki zapalne w postaci osadów na rogówce. także światłowstrętu (mechanizmu do końca nie poznano) redukować zapalenie (steroidy i NSAID). P i e r w ­ s z y m ś r o d k i e m .n i e tylko p o w i e r z ­ chownie na spojówce. że d a w k o ­ w a n i e silnie d z i a ł a j ą c y c h ś r o d k ó w . g d y dojdzie do rozszerzenia źrenicy. zwężenie źrenicy . O s t a t n i o z a s t o s o w a n o u k o n i a w i t r e k t o m i ę do leczenia nawracającego zapalenia błony naczy­ n i o w e j ( F r ü h a u f i in. zmniejszyć ból (leki przeciwbólowe i rozszerzające źrenicę w celu zmniejszenia skurczu mięśnia rzęskowego). rozszerzyć źrenicę (leki rozszerzające źrenicę podawane z dużą częstotliwością).

ponieważ rozwój cho­ roby m o ż e b y ć n i e p o m y ś l n y . Fakt. lub objawem przerzutów z g u z ó w położonych w innym miejscu. Kluczowa w takim przypadku. i c i e m n i e j s z a b a r w a . W a r t o jednak pamiętać. takiej j a k z e s p ó ł c h ł o n i a k o m i ę s a k a k o t ó w . zwłaszcza u kotów (Williams 1994). N a j b a r d z i e j p r e f e r u j e się w t e d y e n u k l e a c j ę . że obecnie w przypadku na­ g ł y c h sytuacji k o m u n i k a c j a z w ł a ś c i c i e l e m j e s t szalenie ważna. j u ż ś w i a d c z y o trosce w ł a ś c i c i e l a . ale o k o n a l e ż y u s u n ą ć . Jednak rozpoznanie różnicowe pomiędzy pigmentowaną zmianą b a r w n i k o w ą a rozsianym czernia­ kiem tęczówki m o ż e b y ć trudne. że nie było n o w o t w o r u złośliwego. że z w i e r z ę tylko z y s k a dzięki ich w s p ó ł p r a c y . M o ż e w y d a w a ć się n i e u z a s a d n i o n e z a m i e s z ­ c z a n i e t e g o f r a g m e n t u w tej p u b l i k a c j i . ale u i n n y c h zwierząt rozsiany czerniak i znamię barwniko­ we tęczówki m o g ą wyglądać identycznie. N a jej w y g l ą d m a j ą też w p ł y w inne choroby. Szybkie powstanie łagodnej pigmentacji tę­ czówki w y m a g a szybkiej interwencji. w t e d y rezultat m o ż e b y ć pozytywny. że zwierzę zostało przy­ p r o w a d z o n e do g a b i n e t u . s i e ć . a b y l e k a r z w e t e r y n a r i i w s p o k o j n y s p o s ó b z a p e w n i ł . Jeśli jest łagodna. Jeśli z m i a n a jest n o w o t w o r o w a . W y ­ daje się. natomiast wycięcie łagodnej .wiado­ mość. Wczesne zlikwi­ dowanie złośliwej zmiany da p o z y t y w n ą pro­ gnozę. R o k o w a n i e w p r z y p a d k u czerniaka tęczówki u k o t ó w jest niepomyślne.68 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt n a c z y ń r ą b k a i ciała r z ę s k o w e g o . j e d n ą z nich jest n o w o ­ twór. z w ł a s z c z a jeśli o b e j m u j e o b w ó d t ę c z ó w k i . częścią bardziej uogólnionej cho­ r o b y . Jeśli p o i n f o r m u j e się w ł a ś c i c i e l a . istnieje r y z y k o p r z e r z u t ó w . a kot będzie żył z jednym okiem. jak w każdej sytuaq'i m e d y c y n y w e t e r y n a r y j n e j . Rozrosty na tęczówce m o g ą być pierwot­ n y m i guzami. oko bezcelowo zostanie usunięte. że z n a m i ę p o w i n n o b y ć w r o d z o n e i nie zmieni wyglądu od urodzenia. W niektórych przy­ p a d k a c h w y n i e s i o n y profil c z e r n i a k a p o n a d tę­ c z ó w k ą j e s t p a t o g n o m o n i c z n y . b o ist­ nieje m o ż l i w o ś ć o b e c n o ś c i n o w o t w o r u . d l a t e g o t a k i s t o t n e jest. Jednak z do­ ś w i a d c z e n i a a u t o r ó w w y n i k a . j e s t s z c z e r a rozmowa z właścicielem. ż e p i g m e n t a c j a tę­ c z ó w k i k o t ó w m o ż e r o z w i n ą ć się b a r d z o s z y b k o i w s p o s ó b r o z s i a n y . ż e z m i a n a m o ­ ż e b y ć ł a g o d n a . c z ę s t o n i e b ę d ą c do o d r ó ­ ż n i e n i a od c z e r n i a k a .

U w i e l u ras p s ó w o d k r y t o w r o d z o n ą d y s p l a zję s t r u k t u r k ą t a r o g ó w k o w o . d o s t ę p d o t o n o m e t r u j e s t w a ż n y i w y m a g a się Ryc. ale g ł ó w ­ n y m p r o b l e m e m jaskry.1. j a k i p r z e z p o s t ę p o ­ wanie chirurgiczne. P o d s t a w ą r o z p o z n a n i a j a s k r y j e s t p o m i a r ciś­ nienia śródgałkowego. j a k o postępująca choroba w wyniku wrodzonych nieprawidłowości kąta rogówkowo-tęczówkow e g o (ryc. Jak opisano wcześniej. k t ó r e p o w o ­ d u j ą b ó l i ś l e p o t ę . J a s k r a p r o w a d z i d o ślepoty. a w lewym jaskra? Tab. jest długoterminowa kontrola ciśnienia śródgałkowego zarówno przez leki p o d a w a n e do o k a . 7.1 Rasy psów mające predyspozycje do jaskry. cardigan Welsh corgi chart charcik włoski chihuahua dalmatyńczyk dandie dinmont terier foxterier szorstkowłosy gładki foxterier jamnik lakeland terier maltańczyk Norfolk terier norweski elkhound norwich terier owczarek niemiecki pinczer miniaturowy pudel samojed sealyham terier seter irlandzki shih tzu syberyjski husky skye terier sznaucer miniaturowy sznaucer olbrzymi terier szkocki terier tybetański walijski Springer spaniel walijski terier West Highland White terier aklta alaskan malamute amerykański cocker spaniel angielski cocker spaniel basset beagle border collie boston terier bouvier de Flanders bńttany spaniel cairn terier .Rozdział 7 Jaskra 7. p o j a w i a j ą się w p i e r w s z y c h kilku godzinach ostrego ataku i wymagają na­ tychmiastowego leczenia w celu zmniejszenia ciśnienia w gałce o c z n e j . 7. K i l k a c e c h j a s k r y s z c z e g ó l n i e n a d a j e jej w ł a ś c i w o ś c i n a g ł e g o p r z y p a d k u . k t ó r e w t ó r n i e w y s t ę p u j e u p a c j e n t ó w na s k u ­ tek z a p a l e n i a w e w n ą t r z g a ł k o w e g o . 7. W h i t l e y i in. częściej u p s ó w .1 Czy zapalenie błony naczyniowej wystąpiło w prawym oku.1). n o w o t w o r u w e w n ą t r z g a ł k o w e g o l u b . 7. t o b o l e s n a c h o r o ­ ba i w w i e l u p r z y p a d k a c h z m i a n y . c o u k a z a n o w t a b . 1 9 9 5 ) .1 Uwagi wstępne J a s k r a t o p o d w y ż s z e n i e ciśnienia ś r ó d g a ł k o w e ­ go.t ę c z ó w k o w e g o ( A C V O 1 9 9 6 .

gdzie sku­ p i a n o c a ł ą u w a g ę . j a k o k r e ś l o n o w perimetrii. W a r t o się z a s t a n o w i ć . n a t o m i a s t z a l e c a się t a k ż e r e g u l a r n i e s t o s o ­ wanie tonometru Schiotza. 7.2. W takich p r z y p a d k a c h p r z y j m u j e się. N i e ­ gdyś definiowano jaskrę jako chorobę oka zwią­ z a n ą ze wzrostem IOP. W z r a s t a j e d n a k liczba o s ó b z u t r a t ą p o l a w i d z e ­ nia.3).2).2 Testy diagnostyczne B a d a n i e m r o z t r z y g a j ą c y m j e s t p o m i a r ciśnienia ś r ó d g a ł k o w e g o (IOP. ale z t a r c z y n e r w u w z r o k o ­ wego. jeden z kilku szczególnych nagłych przypadków okulistycz­ nych. N i e k t ó r e oczy z p o d w y ż s z o n y m IOP nie mają żadnych o b j a w ó w c h o r o b y o k a ani z a k ł ó c e ń w w i d z e n i u (ryc. Neuropatia n e r w u w z r o k o w e g o w kla- Ryc. ale z p r a w i d ł o w y m lub n a w e t n i s k i m c i ś n i e n i e m ś r ó d g a ł k o w y m (ryc. ł ą c z n i e z w y p a d n i ę c i e m gałki ocznej. .2 Rozpoznanie 7. 7. że l u d z i e m a j ą n a d c i ś n i e n i e w o k u a n i e j a s k r ę . D ł u g o t e r m i n o w ą k o n t r o l ę ciśnienia ś r ó d g a ł k o w e g o p o w i n n o się w y k o n y w a ć u l e k a r z a w e terynarii-okulisty. u t r a t a w z r o k u może b y ć trwała. obecnie zaś w okulisty­ ce ludzkiej nastąpiła tendencja do odchodzenia o d I O P j a k o k r y t e r i u m jej w y s t ą p i e n i a . że miejscowe leczenie przeciwjaskrowe oka bez jaskry m o ż e zapobiec lub przynajmniej o p ó ź n i ć p o w s t a n i e w nim c h o r o b y . c z y m o ż e m i e ć t o związek z medycyną weterynaryjną. i z p o g ł ę b i a n i e m fizjologicznego z a g ł ę b i e n i a w t a r c z y n e r w u wzrokowego. 7. 7. Często jest czerwone i bolesne. P r z y p a d k i te określa się o k s y m o r o n e m . ż e j a s k r ę o b e c n i e r o z p o z n a j e się j a k o c h o r o b ę w y w o d z ą c ą się p i e r w o t n i e n i e z kąta rogówkowo-tęczówkowego. Ważniejsze w długotrwałym leczeniu jest działanie w y s o ­ kiego ciśnienia na zdolność widzenia. W a ż n ą cechą jaskry jednostronnej jest możli­ w o ś ć p o j a w i e n i a się w p r z y s z ł o ś c i z m i a n w d o ­ brze widzącym oku.1 Objawy kliniczne O k o z a t a k i e m ostrej j a s k r y s t a n o w i . O k o z o s t r ą j a s k r ą j e s t ś l e p e i jeżeli n i e z m n i e j s z y się s z y b k o ciśnienia ś r ó d g a ł k o w e g o .j a s k r y niskociśnie­ n i o w e j .70 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt g o . dlatego z n i e s i e n i e o b j a w ó w w i ą ż e się z b e z p o ś r e d n i m zmniejszeniem ciśnienia w oku. intra-ocular pressure). 7.2. które to stanowią klasyczne obja­ w y j a s k r y . co opisano w D o ­ datku A. Różnica p o l e g a n a t y m .3 Zamknięty kąt tęczówkowo-rogówkowy. W kilku pracach u d o w o d ­ niono.

zwłaszcza są przeciwwska­ zane w przypadku niewydolności nerek. ale warto rozszerzyć pogląd na mechanizm leżący u p o d s t a w y u t r a t y w i d z e n i a w tej c h o r o b i e . Pomiar ciśnienia śródgałkowego. Nie należy zapominać. m o ż l i w e s ą p o w i k ł a n i a .1 Bezpośrednia terapia zmniejszająca ciśnienie ® W nagłym przypadku jaskry pierwotnej u psa z w y s o k i m I O P p r z e z w i e l e lat s t o s o w a n o o g ó l ­ nie s u b s t a n c j e h y p e r o s m o t y c z n e . N i e s t e t y . 5. 7. Stopień i czas trwania podwyższonego ciśnienia śródgałkowego decydują o pomyślności leczenia. N i e z a l e c a się b o w i e m p o d a w a n i a m a n n i t o lu lub glicerolu z w i e r z ę c i u częściej n i ż d w a razy. c o o m ó w i o n o p o w y ­ żej. ignorując poważniejsze problemy zwierzęcia. a b y u p e w n i ć się.3. Istotny jest stopień utraty wzroku. Jednak uważnie zebrany w y w i a d zweryfikuje. W p r a w d z i e w y w i e r a t o n i e w i e l k i w p ł y w n a to. . ponieważ o p t y m a l n e d ł u g o t r w a ł e l e c z e n i e w i ą ż e się z p o ­ s t ę p o w a n i e m c h i r u r g i c z n y m . po uveitis. 2. Szczegółowe rozważania nad metodami p r z e w l e k ł e g o l e c z e n i a j a s k r y n i e o d n o s z ą się d o postępowania w nagłym przypadku. ż e n i e ratujemy oka. 4. 6. niepozwalająca na zastosowanie środków hyperosmotycznych. Ale zmiany w nerwie w z r o k o w y m m o g ą p o w o d o w a ć z m i a n y z w y r o d n i e n i o w e lub naczyniowe w głowie nerwu. Naj­ częściej w sytuacji n a g ł e j p o z o s t a j e m a ł o c z a s u n a p e ł n e b a d a n i e i d l a t e g o się i c h n i e s t o s u j e . Miejscowe podanie inhibitora anhydrazy węglanowej. dlatego może ją w y k o n a ć tylko okulista. z k t ó r y c h o b e c n i e się k o r z y s t a . Monitorowanie ciśnienia śródgałkowego co godzinę w ostrej fazie choroby. że główną przyczy­ ną j a s k r y u z w i e r z ą t j e s t w y s o k i e ciśnienie. W p r z y s z ł o ś c i j e d n a k m o ż l i w e b ę d z i e d o ­ datkowe wprowadzenie n o w y c h substancji czynnych do małej grupy leków przeciwjaskrow y c h . 71 7. P o j a w i a się o n o s z y b k o p o u s t a b i l i z o w a n i u ciś­ n i e n i a dzięki d o u s t n y m l u b d o ż y l n y m ś r o d k o m z m n i e j s z a j ą c y m ciśnienie. u których zmia­ ny są z n a c z n i e b a r d z i e j z a a w a n s o w a n e n i ż u l u ­ dzi.) 3. choroba nerek. kiedy nie ma do­ stępu d o t y c h substancji lub t o w a r z y s z y m u c h o ­ roba ogólna. Określenie przyczyny jaskry (wrodzona przy zmianch gonioskopowych. 2. jak leczymy jaskrę u zwierząt. Chlorowodorek dorzolamidu czy inhibitory cyklooksygenazy można również stosować do l e c z e n i a lekkiej j a s k r y . 4. W nagłym przypadku. np. Wcześniej pojawiające się objawy choroby w drugim oku rokują niepomyślnie.3.s z y b k a r e d u k c j a ci­ ś n i e n i a p r z y takiej m e t o d z i e m o ż e s p o w o d o w a ć krwotok wewnątrzgałkowy. igłę 25 G m o ż n a d e l i k a t n i e w p r o w a d z i ć p o d k ą ­ tem przez twardówkę w okolicy rąbka. zwichnięciu soczewki itd. który posiada wiedzę speqalistyczną na temat nagłego postępowania w przypadku jaskry. przynajmniej 4 razy dziennie.Jaskra sycznej j a s k r z e w i ą ż e się b e z p o ś r e d n i o z e z w i ę k ­ szonym IOP. Pogłębianie się fizjologicznego zagłębienia w tarczy nerwu wzrokowego rokuje niepomyślnie. Prognoza w jaskrze. 1. Ogólne środki osmotyczne również mają wady. Etapy leczenia w nagłym ataku jaskry. M o ż n a wykonać szybkie bada­ n i e m o c z n i k a w e k r w i . Działają one szybko i przez kilka godzin re­ dukują patologicznie p o d w y ż s z o n e ciśnienie śródgałkowe o 10 mm Hg do wartości prawidło­ wych. Jeśli IOP wynosi 30 mm Hg. należy podać 2 0 % mannitol dożylnie w dawce 1-2 g/kg w czasie 30 min. j a k i z ciała s z k l i s t e ­ go.2 Długotrwała redukcja IOP ® P r o b l e m e m stabilizacji ostrej j a s k r y jest u t r z y m a ­ n i e n i s k i e g o ciśnienia w o k u w p r z y p a d k u n i e ­ prawidłowo małego odpływu cieczy wodnistej. 1. 3.3 Leczenie 7. co w y ­ w o ł a p o j a w i e n i e się c i e c z y w o d n i s t e j w k o ń ­ c ó w c e i g ł y p r z e d jej w y c i ą g n i ę c i e m . M o ż l i w a jest d ł u ­ gotrwała farmakologiczna inhibicja produkcji cieczy wodnistej. czy zwierzę wykazywało objawy polidypsji i c z y istnieje p r a w d o p o d o b i e ń s t w o u p o ś l e d z e - nia pracy nerek. a także fizyczne uszkodzenie współistniejące ze zwiększonym IOP. Wykonanie pełnego badania okulistycznego. w y c o f a n o jednak dichlorfenamid i nie ma obecnie równie skutecznego leku. M a n n i t o l p o ­ d a w a n y d o ż y l n i e do 2 g/kg l u b d o u s t n i e gli­ c e r o l w d a w c e 2 ml/kg ś c i ą g a j ą p ł y n y z a r ó w n o z p r z e d n i e g o o d c i n k a o k a .

funkcjonuje w y s o c e e f e k t y w n i e . czy jest tak u psów. C h l o r o ­ w o d o r e k pilokarpiny. N i e z a l e c a się z a t e m t e g o t y p u le­ c z e n i a w sytuacji n a g ł e j . ale r ó w n i e ż działa bezpośrednio na siateczkę beleczkowania. który obecnie wycofano na rzecz miejscowo stosowanego dorzolamidu. Środki osmotyczne: mannitol 1-2 g/kg we wlewie dożylnym. . Dlatego substancje czynne. Nie jest jasne. glicerol 1-2 g/kg doustnie. agoniści adrynergiczni a i p. Z t e g o p o w o d u demecarium bromide.dipiwalyl epinefryny . taki j a k a p r a k l o n i d y n a . które potencjalnie m o ż n a stosować u psa. W o k u n a ­ c z e l n y c h działają g ł ó w n i e n a z w i ę k s z e n i e o d p ł y ­ w u . Ś r o d k i n a l e ż ą c e d o b e ­ ta b l o k e r ó w ł ą c z ą się z r e c e p t o r a m i z n a b ł o n k a ciała r z ę s k o w e g o i r e d u k u j ą w y d z i e l a n i e c i e c z y wodnistej. należą do agonistów a d r e n e r g i c z n y c h d z i a ł a j ą c y c h n a r e c e p t o r y al­ fa i beta. Bardziej inwazyjne metody redukcji wytwa­ r z a n i a c i e c z y w o d n i s t e j t o ablacja ciała r z ę s k o ­ w e g o za p o m o c ą przeztwardówkowej laserowej fotoablacji lub na skutek p r z e z t w a r d ó w k o w e j k r i o d e s t r u k c j i . ż e w i e l e l e k ó w s t o s o w a n y c h u l u d z i m a Mechanizmy działania leków w jaskrze. lub mniej dra­ żniące leki . beta blokery. P r z e z w i e l e lat f a r m a k o l o g i c z n ą r e d u k c j ę tworzenia cieczy wodnistej przez inhibicję anhydraży węglanowej osiągano dzięki dichlorfenamidowi. według wiedzy autorów. Ich m i ę s i e ń ciała r z ę s k o w e g o n i e jest dlate­ go s z c z e g ó l n i e d o b r z e r o z w i n i ę t y i z w i o t c z e n i e mięśnia rzęskowego u innych ssaków niż na­ czelne ma mniejsze działanie na odpływ.jego pojedyncza d a w k a redukuje ciśnienie ś r ó d g a ł k o w e od 6 do 8 g o d z . Rozszerza również źrenicę.72 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt wątpliwe działanie u p s ó w i prawdopodobnie działają one w bardziej kompleksowy sposób niż u człowieka. zwiększając odpływ. k t ó r y działa g o r z e j n i ż d i c h l o r fenamid i m o ż e p o w o d o w a ć działania uboczne . dzięki czemu zwiększa ciśnienie u c z ł o w i e k a . ale jest d o ­ s t ę p n y tylko w S t a n a c h Z j e d n o c z o n y c h . zaleca się wstępne leczenie blokerami kanałów wapniowych (np. C z y n ­ n i k i e m k o m p l i k u j ą c y m j e s t fakt. jest b y ć m o ż e najczę­ ściej s t o s o w a n y m l e k i e m z w ę ż a j ą c y m ź r e n i c ę . ż e b e t a a g o n i ści z m n i e j s z a j ą ciśnienie. p o s z e r z a j ą c szczelinę p o m i ę d z y t w a r d ó w k ą a ciałem r z ę s k o w y m oraz łącząc działanie mięśnia zwieracza tęczówki i mięśnia ciała r z ę s k o w e g o . . ale p o s t a ć ż e l u o b n i ż a ciśnienie n a d ł u ­ żej. dlatego zmniejsza produkcję cieczy wodnistej. Leki obniżające ciśnienie. do stoso­ wania u psów.nudności i wymioty. werapamil). ponieważ a k o m o d a c j a nie p r z e b i e g a u n i c h w t a k i m s t o p ­ n i u . ale m n i e j u p s a . A c e t a z o l a m i d t o i n n y inhibitor a n h y d r a z y w ę g l a n o w e j . 4% k r o p l e nie p o ­ w o d u j ą większej redukcji ciśnienia niż kro­ ple 2 % . dlatego l e k a r z e l e c z ą c y z a c h o w a w c z o m u s z ą z a l e c a ć in­ n e leki. z p o w o d z e n i e m stosuje się je jednak w widzącym oku. Zwiększenie odpływu: agoniści cholinergiczni. Paracenteza: wkłucie igły 25 G w rąbku. Zredukowanie produkcji cieczy wodnistej: inhibitoryanhydrazy węglanowej. M e t a z o l a m i d u nie do­ puszczono. gdy końcówka wypełni się cieczą wodnistą. p r z y n a j m n i e j u l u d z i .w r ó ż n y m stopniu zwiększają i zmniejszają ciśnienie p r z e z d z i a ł a n i e n a r e c e p t o r y alfa i b e t a . W okulistyce ludzkiej mleczan timol o l u o d g r y w a g ł ó w n ą r o l ę j a k o m i e j s c o w y lek Terapia nagłego ataku jaskry. ale p o w i n n o się g o r e z e r w o w a ć dla o k a n i e widzącego. bezpośrednio działający parasympatykomimetyk. M i e j s c o w o s k u t k u j ą c y alfa agonista. usunięcie igły. z w i o t c z a j ą m i ę ś n i e ciała r z ę s k o w e g o . takie jak epinefryna. Siarczan gentamycyn y w s t r z y k n i ę t y d o ciała szklistego j e s t s t o s o w a ­ n y d o f a r m a k o l o g i c z n e j ablacji ciała r z ę s k o w e ­ g o . Ozna­ c z a to. d ł u g o d z i a ł a j ą c y i n h i b i t o r c h o l i n o e s t e razy. N i e s i e t o r y z y k o u s z k o d z e n i a in­ n y c h s t r u k t u r o k a i w i ą ż e się z z a p a l e n i e m w e w n ą t r z g a ł k o w y m . I n n e leki. bolesnego (prawdopodobnie nie u k o t ó w . a p l i k o w a n e w j a s k r z e u l u d z i . u k t ó r y c h istnieje m o ż l i w o ś ć s p o w o d o ­ wania mięsaka pourazowego tylnego odcinka gałki o c z n e j ) . p o w o d u j e z w ę ż e n i e n a ­ czyń w szczelinie rzęskowej. D z i a ł a n i e a g o n i ­ stów adrenergicznych na beta receptory wzma­ g a p r o d u k c j ę c i e c z y w o d n i s t e j .

c o z r o b i ć . poglądy na patofizjo­ l o g i ę j a s k r y u l e g ł y z m i a n i e . istotna w r o z p o z n a n i u i lecze­ n i u j a s k r y w n a g ł y m p r z y p a d k u jest i d e n t y f i k a ­ cja o b j a w ó w . S k u p i e n i e się n a uszkodzeniu oka jedynie przez wysokie ciśnie­ nie ś r ó d g a ł k o w e . c z y g ł o w y n e r ­ w u w z r o k o w e g o . w t e d y p r z y n a j m n i e j c z ę ś ć terapii p o w i n n o się u k i e r u n k o w a ć n a n e u roprotekcję. A b y powrócić do pytania. U psa wy­ m a g a się stężenia 20-krotnie w i ę k s z e g o niż ilość w y m a g a n a d o z n a c z ą c e j r e d u k c j i ciśnienia śródgałkowego (Gelatt 4 % ) . Ale jeśli uszkodzenie n e r w u w z r o k o w e g o jest zasadni­ c z ą c z ę ś c i ą patologii j a s k r y . w y d a j e się.wy­ woła reakcję łańcuchową zdarzeń z udziałem neurotransmiterów. Nie działa on na źrenicę. . przeniesiono na działanie ciśnienia i innych czynników na głowę nerwu wzrokowego i jego u n a c z y n i e n i e . O d w i e l u lat w i a d o m o . unaczynienia m ó z g u lub u r a z u c i ś n i e n i o w e g o z w o j ó w k o m ó r e k aksonalnych w głowie nerwu wzrokowego . P o m i m o iż to zagadnienie należy do przy­ szłych r o z w i ą z a ń . Rozszerzenie tej k o n c e p c j i p r o w a d z i d o h i p o t e z y . p o t r z e b n e j d o s p r a w n e g o f u n k c j o n o w a ­ nia. Pewne rodzaje zmian w tkankach i funkcjo­ n o w a n i u n e r w u w z r o k o w e g o w i ą ż ą się z t a k i m i procesami jak napływ wapnia do komórki ner­ w o w e j p o u r a z i e . k t ó r e p r z e z r e d u k c j ę p r o d u k c j i c i e c z y w o d ­ nistej. Istnieją t a k ż e i n n e leki. t o p r a w d o p o d o b n i e przez zastosowanie blokerów kanałów wapnio­ wych.r o g ó w k o w e g o oraz p r a w d o p o d o b n i e p o g ł ę ­ b i e n i e j e g o patologii.Jaskra przeciwjaskrowy. ż e b e t a b l o k e r y le­ piej d z i a ł a j ą n a n a c z y n i a w o k ó ł g ł o w y n e r w u w z r o k o w e g o niż w kącie rogówkowo-tęczówk o w y m lub ciele r z ę s k o w y m .na skutek urazu głowy. W większości p r z y p a d k ó w u p s ó w i k o t ó w p r o b l e m e m j e s t w y s o k i e ciśnie­ nie śródgałkowe i zachodzi konieczność zmniej­ szenia go o d p o w i e d n i m leczeniem.3 Neuroprotekcja Jak z a u w a ż o n o powyżej.3. ale r e d u k u ­ je produkcję cieczy wodnistej u człowieka o około 5 0 % w stężeniu nawet 0. czy patologia ja­ skry dotyczy kąta tęczówkowo-rogówkowego. 7. Spowodują one otworzenie k a n a ł ó w n e r w o w y c h dla j o n ó w . p o w o d u j ą n e k r o z ę k o m ó r e k k ą t a t ę c z ó w k o ­ w o . Z a t e m k a ż d e jej u s z k o d z e n i e . takich jak werapamil. dzięki którym m o ­ żna także uniknąć niektórych długotrwałych uszkodzeń związanych z nagłym wzrostem IOP w ostrej j a s k r z e (często u w i d a c z n i a się to u p s ó w z u p o ś l e d z o n y m p r z e p ł y w e m c i e c z y w k ą c i e tęczówkowo-rogówkowym). J e ­ śli m o ż n a t e m u z a p o b i e c . k i e d y w i e l e z t y c h l e k ó w działa. aby długotrwale polepszyć odpływ cieczy w o d ­ nistej w t a k i c h p r z y p a d k a c h . Czy zmienia to sposób leczenia u pacjentów z jaskrą? W p e w ­ 73 n y m sensie nie. c o p o z w o l i n a letalny n a p ł y w j o n ó w w a p n i a d o n e u r o n ó w .25%. ż e ś l e p o t a w jaskrze jest przede wszystkim związana z pa­ tologią nerwu wzrokowego. s p o w o d o w a n e u p o ś l e d z o n y m drenażem kąta tęczówkowo-rogówkowego. p o t w i e r d z e n i e ich t o n o m e t r i ą i n a ­ stępnie zmniejszenie ciśnienia ogólnie p o d a n y m i ś r o d k a m i p r z e d p o d j ę c i e m decyzji. ż e p o ­ w i ę k s z a n i e się f i z j o l o g i c z n e g o z a g ł ę b i e n i a p r o ­ wadzi do upośledzenia wzroku. a k o m o d a c j ę l u b z d o l n o ś ć o d p ł y w u .

Określenie „drżenie so­ c z e w k i " nie j e s t n a u k o w y m t e r m i n e m . s t ą d d e c y z j a o m ó w i e n i a jej w tym rozdziale. aby niezwłocznie zgłosić schorzenie jako n a g ł y p r z y p a d e k . Jedyną ostrą zmianą soczewki. W niektórych doniesieniach z a ć m a nie p o j a w i a się w k a t e g o r i i n a g ł y c h p r z y p a d k ó w . k r a w ę d ź m o ­ ż n a lepiej z o b a c z y ć . • w y r a ź n i e ją w i d a ć p o z a ś r o d k i e m .Rozdział 8 Soczewka C h o r o b y s o c z e w k i . g d z i e d o s z ł o do p r z e ­ mieszczenia soczewki ze swojego prawidłowego położenia. a postępowanie obejmuje eks­ trakcję. Częściej p o j a w i a j ą c e się u s z k o d z e n i e o p i s a ­ no w c z e ś n i e j j a k o p o w i k ł a n i e w czasie p e r f o r a ­ cji gałki o c z n e j . występująca przy cukrzycy. k t ó r e w y m a g a j ą nagłej inter­ w e n c j i . z o b s z a r e m b e z s o c z e w k o w y m w kształcie p ó ł k s i ę ż y c a . Z w i c h n i ę c i e s o c z e w k i m o ż e n a s t ą p i ć d o ty­ łu . gdzie soczewka dotyka nabłonka tylnego ro­ gówki. chociaż rozpo­ znanie jest łatwe. to z w i c h n i ę c i e s o c z e w k i i jej u s z k o d z e ­ n i e . O m ó w i o n o ją także. W takich p r z y p a d k a c h tę­ c z ó w k a nie o p i e r a się z t y ł u na s o c z e w c e i d r ż y przy poruszaniu głową. ż e p o j a w i a się o n o t a k ż e u i n n y c h r a s n i ż teriery. N a t o m i a s t o b s z a r o b r z ę k u r o g ó w k i c z ę s t o p o j a w i a się w m i e j s c u .p o j a w i a się z a c z e r w i e n i e n i e z p o d n i e s i o ­ n y m ciśnieniem i obszarem bezsoczewkowym w k s z t a ł c i e p ó ł k s i ę ż y c a . pozostawiając obszar nieprzerwane­ I n n y m u t r u d n i e n i e m w czasie o g l ą d a n i a p s a z e z w i c h n i ę c i e m s o c z e w k i j e s t fakt. Nierzadko myli stosun­ k o w o częste występowanie jaskry wtórnie do . l e c z dla w ł a ś c i c i e l i s t a n o w i w y s t a r c z a j ą c y p o ­ wód.w t e d y t r u d n o je z i d e n t y f i k o w a ć . które uwi­ d a c z n i a s o c z e w k ę (ryc. Często wiele informacji sugerujących do­ starcza także opis zwierzęcia. 8 . go o d b l a s k u t a p e t y p o m i ę d z y s o c z e w k ą a b r z e ­ g i e m t ę c z ó w k i (ryc. takie j a k z a ć m a .1 Zwichnięcie soczewki ® Najbardziej oczywisty nagły przypadek to zwichnięcie soczewki. 2 ) . Objawy zwichnięcia soczewki: • jest dobrze w i d o c z n a w przedniej k o m o r z e . ale w t y m r o z d z i a l e z w r ó c i się uwagę na konsekwencje pęknięcia torebki so­ czewki. d l a t e g o stosuje się o k r e ś l e n i e iridodonesis. 8 . Często w y s t ę p u ­ je u t e r r i e r ó w w ś r e d n i m w i e k u . W i n n y c h p r z y p a d k a c h s o c z e w k a u l e g a cał­ kowitemu zwichnięciu do przedniej komory. O b j a w y w o k u m o ż n a b e z p o ś r e d n i o oce­ n i ć . • j e s t m n i e j w y r a ź n i e p r z e m i e s z c z o n a . 8. Jeśli o b e c n e s ą t a k ż e z m i a n y s o c z e w k i .z c o f n i ę c i e m się s o c z e w k i za t ę c z ó w k ę . p o n i e w a ż o b ­ szar b e z s o c z e w k o w y w kształcie p ó ł k s i ę ż y c a nie jest taki wyrazisty. 1 ) . jest szybko postępująca zaćma. u k t ó r y c h jest to cecha wrodzona. Niestety. r o z p o z n a n i e nie z a w s z e jest takie ła­ t w e . M o ż n a z a u w a ż y ć odbicie światła. ale poja­ wia się iridodonesis. co tylko u ł a t w i r o z p o z n a n i e . którą m o ż n a traktować jako nagły przypadek. d l a t e g o n a g l e pojawiający się b ó l o k a lub d y s k o m f o r t p o w i n i e n zwrócić uwagę na ewentualne zwichnięcie so­ czewki. Ma wyjątkowo charakte­ rystyczny wygląd i łatwo je na długo zapamię­ tać.

k t ó r a s p o ­ wodowała wodoocze. \ \ Objawy wtórnego zwichnięcia: • jaskra z powiększoną gałką oczną. polega na postawieniu dwóch pytań: • C z y istnieje i n n a p r z y c z y n a j a s k r y n i ż z w i c h ­ nięcie s o c z e w k i ? • Jaka jest pierwotna choroba oka . które po- . 75 Objawy pierwotnego zwichnięcia: • soczewka w przedniej komorze oka. ". • pozostałości ciała szklistego w c h o d z ą c e do cieczy wodnistej.o b e c n o ś ć p r ą ż k ó w H a aba lub pęknięć błony Descemeta. n a l e ż y z a s t o s o w a ć w i ą z k ę światła z l a m p y szczelino­ wej. • możliwy obszar obrzęku rogówki w środko­ wej części sugeruje obecne lub wcześniejsze zwichnięcie soczewki do przodu.m o ż e to b y ć z m i a n a w kącie r o g ó w k o w o . c z y z w i c h n i ę c i e s o c z e w k i w y s t ą ­ piło z p o w o d u jaskry. N a l e ż y w szczególności zwrócić uwagę na: • p o z y c j ę s o c z e w k i . R o z r ó ż n i e n i e . • jakiekolwiek objawy nadwichnięcia w dru­ gim oku.j e ś l i to m o ż l i w e .t ę c z ó w k o w y m n a skutek p i e r w o t n e g o nie­ d o r o z w o j u k ą t a p r z e s ą c z a n i a lub o b e c n o ś ć z r o ­ s t ó w p r z e d n i c h n a o b w o d z i e n a s k u t e k uveitis.przerwanie o b w ó d k i rzęskowej czy powiększenie gałki ocznej na skutek jaskry? Odpowiedź wymaga. dokładnego badania gałki ocznej. • pęknięcie błony Descemeta. u s u n i ę c i e s o c z e w k i nie p o p r a w i o b j a w ó w w o k u . • jaskra z zamkniętym kątem przesączania. 8.1 zwichnięcia soczewki. natomiast zwichnięcie s o c z e w k i m o ż e p o j a w i ć się w t ó r n i e n a s k u t e k jaskry. • rasy predysponowane do jaskry (patrz tab. Q1 A x l / 1 . musi zatem mieć inną p r z y c z y n ę .1) / Nadwichnięcie soczewki. 7.Soczewka Objawy nadwichnięcia: • obszar bezsoczewkowy w kształcie półksiężyca. • r o z m i a r gałki ocznej . Ryc. czy j a s k r a jest s k u t k i e m z w i c h n i ę ­ cia s o c z e w k i .terier i border collie. J a s k r a . Uwaga: odbijane światło często podkreśla soczewkę w przedniej komorze. • w przedniej komorze mogą pływać fragmenty ciała szklistego. • rasy . Jeśli d o j d z i e do z w i c h n i ę c i a z p o w o d u p o w i ę k s z e n i a gałki o c z n e j . Dlatego postępowanie w przypadku z w i c h n i ę c i a s o c z e w k i nie z a w s z e p o l e g a n a lent e k t o m i i .

w o d u j e n a p ł y w od tyłu cieczy wodnistej do zrębu rogówki w miejscu pęknięcia błony granicznej tylnej. k t ó r y p o w o d u j e g r a d i e n t stężeń p r z e z błonę komórkową. Dlatego w k a ż d y m p r z y p a d k u u s z k o d z e n i a r o g ó w k i w a ż n e jest. 6 ) . W jednym interesującym przypadku uraz w obrębie samej soczewki powoduje pęknięcie t o r e b k i . przez rogówkę. p o raz kolejny. Powiększona gałka oczna z ostrym zwichnięciem soczewki sugeruje wtórne zwichnięcie soczewki. W y d a ­ j e się.alkohol. aby określić przednią powierzchnię torebki so­ c z e w k i . k t ó r a n o r m a l n i e n i e jest a k t y w n a w o b e c c u k r u w m a ł y c h stężeniach. Nale­ ży o d r ó ż n i ć to od uveitis w y w o ł a n e g o p r z e z Pasteurella multocida. p r z e n o s z o ­ nego transowarialnie z matki na p o t o m s t w o w macicy. W t a k i m p r z y p a d k u o p e ­ rację u s u n i ę c i a z w i c h n i ę t e j s o c z e w k i n i e p o w i n ­ n o w y k o n y w a ć się b e z w c z e ś n i e j s z e g o m i e j s c o ­ w e g o i ogólnego leczenia środkami przeciwza­ palnymi. k t ó r e t a k ż e m o ż e p o w o d o ­ wać biały ropny osad zapalny. W a ż n y m c z y n n i k i e m tutaj j e s t r o z p o z n a n i e . k t ó r e o k r e ś l a się m i a n e m f a k o a n a f i l a k tycznym lub fakolitycznym zapaleniem błony naczyniowej. Rozważanie to jednak wychodzi poza temat tego opracowania. 8. Znacznie podwyższone poziomy g l u k o z y w s o c z e w c e z m i e n i a j ą k l a s y c z n e szlaki metaboliczne Ebdena Myerhoffa. p o ­ nieważ ma małe powinowactwo do substratu. ale n i e k i e d y w ł a ś c i c i e l e nie potrafią rozpoznać wczesnych objawów zmętnienia soczewki u zwierzęcia. ale p o ł ą c z e n i e go z i n n y m i n i e p r a w i d ł o ­ w o ś c i a m i p o k a z u j e . p o n i e w a ż z w i e r z ą t t y c h p r z e w a ż n i e nie z g ł a s z a 8. w wykryciu zranienia p o m a g a fluorescencja jak z l a m p y W o o d a w c i e m n y m p o m i e s z c z e n i u (so­ czewka w p e w n y m stopniu powoduje sama autofluorescencję. Z w i ą z e k z uveitis jest r ó w n i e ż z n a ­ czący. w o k u u w i d o c z n i ą się z m i a n y anafilakt y c z n e .z a p a l e n i e l u b n o w o t w ó r . Pozwala to na m e t a b o l i z o w a n i e d o d a t k o w e j g l u k o z y p r z e z en­ z y m r e d u k t a z ę a l d o z y . może dziwić włącze­ nie j a k i e g o k o l w i e k r o d z a j u z a ć m y d o k a t e g o r i i n a g ł y c h p r z y p a d k ó w . L e c z e n i e p o l e g a n a z a s t o s o w a n i u lentektomii przez ekstrakcję zewnątrztorebkową lub o b e c n i e częściej w y k o n y w a n ą f a k o e m u l s y f i k a cję. prowadzący do obrzęku w ł ó k i e n s o c z e w k i i n i e o d w r a c a l n e g o jej z m ę t ­ . Encephalitozoon cuniculi. który zauważają.3 Pęknięcie torebki soczewki i fakolityczne zapalenie jagodówki {uveitis phacoanaphilactica)® G d y dojdzie do urazu soczewki o ciężkim prze­ biegu i doprowadzi do uwolnienia białek so­ c z e w k i . M e c h a n i z m p r z e r w a ­ nia o b w ó d k i r z ę s k o w e j z p o w o d u uveitis nie jest jasny. a zaćma drugim. w a g ę o c e n y całego o k a . Najczęściej jest to skutek wbicia ciernia l u b u r a z u gałki s p o w o d o w a n e g o p a z u ­ rem kota. Jeśli n i e m a s z k ł a p o w i ę k s z a j ą c e g o . W przypad­ ku mało spostrzegawczych właścicieli zaćma może być według nich pierwszym objawem.j e s t t a k w uveitis w y w o ł a n y m z m i a n a ­ mi soczewki u m ł o d e g o dorosłego królika. umożliwiając obserwację pęk­ n i ę c i a t o r e b k i lub jej p e r f o r a c j ę ) . Z a ć m a m o ż e p o j a w i ć się j e d ­ nak bardzo szybko u zwierząt z niekontrolowa­ ną cukrzycą. a n i e s k u p i a n i a się tylko na o c z y w i ­ stych w a d a c h . U kota zwichnięcie soczewki prawie zawsze n a s t ę p u j e na s k u t e k j a s k r y . u którego można odnaleźć pierwotniaka paso­ ż y t u j ą c e g o . p o n i e w a ż p o k a z u j e istotę pierwotnej p r z y ­ c z y n y z a p a l e n i a w e w n ą t r z g a ł k o w e g o (patrz r o z d z .76 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt n i e n i a . lecz bardziej zapalenie fakolityczne z białym centrum w przedniej komorze. podczas g d y o b j a w y poliurii. Zaburzenia w zdolności widzenia są pierwszym objawem. 1991).2 Zaćma cukrzycowa ® Jak zwrócono już uwagę. uveitis lub ( r z a d k o ) u r a z u (Olivero i in. c z y z a ć m a jest w t ó r n a d o c u k r z y c y : w k a ż d y m jej p r z y p a d k u p o w i n n o się w y k o n a ć p e ł n ą m o r ­ fologię i b i o c h e m i ę o s o c z a p r z e d z a b i e g i e m o p e ­ racyjnym. W pewnych okolicznościach larwy pierwotniaka rozrywają torebkę i dochodzi do zapalenia błony naczyniowej soczewki. • każde inne objawy choroby wywołujące ja­ skrę . polidypsji przeo c z a j ą lub ignorują. ż e n i e j e s t t o t y p o w e z a p a l e n i e f a k o a n a f i laktyczne. W większości tych przypadków p ę k n i ę c i e torebki s o c z e w k i z p o w o d u penetrują­ c e g o ciała o b c e g o o d p o w i a d a z a u w o l n i e n i e k o ­ ry soczewki. a t a k ż e istniejący j u ż stan w p r z e d n i m o d c i n k u gałki ocznej. R e d u k t a z a a l d o z y z a m i e n i a g l u k o z ę w sorbitol .

4 ra­ zy dziennie. Usunięcie soczewki na tym etapie przez fakoemulsyfikację jest p r a w d o p o d o b n i e 77 najlepszym rozwiązaniem. dlatego usunięcie soczewki przez fakoemulsyfikację jest w t e d y postępowa­ niem leczniczym. W w y n i k u p ę k n i ę c i a s o c z e w k i z a l e c a się in­ tensywną terapię przeciwzapalną. W w i e l u s y t u a c j a c h p o w s t a j e ostre uveitis z wtórną jaskrą. . p o n i e w a ż s ą t o c h o r o ­ by o p r z e b i e g u p r z e w l e k ł y m . miejscowo d e k s a m e t a z o n lub octan prednisolonu 3 .Soczewka się j a k o n a g ł e p r z y p a d k i . podczas gdy lecze­ nie f a r m a k o l o g i c z n e l e k a m i p r z e c i w z a p a l n y m i m o ż e wystarczać tylko w ł a g o d n y c h przypad­ k a c h .

w którym występuje okołogałkowa utra­ ta pigmentacji (odbarwienie i bielactwo).Rozdział 9 Siatkówka i ciało szkliste 9. g d y p o j a w i się o b u s t r o n n i e z g w a ł t o w n ą u t r a t ą w i d z e n i a . aby uwidocznić o b w o d o w ą siatkówkę. Odwarstwienie siatkówki z nadciśnieniem rokuje pomyślnie. 9. t a r c z y n e r w u w z r o k o w e g o l u b siat­ kówki. j a k i e s c h o r z e n i e m o ż e p o w o - Etapy leczenia nagłego odwarstwienia siatkówki. 4.czy jest przedarciowe (z przedarciem siatkówki). s i a t k ó w k i . Niekiedy innymi przy­ czynami mogą być nieprawidłowości budowy gałki o c z n e j . ponieważ rzadziej występuje całkowite wyleczenie. Rokowanie w odwarstwieniu siatkówki. Długotrwałe odwarstwienie przed rozpoznaniem rokuje niepomyślnie. Odwarstwienie siatkówki z zapaleniem tylnej części błony naczyniowej rokuje niepomyślnie. 1. Z tego p o w o d u konieczne jest pełne ba­ danie oka. 5. takiej j a k z e s p ó ł j a g o d ó w k o w o -skórny (choroba Vogta-Koyanagiego-Harady.) 4. S a m o nadciśnienie towarzyszące przewlekłej niewydolności nerek albo nadczynność tarczy­ cy. Zmiany w oku prowadzące do odwar­ s t w i e n i a m o g ą b y ć c z ę ś c i ą c h o r o b y o g ó l n e j . włącznie z wgłębieniem twardówki. ta­ kiej j a k z a p a l e n i e t y l n e g o o d c i n k a b ł o n y n a c z y ­ niowej. gdzie wiele uszkodzeń prowadzi do odwarstwienia. C z a s a m i p r ó b a b a d a n i a m o ż e b y ć trudna. Powstają samoistnie. częściej u k o t a n i ż u p s a . . lecz także m o g ą towarzyszyć uogólnionej chorobie autoimmun o l o g i c z n e j . Ocena odwarstwienia . Odwarstwienie przedarciowe trudniej leczyć niż nieprzedarciowe. Wykonanie pełnego badania okulistycznego.1 Odwarstwienie siatkówki Odwarstwienie siatkówki jest nagłym przypad­ k i e m . 3. ponieważ leczenie farmakologiczne często prowadzi do repozycji. Leczenie nadciśnienia amlodypiną doustnie. p o n i e ­ waż intensywny krwotok utrudnia rozpoznanie na podstawie samego oglądu. D l a t e g o k l u c z o w e j e s t roztrzygnięcie. takich j a k g u z w p r z e s t r z e n i z a g a ł k o w e j . dować odwarstwienie. t a k i e g o j a k d y s p l a z j a siat­ kówki u bedlington i sealyham terrierów lub a n o m a l i a o k a o w c z a r k ó w collie i B o r d e r collie. 2. O d ­ w a r s t w i e n i e s i a t k ó w k i m o ż e p o j a w i ć się t a k ż e jako część rozpoznanego zespołu chorób oka u s p e c y f i c z n e j r a s y . takie j a k a n o m a l i e ciała szklistego. 1. T y p o w e c e c h y o d w a r s t w i e n i a s i a t k ó w k i p o ­ k a z a n o na r y c . ponieważ z czasem dochodzi do zaniku siatkówki. źródła zapalenia itp. W takich przy­ padkach U S G oka dostarcza cennych informa­ cji. V K H ) . to c h o r o b y . M o ż e powstać na skutek uszkodzeń w gałce o c z n e j . 2.1. Leczenie uveitis prednisolonem doustnie.1 i w tab. Wykluczenie choroby ogólnej (nadciśnienia. k t ó r e m o g ą b y ć t a k ż e p o w o d e m o d w a r s t w i e n i a siat­ kówki. czy też nieprzedarciowe. 9. 3. P r z y c z y n ą m o ż e b y ć kilka c h o ­ rób o g ó l n y c h l u b c h o r ó b o k a .

9.1 Rozpoznanie różnicowe w odwarstwieniu siatkówki.Siatkówka i ciało szkliste 79 odwarstwienie z odczepieniem widok dna oka w oftalmoskopie zwiększony odblask tapety (siatkówka jest nieobecna i nie absorbuje światła) odwarstwienie siatkówki z jej przyczepem w rąbku zębatym (b) fałd siatkówki Ryc. ciałem szklistym odciąga Ą 'i'. Tab.= _-=C 5-e ocwarstwienie związane z zaćmą cze/załą _-=. tłum. (c) częściowe odwarstwienie z dysplazją siatkówki. (b) odwarstwienie z odczepieniem.a . (d) częściowe odwarstwienie ze szczeliną nerwu wzrokowego. 9. pozapalne . .) wys ę< zc~ ędzy nerwową częścią siatkówki a NBS* przerwanie siatkówki powoduje odwarstwienie c r . Patogeneza odwarstwienia odwarstwienie wysiękowe odwarstwienie przedarciowe odwarstwienie na skutek pociągania Rozpoznanie różnicowe odwarstwienie wysiękowe odwarstwienie przedarciowe odwarstwienie na skutek pociągania * nabłonek barwnikowy siatkówki (przyp.a e" e ołony naczyniowej.vą część siatkówki :a.:: . : c e .1 (a) Całkowite lejkowate odwarstwienie siatkówki widoczne przez źrenicę.

ale deficyt widzenia nie został zauważony. natomiast odwarstwienie siatkówki m o ż e b y ć powikłaniem po operacji z a ć m y u zwierząt. częściej w tylnej części gałki o c z n e j . przy pełnym rozszerzeniu źrenicy można z o b a c z y ć część o b w o d o w e j s i a t k ó w k i . jak również do roz­ poznawania retinopatii nadciśnieniowej. że jedno o d w a r s t w i e n i e p o p r z e d z a ł o d r u g i e . A m l o d y p i n a u k o t a (0. l u b z p o w o d u u r a z u . wgłę­ b i e n i e w t w a r d ó w c e p o z w a l a na c a ł k o w i t e u w i ­ d o c z n i e n i e o b w o d o w e j siatkówki. k t ó r a o b j a w i a się u t r a t ą w a g i i t a c h y k a r d i ą . c o daje z n a c z n e z a k ł ó c e n i a w i d z e n i a . m o ż e p r o w a d z i ć d o k a w i t a c j i c i a ł a s z k l i ­ s t e g o z u p ł y n n i a n i e m (synchisis scintillans . N a l e ż y p o d a ć m i e j s c o w o działający anestetyk do o k a i z a g ł ę b nikiem twardówki delikatnie popchnąć gałkę o c z n ą d o w e w n ą t r z z a rąbek. związane z przerwaniem siatkówki. D o t e g o m o m e n t u l e c z e n i e j e s t trudne i często nieszczególnie efektywne w oku z długotrwałym odwarstwieniem. P r z e d a r c i o ­ we odwarstwienie siatkówki. np. O d n o ś n i e d o s a m e j gałki o c z n e j o d w a r s t w i e n i e m o ż e p o j a w i ć się p r z y szczelinie brodawki n e r w u wzrokowego. najczęściej pojawia się p o m i ę d z y n e r w o w ą c z ę ś c i ą a n a b ł o n k i e m b a r w n i k o w y m siatkówki.1 Badanie zwierzęcia z odwarstwieniem siatkówki D n o o k a z ł a t w o ś c i ą b a d a się za p o m o c ą oftalmoskopu zarówno metodą bezpośrednią. Z pewnością jednak nadal warto podejmować próby ratowa­ nia zarówno jednego. Alternatywnie m o ż e tak być.r o z ­ p ł y w s k r z ą c y ciała s z k l i s t e g o ) . ale p o d s t a w o w ą s p r a w ą j e s t tu­ taj l e c z e n i e p r z y c z y n y p i e r w o t n e j . że s i a t k ó w k a u m i e s z c z o n a jest do p r z o d u w s t o s u n k u do p r a w i d ł o w e g o p o ­ łożenia. Z a ć m a i zwich­ nięcie soczewki m o ż e p o w o d o w a ć przerwanie siatkówki. i naj­ częściej p o j a w i a j ą się s p o n t a n i c z n i e w o b u oczach. Przy oftalmoskopii siatkówkę można z a o b s e r w o w a ć w o g n i s k u tylko za p o m o c ą b e z ­ pośredniego oftalmoskopu w ustawieniu powy­ żej 0 D. takim jak nadciśnienie. Z w y r o d n i e n i e ciała s z k l i s t e g o . W tym przypadku zawodzi p r z y c z e p ciała s z k l i s t e g o d o w e w n ę t r z n e j siat­ k ó w k i . k t ó r e p o j a w i a się u s t a r s z y c h z w i e ­ rząt. Kiedy u w y p u k l a się o n o do p r z o d u w k i e r u n k u ciała szklistego. Nieprzedarciowe odwarstwienia występują po surowiczym przesięku do przestrzeni śródsiatk ó w k o w e j (często myląco n a z y w a n e przestrze­ n i ą p o d s i a t k ó w k o w ą ) . . g d y ciśnienie k r w i m i e ­ r z y się z a r ó w n o z a p o m o c ą s f i g m o m a n o m e t r u o s c y l o s k o p o w e g o lub d o p p l e r e m . u których można zauważyć pęcherzowe odwar­ stwienie siatkówki (Martin 1999). Za p o m o c ą b i n o k u l a r n e g o o f t a l m o s k o p u pośrednie­ go uzyskujemy trójwymiarowy obraz siatkówki pokazujący wyraźnie odwarstwienie. Jak zauważono powyżej. Z reguły wygląda j a k b a r d z o cienka j e d w a b n a w o a l k a p o w i e w a j ą ­ ca za soczewką. Stosując b i n o k u l a r ny oftalmoskop pośredni umieszczony na gło­ wie. k t ó r y j a k o sto­ s u n k o w o tani p o w i n i e n b y ć d o s t ę p n y w k a ż d e j większej praktyce do monitorowania ciśnienia krwi podczas znieczulenia.1.80 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt I d e a l n ą s y t u a c j ą jest. jak i drugiego oka z nie­ dawnym odwarstwieniem. Koty z n a d c i ś n i e n i e m często m a j ą z a a w a n s o w a n ą nie­ wydolność nerek lub m o g ą mieć n a d c z y n n o ś ć t a r c z y c y . co w i ą ż e się z a n a t o m i c z n y m i n i e p r a w i d ł o w o ś c i a ­ mi okolicy połączenia siatkówki z k r a w ę d z i ą brodawki nerwu wzrokowego. Z w i ą z e k p o m i ę d z y c i a ł e m s z k l i s t y m a siat­ k ó w k ą j e s t w a ż n y dla p o d t r z y m a n i a p r a w i d ł o ­ w e g o p o ł o ż e n i a s i a t k ó w k i . Niektóre odwarstwienia współistnieją z pro­ blemem ogólnym. r ó w n i e ż o b j a w i a j ą się w słabych punktach siatkówki. jak i po­ średnią. i z b a d a ć j ą p o d k ą t e m z w y r o d ­ n i e n i a lub p r z e r w a n i a s i a t k ó w k i . k t ó r a z o ­ stała w g ł ę b i o n a . Może jednak spowodować przerwanie siatków­ k i n a o b w o d z i e . 9. r o z c i ą g a j ą c się o d ś r o d k a .625 m g d z i e n n i e ) często powoduje repozycję siatkówki i zacho­ w u j e w i d z e n i e . Z m i a n ę t ę n a l e ­ ż y o d r ó ż n i ć o d c i a ł e k g w i e ź d z i s t y c h w ciele s z k l i s t y m (asteroid hyalosis) i t y l n e g o o d w a r ­ stwienia siatkówki. dopóki nie przestało widzieć drugie oko i zwierzę całkowi­ cie n i e o ś l e p ł o . Inną przyczyną odwarstwienia siatkówki ja­ k o n a g ł e g o p r z y p a d k u m o ż e b y ć s z y b k a infuzja płynów u zwierząt z niewydolnością nerek. jeśli połączenie po­ m i ę d z y tymi d w i e m a strukturami jest słabe. U w i ę k s z o ś c i z w i e r z ą t p r z e b i e g a to n i e ­ zauważenie i nie powoduje zakłóceń widzenia. W s k a ż e on. jest ł a t w o w i d o c z n e ( n a w e t b e z oftal­ moskopu) przez rozszerzoną źrenicę na skutek braku bodźców wzrokowych.

w d r u g i m m o ż e w y s t ą p i ć szczelina lub dysplazja naczyniówki i siatkówki. m o ż n a u z y s k a ć p r z y d a t n e i n f o r m a c j e dzięki b a ­ daniu drugiego oka. m i m o to pomiar średniego ciśnienia krwi po­ winien być w zasięgu każdego zainteresowane­ go tym zagadnieniem lekarza weterynarii. C z a s a m i p r z e p i s y w a n i e 1/8 tablet­ ki jest niepraktyczne. M o ż e też w y s t ą p i ć kilka o b j a w ó w p o p r z e d z a j ą c y c h . o w c z a r e k s t a r o a n g i e l s k i i o w c z a r e k australijski (Martin 1999). O c z y ­ wiście. chociaż bardziej wiarygodną m e t o d ą (i bardziej kosztowną) jest p o m i a r oscylometryczny. często w y ­ 81 stępujące u ludzi. W w i e ­ lu przypadkach. c h o w c h o w . ż e t e r a p i a a m l o d y p i n a daje dobre efekty u kotów z nadciśnieniowa retinopatią i chorobą nerek. w szczególności u kotów.2 Leczenie odwarstwienia siatkówki spowodowanego nadciśnieniem W p r z y p a d k u b r a k u c h o r o b y n e r e k lub n a d c z y n ­ ności tarczycy nadciśnienie można leczyć za po­ m o c ą b l o k e r ó w k a n a ł ó w w a p n i o w y c h takich. s a m o y e d . Opisano sfigmo­ manometrie dopplerowską u psów i kotów. pośredni pomiar ciśnienia krwi jest klu­ c z o w y do pełnej diagnostyki. Jeśli w y s t ę p u j e j e d n o s t r o n n e o d w a r s t w i e n i e . nie występuje często u p s ó w i k o t ó w . n a w e t jeśli d o j d z i e d o jej r e p o z y c j i . h u s k y syberyjski. z a n i m p o j a w i się cał­ kowite odwarstwienie. Z w i e r z ę t a z n a d c i ś n i e n i e m p o w i n n o się p r z e b a d a ć p o d k ą t e m c h o r o b y n e r e k i. p o j a w i a j ą c się z a ­ nim pęcherzowe wysiękowe odwarstwienie do­ prowadzi do całkowitego odwarstwienia. W p o p r z e d n i m przypadku pozornie niezmienione oko może mieć fałdy siatkówki lub rozsiane obszary dys­ plazji.3 Leczenie odwarstwienia siatkówki w przypadku zapalenia naczyniówki Odwarstwienie siatkówki w takich przypad­ kach jak zespół Vogta-Koyanagiego-Harady u p s ó w w i ą ż e się z e z m i a n a m i z a p a l n y m i p o ­ wodującymi nagromadzenie płynu w prze­ strzeni p o d s i a t k ó w k o w e j . chociaż taki objaw u zwierzęcia z o d w a r s t w i e ­ niem siatkówki niekoniecznie dowodzi związ­ ku p r z y c z y n o w e g o . również pod kątem nadczynno­ ści t a r c z y c y . U zwierząt. Trudno jest ocenić częstość spontanicznej repozycji siatkówki po n o r m a l i z a c j i ciśnienia k r w i . Zmniejszenie ciśnienia krwi ma poza tym bardzo dobry wpływ na przewlekłą niewydolność nerek. Długotrwale o d w a r s t w i o n a s i a t k ó w k a m o ż e j u ż nie f u n k c j o ­ n o w a ć . u k t ó r y c h m o ż e w y s t ę p o w a ć V K H . Stałe p o d w y ż s z o n e wartości u psa i kota w s k a z u j ą na p r a w d o p o ­ dobieństwo odwarstwienia z nadciśnienia. Prawidłowe w a r t o ś c i z n a j d u j ą się w o p r a c o w a n i u B o d e y a i in. j a k a m l o d y p i n a . 9.1. to akita. ale j e s t o n a n a tyle w y s o k a . G ł ó w n e objawy to nagła ślepota. gdy siatkówka jest przewlekle odwarstwiona.625 m g raz d z i e n n i e (1/85 mg tabletki a m l o d y p i n y ) i p o ­ m a g a z n a c z n i e z r e d u k o w a ć ciśnienie k r w i (Hen i k i in. Naczynia siatkówki m o ­ gą mieć kręty przebieg i wyglądać jak łańcuch kiełbasek z odcinkami zwężenia i poszerzenia n a c z y ń . A u t o r z y u w a ż a j ą . k t ó r a n i e p o k o i w ł a ś c i c i e l a i staje się p o w o d e m w i z y t y u lekarza. Często choroba występuje w n i m we w c z e ś n i e j s z e j fazie p o s t ę p u j ą c e j c h o ­ r o b y . w drugim oku występuje świeże odwarstwienie i p o w o d u j e całkowitą ślepotę. 1994. ale też aplikowanie 1. 1997). p r o w a d z ą c e do o d w a r s t w i e ­ nia. 9. t a k j a k ma to m i e j s c e w dysplazji s i a t k ó w k i l u b a n o m a l i i o k a u p s a collie. u któ­ rych etiologia nadciśnieniowa jest bardzo m o ­ żliwa. R a s y . w p r z y ­ padku kotów. ż e w d r u g i m o k u p o j a w i ą się o b j a w y c h o r o b y z w i e l o m a c e c h a m i . pęcherzowe odwarstwienia siatkówki i wtórna .1.Siatkówka i ciało szkliste O k o z o d w a r s t w i e n i e m siatkówki powstaje ja­ k o s k u t e k n a d c i ś n i e n i a . D l a k o t ó w d a w k a w y n o s i 0. M o ż e b y ć też tak. K r w o t o k do s i a t k ó w k i i/lub w y s i ę k n a ­ czyniowy może być widoczny na małych obsza­ r a c h p ł a s k i e g o o d w a r s t w i e n i a . szetlandzki pies pasterski. g o l d e n retriever. takiej j a k n a d c i ś n i e n i e . Otrzymanie wiarygodnego wyniku u spokoj­ nego zwierzęcia w y m a g a czasu. pomiar bezpośredni wymagający dostę­ pu do tętnicy nie jest konieczny do mierzenia ciśnienia u p s ó w i k o t ó w w obecnych czasach. seter ir­ landzki. B o d e y i Micheli 1996. a b y w a r t o b y ł o p o d j ą ć leczenie. Nadciśnienie.25 mg (1/4 tabletki) z d o ś w i a d c z e n i a a u t o r ó w nie w y ­ wołuje efektów ubocznych. Należy z w r ó ­ cić u w a g ę n a r ó ż n i c e w w a r t o ś c i a c h p r a w i d ł o ­ w y c h u r ó ż n y c h ras p s ó w . który daje d o b r e w y n i k i ( B o d e y i M i c h e l i 1 9 9 6 ) . ale nagle odwarstwiona często odzyskuje swoje funkcje po wyleczeniu nadciśnienia. bernardyn.

Podczas gdy zebranie w y w i a d u na temat na­ głej u t r a t y w z r o k u j e s t d o ś ć o c z y w i s t e . k t ó r e p o j a w i ł o się b e z żadnych oczywistych predyspozycji.5 mg/kg. t o b a d a ­ nie w i e l u p r z y p a d k ó w w naszej klinice i b a d a n i a w k i l k u i n n y c h p o k a z u j ą . J a c o b s i in.4 Leczenie idiopatycznego odwarstwienia siatkówki O d w a r s t w i e n i e s i a t k ó w k i . diatermii lub fotokoagulacji p r z e z źrenicę. poza psem. Taki n a g ł y o b j a w jest j e d n a k d o ś ć rzadki. a n t y g e n o w o p o d o b ­ n y c h do cząsteczek z n a j d o w a n y c h w k o m ó r k a c h r a k a m a ł o k o m ó r k o w e g o . p o n i e w a ż nie istnieje t y p o w e leczenie S A R D . któ­ rej t o w a r z y s z y o b j a w k r ą ż ą c y c h przeciwciał. L e c z e n i e w t y c h d w ó c h p r z y p a d k a c h r ó ­ żni się w k i l k u w a ż n y c h k w e s t i a c h .1). electroretinogram). N i e p o z n a n o m e c h a n i z m u nagłej utraty w z r o ­ ku i n i e ma p o d o b n e j c h o r o b y u c z ł o w i e k a ani u innych zwierząt. 1 9 7 6 . W takich przypadkach agresywna tera­ pia przeciwzapalna prednisolonem ogólnie w d a w c e 1. aby twardówka z n a l a z ł a się w p o z y c j i p r z e c i w n e j od m i e j s c a o d ­ w a r s t w i e n i a p r z e z w y g i ę c i e t w a r d ó w k i . t a k i e j a k z e s p ó ł C u s h i n g a . Alterna­ tywnie repozycję można osiągnąć przez wyko­ nanie blizny naczyniówkowo-siatkówkowej dro­ gą krioaplikacji.. p o j a w i a się z w ł a s z c z a w p r z y ­ p a d k u raka m a ł o k o m ó r k o w e g o płuc. czą­ steczek n a d r o d z e widzenia. Pacjenci m o g ą doznać wtedy nagłej utraty wzroku.5 mg/kg z a z a t i o p r y n ą 2 mg/kg j e ­ d e n r a z d z i e n n i e w d a w c e z m n i e j s z a j ą c e j się d o 0. W trzeciej m e t o d z i e p ł y n p o d s i a t k ó w k o w y można usunąć przez twardówkę. związanego z uogólnionym zakażeniem. Podobna choro­ ba u c z ł o w i e k a . lub p r z y n a j m n i e j n i e p r a w i d ł o w o ś c i w teście s t y m u ­ lacji A C T H (Van d e r W o e r d t i in. z n a n a j a k o retinopatia z w i ą z a n a z n o w o t w o r e m .1. 1. . W a r t o s k o r z y s t a ć r ó w n i e ż z bardziej specjalistycznych m a t e r i a ł ó w na t e m a t chirurgii ciała szklistego i s i a t k ó w k i (Smith 1999.9. O c z y w i ś c i e w s z y s t k i e te m e t o d y p o w i n n y o d b y w a ć w s p e ­ cjalistycznej k l i n i c e . Niektóre zwierzęta w jednej minucie widzą. R o z p o z n a n i e m o ż n a p o s t a ­ wić na podstawie wizualizacji organizmów po­ b r a n y c h z n a k ł u c i a ciała s z k l i s t e g o l u b p r z e z określenie p o z i o m u p r z e c i w c i a ł w s u r o w i c y . 1 9 9 1 . Przyczyną odwarstwienia siatkówki m o g ą b y ć także c h o r o b y g r z y b i c z e n a skutek ziarniniak o w e g o zapalenia siatkówki lub naczyniówki. w których E R G potwierdza aktywność siatkówki. Vainisi i P a c k o 1 9 9 5 ) . L e ­ czenie polega na podaniu itrakonazolu (Carlton i in. M a t t s o n i in. O s t a t n i o z e s p ó ł t e c h n i k c h i r u r g i c z n y c h ciała szklistego i siatkówki stosowany w okulistyce l u d z k i e j w y k o n u j e się u p s ó w . 9. w k t ó r y m d o ­ w i a d u j e m y się o n a g ł y m n i e w y j a ś n i o n y m u p o ­ śledzeniu widzenia i całkowitym braku aktyw­ ności siatkówki na elektroretinogramie (ERG. E R G p o z w o l i ł o na p o s t a ­ w i e n i e r o z p o z n a n i a w takich p r z y p a d k a c h . 1 9 9 7 ) . ale n i e z u p e ł n e j u t r a t y w z r o k u . Z a r y s twardówki może ulec zmianie. że z m i a n y o k r e ś l a n e jako nagła utrata wzroku m o g ą zawierać dość duży wachlarz możliwości. takimi m i k r o o r g a n i z m a m i j a k Crypotococcus neoformans l u b Neosporum canis. p r a w d o p o d o b ­ n i e w czasie k i l k u dni. rozdz. 1 9 9 2 ) . Większość p s ó w ostatecznie zdiagnozowanych z S A R D doznało szybko postępującej. może być p r z e d a r c i o w e lub n i e p r z e d a r c i o w e (patrz. O d w a r s t w i e n i a p r z e d a r c i o w e najlepiej l e c z y się c h i r u r g i c z n i e j e d n ą z t r z e c h t e c h n i k . W t a k i m p r z y p a d k u E R G m o ­ ż e w y d a w a ć się p o s t ę p o w a n i e m a k a d e m i c k i m . sudden acquired retinal degene­ ration) o p i e r a się na w y w i a d z i e . aby następnie utracić n a stałe w z r o k . i należy podejrzewać centralną przy­ c z y n ę ślepoty. B a ­ d a n i e jest j e d n a k k l u c z o w e dla o d r ó ż n i e n i a p r o ­ blemów. D l a t e g o p s y z S A R D p o w i n n y przejść badania endokrynologiczne. U p s ó w z S A R D nie dowiedziono związku z chorobą n o w o t w o r o w ą ale u w i e l u w y s t ę p u j ą d e f e k t y na osi p o d w z g ó r z e .p r z y s a d k a . 9. S t e r o i d y z a c z y n a j ą d z i a ł a ć p o 4 8 godz. natomiast azatiopryną w y m a g a dłuższe­ go czasu.82 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt jaskra.2 Nagłe nabyte zwyrodnienie siatkówki Rozpoznanie nagłego nabytego zwyrodnienia s i a t k ó w k i ( S A R D .

Rozdział 1 0

Nerw wzrokowy

10.1 Zapalenie nerwu wzrokowego ®
Z a p a l e n i e n e r w u w z r o k o w e g o o b j a w i a się n a g ł ą ślepotą, a r o z p o z n a n i e r ó ż n i c o w e o b e j m u j e n a ­ głe n a b y t e z w y r o d n i e n i e s i a t k ó w k i i o ś r o d k o w ą ślepotę. Podane cechy kliniczne pozwalają na rozpoznanie obrzęku nerwu wzrokowego. Pro­ blem polega na tym, że ocena wyglądu obrzęku g ł o w y n e r w u w z r o k o w e g o jest b a r d z o t r u d n a , jeśli n i e n i e m o ż l i w a , d o o d r ó ż n i e n i a o d o b r z ę k u brodawki, który może bvć widoczny w zmia­ nach rozrostowych, prowadzących do ślepoty

Postępowanie w nagłym zapaleniu nerwu wzrokowego. 1. Wykonanie pełnego badania okulistycznego. 2. Zwrócenie szczególnej uwagi na reakcję źrenicy na światło i swinging light test. 3. Ocena innych parametrów neurologicznych z podejrzeniem GME. 4. Kortykosteroidy ogólnie w dawce 1-2 mg/kg. Rokowanie w zapaleniu nerwu wzrokowego. 1. Czas trwania ślepoty jest ważnym objawem prognostycznym - ślepota dłuższa niż 5 dni rokuje niepomyślnie. 2. Stopień obrzęku nerwu wzrokowego i krwotoku potencjalnie źle rokują, chociaż mogą ustąpić po intensywnej terapii. 3. Stopień bladości tarczy nerwu wzrokowego jest ważnym objawem sugerującym początek zaniku siatkówki.

ośrodkowej. Ogólnie różnica polega na tym, że zapalenie nerwu wzrokowego powoduje dys­ funkcję widzenia, podczas gdy obrzęk brodaw­ ki nie, jeśli nie jest skutkiem u s z k o d z e n i a w e wnątrzczaszkowego, które dodatkowo może być przyczyną ślepoty. Obrzęk głowy nerwu w z r o k o w e g o c h a r a k t e r y z u j e się k o p u l a s t y m p o ­ większeniem brodawki wzrokowej z z a m a z a n ą nieostrą krawędzią tarczy i krwotokami na po­ w i e r z c h n i . Z d o ś w i a d c z e n i a a u t o r a k r w o t o k i na tarczy n e r w u w z r o k o w e g o są bardziej p r a w d o ­ podobne w zapaleniu n e r w u w z r o k o w e g o niż w obrzęku brodawki, chociaż w obu przypad­ kach naczynia tarczy są nastrzykane. Na dzień dzisiejszy nie m a j e d n a k o s t a t e c z n e g o d o w o d u , ż e jest t o p r a w d a . Podstawowy problem dotyczy wystąpienia innych zapalnych ognisk neurologicznych. Ko­ nieczne jest pełne badanie neurologiczne i nie­ ocenione zastosowanie tomografii komputero­ wej (TK) lub rezonansu m a g n e t y c z n e g o (MR) w celu uwidocznienia innych u s z k o d z e ń wewnątrzczaszkowych. Zapalenie nerwu wzroko­ w e g o u ludzi występuje przy stwardnieniu roz­ sianym, a u psów jako objaw ziarniniakowatego zapalenia m ó z g u i opon m ó z g o w y c h (GME, granulomatous meningoencephalitis). Dlatego warto zbadać, czy istnieją inne objawy G M E . B e z w z g l ę d u j e d n a k n a to, l e c z e n i e p o l e g a n a ogólnym podawaniu steroidów w dawkach przeciwzapalnych, niekiedy przez dłuższy czas, tak aby po odstawieniu leku nie docho­ dziło do n a w r o t ó w ślepoty. Jeśli nie ma możli­ wości wykonania elektroretinografii przez spe-

84

Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt c z y ć się z r o z r o s t e m w e w n ą t r z c z a s z k o w y m . M o ż e mieć to w p ł y w na widzenie głównie przez d w a m e c h a n i z m y . J e d n y m z n i c h jest w z r o s t ciś­ nienia śródczaszkowego, drugi to bezpośredni w p ł y w n a t r a k t y w z r o k o w e . Najczęściej w y s t ę ­ pującą chorobą powodującą nagłe zmniejszenie zdolności widzenia jest guz na poziomie skrzy­ żowania n e r w ó w wzrokowych, powodujący je­ g o k o m p r e s j ę . Najczęściej s ą t o m a k r o g r u c z o l a k i p r z y s a d k i , k t ó r e m o g ą , ale nie m u s z ą , w i ą z a ć się z z a b u r z e n i a m i h o r m o n a l n y m i i o c z y w i s t y ­ mi o b j a w a m i , j a k p o l i d y p s j a i p o l i u r i a . W s z y s t ­ kie t e w e w n ą t r z c z a s z k o w e u s z k o d z e n i a w y m a ­ gają b a d a ń zarówno neurologicznych, okuli­ stycznych, jak również onkologicznych.

cjalistę l u b T K / M R , l e k a r z w e t e r y n a r i i m u s i z a ­ chować zdolność widzenia u zwierzęcia i nic n i e traci, jeśli p o d a leki p r z e c i w z a p a l n e . Zagałkowe zapalenie nerwu wzrokowego ma taki sam w p ł y w na wzrok, b e z w i d o c z n y c h zmian w dnie oka, g d y dotyczy to głowy n e r w u wzrokowego; USG obszaru zagałkowego może b a r d z o p r z y d a ć się w r o z w i ą z a n i u p r o b l e m u . Częstość występowania tego schorzenia jest ni­ ska, ale p r z y c z y n a nie j e s t j a s n a .

10.2 Ślepota centralna ®
Ś l e p o t a n i e z w i ą z a n a z c h o r o b ą gałki l u b z p o z a c z a s z k o w ą c z ę ś c i ą n e r w u w z r o k o w e g o m o ż e łą­

Wnioski

Nagłe przypadki okulistyczne to fascynująca d y s c y p l i n a , w której r z a d k o d o c h o d z i do z a g r o ­ ż e n i a życia, a z n i e s i e n i e b ó l u w w i d z ą c y m o k u jest najistotniejsze. C z ę s t o l e k a r z m u s i zająć się tym już podczas pierwszej wizyty, ponieważ przy znacznie zwężonej źrenicy najlepiej nie­ z w ł o c z n i e p o d j ą ć l e c z e n i e . Istotne jest b o w i e m zachowanie poprawnej pierwotnej pozycji po­ w i e k p r z y ich u s z k o d z e n i u . P o d o b n i e o p ó ź n i e ­ n i e w l e c z e n i u ostrej j a s k r y p r a w i e z a w s z e p r o ­ wadzi do całkowitej ślepoty. Nie zawsze spec­ jalista m u s i k o n s u l t o w a ć p r z y p a d e k , r ó w n i e d o ­ brze m o ż e to być lekarz weterynarii pierwszego kontaktu.

Najważniejsze jest z a c h o w a n i e r ó w n o w a g i w s t o p n i o w y m podejściu do tych p r o b l e m ó w , co p o k a z a n o w w i e l u d i a g r a m a c h książki, a b a r ­ dziej s z c z e g ó ł o w ą w i e d z ę z a w a r t o w tekście. P o ­ zwala ona na scementowanie i zrozumienie m e ­ c h a n i z m ó w r o z w o j u patologii p o j a w i a j ą c y c h się w chorobie, a t y m s a m y m u s p r a w n i a o p t y m a l n y schemat leczenia. M a m y nadzieję, że połączenie tych sposobów ulepszy postępowanie wetery­ naryjne w wielu nagłych przypadkach okuli­ stycznych.

David

William

2002

aby pasek nie w y p a d ł . Wiele badań podaje różny zakres wartości prawidłowych u różnych gatunków. M o ż e mieć on kolorowy wskaźnik (Schering-Plough/Eagle V i s i o n ) . Po minucie u s u w a m y go i odczytujemy wy­ nik. że test Schirmera p o w y ż e j 15 mm/min ś w i a d c z y o p r a w i d ł o w e j p r o d u k c j i łez u kota l u b u p s a . Pomiar ciśnienia śródgałkowego (IOR intra-ocular pressure) tonometrem Schiotza U m a ł y c h zwierząt najlepiej jest stosować ton o m e t r a p l a n a c y j n y . Wywinąć jedną ręką dolną powiekę i umieścić pasek zagięty ponad krawędzią powieki. 90 I I l I I I I I I I I I I I I I I I I I I 80 5 10 15 20 odczyt na skali tonometru Schiotza . można za­ t e m uznać. 2. Następnie puścić powiekę. U n i e k t ó r y c h k o t ó w ze z d r o w ą p o w i e r z c h n i ą o k a w a r t o ś c i s ą b a r d z o m a ł e . Przy odrobinie w p r a w y możliwe będzie rów­ noczesne umieszczenie dwóch pasków w obu o c z a c h i w y k o n a n i e t e s t u S c h i r m e r a w t y m sa­ m y m czasie. ale m o ż n a z a s t o s o ­ w a ć takie s a m e kryteria. Test łzowy Schirmera (STT. Jeśli zwierzę jest nadpobudliwe. króliki). ale t o n o m e t r S c h i o t z a m o - Tabela Friedenwalda z 1 9 5 5 r.Dodatek A (opracował T. natomiast pomię­ d z y 5 a 10 mm/min w s k a z u j ą na w c z e s n e lub nie­ w i e l k i e z m i a n y w w o d n e j w a r s t w i e filmu ł z o w e go. m o ż n a delikatnie t r z y m a ć p o w i e k i w p o z y c j i z a m k n i ę t e j . Evans) Metody diagnostyczne w okulistyce weterynaryjnej 1. p r z y k ł a d a j ą c g o d o o p a k o w a n i a testu lub do linijki. Należy uważać. Schirmer tear test) Opakowanie należy otworzyć i wyjąć pasek z plastikowego woreczka. Jeśli n i e m a ż a d n y c h oznaczeń. należy zmierzyć długość mokrego pa­ p i e r u . N i e w i e l k i e ssaki p r o d u ­ k u j ą m n i e j s z ą ilość łez (np.na s u c h e z a ­ palenie rogówki i spojówek. a b y nie zgubić paska. d l a t e g o nie­ liczne b a d a n i a d o w o d z ą z n a c z n e r ó ż n i c e w w a r ­ tościach S T T u r ó ż n y c h ras. Wartości p o n i ż e j 5 m m / m i n .

p o n i e w a ż zagłębienie t w a r d ó w k i m o ż e s p o w o d o w a ć zafał­ szowanie w y n i k ó w ciśnienia ś r ó d g a ł k o w e g o .5 g i 10. Wartości ze skali s k o r e l o w a n o z ci­ ś n i e n i e m d z i ę k i tabeli. aby r o g ó w k a b y ł a u ł o ż o n a p o z i o m o . w y k o ­ r z y s t u j ą c d a n e z o r y g i n a l n e j tabeli F r i e d e n w a l ­ da. do­ kładnie określić ciśnienie śródgałkowe. 10. gdzie t w a r d o ś ć o k a jest o d w r o t ­ n i e p r o p o r c j o n a l n a d o w g ł ę b i e n i a (np.0 g m o ż n a p r z e d ­ stawić w postaci w y k r e s u punktowego. 7. 1977a. O b o k u k a ­ z a n o ją dla wartości 5. N a j l e p s z a o c e n a ciśnienia ś r ó d g a ł k o w e g o to przyjęcie osi y. 7. 1977b).0 g.5 g. N o s zwierzęcia t r z y m a się w pozycji p i o ­ n o w e j . a także u k o t a (Miller i Pickett 1992b). B a d a n i a F r i e d e n w a l d a opublikowane w latach 50. Należy miejscowo zakropić anestetyk na ro­ g ó w k ę . . a b y stopa t o n o m e t r u znalazła się w ś r o d k u r o g ó w k i . Optymalna metoda stosowania tonometru Schiotza polega na kilku pomiarach z różnym obciążeniem. O s o b n e o d c z y t y o b c i ą ż e n i e m 5. ale n a j n o w s z e w n i o s k i d o w o ­ d z ą że oryginalna tabela F r i e d e n w a l d a z 1955 ro­ ku (Friedenwald 1957) jest najdokładniejsza i m o ­ ż n a ją z a s t o s o w a ć u p s a (Miller i Pickett 1992a). przy p e w n y m doświadczeniu. ubiegłego wieku p r z y c z y n i ł y się do p o w s t a n i a tabeli z wartościa­ 87 mi u ludzi (Friedenwald 1957). w y ż s z e wartości w s k a z u j ą n a m n i e j s z e ciśnienie śródgał­ k o w e . W a ż n e jest. a m n i e j s z e w a r t o ś c i na w y s o k i e ciśnienie śródgałkowe). co pozwala na dokładniejsze okre­ ślenie ciśnienia ś r ó d g a ł k o w e g o . Peiffer i in.5 g. Od tego czasu opublikowano wiele opracowań proponują­ c y c h z a s t o s o w a n i e r ó ż n y c h tabel dla t o n o m e t r u Schiotza p r z y b a d a n i u o k a psa (Peiffer i in. N a ­ stępnie u m i e s z c z a się na niej t o n o m e t r Schiotza i odczytuje wartości.5 g. T o ­ n o m e t r Schiotza jest tonometrem impresyjnym ( w g ł ę b i a j ą c y m ) .Metody diagnostyczne w okulistyce weterynaryjnej że również.

C z ę s t o p a ­ cjenci m a j ą przewlekłe zapalenie rogówki na skutek nadmiernej ekspozycji. p a t r z Synchysis scintillans. M o ż e b y ć d z i e l o n e n a s t o p ­ nie o d 1 d o 4 . Evans) Słownik okulistyczny A f a k i a (aphakic): b e z s o c z e w k i . spowodowa­ ne w z r o s t e m z a w a r t o ś c i b i a ł e k w c i e c z y w o d n i ­ stej. chirurgiczne usunięcie gałki cofnięcie gałki ocznej do . Ectropion (wywinięcie powiek): wywinięcie p o w i e k . Częste u ras b r a c h y c e f a l i c z n y c h . Związany z drażnieniem lub bólem w oku. Exophthalmus (wytrzeszcz gałek ocznych): wypadnięcie gałki ocznej z oczodołu. O b j a w uveitis. car­ bonic anhydrase inhibitor): lek. Egzenteracja (wypatroszenie): chirurgiczne u s u n i ę c i e gałki ocznej i s t r u k t u r z e w n ą t r z g a ł k o wych. C A I ( i n h i b i t o r a n h y d r a z y w ę g l a n o w e j .j a k w o b s z a ­ r z e b e z s o c z e w k o w y m w kształcie p ó ł k s i ę ż y c a . ta­ k i c h j a k b e r n a r d y n . silikonowej protezy. naj­ częściej b ó l e m r o g ó w k i . B u p h t h a l m u s ( w o d o o c z e ) : p o w i ę k s z e n i e gał­ ki ocznej na skutek przewlekłej jaskry. widoczne po owrzodzeniu rogówki z ubytkiem zrębu. Ewisceracja: chirurgiczne usunięcie zawarto­ ści o c z o d o ł u z w s z c z e p i e n i e m . c z ę s t o z w i ą z a n e z n i e ­ p r a w i d ł o w y m w z r o s t e m rzęs (trichiasis).Dodatek B (opracował T. Enukleacja: ocznej. Enophthalmus: oczodołu. w w i e l u p r z y ­ padkach. Efekt Tyndalla w przedniej k o m o r z e oka: r o z p r a s z a n i e cienkiej w i ą z k i ś w i a t ł a p r z y p r z e ­ chodzeniu przez przednią komorę. Wskazaniem jest zakażenie oka i tkanek o c z o d o ł u i/lub n o w o t w ó r z p r z e r z u t a m i . Descemetocoele (przepuklina rogówki): uwypuklenie błony Descemeta przez głęboki u b y t e k z r ę b u r o g ó w k i w s k u t e k u r a z u lub g ł ę b o ­ kiego wrzodu rogówki. Chemosis: obrzęk spojówki. Fakolityczne zapalenie jagodówki spowo­ d o w a n e s o c z e w k ą ( L I U . E n t r o p i o n ( p o d w i n i ę c i e p o w i e k ) : najczęściej d o t y c z y trzeciej p o w i e k i . D o ł e k (faseta): z a g ł ę b i e n i e w r o g ó w c e p o k r y ­ te nabłonkiem przednim rogówki. c h o w c h o w . n a j c z ę ś c i e j u p s ó w r a s o l b r z y m i c h . lens-induced uveitis): uveitis s p o w o d o w a n e w y d o o s t a n i e m się b i a ł e k soczewki do komory przedniej. C i a ł k a g w i e ź d z i s t e w ciele s z k l i s t y m (astero­ id hyalosis): n a g r o m a d z e n i e cholesterolu/wapnia w ciele s z k l i s t y m . Distichiasis (dwurzędowość rzęs): włosy ro­ snące z gruczołów Meiboma. itd. k t ó r y z m n i e j s z a t w o r z e n i e cieczy w o d n i s t e j p r z e z ciało r z ę s k o w e w leczeniu jaskry. E R G (elektroretinografia): elekrofizjologiczna m e t o d a p o m i a r u reakcji s i a t k ó w k i n a ś w i a t ł o . Chalazion (gradówka): przewlekły zapalny ziarniniak powstający na skutek zatrzymania wydzieliny z gruczołów Meiboma. B l e p h a r o s p a s m u s (skurcz p o w i e k ) : t o n i c z n y lub kloniczny skurcz mięśnia okrężnego oka.

n a d c i ś n i e n i e m u k o t ó w l u b u r a z e m gałki o c z n e j . Katarakta (zaćma): zmętnienie soczewki. B a d a n i e p r z e z d o t y k b o c z n e g o k ą t a o k a . w której g r u d k i c h ł o n n e n a d a j ą g r u d ­ k o w y w y g l ą d lub. Przewlekłe powierzchowne zapalenie ro­ g ó w k i (łuszczka): p o w i e r z c h o w n e . uogólnione zaczerwienienie spojówki. s p o t y k a n e w z a p a ­ leniu błony naczyniowej i zespole H o m e r a . Lagophthalmus (niedomykalność powiek): p o w i e k i nie przylegają przy p r ó b i e ich z a m k n i ę ­ cia. Swiatłowstręt: nieprawidłowa reakcja lub strach p r z e d światłem. takich jak owczarek n i e m i e c k i i collie. Często w y ­ stępuje p r z y j a s k r z e lub u n e r w o w y c h z w i e r z ą t . Hypopyon: nagromadzenie ropy w przedniej k o m o r z e oka. Meibomianitis: zapalenie gruczołów Meibo­ ma powodujące jakościowe zaburzenia produk­ cji łez i z w i ę k s z o n e p a r o w a n i e ł e z . P r z e w a ż n i e j a k o objaw deficytów neurologicznych. takich jak ze­ spół H o m e r a lub porażenie n e r w u twarzowego. L i m b u s (rąbek r o g ó w k i ) : p o ł ą c z e n i e r o g ó w ­ ki z t w a r d ó w k ą . a s i a t k ó w k a ma z w i ę k s z o n y o d b l a s k . Rozpoznanie na podstawie ERG. Grudkowe zapalenie spojówek: zapalenie s p o j ó w e k o etiologii w i r u s o w e j . P r o p t o s i s : w y p a d n i ę c i e gałki ocznej p o z a p o ­ w i e k i (patrz W y t r z e s z c z g a ł e k o c z n y c h ) . SARD (sudden acquired retinal degeneration): ślepota c h a r a k t e r y z u j ą c a się n a g ł y m p o c z ą t k i e m i płaskim elektroretinogramem. C z ę s t o w a d z i e t o w a r z y s z y w r z ó d r o g ó w k i w części ś r o d k o w e j . Paracenteza: pobieranie próbki cieczy wodni­ stej z p r z e d n i e j k o m o r y za p o m o c ą igły. Związane ze zwichnięciem soczewki. s k ą d w y w o d z ą się cebulki włosowe. Przeważnie z w i ą z a n e z k o a g u l o p a t i ą . w ł a g o d n i e j s z y c h p r z y p a d ­ kach. Ptosis: o p a d n i ę c i e p o w i e k i . W of t a l m o s k o p i e w i d o c z n e są n a c z y n i a s i a t k ó w ­ ki. Mydriasis: rozszerzenie źrenicy. 89 Osad na rogówce: nagromadzenie komórek n a tylnej p o w i e r z c h n i r o g ó w k i . R z ę s y e k t o p o w e : w ł o s y r o s n ą c e z miejsc. uveitis. progres­ sive retinal atrophy): w r o d z o n a . p o w o d u ­ jące przenikanie cieczy wodnistej do zrębu ro­ g ó w k i . Na­ leży je odróżnić od stwardnienia jądra soczewki. Ropa najczęściej opada na dno. przyczyna nie­ znana. m o ż e b y ć t a k ż e o b e c n y p r z y z a p a d n i ę c i u gałki ocznej. k t ó ­ re powinny być pozbawione włosów. W e w n ę t r z n y . Ostrość: z d o l n o ś ć w y r a ź n e g o w i d z e n i a szcze­ gółów obiektu. szczególnie u kotów. H y p h a e m a (krwotok do przedniej komory oka): n a g r o m a d z e n i e czerwonych ciałek krwi łub krwi w przedniej komorze oka. Rogówka: przezroczysta przednia część oka ł ą c z ą c a się z t w a r d ó w k ą w r ą b k u . P o s t ę p u j ą c y z a n i k s i a t k ó w k i ( P R A . Ś r o d k o w a część r o g ó w k i p o d c z a s s n u m o ż e u l e ­ g a ć ekspozycji i dlatego w y s y c h a . Plasmoma: patrz Grudkowe zapalenie spo­ jówek.z ostre­ g o r o p n e g o z a k a ż e n i a gruczołu M e i b o m a . p o s t ę p u j ą c a śle­ pota występująca u wielu ras p s ó w i u k o t ó w abisyńskich. . p r z e w a ż n i e z w i ą z a n y z zapaleniem tęczówki lub zapale­ n i e m t ę c z ó w k i i ciała r z ę s k o w e g o . C z ę s t o z w i ą z a n e z uveitis. Pannus (łuszczka): patrz Przewlekłe po­ wierzchowne zapalenie rogówki.Słownik okulistyczny G l a u c o m a (jaskra): z w i ę k s z o n e ciśnienie śród­ g a ł k o w e . C z ę s t o o b j a w i a sie r o z s z e r z o n ą ź r e n i ­ cą. Limfocytarne/płazmocytarne zapalenie spo­ j ó w e k : z a p a l e n i e s p o j ó w e k często t o w a r z y s z ą c e ł u s z c z c e . I r i d o d o n e s i s : drżenie t ę c z ó w k i przy p o r u s z a ­ niu okiem (przez badającego). Patrz G l a u c o m a (jaskra). o b r z ę k i e m rogówki i mozliwvmi pęknięciami w błonie Des c e m e t a (prążki H a a b a i . M i o s i s : z w ę ż e n i e źrenicy. g ł ó w n i e limfocytarne zapalenie rogówki spotykane w ró­ żnych postaciach u psów. Przewa­ żnie na p o w i e k o w e j części s p o j ó w k i i w y w o d z ą ­ ce się z g r u c z o ł ó w M e i b o m a . H o r d e o l u m (jęczmień): j ę c z m i e ń z e w n ę t r z n y w y n i k a z r o p n e g o zakażenia gruczołu ł o j o w e g o w z d ł u ż krawędzi powieki. b r a k i e m reakcji zrenicv na światło. Gonioskopia: badanie optvczne kąta tęczówkowo-rogówkowego za pomocą goniosoczewki w celu p o w i ę k s z e n i a . Prążki Haaba: pęknięcia w błonie Descemeta w w y n i k u r o z c i ą g n i ę c i a gałki o c z n e j . wypełniając dolny kąt przedniej komory.

ciało r z ę s k o w e i n a c z y n i ó w k a . Staphyloma (garbiak): uwypuklenie lub wypadnięcie rogówki lub twardówki. która ł ą c z y s p o j ó w k ę gałki z e s p o j ó w k ą p o w i e k i k t ó ­ r a n i e p r z y c z e p i a sie d o p o w i e k ani d o g a ł k i ocznej. U v e a (błona naczyniowa. S y n c h y s i s scintillans ( r o z p ł y w s k r z ą c y ciała s z k l i s t e g o ) : u p ł y n n i a n i e ciała s z k l i s t e g o . dlatego powoduje zapalenie bło­ ny n a c z y n i o w e j . t y l n e ) : p r z y l e g a ­ nie tęczówki do rogówki lub torebki przedniej soczewki. Sklepienie (spojówki): część spojówki. . przewa­ żnie zawierające przylegającą tkankę naczy­ niówki. s i w i e n i e i b i e l a c t w o z d e p i g mentacją struktur okołogałkowych i innych. Trichiasis (nieprawidłowy wzrost rzęs): w ł o ­ sy lub rzęsy dotykają gałki ocznej i p o w o d u j ą drażnienie rogówki. Stwardnienie jądra: naturalny proces starzenia soczewki p o w o d u j ą c y stwardnienie jądra soczew­ ki (wzrost w ł ó k i e n soczewki trwa całe życie). w p r z e b i e g u cyclitis. keratoconjunctivitis sicca): z m n i e j s z o n a i l o ś c i o w a produkcja łez powodująca zmiany patologiczne rogówki i spojówki. V K H (zespół Vogta-Koyanagiego-Harady): wrodzona choroba autoimmunologiczna. różowo-czerwone zabarwienie otaczającej ro­ gówki jako skutek nastrzykania gałęzi przed­ n i c h tętnic r z ę s k o w y c h .90 Słownik okulistyczny Tarsorafia: z s z y c i e k r a w ę d z i p o w i e k s z w a m i . Zespół Homera: denerwacja sympatyczna oka powodująca zwężenie źrenicy. Tylna błona naczyniowa: naczyniówka. W c i a ł k a c h g w i e ź d z i s t y c h w ciele szkli­ s t y m b i a ł y o s a d m i e s z a się z c i a ł e m s z k l i s t y m i tylko w i b r u j e p o d c z a s p o t r z ą s a n i a . widoczne są jasne punkty spadające w dół. J e s t fagocytowana. iri­ docyclitis l u b w g ł ę b o k i m keratitis. n a l e ż y o d r ó ż n i ć od ciałek g w i a ź d z i s t y c h w ciele szkli­ s t y m (asteroid hyalosis). Jeśli p o t r z ą s a m y g ł o w ą zwierzęcia. w któ­ rej m e l a n i n a t r a k t o w a n a j e s t j a k o a n t y g e n . Z a c z e r w i e n i e n i e ciała r z ę s k o w e g o : r o z s i a n e . opadnięcie p o w i e k i i z a p a d n i ę c i e gałki o c z n e j . S y n e c h i a e (zrosty: p r z e d n i e . P r z e d ­ n i a b ł o n a n a c z y n i o w a : t ę c z ó w k a i ciało r z ę s k o ­ we. najczęściej p o z i o m y m s z w e m m a t e r a c o w y m lub poziomym szwem Lemberta. j a g o d ó w k a ) : tę­ c z ó w k a . Znacznie głębsze u psa niż u człowieka. dlatego pobranie komórek na badania cytolo­ giczne m o ż e być trudne. Suche zapalenie rogówki i spojówki (KSC.

3% krople krople krople krople 1 % krople 0.1% krople 0. Evans) Międzynarodowy spis leków Substancja czynna Acetazolamid Acyklowir Alkohol poliwinylowy Amikacyna Antazolina Nazwa preparatu Diuramid Cusiviral Zovirax Lacrimal Biodacyna Ophtalmicum Alergoftal Oftophenazol Spersallerg Atropinum sulfuricum 1% Quinax Betabion Betoptic Betoptic S Optibetol 0.4% krople 0.03% krople 0.2% krople krople 1 % maść 1 % maść 2% maść 5% krople maść 0.3% krople 0.Dodatek C (opracował T.1% zawiesina krople maść krople maść zawiesina krople żel krople 0.015% krople 0.25% zawiesina 0.1% krople 0. Producent Polfarma Alcon GlaxoSmithKline Polfa Warszawa Bioton Alcon Polfa Warszawa Polfa Warszawa Polfa Warszawa Alcon Bioton Alcon Alcon Polfa Warszawa Schering-Plough Allegran Allergan Alcon Alcon Chema .5% krople maść 0.5% krople 0.1% Dexamytrex Dexamytrex Tiacil Maxitrol Maxitrol Tobradex Comeregel Betadrin Naclof Difadol Calcium Dobesilate Postać 0.3% krople 0. 3% maść 3% maść 1.5% Garasone Lumigan Alphagan Azopt Cusi Chloramphenicol Detreomycyna Detreomycyna Adsorbonac Optimmune Ciloxan Proxacin Dexamethason 0.Elektromet Chema .25 g tabl.25 g tabl.Elektromet Alcon Schering-Plough Alcon Polfa Warszawa Polfa Warszawa Dr Mann Pharma Dr Mann Pharma Virbac Alcon Alcon Alcon Dr Mann Pharma Polfa Warszawa Novartis Polfa Warszawa Hasco-Lek Działanie IA W W sztuczne łzy AH H H PL przeciwzaćmowe SL SL SL SL SP PGF SM IA A+/A+/A+/osmotyczne V przeciwzapalne C+/SP SP SP VSP SP SP SP regenerujące nabłonek H NSP NSP uszczelniające naczynia Atropina Azapentacen Betaksolol Betametazon Bimatoprost Brymonidyna Brynzolamid Chloramfenikol Chlorek sodu Cyklosporyna A Cyprofloksacyna Deksametazon c+/- Dekspantenol Difenhydramina Diklofenak Dobesylan wapnia .5% krople 0.

1% maść maść zawiesina zawiesina 0.1% krople krople 0.15% krople Pharm Supply Pharm Supply .5% maść 10% krople Producent Działanie Substancja czynna Dorzolamid Emedastyna Erytromycyna Fenylefryna Fluoresceina Merck & Co IA Merck & Co IA Al eon H Alcon A+ Ursapharm SM Rose Stone Enterprises D Rose Stone Enterprises D SP SP SP SP SP SP A+ VA+ A+ A+ A+ VA+ A+ A+ A+ VA+ sztuczne łzy sztuczne łzy sztuczne łzy sztuczne łzy sztuczne łzy sztuczne łzy sztuczne łzy SP SP SP sztuczne łzy NSP przeciwzaćmowe PM sztuczne łzy H przeciwalergiczne przeciwalergiczne przeciwalergiczne przeciwalergiczne przeciwalergiczne przeciwalergiczne regenerujące nabłonek.05% krople 0.32% krople 0.92 Międzynarodowy spis leków Nazwa preparatu Trusopt Cosopt Emadine Cusi Erythromycin Neosynephrin-POS Paski fluoresceinowe Bio-Glo Paski fluoresceinowe Soft-Glo Cortineff Dicortineff Dicortineff Dicortineff .01% iniekcje wewnątrzgałkowe żel 0. sztuczne łzy sztuczne łzy sztuczne łzy Fluorohydrokortyzon Fluorometolon Gentamycyna Gramicydyna Hipromeloza Hydrokortyzon Hydroksypropyloguar Indometacyna Jod Karbachol Karbomer Oftagel Ketotifen Zaditen Kromoglikan disodowy Cromohexal Cromosol Cusicrom Lecrolyn Polcrom Vividrin Kwas poliakrylowy Vidisic 0.15% krople 0.1% zawiesina 0.3% Gentamytrex Tiacil Deksamytrex Dicortineff Dicortineff Dicortineff .3% krople krople krople krople krople zawiesina maść krople krople 0.3% krople 0. sztuczni łzy regenerujące nabłonek.32% krople 0.3% .Vet Flarex Flucon Garasone Gentamicin 0.3% maść 0.5% krople krople krople i maść zawiesina maść zawiesina 0.5% Systane Indocollyre 0.Vet Gentamicin Gentamicin 0.1% zawiesina maść krople 0. sztuczne łzy regenerujące nabłonek.05% krople 2% krople 2% krople 4% krople 2% krople 2% krople 2% krople żel Jelfa Jelfa Polfa Warszawa Polfa Warszawa Alcon Alcon Schering-Plough Polfa Warszawa Jelfa Polfa Warszawa Dr Mann Pharma Virbac Dr Mann Pharma Polfa Warszawa Jelfa Polfa Warszawa Dr Manna Pharma Dr Mann Pharma Pharm Supply Alcon Alcon Alcon Dr Mann Pharma Jelfa Jelfa Laboratories Cusi Alcon Dr Mann Pharma Pharm Supply Alcon Santen Novartis Ophtalmies Hexal AG ICN Polfa Rzeszów Alcon Santen Polfa Warszawa Dr Mann Pharma Dr Mann Pharma Vidisic EDO MP żel Dr Mann Pharma Corneregel żel Dr Mann Pharma Kwas hialuronowy Biolan Hyabak 0.Vet Artelac Artelac Edo CL Sicca Dacrolux Tears Naturale Free Tears Naturale II Vidisept Atecortin Oxycort A Neo-Cortef 1.1% Vitreolent Miostat Postać 2% krople krople 0.

3% krople Pharm Supply 0.005% krople krople 0.25% krople 0.5% Sulfanizolon Alcaine Oculotect Gel VitA-POS Sulfacetamid Sulfacetamidum Postać krople 0.18% krople 0.5% maść Jelfa zawiesina Polfa Warszawa Lek Pharmaceuticals maść proszek do przyg.Międzynarodowy spis leków Substancja czynna Nazwa preparatu Hylo-Comod Laservis Vismed Xalatan Xalacom Oftaquix Histimet Lignocainum Hydrochloricum 2% Allomide Okacin Betamann Betamann Normoglaucon Oftophenazol Betadrin Alergoftal Cincol Mibalin Oculosan Tilavist Neomycinum Dicortineff .5% zawiesina Polfa Warszawa krople Polfa Warszawa 0.3% krople Dr Mann Pharma 0.5% krople 0.5% Chibroxin Floxal Floxal Novestin Atecortin Oxycort A Isopto-Carpine Isopto-Carpine Pilocarpinum 2% Fotil Fotil Forte Normoglaucon Catalin Atecortin Maxitrol Maxitrol Filmabak Oculotect Fluid Oculotect Fluid Sine Vidisept Prednisolonum 0. Lek Pharmaceuticals kropli + rozpuszczalnik maść Jelfa zawiesina Polfa Warszawa Alcon maść zawiesina Alcon krople Laboratories Cusi 0.4% krople Novartis Ophtalmies zawiesina Jelfa maść Jelfa Alcon 1 % krople 2% krople Alcon 2% krople Polfa Warszawa krople Santen Santen krople krople Dr Mann Pharma krople Senju zawiesina Jelfa Alcon zawiesina maść Alcon 2% krople Pharm Supply Novartis Ophtalmies krople krople Novartis Ophtalmies Dr Mann Pharma krople 0.1% krople Dr Mann Pharma 0.3% krople Dr Mann Pharma Dr Mann Pharma krople krople Polfa Warszawa krople Polfa Warszawa Alcon krople Polfa Warszawa krople krople Polfa Warszawa Novartis Ophtalmies krople 2% krople Aventis Pharma 0.05% krople 2% roztwór Producent Ursapharm Pharm Supply Pharm Supply Pharmacia Co Pharmacia Co Santen Krka Polfa Warszawa Działanie sztuczne łzy sztuczne łzy sztuczne łzy PGF PGF C+/H Z 93 Latanoprost Lewofloksacyna Lewokabastyna Lignokaina Lodoksamid Lomefloksacyna Metypranolol Nafazolina Nedokromil Neomycyna Norfloksacyna Ofloksacyna Oksybuprokaina Oksytetracyklina Pilokarpina Pirenoksyna Polimyksyna B Poliwidon Prednizolon Proksymetakaina Retinol 0.5% krople Alcon żel Novartis Ophtalmies maść 10% krople Ursapharm Polpharma przeciwalergiczne C+lSL SL SL SM SM SM SM SM SM przeciwalergiczne AVAAAAAAAVAC+/C+/C+/A+/A+/PM PM PM PM PM PM przeciwzaćmowe AAAsztuczne łzy sztuczne łzy sztuczne łzy sztuczne łzy SP SP Z regenerujące rogówkę regenerujące rogówkę C+/- z .1% krople Alcon 3% krople Novartis Ophtalmies 0.Vet Bivacyn Bivacyn Dicortineff Dicortineff Maxitrol Maxitrol Neo-Cortef 1.3% maść Dr Mann Pharma 0.

25% krople 0.25% krople 0.05% krople Starazolin 0.5% krople krople krople krople krople żel Wyciąg z krwi V A C + - H NSP SP SM - lek weterynaryjny antybiotyk chemoterapeutyk działanie na bakterie Gram+ działanie na bakterie Gramdziałanie przeciwhistaminowe lek niesteroidowy przeciwzapalny lek steroidowy działanie sympatykomimetyczne PM W IA SL PL PGF Z D działanie parasympatykomimetyczne działanie przeciwwirusowe inhibitor anhydrazy węglanowej działanie sympatykolityczne działanie parasympatykolityczne analog prostaglandyny PGF 2alfa działanie miejscowo znieczulające barwnik diagnostyczny .5% krople 1 % krople 0.5% Timohexal 0.1% krople 0.3% krople Tobrosopt Tobradex krople Travatan 0.25% Timo-Comod 0.25% krople 0.5% Timolol-POS 0.25 % Timoptic 0.05% krople 0.5% Timoptic 0.5% krople 0.1% żel 0.3% krople Tobrex 0.1% Gel Oftan Timolol Oftan Timolol Oftensin Oftensin Timo-Comod 0.3% maść 0.1% Timohexal 0.94 Międzynarodowy spis leków Nazwa preparatu Postać Producent Polfa Warszawa Polfa Warszawa Dr Mann Pharma Polfarma Pfizer Novartis Ophtalmies Alcon Alcon Polfa Warszawa Alcon Alcon Alcon Ursapharm Polfa Warszawa Polfa Warszawa Alcon Alcon Novartis Ophtalmies Santen Santen Polfarma Polfarma Ursapharm Ursapharm Hexal AG Hexal AG Hexal AG Ursapharm Ursapharm Merck & Co Merck & Co Merck & Co Merck & Co Merck & Co Santen Santen Pharmacia Corporation ICN Polfa Rzeszów Działanie C+/C+/SM SM SM SM AAAAPGF PGF uszczelniające naczynia PL PL SL SL SL SL SL SL SL SL SL SL SL SL SL SL SL SL SL SL SL SL SL SL regenerujące rogówkę Substancja czynna Tetryzolina Tobramycyna Trawoprost Trokserutyna Tropi kam id Tymolol Sulfacetamidum 10% H-E-C krople Sulfanizolon krople Berberil 0.5% krople 0.5% krople 0.25% Timoptic-XE 0.5% krople 0.5% krople krople 0.5% Cosopt Fotil Fotil Forte Xalacom Solcoseryl 0.004% krople Duotrav krople Posorutin 0.25% Timolol-POS 0.25% Timohexal 0.25% krople 0.25% krople 0.05% krople Visine Spersallerg krople Tobrex 0.5% Timoptic-XE 0.25% krople 0.5% Tropicamidum 1 % Cusimolol Duotrav Nyolol 0.5% krople 0.25% krople 0.005% krople Tropicamidum 0.5% krople 0.

1% kolagenozy z osocza. P r z y iniekcji d o ciała s z k l i s t e g o n i e z m i e r n i e w a ­ żne jest aby nie uszkodzić soczewki.3% cefuroksymu + inhibitor Jeśli osocze pobiera się działanie antykolagenazy roztwór.Międzynarodowy spis leków Ogólne instrukcje podawania l e k ó w N a l e ż y p o d a w a ć tylko j e d n ą k r o p l ę d o k a ż d e g o oka. które nie są dostępne w d a n y m kraju. D a w k i i n i e k c j i d o ciała s z k l i s t e g o a n t y b i o t y ­ k ó w w l e c z e n i u enophthalmitis. a b y lepiej w c h ł o n ą ł się d o t k a n e k o k a . można otrzymać przez IDIS (www. po upływie tego czasu należy sporządzić nowy. na EDTA. Jeśli t o m o ­ żliwe.co.uk). m i ę d z y p o d a n i e m miejscowym do tego samego oka ró­ żnych leków. . dodatkowe z EDTA wzmocni 95 Roztwór należy przechowywać w lodówce 1 zużyć do 48 godz. przytrzymać głowę zwierzęcia zgiętą do t y ł u p r z e z m i n u t ę p o p o d a n i u l e k u . Z a w s z e poczekać m i n i m u m 5 min. tobramycyny + 2.. w przeciwnym wypadku odru­ c h o w e ł z a w i e n i e m o ż e z m y ć ś r o d e k . co dopro­ wadzi do zapalenia. Dobre miejscowe roztwory antybiotyków 0 nasilonym działaniu do stosowania u koni można sporządzić w następujący sposób: Nebcyna (tobramycyna) 4 części 40 mg/1 ml: 160 mg/4 ml Zynacef (cefuroksym) 250 mg rozpuszczone w 3 ml sterylnej wody: 250 mg/3 ml Osocze (z krwi pobranej od konia) 5 ml Roztwór zawiera 1. Leki.idis. z a n i m spłynie p r z e ­ wodem nosowo-łzowym.

96 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt Imię [i.d.] Gatunek Wiek/płeć Wywiad soczewka/przednia komora .

4.1. ale równocześnie powinno się podawać antybiotyki i leki przeciwzapalne (miejscowo niesteroidowe leki. Intensywne zaczerwienienie spojówki związane z owrzodzeniem rogówki u psa mieszańca po wypadku komunikacyjnym Najważniejsza jest ocena całego oka. aby uniknąć trwałej ślepoty. takie jak żel ze sztucznymi łzami lub preparaty z kwasem hialuronowym. takie jak ketorolak). aby je przyspieszyć. wymaga intensywnej terapii miejscowej z octanem prednisolonu. jak w tym przypadku. że obrzęk spojówek może uniemożliwiać zamknięcie powiek. ponieważ uraz tępy powoduje ciężkie urazy wewnątrzgałkowe. Zastosowanie mannitolu w ostrej fazie jest cenne. 3. ponieważ miejscowo działające leki przeciwjaskrowe. beta-agonista timoptol lub pilokarpina. Test PCR może być przydatny w rozpoznaniu ze względu na trudność izolacji. który stosuje się raz dziennie. . Wrzód powinien wygoić się w czasie od 7 do 10 dni. ale nawet bez niego należy podejrzewać wysokie ciśnienie śródgałkowe. Pozytywna odpowiedź na terapię wyraźnie wskazuje. Jeśli gojenie opóźnia się. że chlamydia jest odpowiedzialna za zapalenie. nastrzykaniem n a d t w a r d ó w k i i o b r z ę k i e m rogówki u walijskiego Springer W tym przypadku pomiar ciśnienia śródgałkowego jest ważny. natomiast odpowiedź negatywna wskazuje. Tańszym rozwiązaniem jest leczenie kota miejscowo chlortetracykliną (aureomycyna). Należy zwrócić uwagę. Wcześniej należy jednak wykonać pełne badanie okulistyczne i profil hematologiczny: często bowiem zmiany zapalne śródgałkowe są objawem chłoniaka lub białaczki. Uveitis z ropą w przedniej komorze oka u Jack Russel teriera Oko z głębokim hypopyon. 2. Zapalenie spojówek wywołane przez chlamydie u domowego kota krótkowłosego Zapalenie spojówek u kota często powodują chlamydie (obecna nazwa brzmi Chlamydophila felis) lub herpeswirusem kocim. takie jaktrifluorotymidyna lub acyklowir. ślepotą. należy mechanicznie usunąć martwy nabłonek. Ostra spaniela jaskra z bólem. co może utrudnić szybkie gojenie wrzodu i dlatego radzi się. takie jak dorzolamid. że należy zastosować miejscowo leki przeciwwirusowe. aby stosować leki chroniące powierzchnię. nie zredukują ciśnienia szybko lub wystarczająco.

6. Ostre suche zapalenie rogówki i spojówek po ogólnym podaniu sulfasalazyny Kluczowe w tym przypadku jest zaczerwienienie oka. aby go wykonać. aby ułatwić repozycję gałki ocznej. chociaż w wielu przypadkach leczenie nie jest skuteczne. Można spodziewać się zakażenia śródgałkowego. Wymaga się leczenia sztucznymi łzami i miejscowo cyklosporyną. aby zapobiec ponownemu pojawieniu się zmian. Należy wykonać kantotomię boczną. Test Schirmera potwierdzi to w ciągu minuty. W niektórych ciężkich przypadkach cenna może być azatiopryna. Perforacja gałki ocznej z uszkodzeniem rogówki. . na które należy zwrócić uwagę.5. Zapalenie twardówki z intensywnym zaczerwienieniem oka i grudkami twardówki u rotweilera Takie intensywne zapalenie twardówki wymaga zarówno miejscowego podania steroidów.M. jak i ogólnie prenisolonu powyżej 1 mg/kg. Crispin) Powinno podać się steroidy z dużą częstotliwością w celu redukcji obrzęku okołogałkowego i podtrzymać nawilżenie gałki ocznej za pomocą mokrego gazika lub dużej ilości substytutów łez w żelu. ale musi istnieć podejrzenie. 7. które jest skutkiem ostrego całkowitego wysuszenia powierzchni. Usunięcie soczewki jest jedynym sposobem leczenia. pęknięcie torebki soczewki z wydostaniem się kory do przedniej komory spowoduje ciężkie uveitis z postępującą jaskrą w większości przypadków. następnie tarsorafię. 8. Wypadnięcie gałki ocznej u pekińczyka (udostępnione dzięki uprzejmości dr S. Nadal istnieje możliwość uszkodzenia soczewki. Utrata cieczy wodnistej po usunięciu ciała obcego spowoduje ciężkie zapalenie. tęczówki i prawdopodobnie soczewki Jest wiele spraw. którą pozostawia się na 2 tyg.

Topniejący wrzód wywołany przez Pseudomonas u kuca szetlandzkiego Ten ostry nagły przypadek wynika z aktywności metaloprotein (kolagenaz i gelatynaz) pochodzących zarówno od Pseudomonas zakażających rogówkę. z wyjątkiem środkowej części wrzodu. Barwnikowe zapalenie rogówki może spowodować zakłócenie widzenia. groźne w skutkach. zagrożenie pęknięcia ściany rogówki. Głęboki wrzód rogówki z brakiem obrzęku zrębu w środku. Towarzyszy ono zapaleniu. Należy zwrócić uwagę na obrzęk rogówki. 10. który powoduje jej biały wygląd.9. aby utrzymać ciągłość rogówki. takiej jak EDTA. w którym możliwy jest obrzęk lub gromadzenie wody. że pozostaje mały obszar zrębu. acetylocystelna i alfa 2 makroglobuliny antyproteazy w osoczu. 12. który uwidacznia się białym wyglądem rogówki Ten rodzaj wrzodu zalicza się do ostrych nagłych przypadków. Istnieje. W tym przypadku uszypułowany przeszczep spojówki nie wystarczy i może być konieczny przeszczep rogówkowo-twardówkowy. jak i neutrofili przywołanych do ich zniszczenia. Dlatego wymaga się częstego podawania właściwego antybiotyku (miejscowo polimyksyna/bacytracyna lub miejscowo fluorochinolony) i antykolagenazy. Uszkodzenie rogówki jest tak znaczne. przypominające nagłą ślepotę z owrzodzeniem rogówki. Przewlekłe suche zapalenie rogówki i spojówek przy barwnikowym zapaleniu rogówki Nagłym przypadkiem będzie bardziej przewlekłe suche zapalenie rogówki i spojówek. kiedy powierzchnia oka nie jest nawilżana. Descetocoele u West Highland White teriera Obecność uwypuklenia w centrum wrzodu świadczy o jego pogłębianiu się na dużą głębokość rogówki. . 11. dlatego konieczne jest szybkie wykonanie uszypułowanego przeszczepu spojówki.

13. podawanymi parenteralnie w dawce 1 mg/kg. takie jak duże odwarstwienie. takie jak nosówka i grzybica lub zakażenie hketsjami. . krwotoki śródsiatkówkowe lub naczyniowe oraz nieprawidłowości naczyń siatkówki. Mimo to choroba rokuje niepomyślnie. jest stan drugiego oka . w którym aplikuje się klindamycynę. Retinopatia nadciśnieniowa u kota z dużym odwarstwieniem siatkówki Objawy retinopatii nadciśnieniowej. 14. 16. Osady na nabłonku tylnym rogówki w zapaleniu jagodówki u kota widoczne w wiązce lampy szczelinowej Objawy uveitis w jednym oku wymagają badania przedniego i tylnego odcinka drugiego oka w celu wykrycia podobnej patologii. na którą należy zwrócić uwagę przed operacją. Należy ponadto wziąć pod uwagę zakażenia. chociaż miejscowe leczenie przeciwjaskrowe może znieść wysokie ciśnienie śródgałkowe przed wykonaniem operacji.625 mg dziennie.nadwichniętą soczewkę można profilaktycznie usunąć podczas tego samego znieczulenia. feline leukemia virus) i toksoplazmozy może być cenna. 15. Inną ważną cechą. Zwichnięcie soczewki do przodu z widocznym równikiem soczewki przy odbiciu światła Usunięcie soczewki jest jedynym rozwiązaniem. Serologia w kierunku zakaźnego zapalenia otrzewnej (FIR feline infections peritonitis). wirusa białaczki (FeLV. ale leczenie polega na miejscowym podawaniu steroidów z wyjątkiem ostatniego. Krwotoczne zapalenie nerwu wzrokowego i zapalenie naczyń siatkówki u jamnika Zapalenie nerwu wzrokowego powodujące utratę wzroku wymaga nagłego leczenia steroidami. wirusa niedoboru immunologicznego (FIV). jak również wykonać pełny profil hematologiczny i biochemiczny. i przeprowadzić szczegółowy wywiad na temat dalekich podróży. Nawet bez niego powyższe objawy mogą wystarczyć do ostrożnego wdrożenia terapii amlodypiną w dawce 0. wymagają pomiaru ciśnienia krwi.

(1998).M.1 2 5 .6 5 9 . Veterinary ophthalmology. and K a k o m a . P .1 2 3 . A. P A . Frühauf. Williams and Wilkins. G e n e t i c s C o m m i t t e e of the A m e r i c a n C o l l e g e o f V e t e r i n a r y O p h t h a l ­ mologists. C. (1994) T o x o p l a s m a g o n d i i specific a n t i b o d i e s in s e r u m a n d a q u e o u s h u m o u r of cats w i t h ex­ p e r i m e n t a l t o x o p l a s m o s i s . (1990). 4 8 .J. R. C h a m b e r s . ( 1 9 9 4 ) .2 6 9 . . ( 1 9 9 6 ) Radial keratotomy and third eyelid flap: Re­ sults of a n o v e l a p p r o a c h to t r e a t m e n t of n o n ­ progressive stromal ulcers and defectsamong d o g s a n d cats.D. K . Gelatt.R. S .121-126. C r i s p i n . C h a u v k i n . and Michell. V e t e r i n a r y Barnett. et al. Am J Vet Res 5 5 . D . (1979). 110. / Small Anim Pract. a n d Slatter. 2. Crispin. B. N . S . C . C r y o t h e r a p y (N2O) of c a n i n e distichiasis a n d trichiasis: a n e x p e r i m e n t a l a n d clinical report. Eisner. 1 4 1 . J. D . I. Vet Ophthalmol. N .2 1 9 . C .. B a r t h r a m .S. U l c e r a t i v e Keratitis c a u s e d b y b e t a h e molytic Streptococcus equi in 11 horses.N. L a p p i n . K . Feline ophthalmology. Gelatt.137-152. A .. W . M a t t h e w s . G . Gerding. . G . S . Veterinary Forum. B a r n e t t . (1990). (1990). C .5 0 . D . R .Bibliografia (opracował T. M. 7 9 0 792. ( 1 9 9 5 ) . K a s w a n . > . (1987).C. Springer-Verlag. A ten step a p p r o a c h to client c o m m u n i c a t i o n s . K . u s i n g tail a n d l i m b cuffs. 6 1 . Y o u n g . Color ophthalmology. A safe.. Wolfe. a n d L a v a c h . K. E . B. H i r s h . Epidemio­ logical s t u d y o f b l o o d p r e s s u r e i n d o m e s t i c d o g s . J . Evans) A C V O ( 1 9 9 6 ) .. M. D . A. W h a t is actually s t a i n e d by R o s e B e n g a l ? Arch Oph­ thalmol. A . E . B i r o s . Microbio­ l o g y o f the c a n i n e a n d feline eye.E. O c u l a r F e l i n e H e r p e s v i r u s .L. simple treatment f o r f o l l i c u l a r c o n j u n c t i v i t i s . (1995). Res Vet Sei. 9 8 4 .. C .R.R. Kansas. S . Veterinary ophthalmic pharma­ cology and therapeutics. / Eq Med Surg. N e w York. (1978). / Small Anim Pract. et al. a n d B a r n e t t .9 9 3 . T o n o m e t e r calibration.1 4 3 .. M. H . ( 1 9 9 7 ) .. Veterinary Ophthalmology 3. A. F r i e d e n w a l d . Trans Am Acad Ophthal Otol. 6 4 7 . B o d e y . atlas of veterinary D o l o w y . H . K. 57. ( 1 9 9 2 ) . 37. M .. A. D e e g e n E. F e e n s t r a . Veterinary and Comparative Oph­ thalmology 6. E. 3. Lippincott. L. VM P u b l i s h i n g I n c . S a u n d e r s . Color atlas and text of equine ophthalmology. Mosby-Wolfe. e t al. a n d Tseng. 2 6 5 .. a n d B o e v é . Gelatt. S. 1 1 6 . Surgical m a n a g e m e n t of equine re­ c u r r e n t uveitis w i t h single port p a r s p l a n a vit­ rectomy. 2 1 8 . ( 1 9 5 7 ) .R. Vet Med. (1996). G. B r o o k s . P o w e l l . A m o d i f i e d s u b p a l p e b r a l sys­ t e m f o r t h e h o r s e . G a i d d o n . A c o m p a r i s o n of direct a n d i n d i r e c t (oscillometric) m e a s u r e m e n t s of arterial b l o o d p r e s s u r e i n a n a e s t h e t i s e d d o g s . (1984). Eye Surgery. Ocular disorders presumed to be in­ herited in purebred dogs. A n d r e w . Bodey. Bonner Springs.C. D. 1 0 8 . 3 r d edn. 2 5 . ( 1 9 9 9 ) . O h n e s o r g e . K . G . F i s c h e r . ( 2 0 0 0 ) . 1244-1249.

Comparative toxicity of tetracaine.1 9 9 1 ) . S . Schmidt. ( 2 0 0 0 ) .L. T.2 4 4 .N.. (1984). J. 2 8 .S.1 0 2 0 . 10(4). R. ( 1 9 7 7 b ) . Schiotz c a l i b r a t i o n table f o r t h e c a n i n e e y e .H a a k a n s o n . L . D. Miller. B . C D . 2 0 3 ( 6 ) . 38(110). E . In: Nasisse. et al. S p e i s s . 7 Am Vet Med Assoc.8 3 7 . P r i n c e . In Veterinary Oph­ thalmology. Lippincott. D . D . N . (1970). (1989). S u r g e r y of the canine posterior s e g m e n t . A p r i l 2 0 0 0 . A . B. R. 20.T. D . C y t o l o g y o f t h e n o r m a l a n d i n f l a m e d c o n j u n c t i v a i n d o g s a n d cats. M . L i p p e n c o t t . G . R . W. G. R i i s . (1991). 4 3 1 . 1 0 2 1 . (1994). (1997). . M . Clinical and laboratory findings in chronic conjunctivitis in cats: 91 cases ( 1 9 8 3 .1 6 0 . Polymorphonuclear leukocytes and Clinics of N o r t h A m e r i c a . C . Mattson. . a n d Pickett. 469-478. M. 37.L. Stevens. D. Mod Vet Pract. W . M . a n d V o l k . .P. J e s s e n . R.G. London 935-980.5 1 . P. W i l l i a m s a n d W i l k i n s . / Am Vet Med Assoc. S. d i a g n o s i s a n d c a u s e s . a n d A l b e r t . H a y a s a k a . 7 1 2 . ( 1 9 7 3 ) . K. 7 4 0 . J .J. 1401-1448. A. 7 2 2 . 1 5 8 . 2 2 6 . P r o c 5 t h K a n K a l . and Acosta. K . D . 3 . J.). Arch Ophthalmol. a c y c l o v i r o r b r o m o v i n y l d e o x y u r i d i n e . / Small Anim Pract. M . i d o x y u r i d i n e . D u t t o n . Clinical and histological manifesta­ tions of extraocular polymyositis of dogs. 2 5 3 . G . Helper.1 t o v i d a r a b i n e . ed by Gelatt. .. S u r g e r y of the orbit. Thrall. e t al. Feline lens displacement. 17. 2 5 .7 2 7 . In Veterinary Ophthalmology. a n d G e r d i n g . G u y . C o m p a r i s o n o f the h u m a n a n d c a n i n e Schiotz t o n o m e t r y conversion tables in clinically n o r m a l dogs.M. . C h a r l e s C T h o m a s . and Davidson. Spreull.M. G .. P. K . Miller. (1977a). J Am Anim Hosp Assoc. J. Trans Am Coll Vet Ophthalmol. Large animal ophthalmology. H e n i k . ( 1 9 7 7 ) . p r o p a r a c a i n e a n d c o c a i n e evaluated with primary cultures of rabbit corneal epithelial cells. O c u l a r ex­ foliative c y t o l o g y . (1992b). n o . B . Smith.P.P. Ectopic cilia of t h e c a n i n e e y e l i d . A retrospec­ t i v e a n a l y s i s of 3 4 5 c a s e s . L .). M .2 5 5 . Q u i n n . P r o c A S V O . T r e a t m e n t o f s y s t e m i c h y p e r t e n s i o n i n cats w i t h a m l o d i p i n e besylate. (1993). O c u l a r manifestations of sys­ t e m i c d i s e a s e . J . 11. J Am Vet Med Assoc. K . p. 4 9 . J . K. G e l a t t .. P.185-189. A . (1995). R. / Small Anim Pract. 5 0 . D . T h e d o g . Nasisse. L . Lippencott. 6 (6). M . 76. (1991). C o m p a r i s o n o f t h e h u m a n a n d c a n i n e Schiotz t o n o m e t r y conversion tables in clinically normal cats. 26. N . J. (1960).S. 2 7 ( 5 ) .2 3 4 .C. C a l i b r a t i o n o f the Schiotz t o n o m e t e r for the n o r m a l c a n i n e e y e . P . J . M a y . Veterinary Clinics of North America. a n d S e t o g a w a . Williams a n d Wilkins. Surgical m a ­ n a g e m e n t of o c u l a r d i s e a s e . N . Veterinary ophthalmology. W . In vitro susceptibility of feline herp e s v i r u s . R .. D i ­ s e a s e s of t h e C a n i n e Orbit. P. H a m o r . S n y d e r . C a n i n e distichiasis. In: Gelatt. G A . ( 1 9 9 9 ) . Mosby. Severin. (1997).A. 1 1 . Peiffer. ( 1 9 9 0 ) . / Small Anim Pract..T. 1881-1889.L. a n d G w i n . Exp Eye Res. U g o m o r i . A n a t o m y a n d p h y s i o l o g y of the cornea of the d o g . R .. D i e s e m . a n d Severin. R a m s e y . L a v a c h . H o r n e r ' s s y n d r o m e : a n a t o m y . 58(4). Miller. 14. S. } Am Vet Med Assoc. e t al.7 4 6 . C a n i n e e n ­ tropion. B e n j a m i n . K . Williams and Wilkins. D. 1 7 0 ( 7 ) . A. P A . Grant. (1999).2 8 . K l e i n f e l d . 1. 1 9 9 . . (1999). . J. Am ] Vet Res.P. trifluridine.7 1 5 .98 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt N a s i s s e . J Am Anim Hosp As­ soc 3 3 ( 3 ) .. A . ( 1 9 6 6 ) . J. J . W a l l i n . (1992a). . a n d I s h e r w o o d ..N. a n d Ellis. (ed. (1992). P. 2 3 9 . 511-534.S. Compendium of Contin­ uing Education. Roberts. 1 0 1 7 . / Am Vet Med Assoc. 8 3 4 .M. R .E. 1 2 1 5 . a n d Fox.1 2 6 4 .M. Corneal diseases in felines: treat­ ments and comments. S y m p o s i u m : T h e C o r n e a l Ulcer I. ( 1 9 8 8 ) . T o r o n t o . (1977). London. P e i f f e r . Effects o f t o p ­ ical anesthetics on g r o w t h of m i c r o o r g a n i s m s .E. a n d Thrall. 7. Compendium of Continuing Education.1 5 . C. 2 0 1 ( 7 ) . a n d Pickett.1 0 2 5 . (1966). Eglitis.P. (ed. S a u n d e r s . Prog Vet Comp Ophthal. 2 0 1 ( 1 ) .4 3 8 .A. D . Gelatt. 7 Small Anim Pract. G . I a n d R u s k e l l . E.. Clinical features suggesting hyperadrenocorticism associated with sudden ac­ quired retinal degeneration s y n d r o m e in a d o g . M . R . M . L. Guy. N . and Magrane.2 0 2 . C .H.S. L a w s o n . e d b y G e l a t t . R a m s e y . M . (1981). A . M.. Martin. O l i v e r o . Problem oriented oph­ t h a l m o l o g y p a r t 4: C o r n e a l u l c e r a t i o n . N e e r . 4 6 9 478. T . Anatomy and histology of the eye and orbit in domestic animals. L a v a c h . . R . Canine Practice.

S u d d e n a c q u i r e d retinal d e g e n e r a t i o n i n the d o g : Clinical a n d l a b o r a t o r y findings in 36 cases. (1995). a n d Gilger. M c L a u g h l i n . 1 0 6 7 .J. Vet Comp Ophthalmol. 23. M . (1994). W a l d e . 99 Wilkie.2 6 . S. 22-30.C D e c k e r Inc. W i l l i a m s . ( 1 9 9 7 ) . R. Feline iridal disease .1 1 0 7 . Journal of the American Veterinary Medical Association 1 5 . C. B. Vet Clin North Am: Small Anim Pract. D. 4 0 44. Van der W o e r d t .. 22.H.Bibliografia b a c t e r i a l g r o w t h o f the n o r m a l a n d m i l d l y i n f l a m e d c o n j u n c t i v a .I. .. A. 5 7 4 . Wolfley.D. 1(1). M . W i l l s . Surgery of t h e c o r n e a . Vainisi. Prog Vet Comp Ophthal. a n d H i r s c h . K. M a n a g e m e n t of gia n t retinal tears in d o g s . 2 2 . (1987). (1995). 4 9 1 ^ 9 5 . DA and Whittaker. G . W h i t l e y . (1997). Nasisse. Vet Medí90. Excision of individual follicles for the m a n a g e m e n t o f c o n g e n i t a l distichiasis a n d l o c a l i z e d trichiasis. a n d D a v i d s o n .A.L. / Pediatr Ophthalmol Strabismus. 2 7 ( 5 ) . Packo. ( 1 9 9 0 ) . M.P. I. B o u n o u s . D. 1-18. ( 1 9 9 1 ) ..C. B. Atlas of opthlmology in dogs and cats.5 9 2 . S. Conjunctival brush cytology: evaluation of a n e w cytological collection technique in dogs and cats with a comparison to conjunctival s c r a p i n g . 2 4 ( 1 ) . Ophthalmic Res. 401599 . Update on eye disorders a m o n g pureb r e d d o g s . S .local a n d s y s t e m i c i m p l i c a t i o n s . Feline Practice. 7: 7 4 81. D.

oka. leczenie choroby rogówki 27 .wodoocze 30 Jęczmień 89 K KCS (keratoconjunctivitis sicca) 28.wygląd oka (kolorowa wklejka) E Ectropion 88 EDTA. 49-50 . zastosowanie w leczeniu wrzodu topniejącego 51 Encephalitozoon cuninuli 76 Erlichioza. leczenie 46.podawane podspojówkowo 9 — przez kanał nosowo-łzowy 9 powiekę 9-11 — w kroplach 95 .źródła i miejsce działania leków 7 C Chlamydia psittaci. zastosowanie w okulistyce 37-40 G Gaiddona technika. pomiar 86-87 D Descemetocoele 37. zmiany w oku 22 Choroby spichrzeniowe lizosomów. diagnostyka 70 .zmiany w oku 21.w nagłym wypadku 1-2 Biegunka zakaźna bydła (BVD).obszaru za zębem trzonowym 29 . optymalna droga podawania w chorobach okulistycznych 9 . 42-43 Keratopatia pęcherzowa. zmiany w oku 21 Chłoniakomięsak.Skorowidz A Atropina. 89 Herpeswirus koci.wygląd oka (kolorowa wklejka) .Petersena u bydła 8 Ból oka ostry 15-16 .Rubartha.radialna 49-50 Klej butylo-cyjano-akrylowy 47 Krwotok do przedniej komory.w rogówce 58-60 postępowanie 60-62 Ciało szkliste..leczenie 71-73 . technika 8-11 . rozpływ skrzący 90 Ciśnienie śródgałkowe. stosowanie 67 B Badanie dużych zwierząt.leczenie 58 GME (granulomatous meningoencephalitis) 83 Gradówka 88 H Haaba prążki 14.rasy psów z predyspozycją do choroby 69 . 43 Hipokalcemia. zmiany w oku 21 Choroba New Forest Eye 9 . zmiany w oku 21 Blokada nerwu uszno-powiekowego u koni 8 . formularz 96 . zmiany w oku Irídonesis 89 Iris bombé 66 J Jaskra.ostra 13-14 . zmiany w oku 22 Ciała obce w spojówce 28 . wypadnięcie 33-35 Garbiak 54 . leczenie 65 L Leki. leczenie głębokich wrzodów rogówki 49-50 Gałka oczna.objawy 70 . zmiany w oku 22 Homera zespół 14 Hypopyon (kolorowa wklejka) I IBK (infectious bovine keratoconjunctivitis) 9 IBR (infectious bovine rhinotracheitis). zmiany w oku 21 Erozja rogówki 37 F Flora bakteryjna saprofityczna spojówki kota 6 psa 6 Fluoresceina. 48 Keratoplastyka termalna 46 Keratotomia kratkowa 46 .

42 .czerwone 12-15 .leczenie 81-82 . dwurzędowość 16 .rogówki chemiczny 53 .niedomykalność 89 .wygląd oka (kolorowa wklejka) .torebki 58 .w sprayu.Seidla 54 Tęczówka..odwarstwienie. zmiany w oku 21 Ł Łuszczka 89 M Myksomatoza u królików 11 N Nadczynność kory nadnerczy.obrzęk 17-18.sięgający połowy grubości miąższu.i twardówki 53-54 V Vogta-Koyanagiego-Harady zespół 78.wrzód 37-40 . 90 W Wirus ospy u papug 11 Wrzód topniejący 50-53 . 90 . badanie 80-81 . rekonstrukcja 26 . leczenie 55-56 .górna. zmiany w oku 22 . 86-87 U Uraz gałki ocznej penetrujący 35-36 tępy 32-33 .keratopatia tłuszczowa 17 .uszkodzenie w chorobach ogólnych 20-22 . fartuch ochronny 45 PRA (progressive retinal atrophy) 89 Prążki Haaba 14. technika wykonania płata uszypułowanego 50 Staphyloma 54 Sulfasalazyna 28 Ś Ślepota centralna 84 T Technika Gaiddona. zmiany w oku 21 Niedoczynność tarczycy.wygląd oka (kolorowa wklejka) . leczenie 43-44 .tiaminy.102 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt gojenie 42 powierzchowny powracający i przetrwałe niegojący się.głęboki. pęknięcie 77 .etiologia 42 . przyczyny 14-15 P Powieka dolna. leczenie 49-50. zmiany w oku 21 Nosówka. leczenie 47-^9 Rubartha choroba.penetrujące proste.wypadnięcie 59 Toksoplazmoza.wytrzeszcz 30-31 . 57 . zmiany w oku 21 O Oftalmoskopia pośrednia 4 Oko białe 17-18 .rany niepenetrujące.ektopowe 16 S - .zwichnięcie 74—76 Spojówka. zmiany w oku 22 Rzęsy. zmiany w oku 22 Niewydolność nerek.z wypadnięciem tęczówki. zmiany w oku 21 Nerw wzrokowy. zapalenie 83-84 New Forest Eye choroba 9 Niedobór tauryny. rozpraszane na rogówce 10-11 Leptospiroza. zmiany w oku 21 Tonometr Schiotza 5.powiek 23-25 .przyczyny 78-80 . 82 Schiotza tonometr 86-87 Schirmera test 86 Seidla test 54 Siatkówka. leczenie 54-56 .. leczenie głębokich wrzodów rogówki 49-50 Test łzowy Schirmera 86 .tarczycy. czerniak 68 .zmiany w oku 22.przepuklina 37.postępujący zanik 89 Soczewka. rekonstrukcja 25-26 . zmiany w oku 21 .. zmiany w oku 21 . nagłe nabyte zwyrodnienie 82 .głębokość 4 0 ^ 2 SARD (sudden acquired retinal degeneration) 19.obrąbek tłuszczowy 17 .unerwienie czuciowe. erozja 37 .trzecia.witaminy A.nagromadzenie lipidów 17-18 .rasy psów predysponowane do choroby 81 . leczenie 56-58 .. 89 R Regeneracja komórek nabłonka rogówki. schemat 7 .szycie rany 24-25 . leczenie 44-46 prosty. hipoteza Thofta 41 Rogówka.zaczerwienienie. 49-50 .

rogówki i spojówki 28 .zmiany w oku 22 Znieczulenie oka w nagłych przypadkach okulistycznych 7-8 Zwichnięcie soczewki 74-76 Zwierzęta egzotyczne.worka łzowego 28 Zespół Homera 14 . 90 . zmiany w oku 21 . nagła utrata 18-20 Z Zaćma cukrzycowa 76 Zakażenie oka. zmiany w oku 21 1 .nagłego zwyrodnienia siatkówki 18-19 .tkanki oczodołu 29 .rasy psów predysponowane do choroby 81 .tęczówki 63-65 .mózgu i opon mózgowych ziarniniakowate 83 .tchawicy u bydła zakaźne. leczenie 6-7 Zapalenie błony naczyniowej fakolityczne 76 leczenie 66-67 ostre 13-14 rozpoznanie 66 tylnego odcinka 65 u królików 11 u niższych kręgowców 11 wygląd oka (kolorowa wklejka) .spojówek 13-14.Skorowidz Wypadnięcie gałki ocznej (kolorowa wklejka) Wyposażenie potrzebne w nagłym wypadku okulistycznym 3-5 Wzrok.wywołane przez chlamydie (kolorowa wklejka) .Vogta-Koyanagiego-Harady 78. 25-27 .otrzewnej kotów. nagłe przypadki okulistyczne 11 Ź Źrenica.mięśni żwaczy 31 .gruczołu łzowego u królików 11 . zmiany w oku 21 .tętnic koni wirusowe. leki rozszerzające 67 .

Florida. Tampa. Cambridge CB3 OES. Sunshine Animal Hospital. UK University of Cambridge. The Royal (Dick) School of Veterinary Studies. Madingley Road. Midlothian EH25 9RG. University of Edinburgh. USA Thomas Ffrangcon Evans D V M M R C V S Hospital for Small Animals. Kathy Barrie D V M D i p A C V O Animal Eye Clinic.Veterinary Ocular Emergencies David L Williams MA VetMB PhD CertVOphthal M R C V S Department of Clinical Veterinary Medicine. UK U T T E R W O R T H E 1 N E M A N N OXFORD AUCKLAND BOSTON JOHANNESBURG MELBOURNE NEW DELHI . 8008 West Waters Avenue.

Williams Kathy Barrie T h o m a s F.Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt David L. Evans Redakcja wydania I polskiego Zdzisław Kiełbowicz ELSEVIER URBAN&PARTNER Elsevier Urban & Partner Wrocław .

Ze względu na stały postęp w naukach weterynaryjnych oraz odmienne nieraz opinie na temat leczenia. Wrocław 2008 Redakq'a naukowa I wydania polskiego: dr n. All rights reserved ISBN 978-0-7506-3560-8 Wszelkie prawa zastrzeżone. Thomas F. Williams. wet. aby w trakcie podejmowania decyzji uważnie oceniać zamieszczone w książce informacje. Żadna z części tej książki nie może być w jakiejkolwiek formie publikowana bez uprzedniej pisemnej zgody Wydawnictwa. wet. le by David L Williams. Williams. med. med. wet.Tvtul oryginału: Veterinary Ocular Emergencies Autorzy: David L. Edyta Błażejewska Redaktorzy prowadzący: Iwona Kresak. Thomas F Evans is published by arrangement with Elsevier Limited. jak również możliwość wystąpienia błędu. Andrzej Broniek Redaktor naczelny: lek. Paweł Szłapka III III II II 69924^ Dyrektor wydawnictwa: dr n. Inowrocław . Kościuszki 29.com www. Butterworth-Heinemann An imprint of Elsevier Science Copyright 2 2002. wyd. 1 (autorzy: David L. Kathy Barrie.pl Łamanie i przygotowanie do druku: Beata Poźniak Druk i oprawa: Druk-Intro SA. 50-011 Wrocław tel. Thomas F. wet. Małgorzata Dul-Tuszyńska Redaktor tekstu: Małgorzata Steć Konsultacja merytoryczna: lek. Evans This edition of Veterinary Ocular Emergencies. Zdzisław Kiełbowicz Tłumaczenie z języka angielskiego: lek. prosimy. zwłaszcza prawo do przedruku i tłumaczenia na inne języki.elsevier. Evans) została opublikowana przez Elsevier Limited. Paweł Szłapka Producent: Beata Poźniak Opracowanie skorowidza: lek. Elsevier Science Ltd. © Copyright for the Polish édition by Elsevier Urban & Partner.: (071) 330 61 61. Dotyczy to również sporządzania fotokopii i mikrofilmów oraz przenoszenia danych do systemów komputerowych. Katarzyna Jąder Projekt okładki: Krystyna Szczepaniak ISBN 978-83-7609-045-0 Elsevier Urban & Partner ul. Anna Cisło-Pakuluk lek. Książka Veterinary Ocular Emergencies. wet. Kathy Barrie. Kathy Barrie. faks: (071) 330 61 60 biuro@elsevier.

1 W y p a d n i ę c i e l u b w y t r z e s z c z gałki o c z n e j 3.5 Uszkodzenia oka w chorobach ogólnych Rozdział 3 Narządy dodatkowe oka i oczodół 3.2 Z a p i s o b s e r w a c j i w n a g ł y c h przypadkach okulistycznych 1.1 S y n d r o m c z e r w o n e g o o k a 2.5 Z n i e c z u l e n i e w n a g ł y c h przypadkach okulistycznych 1.3 Zapalenie tkanki oczodołu i zakażenie zagałkowe Inne zmiany wypełniające oczodół ® 20 23 23 25 28 28 28 28 28 29 30 32 32 33 35 37 37 Rozdział 4 Gałka oczna 4.6 P o s t ę p o w a n i e w n a g ł y c h przypadkach okulistycznych u koni i przeżuwaczy 1.3 P e n e t r u j ą c y u r a z gałki o c z n e j ® 11 Rozdział 5 Rogówka 5.Zastosowanie barwienia w okulistyce 5.2 3.5 3.2 3.4 N a g ł a u t r a t a w z r o k u 12 12 15 17 18 37 40 43 .1.4 3.6 Uszkodzenia powiek Zapalenie spojówki Zapalenie worka łzowego (dacryocystitis) Ciała obce w spojówce Ostre zapalenie rogówki i spojówki Wytrzeszcz gałek ocznych 3.1 U r a z t ę p y gałki o c z n e j 4.p o d z i a ł ze w z g l ę d u na p r o b l e m 2.Spis treści Przedmowa Przedmowa Wstęp Rozdział 1 Podstawy diagnostyki i techniki diagnozowania 1.3 Białe o k o 2. W r z ó d rogówki 5.1 Badanie oka w nagłym przypadku 1.3 W y p o s a ż e n i e p o t r z e b n e w nagłym przypadku okulistycznym 1.3 3.2 1.1.1 3.7 Techniki badania dużych zwierząt Techniki u m o ż l i w i a j ące leczenie o c z u u d u ż y c h z w i e r z ą t do wydania polskiego VII IX XI 2.2 Trzy pytania przy wrzodzie rogówki 5.6.1 Czy powstał wrzód? .2 B o l e s n e o k o 2.6.6.1 1.6.6.2 Leczenie różnego rodzaju w r z o d ó w Nagłe przypadki okulistyczne u zwierząt egzotycznych Rozdział 2 Częste zmiany w oku .4 W s t ę p n e u w a g i na temat leczenia zakażeń oka 1.2 W y p a d n i ę c i e gałki ocznej 4.1.

1 Z a p a l e n i e n e r w u w z r o k o w e g o ® 10.1.1 Proste leczenie w r z o d ó w powierzchownych 43 5.3 81 82 82 83 83 84 60 60 9.3.1 B a d a n i e z w i e r z ę c i a z odwarstwieniem siatkówki 9.2 U d z i a ł i n n y c h s t r u k t u r o k a przy uszkodzeniach rogówki 54 5.1 Z w i c h n i ę c i e s o c z e w k i ® 8.3 Długotrwała redukcja IOP ® Neuroprotekcja 69 69 70 70 70 71 71 71 73 74 74 76 5.1 Odwarstwienie siatkówki 9.4 Nagłe nabyte zwyrodnienie siatkówki 5.3.4 L e c z e n i e prostych p e r f o r o w a n y c h uszkodzeń rogówki 5. descemetocoele i przetoki rogówki ® 49 Topniejący wrzód 5.4.4 6.1.VI Spis treści 5.2 7.2.2.3.2 Rozpoznanie 7.2 Postępowanie w przypadku ciał o b c y c h w r o g ó w c e b e z jej p e r f o r a c j i 5.2.3 6.5 62 63 63 63 66 66 66 Rozdział 10 Nerw wzrokowy 10.1.2.1 R o z p o z n a n i e : o b j a w y k l i n i c z n e 6.3.1.4 81 9.5 L e c z e n i e r a n r o g ó w k i z wypadnięciem tęczówki Ciała obce w rogówce ® 5.4.1 O b j a w y k l i n i c z n e 7.2.1.4 W r z o d y sięgające p o ł o w y grubości miąższu 47 5.1.1 U w a g i w s t ę p n e 7.3 Rozdział 8 Soczewka 8.2.2.1 I d e n t y f i k a c j a ciał o b c y c h w rogówce 5.7 U r a z c h e m i c z n y Uszkodzenia rogówki i twardówki 53 5.3 P o s t ę p o w a n i e z c i a ł e m o b c y m perforującym rogówkę ® A n t y b i o t y k i i leki r o z s z e r z a j ą c e źrenicę w nagłych przypadkach dotyczących rogówki Rozdział 7 Jaskra 7.2 Leczenie odwarstwienia siatkówki spowodowanego nadciśnieniem Leczenie odwarstwienia siatkówki w przypadku zapalenia naczyniówki Leczenie idiopatycznego odwarstwienia siatkówki 76 78 78 80 5.2 Ślepota centralna ® Rozdział 6 Tęczówka 6.1 B e z p o ś r e d n i a t e r a p i a z m n i e j s z a j ą c a ciśnienie ® 7.1.2 Testy d i a g n o s t y c z n e Leczenie 7.2 9.3.3.2 Z a ć m a c u k r z y c o w a ® 8.5 G ł ę b o k i e w r z o d y .3.3 O w r z o d z e n i e n a s k u t e k keratopatii pęcherzowej ® 46 5.1.1 Z a p a l e n i e t ę c z ó w k i (iritis) ® 6.1 Określenie rozmiaru uszkodzenia rogówki 53 5.3 L e c z e n i e p r o s t y c h niepenetrujących uszkodzeń rogówki 54 5.5 Leczenie: zniesienie bólu Leczenie przeciwzapalne Leczenie: rozszerzenie źrenicy i zapobieganie tworzeniu zrostów Kolorowa wklejka Wnioski Dodatek A Dodatek B Dodatek C Bibliografia Skorowidz Metody diagnostyczne w okulistyce weterynaryjnej Słownik okulistyczny M i ę d z y n a r o d o w y spis l e k ó w 85 86 88 91 97 101 6.1.2 Powracające i przetrwałe niegojące 44 się w r z o d y p o w i e r z c h o w n e 5.2.2 Zmiany w wyglądzie tęczówki 67 67 .2 R o z p o z n a n i e : testy diagnostyczne 6.2.3.6 50 53 5.3 P ę k n i ę c i e t o r e b k i s o c z e w k i i fakolityczne zapalenie jagodówki (uveitis phacoanaphilactica)® Rozdział 9 S i a t k ó w k a i ciało szkliste 9.3 7.4.

że oko nie jest n a r z ą d e m . W i e l e z w i e r z ą t jest u b e z ­ p i e c z o n y c h . Uczelnie weterynaryjne p r z e w a ż n i e j e k o n s u l t u j ą lecz z w y k ł e nie m a m o ­ żliwości ( n a w e t jeśli o k u l i s t y k a jest o d r ę b n y m p r z e d m i o t e m ) . Warto jednak pamiętać. z a w s z e n a ­ leży z a p r o p o n o w a ć k o n t a k t z e s p e c j a l i s t ą l u b prosić o d r u g ą opinię. b y j e z o b a c z y ć p o d c z a s pierwszej konsultacji. t o t e ż z a b i e g i c h i r u r g i c z n e o p i e r a j ą się n a d e l i ­ k a t n y m o b c h o d z e n i u się z t e g o t y p u t k a n k ą z d u ż ą ilością p ł y n ó w nawadniających. właścicie­ la i lekarza. O k o b e z w ą t p i e n i a jest s p e c j a l n y m n a r z ą d e m .Przedmowa Zbyt wielu lekarzy weterynarii kończy studia. Thomas Evans 2002 . K s i ą ż k a nie zastąpi j e d n a k konsultacji w cen­ t r u m s p e c j a l i s t y c z n y m . a b y le­ k a r z e w e t e r y n a r i i w o g ó l n e j p r a k t y c e lepiej s o ­ b i e radzili w n a g ł y c h p r z y p a d k a c h . k t ó r y m o ż e l e c z y ć t y l k o specjali­ sta. Jeżeli u w a ż a się. Kluczo­ wa jest praktyka na zwłokach przed pierwszym zabiegiem. N a s z ą n a j w i ę k ­ s z ą n a d z i e j ą jest. d l a t e g o d r u g a opinia w takich p r z y ­ p a d k a c h jest k o r z y s t n a dla zwierzęcia. k t ó r e m o g ą s p o w o d o w a ć b ó l i/lub ś l e p o t ę . a b y p o m ó c wszystkim praktykującym lekarzom mającym do czynienia z n a g ł y m i p r z y p a d k a m i w okulisty­ ce w e t e r y n a r y j n e j . a n i e p o s i a d a j ą c y m d o ś w i a d ­ czenia t e o r e t y c z n e g o l u b p r a k t y c z n e g o w tej dziedzinie. mając m a ł e lub p r a w d o p o d o b n i e ż a d n e do­ świadczenie w najczęstszych nagłych przypad­ kach okulistycznych. ż e k s i ą ż k a t a u s p r a w n i r o z p o ­ znanie oraz w s p o m o ż e leczenie nierzadko trud­ nych chorób okulistycznych u zwierząt. d l a t e g o c e l e m t e g o o p r a c o w a n i a jest. t o w a ­ rzyszy jej b ó l lub potenq'alna ślepota. że c h o ­ roba o k a u z w i e r z ę c i a m o ż e b y ć p o w a ż n a . T ę publikację s t w o r z o n o .

Przedmowa do wydania polskiego

Z p r a w d z i w ą satysf akq'ą p r z e d s t a w i a m p o l s k i e w y d a n i e k s i ą ż k i Postępowanie w nagłych przypad­ kach okulistycznych u zwierząt, k t ó r e u k a z u j e się n a k ł a d e m w y d a w n i c t w a Elsevier U r b a n & Part­ ner. N a p o l s k i m r y n k u k s i ę g a r s k i m jest t o p i e r w ­ sza p u b l i k a c j a t r a k t u j ą c a o p o m o c y d o r a ź n e j w stanach nagłego zagrożenia utraty widzenia u zwierząt. Udzielenie p o m o c y w n a g ł y m przy­ padku okulistycznym w y m a g a od lekarza wete­ rynarii s p e c j a l i s t y c z n e j w i e d z y i o p t y m a l n e g o postępowania zachowawczego lub operacyjne­ go. M i m o ż e w w i e l u p r z y p a d k a c h n i e z b ę d n e są k o n s u l t a c j a o k u l i s t y c z n a i l e c z e n i e s p e c j a l i ­ styczne, l e k a r z p i e r w s z e g o k o n t a k t u m u s i d y s ­ ponować dobrą znajomością nagłych stanów okulistycznych, aby odpowiednio selekcjono­ wać c h o r y c h i p o d e j m o w a ć t r a f n e d e c y z j e d o r^czące d a l s z e g o p o s t ę p o w a n i a i l e c z e n i a . N i e ­ o d p o w i e d n i a i n t e r w e n c j a l e k a r s k a l u b jej z a n i e ­ chanie p r o w a d z i c z ę s t o d o n i e o d w r a c a l n y c h zmian p a t o l o g i c z n y c h n a r z ą d u w z r o k u , s k u t k u ­ j e ograniczeniem pola widzenia lub ślepotą.

W pierwszych rozdziałach książki autorzy w przystępnej formie omawiają sposoby udzie­ lania p o m o c y w przypadkach tzw. czerwone­ go o k a , a t a k ż e o s t r e g o b ó l u i n a g ł e j ś l e p o t y u zwierząt małych i dużych. W pozostałych roz­ działach w jasny sposób przedstawiono pod­ stawy postępowania po urazach przedniego b i e g u n a g a ł k i o c z n e j i jej p r z y d a t k ó w . Z w i ę ź l e ujęte wiadomości z zakresu diagnozowania i leczenia jaskry oraz zapalenia błony naczy­ n i o w e j u z w i e r z ą t b ę d ą dla l e k a r z y k l i n i c y s t ó w bardzo pomocne w doraźnym postępowaniu zapobiegającym utracie widzenia. Wiedza za­ w a r t a w k s i ą ż c e p r z e z n a c z o n a jest n i e tylko dla s t u d e n t ó w , ale także dla l e k a r z y w e t e r y n a r i i z a j ­ m u j ą c y c h się l e c z e n i e m o g ó l n y m m a ł y c h i d u ­ żych zwierząt. Podręcznik będzie również przy­ d a t n y dla l e k a r z y r o z p o c z y n a j ą c y c h studia s p e ­ cjalizacyjne w z a k r e s i e chirurgii w e t e r y n a r y j n e j oraz c h o r ó b z w i e r z ą t m a ł y c h i d u ż y c h . Zdzisław Kiełbowicz

Wstęp

Niektórzy m o g ą sądzić, że rynek w y d a w n i c z y ob­ fituje w książki na t e m a t okulistyki weterynaryj­ nej. J e d n a k ż e kolejna pozycja z tej dziedziny poru­ sza z a r ó w n o istotne, j a k i specyficzne p r o b l e m y . Z w y k l e b o w i e m z n a l e z i e n i e p o s t ę p o w a n i a dia­ gnostycznego i terapeutycznego w n a g ł y m przy­ padku jest prawie niemożliwe. Większość tekstów w y m a g a długiej lektury, aby n a b y ć u m i e j ę t n o ś ć rozpoznania i leczenia d a n e g o schorzenia (przy­ k ł a d e m m o ż e b y ć p o s t ę p o w a n i e chirurgiczne n a powierzchni oka w przypadku np. garbiaka - patrz D o d a t e k B: s ł o w n i k o k u l i s t y c z n y lub le­ czenie farmakologiczne tylnego odcinka n p . w n a ­ głym c a ł k o w i t y m o d w a r s t w i e n i u siatkówki). P o z a t y m w i ę k s z o ś ć t e k s t ó w opisuje c h o r o b y oka anatomicznie. Właściciel j e d n a k nie przy­ chodzi ze zwierzęciem do lekarza z opisem: .Jest problem z kątem tęczówkowo-rogówkow y m " , ale r a c z e j : „ M a c z e r w o n e o k o " lub „ N a ­ gle p r z e s t a ł o w i d z i e ć " . D l a t e g o u ż y t e c z n y tekst n a t e m a t n a g ł y c h p r z y p a d k ó w m u s i dzielić p r o ­ blemy, a nie jedynie podawać zdania o struktu­ rze o k a . I d e ą t e g o t e k s t u j e s t w y p e ł n i e n i e o w e j luki n a r y n k u n a c z t e r y s p o s o b y . P i e r w s z a c z ę ś ć u m o ż l i w i a r o z p o z n a n i e i o c e n ę o b j a w ó w , takich a k c z e r w o n e , b o l e s n e lub ś l e p e o k o . N a s t ę p n i e każdy nagły przypadek okulistyczny omówio­ n o z e z w r ó c e n i e m u w a g i n a testy d i a g n o s t y c z n e i s c h e m a t leczenia. P o n a d t o o b y d w a a s p e k t y n i e zilustrowano zdjęciami, ponieważ m o ż n a je od­ naleźć w stale r o s n ą c e j liczbie w s p a n i a ł y c h atla­ sów w y d a n y c h przez Barnetta (1990, 1995), C r i s p i n a i B a r n e t t a ( 1 9 9 7 ) i W a l d e ' a (1990); bo za n o m o c ą d i a g r a m ó w d e m o n s t r u j ą c y c h plan dzia­

łania zarówno w rozpoznaniu, jak i w leczeniu. Zgodnie z intencją autorów zamieszczono rów­ nież rozsądną ilość p o d s t a w o w y c h informacji naukowych na temat patogenezy uszkodzenia oka i mechanizmów leżących u podstawy do­ brego leczenia. Dlatego tekst zawiera diagramy opisujące etapami rozpoznanie i leczenie oraz o m a w i a tło p r o c e s u c h o r o b o w e g o i d z i a ł a n i e u s p r a w n i a j ą c e l e c z e n i e . C e l o w o p o j a w i a j ą się powtórzenia informacji, ponieważ przyjęto, że każdy rozdział, któremu poświęcono dany przypadek, ma stanowić odrębną całość. M a m y b o w i e m n a d z i e j ę , że te s a m e i n f o r m a q ' e w t e k ­ ście, ale w r ó ż n y c h k o n t e k s t a c h p o m o g ą je lepiej zrozumieć i zapamiętać. Celem książki jest b o ­ w i e m jej u ż y t e c z n o ś ć i s z y b k i e u z y s k a n i e p o ­ trzebnej wiedzy. Warto również po zdiagnozowaniu przeczytać omówienie, aby poznać pod­ stawy naukowe, dzięki czemu z większym zrozumieniem można będzie leczyć w przyszło­ ści p o w t ó r n y l u b p o d o b n y p r z y p a d e k . D o ł o ż o n o starań, aby napisać tekst stylem p r z y s t ę p n y m i p r z y j a z n y m , p o n i e w a ż c e l e m tej publikacji jest prostota i jasność p r z e k a z y w a ­ n y c h i n f o r m a c j i , p o k t ó r e c h ę t n i e s i ę g a się z a ­ r ó w n o w potrzebie, jak i w wolnej chwili. Rozdział pierwszy o m a w i a podstawy dia­ gnostyki i techniki postępowania w nagłych przypadkach; rozdział drugi to przegląd często występujących chorób związanych z problema­ mi w oku; natomiast rozdziały od trzeciego do dziesiątego zawierają informacje na temat w s t ę p n e g o r o z p o z n a n i a i l e c z e n i a . W k s i ą ż c e są także trzy dodatki: Dodatek A opisuje metody

XII

Wstęp w s p o m ó c p r a c ę lekarza o g ó l n e g o , k t ó r y w k a ż ­ dej s y t u a q i zagrażającej zwierzęciu p o w i n i e n nie t y l k o p o d a ć o d p o w i e d n i e leki, l e c z t a k ż e o b o ­ w i ą z k o w o zalecić d o d a t k o w ą k o n s u l t a c j ę w celu potwierdzenia diagnozy i zastosowanej farma­ koterapii. W wielu przypadkach b o w i e m koszt leczenia l u b d ł u ż s z y czas o c z e k i w a n i a n a w i z y t ę u speq'alisty w y m a g a opieki l e k a r z a p i e r w s z e g o k o n t a k t u . T o t e ż i d e ą tej publikacji jest p r z y b l i ż e ­ nie czytelnikowi z a g a d n i e ń z dziedziny okulisty­ ki w e t e r y n a r y j n e j o r a z w y p o s a ż e n i e w w i e d z ę , która p o z w o l i n a n a t y c h m i a s t o w e z d i a g n o z o w a nie i interwenq'ę t e r a p e u t y c z n ą . Część przypadków, które bezwzględnie na­ leży skonsultować, oznaczono w tekście zna­ k i e m ® . Większości r o z d z i a ł o m p r z y p i s a n o s y m ­ b o l d o d a t k o w e j opinii o k u l i s t y c z n e j , p o n i e w a ż k o r z y ś c i z niej p ł y n ą c e p o w i n n y z a w s z e p r z y ­ ś w i e c a ć idei w ł a ś c i w e j o p i e k i m e d y c z n e j .

d i a g n o s t y c z n e (nie z a w a r t o go w g ł ó w n y m tek­ ście, p o n i e w a ż dla n i e k t ó r y c h l e k a r z y w e t e r y n a ­ rii j e s t t o w i e d z a p o d s t a w o w a , p o d c z a s g d y inni chętnie z a p o z n a j ą się n p . z t o n o m e t r e m Schiotza). D o d a t e k B to s ł o w n i k okulistyki w e t e r y n a r y j n e j , w k t ó r y m z a w a r t o w s z y s t k i e w y s t ę p u j ą c e w tek­ ście s p e c y f i c z n e n a z w y o k u l i s t y c z n e . D o d a t e k C jest i n d e k s e m l e k ó w ; u m i e s z c z o n o w n i m najczę­ ściej s t o s o w a n e ś r o d k i w c h o r o b a c h u z w i e r z ą t (ludzkie i w e t e r y n a r y j n e ) . S ł o w a krytyki m o g ą p o j a w i ć się z e s t r o n y speq'alistów, j e d n a k ż e p e w n y m u s p r a w i e d l i w i e ­ n i e m jest, że w p r a k t y c e ogólnej nie ma p o t r z e b y p o z n a n i a t a j n i k ó w leczenia z a p a l e n i a j a g o d ó w ki c z y j a s k r y . Z w i e r z ę t a , k t ó r e z m a g a j ą się z t y m p r o b l e m e m , w y m a g a j ą w i z y t y u specjalisty m a ­ jącego doświadczenie w leczeniu tego rodzaju chorób okulistycznych. Szczegółowe protokoły diagnostyczne i terapeutyczne mają jedynie

pl ISBN 978-83-7609-045-0 9"788376"090450"> . Z przedmowy do wydania polskiego biuro@elsevier. Mimo że w wielu przypadkach niezbędne są konsul­ tacja okulistyczna i leczenie specjalistyczne. lekarz pierwszego kontaktu musi dysponować dobrą znajomością nagłych stanów okulistycznych. ale także dla lekarzy weterynarii zajmujących się leczeniem ogólnym małych i du­ żych zwierząt.Biblioteka Główna UWM w Olsztynie 401599 699244 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt Na polskim rynku księgarskim jest to pierwsza publikacja traktująca o pomocy doraźnej w stanach nagłego zagrożenia utraty widzenia u zwierząt. aby odpo­ wiednio selekcjonować chorych i podejmować trafne decyzje dotyczące dalsze­ go postępowania i leczenia.com www. Wiedza zawarta w książce przeznaczona jest nie tylko dla studentów. Podręcznik będzie również przydatny dla lekarzy rozpoczy­ nających studia specjalizacyjne w zakresie chirurgii weterynaryjnej oraz chorób zwierząt małych i dużych.elsevier. Udzielenie pomocy w nagłym przypadku okulistycznym wymaga od lekarza weterynarii specjalistycznej wiedzy i optymalnego postępowania zachowaw­ czego lub operacyjnego.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful