Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego

1
JAK ZACZĆC 5
PODŻOZE 7
OSWI ETLENI E ZBI ORNI KA 8
CHEMI A WODY 11
ODCZYN ( PH) 11
TWARDOSC OGÓLNA ( GH) 11
TWARDOSC WŻGLANOWA ( KH) 12
STŻZENI E JONÓW AMONOWYCH ( NH4+ ) 13
STŻZENI E AZOTYNÓW ( NO2- ) 13
STŻZENI E AZOTANÓW ( NO3- ) 14
NASYCENI E DWUTLENKI EM WŻGLA ( CO2) 14
NASYCENI E TLENEM ( O2) 14
ZMI ANA PARAMETRÓW WODY 15
ODWAPNI ENI E BI OLOGI CZNE 17
CYKL AZOTOWY 17
FI LTRACJA WODY W AKWARI UM 20
FI LTRY WEWNŻTRZNE 23
FI LTRY PRZELEWOWE 24
FI LTRY KANI STROWE 25
BI OTOPY 26
AFRYKA 26
AMERYKA POŃUDNI OWA 28
AMERYKA SRODKOWA 28
AUSTRALI A 29
AZJA 30
AZJA POŃUDNI OWO- WSCHODNI A 33
EUROPA 33
I NDI E 33
ESTRUARI A 34
DOBRE I ZŻE PI ERWSZE RYBKI 35
WPROWADZENI E 35
DOBRE PI ERWSZE RYBKI 35
DOBRE DRUGI E RYBKI 36
ZŃE PI ERWSZE RYBKI 40
WNI OSKI 41
POKARMY DLA RYB AKWARI OWYCH 42
POKARMY ZYWE: 42
POKARMY SUCHE: 42
GLONY 44
CHOROBY 46
I CHTI OFONOZA 47
I CHTI OFTI RI OZA 48
LI MFOCYTOZA 49
PLESNI AWKA ( SAPROLEGNI OZA) 50
ROZMNAZANI E ROSLI N W AKWARI UM 53
ROZMNAZANI E RYB W AKWARI ACH 55
ROSLI NY 56
CZARNA LI STA ROSLI N 56
ROSLI NY ŻODYGOWE 57
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
2
ALTERNANTHERA ( ALTERNANTERA [ REI NECKEGO - PRZYP. TśUM. ] ) 57
BACOPA ( BAKOPY) 57
CABOMBA ( KABOMBY) 58
CARDI MI NE ( CHYBA CARDAMI NE PRZYP. TśUM. ) LYRATA ( RZEZUCHA JAPONSKA) 58
CERATOPHYLLYM ( CHYBA CARATOPHYLLUM - PRZYP. TśUM. ) DEMERSUM ( ROGATEK SZTYWNY) 59
ELODEA / EGERI A ( MOCZRKI ) 59
HYDROCOTOYLE ( CHYBA HYDROCOTYLE - PRZYP. TśUM. ) LEUCOCEPHALA ( WżKROTA BI AŃOGŃOWA) 60
HYGROPHI LA CORYMBOSA ( NADWÓDKA SZEROKOLI SNA / WżSKOLI STNA / TAJLANDZKA) 60
HYGROPHI LA DI FFORMI S ( NADWÓDKA TRÓJKWI ATOWA) 61
HYGROPHI LA POLYSPERMA ( NADWÓDKA WI ELONASI ENNA) 61
LI MNOPHI LA SP. ( LI MNOFI LI E) 62
LOBELI A CARDI NALI S ( LOBELI A CZERWONA) 62
LUDWI GI A REPENS 63
MAYACA FLUVI ATI LI S 63
MYRI OPHYLLUM ( WYWŃÓCZNI KI ) 64
ROTALA 64
UTRI CULARI A ( PŃYWACZ) 65
ROSLI NY ROZETOWE 65
ANUBI AS 65
APONOGETON ( ONOWODKI ) 65
APONOGETON MADAGASCARI ENSI S ( ONOWODEK MADAGASKARSKI ) 66
BARCLAYA LONGI FOLI A ( BARKLAJA DŃUGOLI STNA) 66
CRI NUM ( KRI NI E) 67
CRYPTOCORYNE ( ZWARTKI / KRYPTOKORYNY) 67
ECHI NODORUS ( AMAZONKI / ZABI ENI CE) 68
LEMNA ( RZŻSA) 68
LI LAEOPSI S NOVAE ZELANDI AE 69
NUPHAR ( GRżZELE) 69
NYMPHAEA ( GRZYBI ENI E) 70
NYMPHOI DES AQUATI CA ( ROSLI NA BANANOWA) 70
PI STI A STRATI OTES ( TOPI AN OSOKOWATY) 70
SAGI TTARI A ( STRZAŃKI ) 71
VALI SNERI A ( NURZANCE) 71
WOLFFI A 71
PAPROCI E I MCHY 72
AZOLLA ( PŃYWAJżCA PAPROC) 72
BOLBI TUI ( CHYBA BOLBI TI S - PRZYP. TśUM. ) HEUDELOTI ( BOLBI TI S HEUDELOTA) 72
CERATOPTERI S ( RÓZDZYCE) 73
MI CROSORUM PTEROPUS ( MI KROZORUM SKRZYDLATE) 73
RI CCI A FLUI TANS ( WGŃŻBKA WODNA) 74
SALVI NI A 74
VESI CULARI A DUBYANA ( MECH JAWAJSKI ) 74
RYBY 76
PI SKORZOWATE 76
BOCJA SI ATKOWANA ( BOTI A LOHACHATA) 76
BOCJA WSPANI AŃA ( BOTI A MACRACANTHA) 76
BOCJA PRŻGOWANA ( BOTI A STRI ATA) 77
PI SKOREK, CI ERNI OOCZEK ( PANGI O SP. ) 77
KĆSACZOWATE 79
ZWI NNI K JARZENI EC ( HEMI GRAMMUS ERYTHROZONUS) 79
NEON CZARNY ( BYSTRZYK AXELRODA) ( HYPHESSOBRYCON HERBERTAXELRODI ) 79
TETRA CESARSKA ( NEMATOBRYCON PALMERI ) EI GENMANN 1911 80
NEON I NNESSA ( PARACHEI RODON I NNESI ) 80
BYSTRZYK BARWNY 80
ZAŃOBNI CZKA 81
ZYWORODNE 82
XENOTOCA EI SENI 82
PI ŹKNI CZKOWATE - JAJOZYWORODNE 83
GUPI K( POECI LI A RETI CULATA) 83
ZMI ENNI AK WI ELOBARWNY ( XI PHOPHORUS VARI ATUS; PLATYPOECI LUS) 83
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
3
MOLI NEZJA OSTROPYSKA ( POECI LI A SPHENOPS) 84
MI ECZYK HELLERA ( XI PHOPHORUS HELLERI ) 84
ŻA–COWATE Ń LABI RYNTOWE ( ANABANTOI DE) 87
BOJOWNI K WSPANI AŃY ( BETTA SPLENDENS) 89
GURAMI DWUPLAMI STY ( TRI CHOGASTER TRI CHOPTERUS) 90
GURAMI MOZAI KOWY ( TRI CHOGASTER LEERI ) 91
PRŻTNI K KARŃOWATY ( COLI SA LALI A) 92
PRŻTNI K PRŻGOWANY ( COLI SA FASCI ATA) 92
PRŻTNI K TRÓJBARWNY ( COLI SA CHUNA) 92
PRŻTNI K WARGACZ ( COLI SA LABI OSA) 93
SKRZECZYK PRŻGOWANY ( TRI CHOPSI S VI TTATUS) 93
WI ELKOPŃETW WSPANI AŃY ( MACROPODUS OPERCULARI S) 95
PI ELŹGNI CE I PI ELŹGNI CZKI 96
API STOGRAMMA PANDURI NI 98
ARCHEOCENTRUS SAJI CA BUSSI NG 1974 98
BARWNI AK CZERWONOBRZUCHY ( PELVI CACHROMI S PULCHER) 98
GŻBACZ WI ELOBARWNY ( PSEUDOCRENI LABRUS MULTI COLOR) 99
PALETKA ( SYMPHYSODON AEQUI FASCI ATUA) 99
PI ELŻGNI CA MEEKA ( THORI CHTHYS MEEKI SYN. CI CHLASOMA MEEKI ) 100
PI ELŻGNI CZKA AGASSI ZA ( API STOGRAMMA AGASSI ZI ) 100
PI ELŻGNI CZKA KAKADU ( API STOGRAMMA CACATUOI DES) 100
PI ELŻGNI CZKA RAMI REZA ( PAPI LI OCHROMI S RAMI REZI ) 101
PSEUDOTROPHEUS SAULOSI 101
SKALAR ( PTEROPHYLLUM SCALARE) 101
ZÓŃTACZEK I NDYJSKI ( ETROPLUS MACULATUS) 102
KARPI ENCOWATE 104
PROPORCZYKOWI EC Z KAP LOPEZ ( APHYOSEMI ON AUSTRALE) 104
SZCZUPI ENCZYK KARŃOWATY ( EPI PLATYS ANNULATUS) 105
ZAGRZEBKA RACHOWA ( NOTHOBRANCHI US RACHOVI ) 105
KARPI OWATE 107
BRZANKA RÓZOWA ( BARBUS CONCHONI US) 107
BRZANKA SUMATRZANSKA ( CAPOETA TETRAZONA TETRAZONA) 109
DANI O LAMPARCI ( BRACHYDANI O FRANKEI ) 109
DANI O PRŻGOWANY ( BRACHYDANI O RERI O) 111
GRUBOWARG DWUBARWNY ( LABEO BI COLOR) 112
KARDYNAŃEK CHI NSKI ( TANI CHTHYS ALBONUBES) 113
KOSI ARKA ( CROSSOCHEI LUS SI AMENSI S) 115
RAZBORA KLI NOWA ( TRI GONOSTI GMA HETEROMORPHA SYN. RASBORA HETEROMORPHA) 115
ZŃOTE RYBKI ( CARRASI US AURATUS) 117
SUMOWATE 118
CORYDORAS METAE 119
KI RYSEK PSTRY ( CORYDORAS PALEATUS) 119
KI RYSEK SPI ZOWY ( CORYDORAS AENEUS) 119
KI RYSEK STERBY ( CORYDORAS STERBAI ) 121
DREWNI AK ( DYSI CHTHYS CORACOI DEUS, SYN. BUNOCEPHALUS CORACOI DEUS) 121
GLYPTOPERI CHTHYS GI BBI CEPS 121
KI RYSNI K CZARNOPLAMY ( HOPLOSTERNUM THORACATUM) 122
SUMI K SZKLI STY ( KRYPTOPTERUS BI CI RRHI S) 122
ZBROJNI K DROBNY ( LORI CARI A PARVA) 123
LORI CARI A SP. " RED" 123
OTOCI NCLUS MARI AE 123
ZBROJNI K NI EBI ESKI ( ANCI STRUS MULTI SPI NI S) 124
I NNE 125
BADI S BŃŻKI TNOPŃETWY ( BADI S BADI S) 125
I NNE ZWI ERZŹTA. 127
KREWETKI 127
KREWETKA AMANO ( CARI DI NA JAPONI CA) 127
KREWETKA FI LTRUJżCA ( ATYOPSI S MOLUCCENSI S) 127
SLI MAKI AKWARI OWE 128
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
4
ZATOCZKI ( PLANORBI DAE) 128
ROZDETKI ( PHYSA SP.) 128
AMPULARI E. 129
SWI DEREK ( MELANOI DES) 129
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
5
Jak Zaczćc
W zasadzie mamy j uz wszyst ko. Wiemy gdzie ma st ac i j ak
ma wyglłdac nasz zbiornik. Mamy przygot owane podęoze i
wodś. Zamont owalismy j uz sprzśt t ypu grzaęki, filt ry it p.
Pozost aęo nam t ylko posadzic rosliny i wpuscic ryby.
Wydawaęoby siś, ze t o naj mniej szy kęopot . Pój sc do sklepu
lub do zaprzyj ańnionego akwaryst y, pozyskac kilka roslin
wsadzic do podęoza i got owe. Mozna i t ak, ale chcłc miec
dobrze i piśknie urzłdzone akwarium t o musimy siś j eszcze
t roszkś pomśczyc.
Obecnosc roslin w srodowisku wodnym ma niezaprzeczalne
ogromne znaczenie. Czśst o od kondycj i roslin zalezy węasciwe
ut rzymanie akwarium. Jeszcze nie wszyscy akwarysci sł o
t ym przekonani. Sł przeciez zbiorniki bez roslin. Zgoda. Sł
t akie, gęownie z agresywnymi, przekopuj łcymi dno
pielśgnicami, j ednak w t akim zbiorniku t rzeba czśst o
wymieniac wodś po t o by ut rzymac w miarś st abilne warunki.
Rosliny w duzym st opniu sł odpowiedzialne za ut rzymanie równowagi biologicznej w zbiorniku. I ch zadaniem ( w
skrócie) j est wchęanianie szkodliwych dla ryb subst ancj i, które powst aj ł na skut ek przemiany mat erii organicznej
np. : reszt ek pokarmu, odchodów ryb, obumaręych roslin it p. Reszt ki t e rozkęadaj łc siś wydzielaj ł, na koncu
ęancucha t ej przemiany, azot any, fosforany czy j ony amonu. One, węasnie, zost aj ł zaabsorbowane przez rosliny. W
wyniku t ej "operacj i" znacznie zmniej sza siś st śzenie t ych zwiłzków w wodzie.
UWAGA: I m roslina szybciej rosnie, t ym wiścej wchęania szkodliwych subst ancj i. Ost at nie badania wykazujł, ze
rosliny wchęaniaj ł wiele subst ancj i t ruj łcych t j . met ale ciśzkie, miedń it p. Nadt o rosliny wyt warzaj ł subst ancj e
podobne do ant ybiot yków oraz wspomagaj ł powst awanie i rozwój przyj aznych dla srodowiska, bakt erii. I nnł
pozyt ywnł rolł roslin j est wydzielanie t lenu. Pod wpęywem swiat ęa i przy udziale chlorofilu rosliny pobieraj ł z wody
dwut lenek wśgla ( CO2. ) a wydalaj ł t len, kt óry z kolei pot rzebny j est do oddychania rybom.
Jak wspomniaęem do t ej przemiany zwanej fot osynt ezł, pot rzebne j est swiat ęo. W nocy, gdy nie dziaęa na nie
swiat ęo, rosliny, podobnie j ak ryby, pobieraj ł t len a wydzielaj ł CO2. Akwarium wyposazone w wiśkszł ilosc roslin
pomaga "przet rwac" bezst resowo pęochliwym rybom. Mogł siś schronic w ich gśst winie.
Jak widac, rosliny maj a w zbiorniku wiele zadan do speęnienia. Jest j eszcze j eden powód, dla kt órego wart o
pomyslec o roslinach.
ESTETYKA. Akwarium bez roslin t o j akby niepeęny swiat . Brak w nim spokoj u i gęśbi. Dawniej akwarysci w swych
zbiornikach gęownie hodowali ryby, a rosliny t rakt owali marginesowo, dzisiaj proporcj a zaczyna siś odwracac. Coraz
modniej sze sł akwaria dekoracyj ne, czśst o zwane holenderskimi, w których dominuj ł przepiśkne rosliny, a ryby sł
dekoracj ł i ozywienia srodowiska. O akwariach dekoracyj nych ( holenderskich) j eszcze w przyszęosci napiszemy.
Wart o przed posadzeniem przypadkowych roslin zast anowic siś j eszcze nad t ym, j ak chcemy urzłdzic zbiornik oraz
nad warunkami, kt óre musimy im zapewnic. Dobrze j est j uz wczesniej zast anowic siś j akie ryby chcemy t rzymac w
naszym zbiorniku i "do nich" dobierac rosliny. Nie wszyst kie rosliny mogł byc nam przydat ne. Dla przykęadu w
akwarium z pielśgnicami kopiłcymi w podęozu, j esli j uz decyduj emy siś na rosliny, t o o rozrosniśt ym syst emie
korzeniowym i t ak zwane rosliny t warde, czyli t akie, których ęodygi i liscie sł szt ywne - raczej ęat wiej j e zęamac niz
oderwac. Rosliny, podobnie j ak i ryby majł swoj e wymagania. Jedne lubił duzo swiat ęa, innym wyst arcza póęcien, a
nawet cien (o swiet le j uz pisaęem wczesniej ) , wazna j est t emperat ura, t wardosc i odczyn wody. Czśst o nalezy brac
pod uwagś t akie szczegóęy j ak: pr łd wody czy wysokosc sęupa wody, zdarza siś, ze niekt óre rosliny nie t oleruj ł siś
wzaj emnie it p.
Wszyst ko, co zyj e ma swoj e wymagania. Chcłc czerpac zadowolenie z węasnego akwarium t rzeba zabezpieczyc
węasciwe warunki w zbiorniku t akze roslinom. Nalezaęoby przed sadzeniem roslin zast anowic siś j akie warunki
mozemy im zapewnic. Waznym element em - j ak j uz wspominaęem powyzej sł paramet ry wody. Nalezy dowiedziec
siś j akł wodł dysponuj emy w naszych kranach. Jest t o naj czśst sze ńródęo pozyskiwania wody. Niemaęy wpęyw na
rozwój roslin ma t ez t emperat ura wody. Jesli j uz znamy paramet ry wody oraz zdecydowalismy siś na okreslone
srodowisko w akwarium, t o pozost aę nam j uz t ylko dobór roslin. Przy doborze a póńniej sadzeniu roslin nalezaęoby
kierowac siś kilkoma zasadami:
− rosliny wysokie sadzimy przy t ylnej scianie zbiornika i po bokach, w czśsci srodkowej rosliny sredniej wielkosci,
a na przodzie zbiornika, rosliny naj nizsze.
− dobrze j est "przeplat ac" rosliny koloryst ycznie, przemiennie - rosliny czerwone pomiśdzy zielonymi oraz
róznicowac j e pod wzglśdem kszt aęt u lisci czy caęej rosliny,
− przednił czśsc zbiornika pozost awic wolnł, t ak by ryby miaęy gdzie pęywac, a t akze po t o bysmy mogli j e
obserwowac,
− dno ( pisaęem o t ym w j ednym z poprzednich odcinków) , uformowac j e t ak, by naj grubsza j ego warst wa byęa w
t yle i po bokach zbiornika st opniowo schodzłc - " z grubosci" ku przodowi.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
6
Dobrze j est zrobic sobie plan "zagospodarowania" dna na papierze - w rzucie pionowym. W skali narysowac dno i
na t ym planie ukęadac rosliny, kamienie czy element y dekoracyj ne np. korzenie. Przykęadowo moze t o wyglłdac
t ak: ( rys)
Gdy mamy j uz Zat wierdzony przez nas samych proj ekt , t o przyst śpuj emy do pozyskiwania pot rzebnych nam roslin.
Po przyniesieniu ich do domu dokęadnie sprawdzamy j e czy nie maj ł uszkodzonych korzeni lisci czy ęodyg. Te, kt óre
sł na wpóę obumaręe, zęamane, gnij łce usuwamy, pozost awiaj łc t ylko zdrowł roslinś. To samo robimy z
korzeniami.
Usuwamy t akze wszelkiego rodzaj u widoczne goęym okiem pasozyt y, slimaki czy ich ikrś. Wielu hodowców chcłc
uniknłc przeniesienia niewidocznych a szkodliwych dla srodowiska naszego akwarium, pasozyt ów, st osuj e
krót kot rwale kłpiele w rozt worze aęunu lub siarczanu miedzi. Sł "dwie szkoęy" przygot owania korzeni do sadzenia.
Oczywiscie, korzenie muszł byc zdrowe, bez zgnięych czśsci. Wiśkszosc akwaryst ów obcina korzenie t ak, ze
pozost awia ich kśpkś o dęugosci okoęo 5 - 7 cm. I nni pozost awiaj ł korzenie w caęosci. W pierwszym przypadku
roslina dęuzej siś aklimat yzuj e i musi upęynłc dosc dęugi czas nim zacznie w peęni "zyc", ęat wiej sze j est j ednak
sadzenie rosli w podęozu, w drugim na odwrót . Kęopot y mogł wyst łpic z roslinami posiadaj łcymi dęugie korzenie.
St łd osobiscie kieruj ś siś zasadł, ze w przypadku gdy nie muszś obcinac korzeni t o j e zost awiam. Po odpowiednim
przygot owaniu roslin mozemy przyst łpic do ich sadzenia. Jak naj lepiej siś do t ego zabrac? Mamy j uz przygot owane
odpowiednie podęoze i opracowany proj ekt rozsadzenia roslin. Do zbiornika nalewamy okoęo 1/ 3 wysokosci sęupa
wody ( woda przygot owana j uz wczesniej ) kolej no od t yęu i z boków wsadzamy rosliny do podęoza. Naj lepiej
wcisnłc korzenie na znacznł gęśbokosc t zn. , t ak by caęe korzenie i czśsc ęodygi znaj dowaęa siś w podęozu, a
nast śpnie wyciłgnłc roslinś t ak, by widac byęo ęłczenie korzenia z ęodygł. Nalezy siś st arac by korzenie w miarś
mozliwosci nie byęy (w podęozu) zagiśt e do góry (rys) .
Czśsciowe wyciłgniście rosliny z podęoza ku górze, pomorze nam j e (korzenie) wyprost owac. Po posadzeniu roslin i
uęozeniu elementów dekoracyj nych , nalezaęoby uzyńnic podęoze. Do t ego celu sęuzł nawozy(dla celów
akwaryst yki) , kt óre mozna nabyc w post aci t ablet ek lub pęynu. Tablet ki mozna poęamac na czśsci i węozyc pod
korzenie danej rosliny - nie za duzo. Osobiscie wolś nawozy w pęynie. Wst rzykuj ś j e pod korzenie za pomocł
wiśkszej st rzykawki i dęugiej igęy. Ma t o tł zalet ś, ze nie ruj nuj e dna. Na koniec wart o wyrównac dno by nie
przypominaęo kraj obrazu ksiśzycowego, a byęo w miarś prost e. Robimy t o kawaękiem linij ki z t worzywa lub szkęem.
Teraz pozost aęo nam j uz uzupeęnic zbiornik pozost aęł - przygot owanł wczesniej - wodł. Wodś do zbiornika lej emy
wśzykiem. Nie lej emy j ej bezposrednio na podęoze by go nie wypęukac, ale na uęozony na dnie kawaęek szkęa,
t alerzyk it p. po t o by nie wypęukiwac podęoza i nie ruj nowac zrobionego przez nas, dna. Po nalaniu wody do
odpowiedniej wysokosci, węłczamy wszyst kie urzłdzenia: swiat ęo, filt ry, grzaęki it p. . Zbiornik w t akim st anie
powinien "pracowac" okoęo 7 dni. Pozost aęo nam j eszcze t ylko wpuscic ryby, ale t o j uz w nast śpnym art ykule.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
7
Podżoze
Obserwuj łc rosliny wodne w nat urze zauwazymy, ze wyst śpuj ł one na naj rozmait szym podęozu - od mulist ego do
gruboziarnist ego zwiru. Zalezy t o nie t ylko od gat unku rosliny, ale i od miej sca j ej wystśpowania. Czśst o mozna
zaobserwowac, ze w podęozu wyst śpuj ł warunki bezt lenowe ( wyrańny zapach siarkowodoru przypominajłcy zapach
zepsut ych j aj ) , a pomimo t o rosliny zyj ł i nawet siś rozwij aj ł. Maęo wnikliwego obserwat ora moze t o prowadzic do
wniosku, ze podęoze ma st osunkowo niewielkie znaczenie dla roslin wodnych. Tak j ednak nie j est , a szczególnie
j askrawo uwidacznia siś t o w warunkach uprawy akwariowej ! Nieodpowiednie podęoze moze bowiem prowadzic w
akwarium do powst awania warunków bezt lenowych. W t akim podęozu korzenie roslin wodnych czerniej ł i gnij ł, a
same rosliny zaczynaj ł zamierac. Wydzielaj łcy siś siarkowodór j est t ruj łcy dla znaj duj łcych siś w akwarium ryb.
Maj łc t akie niebezpieczenst wo na wzglśdzie, omówiś nieco szerzej zagadnienia zwiłzane z doborem odpowiedniego
podęoza w akwarium. Uwagi t e bśdł dot yczyęy t ylko roslin uprawianych w normalnych akwariach, t o znaczy w t aki
sposób, ze rosliny rosnł caękowicie zanurzone, a co naj wyzej wyt warzaj ł kwiat y nad powierzchnił wody.
Jako podęoza dla uprawy roslin w akwarium nalezy uzywac czyst ego zwirku. Granulacj a ziaren powinna wynosic 2-
10 mm, co zapewnia węasciwł dla korzeni cyrkulacj ś wody. W swiet le powyzszego oczywist e j est , ze drobny piasek
j est nieprzydat ny, gdyz nie zapewnia odpowiedniej cyrkulacj i wody. Niezaleznie od ńródęa pochodzenia zwir uzyt y
na podęoze przed wprowadzeniem go do akwarium musi byc dopót y przemywany pod biezłcł wodł, dopóki po
silnym zmłceniu warst wa wody nie bśdzie przezroczyst a po upęywie 30 sekund.
W uprawie wielu roslin bardzo korzyst ne j est wzbogacenie podęoza w glinś. Nie nalezy t ego j ednak czynic poprzez
t worzenie warst wy gliny, gdyz moze t o prowadzic do powst awania warunków bezt lenowych i gnicia korzeni.
Cyrkulacj a wody w podęozu ma ist ot ne znaczenie dla rozwoj u roslin
Dobrze j est wzbogacac podęoze w glinś poprzez wsuwanie niewielkich ( 1- 2 cm srednicy) kulek glinianych pod
korzenie roslin. Kulki powinny byc przygot owane wczesniej i dokęadnie wysuszone. Zabrudzenie wody w akwarium
powst aj łce przy wsuwaniu j est nieist ot ne, gdyz szybko przemij a.
W uprawie niekt órych roslin bardzo korzyst ne j est wzbogacenie podęoza w ziemiś ogrodowł lub pochodzłcł z pola
uprawnego. Powinna t o byc ziemia mineralna, nie zawierajłca nie rozęozonych reszt ek organicznych ( np. t orfu,
lisci) . Nigdy nie wolno wprowadzac ziemi swobodnie w podęoze w akwarium! Rosliny lubiłce dodat ek ziemi muszł
byc uprawiane w poj emnikach ( np. plast ikowe pudeęko lub doniczka. Ziemia powinna byc wymieszana w st osunku
5: 1 z drobno pokruszonym wśglem drzewnym - dodat ek wśgla hamuj e procesy gnilne. Mieszankł t akł wypeęnia siś
dolnł 1/ 3 poj emnika, podczas gdy górne 2/ 3 wypeęnia siś t ym samym zwirem, kt óry zost aę uzyt y j ako podęoze w
akwarium. Poj emnik wkopuj e siś w podęoze i maskuj e t ak, aby zachowac walory est et yczne akwarium. Jezeli
uzyj emy niezbyt wysokich poj emników, t o mozliwe j est t akie ich wkopanie w podęoze i zamaskowanie, ze st aj ł siś
niewidoczne w akwarium. Trudniej j est t o zrobic z doniczkami.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
8
Osw i et l eni e zbi or ni k a
Czy nni k i sr odow i sk a, ut r udni eni a w upr aw i e
Uprawa roslin w akwarium moze byc ut rudniona lub wrścz uniemozliwiona zarówno przez zbyt niskie, j ak i zbyt
wysokie nat śzenie kt óregokolwiek z czynników srodowiska. Ten czynnik, który wyst śpuj e w naj wiśkszym
niedoborze lub nadmiarze st aj e siś czynnikiem limit uj łcym.
Sw i at żo - czy nni k podst aw ow y
Podst awowł funkcj ł zyciowł roslin zielonych j est fot osynt eza, czyli proces, w którym roslina z dwut lenku wśgla i
wody wyt warza subst ancj ś organicznł ( wśglowodany) . Wykorzyst uj e do t ego celu energiś, j akł niesie swiat ęo.
Ubocznym produkt em fot osynt ezy j est t len. Szczegóęowe reakcj e fizykochemiczne zachodzłce podczas fot osynt ezy
sł bardzo skomplikowane.
Wyt worzone wśglowodany sł zuzywane w dalszych procesach zyciowych rosliny błdń t o do budowy j ej ciaęa, błdń
j ako mat eriaę energet yczny. Prawidęowy rozwój roslin zielonych j est mozliwy t ylko przy prawidęowym przebiegu i
nat śzeniu fot osynt ezy.
Wynika z t ego, ze swiat ęo j est podst awowym czynnikiem warunkuj łcym zycie i rozwój roslin zielonych. Sposród
wielu j ego cech w akwaryst yce szczególnie ist ot ne sł t rzy : nat śzenie swiat ęa i dęugosc fal swiat ęa, kt órym oswiet la
siś akwarium oraz czas oswiet lenia w czasie doby.
Poszczególne gat unki roslin róznił siś miśdzy sobł minimalnym zapot rzebowaniem na natśzenie swiat ęa, kt óre
umozliwia j eszcze przezycie. Na przykęad pewne gat unki zwart ek ( Crypiocoryne affinis, czy C. pont edmifoiia) mogł
egzyst owac j eszcze przy oswiet leniu o natśzeniu 80 luksów, podczas gdy dla wiśkszosci roslin akwariowych t o
minimalne natśzenie swiat ęa wynosi - w zaleznosci od gat unku - od okoęo 800 do okoęo 1800 luksów. Wybit nie
swiat ęolubna j est wiśkszosc roslin pęywaj łcych oraz grzybienie, dla kt órych minimalne natśzenie swiat ęa wynosi
okoęo 3000 luksów. Niezbśdne minimalne natśzenie swiat ęa nie j est j ednak nat śzeniem opt ymalnym, które moze
byc znacznie wyzsze. Pamiśt ac t ez nalezy o t ym, ze zapot rzebowanie roslin na swiat ęo w duzym st opniu zalezy od
t emperat ury i rosnie wraz z j ej wzrost em. Zalezy t ez ono od widma swiat ęa i j ezeli oswiet lamy rosliny swiat ęem o
mniej szym udziale fal pomaranczowych i czerwonych, t o zapot rzebowanie moze byc wyzsze.
W popularnej akwaryst yce t rudno dokonywac dokęadnych pomiarów nat śzenia swiat ęa, kt óre oswiet la roslinś.
Warunki swiet lne dla roslin ust ala siś raczej int uicyj nie, a wiadomosci o wymaganiach roslin odnosnie do natśzenia
swiat ęa podaj e siś w sposób opisowy. Tut aj przyjśt o nast śpuj łce okreslenie wymogów roslin odnosnie do natśzenia
swiat ęa w warunkach przeciśt nego akwarium domowego:
bar dzo w y sok i e - rosliny t e mozna uprawiac węasciwie t ylko przy duzym udziale bezposredniego oswiet lenia
sęonecznego. Uprawa w oswiet leniu szt ucznym udaj e siś ewent ualnie t ylko w bezposredniej bliskosci ńródeę swiat ęa;
w y sok i e - uprawa t akich roslin wymaga znacznego udziaęu oswiet lenia nat uralnego, które moze byc j ednak
rozproszone. W oswiet leniu szt ucznym rosliny t e rosnł t ylko niezbyt oddalone od ńródeę swiat ęa. Nie znoszł
zacienienia;
umi ar k ow ane - uprawa t akich roslin j est mozliwa równiez w wyęłcznie szt ucznym oswiet leniu. Rosliny nie
powinny byc j ednak zacienione;
ni ew i el k i e - uprawa t akich roslin j est zwykle mozliwa równiez w zacienionych miej scach akwarium.
Przy ust alaniu wymogów poszczególnych roslin w konkret nej lokalizacj i w konkret nym akwarium z pomocł
przychodzi doswiadczenie akwaryst y, popart e biezłcymi obserwacj ami uprawianych roslin.
Zbyt niskie nat śzenie swiat ęa obj awia siś t ym, ze rosliny sł włt ęe, o nadmiernie wydęuzonych odcinkach ęodygi
miśdzy wśzęami z liscmi. Zwykle t ez nie maj ł one prawidęowej int ensywnosci barw. Ogrodnicy t ego t ypu obj awy
nazywaj ł wyplenieniem roslin. Naj czśsciej liscie sł skarlaęe; barwa czerwona nie wyst śpuj e na nich wcale lub
wyst śpuj e znacznie sęabiej niz normalnie - oczywiscie dot yczy t o t ylko gat unków, u kt órych barwa t a j est
nat uralna. U niektórych gat unków obj awem niedoboru swiat ęa j est odpadanie lisci od doęu ęodygi. Przy dęuzszym
ut rzymywaniu siś zbyt niskiego nat śzenia swiat ęa rosliny mogł ginłc.
Zbyt wysokie nat śzenie swiat ęa obj awia siś t ym, ze rosliny nie osiłgaj ł węasciwych rozmiarów. Czśst o t ez
wyst śpuj e nadmiar barwy czerwonej , nawet u t ych gat unków, kt óre normalnie j ej nie maj ł. Barwa zielona nie j est
t ak soczyst a, j ak w prawidęowym oswiet leniu. Rosliny sł zwart e , o krót kich ale mocnych ogonkach i blaszkach
lisciowych, nat omiast syst em korzeniowy j est w peęni zdrowy.
Problem zbyt wysokiego natśzenia swiat ęa dot yczy w prakt yce t ylko gat unków lubiłcych oswiet lenie rozproszone
lub nie lubiłcych bezposredniego swiat ęa sęonecznego. Wystśpuj e w akwariach oswiet lonych dęugot rwaęym swiat ęem
nat uralnym. Zbyt wysokie natśzenie swiat ęa mozna obnizyc, cieniuj łc akwarium lub t ez zmniej szaj łc moc
oswiet lenia szt ucznego. Do cieniowania przydat ne sł rosliny pęywaj łce, kt óre sł dobrze przyst osowane do bardzo
wysokiego nat śzenia swiat ęa.
Znacznie czśsciej w akwariach wyst śpuj e zbyt niskie nat śzenie swiat ęa - szczególnie w wypadku uprawy roslin
swiat ęolubnych. Syt uacj a t aka moze byc spowodowana zbyt sęabym oswiet leniem akwarium, ale t akze
cieniowaniem j ednych roslin przez inne, a t akze pochęanianiem swiat ęa przez szybś nakrywaj łcł akwarium, z t ego
t ez powodu gat unki swiat ęolubne w zadnym wypadku nie powinny byc cieniowane, a uprawa t ych naj bardziej
wymagaj łcych j est czśst o mozliwa t ylko w bezposredniej bliskosci doswiet laj łcego ńródęa swiat ęa. Zwykle ogranicza
t o wt edy dopuszczalnł wysokosc akwarium, gdyz spadek nat śzenia swiat ęa w miarś wzrost u gęśbokosci j est bardzo
znaczny i o wiele wiśkszy, niz sugerowaęy by t o nasze wrazenia wzrokowe. Spadek natśzenia swiat ęa w akwariach
bez roslin - oswiet lonych z góry i z warst wł ciemnego zwiru na dnie - w miarś wzrost u gęśbokosci. Pozornie
paradoksalny wzrost natśzenia swiat ęa moze byc wywoęany j ego odbij aniem siś od szyb akwarium.
Zast anawiaj łc siś nad problemem oswiet lenia akwarium, nalezy pamiśt ac, ze z reguęy naj wiśksze nat śzenie ma
bezposrednie oswiet lenie sęoneczne; znacznie sęabsze, ale j eszcze st osunkowo wysokie - rozproszone swiat ęo
nat uralne blisko okna; a w miarś przesuwania siś w gęłb pomieszczenia natśzenie swiat ęa szybko spada,
szczególnie wt edy gdy sęonce nie swieci z t ej st rony, z kt órej znaj duj e siś okno. W akwariach st osuj e siś wiśc
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
9
zwykle doswiet lanie szt uczne, które pozwala poza t ym wydęuzyc czas oswiet lenia w ciemnej poęowie roku. Rózni
specj alisci podaj ł bardzo róznł zalecanł moc szt ucznego oswiet lenia akwarium. Trudno j est t u ust alic j akłs reguęś,
gdyz zalezy t o od wymogów uprawianych roslin, natśzenia oswiet lenia nat uralnego, wysokosci akwarium i j akosci
ńródeę swiat ęa szt ucznego.
Nat śrzenie swiat ęa dziennego w pokoj u - wyrazone w procent ach nat śrzenia na parapecie okna - spada bardzo
szybko wraz z oddaleniem siś od okna.
Drugł ist ot nł w akwaryst yce cechł, kt óra ma znaczny wpęyw na rozwój roslin, j est dęugosc fal ( widmo) swiat ęa
oswiet laj łcego akwarium. Wynika t o z fakt u niej ednorodnosci swiat ęa biaęego oraz niej ednakowego wykorzyst ania
swiat ęa o róznej dęugosci fal w fot osynt ezie.
Swiat ęo biaęe j est mieszaninł róznych barw swiat ęł, a kazdej barwie odpowiada okreslona dęugosc fali swiet lnej . W
widzialnej dla częowieka czśsci widma promieniowanie o naj wiśkszej dęugosci fali (650 - 760 nm) ma barwś
czerwonł, a o naj krót szej ( 400 - 425 nm) - fiolet owł. Pomiśdzy t ymi skraj nymi barwami widma znaj duj ł siś
pasma o barwie pomaranczowej ( 595 - 650 nm) , zóęt ej ( 575 - 595 nm) , zielonej ( 490 - 575 nm) i niebieskiej ( 425
- 490 nm) . Poza skraj nł czerwonł czśscił widma znaj duj e siś niewidzialne dla częowieka, o dęuzszej fali
promieniowanie podczerwone ( cieplne) . Poza fiolet owym zakresem widma rozmieszczone j est niewidzialne dla
częowieka, ale widzialne dla niektórych zwierzłt ( np. owadów) promieniowanie ult rafiolet owe. Wrazliwosc oka
ludzkiego na swiat ęo o róznej dęugosci fali i j ego wykorzyst anie w procesie fot osynt ezy nie sł ident yczne.
Fot osynt eza zachodzi naj efekt ywniej w swiet le pomaranczowym i j asno czerwonym, a nastśpnie w fiolet owym i
niebieskim. Pozost aęe barwy swiat ęa sł znacznie mniej przydat ne. Niektóre rosliny akwariowe sł szczególnie
wrazliwe na niedobór swiat ęa pomaranczowego, podczas gdy inne zadawalaj ł siś mniej szym j ego udziaęem w
caęosci oswiet lenia. Jednak przy zbyt duzym j ego niedoborze i równoczesnie nadmiarze promieni niebieskich i
fiolet owych równiez t e rosliny reaguj ł negat ywnie. Obj awia siś t o t ym, ze nie wyrast aj ł odpowiednio w górś -
"peęzaj ł" przy dnie.
Wszyst ko t o sprawia, ze skęad swiat ęa, kt óre oswiet la rosliny, ma pierwszorzśdne znaczenie dla ich prawidęowego
rozwoj u. Zwrócenie uwagi na t en problem j est ist ot ne przy oswiet leniu szt ucznym, gdyz swiat ęo nat uralne
( sęoneczne) j uz z samej swej nat ury ( peęnego skęadu) zabezpiecza wymagania roslin. W akwarium umiej scowionym
st osunkowo blisko okna, gdzie swiat ęo nat uralne ma j eszcze dosc duze nat śzenie, t yp uzyt ego doswiet lenia
szt ucznego ma wiśc ewent ualnie znaczenie t ylko w uprawie szczególnie wrazliwych roslin - ogromna wiśkszosc
roslin w t ak umiej scowionym akwarium rosnie dobrze. Kiedy j ednak akwarium znaj duj e siś w miej scu st osunkowo
sęabo oswiet lonym w sposób nat uralny, problem odpowiednich ńródeę swiat ęa szt ucznego st aj e siś podst awowy.
St osowane w akwaryst yce ńródęa swiat ęa szt ucznego mozna podzielic na dwie grupy, ze wzglśdu na sposób
wyt warzania przez nie swiat ęa:
zar ow k i , w kt órych ńródęem swiat ęa j est swiecenie rozzarzonego drut u wolframowego wskut ek przepęywu pr łdu
elekt rycznego
l ampy w y żadow cze, w kt órych ńródęem swiat ęa j est zj awisko swiecenia wywoęane wyęadowaniem elekt rycznym w
gazach i parach met ali. Powszechnie znanym i st osowanym ńródęem swiat ęa z t ej grupy sł swiet lówki. I nnym t ypem
lamp wyęadowczych sł lampy rt ściowe i niekt óre podobne, st osowane niekiedy do oswiet lania duzych akwariów
ekspozycyj nych. W warunkach domowych t e inne - poza swiet lówkami - t ypy lamp wyęadowczych sł zwykle zbyt
koszt owne i kęopot liwe w st osowaniu.
Swiat ęo zarówek charakt eryzuj e siś duzym udziaęem fal dęuzszych przy maęym udziale swiat ęa fiolet owego i
niebieskiego. Wielolet nie doswiadczenia akwaryst ów wskazuj ł, ze rosliny dobrze rosnł w swiet le zarówek, a
nat uralne barwy sł w nim dobrze widoczne.
Zar ow k i maj ć j ednak t r zy i st ot ne w ady :
1. sł st osunkowo maęo wydaj ne - zuzywaj ł 3- 5 razy wiścej energii niz swiet lówki przy t ym samym nat śzeniu
emit owanego swiat ęa,
2. wyt warzaj ł st osunkowo duzo ciepęa, co moze byc kęopot liwe przy inst alowaniu ich w obudowach,
3. mogł wywoęywac niepozłdany rozwój glonów w akwarium. Obecnie uzywane sł zat em co naj wyzej j ako dodat ek
do znacznie bardziej energooszczśdnych swiet lówek, uzupeęniaj łc ich widmo o niezbśdnł ilosc swiat ęa
pomaranczowego i czerwonego. Jest t o szczególnie ist ot ne, gdy akwaryst a nie dysponuj e swiet lówkami o widmie z
nienat uralnie duzym udziaęem swiat ęa dęugofalowego. Zarówkami mozna doswiet lac caęł powierzchniś akwarium,
ale racj onalnej j est st osowac wybiórcze doswiet lanie naj bardziej wymagaj łcych roslin. Wspóęczesnie dost śpne
swiet lówki podzielic mozna na dw i e gr upy:
a) t radycyj ne swiet lówki rurowe,
b) swiet lówki kompakt owe, popularnie zwane energooszczśdnymi.
Swiet lówki rurowe sł j eszcze ciłgle w powszechnym uzyciu. Maj ł one wiele niewłt pliwych zalet , ale maj ł równiez
wady. Do zal et nalezł:
1. wyt warzaj ł znacznie mniej ciepęa niz zarówki,
2. zwykle nie wywoęuj ł zbyt silnego rozwoj u glonów w akwarium.
Do w ad swiet lówek rurowych nalezy zaliczyc:
1. nie zawsze odpowiadaj łce roslinom widmo swiat ęa,
2. nie zawsze węasciwie oddaj ł nat uralne barwy roslin i ryb,
3. w miarś zuzycia spada nat śzenie emit owanego przez nie swiat ęa, co powoduj e koniecznosc ich wymiany co 6
miesiścy,
4. sł st osunkowo skomplikowane w inst alacj i. Znaj omosc cech swiet lówek rurowych umozliwia j ednak
przynaj mniej czśsciowe unikniście negat ywnych skut ków ich st osowania. Nowoczesne swiet lówki kompakt owe
maj ł nat omiast wszelkie zalet y swiet lówek rurowych, a przy t ym sł bardziej t rwaęe ( co rekompensuj e ich
st osunkowo wysokł cenś) i prost e w inst alacj i.
Dla celów akwaryst ycznych naj bardziej przydat ne sł t rzy t ypy swiet lówek specj alnie produkowanych dla
doswiet lania roslin. Dobór skęadników, kt órymi sł wypeęnione j est t aki, aby widmo emit owanego przez nie swiat ęa
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
10
byęo maksymalnie uzyt eczne dla roslin. Przykęadowo mozna t u wymienic t akie marki, j ak Osram 77L- Fluora,
Sylvania Gro- Lux, Philips Aqua Relle czy Trit on. Mozna t ez st osowac swiet lówki o widmie swiat ęa z nienat uralnie
duzym udziaęem swiat ęa dęugofalowego ( np. Osram Lumilux 22, 31, 32 i 42; Osram Dulux 31 i 41; Philips TLD 82,
83 i 92; Sylvania 182, 183 i 193) , j ednak w t akim wypadku konieczna j est ich kombinacj a z normalnymi biaęymi
swiet lówkami o duzym udziale swiat ęa kr ót kofalowego ( cool whit e) , uzywanymi do oswiet lania pomieszczen, t ak
aby zapewnic węasciwy ze wzglśdów est et ycznych kolor swiat ęa, a równoczesnie zapewnic roslinom odpowiedni j ego
skęad.
Znacznie mniej odpowiada roslinom swiat ęo swiet lówek powszechnie st osowanych do oswiet lania pomieszczen.
Jednak równiez t u wyst śpuj ł róznice ( czśst o indywidualne) i ident ycznie oznakowane swiet lówek! mogł miec
odmienne widmo swiat ęa, mozliwe do zaobserwowania bez przyrzłdów pomiarowych. Doswiadczenia wskazuj ł, ze
do doswiet lania akwarium naj lepiej wybrac t e, kt órych swiat ęo j uz na oko przypomina swiat ęo zarówki. Przy
odrobinie szczśscia mozna w swiet le t akich egzemplarzy uprawiac mniej wymagaj łce gat unki roslin.
Trzecił ist ot nł w akwaryst yce cechł oswiet lenia j est czas j ego t rwania w ciłgu doby. Dla kazdej rosliny niezbśdna
j est bowiem pewna minimalna ilosc wśglowodanów wyt worzona w czasie fot osynt ezy, a wiśc w czasie oswiet lenia.
I losc t a musi byc przynaj mniej t aka, aby wyst arczaęa na pokrycie koniecznych funkcj i zyciowych rosliny w ciemnym
okresie doby, gdy nie zachodzi fot osynt eza. Dla wzrost u i rozwoj u niezbśdna j est odpowiednio duza nadwyzka
wyt warzania wśglowodanów nad ich zuzywaniem w okresie braku oswiet lenia. Zwykle w akwariach dla wzrost u
roslin wyst arcza 10- 12 godzin prawidęowego oswiet lenia na dobś. Wiele bardzo swiat ęolubnych gat unków wymaga
j ednak wydęuzenia czasu oswiet lenia, a niektóre reaguj ł korzyst nie na pewne skrócenie.
Problem dęugosci czasu oswiet lenia na dobś ma j eszcze poza t ym znaczenie w dwu wypadkach: - niektóre gat unki,
np. wiele zabienic, moze wykszt aęcac liscie o róznym kszt aęcie w warunkach "dęugiego" i "krót kiego" dnia. Ut rudnia
t o wt edy ident yfikacj ś posiadanych roslin; - u niektórych roslin wykszt aęcenie czśsci nadwodnej z kwiat ami j est
scisle powiłzane z dęugoscił czasu oswiet lenia.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
11
Chemi a w ody
Odczy n ( pH)
Odczyn, czyli pH wody, t o naj wazniej szy i naj czśsciej mierzony paramet r chemiczny w akwariach. Oznacza on
st śzenie ( pH = uj emny logaryt m akt ywnosci) wolnych j onów wodorowych ( H+ ) w wodzie. Jesli pH j est mniej sze od
7. 0 ( odczyn neut ralny) , woda j est kwasna ( st śzenie j onów wysokie) , j esli wiśksze - zasadowa ( stśzenie j onów
niskie) .
Wart osc opt ymalna pH zalezy od gat unku ryby. Wiśkszosc ryb akwariowych zyj e w wodach lekko kwasnych lub
lekko zasadowych, wiśc pH powinno wynosic od 6. 5 do 7. 5. Sł j ednak wyj łt ki od t ej reguęy. Ryby z kwasnych,
czarnych wód Amazonii zyj ł w nat urze w wodzie o pH od 3 do 5, zas ryby z endemicznych j ezior afrykanskich oraz
j ezior srodkowoamerykanskich - w wodzie o pH siśgaj łcym 9. Wody morskie maj ł odczyn zasadowy - 8.3.
Wart osc pH ma dla ryb mniej sze znaczenie, niz j ego zmiany. Ryby bardzo ńle znoszł gwaęt owne skoki pH - mogł
one spowodowac nat ychmiast owł smierc. Nalezy pamiśt ac, ze pH j est wart oscił wykęadniczł, wiśc skok o 1
st opien oznacza dziesiściokrot nł zmianś st śzenia j onów wodorowych w wodzie. W zaleznosci od t zw. buforowosci
( regulowanej np. zawart oscił wśglanów) woda j est mniej lub bardziej podat na na skoki pH. Skoki mozna wywoęac
niechcłcy podmieniaj łc wodś na swiezł o innym pH. Skoki wystśpuj ł t akze w cyklu dobowym przy duzej ilosci
roslin w akwarium, czemu mozna zapobiegac dozuj łc do akwarium dwut lenek wśgla.
Odczyn wody naj lepiej zmieniac met odami nat uralnymi. Nie poleca siś uzywac srodków chemicznych t akich, j ak
kwas ort ofosforowy, albowiem mogł one miec powazne efekt y uboczne dla równowagi w akwarium. Naj lepszł
met odł na zmniej szenie pH wody j est dodanie t orfu lub nat uralnego wyciłgu z t orfu. Przy niskiej t wardosci wody
pH moze spasc az do wart osci wymaganych przez ryby z czarnych wód, przy wiśkszej t wardosci mozemy oczekiwac
spadku pH do ok. 6. 0. Torf mozemy umiescic w filt rze lub w akwarium - umieszczony w filt rze dziaęa int ensywniej ,
ale krócej , w akwarium - mniej int ensywnie ale dęuzej . Naj lepiej uzywac firmowego t orfu ( np. Sera, czy Aquarium
Munst er) w formie granulat u lub wiśkszych kawaęków, ewent ualnie w formie węókien. Mozna uzyc t orfu
nat uralnego, ogrodniczego o podobnej st rukt urze, j esli t orf t en nie ma zadnych dodat ków chemicznych. Nie nalezy
uzywac t orfu sypkiego, albowiem pyę zabrudzi wodś w akwarium. Torf niest et y zabarwia wodś na brłzowo, lecz na
szczśscie zawiera wiele bardzo korzyst nych dla ryb zwiłzków ( m. in. kwasy humusowe i mikroelement y) . Nat uralny
t orf nalezy wygot owac ( spreparowanego nie t rzeba, lecz wart o, poniewaz nie zawsze t onie w akwarium) , by zabic
ew. szkodliwe mikroorganizmy które siś w nim znaj duj ł.
Zwiśkszyc pH mozemy umieszczaj łc w akwarium skaęy wapienne, piasek koralowy ( w filt rze lub w akwarium -
pat rz uwagi dot . t orfu) . Zwiśkszenie pH zazwyczaj wiłze siś j ednoczesnie ze zwiśkszeniem t wardosci, a
zmniej szenie pH - z j ej obnizeniem.
Test y do pomiaru pH produkowane sł przez wiśkszosc firm sprzedaj łcych preparat y akwaryst yczne ( Tet ra, Sera,
JBL, Tropical, Zoolek i inne) - zarówno w formie odczynników pęynnych j ak i np. pasków do zanurzenia w wodzie.
Wynik t est u ot rzymuj e siś nat ychmiast . Dokęadnosc t est ów zagranicznych i kraj owych j est w miarś zblizona.
Wraz z doj rzewaniem wody w akwarium zazwyczaj zmniej sza siś t ez j ej pH. Wynika t o z fakt u, ze ost at ecznym
produkt em cyklu azot owego j est kwas HNO3, kt óry uwalnia wolne j ony H+ i przez t o zmniej sza pH.
Tw ar dosc ogol na ( GH)
Miara: dGH ( st opnie niemieckie)
Twardosc ogólna t o przede wszyst kim zawart osc j onów magnezu ( Mg+ + ) i wapnia ( Ca+ + ) w wodzie. I nne j ony
met ali dwuwart osciowych i t rój wart osciowych mogł miec niewielki wpęyw na t wart osc ogólnł, ale bardzo t rudno
zmierzyc ich zawart osc, wiśkszosc t est ów opiera siś j edynie na zawart osci Ca+ + . Jony j ednowart osciowe ( np. Na+ )
nie sł zaliczane do t wardosci ogólnej .
Naj popularniej szł w Europie miarł t wardosci ogólnej sł t zw. st opnie niemieckie - dGH. Jeden st opien dGH t o 10
mg CaO na lit r wody. W USA t wardosc ogólnł mierzy siś okreslaj łc st śzenie CaCO3 ( ppm) . 1 dGH j est w
przyblizeniu równy 17.8 ppm CaCO3.
Wodś o GH < 4 dGH okreslamy j ako bardzo miśkkł. Od 4 do 8 dGH - woda miśkka. Od 8 do 12 - lekko t warda. Od
12 do 18 - t warda. Od 18 do 30 - bardzo t warda. Wart osc powyzej 30 dGH j est okreslana zart obliwie "pęynnł
skaęł".
Opt ymalne i krancowe wart osci t wardosci ogólnej sł zalezne od gat unku ryby. Wiśkszosc ryb sęodkowodnych zyj e
w wodach miśkkich lub lekko t wardych. Ryby z czarnych wód Amazonii zyj ł w wodach bardzo miśkkich ( t wardosc
ogólna wynosi t am zazwyczaj 0 dGH) , zas endemiczne j eziora Afryki, wody Ameryki Srodkowej , czy wody morskie
sł srednio t warde, t warde lub bardzo t warde ( wody j ezior afrykanskich maj ł duzł zawart osc soli, ale srednił
t wardosc) .
Twardosc ogólna nie ma zbyt duzej wagi dla zdrowia ryb, choc w przypadku bardziej wrazliwych gat unków moze
miec wpęyw na funkcj onowanie włt roby lub nerek oraz wymianś pęynów z ot oczeniem. Wiśkszosc ryb dost osowuj e
siś do GH j akie im zapewniamy w akwarium. Skoki t wardosci nie sł t ak grońne, j ak skoki pH. Jedynie w przypadku
ryb z endemicznych j ezior Afryki i ryb morskich zbyt niska t wardosc moze miec powazny wpęyw na zdrowie
podopiecznych ( lecz znacznie mniej szy, niz zbyt niskie pH) , zas w przypadku ryb z wód bardzo miśkkich zbyt
wysokie GH moze powodowac brak zachowan rozrodczych lub nieprawidęowy rozwój j aj a w zwiłzku z czym ich
obumieranie.
Zmiany t wardosci wody naj lepiej dokonac st osuj łc t orf ( by usunłc z wody CaCO3) lub zwir koralowy albo CaCO3
( by zwiśkszyc t wardosc wśglanowł i ogólnł j ednoczesnie - dodawanie NaHCO3 - sody oczyszczonej - nie zwiśkszy
t wardosci ogólnej , a j edynie j ej alkalicznosc! ) . Uwagi odnosnie st osowania t orfu i zwiru koralowego zawart e zost aęy
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
12
w opisie odczynu wody ( pH) . I losc t orfu lub zwiru koralowego dobieramy eksperyment alnie. W przypadku CaCO3 -
dodaj łc 2 ęyzeczki (ok. 4g) na 50 lit rów wody zwiśkszymy GH i KH o ok. 4 st opnie.
I nnł met odł zmniej szenia t wardosci wody j est st osowanie zywic - wymieniaczy j onowych. Wymagajł one j ednak
okresowej ( czśst ej ) regeneracj i niebezpiecznymi srodkami chemicznymi ( silnymi kwasami lub zasadami) i
wprowadzaj ł do akwarium czśst o niechciane j ony. Naj skut eczniej zmniej szymy t wardosc wody mieszaj łc j ł z wodł
dest ylowanł lub z produkt em odwróconej osmozy ( wodł zdemineralizowanł) .
Test y t wardosci ogólnej produkowane sł przez wiśkszosc firm sprzedaj łcych preparat y akwaryst yczne ( np. Tet ra,
Sera, JBL, Zoolek, Tropical) i nie róznił siś zbyt bardzo j akoscił. Test y t e polegaj ł zazwyczaj na wkraplaniu
preparat u do okreslonej obj śt osci wody i obserwowaniu zmiany zabarwienia wody.
Jonow
al k al i czny ch
( mmol / l )
Jonow
al k al i czny ch
( mval / l )
St opni
ni emi eck i ch
( dGH)
Zaw ar t osc
CaCO3
( ppm)
St opni
angi el sk i c
h ( a)
St opni
f r ancusk i c
h ( f )
1 mmol / l
j onow
al k al i czny ch
1 2, 00 5, 60 100, 0 7, 02 10,00
1 mval / l
j onow
al k al i czny ch
0, 50 1 2, 80 50,0 3, 51 5, 00
1 st opi en
ni emi eck i
( dGH)
0, 18 0, 357 1 17,8 1, 25 1, 78
1 ppm CaCO3 0, 01 0, 020 0, 056 1 0, 0702 0, 100
1 st opi en
angi el sk i ( a)
0, 14 0, 285 0, 798 14,3 1 1, 43
1 st opi en
f r ancusk i
0, 10 0, 200 0, 560 10,0 0, 702 1
Tw ar dosc w źgl anow a ( KH)
Miara: dKH ( st opnie niemieckie)
Twardosc wśglanowa t o zawart osc wśglanów i wodorowśglanów wapnia i magnezu ( w prakt yce: j onów HCO3- i
CO3- - ; w akwariach sęodkowodnych j est t o gęównie zawart osc HCO3- , w morskich duzł rolś gra CO3- - ) w wodzie.
Twardosc wśglanowa wody j est czśst o mylona z j ej alkalicznoscił. Test y akwaryst yczne mierzł bowiem
alkalicznosc wody, a nie j ej t wardosc wśglanowł! Alkalicznosc wody t o miara okreslaj łca zdolnosc do wiłzania
j onów wodorowych ( H+ ) , ale w akwariach sęodkowodnych j est zazwyczaj blisko zwiłzana z t wardoscił wśglanowł
( wart osci w wiśkszosci przypadków sł bardzo bliskie sobie) , dlat ego okreslenia t e sł uzywane naprzemiennie. Jesli
j ednak dodaj emy do akwarium zwiłzki t akie, j ak NaHCO3, alkalicznosc wody rosnie, a j ej t wardosc wśglanowa nie.
Naj popularniej szł w Europie miarł t wardosci wśglanowej sł t zw. st opnie niemieckie - dKH. Reprezent ujł one
równowart osc st śzenia CaCO3 w wodzie.
Wodś o KH < 4 dKH okreslamy j ako bardzo miśkkł. Od 4 do 8 dKH - woda miśkka. Od 8 do 12 - lekko t warda. Od
12 do 18 - t warda. Od 18 do 30 - bardzo t warda.
Opt ymalne i krancowe wart osci t wardosci wśglanowej sł zalezne od gat unku ryby. Wiśkszosc ryb sęodkowodnych
zyj e w wodach miśkkich lub lekko t wardych. Ryby z czarnych wód Amazonii zyj ł w wodach bardzo miśkkich
( t wardosc wśglanowa wynosi t am zazwyczaj 0 dKH) , zas endemiczne j eziora Afryki, wody Ameryki Srodkowej , czy
wody morskie sł srednio t warde, t warde lub bardzo t warde ( wody j ezior afrykanskich maj ł duzł zawart osc soli, ale
srednił t wardosc) .
Twardosc wśglanowa nie ma zbyt duzej wagi dla zdrowia ryb. Wiśkszosc ryb dost osowuj e siś do KH j akie im
zapewniamy w akwarium. Skoki t wardosci nie sł t ak grońne, j ak skoki pH. Jedynie w przypadku ryb z
endemicznych j ezior Afryki i ryb morskich zbyt niska t wardosc moze miec powazny wpęyw na zdrowie
podopiecznych ( ale mniej powazny, niz zbyt niskie pH i skoki pH, na kt óre buforowosc wody ma duzy wpęyw) , zas
w przypadku ryb z wód bardzo miśkkich zbyt wysokie KH moze powodowac brak zachowan rozrodczych lub
nieprawidęowy rozwój j aj a w zwiłzku z czym ich obumieranie. KH j est nieco bardziej ist ot ne dla zdrowia ryb, niz
GH.
Zmiany t wardosci wśglanowej wody naj lepiej dokonac st osuj łc t orf (by zmniej szyc t wardosc wśglanowł wiłzłc
CaCO3) lub zwir koralowy albo NaHCO3 - sodś oczyszczonł ( by zwiśkszyc t wardosc - dodanie NaHCO3 zwiśksza
t ylko alkalicznosc wody, a nie zwiśksza t wardosci wśglanowej ani ogólnej ) . Uwagi odnosnie st osowania t orfu i zwiru
koralowego zawart e zost aęy w opisie odczynu wody ( pH) . I losc t orfu lub zwiru koralowego dobieramy
eksperyment alnie. W przypadku NaHCO3 - dodaj łc 1 ęyzeczkś od herbat y NaHCO3 (ok. 6g) na 50 lit rów wody
zwiśkszymy mierzone KH ( w rzeczywist osci alkalicznosc) o ok. 4 st opnie. Dodaj łc 2 ęyzeczki CaCO3 ( ok. 4g) na 50
lit rów wody zwiśkszymy KH i GH o ok. 4 st opnie. Twardosc wśglanowł mozna t ez zmniej szyc got uj łc wodś -
wśglany wiłzł siś wt edy w zwiłzki nierozpuszczalne ( t zw. "kamien", kt óry osadza siś na sciankach i dnie czaj nika) .
I nnł met odł zmniej szenia t wardosci wody j est st osowanie zywic - wymieniaczy j onowych. Wymagajł one j ednak
okresowej ( czśst ej ) regeneracj i niebezpiecznymi srodkami chemicznymi ( silnymi kwasami lub zasadami) i
wprowadzaj ł do akwarium czśst o niechciane j ony. Naj skut eczniej zmniej szymy t wardosc wody mieszaj łc j ł z wodł
dest ylowanł lub z produkt em odwróconej osmozy ( wodł zdemineralizowanł) .
Test y t wardosci wśglanowej ( a w zasadzie alkalicznosci) produkowane sł przez wiśkszosc firm sprzedaj łcych
preparat y akwaryst yczne ( np. Tet ra, Sera, JBL, Zoolek, Tropical) i nie róznił siś zbyt bardzo j akoscił. Test y t e
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
13
polegaj ł zazwyczaj na wkraplaniu preparat u do okreslonej obj śt osci wody i obserwowaniu zmiany zabarwienia
wody, nie nadaj ł siś wiśc do zast osowania przez dalt onistów : ) .
W wielu ksiłzkach przeczyt ac mozna, ze t wardosc wśglanowa st anowi podzbiór t wardosci ogólnej : t wardosc
wśglanowa + t wardosc niewśglanowa = t wardosc ogólna. A j ednak niej ednokrot nie robiłc t est y wody i czyt aj łc
informacj e o j ej paramet rach widzimy, ze KH j est wyzsze od GH. Twardosc ogólna j est sumł t wardosci wśglanowej
( wśglany i wodorowśglany wapnia i magnezu) i niewśglanowej ( siarczany i chlorki wapnia i magnezu) . Twardosc
ogólna t eoret ycznie nie moze byc wiśc nizsza, niz wśglanowa, lecz t est y akwaryst yczne mierzł alkalicznosc wody,
a nie j ej t wardosc wśglanowł, a wart osci t e wbrew pozorom nie muszł byc równe! Dlat ego t est y KH pokazuj ł
czśst o wynik wskazuj łcy na t o, ze KH j est wyzsze od GH, a t ak naprawdś t o alkalicznosc wody j est wyzsza od j ej
GH.
Jak j uz wspomnielismy, KH ma duzy wpęyw na buforowosc wody, czyli zdolnosc wiłzania wolnych j onów H+ .
Wysoka buforowosc ( czyli wysoka t wardosc wśglanowa, lecz nie t ylko - zdolnosci buforowe maj ł t akze inne
zwiłzki, np. wyst śpuj łce w t orfie) oznacza wiśc maęł podat nosc wody na bardzo szkodliwe dla ryb skoki pH. Kiedy
woda zawiera j ony HCO3- lub CO3- - , wiłzł siś one z wolnymi j onami H+ odpowiedzialnymi za pH t worzłc kwas
H2CO3, kt óry szybko rozkęada siś na H2O ( wodś) i CO2 ( dwut lenek wśgla, szybko uwalniany z wody) . Poniewaz
wolne j ony wodorowe sł "zuzywane", pH siś nie zmienia.
St źzeni e j onow amonow y ch ( NH4+ )
Miara: mg/ l
Wart osc opt ymalna: 0 mg/ l
Wart osci krancowe: przy pH = 6.5 - > 0. 73 mg/ l, przy pH = 8.5 - > 0.17 mg/ l
Jony amonowe ( NH4+ ) sł bezposrednim produkt em przemiany mat erii ryb. W wodzie o odczynie zasadowym ( pH
> 7) j ony NH4+ ęat wo przekszt aęcaj ł siś w amoniak ( NH3) , który j est od NH4+ znacznie bardziej t oksyczny i
naj mniej sze j ego stśzenie w akwarium moze powodowac zgony. Sam j on NH4+ j est w miarś maęo t oksyczny, lecz
ze wzglśdu na ryzyko zmiany formy na NH3, j ego zawart osc w wodzie powinna t akze byc zerowa.
Toksycznosc NH3 w porównaniu z NH4+ wynika z fakt u, ze NH3 moze przeniknłc bezposrednio do komórek w ciele
ryb i zat ruc j e w przeciłgu bardzo krót kiego czasu ( blokuj łc dopęyw t lenu do krwi, w uproszczeniu - niszczłc
hemoglobinś) , a j on NH4+ do organizmu ryby nie przenika.
Jony amonowe i amoniak sł wykorzyst ywane przez bakt erie nit ryfikacyj ne ( Nit rosomonas) do produkcj i azot ynów
( NO2) . Azot yny sł mniej szkodliwe, niz amoniak, ale bardziej , niz j ony amonowe. Bakt erie Nit rosomonas wymagaj ł
do rozwoj u duzej powierzchni oraz dobrego nat lenienia. Oba t e warunki speęniaj ł filt ry biologiczne. Bakt erii t ych nie
t rzeba wprowadzac do akwarium ( aczkolwiek mozna, st osuj łc produkt y t akie, j ak Sera Nit rivec, czy Hagen Cycle) .
Rozwinł siś one same ( w przeciłgu 3- 4 t ygodni) j esli t ylko dost arczymy im NH4+ lub NH3 ( proces t en nazywa siś
doj rzewaniem akwarium) . Mozna t o zrobic wpuszczaj łc do akwarium niewielkł ilosc organizmów zwierzścych
( wyt rzymaęych ryb, slimaków, it p. ) lub wkraplaj łc amoniak.
Do redukcj i st śzenia NH4+ w wodzie przyczyniaj ł siś t akze rosliny - zarówno rosliny wyzsze, j ak i glony.
Test y do badania st śzenia NH4+ ( i NH3) w wodzie sł produkowane przez wiele zachodnich firm sprzedaj łcych
preparat y akwaryst yczne ( np. Tet ra, Sera, JBL) . Polegajł one na wymieszaniu odczynników z okreslonł iloscił
wody oraz porównaniu koloru do skali barwnej .
St źzeni e azot y now ( NO2- )
Miara: mg/ l
Wart osc opt ymalna: 0 mg/ l
Wart osci krancowe: > 0.2 mg/ l
Azot yny ( NO2- ) sł posrednim produkt em przemiany mat erii ryb. Naj mniej sze ich stśzenie w akwarium j est dla ryb
t oksyczne i moze powodowac zgony ( NO2- niszczy hemoglobinś i zaburza proces oddychania) . Nie sł one j ednak
az t ak szkodliwe, j ak bezposredni produkt przemiany mat erii - amoniak ( NH3) , lecz bardziej t oksyczne, niz j ony
amonowe ( NH4+ ) . W wodzie o odczynie kwasnym azot yny przekszt aęcaj ł siś w HNO2, kt óry j est bardziej
t oksyczny niz NO2- .
Azot yny sł wykorzyst ywane przez bakt erie nit ryfikacyj ne ( Nit robact er) do produkcj i azot anów ( NO3- ) . Azot any sł
mniej szkodliwe, niz j ony amonowe, amoniak i azot yny. Bakt erie Nit robact er wymagajł do rozwoj u duzej
powierzchni oraz dobrego nat lenienia. Oba t e warunki speęniaj ł filt ry biologiczne. Bakt erii t ych nie t rzeba
wprowadzac do akwarium ( aczkolwiek mozna, st osuj łc produkt y t akie, j ak Sera Nit rivec, czy Hagen Cycle) .
Rozwinł siś one same ( w przeciłgu 3- 4 t ygodni) j esli t ylko dost arczymy im NO2- ( proces t en nazywa siś
doj rzewaniem akwarium) . Mozna t o zrobic wpuszczaj łc do akwarium niewielkł ilosc organizmów zwierzścych
( wyt rzymaęych ryb, slimaków, it p. ) lub wkraplaj łc amoniak - amoniak i j ony amonowe zost anł przet worzone
wst śpnie przez bakt erie Nit rosomas i zost anie wyprodukowane NO2- konieczne do rozwoj u bakt eriom Nit robact er.
Do redukcj i st śzenia NO2- w wodzie przyczyniaj ł siś t akze rosliny - zarówno rosliny wyzsze, j ak i glony.
Test y do badania st śzenia NO2- ( a raczej NO2 - dwut lenku azot u) w wodzie sł produkowane przez wiśkszosc firm
sprzedaj łcych preparat y akwaryst yczne ( np. Tet ra, Sera, JBL, Zoolek) . Polegajł one na wymieszaniu odczynników
z okreslonł iloscił wody oraz porównaniu koloru do skali barwnej . Jakosc t est ów j est lepsza u producentów
zagranicznych.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
14
St źzeni e azot anow ( NO3- )
Miara: mg/ l
Wart osc opt ymalna: 0 do 12. 5 mg/ l
Wart osci krancowe: > 50 mg/ l
Azot any sł posrednim produkt em przemiany mat erii ryb, ost at ecznym produkt em t zw. cyklu nit ryfikacyj nego ( sł
produkowane z azot ynów przez bakt erie Nit robact er) . I ch obecnosc w wodzie j est dla ryb szkodliwa - zmniej sza ich
odpornosc na choroby. Azot any sł j ednak znacznie mniej szkodliwe niz azot yny lub j ony amonowe oraz amoniak i
mogł wyst śpowac w wodzie w wiśkszych st śzeniach.
Tolerancj a NO3- j est cechł gat unkowł. Sł ryby, kt óre bardzo ńle znoszł nawet niskie poziomy NO3- w wodzie -
t akie ryby, t o np. mieszkancy endemicznych j ezior afryki, czy pielśgnice poęudniowoamerykanskie z rodzaj ów
Geophagus, Sat anoperca, Ret roculus. Sł j ednak ryby, kt óre wolł "wodś st arł", czyli t akł, kt óra zawiera niewielkie
ilosci NO3- - do nich nalezł np. drobnoust ki ( Nannost omus) . Dlat ego poziom opt ymalny NO3- nalezy dost osowac
do biot opu i posiadanych ryb.
Naj skut eczniej szł met odł redukcj i st śzenia NO3- w wodzie j est j ej podmiana na wodś nie zawieraj łcł azot anów
( lub zawieraj łcł ich mniej - woda pęynłca z naszych kranów, szczególnie w okresie zimowym, zawiera czśst o od
12.5 do 25 mg/ l azot anów) . Do redukcj i stśzenia NO3- w wodzie przyczyniaj ł siś t akze rosliny - zarówno rosliny
wyzsze, j ak i glony. Dlat ego t ez akwarysci st osuj ł do redukcj i st śzenia azot anów filt ry glonowe lub hydroponiczne.
Trzecim skut ecznym sposobem redukcj i stśzenia azot anów j est budowa t zw. denit ryfikat ora. Jest t o filt r, w którym
t worzone sł warunki bezt lenowe ( bardzo wolny przepęyw - kilka do kilkunast u lit rów dziennie - przez bardzo dęugi
przewód - ok. 40 do 80 m - o niewielkiej srednicy - zaleca siś ok. 9 mm) . W denit ryfikat orze osadzajł siś bakt erie
bezt lenowe, kt óre absorbuj ł t len z NO3- redukuj łc azot any do azot ynów i czyst ego azot u, który j est uwalniany do
at mosfery.
Test y do badania st śzenia NO3- w wodzie sł produkowane przez wiele firm sprzedaj łcych preparat y akwaryst yczne
( np. Tet ra, Sera, JBL, Zoolek) . Polegajł one na wymieszaniu odczynników z okreslonł iloscił wody oraz
porównaniu koloru do skali barwnej . Jakosc t est ów j est j ednak mocno włt pliwa, poniewaz t est y róznych firm
pot rafił dawac skraj nie rózne rezult at y.
Nasy ceni e dw ut l enk i em w źgl a ( CO2)
Miara: mg/ l
Wart osc opt ymalna: 10 mg/ l
Wart osci krancowe: > 20 mg/ l
Dwut lenek wśgla j est gazem, kt óry ęat wo rozpuszcza siś w wodzie, ale t ez ęat wo j est z niej uwalniany ( poprzez ruch
powierzchni, rozbij anie warst wy powierzchniowej wody, czyli m. in. przez nat lenianie) . Gaz t en j est konieczny w
procesie fot osynt ezy, a wiśc bardzo uzyt eczny w akwarium z roslinami. W akwariach bez roslin CO2 j est
prakt ycznie uzyt eczny j edynie do obnizenia pH wody.
CO2 w wiśkszych ilosciach j est t oksyczny dla ryb, dlat ego dozujłc CO2 do akwarium t rzeba zachowac ost roznosc i
st osowac t ylko profesj onalny sprzśt lub maęo wydaj ne met ody produkcj i ( np. "met odł bimbrowł" - rozt wór drozdzy
i cukru w wodzie) .
Podawanie dwut lenku wśgla w akwariach z duzł iloscił roslin i silnym oswiet leniem moze uchronic nas przed
zj awiskiem odwapnienia biologicznego. Silnie oswiet lone rosliny pozbawione CO2 pot rafił rozęozyc wśglany
redukuj łc t wardosc i powoduj łc gwaęt owne skoki pH, a co za t ym idzie, smierc ryb.
Test y do mierzenia zawart osci CO2 w wodzie sł produkowane przez wiele zachodnich firm sprzedaj łcych preparat y
akwaryst yczne ( np. Tet ra, Sera, JBL) .
Nasy ceni e t l enem ( O2)
Miara: mg/ l
Wart osc opt ymalna: 8. 3 mg/ l
Wart osci krancowe: < 2 mg/ l
Tlen w wodzie j est konieczny do zycia ryb, j ak i roslin ( w godzinach nocnych) oraz bakt erii nit ryfikacyj nych.
Zawart osc t lenu j est wiśc czynnikiem bardzo waznym w akwarium.
Przy st andardowych t emperat urach i cisnieniu maksymalne nasycenie wody t lenem wynosi ok. 8.3 mg/ l. Wart oscił
opt ymalnł nasycenia j est wart osc maksymalna - zbyt duzo t lenu w wodzie nie zaszkodzi rybom. Proces nat leniania
wyt r łca j ednak z wody dwut lenek wśgla konieczny do fot osynt ezy roslinom. Przy wyzszych t emperat urach poziom
nasycenia j est nizszy, a t len rozpuszcza siś w wodzie t rudniej , nalezy wiśc dost arczac go wiścej .
Nasycenie wody t lenem mozna zwiśkszyc st osuj łc wiele met od. Wszyst kie z nich opieraj ł siś na rozbij aniu warst wy
powierzchniowej wody. Mogł t o byc pompki i kamienie napowiet rzaj łce ( t o nie przelat uj łce przez wodś błbelki
napowiet rzaj ł j ł, lecz fakt , ze błbelki t e pśkaj ł na powierzchni rozrywaj łc warst wś powierzchniowł) , mogł t o byc
pompy wodne z moduęem napowiet rzaj łcym (rozpraszaj łcym w wodzie powiet rze) , a t akze deszczownie
( rozbij aj łce powierzchniś wody za pomocł cienkich st rumyków wody) , czy filt ry kaskadowe. Skut ecznł met odł sł
t ez t zw. "t rickle filt ers" - filt ry biologiczne spryskuj łce zęoze cienkimi st ruzkami, a t akze filt ry pulsacyj ne ( np. firmy
Eheim) .
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
15
Poziom nasycenia wody t lenem drast ycznie zmniej sza siś przy np. zakwicie bakt eryj no/ pierwot niakowym, wodś
nalezy wiśc silnie nat leniac, j esli j est mśt na i biaęawa. Wyzszy poziom t lenu skut ecznie zabij a pierwot niaki i
przywraca wodś do normalnego st anu.
Test y do mierzenia nasycenia wody t lenem produkuj e niewiele firm ( np. Tet ra) i sł one dosc maęo popularne wsród
akwaryst ów. Poziom nasycenia wody t lenem mozna okreslic ęat wo po zachowaniu ryb - nie powinny one przebywac
przy powierzchni i wyrańnie wykazywac syndromów przyduchy.
Zmi ana par amet r ow w ody
Ryby akwariowe maj ł bardzo rózne wymagania, j esli chodzi o węasnosci fizykochemiczne wody, w której
przebywaj ł. Wiśkszosc popularnych gat unków j est t olerancyj na i dosc dobrze znosi wodś o paramet rach nawet
znacznie odbiegaj łcych od wód węasciwych dla danego gat unku w nat urze. Mimo t o wart o dost osowac paramet ry
wody do wymagan danego gat unku ( nawet , j esli j est bardzo t olerancyj ny) , albowiem zwiśkszy t o j ego odpornosc
na choroby, wit alnosc i, przede wszyst kim, chśc do rozmnazania ( nieodpowiednie paramet ry wody mogł np.
caękowicie uniemozliwic rozwój ikry) .
Zdecydowana wiśkszosc sęodkowodnych ryb akwariowych pochodzi z biot opów wody lekko kwasnej i miśkkiej .
Oznacza t o, ze pH wynosi od ok. 6. 5 do 7, zas t wardosc wśglanowa i ogólna nie przekraczaj ł 10 st opni. Sł j ednak
ryby, kt óre w nat urze zyj ł w wodzie o pH mniej szym od 5 ( skraj ne wart osci siśgaj ł 3) i caękiem zerowej t wardosci
ogólnej i wśglanowej , sł t ez t akie, kt óre zyj ł w wodach o pH powyzej 9 i t wardosci kilkunast u do kilkudziesiściu ( ! )
st opni. Jest oczywist e ze ryb t akich nie nalezy ze sobł mieszac ( z t ak odmiennych rodzaj ów wód) i t o wiśkszosci
akwaryst ów nie sprawia problemu ( wybór j ednego biot opu) . Wiśkszym problemem j est nat omiast dost osowanie
wody do paramet rów "nat uralnych".
Woda w y j sci ow a
Do akwarium wodś mozemy pozyskiwac z kilku ńródeę:
• woda z kranu - t o zdecydowanie naj popularniej sze ńródęo wody do akwarium, j est esmy t u j ednak caękowicie
uzaleznieni od j akosci wody wodociłgowej , kt óra czśst o pozost awia wiele do zyczenia i zupeęnie nie pasuj e do
wybranego biot opu.
• woda z uj ścia gęśbinowego - j esli mieszkamy poza wiśkszymi miast ami, nasze ńródęo wody t o zazwyczaj
st udnia gęśbinowa; j akosc pochodzłcej z niej wody moze byc bardzo rózna, podobnie j ak paramet ry
fizykochemiczne.
• woda dest ylowana - sama w sobie zupeęnie nie nadaj e siś do zast osowania w akwarium ( caękowit y brak
mikroelement ów, j ej st osowanie grozi m. in. zaburzeniem procesów osmot ycznych ryb) , ale doskonale nadaj e
siś do mieszania z wodł kranowł; mozemy j ł t akze "doprawiac" specj alnymi solami.
• woda z procesu odwróconej osmozy ( RO) - podobnie, j ak woda dest ylowana, sama w sobie nie nadaj e siś do
zast osowania w akwarium ( choc sł akwarysci, kt órzy st osuj ł j ł dla ryb z biot opów wód bardzo miśkkich) ; j est
ona popularniej sza od dest ylowanej ze wzglśdu na mozliwosc przygot owania w domu ( za pomocł filt ra RO -
odwróconej osmozy, kt óry koszt uj e ok. 500- 600 zę, pat rz sklep Ocean) i nizsze koszt y produkcj i.
• deszczówka lub woda ze st opionego sniegu - uwagi t akie, j ak w przypadku wody dest ylowanej lub RO -
j edynie po wymieszaniu z wodł zawieraj łcł mikroelement y i sole mineralne; pozyskiwanie wody z t akiego
ńródęa wiłze siś z duzym wysiękiem, ist niej e t ez ryzyko wprowadzenia do akwarium zanieczyszczen
"zebranych" przez spadaj łcy deszcz lub snieg z powiet rza.
• woda mineralna - nadaj e siś t ylko do domieszek ( np. do mieszania z wodł dest ylowanł lub RO w celu
uzyskania wyzszej t wardosci) ; j ej paramet ry mamy zazwyczaj podane na but elce, musimy j edynie przeliczyc
t wardosc na st opnie niemieckie (co mozna zrobic z pomocł kalkulat orów lub t abel w opisach t wardosci
wśglanowej i t wardosci ogólnej ) .
Nie nalezy w akwariach uzywac wody z nast śpuj łcych ńródeę:
• wody z uj śc "oligocenskich" - zawiera ona bowiem czśst o zwiłzki zelaza i siarki w dosc duzym st śzeniu, kt óre
dla ludzi szkodliwe nie j est , dla ryb moze byc j ednak zabój cze.
• wody z nat uralnych zbiorników wodnych - ryzykuj emy bowiem, iz do akwarium zawleczemy choroby lub
pasozyt y; ryzyko mozna zminimalizowac poprzez przegot owanie wody, ale nadal bśdzie ist niaęo ryzyko
przyniesienia nieznanych zanieczyszczen chemicznych - polskie zbiorniki wodne sł bowiem zazwyczaj mocno
zanieczyszczone.
• wody dest ylowanej w naczyniach miedzianych - nie kupuj my wody dest ylowanej na st acj ach benzynowych,
lecz np. w sklepach chemicznych; woda do ukęadów chęodniczych samochodów j est czśst o dest ylowana w
naczyniach miedzianych i zawiera sporł ilosc szkodliwych dla ryb j onów miedzi.
Wodś wyj sciowł powinnismy zbadac t est ami akwaryst ycznymi na odczyn ( pH) , t wardosc wśglanowł ( KH) i
t wardosc ogólnł ( GH) . Oczywiscie badanie przed kazdł podmianł j est dosc czasochęonne i koszt owne, wiśc
wykonuj emy j e raz na j akis czas. W przypadku uj śc miej skich naj wiśksze wahania j akosci wody i j ej węasciwosci
fizykochemicznych wyst śpuj ł w cyklu let nio- zimowym (woda w zimie j est zazwyczaj gorszej j akosci) oraz w
przypadku np. nagęych ulew, powodzi, it p. Wody dest ylowanej , RO oraz deszczowki mozemy prakt ycznie wogóle
nie t est owac, podobnie j ak wody mineralnej , j esli mamy j ej dokęadny skęad ( wydrukowany na et ykiecie) . Wart o
t akze wykonac t est na zawart osc azot anów ( NO3- ) , kt óra moze byc znaczna w przypadku uj śc gęśbinowych
poęozonych blisko szamba, a t akze wody z uj śc miej skich ( szczególnie w okresie zimowym) , zawart osc NO3- j est
wskańnikiem j akosci posiadanej wody - j esli j est zbyt duza, moze byc konieczne st osowanie sporych domieszek
wody dest ylowanej / RO.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
16
Woda docel ow a
Kiedy j uz przet est owalismy naszł "wodś wyj sciowł" i znamy j ej paramet ry, mozemy. . . wybrac biot op, kt óry pasuj e
do danej wody. Oczywiscie mozna wybrac biot op o wodzie zupeęnie innej , ale nalezy wt edy liczyc siś z
koniecznoscił ciłgęego (przy kazdej podmianie) dopasowywania paramet rów wody do biot opu, co moze byc bardzo
czasochęonne i pracochęonne a t akze wiłzac siś z wysokimi koszt ami ( zakup filt ra RO lub kupowanie wody
dest ylowanej w kanist rach) .
Wiśkszosc uj śc miej skich t o woda o pH od ok. 7. 5 do ok. 8. 0 i o t wardosci ogólnej od ok. 10 do ok. 25 dGH i
wśglanowej od ok. 5 do ok. 15 dKH. Sł t o paramet ry wprost idealne do hodowli ryb z Ameryki Srodkowej ,
szczególnie duzych pielśgnic z t amt ych rej onów oraz ryb zyworodnych ( piśkniczkowat ych) ; woda t a nadaj e siś
t akze do hodowli t śczanek i karasi ozdobnych. Po niewielkiej modyfikacj i ( niewielkie podwyzszenie pH) woda t a
nadaj e siś t akze swiet nie do hodowli ryb z biot opów j ezior Malawi, Tanganiki i Wikt orii. Woda t a za t o zupeęnie nie
nadaj e siś np. do hodowli ( romnazania) ryb kłsaczowat ych oraz bardziej wymagaj łcych pielśgnic z Ameryki
Poęudniowej ( np. pielśgniczek t akich, j ak P. ramirezi, czy t ez palet ek) .
Jesli mieszkamy w rej onie, w kt órym z kranu leci woda miśkka i lekko kwasna, przygot owanie j ej do wykorzyst ania
w akwariach z rybami z j ezior Malawi, Tanganika, czy z Ameryki Cent ralnej wiłze siś z duzł iloscił pracy. W t akim
wypadku naj lepiej wiśc wybrac np. biot op Ameryki Poęudniowej ( wód czarnych, ale t akze st rumieni, czy wód
biaęych) , Afryki Zachodniej , czy Azj i Poęudniowo- Wschodniej .
Zmi źk czani e i zak w aszani e
Jesli, mimo posiadania t wardej i zasadowej "wody wyjsciowej ", upieramy siś na posiadanie ryb z biot opu wód
miśkkich i kwasnych ( które pot rzebuj ł t akiej wody do przezycia w akwarium) lub t ez chcemy rozmnazac ryby
pochodzłce z t akich wód ( np. neony) , bśdziemy musieli regularnie zakwaszac i zmiśkczac posiadanł przez nas
wodś. Mozna t o robic na kilka sposobów, podaj emy j e w kolej nosci od naj bardziej do naj mniej polecanego:
• st osowanie t orfu akwaryst ycznego - dobrej j akosci t orf akwaryst yczny moze byc bardzo skut eczny w
zmniej szeniu t wardosci wśglanowej oraz pH wody. Nie zmieni on j ednak t wardosci niewśglanowej , a skut kiem
ubocznym j est brłzowe zabarwienie wody ( powodujł j e bardzo zdrowe dla ryb z biot opów wody miśkkiej i
kwasnej kwasy humusowe, oznacza t o j ednak zmniej szenie skut ecznosci oswiet lenia a wiśc pot encj alne
problemy z hodowlł roslin) . Powinnismy st osowac j edynie t orf firmowy lub wyciłg z t orfu firm t akich, j ak
Fluval, Sera, Tet ra ( pat rz sklep Ocean) ; aut or art ykuęu naj lepsze rezult at y uzyskaę z t orfem firmy Aquarium
Munst er ( pat rz sklep Ocean) . Torf mozna umiescic w filt rze przelewowym lub kanist rowym, t akie rozwiłzanie
j ednak wiłze siś z szybkim "wyczerpaniem" t orfu a t akze z niebezpieczenst wem zbyt szybkiej zmiany
paramet rów wody ( co moze byc szkodliwe dla ryb) . Dlat ego lepiej t orf ( granulowany, w kawaękach lub
węóknist y) umiescic bezposrednio w akwarium, np. na dnie lub za dekoracj ami ( kamieniami lub korzeniami) .
Aut or art ykuęu st osuj łc t orf AquaVit al bezposrednio w akwarium 200 lit rów przez ok. 2 lat a przy regularnej
podmianie wody uzyskaę pH = 6.2, TwO = 12, TwW = 0 ( ! ) z wody kranowej ( bez domieszek) o pH = 7. 6,
TwO = 22, TwW = 10. Torf ma t ez węasnosci buforuj łce, w zwiłzku z czym mozemy nie obawiac siś o
gwaęt owne wahania pH wynikaj łce z niskiej t wardosci wśglanowej .
• mieszanie wody wyj sciowej z wodł RO - naj skut eczniej szł met odł przygot owania wody miśkkiej i kwasnej
j est st osowanie wody o zerowej zawart osci soli i "doprawianie j ej " wodł zawieraj łcł sole i mikroelement y.
Proporcj e dobieramy eksperyment alnie, w zaleznosci od posiadanej wody wyj sciowej i pot rzeb. Naj wiśkszym
problemem w t ym wypadku j est ńródęo duzej ilosci wody dest ylowanej lub RO, przy czym, ze wzglśdu na
znacznie wyzszł cenś wody dest ylowanej , niebezpieczenst wo zakupu wody z j onami miedzi oraz t rudnosci
zwiłzane z produkcj ł t akiej wody z domu, polecamy wodś z filt ra odwróconej osmozy. Za niewielkł cenś t aki
filt r mozna kupic i zamont owac w domu. Uwaga - w przypadku mieszania z wodł RO woda wyj sciowa nie
bśdzie miaęa niskiego pH, lecz j ej pH bśdzie bardzo ęat wo zmodyfikowac np. dolewaj łc niewielkł ilosc wyciłgu
z t orfu.
• st osowanie dwut lenku wśgla ( CO2) - dawkowanie CO2 do akwarium powoduj e zmniej szenie pH wody.
Precyzyj ne dawkowanie wymaga j ednak dosc skomplikowanej i drogiej aparat ury, a niebezpieczenst wo zbyt
szybkiego spadku pH oraz j ego dobowych wahan j est spore. CO2 ma j ednak bardzo dobry wpęyw na rozwój
roslin, j est t o wiśc met oda dosc czśst o st osowana przez akwaryst ów.
• st osowanie wymieniaczy j onowych - wymieniacze j onowe t o specj alne zywice, kt óre "zabieraj ł" z wody j edne
j ony, zast śpuj łc j e innymi. Mozemy wiśc zlikwidowac t wardosc wśglanowł i/ lub ogólnł st osuj łc wymieniacze,
j ednakze w zamian w akwarium poj awi siś nam zwiśkszona liczba innych j onów ( np. j onów sodu) .
Wymieniacze maj ł niewielkł efekt ywnosc i t rzeba j e czśst o regenerowac lub kupowac nowe. Regeneracj a
niekt órych wymieniaczy j est mozliwa przy zast osowaniu bardzo st śzonego rozt woru soli kuchennej ( anionit y -
do zmniej szania TwO) , inne j ednak (kat ionit y - do zmniej szania TwW) t rzeba regenerowac w silnych kwasach.
Jest t o wiśc met oda niezbyt wart a polecenia. Wymieniacze j onowe lekko zmieniajł pH wody - kat ionit y j ł
lekko zakwaszaj ł, a anionit y - zwiśkszaj ł pH.
• st osowanie szt ucznych srodków zakwaszaj łcych - do zmniej szenia pH wody sęuzł firmowe srodki zawieraj łce
czśst o dosc silne kwasy. Sł t o wiśc srodki dosc niebezpieczne, a poza t ym mogł byc szkodliwe dla ryb i
roslin. Generalnie w akwariach naj lepiej st osowac met ody nat uralne, a dolewanie silnego kwasu do wody w
akwarium na pewno met odł nat uralnł nie j est . Wiśkszosc dost śpnych na rynku srodków t ego t ypu opart a j est
na kwasie ort ofosforowym, który drast ycznie zwiśksza ilosc fosforanów w wodzie, co z kolei wiłze siś z
doskonaęł pozywkł dla glonów. Moze siś wiśc okazac, ze zakwaszaj łc wodś "dorobimy siś" t rudnej do
zlikwidowania plagi wszelakich glonów. Gra nie wart a swieczki - j esli musimy zakwaszac wodś np. po
st osowaniu wymieniaczy j onowych, naj lepiej zast osowac wyciłg z t orfu.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
17
Zw i źk szani e t w ar dosci i pH w ody
Jesli, mimo posiadania miśkkiej i kwasnej "wody wyj sciowej ", upieramy siś na posiadanie ryb z biot opu wód
zasadowych i t wardych, bśdziemy musieli regularnie zwiśkszac t wardosc i pH posiadanej wody. Mozna t o robic na
kilka sposobów, podaj emy j e w kolej nosci od naj bardziej do naj mniej polecanego:
• st osowanie zwiru koralowego i skaę wapiennych - j ak j uz wspomnielismy w akwarium naj lepiej sprawdzajł siś
met ody nat uralne. Nat uralnł met odł zwiśkszenia t wardosci i pH wody j est st osowanie skaę lub zwiru o
wysokiej zawart osci wapnia. W t en sposób zwiśkszamy t wardosc wśglanowł i j ednoczesnie t wardosc ogólnł,
a t akze nieco podwyzszamy pH. Zwir koralowy mozna st osowac w filt rze lub t ez bezposrednio w akwarium.
Doskonaęł met odł j est t ez umieszczenie w zbiorniku skaę wapiennych, np. wapieni, czy piaskowców ( uwaga!
t akich kamieni i skaę nie nalezy pod zadnym pozorem umieszczac w akwariach z biot opem wód kwasnych i
miśkkich, bo zniweluj ł one caękowicie nasze st arania uzyskania wody odpowiedniej dla t ego biot opu) .
• mieszanie wody wyj sciowej z wodł mineralnł - podobnie, j ak w przypadku zmiśkczania wody, mozemy
uzyskac doskonaęe rezult at y mieszaj łc miśkkł i kwasnł wodś docelowł ze znacznie t wardszł i zasadowł
wodł mineralnł kupowanł w but elkach. Twardosc t akiej wody bywa bardzo wysoka, a wiśc proporcj e sł
zazwyczaj korzyst ne ( t zn. nie musimy wydawac maj łt ku na wodś mineralnł) . Dodat kowo woda mineralna ma
zazwyczaj wysokie pH, wiśc nie j est konieczne st osowanie innych srodków do podwyzszenia odczynu wody.
• st osowanie kwasnego wśglanu wapnia ( Ca( HCO3)2) lub sodu ( NaHCO3) - t a z pozoru niezbyt "nat uralna"
met oda doskonale sprawdza siś j ako prost y i t ani sposób zwiśkszenia t wardosci wody. Uwaga - dodawanie
zamiast kwasnego wśglanu wapnia kwasnego wśglanu sodu ( NaHCO3) zwiśkszy j edynie alkalicznosc wody,
dodawanie Ca( HCO3) 2 zwiśkszy nat omiast zarówno t wardosc wśglanowł, j ak i ogólnł ( w równych
proporcj ach) . W obu przypadkach mozemy oczekiwac niewielkiego wzrost u pH. I losc Ca( HCO3) 2 dobieramy
eksperyment alnie, mierzłc zmianś paramet rów wody po dodaniu okreslonej porcj i.
• st osowanie szt ucznych srodków zwiśkszaj łcych pH - nie polecamy st osowania szt ucznych srodków ( do
kupienia w sklepach) do zwiśkszania pH wody. Sł one czśst o opart e na mocno zrłcych subst ancj ach ( np.
NaOH) i ich st osowanie moze wiłzac siś z niepot rzebnym ryzykiem.
Wszy st k o zal ezy od i l osci ...
Dost osowanie paramet rów wody do danego biot opu j est procesem niezbyt czasochęonnym, j esli posiadamy j edno,
niewielkie akwarium. W przypadku posiadania wiśkszej ilosci zbiorników moze siś j ednak okazac bardzo kęopot liwe.
W t akim wypadku sprawdzaj ł siś j edynie met ody polegaj łce na umieszczeniu dęugot rwale dziaęaj łcego srodka w
samym akwarium ( t orfu lub skaę wapiennych) i syst emy aut omat ycznej podmiany i mieszania wody opart e na
filt rach RO. Dlat ego t ez poczłt kuj łcym akwaryst om polecamy dopasowanie swoich zaint eresowan zwiłzanych z
danym biot opem do mozliwosci, j akie daj e nam woda, kt órł mozemy zast osowac w akwarium, a nie odwrot nie.
Odw apni eni e bi ol ogi czne
Przy duzej liczbie roslin w akwarium i silnym oswiet leniu nasze akwarium narazone j est na bardzo powazne
problemy, a nawet kat ast rofś mogłcł w krót kim czasie zabic wszyst kich j ego mieszkanców. Moze doj sc do
zj awiska t zw. "odwapnienia biologicznego" ( inaczej dekalcyfikacj i biologicznej lub biogenicznej ) , które polega na
rozkęadaniu przez rosliny kwasnych wśglanów ( przede wszyst kim wapnia, ale t akze magnezu) i gwaęt ownych
wahaniach pH miśdzy dniem a nocł.
Mechanizm t ego zj awiska j est bardzo prost y. Wyst arczy przypomniec sobie, ze rosliny, t akze wodne, w dzien
pobieraj ł, a w nocy wydzielaj ł do wody dwut lenek wśgla (konieczny do fot osynt ezy) . Przy niewielkiej liczbie roslin
oraz przy sęabym oswiet leniu proces t en przebiega dosc wolno i nie wpęywa na chemiś wody. Przy wiśkszej liczbie
roslin i silnym oswiet leniu proces t en st aj e siś na t yle int ensywny, ze moze spowodowac powazne problemy.
Zj awisko odwapnienia biologicznego nie wystśpuj e, dopóki rosliny znaj duj ł w wodzie wyst arczaj łco duzo
rozpuszczonego CO2. Jego usuwanie z wody nie wpęywa znaczłco na j ej paramet ry, ze wzglśdu na obecnosc
wodorowśglanów ( t wardosc wśglanowa) , kt óre dziaęaj ł buforuj łco ( zapobiegaj ł skokom pH) . Kiedy j ednak rosliny
pobior ł z wody caęe CO2, niektóre z nich ( np. Elodea, Egeria, Cerat ophyllum, Naj as, Vallisneria) zaczynajł
rozkęadac znaj duj łcy siś w wodzie kwasny wśglan wapnia - Ca( HCO3)2 ( a t akze, w mniej szym st opniu, magnezu) .
Rosliny asymiluj ł z rozęozonego kwasnego wśglanu wapnia j ony HCO3- , wykorzyst ujł CO2 i pozost awiaj ł w wodzie
OH- . Przy dosc wysokim wyj sciowym pH wśglan wapnia odkęada siś na lisciach roslin j ako biaęy osad ( poj awienie
siś biaęego osadu na roslinach j est pierwszym powaznym ost rzezeniem przed odwapnieniem; mozemy t o
pot wierdzic t est uj łc pH wody rano zaraz po zapaleniu swiat ęa i t uz przed j ego zgaszeniem wieczorem) . W rezult acie
mamy bardzo szybkie i silne zwiśkszenie pH wody.
W nocy proces t en ulega odwróceniu - rosliny wydalaj ł do wody dwut lenek wśgla, co z kolei powoduj e spadek pH.
Dobowe wahania wody mogł osiłgnłc nawet 5- 6 st opni ( ! ) róznicy. Tak silne zmiany pH sł prakt ycznie smiert elne
dla wiśkszosc ryb akwariowych.
Zapobieganie odwapnieniu biologicznemu j est , wbrew pozorom, bardzo prost e. Pierwszł recept ł j est ut rzymanie
wysokiej t wardosci wśglanowej ( silne buforowanie wody) , t o j ednak nie odpowiada wiśkszosci roslin. Drugł recept ł
j est dozowanie do akwarium CO2 i tś węasnie met odś wybiera wiśkszosc akwaryst ów nast awionych na hodowlś
roslin. Trzecia met oda t o usuniście z akwarium roslin, kt óre sł w st anie rozkęadac kwasny wśglan wapnia, a
pozost awienie t ych, kt óre mogł oddychac t ylko wolnym CO2.
Cy k l azot ow y
Przemiana mat erii ryb prowadzi do powst ania róznych zwiłzków azot u, z kt órych czśsc j est bardzo szkodliwa dla
organizmów zywych. W nat urze t en problem zwykle nie wystśpuj e t ak j askrawo, bo zwiłzki t e sł rozcienczone w
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
18
wodzie, ale w ograniczonej ilosci wody w akwarium mogł uzyskac st śzenie dla ryb zabój cze. Bardzo waznł rolś w
deakt ywacj i t ych zwi łzków peęnił bakt erie nit ryfikacyj ne. Ot o t zw. cykl azot owy.
Met abolizm ryb prowadzi do powst ania amoniaku ( NH3) , ew. amonu ( NH4+ ) , z których przy udziale bakt erii
Nit rosomonas powst aj ł azot yny ( NO2- ) , a z nich, dziśki bakt eriom Nit robact er, azot any ( NO3- ) .
Amoniak ( NH3) j est zwiłzkiem wybit nie t ruj łcym, j uz w niewielkich st śzeniach dziaęa szkodliwie na ryby, powyzej
0. 2 mg/ l j est grozny, a powyzej 1.0 mg/ l - smiert elny. St śzenie j onów NH3 pozost aj e w równowadze z j onami
amonowymi ( NH4+ ) , kt óre sł st osunkowo nieszkodliwe. Stśzenie amoniaku rosnie wraz ze wzrost em pH i
t emperat ury; przy pH< 7. 0 nie ma go prawie wcale, w srodowisku zasadowym j ego st śzenie wzrast a. W doj rzaęym
akwarium poziom zarówno amoniaku, j ak i amonu powinien byc bliski zeru ( popularne t est y wykazł st śzenie 0) .
Azot yny ( NO2- ) sł równiez dla ryb t ruj łce. Równiez w doj rzaęym akwarium, uzywaj łc popularnych t est ów,
powinnismy uzyskac wynik bliski zeru ( st śzenie < 0. 1 mg/ l uwaza siś za w peęni bezpieczne) . Poziom 0. 5 mg/ l
uwaza siś za górnł granicś st śzenia t olerowanego, ale nawet t akie stśzenie, j esli t rwa dęuzszy czas, nie pozost aj e
oboj śt ne dla ryb. St śzenie azot ynów powyzej 5 mg/ l uwaza siś za smiert elne.
Azot any sł relat ywnie niegrońne dla ryb, ale powyzej pewnego st śzenia równiez nie sł oboj śt ne. Zwykle uznaj e
siś, ze dopuszczalne st śzenie azot anów t o 50 mg/ l, powyzej 100 mg/ l st aj ł siś grońne. naj lepiej j ednak
ut rzymywac azot any w stśzeniu j ak naj mniej szym, w t en sposób ograniczamy równiez rozwój glonów. Nadmiar
azot anów z akwarium usuwany j est na kilka sposobów:
1. Czśsciowo sł one zuzywane przez rosliny j ako mat eriaę budulcowy biaęek, ale z reguęy t en proces nie hamuj e
wzrost u ich st śzenia wyst arczaj łco,
2. Naj popularniej szł met odł zmniej szania stśzenia azot anów j est czśsciowa wymiana wody - od 20%
miesiścznie do 20% t ygodniowo - w zaleznosci od wielkosci akwarium, wrazliwosci hodowanych ryb, it p.
3. Uzycie denit ryfikat ora - urzłdzenie powoduj łce usuwanie NO3- . Mozna kupic got owy, np. produkcj i firmy
Sera, lub skonst ruowac samemu - polecam art ykuę Michaęa Juncewicza w numerze 0 "Naszego Akwarium".
Doj rzewanie akwarium t o innymi sęowy proces rozwoj u bakt erii nit ryfikacyj nych ( gęównie Nit rosomonas i
Nit robact er) , kt óre umozliwiaj ł zamkniście cyklu azot owego. Proces t en t rwa zwykle ok. 3- 4 t ygodni od zaęozenia
akwarium.
Naj pierw rozwij aj ł siś bakt erie Nit rosomonas, rozkęadaj łce NH3/ NH4+ . Trwa t o zwykle od j ednego do dwóch
t ygodni. Pomiary NH4 w t ym czasie wskaujł st opniowy wzrost j ego st śzenia ( szczyt w 4- 7 dniu) , nastśpnie
st opniowe zmniej szanie stśzenia. W drugiej czśsci t ej fazy zaczyna wzrast ac st śzenie azot ynów. Oznacza t o, ze
bakt erie Nit rosomonas pracuj ł j uz wydaj nie, produkuj łc NO2- . Teraz zaczynaj ł siś mnozyc bakt erie Nit robact er.
Ta faza t rwa w przyblizeniu nast śpne dwa t ygodnie. W t ym okresie szczyt stśzenia azot ynów przypada na 10- 21
dzien od zaęozenia akwarium.
Zat em o doj rzaęym filt rze mozemy powiedziec, gdy:
1. Wczesniej obserwowalismy dwa wzrost y stśzenia, naj pierw NH4+ , pot em NO2- .
2. Poziom t ych zwiłzków j est bliski zeru.
3. St opniowo wzrast a st śzenie azot anów ( o ile nie sł skut ecznie ut ylizowane przez rosliny) .
Gdy j est speęniony t ylko drugi warunek, nie mozemy byc pewni, ze akwarium doj rzaęo, poniewaz w wypadku braku
subst rat u dla bakt erii Nit rosomonas, czyli amoniaku/ amonu, proces t en moze byc bardzo powolny. Dlat ego zaleca
siś rózne sposoby dost arczenia t ych zwiłzków do akwarium:
1. Wpuszczenie j ednej , dwóch wyt rzymaęych ryb we wczesnej fazie doj rzewania akwarium. Uwazam, ze t a
met oda moze byc polecana j edynie w akwariach duzych, gdzie rozcienczenie t oksycznych produkt ów
met abolizmu zmniej szy ich szkodliwosc. W akwariach maęych zwykle dochodzi wówczas do znacznego
przekroczenia wart osci bezpiecznych. Nalezy pamiśt ac, j ezeli zdecyduj emy siś na t ł met odś, zeby ryby
wprowadzic po ok. 5 dniach od zaęozenia akwarium, kiedy zniknie zmśt nienie wody spowodowane rozwoj em
pierwot niaków, bardzo czśst o obserwowane w nowo zaęozonym akwarium.
2. Przy akwarium gśst o obsadzonym roslinami subst rat u dla bakt erii Nit rosomonas dost arczł obumieraj łce
czśsci roslin, zwykle t o wyst arcza, ale dla pewnosci, ze akwarium j est doj rzaęe, nalezy monit orowac st śzenie
NH4+ , NO2- i NO3- .
3. W pewnych specyficznych syt uacj ach, gdy w akwarium nie ma roslin, a zasadowy odczyn wody nie pozwala na
wczesniej sze wpuszczenie ryb ( st śzenie amoniaku rosnie wraz z pH! ) , mozna dodac po prost u czyst ego
amoniaku, monit oruj łc j ego st śzenie, lub t ez chlorku amonowego.
Ryby do akwarium powinno siś wpuszczac po j ego doj rzeniu, j ednak nie zaleca siś wprowadzac od razu
maksymalnej obsady, lecz st opniowo, poniewaz moze siś okazac, ze namnozona wczesniej liczba bakt erii j est nie
wyst arczaj łca dla wprowadzonej ilosci ryb.
Bakt erie nit ryfikacyj ne namnazaj ł siś w wodzie, ale w wiśkszych ilosciach osiedlaj ł siś w podęozu. Zdeycydowanie
naj lepszym ich siedliskiem j est filt r, zapewniaj łcy st aęy przepęyw wody i odpowiednie nat lenienie ( bakt erie t e ginł
w warunkach niedot lenienia) . Dlat ego czśst o zamiast t erminu "doj rzewanie akwarium" mówi siś o "doj rzewaniu
filt ra". Bakt erie t e osadzaj ł siś na powierzchni mat eriaęu filt racyj nego, dlat ego im wiśksza j est t a powierzchnia,
t ym wiścej bakt erii moze siś rozwinłc. Do naj bardziej polecanych mat eriaęów nalezy Ehfisubst rat produkcj i firmy
Eheim.
Proces doj rzewania akwarium mozna przyspieszyc dodaj łc do wody kult ury t ych bakt erii. Na naszym rynku
dost śpne sł t akie produkt y:
1. Cycle firmy Hagen - t rudno dost śpny, ale w opinii wielu osób lepszy
2. Nit rivec firmy Sera - dost śpny bez wiśkszych problemów
Skut ecznosc t ych produkt ów zalezy od ich swiezosci i przechowywania ( niska t emperat ura! ) . Niest et y z powodu
braku dat y produkcj i mozna kupic preparat , kt óry nie zadziaęa.
Znacznie pewniej szł met odł przyspieszania doj rzewania akwarium j est przeniesienie kult ur bakt erii z doj rzaęego
filt ra, j ednak nalezy miec pewnosc, ze nie przenosimy razem z nimi drobnoust rojów chorobot wórczych.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
19
Do oznaczania NH4+ , NO2- , NO3- uzywa siś odczynników, kt óre powinny byc dost śpne w kazdym szanuj łcym siś
sklepie akwaryst ycznym. Naj bardziej polecani producenci t o: JBL, Sera, Tet ra, Eheim.
Co zrobic, j ezeli ryby zost aęy wpuszczone do akwarium zbyt wczesnie?:
1. Wymieniac czśsciowo wodś na t yle czśst o, zeby nie doszęo do zbyt wysokiego st śzenia t ruj łcych zwiłzków,
zwykle ok. 20% co drugi dzien.
2. Dodac do wody preparat Cycle Hagena lub Nit rivec Sery, zgodnie z inst rukcjł (korzyst ne j est dodanie czśsci
t ego preparat u bezposrednio do filt ra) .
3. Ograniczyc lub caękowicie przest ac karmic ryby do czasu doj rzenia filt ra.
Bakt erie nit ryfikacyj ne egzyst uj ł w filt rze przez caęy czas zycia akwarium, o ile nie doj dzie do syt uacj i
zaburzaj łcych t en proces:
1. Wiśkszosc leków uzywanych do leczenia ryb zabij a równiez bakt erie
2. Bakt erie sł wrazliwe na promienie UV
3. Okresowa przerwa w zasilaniu, błdń awaria filt ra t rwaj łce dęuzej , niz kilkanascie godzin powoduj ł znaczłce
zmniej szenie populacj i bakt erii ( niedot lenienie)
4. Mycie mat eriaęu filt racyj nego w chlorowanej lub zbyt ciepęej wodzie powoduj e zabicie bakt erii
W t ych syt uacj ach akwarium nalezy t rakt owac t ak, j akby byęo niedoj rzaęe
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
20
Fi l t r acj a w ody w ak w ar i um
Filt r j est element em prakt ycznie niezbśdnym w kazdym akwarium. Wyj łt ek st anowił akwaria t zw. "nat uralne",
gdzie rolś filt ra peęnił rosliny oraz podęoze, a zarybienie j est kilkukrot nie a nawet kilkudziesiściokrot nie mniej sze,
niz w t radycyj nych akwariach.
Tradycyj ne filt ry speęniaj ł w akwarium zazwyczaj t rzy role:
• medium filt racj i biologicznej
• medium filt racj i mechanicznej
• medium filt racj i chemicznej
Fi l t r acj a bi ol ogi czna
Naj wazniej szł rolł filt ra w akwarium j est filt racj a biologiczna ( choc wielu poczłt kuj łcych akwaryst ów mylnie słdzi,
ze filt racj a mechaniczna) . Filt r biologiczny t o w uproszczeniu podęoze dla rozwoj u bakt erii nit ryfikacyj nych, kt óre
st anowił naj wazniej szy element cyklu azot owego. Bakt erie t e oczyszczaj ł wodś z produkt ów przemiany mat erii ryb
i innych organizmów zwierzścych ( amoniaku i/ lub j onów amonowych) . Bez filt racj i biologicznej ryby szybko
zat ruwaj ł siś t ymi produkt ami.
Mat eriaęy filt racyj ne do filt racj i biologicznej muszł speęniac j eden podst awowy warunek - muszł oferowac j ak
naj wiśkszł powierzchniś do rozwoj u bakt erii, j ednoczesnie pozwalaj łc na swobodny przepęyw wody. Naj czśsciej
st osowane mat eriaęy t o:
• głbka z ot wart ymi oczkami ( głbka t radycyj na t aka, j ak np. głbki do kłpieli, nie nadaj e siś do t ego celu)
• specj alny zwir ( np. Ehfisubst rat firmy Eheim)
• ceramika ( rurki ceramiczne)
• specj alne plast ikowe "j ezyki" ( t zw. bio- kulki, bio- balls)
Głbka j est naj mniej efekt ywnym, lecz naj czśsciej wykorzyst ywanym mat eriaęem - wynika t o z ęat wosci mycia oraz
umieszczenia w dowolnym rodzaj u filt ra oraz z j ej efekt ywnosci t akze w przypadku filt racj i mechanicznej . Pozost aęe
mat eriaęy sł st osowane prakt ycznie j edynie w duzych filt rach zewnśt rznych ( np. filt rach kanist rowych) . Pozost aęe
t rzy t ypy mat eriaęów sł równie skut eczne - w Polsce "króluj e" Ehfisubst rat i mat eriaęy pochodne, podczas gdy na
Zachodzie naj popularniej sze wydaj ł siś byc bio- balls.
Fi l t r acj a mechani czna
Filt racj a mechaniczna speęnia w akwarium dwie role. Pierwsza rola t o est et yka - akwarium wyglłda znacznie ęadniej
bez pęywaj łcych w nim "farfocli". Druga rola t o usuwanie np. nadmiaru pokarmu lub odchodów - w filt rze sł one
znacznie ęat wiej i szybciej rozkęadane przez bakt erie nit ryfikacyj ne i nie zanieczyszczaj ł wody subst ancj ami
azot owymi. Ryby mogł bez problemu obyc siś bez filt racj i mechanicznej pod warunkiem, ze nie sł t o gat unki
"mocno brudzłce" t akie, j ak duze pielśgnice.
Naj czśsciej akwarysci nie st osuj ł oddzielnych mat eriaęów do filt racj i mechanicznej . Wiśkszosc mat eriaęów do
filt racj i biologicznej speęnia funkcj ś filt ra mechanicznego wyst arczaj łco dobrze. W przypadku specj alnych wymagan
( mocno "brudzłcych" ryb) st osuj e siś dodat kowo w filt rach t akie mat eriaęy, j ak:
• specj alnł wat ś akwaryst ycznł
• specj alny filc akwaryst yczny ( np. filt ry QuickFilt er firmy Hagen)
• głbkś o bardzo drobnych oczkach
• specj alnł ceramikś do filt racj i mechanicznej
W wiśkszych akwariach rolś filt ra mechanicznego speęnia czśst o inny filt r, niz podst awowy - do filt racj i biologicznej .
Filt r biologiczny powinien byc bowiem ot wierany i myt y j ak naj rzadziej , a filt r mechaniczny - wprost przeciwnie -
j ak naj czśsciej . Aby nie zaburzac filt racj i biologicznej i nie zmniej szac efekt ywnosci filt racj i mechanicznej akwarysci
st osuj ł wiśc oddzielne j ednost ki. Czasem st osuj e siś t akze filt ry wst śpne - np. drobne głbki zakęadane na wlot do
filt ra biologicznego, kt óre speęniaj ł rolś pre- filt ra mechanicznego.
Fi l t r acj a chemi czna
Filt racj a chemiczna t o usuwanie z wody szkodliwych zwiłzków za pomocł specj alnych mat eriaęów pochęaniaj łcych
( zazwyczaj j ednorazowego uzyt ku) . Polega ona na umieszczeniu w filt rze, obok filt ra biologicznego i/ lub
mechanicznego, mat eriaęu do filt racj i chemicznej , a nastśpnie usuniściu go po okresie sugerowanym przez
producent a (kiedy mat eriaę siś nasyci) . Dlat ego t ez do filt racj i chemicznej nadajł siś prakt ycznie j edynie filt ry
zewnśt rzne, w kt órych mamy i miej sce i ęat wosc umieszczania dodat kowych wkęadów.
Do filt racj i chemicznej w akwarium st osowane sł zazwyczaj nast śpuj łce mat eriaęy:
• wśgiel akt ywny/ akt ywowany - pochęania met ale ciśzkie, chlor, wiśkszosc leków akwaryst ycznych i wiele innych
subst ancj i ( niest et y t akze np. subst ancj e przydat ne do rozwoj u roslinom) ; st osowany j est naj czśsciej po
leczeniu ryb srodkami chemicznymi do usuniścia ich z wody ( np. zieleni malachit owej , bęśkit u met ylenowego,
t rypaflawiny, it p. ) lub t ez do przygot owania wody do dolania do akwarium ( usuwajłc chlor i met ale ciśzkie z
wody kranowej ) ; j ego regenerowanie wykracza poza mozliwosci przeciśt nego akwaryst y ( konieczne prazenie w
wysokiej t emperat urze) ; w akwarium powinno siś st osowac specj alny wśgiel akwaryst yczny produkowany
przez wiele firm - j est naj bardziej skut eczny i bezpieczny
• zwirek amonowy - specj alny mat eriaę pochęaniaj łcy amoniak i j ony amonowe szkodliwe dla ryb; j est
st osowany prakt ycznie t ylko w poczłt kowej fazie doj rzewania akwarium do usuniścia nadmiaru szkodliwych
subst ancj i
• zeolit y - mat eriaęy przygot owywane do pochęaniania róznych subst ancj i ( "wyspecj alizowane") , np. azot anów;
sł maęo efekt ywne i rzadko uzywane
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
21
• wymieniacze j onowe - mat eriaęy zmieniaj łce t wardosc ogólnł lub wśglanowł; sł t o specj alne zywice
wymieniaj łce j ony wpęywaj łce na t wardosc wody na inne, nie maj łce na nił wpęywu; mogł byc regenerowane
w rozt worze NaCl lub w silnych kwasach ( zaleznie od t ypu wymieniacza) ; sł z uwagi na swoj ł niskł
skut ecznosc rzadko uzywane
• t orf - nat uralny srodek obnizaj łcy odczyn ( pH) wody a t akze j ej t wardosc wśglanowł; st osowany bardzo
czśst o w akwariach odwzorowujłcych biot opy wody kwasnej i miśkkiej ; nie moze byc regenerowany, j ednakze
st arcza na bardzo dęugo; nalezy st osowac j edynie specj alny t orf akwaryst yczny, a nie t orf ogrodniczy -
zarówno ze wzglśdu na konsyst encj ś, j ak i mozliwosc wprowadzenia do akwarium szkodliwych subst ancj i, np.
srodków ant ygrzybiczych
• zwir koralowy - nat uralny srodek podwyzszaj łcy odczyn ( pH) wody a t akze j ej t wardosc wśglanowł;
st osowany bardzo czśst o w akwariach morskich oraz odwzorowujłcych biot opy wody t wardej i zasadowej
( Tanganika, Malawi, Ameryka Srodkowa) ; nie moze byc regenerowany, j ednakze st arcza na dęugo
I nne t y py f i l t r acj i
W akwariach st osowane sł czasem specj alist yczne t ypy filt racj i, t akie, j ak:
• denit rat ory - specj alne filt ry sęuzłce do usuwania z wody ost at ecznego produkt u cyklu azot owego - azot anów
( NO3) ; filt ry t e wymagaj ł bardzo powolnego przepęywu wody (kilka kropel na minutś) i duzej powierzchni
filt racyj nej - w t ym celu st osowane sł dęugie cienkie przewody ( kilkadziesiłt met rów przewodu o przekroku ok.
10 mm) lub specj alne bio-kulki
• odpieniacze biaęek - st osowane prakt ycznie j edynie w akwariach morskich (w akwariach sęodkowodnych
wymagaj ł specj alnych, dodat kowych urzłdzen i sł znacznie drozsze) , dziaęaj ł na zasadzie wyt warzania
drobnych błbelków powiet rza, które "zabieraj ł ze sobł" subst ancj e biaękowe znaj duj łce siś w wodzie; przy
powierzchni woda przelewa siś do zbiorniczka, który musi byc okresowo oprózniany
• filt ry glonowe - filt ry, kt óre do usuwania z wody subst ancj i azot owych wykorzyst ujł glony; sł t o syst emy silnie
oswiet lonych t acek, na kt órych buj nie rosnł rózne gat unki glonów, a przez kt óre woda przelewa siś "oddaj łc"
glonom zawart e w niej subst ancj e azot owe; filt ry glonowe sł bardzo skut eczne, ale ze wzglśdu na swoj e
gabaryt y i st opien skomplikowania, rzadko st osowane
• filt ry hydroponiczne - filt ry, które do usuwania z wody subst ancj i azot owych wykorzyst ujł rosliny emersyj ne
( rosnłce poza wodł) . Sł t o syst emy doniczek ze specj alnym rodzaj em zwiru ( naj czśsciej t zw. keramzyt em) ,
przez kt óre woda przelewa siś "oddaj łc" korzeniom roslin naziemnych subst ancj e azot owe w niej zawart e, a
j ednoczesnie nat leniaj łc korzenie; j est t o bardzo efekt ywne, ale dosc t rudne do zrealizowania rozwiłzanie
j edynie do wiśkszych akwariów, pozwala j ednak t akze znacznie polepszyc rozwój roslin naziemnych
t rzymanych w domu
• filt ry odwróconej osmozy ( RO) - filt ry do przygot owywania wody do akwarium ( nie wykorzyst ywane w obiegu
st aęym, a j edynie do dolewania/ podmiany wody) ; opart e sł o bęonś póęprzepuszczalnł, kt óra pozbawia wody
prakt ycznie caękowicie subst ancj i mineralnych; woda z filt ra RO j est bardzo zblizona skęadem do wody
dest ylowanej ( prawie czyst e H2O) ; nadaj e siś ona do wymieszania z wodł zawieraj łcł wiścej subst ancj i
mineralnych i do podmiany w akwariach z biot opów wody miśkkiej ; st osowana j est t akze do podmiany wody w
akwariach morskich, po wymieszaniu z solł morskł
Podst aw ow e t y py f i l t r ow
W akwariach st osowane sł obecnie prakt ycznie j edynie czt ery t ypy filt rów:
• filt ry wewnśt rzne - skęadaj ł siś one z gęowicy oraz komory filt racyj nej i sł caękowicie zanurzane w wodzie;
gęowica j est skonst ruowana w oparciu o prost y silniczek elekt ryczny i obrot owy wirnik z ęopat kami, kt óry
przepompowuj e wodś na zasadzie sięy odsrodkowej ; komora filt racyj na t o póęprzezroczyst y plast ikowy
poj emnik zawieraj łcy mat eriaę filt racyj ny;
• filt ry kaskadowe/ przelewowe - skęadaj ł siś one z t ych samych elementów, co filt ry wewnśt rzne oraz
dodat kowej rurki plast ikowej doprowadzaj łcej wodś z akwarium; sł zawieszane na bocznej sciance akwarium,
pobieraj ł wodś na zasadzie róznicy poziomów, woda t a j est wpompowywana z powrot em do akwarium i
"przelewana" zazwyczaj przez szerokł "kaskadś" ( st łd nazwa) ;
• filt ry kanist rowe - maj ł formś duzego kanist ra z gęowicł, st awianego ponizej poziomu wody ( pod akwarium) ;
woda doprowadzana j est do filt ra i z filt ra z powrot em do akwarium syst emem giśt kich rur;
• filt ry podzwirowe - rolś mat eriaęu filt racyj nego speęnia w nich. . . podęoze akwarium (zwir, nie nadaj ł siś do
akwariów z podęozem piaskowym) ; ist niej ł dwa t ypy filt rów podzwirowych - zasysaj łce wodś spod podęoza
( t radycyj ne) oraz wpompowuj łce wodś pod podęoze ( "reverse flow", odwrócony obieg) ; skęadaj ł siś z syst emu
krat ownic umieszczanych pod podęozem, pionowej rury oraz zamont owanej na j ej szczycie gęowicy bardzo
podobnej do gęowic filt rów wewnśt rznych
Wszyst kie czt ery t ypy filt rów sł st osowane przede wszyst kim do filt racj i biologicznej oraz, czśsciowo,
mechanicznej . Do filt racj i czyst o mechanicznej st osuj e siś filt ry wewnśt rzne ze specj alnym mat eriaęem oraz
specj alne wkęady do filt rów kanist rowych. Do filt racj i chemicznej nadajł siś prakt ycznie j edynie filt ry kaskadowe
oraz kanist rowe.
Filt ry wewnśt rzne st osowane sł do naj mniej szych akwariów (od 10- 15 lit rów do ok. 100- 150 lit rów) . Filt ry
przelewowe nadaj ł siś do akwariów o poj emnosci od ok. 50 lit rów do ok. 500 lit rów ( przy zast osowaniu kilku filt rów
przelewowych nawet do wiśkszych zbiorników) . Filt ry kanist rowe st osowane sł zazwyczaj w akwariach od 100
lit rów w górś.
I nne t y py f i l t r ow
W akwaryst yce st osowane sł rzadziej t akze inne t ypy, czśst o specj alist ycznych filt rów:
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
22
• filt ry głbkowe - naj prost sze, nieco "przest arzaęe" filt ry, w kt órych rolś mat eriaęu filt racyj nego peęni głbka, zas
zamiast gęowicy st osowany j est napowiet rzacz; produkowane przez napowiet rzacz błbelki "zasysaj ł" wodś i
zwracaj ł j ł z powrot em do akwarium szklanł lub plast ikowł rurkł; filt ry głbkowe nadaj ł siś j edynie do
maęych akwariów ze wzglśdu na niewielkł efekt ywnosc ( powolny przepęyw wody) , lecz sł wprost niezastłpione
przy wychowie narybku ( kt óry mógęby zost ac uwiśziony w komorach filt racyj nych innych t ypów filt rów)
• filt ry zraszane - filt ry speęniaj łce j edynie rolś filt ra biologicznego - t radycyj ne zęoze biologiczne j est w nich
zraszane wodł ze specj alnych, rot acyj nych spryskiwaczy - sęuzy t o zwiśkszeniu nat lenienia, a przez t o t akze
skut ecznosci filt racj i
• filt ry pulsacyj ne - produkowane przez firmś Eheim filt ry, kt óre speęniaj ł ident ycznł rolś, j ak filt ry zraszane,
j ednakze osiłgaj ł wiśksze nat lenienie poprzez pulsacyj ne zalewanie i osuszanie zęoza biologicznego
• filt ry t ypu "fluidized bed" - specj alne filt ry biologiczne, w kt órych rolś mat eriaęu filt racyj nego speęnia drobniut ki
piasek; maj ł kszt aęt wysokiej , pionowej kolumny, do kt órej woda wtęaczana j est z doęu, podnoszłc znaj duj łcy
siś w kolumnie piasek, a nastśpnie wypęywaj łc górł; sł bardzo efekt ywne j ako filt ry biologiczne, ale nie
nadaj ł siś zupeęnie do filt racj i mechanicznej ani chemicznej , wymagajł filt rów wst śpnych, mechanicznych
• filt ry t ypu "bio- wheel" - sł t o specj alne nakęadki na niekt óre modele filt rów przelewowych, przypominajłce
koęo męynskie; ich ęopat ki st anowił podęoze dla buj nego rozwoj u bakt erii nit ryfikacyj nych, poniewaz sł na
przemian zalewane przez wracaj łcł do akwarium wodś i osuszane
• gęowice z filt rem mechanicznym - sł t o gęowice do filt rów podzwirowych doęłczone do specj alnych komór
zawieraj łcych mat eriaę do filt racj i mechanicznej ( zazwyczaj specj alny filc)
dost arczona do zbiornika. Element em tęoczłcym j est t u t urbinka, kt óra moze podawac wodś na znacznł nieraz
wysokosc. Taki filt r umozliwia schowanie go pod zbiornikiem i po zamaskowaniu j est niewidoczny.
Filt ry o obiegu ot wart ym t o t akie, których poj emniki czyszczłce zawieszone sł naj czśsciej na sciance zbiornika.
Takie filt ry sł mniej est et yczne. Woda j ak w poprzednim filt rze zost aj e, naj czśsciej przez powiet rze przepęywaj łce
przez specj alnł rurkś wypchniśt a do zbiornika, przez co zmniej sza siś poziom wody w filt rze. Na miej sce wody
wypchniśt ej wykorzyst uj łc efekt naczyn poęłczonych, dost aj e siś woda ze zbiornika.
Filt ry wewnśt rzne, t o filt ry, kt órych element oczyszczaj łcy znaj duj e siś w srodku zbiornika. Sł t o naj czśsciej filt ry
głbkowe. Wykorzyst ano w nich powiet rze, które powoduj e przepęyw wody przez głbkś. Woda po przepęyniściu
przez głbkś pozost awia st aęe człst eczki w głbce. Sł oczywiscie i bardziej skomplikowane filt ry wewnśt rzne, gdzie
głbka znaj duj e siś w specj alnym poj emniku, a ruch wody wymusza t urbinka. Wart o na koniec wspomniec o filt rach
dennych . Sł t o t akie filt ry, gdzie j ako mat eriaę filt ruj łcy wykorzyst uj e siś samo podęoze. Maj ł one wymusic t aki
ruch wody, by woda przepęywaęa przez podęoze ( w dóę) a nast śpnie po oczyszczeni wypęywaęa górł. Maj a t e filt ry
j ednak dosc duzł, wg mnie , wadś a mianowicie, podęoze szybko siś brudzi i "zapycha" i t rudno j est j e oczyscic.
Na koniec nalezaęoby powiedziec, ze konst rukt orzy filt rów skonst ruowali j e t ak, ze naj czśsciej mogł one oprócz
oczyszczania, t akze napowiet rzac wodś w zbiorniku. Filt ry oczywiscie co j akis czas nalezy czyscic, a wiśc usuwac
nagromadzone w nich odpadki. Nalezy pamiśt ac o t ym by nie pęukac ich w gorłcej wodzie, gdyz w mat eriaęach
filt racyj nych wyt warzaj ł siś bakt erie wzbogacaj łce funkcj e uzyt kowe wody a gorłca woda powoduj e ich
obumieranie. Naj lepiej przepęukac kilkakrot nie w wodzie wyciłgniśt ej z akwarium i wycisnłc, a nast śpnie umiescic
ponownie w filt rze.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
23
Fi l t r y w ew nźt r zne
Filt ry wewnśt rzne t o naj popularniej sze obecnie w Polsce t ypy filt rów akwaryst ycznych. W USA zdecydowanie
ust śpuj ł popularnosci filt rom przelewowym. Wynika t o z fakt u, ze czyszczenie filt ra wewnśt rznego wymaga
zanurzania rłk w akwarium, odęłczania filt ra, wyj mowania caęego filt ra lub samej komory filt racyj nej i wynoszenia
go do ęazienki w celu przemycia. Jest t o proces dosc zmudny, a duza czśsc zanieczyszczen podczas wyj mowania
komory z wody dost aj e siś z powrot em do akwarium. Dodat kowo filt ry wewnśt rzne maj ł zazwyczaj bardzo maęe
komory filt racyj ne i pozwalaj ł w wiśkszosci przypadków na umieszczanie w nich j edynie głbki.
Zalet y filt rów wewnśt rznych t o ich maęy rozmiar ( przez co niektóre modele nadaj ł siś nawet do bardzo maęych
akwariów, np. 15- lit rowych) i bardzo niska cena ( szczególnie w porównaniu z filt rami kanist rowymi.
Ot o (w uproszczeniu) zasada dziaęania filt ra wewnśt rznego:
Jak widac filt ry wewnśt rzne skęadaj ł siś z gęowicy oraz komory filt racyj nej i sł caękowicie zanurzane w wodzie.
Gęowica j est skonst ruowana w oparciu o prost y silniczek elekt ryczny i obrot owy wirnik z ęopat kami, kt óry
przepompowuj e wodś na zasadzie sięy odsrodkowej . Komora filt racyj na t o póęprzezroczyst y plast ikowy poj emnik
zawieraj łcy mat eriaę filt racyj ny.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
24
Fi l t r y pr zel ew ow e
Filt ry przelewowe zwane t akze kaskadowymi ( ang. "power filt ers") t o w Polsce urzłdzenia nieco mniej popularne,
niz wewnśt rzne filt ry akwaryst yczne. Wynika t o z ceny, która j est nieco wyzsza oraz ze st osunkowo niewielkiej
ofert y rynkowej t ego t ypu filt rów. I ch mont az wymaga t akze specj alnych pokryw akwaryst ycznych ( z miej scem na
zawieszenie filt ra) i odsuniścia akwarium od sciany t ylnej lub scian bocznych mebla, w którym zbiornik j est
umieszczony. Filt ry przelewowe nie nadaj ł siś t ez do popularnych w Polsce bardzo maęych zbiorników ( sł
st osowane w akwaryach od okoęo 50- lit rów w górś) .
Ogromnł zalet ł filt ra przelewowego j est dogodnosc wymiany i czyszczenia zęoza biologicznego - nie t rzeba w t ym
celu zanurzac rłk w wodzie, zas do akwarium dost aj e siś niewielka czśsc zanieczyszczen. W filt rach przelewowych
mozemy t ez st osowac róznorodne zęoza biologiczne, mechaniczne i chemiczne. Poj emnosc komór filt racyj nych j est
wiśksza od filt rów wewnśt rznych, ale mniej sza od kanist rowych.
Ot o sposób dziaęania filt ra przelewowego ( w uproszczeniu) :
Woda z akwarium doprowadzana j est bezposrednio do wirnika ( nie przechodzi ona przez zęoze, dlat ego czśst o na
rurkś zasysaj łcł zakęada siś głbkowy filt r wstśpny) na zasadzie róznicy poziomów w naczyniach poęłczonych.
Wirnik przepompowywuj e "zasysanł" wodś pod zęoze. Woda przechodzi przez caęe zęoze i w górnej czśsci filt ra
przelewa siś "kaskadł" ( st łd nazwa filt rów) z powrot em do akwarium. "Kaskada" st anowi t akze uchwyt , za który
filt r wieszamy na krawśdzi akwarium.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
25
Fi l t r y k ani st r ow e
Filt ry kanist rowe t o naj bardziej zaawansowane sposród popularnych urzłdzen do filt rowania wody w akwariach. Sł
t o urzłdzenia zewnśt rzne, do których woda j est doprowadzana syst emem gumowych przewodów i wraca do
akwarium podobnł drogł.
Filt ry kanist rowe oferuj ł naj wiśkszł efekt ywnosc filt racj i ( naj wiśkszy przepęyw wody na godzinś) , naj wiśksze zęoza
filt racyj ne ( nawet kilkanascie lit rów) oraz wygodś czyszczenia. Filt ry do czyszczenia odęłczane sł od przewodów
doprowadzaj łcych ( w st arszych rozwiłzaniach poprzez specj alne zawody na rurach doprowadzajłcych wodś, w
nowszych rozwiłzaniach zawory wbudowane sł w samł gęowicś filt ra) , a nastśpnie mozemy wyniesc kanist er do
ęazienki, gdzie ot wieramy go i czyscimy. W t en sposób do akwarium nie docieraj ł zadne zanieczyszczenia
wynikaj łce z "poruszenia zęoza filt racyj nego".
Filt ry kanist rowe sł znacznie drozsze, niz filt ry wewnśt rzne, czy przelewowe i naj prawdopodobniej dlat ego naj mniej
popularne. Duze filt ry kanist rowe sł produkowane j edynie przez firmy zachodnie - polscy producenci nie opracowali
j eszcze st osownej t echnologii, poza t ym awaria filt ra wewnśt rznego grozi naj wyzej przerwaniem filt racj i w
akwarium, a filt ra kanist rowego. . . powodził w mieszkaniu. Do duzych i bardzo duzych akwariów st osuj e siś j ednak
prakt ycznie t ylko filt ry kanist rowe - ze wzglśdu na ich mozliwosci "przerobowe", wygodś oraz mozliwosc
st osowania przeróznych wkęadów.
Ot o schemat dziaęania filt ra kanist rowego ( w uproszczeniu) :
Jak widac na rysunku filt r kanist rowy t o, dosęownie, st oj łcy ( ponizej akwarium - woda doprowadzana j est na
zasadzie róznicy poziomów) poza akwarium kanist er z gęowicł, w kt órej umieszczony j est t aki sam, j ak w innych
t ypach filt rów, lecz zazwyczaj wiśkszy i silniej szy, silnik elekt ryczny z wirnikiem odsrodkowym. Nowoczesniej sze
rozwiłzania maj ł dodat kowe syst emy zamykania dopęywu wody ( wbudowane zawory) i odęłczania rur
doprowadzaj łcych wodś, a t akze np. wskańniki st opnia zapchania zęoza, czy mechanizmy do szybkiego zalewania
komory filt ra wodł ( przy pierwszym napeęnianiu) .
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
26
Bi ot opy
Af r y k a
Wi el k i e Jezi or a Af r y k i Cent r al nej
Wielkie j eziora w Afryce t o 3 róznorodne biot opy, w których niezaleznie od siebie ukszt aęt owaęy siś zupeęnie
odmienne ekosyst emy, w kt órych króluj ł pielśgnice. Za Wiecheckimi uzupeęnionł innymi ńródęami podaj ś t abelkś z
paramet rami fizykochemicznymi wody w t ych j eziorach.
Mal aw i Tangani k a Jez. Wi k t or i i
Powierzchnia 30800 km
2
32800 km
2
68800 km
2
Dęugosc 580 km 670 km 400 km
Szerokosc 80 km 22-72 km 250 km
Gęśbokosc 760 m 1470 m 80 m
Temperat ura powierzchni 24-29
o
C 24-29
o
C 26-34
o
C
Temperat ura w gęśbi 22
o
C 23
o
C b. d.
Przezroczyst osc 20 m 22 m 8 m
pH 7, 7- 8,8 7, 5- 9,2 7, 1- 9,0
Twardosc ogólna [
o
n] 4- 6 7- 11 1, 5
Twardosc wśglanowa [
o
n] 6- 8 16-18 2, 5
Przewodnict wo elekt rolit yczne w t emp. 20
o
C 210- 235 µS 606- 620 µS 98-145 µS
Jezi or o Mal aw i j est j ednym z wiśkszych j ezior na swiecie. Ma okoęo 600 km dęugosci i max. 80 km szerokosci.
Powierzchnia zaj muj e obszar okoęo 31000 km2. Linia brzegowa słsiaduj e z t rzema kraj ami: Malawi, Tanzanił i
Mozambikiem. W j eziorze Malawi mozna spot kac ponad 600 gat unków pielśgnic, sposród kt órych wyróznia siś dwie
gęówne grupy: Ut aka i Mbuna. Ut aka: t o plankt onozerne pyszczaki zyj łce zarówno w obszarze pelagialu czyli
ot wart ej st refy wód, j ak i lit oralu skalnego. Mbuna: t o pyszczaki zyj łce w obszarze lit oralu skalno - zwirowego,
kt órych gęówny skęadnik pozywienia st anowił glony porast aj łce skaęy a t akze larwy owadów, skorupiaki, miśczaki,
narybek i ikra innych gat unków. Malawi, t ak j ak j ezioro Tanganika nalezy do j ezior t ropikalnych a t emperat ura
wody w warst wie powierzchniowej ( do 200 m) w zaleznosci od gęśbokosci wynosi od 23 do 29ľC. Ph wody
przybiera wart osci od 7,7 do 8,5. Twardosc ogólna 6- 10ľ, t wardosc wśglanowa 4- 6ľ niemieckich.
W j eziorze mozna wyróznic kilka srodowisk w których przebywaj ł ryby, przede wszyst kim zlokalizowanych w st refie
przybrzeznej zwanej lit oralem. I t ak:
lit oral zwirowat y - podęoze ze zwiru, na kt órym wyst śpuj ł odęamki skalne wielkosci od kilku do kilkudziesiściu cm;
lit oral piaszczyst y - rozlegęe, kilkukilomet rowe plaze o ęagodnym spadzie, niekiedy przy brzegu porosniśt e
roslinami, np. nurzancem;
lit oral skalny - st romy brzeg skęadaj łcy siś z kilkumet rowych gęazów i bloków skalnych obficie porosniśt y glonami;
uj scia rzek - okolice uj scia rzek, zwykle bagnist e i zamulone.
Niekt óre gat unki zyj ł t akze w ot wart ych wodach j . Malawi zwanych pelagialem.
nazw y żaci nsk i e nazw y pol sk i e
Arist ochromis christ yi
Aulonocara baenschi
Aulonocara iwanda
Aulonocara j acobfreibergi
Aulonocara sp.
Aulonocara st uart grant i
Chilot ilapia euchilus
Champsochromis caeruleus
Copadichromis azureus
Copadichromis borleyi
Copadichromis mlot o
Cynot ilapia afra
Cynot ilapia mbamba
Cyrt ocara moori
Exochochromis anagenys
Fossorochromis rost rat us
Labeot ropheus t rewavasae
Labidochromis caeruleus
Let hrinops microst oma
Maylandia crabro
Maylandia est herae
Maylandia greshakei
Maylandia lombardoi
Melanochromis aurat us
Pyszczak Borleya
Pyszczak Johana
Pyszczak lombardzki
Pyszczak niebieski
Pyszczak piścioplamy
Pyszczak prśgooki
Pyszczak szerszen
Pyszczak wargacz
Pyszczak wieloplamy
Pyszczak wspaniaęy
Pyszczak wydęuzony
Pyszczak wysmukęy
Pyszczak z Chipoka
Pyszczak zebra
Pyszczak zęocist y
Pyszczak zęot opęet wy
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
27
Melanochromis chipokae
Melanochromis cyaneorhabdos
Melanochromis dialept os
Melanochromis j ohanni
Nimbochromis linni
Nimbochromis polyst igma
Nimbochromis venust us
Nyassachromis boadzulu
Nyassachromis euchinost omus
Placidochromis elect ra
Placidochromis milomo
Pseudot ropheus acei
Pseudot ropheus demasoni
Pseudot ropheus elongat us
Pseudot ropheus saulosi
Pseudot ropheus socolofi
Pseudot ropheus sp. Kingsizei
Pseudot ropheus t ropheops
Pseudot ropheus t ropheops gracilior
Sciaenochromis fryerei
Synodont is nj assae
Jezi or o Tangani k a j est naj bogat szym biot opem ze wszyst kich j ezior na Ziemi. W j ej wodach mieszka 230
gat unków endemicznych pielśgnic i ponad 70 gat unków innych ryb. Nalezy do j ezior t ropikalnych a t emperat ura
wody w warst wie powierzchniowej ( do 250 m) w zaleznosci od gęśbokosci wynosi od 24 do 29ľC. Ph wody
przybiera wart osci od 7,5 do 9,0. Twardosc ogólna 8- 11ľ, t wardosc wśglanowa 16- 18ľ niemieckich. Powierzchnia
j eziora: 32800 km2, dęugosc 680 km, maksymalna szerokosc 80 km, maksymalna gęśbokosc 1470 m ( drugie po
wzglśdem gęśbokosci j ezioro na swiecie, po j eziorze Baj kaę) . Jezioro j est ot oczone przez czt ery afrykanskie
panst wa: Tanzanie ( 44% procent wybrzeza) , Zair ( 43%) , Burundi (7%) i Zambie ( 6%) .
W j eziorze mozna wyróznic kilka srodowisk w których przebywaj ł ryby, przede wszyst kim zlokalizowanych w st refie
przybrzeznej zwanej lit oralem. I t ak:
lit oral zwirowat y - podęoze ze zwiru, na kt órym wyst śpuj ł odęamki skalne wielkosci od kilku do kilkudziesiściu cm;
lit oral piaszczyst y - rozlegęe, kilkukilomet rowe plaze o ęagodnym spadzie, niekiedy przy brzegu porosniśt e
roslinami, np. nurzancem;
lit oral skalny - st romy brzeg skęadaj łcy siś z kilkumet rowych gęazów i bloków skalnych obficie porosniśt y glonami;
uj scia rzek - okolice uj scia rzek, zwykle bagnist e i zamulone.
Nieliczne gat unki zyj ł t akze w ot wart ych wodach j . Tanganika zwanych pelagialem.
Wiścej informacj i nt . j eziora Tanganika i ryb w nim zyj łcych znaj dziesz na:
Serwisie Tanganikanskim
nazw y żaci nsk i e nazw y pol sk i e
Alt olamprologus calvus
Alt olamprologus compressiceps
Callochromis pleurospilus
Chalinochromis brichardi
Cyphot ilapia front osa
Cyprichromis lept osoma
Enant iopus melanogenys
Haplot axodon microlepsis
Julidochromis marlieri
Julidochromis ornat us
Julidochromis regani
Lampricht hys t anganicanus
Lamprologus kungweensis
Lamprologus meleagris
Neolamprologus brevis
Neolamprologus brichardi
Neolamprologus buescheri
Neolamprologus caudopunct at us
Neolamprologus cylindricus
Neolamprologus leleupi
Neolamprologus mult ifasciat us
Neolamprologus pulcher
Opht almot ilapia vent ralis
Paracyprichromis brieni
Paracyprichromis nigripinnis
Spat hodus eryt hrodon
Telmat ochromis vit t at us
Ksiśzniczka z Burundi
Ksiśzniczka piśkna
Muszlowiec krót ki
Muszlowiec gęadkolicy
Muszlowiec wieloprśgi
Naskalnik Bricharda
Naskalnik kśdzierzawy
Naskalnik Marliera
Naskalnik Regana
Pyszczak heęmiast y
Szczelinowiec cylindryczny
Szczelinowiec Leleupa
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
28
Tropheus brichardi
Tropheus duboisi
Tropheus moori
Tropheus sp. black
Tropheus sp. I kola
Tropheus sp. red
I nne bi ot opy w Af r y ce:
Afryka zachodnia charakt eryzuj e siś raczej wodami miśkkimi i kwasnymi. Wystśpuj łce t am ryby maj ł wymagania
zblizone do ryb wyst śpuj acych w Ameryce Poęudniowej .
Wyj łt ek st anowił rybki z rodziny karpiencowat ych, które zyj ł zbiornikach okresowych. Zasolenie t ych zbiorników
ulega zmianom w dosyc szerokim zakresie i zaleca siś dodawanie soli kuchennej w ilosci nawet j ednej ęyzki
st oęowej na kazde 10 l wody w akwarium. Zbiorniki t e maj ł zwykle wodś z maęł t wardoscił wśglanowł.
Af r y k ansk i e gat unk i r y bek : Barwniak czerwonobrzuchy ( Pelvicachromis pulcher) , Gśbacz wielobarwny
( Pseudocrenilabrus mult icolor)
Amer y k a Pożudni ow a
Amazoni a
W Ameryce Poęudniowej w Amazonii zasadniczo wystśpuj ł 3 rodzaj e wód:
• wody biaęe, t akie j ak: Amazonka, górny bieg Rio Solimoes, Rio Madeira, Rio Branco o nastśpuj łcych
paramet rach fizykochemicznych: przezroczyst osc 10- 50 cm, t wardosc ogólna 0,65- 1,27
o
n, pH 6, 5- 6, 9.
• wody przej rzyst e, t akie j ak: Rio Tapaj os, Rio Xingu o nastśpuj łcych paramet rach fizykochemicznych:
przezroczyst osc 4 m, t wardosc ogólna 0,3- 0, 82
o
n, pH 6,4- 6, 65.
• wody czarne, t akie j ak: Rio Negro, Rio Cururu, Rio I cana o nastśpuj łcych paramet rach fizykochemicznych:
przezroczyst osc okoęo 2 m, t wardosc ogólna 0, 09- 0,45
o
n, pH 4, 4, t wardosc wśglanowa 0
o
n.
Ry bk i z Amer y k i Pożudni ow ej : Zbroj nik niebieski (Ancist rus mult ispinis) , Apist ogramma Agassizi, Pielśgniczka
kakadu ( Apist ogramma cacat uoides) , Apist ogramma pandurini, Kirysek pst ry ( Corydoras paleat us) , Kirysek
spizowy (C. aeneus) , Kirysek St erby ( C. st erbae) , Zwinnik j arzeniec ( Hemigrammus eryt hrozonus) , Kirysnik
czarnoplamy ( Hoplost ernum t horacat um) , Neon czarny ( Hyphessobrycon herbert axelrodi) , Zbroj nik drobny
( Loricaria parva) , Pielśgniczka Ramireza ( Papiliochromis ramirezi) , Neon I nnesa ( Paracheirodon innesi) , Gupik
( Poecilia ret iculat a) , Glypt opericht hys gibbiceps, Skalar( Pt erophyllum scalare) , Dyskowiec( Symphysodon discus)
Amer y k a Sr odk ow a
Mek sy k : Christ el Kasselmann opisuj e biot op Laguna Media Luna opanowany przez przywleczonł t u przez częowieka
Hygrophila polysperma, wystśpuj łcł obok Ludwigia repens x palust ris. Ponadt o badaczka wspomina o
wyst śpuj łcych t am liliach wodnych. Czyst a woda ma
t emperat urś okoęo 29
o
C, t wardosc caękowit ł 55 DgH, a
wśglanowł 12 DcH, pH= 7.9 a przewodnosc elekt ryczna wynosi
1690 lS/ cm.
Rzeka Rio Mant e zasiedlona przez rybki zyworodne i porosniśt a
Hygrophila polysperma, podęoze j est mulist e, woda lekko mśt na,
t emperat ura wody dochodzi do 37
o
C, pH= 8, 3, t wardosc caękowit a
30 DgH, wśglanowa 12 DcH a przewodnosc elekt ryczna 775
lS/ cm.
Okolice El Limon zasiedlone sł przez ryby zyworodne, pielśgnice i
kłsaczowat e, t emperat ura wody wynosi 35
o
C, pH= 8, 3, t wardosc
ogólna 28 DgH, t wardosc wśglanowa 8 DcH, przewodnosc
880lS/ cm, zawart osc t lenu 10,8mg/ l.
Rzeka Rio At oyac zamieszkiwana j est przez: Xiphophorus andersi, Xiphophorus helleri, Het erandria bimaculat a i
Het erandria j onesi. Woda w rzece ma nastśpuj łce paramet ry t emperat ura 27
o
C, pH= 7,5, t wardosc ogólna 13 DgH,
t wardosc wśglanowa 10 DcH, zawart osct lenu w wodzie wg L. Wischnat ha wynosi 18 mg/ l.
Ry by : gupik, Archeocent rus saj ica, mieczyk, molinezj a ost ropyska, pielśgnica Meeka, Xenot oca eiseni
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
29
Aust r al i a
Wody Aust ralii i Nowej Gwinei sł oj czyznł t śczanek. Mimo, ze dawniej zalecano hodowle t ych rybek w t wardej
lekko zasolonej wodzie, t o okazuj e siś, ze wody t am wystśpuj ace sł z reguęy miśkkie i lekko kwasne, zreszt ł
wyst arczy popat rzec do ponizszej t abelki, kt órł umieszczam za H. Maylandem który czśsc pomiarów wykonaę w
t erenie osobiscie.
Nazw a zbi or ni k a l ub r zek i Tw ar dosc ogol na w
o
n Tw ar dosc w źgl anow a w
o
n pH
Papua Now a Gw i nea
Sepik River
Kum River ( wyzyna)
3
0, 5
2
2
6, 8
6, 8
Queensl and ( Aust r al i a)
Lagoon Creck 0, 5 0, 5 5, 4
Pr zy l ćdek Yor k
Mit chell River
Coen River
Wenlock River
2
0, 5
0, 5
0, 5
0, 5
2
6, 6
5, 8
5, 3
Ter y t or i um Pożnocne
Sout h Alligat or River
górny bieg Adelaide River
Darvin River
Mary River
Kat herine River
Vikt oria River
3, 5
2
0, 5
2
18,5
15
3, 5
3
1
3
18,5
18
5, 4
5, 6
6, 4
6, 5
6, 6
8, 6
Zat em chemai t ych wód j est raczej zblizona do wód Amazonki niz do t ego co publikowano dot ychczas. Wody
t warde wyst śpuj ł t ylko w bezposredniej bliskosci morza lub w miej scach gdzie rzeki pęynł po wapiennym podęozu.
Mayland st wierdzię w Aust ralii wystśpowanie wód miśkkich o ekst remalnie niskim pH ponizej 4 w rej onach gdzie
wyst śpuj e I riat herina werneri.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
30
Azj a
Trzymaj łc rybki w akwarium, st aramy siś, by nasze rybki i roslinki czuęy siś j ak naj lepiej i zeby osiłgnłc t en cel
st aramy siś st worzyc w akwarium warunki j ak naj bardziej zblizone do nat uralnych, wystśpuj łcych w miej scu
wyst śpowania naszych podopiecznych.
Jednymi z pierwszych rybek t ropikalnych sprowadzonych do Europy byęy wielkopęet wy wspaniaęe ( Macropodus
opercularis) , pochodzłce z wód Chin, zat em rozpocznś cykl art ykuęów od opisu biot opów i zbiorników biot opowych
odt warzaj łcych wody Azj i.
Robiłc pierwsze przymiarki do st worzenia zbiornika biot opowego zwykle zaczyna siś od okreslenia węasciwosci
fizyko- chemicznych wody dostśpnej w kranie i porównania ich z wodł wyst śpuj łcł w biot opie ryb i roslin, kt óre
zamierzamy hodowac. Mozna oczywiscie spróbowac pominłc t en et ap, ale wt edy ryzykuj e siś niewyt ęumaczalne z
pozoru padniścia ryb i roslin, które osiedlilismy w zbiorniku i brak spodziewanego pot omst wa naszych
podopiecznych mimo osiłgniścia odpowiedniego wieku i wzrost u a nawet wielokrot nie odbyt ego t aręa. Dot yczy t o,
co prawda raczej przypadków skraj nych, t o znaczy, gdy woda swoimi paramet rami skraj nie odbiega od warunków
wyst śpuj łcych w odt warzanym w biot opie albo, gdy mamy do czynienia z skraj nie wrazliwymi st worzeniami. Dla
j asnosci syt uacj i zanim podej mie siś decyzj ś, wart o zmierzyc przynaj mniej wart osci pH, t wardosc wśglanowł i
t wardosc ogólnł wody, kt órł mamy w kranie. Dla ogólnej orient acj i wyst arczajł nawet naj prost sze i naj t ansze
t est y dost śpne w sklepach zoologicznych. Nie wszyscy bśdł oczywiscie mierzyli t akie paramet ry j ak przewodnict wo
elekt ryczne i zawart osc poszczególnych j onów w wodzie by j ak naj wierniej oddac warunki fizykochemiczne wody z
odt warzanego biot opu.
I dealnie j est , gdy węasciwosci wody w kranie pokrywaj ł siś z węasciwosciami wody w biot opie, który mamy zamiar
odt worzyc, j ednak zwykle wyst arcza, gdy sł t ylko podobne. Uzdat nienie wody, która ma węasciwosci podobne do
wody wyst śpuj łcej w odt warzanym biot opie zwykle nie wymaga wielkich nakęadów a niewielkie odchyęki od
paramet rów wyst śpuj łcych w nat urze sł zwykle t olerowane przez naszych podopiecznych i nie przeszkadzajł im w
zdrowym zyciu i rozmnazaniu, choc skęamaębym gdybym nie napisaę, ze ist niej ł wyj łt ki od t ej reguęy, kt óre
wymagaj ł wody od dokęadnie dopasowanych specj alnie dla nich paramet rach
Azj a.
Azj a j est kont ynent em naj wiśkszych kont rast ów, wyst śpuj ł t u naj wyzsze na Ziemi góry, naj gęśbsze j ezioro
( Baj kaę) , naj wiśksze j ezioro ( Morze Kaspij skie) , a na kont ynencie wystśpuj ł wszyst kie rodzaj e klimat u od
polarnego po t ropikalny wraz z j ego odmianł klimat em monsunowym, który kszt aęt uj e warunki wodne na wielu
int eresuj łcych z akwaryst ycznego punkt u widzenia obszarach I ndii, Azj i poęudniowo- wschodniej i Chin.
Dla dokęadnego dobrania organizmów do akwarium odt warzaj łcego int eresuj łcy nas biot op nie wyst arcza niest et y
samo st wierdzenie, ze rybki i roslinki wyst śpuj ł na t ym samym obszarze geograficznymi w danym j eziorze lub
rzece. Wszak na t ym samym obszarze mogł wyst śpowac i czśst o wyst śpuj ł rózne rodzaj e wód, w kt órych
wyst śpuj ł rózne czśst o bardzo odmienne warunki fizyko- chemiczne wody a co za t ym idzie rózne zespoęy ryb,
roslin i innych organizmów zywych. Zupeęnie inne rosliny i zwierzśt a bśdł wyst śpowaęy w pęyt kim baj orze
poęozonym niedaleko j eziora, w którym t o z kolei bśdł wyst śpowac j uz duzo bardziej wymagaj łce rybki, inny
zespóę roslinno- zwierzścy bśdzie zyę w wart kim pot oku, który moze do wspomnianego j uz j eziorka wpęywac a
zupeęnie inny zest aw gat unków znaj dziemy w wolno pęynłcej rzece wypęywaj łcej z t ego samego j eziora, a j eszcze
inaczej bśdzie wyglłdac zycie na polu ryzowym zalanym wodł i w rowach nawadniaj łcych t o pole poęozonych nad
danł j uz rzekł. Warunki wodne mogł ulegac diamet ralnym zmianom nawet w t ym samym zbiorniku w zaleznosci
od pory roku.
Doskonaęym przykęadem zr óznicowania warunków j est rzeka Ganges, kt óra ma swoj e ńródęa w Himalaj ach a konczy
swój bieg t worzłc rozlegęł delt ś uchodzłc do Zat oki Bengalskiej . U ńródeę ma czyst ł lodowat o zimnł wodś a u
uj scia wraz z Brahmaput rł mśt ne wody niosł ogromnł ilosc mat eriaęu skalnego i maj ł t emperat urś t ypowł dla
wszyst kich wód t ropikalnych.
Udaęo mi siś znaleńc w lit erat urze i int ernecie informacj e na t emat kilku biot opów wyst śpuj łcych w Azj i
poęudniowo-wschodniej i I ndiach.
Azj a pżd. - w sch.
Wody Syj amu, Malezj i, I ndonezj i: W gęśbi lłdu woda j est zwykle miśkka o niskiej przewodnosci rzśdu 5- 80 lS, pH-
5, 5 i t emperat urze ok. 30
o
C, na wybrzezu woda ma slady soli i przewodnict wo wzrast a do wart osci rzśdu 3000 lS i
pH okoęo 6.
Z ryb wg Maylanda w gęśbi lłdu zyj ł: badisy bęśkit nopęet we ( Badis badis) razbory ( miśdzy innymi Hengela i
klinowa) , wśzogęowce ( Channa)
Blizej morza ryby t e ust śpuj ł miej sca szczupakogęowom ( Luciocephalus) i róznym gat unkom babek.
Na wschodzie Póęwyspu Malaj skiego znaleziono miśdzy innymi razbory Hengela i klinowł, ponadt o wyst śpuj ł t u
równiez Tet raodon leiurus, Prist olepis fasciat us, Nandus spec. , Krypt opt erus bicirrhis, Dermogenys pusillus,
Rasbora argyrot aenia, R. daniconius, Trichopsis vit t at us.
W t amt ej szych wodach wystśpuj ł t akze boj owniki wspaniaęe ( Bet t a splendens), bocj e wspaniaęe ( Bot ia
macracant ha),grubowargi dwubarwne ( Labeo bicolor) wielkopęet wy wspaniaęe ( Macropodus opercularis), piskorki
( Pangio sp. ) , gurami mozaikowe ( Trichogast er leeri), gurami dwuplamist e ( Trichogast er t richopt erus).
Na Borneo w rzekach Skrang i Kerangan Maylandowi nie udaęo siś oznaczyc t wardosci przy pomocy st andardowych
odczynników a zmierzone przewodnict wo byęo na poziomie 10- 20 lS, pH wahaęo siś miśdzy 6- 6, 5 a pomiar
wykonano w t emperat urze 26,5
o
C. Ladiges z kolei na Sumat rze st wierdzię t wardosc 2,4 DGH i pH= 6,15. Oba t e
pomiary sugeruj ł ekst remalnie niskł zawart osc soli mineralnych w wodzie. Takł węasnie wodś pot rzebuj e np.
gurami czekoladowy ( Sphaericht hys sphromenoides) , który węasnie t am wystśpuj e w nat urze, zeby w ogóle
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
31
przezyc w akwarium. Wiśkszosc rybek z t ego regionu j ednak doskonale czuj e siś i rozmnaza nawet w wodzie
srednio t wardej .
Biot op pól ryzowych j est biot opem szt ucznie wyt worzonym przez częowieka, gdzie dominuj łcym gat unkiem rosliny
j est ryz, woda pęyt ka, mocno nagrzewaj łca siś w dzien a ochęadzaj łca siś nocł, z okresowymi deficyt ami t lenu i
okresowym silnym zmśt nieniem. Srodowisko t akie zasiedlaj ł gęównie ryby labirynt owe, szczupakogęowy i niekt óre
gat unki sumowców. W rowach zasilaj łcych pola ryzowe w wodś czśst o spot yka siś rózne gat unki brzanek i razbor,
kt óre sł wrazliwsze na niedot lenienie i zbyt wysokł t emperat urś niz ryby labirynt owe.
Ponadt o częowiek zawlekę t am gupika ( Poecilia ret iculat a) i gambuzj ś ( Gambusia sp. ) w celu zwalczania larw
komara, rybki skut ecznie zwalczaj ł t ubifeks i larwy rodzimych ryb zamiast larw komara. Rosliny dominuj łce w
t amt ej szych wodach, t o rózne gat unki krypt okoryn, limnophili, higrophili, barklaj e, nurzawce, lot osy a ponadt o
paprot nice i mchy.
Sulawesi dawniej Celebes ma faunś i florś odmiennł od pozost aęych wysp indonezyj skich, poza póędzióbkami i
Telmat herina ladigesi nie sł znane zadne ryby akwariowe pochodzłce st amt łd. Nie sł znane mi równiez dokęadne
opisy biot opów i paramet rów wody, j akie t am wyst śpuj ł. Z okolic t ych wysp za t o znanych j est wiele st worzen
morskich hodowanych w akwariach morskich, ale t o t emat na zupeęnie inny art ykuę zupeęnie innego aut ora.
W Chinach, które powinny byc chyba omówione osobno, na poęudniu wyst śpuj ł rybki, przy których hodowli nie
nalezy podnosic t emperat ury powyzej 26
o
C i pH okoęo 6,0- 6, 5, naj nizsze t emperat ury, j akie wyst śpuj ł w t ym
rej onie nie spadaj ł ponizej 8- 10
o
C.
Ryby labirynt owe w Azj i zasadniczo zasiedlajł wody st oj łce lub niezbyt szybko pęynłce, co zasadniczo pokrywa siś
z biot opem pól ryzowych i baj or wystśpuj łcych w dzungli. W Azj i ryby labirynt owe j ako j edne z nielicznych
opanowaęy maęe zbiorniki sródlesne, w których paramet ry wody w zaleznosci od obszaru wyst śpowania ulegaj ł
gwaęt ownym dobowym zmianom albo majł st ale bardzo wysokł t emperat urś ( Cej lon) a same zbiorniki czasami
wysychaj ł, niekt óre zasiedlaj łce j e gat unki, np. ęaziec opanowaęy t echnikś przemieszczania siś pomiśdzy t akimi
wysychaj łcymi zbiornikami.
Boj owniki ( Bet t a sp. ) , prśt niki karęowat e ( Colisa lalia), gurami ( Trichogast er sp. ) sł wspaniaęymi i wybaczaj łcymi
wiele bęśdów obiekt ami do hodowli w zbiornikach odt warzajłcych węasnie t en biot op. Uzupeęnienie t akiego
akwarium o kawaęek korzenia, kśpś mchu go obrast aj łcł, j akies
paprocie ( Cerat opt eris sp. , Microzorium sp. ) , krypt okoryny
( Crypt ocoryne sp. ) , barklaj e, limnophilie, wyrast ajłce nad wodś
higrophilie i nurzawce ( Valisneria) daj e wrazenie rzeczywist ego
zbiornika, kt óry znaleńlismy gdzies w dzungli.
Pola ryzowe i rowy j e zasilaj łce, t o biot op szt ucznie wyt worzony
przez częowieka, w kt órym roslinł dominuj łcł j est uprawiany
t am ryz. Sł t o pęyt kie szt ucznie nawadniane zbiorniki wodne,
charakt eryzuj łce siś okresami duzego zmśt nienia wody, silnym
nagrzewaniem siś wody w ciłgu dnia i wyst śpuj łcymi w zwiłzku
z t ym znacznymi deficyt ami t lenu. Gdyby nie obecnosc w nich
ryb labirynt owych st aęyby siś naj wiśkszł na swiecie fabrykł
komar ów. Czśst o zasiedla siś j e dodat kowo rybami
j aj ozyworodnymi z rodziny ( Poecilidae) , które podobnie j ak ryby labirynt owe zywił siś larwami komara. Niekt óre z
ryb j e zasiedlaj łcych sł równiez pozywieniem dla ludnosci zamieszkuj łcej t amt e t ereny. I losc ryb labirynt owych
wyst śpuj łcych na polach ryzowych j est regulowana przez drapiezne zmij ogęowowat e ( Channidae) , które na nie
poluj ł. Ryby t e sł duzymi ( niekt óre gat unki dochodzł do 1 met ra dęugosci) , zaręocznymi drapieznikami, zywiłcymi
siś innymi rybami, które podobnie j ak ryby labirynt owe opanowaęy umiej śt nosc oddychania powiet rzem
at mosferycznym. Do pól ryzowych woda j est dost arczana przy pomocy rowów nawadniaj łcych, w kt órych spot yka
siś czśst o rózne gat unki razbor i brzanek a obrazu caęosci dopeęniaj ł szczupienczyki. Roslinnosc wyst śpuj łca w obu
t ych biot opach j est podobna pod wzglśdem skęadu gat unkowego dominuj ł wspomniane wczesniej gat unki roslin.
Pr zy k żadow e zest aw i eni a r y b i r osl i n do ak w ar i um bi ot opow ego z r y bk ami z Azj i pożudni ow o-
w schodni ej .
Ak w ar i um z pożudni ow oazj at y ck i mi r y bami k ar pi ow at y mi .
Typ akwarium: Umiarkowanie ciepęe, t emp. wody 18- 21
o
C, niekt óre gat unki znoszł przej sciowo spadek
t emperat ury do 12
o
C.
Rosliny: Nawódka wielonasienna, t at arak t rawiast y, nurzawiec srubowy, sadzone niezbyt gśst o, ryby zasiedlaj łce
t o akwarium lubił pęywac w wolnej przest rzeni. Jesli nie bśdzie ryb kopiłcych mozna uzyc roslin o pierzast ych
lisciach.
Ryby: Nadaj ł siś brzanki rózowe, danio prśgowane ( danio nie znoszł niskich t emperat ur) , kardynaęki. Wszyst kie t e
rybki sł rybami st adnymi. Wymagaj ł wody czyst ej , niezbyt st arej oswiet lonej sęoncem.
Urzłdzenie: Kraj obraz pot oku, sredni piasek z pęaskimi kamieniami. Wierzchnił warst wś wart o dobrze wypęukac,
brzanki z reguęy kopił w podęozu.
Zywienie: Ryby przyj muj ł wszelkie rodzaj e pokarmu.
Ak w ar i um z pożudni ow oazj at y ck i mi r y bami k ar pi ow at y mi .
Typ akwarium: Umiarkowanie ciepęe, t emp. wody 20- 23
o
C, okresowo moze byc cieplej , a niekt óre gat unki znoszł
przej sciowo spadek t emperat ury nawet do 18
o
C. Wymagana j est przej rzyst a czśst o podmieniana, dobrze
nat leniona woda.
Rosliny: Nie zaleca siś roslin o pierzast ych lisciach, gdyz niekt óre z ryb wybranych do t ego akwarium chśt nie kopił.
Nalezy wybrac rosliny t akie j ak: nurzaniec srubowy, t at arak t rawiast y, nadwódka wielonasienna, rózne higrophilie,
aponoget on kśdzierzawy, mozna uzyc równiez, niekt órych gat unków lot osów i krypt okoryn. Sadzłc rosliny nalezy
zost awic wolne przest rzenie do pęywania dla ryb.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
32
Ryby: Trzyma siś w niewielkich st adkach z niewielkł przewagł samców. W akwarium mozna umiescic: brzankś
odesskł, brzankś kropkowanł, brzankś zielonł, brzankś rózowł, sumat rzanskł ( j est wrazliwa na spadek
t emperat ury) , glonoj ada syj amskiego, brzankś purpurowł, brzankś piścioprśgł, ryby z rodzaj u Danio. Oczywiscie
t ak duzł liczbś gat unków racj onalnie da siś t rzymac t ylko w bardzo duzym zbiorniku, zazwyczaj t rzeba ograniczyc
siś do kilku ze wspomnianych gat unków. Do t ego akwarium mozna wpuscic j eszcze grubowargi, ale nalezy
pamiśt ac, ze t e ryby wzaj emnie siś zwalczaj ł, a ponadt o osiłgaj ł dosc duze rozmiary. Hodowca, którego
spot kaęem w Niemczech t wierdzię, ze mozna t rzymac grubowargi w grupach powyzej 5 szt uk w duzym zbiorniku,
gdyz wt edy agresj a wewnłt rzgat unkowa rozkęada siś w caęym st adzie równomiernie.
Urzłdzenie: Kraj obraz zat oki, sredni piasek ewent ualnie warst wa t orfu. Wierzchnia warst wa podęoza musi byc
dobrze przemyt a ze wzglśdu na upodobanie do kopania w podęozu niekt órych gat unków.
Zywienie: Ryby przyj muj ł wszelkie rodzaj e pokarmu, zalecany j est dodat ek pokarmów roslinnych, w przeciwnym
wypadku niekt óre ryby bśdł obj adac delikat ne roslinki.
Ak w ar i um z pożudni ow oazj at y ck i mi r y bami z r odzaj u Rasbor a.
Typ akwarium: Ciepęe, t emp. wody 23- 28
o
C ( nie obnizac t emperat ury ponizej 21
o
C) . Woda przej rzyst a, miśkka,
bogat a w garbniki.
Rosliny: Nalezy wybrac rosliny ciepęolubne. Mogł t o byc np. : rózne gat unki krypt okoryn a w miej scach lepiej
oswiet lonych nadwódki, limnofilie, podwodna forma paprot nicy a na powierzchni j ej forma pęywaj łca.
Ryby: Trzyma siś w niewielkich st adkach. W akwarium mozna umiescic: razborś klinowł, plamist ł, karęowat ł,
szklist ł. Na dno mozna wpuscic piskorki i maęe gat unki bocj i a na powierzchni mozna umiescic j eden z gat unków
szczupienczyków, ale t u t rzeba uwazac, gdyz szczupienczyki pot rafił czasami zaat akowac przepęywaj łcł obok rybś
i pozrec zdumiewaj łco duzł zdobycz. Do razbor mozna doęłczyc t ez ryby labirynt owe, sumy szklist e, bocjś
wspaniaęł lub B. st riat a i grubowarga np. dwubarwnego ( Labeo bicolor) .
Urzłdzenie: Kraj obraz pęyt kiego, mocno zarosniśt ego, czśsciowo zacienionego rowu, piasek drobny do sredniego,
warst wa t orfu, korzenie.
Zywienie: Kazdy rodzaj pokarmu.
Ak w ar i um z r y bami z I ndi i i I ndonezj i .
Typ akwarium: Ciepęe, t emp. wody 24- 30
o
C ( nie ut rzymywac przez dęuzszy czas t emperat ury ponizej 21
o
C) .
Woda przej rzyst a, miśkka, bogat a w garbniki.
Rosliny: Nalezy wybrac rosliny ciepęo i swiat ęolubne, kt óre mogł równiez rosnłc w cieniu. Mogł t o byc np. :
limnofilia, synema t rój kwiat owa, paprot nica rut ewkowa, krypt okoryny.
Ryby: Trzyma siś zazwyczaj w niewielkich st adkach. W akwarium mozna umiescic: brzankś sumat rzanskł, brzankś
piścioprśgł, brzankś cej lonskł, purpurowł, wysmukęł
( wszyst kie wymienione ryby t o ryby st adne) , badisa
bęekit nopęet wego, szczupienczyka prśgowanego, kilka gurami
lub prśt ników, ewent ualnie kont ynent alne gat unki bocj i ( np. B.
lohahat a, B. st riat a) . Uwaga! brzanki sumat rzanskie bywaj ł
kłsliwe i obgryzaj ł dęugie pęet wy innym rybom zat em
zest awiaj łc ryby w przypadku, gdy nasz wybór padę na brzanki
sumat rzanskie nalezaęoby wykluczyc gurami, prśt niki i gupiki
( kt óre zost aęy t am zawleczone przez częowieka) .
Urzłdzenie: Kraj obraz pęyt kiego, mocno zarosniśt ego, czśsciowo
zacienionego brzegu zbiornika, piasek drobny do sredniego, mozna wyęozyc dno węóknami t orfu i umiescic korzenie.
Zywienie: Kazdy rodzaj pokarmu, ale badisy i szczupienczyki wymagaj ł pokarmu zywego, a pozost aęe gat unki t ez
go preferuj ł.
Ak w ar i um z r y bami l abi r y nt ow y mi .
Typ akwarium: Ciepęe, t emp. wody 24- 30
o
C ( nie powinno siś ut rzymywac przez dęuzszy czas t emperat ury ponizej
22
o
C) . Woda przej rzyst a, miśkka, bogat a w garbniki. Dno moze byc wyęozone t orfem a t ylna sciana lignit ami.
Azj at yckie ryby labirynt owe zwykle wystśpuj ł w wodach st oj łcych lub wolnopęynłcych ( t akich j ak np zakola rzek)
Rosliny: Nalezy wybrac rosliny ciepęo i swiat ęolubne, kt óre mogł równiez rosnłc w cieniu. Mogł t o byc np. :
limnofilia, synema t rój kwiat owa, paprot nica rut ewkowa, krypt okoryny. W t ym akwarium niezbśdne sł rosliny
pęywaj łce, t akie j ak wgęśbka, pęywaj łca paprot nica, rogat ki, j ezierza, lot os. Uwaga rosliny nie mogł pokrywac caęej
powierzchni wody.
Ryby: Trzyma siś zazwyczaj parami lub w niewielkich st adkach w zaleznosci od wielkosci zbiornika i t emperament u
t rzymanych rybek. Polecam rózne gat unki gurami, prśt niki, skrzeczyki. W przypadku boj ownika wspaniaęego nalezy
t rzymac wyęłcznie 1 samca i ewent ualnie kilka samic. Dla wielkopęet wów nalezy przygot owac osobny zbiornik ze
wzglśdu na ich niebezpieczne dla ot oczenia obyczaj e. Jako ryby uzupeęniaj łce akwarium w srodkowej czśsci mozna
dac sumiki szklist e, spokoj ne gat unki brzanek i razbor a na dno st adko bocj i, piskorki i kosiarki. W j ednym
akwarium nie nalezy równiez ęłczyc ze sobł boj ownikówi i skrzeczyków, gdyz bśdł ze sobł walczyęy z fat alnym dla
boj owników skut kiem.
Urzłdzenie: Kraj obraz pęyt kiego, mocno zarosniśt ego, czśsciowo zacienionego brzegu zbiornika, piasek drobny do
sredniego, mozna wyęozyc dno węóknami t orfu, korzenie t worzłce kryj ówki dla sęabszych osobników. Akwarium
musi byc koniecznie przykryt e szybł, by powiet rze nad powierzchnił wody nie ulegaęo zbyt niemu ochęodzeniu gdyz
j ak wiadomo rybki labirynt owe oddychaj ł czerpiłc powiet rze znad powierzchni wody. Nieprzest rzeganie t ej reguęy
zwykle powoduj e przeziśbienie bęśdnika naszych podopiecznych i ich sniście.
Zywienie: Kazdy rodzaj pokarmu, ale odpowiednio drobny. Wiśkszosc omówionych gat unków ma
nieproporcj onalnie maęy ot wór gśbowy w st osunku do wielkosci ciaęa. Lubił dodat ek owadów w diecie.
Mozna oczywiscie skomponowac opieraj łc siś na przedst awionych zasadach inny est et yczny zbiornik, który bśdzie
speęniaę wszyst kie wymogi j akie musi speęnic zbiornik biot opowy.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
33
Azj a pożudni ow o- w schodni a
Sy j am, Mal ezj a, I ndonezj a: W gęśbi lłdu woda j est zwykle miśkka o niskiej przewodnosci rzśdu 5- 80 mS, pH-
5, 5 i t emperat urze ok. 30
o
C, na wybrzezu woda ma slady soli i przewodnict wo wzrast a do wart osci rzśdu 3000 mS i
pH okoęo 6.
Z ryb wg. Maylanda w gęśbi lłdu zyj ł: badisy bęśkit nopęet we (Badis badis) razbory ( miśdzy innymi Hengela i
klinowa) , wśzogęowce ( Channa)
Blizej morza ryby t e ust śpuj ł miej sca szczupakogęowom ( Luciocephalus) i babkom.
Na w schodzi e Pożw y spu Mal aj sk i ego znaleziono miśdzy innymi razbory Hengela i klinowł ponadt o wyst śpuj ł t u
równiez Tet raodon leiurus, Prist olepis fasciat us, Nandus spec. , Krypt opt erus bicirrhis, Dermogenys pusillus,
Rasbora argyrot aenia, R. daniconius, Trichopsis vit t at us.
Ry by : Opisane na t ej st ronie rybki pochodzłce z t ego biot opu: Boj ownik wspaniaęy ( Bet t a splendens), Bocj a
wspaniaęa ( Bot ia macracant ha), Grubowarg dwubarwny ( Labeo bicolor), Razbora klinowa ( Rasbora het eromorpha),
Wielkopęet w wspaniaęy ( Macropodus opercularis) , Piskorek ( Pangio sp. ), Gurami mozaikowy ( Trichogast er leeri),
Gurami dwuplamist y ( Trichogast er t richopt erus), Skrzeczyk prśgowany ( Trichopsis vit t at us).
Na Bor neo w rzekach Skrang i Kerangan Maylandowi oznaczyc t wardosci przy pomocy st andardowych
odczynników a zmierzone przewodnict wo byęo na poziomie 10- 20 mS, pH wahaęo siś miśdzy 6- 6, 5 a pomiar
wykonano w t emperat urze 26,5
o
C. Ladiges z kolei na Sumat r ze st wierdzię t wardosc 2, 4 DGH i pH= 6, 15. Oba t e
pomiary sugeruj ł ekst remalnie niskł zawart osc soli mineralnych w wodzie. Takł węasnie wodś pot rzebuj e np.
gurami czekoladowy ( Sphaericht hys sphromenoides) zeby wogóle przezyc w akwarium. Wiśkszosc rybek z t ego
regionu j ednak doskonale czuj e siś i rozmnaza nawet w wodzie srednio t wardej .
Biot op pol r yzow y ch j est biot opem szt ucznie wyt worzonym przez częowieka, gdzie dominuj łcym gat unkiem
rosliny j est ryz, woda pęyt ka, mocno nagrzewaj łca siś w dzien a ochęadzaj łca siś nocł, z okresowymi deficyt ami
t lenu i zmśt nieniem. Srodowisko t akie zaiedlajł gęównie ryby labirynt owe i niekt óre gat unki sumowców. W rowach
zasilaj łcych pola ryzowe w wodś czśst o spot yka siś rózne gat unki brzanek i razbor, które sł wrazliwsze na
niedot lenienie i zbyt wysokł t emperat ur ś.
Ponadt o częowiek zawlekę t am: Gupika ( Poecilia ret iculat a) w celu zwalczania larw komara, j ak zwykle sknocilismy,
gupiki zwalczaj ł t ubifeks i larwy rodzimych ryb labirynt owych: (
Rosl i ny : Rózne gat unki krypt okoryn, limnophili, higrophili, barklaj e, nuzawce, lot osy a ponadt o paprot nice i mchy.
Sul aw esi dawniej Celebes ma faunś i florś odmiennł od pozost aęych wysp indonezyj skich, poza póędzióbkami i
Telmat herina ladigesi nie sł znane zadne ryby akwariowe pochodzłce st amt łd. Nie sł znane mi równiez dokęadne
opisy biot opów i paramet rów wody j akie t am wystśpuj ł. Z okolic t ych wysp za t o znanych j est wiele st worzen
morskich hodowanych w akwariach morskich.
W Chi nach, kt óre powinny byc chyba omówione osobno, na poęudniu wyst śpuj ł rybki, przy których hodowli nie
nalezy podnosic t emperat ury powyzej 26
o
C i pH okoęo 6,0- 6, 5, naj nizsze t emperat ury j akie wyst śpuj ł w t ym
rej onie nie spadaj ł ponizej 8- 10
o
C.
Eur opa
Arie de Graaf opisaę biot op holenderskiego j eziora Ressen porosniśt ego Alisma gramineum, Elodea canadensis,
Miriophyllum spicat um, Ranunculus spec. . Pęywaj ł w nim okonie Perca fluviat ilis, szczupaki Essox lucius, wśgorze
Anquila anquila, liny Tinca t inca i pęocie Rut ilus rut ilus.
I ndi e
Bi ot opy zasi edl ane pr zez ryby labirynt owe w Azj i zasadniczo zasiedlajł wody st oj łce lub niezbyt szybko pęynłce
co zasadniczo pokrywa siś z biot opem pól ryzowych. Jednak nie t ylko, ryby labirynt owe j ako j edne z nielicznych
opanowaęy maęe zbiorniki sródlesne, w których paramet ry wody w zaleznosci od obszaru wyst śpowania ulegaj ł
gwaęt ownym dobowym zmianom lub majł st ale wysokł t emperat urś ( Cej lon) a same zbiorniki czasami wysychajł,
niekt óre gat unki, np. ęaziec opanowaęy t echnikś przemieszczania siś pomiśdzy t akimi wysychaj łcymi zbiornikami.
Opisane na st ronie rybki pochodzłce z t ego regionu: Boj ownik wspaniaęy ( Bet t a splendens) , Prśt nik karęowat y
( Colisa lalia) , Gurami dwuplamist y ( Trichogast er t richopt erus)
Bi r ma: Jezioro I nlé ma gęśbokosc okoęo2- 2, 5 m, lezy na wysokosci 900 m n. p. m. , t emperat ura wody wynosi
21,7
o
C na dnie okoęo 20
o
C, t wardosc wody wynosi od 12- 17 DgH, pH> 7. Ryby t am wystśpuj łce: Sawbwa
resplendens, Microrasbora rubescens, M. eryt hromicron, I nlecypris auropurpureus.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
34
Est r uar i a
Est uaria t o wody morskie wystśpuj łce przy brzegach lłdów u uj sc rzek. Charakt eryzuj ł siś one znacznł t wardoscił
i wysokim zasoleniem, które j ednak mogł ulegac gwaęt ownym zmianom. W est uariach wystśpuj ł lasy
namorzynowe.
Z uwagi na zyznosc opisywanych wód st anowił one doskonaęe siedlisko dla roslin i zwierzłt , kt órym udaęo siś
opanowac t o srodowisko. Z ryb wyst śpuj ł t u czśst o ryby t ypowe dla wód sęodkich (pochodzłce z przyuj sciowych
odcinków rzek, j ak i ryby t ypowo morskie. Lasy namorzynowe sł wylśgarnił narybku wielu ryb pelagicznych i
mieszkanców raf koralowych. W lasach namorzynowych oprócz j uz wspomnianych, nie brakuj e równiez ryb, kt óre
sł charakt eryst yczne t ylko dla t ego srodowiska.
Wiśkszosc gat unków ryb z t ego srodowiska t oleruj e krót kot rwaęe przebywanie w wodzie sęodkiej i nadaj e siś do
pielśgnacj i w akwarium, j ednak o racj onalnej hodowli mozna mówic dopiero, gdy uda nam siś st worzyc akwarium z
wodł sęonawł. Wielu gat unkom wyst arcza dodanie do zwykęej wody kranowej zwykęej soli kuchennej w ilosci ęyzka
st oęowa na kazde 10 l wody w akwarium, inne wymagajł dla dobrego samopoczucia dodat ku soli morskiej w
odpowiednich proporcj ach.
Wody przyuj sciowe charakt eryzuj ł siś zwykle w st osunku do wód wyst śpuj łcych na peęnym morzu duzł
zawart oscił garbników pochodzłcych z rozkęadaj łcych siś szczłt ek roslinnych, nizszym zasoleniem i pH.
Wody o podobnym charakt erze mozna równiez spot kac w gęśbi lłdu, np. w Aust ralii w okolicach j eziora Eyre
wyst śpuj e w t akich wodach babka st epowa ( Clamydogobius eremius) . Wody t ego t ypu charakt eryzujł siś podobnie
j ak wody z t ypowych est uariów zmiennym zasoleniem i duzymi dobowymi zmianami t emperat ury, czego nie
spot yka si ś w est uariach.
Ryby wyst śpuj łce w wodach sęonawych nalezł do rodzin: Gobiidae, Tet raodont idae, Cyporinidae, Anablepidae.
Przedst awiciele niektórych z wymienionych rodzin sł rybkami o bardzo r óznym charakt erze i usposobieniu,
znaj duj ł siś wsród nich ęagodne rybki st adne j ak i agresywni samot nicy ( Tet raodont idae) .
Ryby proponowane do zbiornika z wodł sęonawł:
Azj a: Zóęt aczek indyj ski ( Et roplus maculat us) , St rzelczyk ( Toxot es sp. ) , muęoskoczki ( Periopht halmus) , póędzióbki
( Dermogenys) , Argusy ( Scat ophagus) , Monodact ylus, Pset t ias sebae, babka zęot a ( Brachygobius xant hozona) ,
przezroczki indyj skie ( Chanda ranga) , rózne gat unki krewet ek.
Ameryka Srodkowa: Molinezj e ( Poecilia) np. Poecilia sphenops, czworooki ( Anableps anableps) , gat unki pokrewne,
gambuzj e i j ordanelki.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
35
Dobr e i zże pi er w sze r y bk i
Wpr ow adzeni e
Jako, ze nawet maęa ilosc mat eriaęu moze byc t rudna do przyswoj enia dla kogos, kt o dopiero "wciłga siś" w t emat ,
osoba bśdłca nowicj uszem w dziedzinie akwaryst yki moze na poczłt ek przeczyt ac t ylko rozdziaę "Dobre pierwsze
rybki". Póńniej po przej rzeniu dobrej ksiłzki dla poczłt kuj łcych ( podst awowa rzecz, którł kazdy nowicj usz
powinien miec) , powinien umiec wybrac rybki do swoj ego nowego akwarium.
Wart o t ez zasiśgnłc j śzyka na t emat dobrego sklepu akwaryst ycznego. Jesli t akiej mozliwosci nie ma, t rzeba
szukac sklepu, kt óry specj alizuj e siś w akwaryst yce, lub t akiego, gdzie st anowi ona wiśkszł czśsc asort yment u.
Oczywiscie nie daj e t o gwarancj i, ale zwiśksza szansś na znalezienie dobrego sklepu.
Jesli w sklepie okaze siś, ze nie ma ryb na które bylismy zdecydowani, lepiej powst rzymac siś od zakupu innych,
nieznanych, nawet j esli obsęuga sklepu gorłco j e poleca ( niekt óre sklepy maj ł bardzo kompet ent nł obsęugś, ale w
wielu t akiej brakuj e. Minie t rochś czasu, zanim swiezo upieczony akwaryst a zacznie odrózniac dobry sklep od
zęego, a pozyt ecznł radś od kiepskiej ) . W t ym momencie, naj lepiej bśdzie odwiedzic inny sklep lub poczyt ac t rochś
i zdecydowac siś na inne ryby.
Jesli j uz uda siś znaleńc sklep, w kt órym sł wybrane przez nas rybki, nalezy j e bardzo dokęadnie obej rzec,
zwracaj łc uwagś na kszt aęt brzucha, zapadęe oczy, wyst rzśpione pęet wy, ciśzki oddech ( czśst o poęłczony z
ost aj łcymi skrzelami) i kazdy rodzaj nalot u na skórze, kt óry moze wskazywac na chorobś lub infekcj ś
pasozyt niczł. Jesli ryby sł zdrowe kupuj emy bardzo maęł ilosc ryb, zaleznł od wielkosci akwarium i osobników.
Szescdziesiściolit rowe akwarium j est dosc dobre na poczłt ek, na t yle duze, by warunki wodne byęy st abilne, a
j ednoczesnie na t yle maęe, ze nie powinno oniesmielac poczłt kuj łcego. Do zbiornika t ej wielkosci na poczłt ek
naj lepiej wprowadzic j ednł rybś wielkosci 5 - 8 cm lub t rzy, czt ery mniej sze ( wiśksza liczba ryb wpuszczona do
"niedoj rzaęego" akwarium moze wywoęac silny wzrost poziomu t ruj łcego amoniaku, co w efekcie moze nawet
doprowadzic do smierci ryb. Jesli populacj a budowana bśdzie st opniowo, problem t en nie wyst łpi. )
Dobr e pi er w sze r y bk i
Jesli zaęozymy, ze rybki dobre dla poczłt kuj łcych t o t akie, kt óre ęat wo karmic i opiekowac siś nimi, wyt rzymaęe,
mogłce zyc w róznych warunkach wodnych, no i at rakcyj ne z wyglłdu, zauwazymy ze bardzo wiele ryb speęnia
powyzsze warunki. Wiele z nich j est ęat wo dost śpnych w sklepach j ako "ryby dla poczłt kuj łcych". Ale uwaga! Wiele
sprzedawanych j ako "ryby dla poczłt kuj łcych" nie pasuj e do t ej roli.
Wiele z maęych, st adnych rybek doskonale nadaj e siś na poczłt ek. Dot yczy t o kardynaęków, kilku ęat wo dost śpnych
gat unków danio i razbor oraz wiśkszosci dost śpnych gat unków brzanek. Dla t ych, którzy maj ł nieco wiśksze
akwaria, bardzo dobrym wyborem sł t śczanki. St adne sł t akze popularne kiryski.
Prakt yki t akie, j ak nabywanie przez poczłt kuj łcych po j ednej czy dwie szt uki róznych st adnych gat unków ryb,
powinny byc zakazane. St adne ryby czuj ł siś lepiej w grupie kilkunast u osobników węasnego gat unku. Absolut ne
minimum t o szesc szt uk ryb pęywaj łcych w t oni wodnej i czt ery szt uki dla przebywaj łcych przy dnie kirysów. I m
wiścej , t ym lepiej ; st adko dwunast u rybek pokazuj e ich nat uralne zachowanie i bśdzie bardziej zadowalaj łce, niz
mieszana grupka rybek zmuszona do przebywania w t ym samym zbiorniku ("Mamo, dlaczego t a rybka chowa siś za
grzaękł a t a druga siedzi w kłcie i nie chce pęywac?") .
Oczywiscie, t ak j ak zaznaczono we wstśpie, akwarium powinno byc zarybiane st opniowo, dwie lub t rzy za j ednym
razem. Na przykęad naj pierw mozna st worzyc sobie st adko osmiu razbor kt óregos gat unku, póńniej nat omiast
st opniowo dokupowac grupkś szesciorga kirysków.
Ni ek t or e k ar pi ow at e
Kardynaęki, danio, razbory i brzanki sł azj at yckimi rybkami spokrewnionymi z naszym karpiem. Wszyst kie t e ryby
nalezł do rodziny karpiowat ych. Kardynaęki, danio, razbory i brzanki sł maęe, ruchliwe, wyt rzymaęe i kolorowe.
Kardynaęki - Tanicht hys albonubes
Pochodzł ze st rumieni górskich na t erenie Chin, Kardynaęki mogł byc t rzymane w nie ogrzewanych akwariach
( do 13 st opni) . Niektórzy odradzaj ł t rzymanie t ych ryb w t ropikalnych akwariach, ale z moich doswiadczen
wynika, ze czuj ł sie one dobrze w ogrzewanych zbiornikach, dopóki t emperat ura nie przekroczy 22 st opni.
Mozna j e karmic kazdym drobnym pokarmem. Lat wo i czśst o siś rozmnazaj ł, ale męodych nie zobaczymy
dopóki rodzice nie zost anł przeniesieni do innego zbiornika. Kardynaęki sł brłzowe z czerwonym ogonem i
srebrnobiaęł linił wzdęuz boków, kt óra opalizuj e w swiet le. Dorast aj ł do 4 cm.
Danio
Kilka gat unków danio j est czśst o oferowanych w sklepach zoologicznych, węłczaj łc Danio malabarskiego -
Danio aequipinnat us, Danio prśgowanego - Brachydanio rerio, Danio lamparciego - Brachydanio frankei, Danio
t śczowego - Brachydanio albolineat us. Ryby t e sł doskonaęymi, szybkimi pęywakami, ciłgle sł w ruchu.
Róznorodne wzory bęśkit nych znaczen pozwalaj ł na odróznianie poszczególnych osobników. Wiśkszosc danio
nie dorast a do 7 cm, chociaz Danio malabarski osiłga ponad 10 cm.
Razbory
Naj bardziej popularnł j est Razbora klinowa - Rasbora het eromorpha. Bardzo podobnie wyglłda Rasbora espei,
podobnie j ak Rasbora kalochroma oraz Razbora szklist a - Ras bora t rilineat a. Pomaranczowy, brłzowy i
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
36
czerwony t o t ypowe kolory razbor, a ich ciekawy sposób pęywania czyni z nich int eresuj łcy obiekt dla
obserwacj i. Razbora szklist a dorast a do 8 cm a Rasbora kalochroma do 10 cm podczas gdy Razbora klinowa
zwykle nie osiłga 5 cm.
Brzanki
Naj czśsciej spot ykanł i zwykle "przeklinanł" j est Brzanka sumat rzanska - Capoet a t et razona. Moze ona
obgryzac pęet wy innych ryb, j esli nie j est t rzymana w wyst arczajłco duzym st adzie, poza t ym z powodu chowu
wsobnego j est dosc wrazliwa na choroby. Dost śpnych j est t ez kilka odmian akwariowych ( t akich j ak
zielonkawe "Brzanki mszyst e" oraz odmiana albinot yczna) sł one j ednak bardziej podat ne na choroby i czśst o
bywaj ł zdeformowane.
Nie porzucaj my j ednak brzanek zbyt pochopnie, j ako ze wiele z nich j est bardzo odpowiednich dla
poczłt kuj łcych akwaryst ów, zwęaszcza dla t ych, którzy maj ł sredniej wielkosci zbiorniki. Capoet a t it t eya -
Brzanka smukęa j est bardzo maęa - do 6 cm, a przy t ym ma wspaniaęy pomaranczowo- czerwony kolor. Sredniej
wielkosci brzanki ( do 11 cm) t o np. Barbodes everet t i, Brzanka rózowa - Punt ius conchonius, i Brzanka
purpurowa - Punt ius nigrofasciat us. Powinno siś unikac hodowlanych ( dęugopęet we, albinot yczne, it d) odmian
Brzanki rózowej , j ako ze maj ł t endencj ś do zapadania na rózne choroby. Brzanka wielkoęuska - Capoet a
oligolepis i Barbodes lat erist riga sł duzymi, spokoj nymi brzankami (Barbodes lat erist riga do 15 cm) . Powiniscie
t ez unikac Barbodes schwanefeldi, chyba, ze m acie bardzo duze akwarium. Dorast a ona do ponad 30 cm!
Trzeba t ez zaznaczyc, ze wiśkszosc brzanek nie pęywa st adami t ak "elegancko", j ak danio czy razbory, j ednak
bezwarunkowo powinny byc t rzymane w grupach. Zaznaczmy t ez, ze wielu aut orów zalicza wspomniane wyzej
gat unki brzanek do wspólnego rodzaj u Barbus.
Ki r y sk i
Kiryski sł częonkami rodziny Callicht hyidae, "opancerzonych" sumików z Ameryki Poęudniowej . Kiryski sł maęe
( generalnie 6 cm i mniej ) . Te st adne rybki zawsze przeszukuj ł dno akwarium w poszukiwaniu pozywienia. I st niej e
co naj mniej 140 gat unków sumików z rodzaj u Corydoras. Niekt óre z nich sł bardzo delikat ne i szybko ginł nawet w
rśkach ekspert ów. Te delikat ne sł j ednak rzadko spot ykane w sklepach zoologicznych, a nawet kiedy mozna j e
kupic zazwyczaj sł bardzo drogie. Kiryski, kt óre znaj dziecie za rozsłdna cenś sł wyt rzymaęe i mogł przezyc nawet
w akwarium w kt órym j est niedobór t lenu j ako ze pot rafił pobierac powiet rze z powierzchni wody i absorbuj ł j e
poprzez zoęłdek. Niekt óre z kirysków, kt óre mozecie spot kac w sklepach t o Kirysek spizowy - C. aeneus, Kirysek
cśt kowany- C. ambiacus, C. j ulii, C. arcuat us, C. met ae, C. panda ( oraz bardzo popularny w Polsce Kirysek pst rt y -
C. paleat us - dop. t ęum ) .
Kirysy generalnie pobieraj ł pozywienie z dna akwarium, dlat ego t ez powinny byc karmione specj alnymi t onłcymi
karmami. Mozna im t akze podawac mrozonł ochot kś. Nalezy upewnic siś, ze cala mrozona karma j est od razu
zj adana, j ako ze niezj edzona moze gwaęt ownie zgnic i zainfekowac akwarium. Nie przekarmiac!
Tźczank i
Tśczanki sł bardzo kolorowymi rybami pochodzłcymi z Aust ralii, Nowej Gwinei i Madagaskaru. Tak, j ak opisywane
powyzej karpiowat e, sł rybami st adnymi i powinny byc t rzymane w grupach po przynaj mniej 6 egzemplarzy
j ednego gat unku. Sł t o wiśksze, nieco drozsze i t rudniej sze do zdobycia niz opisywane do t ej pory ryby, lecz sł
ęat we w pielśgnacj i, akt ywne, i sł dobrymi rybkami dla t ych, którzy chcł miec u siebie w akwarium cos rzadziej
spot ykanego. Poszukaj cie w swoich sklepach Melanot aenia splendida, Tśczanki wspaniaęej - M. boesemani, M.
lacust ris, oraz Promieniczki - Telmat herina ladigesi.
Dobr e dr ugi e r y bk i
Poprzednia czśsc mówięa o rybach, kt óre sł odpowiednie dla zupeęnie poczłt kuj łcego akwaryst y. W t ej czśsci
omówimy rybki, które sł dobre dla akwaryst y, kt óry nabyę j uz pewne doswiadczenie, lub dla t akiego, który chce siś
powazniej przygot owac zanim dokona zakupu.
Wiele z ryb polecanych t ut aj j est odpornych, ęat wo adapt uj łcych siś i ęat wych w pielśgnacj i t ak j ak t e z pierwszej
czśsci. Jakkolwiek w pierwszej czśsci byęem w st anie zarekomendowac caęe grupy ryb, lub t ez zwrócic uwagś na
j eden czy dwa gat unki z kazdej grupy, kt óre byęyby raczej niewskazane, t ak t ut aj kazda grupa bśdzie poęłczeniem
wielu dobrych i wielu kiepskich. Do t ego niektóre z t ych ryb sł wyt rzymaęe t ylko wt edy, gdy zaspokoimy ich
specyficzne wymagania. Jesli chcesz t rzymac ryby z t ych grup musisz wiedziec, j akie gat unki kupuj esz i j akie sł ich
pot rzeby.
Czemu siś przej mowac? Jesli j est es komplet nym nowicj uszem, byc moze nie powinienes wybierac t ych ryb. Wybór
z list y "Pierwszych rybek" pozwoli ci wciłgnłc siś w t o piśkne hobby z minimalnym ryzykiem. Kiedy j ednak
nabśdziesz pewnego doswiadczenia mozesz zechciec spróbowac z innymi rybkami. Wiele j est ryb bardzo piśknych,
wiele z nich ma ciekawe zachowania i niektórzy akwarysci sł nimi do t ego st opnia zafascynowani, ze ęłczł siś w
specj alist yczne kluby t ylko po t o, by nauczyc siś wiścej i wymieniac siś pewnymi rodzaj ami czy gat unkami ryb.
Pi sk or zow at e
Piskorzowat e t o ryby o wydęuzonym ciele, pochodzłce z Azj i. Sł dalekimi krewnymi karpiowat ych ( Danio, Razbory,
it d) . Tak j ak kiryski maj ł skierowany ku doęowi pysk, wyposazony w włsiki - adapt acj a do zycia i pobierania
pokarmu z dna st rumieni. Przeszukuj ł dno zbiornika zj adaj łc pokarm pozost awiony przez inne ryby ale powinno
siś zwracac uwagś by miaęy wyst arczaj łcł ilosc pozywienia. Wymagana j est specj alna t onłca karma.
Niekt óre piskorzowat e sł wrazliwe na zbyt duzy poziom azot anów, dlat ego t ez wspominam o nich t ut aj , a nie w
czśsci "Dobre. . . "
Naj czśsciej spot ykanym piskorzowat ym j est Cierniooczek Kuhla - Pangio sp. ( naj czósciej Pangio kuhli sumat ranus,
przedt em Acant hopt halmus sp. - dop. red. ). Sł t o dęugie, podobne do wstłzki rybki, kt óre dorast aj ł do 10 cm,
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
37
br łzowe z zóęt ymi prśgami i okrśgami. Cierniooczki t e sł niesmiaęe i spśdzaj ł wiśkszosc czasu zakopane w
podęozu.
I nnł popularnł grupł ryb piskorzowat ych sł częonkowie rodzaj u Bot ia. Bocj a wspaniaęa - B. macracant ha, Bocj a
siat kowana - B. lohachat a, Bocj a mysia - B. horae, Bocj a szara - B. modest a, oraz B. st riat a sł czśst o spot ykane.
Niekt óre z nich ( zwęaszcza wspaniaęa i szara) mogł osiłgac duze rozmiary, ale rosnł bardzo wolno i mogł
przebywac w maęym akwarium kilka lat . Piskorzowat e zwykle sł szczśsliwsze j esli przebywaj ł w grupie kilku
osobników danego gat unku. ( uwaga, wiókszosc bocj i, procz wspaniaęej , siat kowanej i karęowat ej - B. sidt himunki,
t o gat unki czóst o dosc agresywne - dop. red. ) .
Piskorze Misgurnus fossilis ( Piskorz - dop. red. ) i Cobit is t aenia ( Koza - dop. tęum) powinny byc unikane. Sł t o
gat unki zimnowodne i maj ł niefort unny zwyczaj wyskakiwania z akwarium, szczególnie gdy zbliza siś burza.
Maże gl onoj ady
Mianem "glonoj ady" okresla siś sumiki z rodziny Zbroj nikowat ych - Loricariidae. Jak zwraca siś na t o uwagś ponizej
w sekcj i "Zęe pierwsze ryby", bardzo popularny Plekost omus (Hypost omus sp.) ( Uwaga! w Polsce prawdziwy
Hypost omus j est bardzo rzadki, "Plekost omusy" dost ópne w sklepach t o Liposarcus mult iradiat us - dop. red. )
czśst o sprzedawany j est poczłt kuj łcym j ako rybł czyszczłca akwarium z glonów. Niest et y ryba t a j est o wiele za
duza dla maęych zwykle akwariów poczłt kuj łcych akwaryst ów.
Niekt óre gat unki t ych sumików pozost aj ł j ednak niewielkie. Zbroj niki z rodzaj u Peckolt ia maj ł ubarwienie w
post aci poprzecznych pasów j asnego i ciemnego brłzu, lub zóęci i zwykle nie dorast aj ł do 10 cm. Włsacze z
rodzaj u Ancist rus maj ł, j ak wskazuj e ich nazwa, pysk przyozdobiony wyrost kami w okolicy oczu i ot woru
gśbowego. Do t ego Włsacze nalezł do t ych nielicznych zbroj ników, kt óre bez problemów rozmnazaj ł siś w
domowych akwariach.
Ot ocinclus, zwany w skrócie Ot osem, j est naj mniej szym zbroj nikiem i pot rafi zj adac glony z roslin akwariowych nie
uszkadzaj łc przy t ym nawet t ych naj delikat niej szych. Czasem zdarza siś, ze wkrót ce po zakupie Ot os ginie bez
wyrańnej przyczyny, j esli j ednak przet rzyma t en kryt yczny okres, st aj e siś bardzo uzyt ecznym mieszkancem
akwarium. (Ot ocinclus t o ryby st adne i powinny byc t rzymane w maęym st adzie podobnie j ak kirysy - dop. red. )
Podczas gdy wiele zbroj ników rzeczywiscie pomaga oczyszczac akwarium z róznego rodzaj u glonów, nie nalezy
zapominac o t ym, ze glony nie mogł byc ich j edynym pozywieniem. Powinny dost awac pokarm przeznaczony
specj alnie dla nich np. cukinia, którł mozna obciłzyc t ak by opadęa na dno. Niekt órzy producenci pokarmów dla ryb
produkuj ł specj alne karmy. Zbroj niki powinny byc karmione wieczorem, kiedy zbiornik j est sęabiej oswiet lony.
Wiśkszosc zbroj ników akt ywna j est węasnie wt edy, a wiśkszosc pozost aęych ryb, kt óre mogęyby konkurowac w
zdobywaniu pozywienia j est mniej akt ywna. Równie wazne dla zbroj ników sł kawaęki drewna, kt óre powinny
znaleńc siś w akwarium. Sł one ńródęem celulozy, bez kt órej zbroj niki karlej ł. Z t ego t ez powodu nie wolno ich
t rzymac w drewnianych, czy nawet akrylowych akwariach, gdyz mogł nadgryzac mat eriaę z kt órego sł one
wykonane. Moze t o doprowadzic do zniszczenia zbiornika lub smierci zbroj nika ( przez spozycie t oksyn) . ( Uwaga!
Niekt ore zbroj niki j ak Panaque sp. caękowicie zj adaj ż wszyst kie rosliny wodne - dop. red. )
Zbroj niki mogł byc nieco kęót liwe miśdzy sobł oraz byc podszczypywane przez inne ryby ze wzglśdu na swoj ł
powolnosc. Powinny miec zapewniane kryj ówki oraz odpowiednio duze t eryt orium ( np. 40 lit rów wody dla 8 cm
ryby) .
Kćsaczow at e
Tak j ak wiele ryb z pierwszej czśsci. kłsaczowat e t o ryby st adne i powinny byc t rzymane w grupach po szesc i
wiścej osobników danego gat unku. Pochodzł z Ameryki Poęudniowej i Srodkowej oraz Afryki. W pewnych rej onach
Ameryki Poęudniowej woda j est bardzo miśkka ( bardzo maęo rozpuszczonych zwiłzków mineralnych) oraz kwasna
( I naczej mówiłc - "kwasna" oznacza ze ma pH ponizej 7 - kt óre t o uznawane j est za neut ralne. Silny kwas ma
bardzo niskie pH. Pęyny o pH powyzej 7 uwazane sł za "zasadowe") .
Jesli nie wiesz, czy woda w t woim akwarium j est miśkka i kwasna ( w duzych miast ach w Polsce woda zazwyczaj
j est t warda i zasadowa - dop. red. ), powinienes unikac kłsaczowat ych kt óre t akiej węasnie wody wymagaj ł. Zanim
kupisz j akies kłsaczowat e, co do których nie j est es pewien, zaj rzyj do ksiłzki. Jesli j est t am napisane, ze
wymagaj ł pH ponizej 6, 5, lepiej ich nie kupuj . Wielu poczłt kuj łcych akwaryst ów próbuj e w prost y sposób zmienic
pH wody róznymi chemikaliami dostśpnymi w sklepach - nie ulegaj t ej pokusie! Chemia wody j est bardzo zęozona i
w wyniku t akich eksperyment ów mozesz ęat wo st racic swoj e ryby.
Z drugiej st rony, j ezeli woda w t woim kranie j est miśkka i ma niskie pH, nie ma powodu dla którego nie miaębys
spróbowac t rzymania t ych ryb.
Dwa bardzo popularne gat unki kłsaczowat ych, wymagaj łce miśkkiej , kwasnej wody t o Neon I nessa -
Paracheirodon innesi i Neon czerwony - Cheirodon axelrodi. Sł t o bardzo at rakcyj ne czerwono- niebieskie ryby.
Czerwona linia u Neona czerwonego rozciłga siś od gęowy do ogona, podczas gdy u Neona I nessa zaczyna sie w
okolicy brzucha. At rakcyj ny wyglłd j est węasciwie j edynł zalet ł Neonów I nessa. Oprócz duzych wymagan do
j akosci wody maj ł one dodat kowł wadś, prawie wszyst kie z nich sł masowo rozmnazane na Dalekim Wschodzie w
duzych ilosciach bez zwracania uwagi na j akosc przychówku ( Neony innesa dost ópne w Polsce sż naj czósciej z
rodzimych hodowli na Slżsku, wióc ich t en problem nie dot yczy - dop. tęum) . Co za t ym idzie męode sł
nafaszerowane lekarst wami. Lekarst wa powst rzymuj ł choroby, lecz zwykle w krót ki czas po sprzedazy, ryby
zaczynaj ł chorowac. Duze ich ilosci ginł w sklepach i w domowych akwariach nabywców. Prawdopodobnie mniej
niz 1 z 10 neonów zyj e dęuzej niz miesiłc po t ym, j ak zost anie zabrany ze srodowiska gdzie dorast aę. Do t ego dwa
czy t rzy sliczne neonki nabyt e za kilka zęot ych mogł ęat wo zainfekowac i zabic wszyst kie ryby w domowym
akwarium.
Neony czerwone prawdopodobnie bśdł zyęy dęuzej w domowym akwarium ale t ez niezbyt dęugo. Pochodzł one z
odęowów w Brazylii. Ńapane t am sł dorosęe ryby, t ak wiśc przezyęy one j uz wiśkszł czśsc swego zycia zanim t rafięy
do sklepów ( i bódż miaęy bardzo duzy problem z aklimat yzacj ż w naszej wodzie - dop. red. ) .
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
38
Do innych kłsaczowat ych wymagaj łcych kwasnej wody nalezł Hyphessobrycon simulans, H. het erorhabdus, H.
met ae, H. loret oensis, Barwieniec ( Fant om) czarny - Megalamphodus megalopt erus, Barwieniec (Fant om) czerwony
- M. sweglesi.
A co z t ymi, kt órzy nie maj ł kwasnej wody? Jest bardzo wiele wyt rzymaęych gat unków ryb kłsaczowat ych dla t ych,
kt órzy nie maj ł odpowiedniej wody. Do nich nalezy dyst yngowana Zaęobniczka - Gymnocorymbus t ernet zi,
j askrawo ubarwiony Zwinnik j arzeniec - Hemigrammus eryt hrozonus, j asno pomaranczowe Byt rzyki barwne
( "Minory") - Hyphessobrycon callist us i Byt rzyki czerwone - H. flammeus, oraz Pryst elka - Prist ella maxillaris z
czerwonawym ogonem. Wszyst kie one nie dorast aj ł naj wyzej do 5 cm. Nieco wiśksze sł Hokej ówki - Thayeria
obliqua i blisko spokrewniona Th. boehlkei, obydwa t e gat unki ęat wo rozpoznac po czarnej linii biegnłcej od ogona
przec caęe ciaęo, lsniłcy Bęyszczyk brylant owy - Moenkhausia pit t ieri, oraz piśkna Tet ra cesarskiej - N. palmeri z
ogonem w kszt aęcie t rój zśba. ( Czóst o spot ykane w Polsce sż rowniez Miedzik obrzezony - Hassemania nana i
Byt rzyk Axelroda inaczej zwany Neonem czarnym - Hyphessobrycon herbert axelrodi. Wiele ksiżzek mylnie nazywa
Neona czerwonego Byst rzykiem Axelroda - dop. red. ). Jedynł czśst o spot ykanł afrykanskł rybł kłsaczowat ł j est
Bęyszczyk kongolanski - Phenacogrammus int errupt us - przesliczna rybka dorast aj łca do 10 cm.
Pi el źgni ce
Pielśgnice, częonkowie rodziny Cichlidae, pochodzł z Ameryki Srodkowej i Poęudniowej oraz Afryki, kilka gat unków
wyst śpuj e t ez na Madagaskarze, Srodkowym Wschodzie i w Azj i. Pielśgnice róznił siś nieco od omówionych do t ej
pory ryb. Dla akwaryst ów pielśgnice st warzaj ł czt ery gęówne problemy: ( 1) Niektóre pot rzebuj ł specj alnych
warunków wodnych, ( 2) niektóre wymagaj ł specj alnego pozywienia, ( 3) niektóre osiłgaj ł duze rozmiary ( nawet
do 90 cm) , i ( 4) wykazuj ł t eryt orializm.
Znowu, czemu o nich wspominam? Bo dla t ych, którzy podej mł wyzwanie, nagroda bśdzie wspaniaęa. Jesli o
j akichs rybach mozna powiedziec, ze sł int eligent ne, t o węasnie o pielśgnicach ( choc bardzo int eligent ne sż rowniez
niekt ore sumy oraz ęacowat e - dop. red. ). Okazuj ł t o w codziennym zachowaniu, dobieraniu siś w pary i
wychowywaniu pot omst wa. Wszyst kie ryby o których do t ej pory byęa mowa skęadaj ł j aj a i ignoruj ł j e, a nawet
zj adaj ł! Pielśgnice wrścz przeciwnie, opiekuj ł siś zęozonł ikrł i męodymi. Mówi siś, ze naj wiśkszł nagrodł dla
akwaryst y j est widok pary pielśgnic, kt óre prowadzł męode po akwarium i bronił ich przed niebezpieczenst wami.
Nawet j esli t woj e pielśgnice nie bśdł miaęy męodych, bśdł bardziej zaj muj łce dla ciebie niz j akiekolwiek inne ryby.
Pielśgnice mogł byc "domowym ulubiencem" o wiele bardziej niz mogęoby siś oczekiwac po rybach.
Jesli zdecyduj esz siś podj łc wyzwanie j akie st awiaj ł pielśgnice, wybór gat unku moze byc t rudny. Niekt óre mogł
byc wpuszczone do akwarium ogólnego i spokoj nie wspóędzielic j e ze st adnymi rybami o kt órych byęa mowa
wczesniej . Do spokoj nych pielśgnic nalezł Aequidens ( obecnie Laet acara) curviceps, Aequidens ( obecnie Laet acara)
dorsiger , i rzadziej spot ykana Nannacara anomala ( w Polsce bardzo popularna - dop. red. ), wszyst kie z Ameryki
Poęudniowej , a t akze Barwniak Thomasa - Anomalochromis t homasi z Afryki Zachodniej . Nie t ak j ak "wielkie"
pielegnice, t e gat unki pozost aj ł niewielkie (dorosęe dorast aj ł do 9 cm) i sł wzglśdnie spokoj ne. Dwie lub t rzy mogł
przebywac w 40 lit rowym akwarium j esli t ylko bśdł t am kryj ówki z kamieni lub innych elementów.
I nne pielśgniczki na j akie mozecie siś nat knłc t o Pielśgniczka mot ylowa (Ramireza) - Papiliochromis ( poprzednie
nazwy - Microgeophagus lub Apist ogramma) ramirezi, rózne gat unki z rodzaj u Apist ogramma sp. , oraz Dicrossus
filament osus (opisywana j ako Crenic ara filament osa w st arszych ksiłzkach) . Ryby t e róznił siś co do st opnia
t rudnosci, lecz poczłt kuj łcy powinni ich unikac.
Akara z Maroni - Aequidens ( obecnie Cleit hracara) maronii, Pielśgnica skosnoprśga - Cichlasoma fest ivum ( obecnie
Mesonaut a insignis) i Skalar - Pt erophyllum scalare mogł byc odpowiednimi rybami dla poczłt kuj łcych, ale t ylko
j esli znaj dziemy zdrowe egzemplarze, co czśst o nie j est ęat we. Dlat ego t ez nie powinno siś kupowac maęych Akar i
Piel. skosnoprśgich. Dorosęe egzemplarze t ych dwu gat unków sł lepszym wyborem, ale i t e powinny zost ac
st arannie obej rzane, no i nie nalezy ich kupowac j esli nie byęy w sklepowym akwarium przynaj mniej t ydzien.
Podobnie nalezy byc bardzo ost roznym przy zakupie bardzo popularnych Skalarów. Zanim j e kupicie, zapyt aj cie
sprzedawcś z j akiego ńródęa pochodzł sprzedawane ryby. Jesli sprzedawca nie wie, nie chce powiedziec lub mówi
ze sł od "hurt ownika" ( a kt o wie gdzie byęy wczesniej ?) nie kupuj cie ich. Jesli nat omiast powie, ze pochodzł od
lokalnego hodowcy macie przynaj mniej szansś, ze ryby kupione przez was sł zdrowe. Ponadt o skalary powinny byc
t rzymane w akwariach wiśkszych niz 50 lit rów. Akary z Maroni, pielśgnice skosnoprśgie i skalary sł rybami
spokoj nymi, powinny miec w akwarium mozliwosc ukrycia - na przykęad w głszczu roslin.
Z drugiej st rony skali t rudnosci bardzo dobrym wyborem, zwęaszcza dla posiadaczy 80- lit rowych i wiśkszych
akwariów j est Ziemioj ad pst ry - Sat anoperca leucost ict a ( wczesniej opisywany j ako Geophagus j urupari) . Rosnie
duzy ( nawet do 30 cm) ale za t o bardzo wolno i kilkulet ni osobnik moze nie osiłgnłc 16 cm. Jest bardzo spokoj nł
pielśgnicł, do t ego pomoze ci w oczyszczaniu akwarium, przekopujłc podęoze w poszukiwaniu niezj edzonego
pozywienia. Podobna ryba, Ziemioj ad surinamski - Geophagus surinamensis ( alt ifrons - dop. red. ), t o t ez dobry
wybór.
Barwniak czerwonobrzuchy - Pelvicachromis pulcher t o czśst o spot ykane pielśgnice z Afryki Zachodniej , kt óre
mogł przebywac z wiśkszymi st adnymi rybami i powinny byc t rzymane w 80 l. i wiśkszych akwariach. Samce
osiłgaj ł 10 cm, samice sł nieco mniej sze.
Wiśkszosc pozost aęych, ęat wo dost śpnych pielśgnic j est zbyt agresywna i/ lub rosnie zbyt duza j ak dla
poczłt kuj łcych. Dot yczy t o bardzo popularnej Pielśgnicy pawiookiej - Ast ronot us ocellat us, kt óra rosnie gwaęt ownie
do ponad 35 cm, szuka okazj i do bij at yk i j est bardzo brudzłcym gat unkiem. Jesli akwaryst a j est rzeczywiscie
zaint eresowany hodowlł innych pielśgnic, niz t e wspomniane, powinien byc przygot owany na zaęozenie
specj alnego, osobnego ( i prawdopodobnie wiśkszego) akwarium dla nich i do zebrania wielu informacj i na ich t emat
zanim dokona zakupu.
Ża³cow at e
Ńańcowat e t o j eszcze inna grupa ryb. Daleko spokrewnione z pielśgnicami, ryby ęańcowat e pochodzł z Afryki i Azj i.
Częonkowie rodzin Anabant idae, Belont iidae, Helost omat idae, oraz Osphronemidae czśst o opisywani sł j ako "ryby
labirynt owe". Zwiłzane j est t o ze specj alnym narzłdem oddechowym zwanym labirynt em, mozna go rzeczywiscie
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
39
opisac obrazowo j ako plłt aninś t uneli w poblizu rybich skrzel. Ryby labirynt owe chwyt ajł powiet rze z powierzchni
wody i absorbuj ł t len poprzez wspomniany labirynt , pozwala im t o przezyc w wodach o bardzo niskim poziomie
t lenu, nie wyst arczaj łcym przy oddychaniu skrzelami. Niektóre ęańcowat e mogł przezyc poza wodł nawet
kilkanascie godzin oddychaj łc t ylko przez labirynt . Ńaziec - Anabas t est udineus pot rafi wspinac siś na drzewa i
przebywac poza wodł do dwóch dni.
Ńańcowat e mogł st anowic uzupeęnienie ryb do akwarium wielogat unkowego, st warzaj ł t ez pewne wyj łt kowe
mozliwosci dla hodowcy ale równiez i kilka problemów. Poniewaz niekt óre z ęańcowat ych wyt rzymuj ł nizsze
t emperat ury, oraz ze wzglśdu na umiej śt nosc przezycia w wodzie z niskim poziomem t lenu, ryby t e mogł byc
t rzymane w akwariach lub kulach bez ogrzewania i filt racj i. Z drugiej st rony niektóre ęańcowat e ( zwęaszcza samce
pewnych gat unków) wykazuj ł silny t eryt orializm, a niektóre osiłgaj ł znaczne rozmiary.
Rozmnazanie ęańcowat ych moze byc fascynuj łcym przezyciem. Niekt óre gat unki buduj ł pienist e gniazda do
kt órych skęadaj ł ikr ś, podczas gdy inne, j ak pewne pielegnice, sł pyszczakami.
Naj czśsciej spot ykanł rybł labirynt owł j est Boj ownik syj amski - Bet t a splendens. Rózne odmiany koloryst yczne:
czerwona, niebieska, zielona, fiolet owa i ich kombinacj e sł szeroko rozpowszechnione. Samce sł selekcj onowane,
aby osiłgnłc mozliwie dęugie pęet wy. Spot yka siś t ez odmiany, w kt órych zarówno samiec j ak i samica ma
podwój nł pęet wś ogonowł. Boj owniki nie nadaj ł siś do akwariów ogólnych z dwu powodów. Po pierwsze, j ak
wskazuj e ich nazwa wykazuj ł silny t eryt orializm. Agresj a nij silniej przej awia siś miśdzy samcami, ale moze t ez
zost ac skierowana na inne ryby wyglłdem przypominaj łce boj ownika. Po drugie, ich dęugie pęet wy st anowił ęat wy
obiekt at aku dla ryb t akich j ak brzanki. Boj ownik moze byc t rzymany samot nie w kuli ( im wiśksza t ym lepsza) lub
akwarium bez filt racj i, nalezy wt edy pamiśt ac o czśst ej podmianie czśsci wody na swiezł. Wymagaj ł ciepęa i sł
wrazliwe na zmiany t emperat ury, dlat ego zbiornik z nimi powinien byc ogrzewany j esli t emperat ura w
pomieszczeniu j est nizsza niz 24 st opnie. Samce boj owników dorast aj ł do 8 cm, samice sł nieco mniej sze.
Bardziej do t rzymania w kuli lub maęym akwarium nadaj e siś Wielkopęet w wspaniaęy - Macropodus opercularis. Jest
znacznie bardziej wyt rzymaęy niz boj ownik, i z powodzeniem znosi t emperat ury ponizej 16 st opni. Moze
wyskakiwac z wody, dlat ego akwarium powinno byc dokęadnie przykryt e. Podobnie j ak boj owniki, wielkopęet wy
wykazuj ł ekst remalny t eryt orializm. Dorast aj ł do 10 cm.
Kolej nym, czśst o spot ykanym przedst awicielem ryb labirynt owych j est Gurami niebieski lub dwuplamist y -
Trichogast er t richopt erus. Zęot e, srebrne i marmurkowe gurami sł w rzeczywist osci hodowlanymi odmianami
Gurami niebieskiego. Gurami niebieski rosnie do 15 cm. Nie j est t ak agresywny j ak boj ownik czy wielkopęet w, ale
wiścej niz j eden w maęym akwarium moze byc przyczynł ciłgęych ( i nawet smiert elnych) bój ek. Dobrze czuj ł siś w
zbiorniku razem z wiśkszymi, st adnymi rybami. Podobne, choc nieco mniej sze gat unki t o Prśt nik prśgowany -
Colisa fasciat a, Prśt nik wargacz - Colisa labiosa, znacznie mniej agresywny Gurami mozaikowy - Trichogast er leeri
oraz T. microlepis. Gurami caęuj łcy - Helost oma t emmincki j est nieco wiśkszy ( osiłga 30 cm) nadaj e siś j ednak dla
poczłt kuj łcych z wiśkszymi akwariami. Jest spokoj ny, chociaz samce mogł "walczyc" ze sobł, walki t e polegaj a na
zęapaniu siś wargami i wzaj emnym przepychaniu - stłd t ez pochodzi nazwa "Caęusek".
Sł t ez gat unki dorast aj łce naj wyzej do 5 cm, j ak na przykęad Prśt nik karęowat y - Colisa lalia, Prśt nik t rój barwny -
C. chuna, oraz mieszaniec C. lalia i C. chuna, prśt nik odmiany "sunset " ( Colisa lalia "gukengi" - w rzeczywist osci
nie mieszaniec, lecz forma hodowlana Colisa lalia - dop. red. ). Teoret ycznie rybki t e nadaj ł siś do akwarium
wielogat unkowego. W prakt yce sł one czśst o ofiarami masowego rozrodu prakt ykowanego na Dalekim Wschodzie
( j ak inne opisywane wczesniej gat unki) i wiele z nich nafaszerowanych j est hormonami po t o, by j ak naj efekt owniej
prezent owaęy siś w sklepach. Dobrze j est pamiśt ac o zasadzie : "Jesli cos j est zbyt piśkne by byęo prawdziwe, t o
prawdopodobnie nie j est ".
Mimo, ze t rudniej sze do zdobycia, ęańcowat e w rozr ód kt órych częowiek rzadko ingeruj e, mogł okazac siś lepszym
wyborem. Szukaj cie wiśc Bet t a pugnax, Parosphromenus deissneri, Pseudosphromenus cupanus, a t akze
Skrzeczyków - Trichopsis vit t at us, T. pumilus, kt órych rozmiary wachaj ł siś od 3 do 10 cm. Nie kupuj cie Gurami
czekoladowego - Sphaericht hys osphromenoides kt óry j est dosc delikat ny, ani Gurami olbrzymiego - Osphronemus
spp. kt óry szybko osiłga ponad 60 cm ( ciekawe, lecz przeznaczone dla nieco bardziej zaawansowanego akwaryst y
sż t akze ęacowat e pochodzżce z Afryki, np. Buszowce - Ct enopoma, w t ym Ct enopoma acut irost re - dop. red. ).
Zy w or odk i
Rodzina Poeciliidae t o gupiki, molinezj e plat ki i wiele innych ryb. Uwaza siś j e za t ypowe ryby dla poczłt kuj łcych,
specj alnie j ednak zost awięem j e na sam koniec, aby zwrócic na nie uwagś. Sprzedawane sł czśst o poczłt kuj łcym,
bo sł t anie, kolorowe i sł uwazane przez osoby nie zwiłzane z akwaryst ykł za ryby bezproblemowe. Wiele ryb
zyworodnych wymaga dodat ku soli do wody, j est t o warunek zdrowego chowu, a j ednoczesnie sprawia t o, ze nie
nadaj ł siś do t rzymania z innymi akwariowymi rybami. Wiele pospolit ych zyworódek j est do t ego rezult at em chowu
wsobnego, w rezult acie ot rzymany narybek nie j est t ak zdrowy j ak t e ryby, które byęy hodowane przez
wczesniej sze pokolenia akwaryst ów ( czy t ez aut orów wiśkszosci ksiłzek) . Niekt óre nawet nie sł zdolne do rozrodu
bez pomocy częowieka. W koncu, ze wzglśdu na niskł cenś rynkowł nie zwraca siś zbyt duzej uwagi na ich
odpowiednił pielśgnacj e, co za t ym idzie mogł byc nosicielami wielu chorób.
Piśkniczkowat e, bo t ak równiez sł nazywane, pochodzł z Ameryki, gęównie Srodkowej . Mówi siś na nie zyworódki,
poniewaz j aj a sł inkubowane w organińmie samicy do moment u wyklucia siś męodych. Zyworódki spot ykane sł t ez
w innych rodzinach, mogł róznic siś szczegóęami rozrodu.
Dobrze wszyst kim znane Gupiki wystśpuj ł w rozmait ych odmianach koloryst ycznych; rozróznia siś t ez 12 odmian
dęugopęet wych. Odmiany t e mogł byc dosc wrazliwe. Gupiki wymagaj ł dodat ku soli w ilosci ęyzeczki soli ( nie
j odowanej ! ! ! naj lepiej morskiej , do zakupienia w sklepie akwaryst ycznym- dop. red. ) na 20 l wody.
Pospolit e molinezj e t o czarna "Black Molly" (bśdłca barwnł odmianł Molinezj i ost roust ej - Poecilia sphenops) oraz
Molinezj a zaglopęet wa - Poecilia velifera (dost śpna w kilku odmianach koloryst ycznych) . Molinezj e czarne
pot rzebuj ł soli w ilosci j ednej ęyzeczki na 20 lit rów wody, pomaga t o w ut rzymaniu dobrej kondycj i oraz
zabezpiecza przed inwazj ł "icht io" (I cht hyopht hirius mult ifiliis, pierwot niak czśst o wyst śpuj łcy w akwariach) .
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
40
Molinezj e zaglopęet we wymagaj ł nat omiast t rzykrot nie wiścej soli, dorast aj a do 16 cm. "Black Molly" osiaga nie
wiścej j ak 8 cm.
Blisko spokrewnione z molinezj ami Mieczyki - Xiphophorus helleri i Plat ki ( Zmienniaki) - Xiphophorus maculat us t o
t akze popularne ryby. Wyst śpuj ł one w wielkiej ilosci odmian barwnych, a t akze r ózniłcych siś kszt aęt em pęet w.
Takze t e ryby wymagaj ł dodat ku soli ( ęyzeczka na 20 lit rów wody) . Niektóre odmiany sł podat ne na rózne choroby
( Mieczyki odmiany Tuxedo czśst o zapadaj ł na owrzodzenia) , t ak wiśc naj lepsze dla poczłt kuj łcych sł t e
ubarwione nat uralnie. " Zielone mieczyki " ( w rzeczywist osci wielokolorowe) sł t o nat uralnie ubarwione X. helleri,
niest et y dzikie formy Zmienniaków sł rzadko spot ykane. Zmienniak wielobarwny - Xiphophorus variat us j est
niekiedy spot ykany w sklepach i t akze nadaj e siś dla poczłt kuj łcych.
( Rzadko spot ykanż w sklepach, ale idealnż rybkż do maęych akwariow, dla poczżt kuj żcych j est sliczna Drobniczka z
Florydy - Het erandria formosa. Nie wymaga ona ogrzewania akwarium, rozmnaza sió bez problemow, nie zj ada
swoj ego pot omst wa, co czóst o robiż inne zyworodki i dorast a zaledwie do ok. 3cm dęugosci - dop. red. )
Zże pi er w sze r y bk i
Kilka nieodpowiednich gat unków ryb dla poczłt kuj łcych, poj awięo siś j uz miśdzy ich " ęat wiej szymi" kuzynami. W
sklepach j est j ednak wiścej ryb, kt órych powinni wyst rzegac siś akwarysci zaczynaj łcy dopiero hodowlś. Wiele z
t ych ryb nadaj e siś dla bardziej zaawansowanych hobbystów, podczas gdy inne nigdy nie bśdł dobrymi
akwariowymi rybami. Niektóre mogł nadac siś nawet dla dobrze przygot owanych poczłt kuj łcych, t rzeba po prost u
wiedziec na co siś porywacie zanim pój dziecie za impulsem i kupicie j akłs rybś, a pot em wpuscicie j ł do swoj ego
akwarium.
Zżot e r y bk i
Zęot e rybki ( Karasie ozdobne - Carassius carassius - dop. red. ) sł bardzo czśst o sprzedawane poczłt kuj łcym,
j ednak niezbyt siś do t ego nadaj ł. Pospolit e zęot e rybki sprzedawane "j ak leci" sł naj czśsciej chore i maj ł pasozyt y
mogłce zabic j e oraz inne ryby w t ym samym akwarium. Róznorodne odmiany, kt óre zost aęy wychodowane w
wyniku kilkuset let niej selekcj i, sł w nienat uralny sposób zdeformowane i t o t ez st warza róznorodne problemy przy
ich pielśgnacj i.
Wszyst kie zęot e rybki sł zimnowodne i ńle znoszł niski poziom t lenu j aki wystśpuj e w akwariach t ropikalnych, z
t ego powodu nie powinny byc t rzymane z gat unkami ciepęolubnymi. ( Karasie ozdobne maj ż t ez ogromnż przemianó
mat erii, przez co wodó w akwarium t rzeba bardzo czóst o podmieniac - kilka razy czósciej niz przy innych rybach,
prawie nigdy nie udaj e sió uniknżc przy nich zmót nienia wody. Dodat kowo chót nie pozeraj ż rosliny - dop. red. )
Pi r ani e
Piranie sł rybami st adnymi, t rzymane poj edynczo sł pęochliwe i zest resowane. Niefort unnie skęada siś, ze rosnł
dosc duze ( niekt óre gat unki ponad 30cm) , co za t ym idzie wiśkszosc poczłt kuj łcych akwarystów nie ma miej sca
dla wiścej niz j ednej piranii. Jesli j uz mamy wyst arczaj łcł ilosc miej sca dla st adka kilku piranii, musimy pamiśt ac
by byęy dobrze karmione, w przeciwnym wypadku mogł pozabij ac siś wzaj emnie lub at akowac inne ryby. ( Wbrew
powszechnym opiniom piranie wcale nie at akujż róki węozonej do wody, raczej uciekaj ż. At akuj ż j edynie j esli sż
bardzo wygęodzone lub czuj ż sió zagrozone - dop. red. )
Ry by - noze
Jest kilka rodzin t ych ryb pochodzłcych z Am. Poęudniowej , Afryki i Azj i. Wiele gat unków osiłga znaczne rozmiary,
niekt óre powyzej 90 cm, choc pewne mniej at rakcyj ne gat unki pozost ajł mniej sze ( do 20 cm) . Wszyst kie sł
nocnymi drapieznikami, co kazdy powinien miec na uwadze zanim zdziwi siś ze mniej sze rybki w t aj emniczy sposób
znikaj ł z akwarium.
Pst r ćzeni e i Dr obnoust k i
Pst rłzenie ( rodzina Gast eropelecidae) i Drobnoust ki ( rodzaj Nannost omus) sł rybami kłsaczowat ymi z Ameryki
Poęudniowej . Wiele z nich wymaga miśkkiej i kwasnej wody, a wszyst kie z nich sł delikat ne. Pst rłzenie maj ł
dodat kowł wadś, kt órł j est upodobanie do wyskakiwania z akwarium, co zwykle konczy siś ich smiercił. ( Wbrew
pozorom drobnoust ki j ak Drobnoust ek beckforda - Nannost omus beckfordi czy Drobnoust ek obrzezony -
Nannost omus marginat us, wcale nie sż az t ak delikat ne i t rudne w ut rzymaniu! Wymagajż j edynie spokoj u,
rzadkiej i niewielkiej podmiany wody oraz bardzo drobnego pokarmu - dop. red. )
Mr uk i Del f i nek
Do bardziej delikat nych ryb nalezł Mruk - Gnat honemus pet ersi oraz Delfinek - Pet rocephalus bovei. Afrykanskie
ryby z rodziny Mormyridae, odzywiaj ł siś w nocy i sł t rudne do ut rzymania w akwarium.
Gl onoj ad sy j amsk i
Glonoj ad syj amski - Gyrinocheilus aymonieri polecany j est czśst o do akwariów z powodu, na który wskazuj e j ego
pospolit a nazwa - zj adanie glonów. W slepach sprzedawane sł zwykle maęe osobniki, z kt órych znaczna czśsc ginie
w krót kim czasie od zakupu. W t rakcie swoj ego zycia glonoj ady t e osiłgaj ł nawet 30 cm dęugosci i maj ł niemięy
zwyczaj przyczepiania siś do boków wolno pęywaj łcych ryb ( co moze byc ęat wym ńródęem infekcj i) .
Br zank a r ek i ni a
Wcale nie rekin, ale kuzyn karpia, Balant iocheilus melanopt erus, szybko st aj e siś zbyt duzy dla domowego
akwarium. Rosnie do ponad 30 cm.
Sumi k r ek i ni
Nie j est kuzynem ani Brzanki rekiniej , ani prawdziwych rekinów, Sumik rekini - Pangasius sut hi dorast a do ponad
50 cm i czśst o rani siś o szybś akwarium.
Sumi k szk l i st y
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
41
Kolej ny sumik, kt órego raczej nalezy unikac t o Sumik szklist y - Krypt opt erus bicirrhis. Pomimo t ego, ze nie rosnie
duzy ( naj wyzej do 14 cm) , j est bardzo delikat ny i nie powinien byc kupowany przez poczłt kuj łcych ( a j esli j uz -
j edynie w duzych st adach - dop. red. ).
" Gl onoj ady "
Sumiki z rodzaj u Hypost omus ( w Polsce gęownie "Plekost omus" - Liposarcus mult iradiat us i "Gibbiceps" -
Glypt opericht hys gibbiceps - dop. tęumacza. ) sż czóst o sprzedawane j ako "zj adacze glonow". Wiókszosc z t ych
gat unkow osiżga rozmiary do 30 cm ( dwa dostópne naj czósciej w Polsce - ponad 50cm - dop. red. ). Niekt óre ze
smukęych sumików j ak na przykęad Zbroj nik kolumbij ski - Dasyloricaria filament osa i Farlowella - Farlowella gracilis,
sł ponadt o bardzo delikat ne.
Sumi k i z dżugi mi w ćsi k ami
Sumiki nie maj ł dęugich włsów po t o, by ęadnie wyglłdac. Przydaj ł im siś w zdobywaniu pozywienia - innych ryb
( z wyj żt kiem bardzo ęagodnego i dobrego dla poczżt kuj żcych Kirysnika czarnoplamego - Hoplost ernum t horacat um
- dop. red. ) ! W dodat ku oprócz t ego, ze zj adaj ł wszyst kie ryby, kt óre nie sł mniej sze niz poęowa ich dęugosci, wiele
z t ych "rybozerców" j est zbyt duzych do wiśkszosci akwariów. Jeden z dęugowłsych gat unków sumików Pimelodus
pict us dorast a do 25 cm podczas gdy I ct alurus punct at us ( czśst o spot ykana j est odmiana rózowa) osiłga ponad 60
cm.
Sumi k czer w onopżet w y
Sumik czerwonopęet wy - Phract ocephalus hemiliopt erus t o osiłgaj łcy znaczne rozmiary, drapiezny sum ( bardzo
rzadko dost ópny w Polsce, popularny w USA - dop. red. ). Czarne ciaęo z podęuznymi biaęymi prśgami i czerwony
ogon nadaj ł mu bardzo at rakcyj ny wyglłd, co niest et y czyni z niego popularna rybś akwariowł, wsród t ych osób,
kt óre nie zdaj ł sobie sprawy z rozmiarów dorosęych osobników. Osiłgaj ł one ponad met r dęugosci i maj ł pysk,
kt órego rozmiary smiaęo mozna porównac z dęugoscił. Tak wiśc nadaj ł siś raczej do duzych wyst awowych
akwariów, a nie maęych domowych.
Wźgor zy k i
Ryby z rodziny Mast acembelidae sł agresywne, niektóre dosc duze ( ponad 90 cm) . Niektóre pozost aj ł maęe ( nawet
do 10 cm) lecz wszyst kie mogł byc nosicielami pasozyt ów wewnśt rznych.
Kol or ow ane pr ze³r oczk i
Kolorowane przeńroczki t o Przeńroczki indyj skie - Chanda ranga, kt óre zost aęy "pomalowane" chemicznymi
barwnikami. W t en sposób ryba uzyskuj e rozmait e ubarwienie ( które zanika z czasem) i równoczesnie st resuj e
ryby, czyni j e podat nymi na choroby i pasozyt y. Ryby t e wymagaj ł dodat ku soli w ilosci co naj mniej ęyzeczki soli na
4l wody.
Kol or ow e Tet r y
Podczas gdy kolorowane przeńroczki przez dęugi czas byęy j edynymi rybami "podmalowanymi" przez pozbawionych
skrupuęów handlowców, ost at nimi czasy poj awięo siś kilka innych ryb poddanych t emu procederowi. Jednł z nich
j est albinot yczna omiana Zaęobniczki - Gymnocorymbus t ernet zi, kt óra po pomalowaniu w przerózne kolory
sprzedawana j est j ako Tet ra kolorowa. Jesli nie j est escie pewni czy ryba nie zost aęa "pomalowana", zapyt aj cie.
Ry by z est uar i ow
Wspomniaęem j uz wczesniej o pewnych rybach, t akich j ak molinezj e czy przeńroczki, kt óre pochodzł z est uariów
( est uarium - czasowo zalewana st refa przybrzezna morz t ropikalnych - dop. red. ) - po prost u nie nazwaęem t ego
wczesniej po imieniu. Woda w est uariach j est czyms posrednim miśdzy sęodkł wodł wiśkszosci rzek i j ezior, a
sęonł wodł z mórz i oceanów. Takł sęonawł wodś mozna znaleńc w zat okach, lagunach, delt ach oraz niektórych
rzekach i j eziorach. Poniewaz ryby z t ych srodowisk wymagaj ł dodat ku soli do wody, nie powinno siś ich t rzymac z
t ypowo sęodkowodnymi rybami akwariowymi. Dodat kowo, ryby z wód sęonawych wymagaj ł wiścej miej sca w
akwarium, niz pozost aęe ryby akwariowe. Niekt órzy z mieszkanców est uariów t o Monodact ylus sp. ( Szpadelki) ,
Toxot es sp. (St rzelczyki) , Scat ophagus sp. ( Argusy) , oraz rózne gat unki z rodziny Tet raodont idae ( Kolcobrzuchy) .
Ry by mor sk i e
O ile kazdy poczłt kuj łcy akwaryst a powinien unikac ryb z wód sęonawych, o t yle powinien pozost ac z dala od ryb
morskich. I ch j askrawe kolory sł at rakcyj ne, w pielśgnacj i sł j ednak znaczne bardziej wymagaj łce niz ryby
sęodkowodne.
Wni osk i
Sł t ysiłce gat unków ryb nadaj łcych siś do hodowli w akwarium, o których nie byęo t ut aj mowy. Proporczykowce
( częonkowie rodziny Cyprinodont idae) na przykęad, sł czśst o t rzymane przez doswiadczonych hobbyst ów, ale
znacznie rzadziej przez poczłt kuj łcych. Dziej e siś t ak nie dlat ego, ze sł one szczególnie t rudne w hodowli. W
rzeczywist osci wiele z nich nadawaęoby siś dla srednio zaawansowanych. Po prost u t rudno kupic j e w sklepach
zoologicznych ( poza t ym wymagaj ż zacienionych akwariow i sż bardzo maęo ruchliwe, wióc maęo at rakcyj ne dla
poczżt kuj żcych - dop. red. ).
Dla t ych, kt órzy chcieliby hodowac ryby nie wymienione t ut aj i dla t ych, którzy nabyli j uz wiśkszego doswiadczenia,
bardzo uzyt ecznym ńródęem informacj i mogł byc lokalne kluby akwaryst yczne, a t akze znaj omi bardziej
doswiadczeni akwarysci. Wart o t ez zaglłdac do ksiłzek i czasopism. Na kazdym poziomie doswiadczenia, wart o
poswiścic nieco czasu lub/ i pieniśdzy na rozszerzenie swoich wiadomosci.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
42
Pok ar my dl a r y b ak w ar i ow y ch
W akwaryst yce obowiłzuj e podziaę na dwie grupy pokarmów: zywe, mrozone i suche. Z pewnoscił naj bardziej
odzywcze sł zywe pokarmy, lecz z ich wykorzyst ywaniem wiłze siś niebezpieczenst wo - w ciaęach organizmów
mogł znaj dowac siś szkodliwe drobnoust roj e i szkodliwe zwiłzki. Dziej e siś t o dlat ego, ze wiśkszosci organizmów
nie przeszkadza do zycia zęa woda.
Pok ar my zy w e:
Do pokarmów zywych zaliczamy m. in. :
Rur eczni k i ( Tubifex) - sł t o czerwone, cienkie robakowat e organizmy dęugosci od 1 do 6 cm. Zoologowie zaliczajł
j e do skłposzczet ów. Zyj ł one zanurzone w mule, z którego wyst aj e t ylko t ylna czśsc ich ciaęa. Zasiedlaj ł mulist e
zbiorniki, czśst o o skazonej wodzie. Dla pot rzeb akwaryst ycznych nie opęaca siś węasna hodowla rureczników, gdyz
sł one ęat wo dost śpne w handlu, a sama hodowla nast rścza pewnych kęopot ów. Rureczniki przenosimy w
wilgot nym papierze, nie pozwalaj łc aby przeschęy lub byęy poddane wysokiej t emperat urze. W domu
przechowuj emy j e w sęoiku z kapiłcł wodł, wymieniaj łc wodś kazdego dnia, gdyz szybko mśt niej e i obrzydliwie
cuchnie. Wraz z woda wylewamy t akze mart we organizmy. Nalezy t akze pamiśt ac, ze rureczniki sł bardzo
kaloryczne, st łd t ez nie mozna karmic nimi ryb przez dęuzszy okres czasu.
Dzdzow ni ce ( Lumbricidae) - nalezł do skłposzczet ów. Sł powszechnie znane chyba kazdemu, st łd nie ma
pot rzeby opisywania ich wyglłdu. Wyst śpuj ł pospolicie, mozna j e hodowac w doniczce z ziemił, karmiłc
kawaękami rozgot owanych j arzyn, zagrzebuj łc j e w ziemi. Sł bardzo kaloryczne, st łd ich gęównym przeznaczeniem
j est karminie duzych ryb akwariowych. Dla mniej szych ryb podaj emy j e posiekane. Dla ęat wiej szego cwiart owania
mozna j e wczesniej węozyc w sęoiku do zamrazalnika na póę godziny, aby st wardniaęy.
Wazonk ow ce ( Enchyt raeus) - doniczkowce - j est t o grupa bezkrśgowców, z kt órych naj czśsciej spot ykany j est
Enchyt raeus albidus. Sł t o biaęawe 1- 3 cent ymet rowe robakowat e zwierzśt a. Mozna j e hodowac w doniczce
wypeęnionej ziemił wymieszanł z t rocinami, karmiłc raz na dwa t ygodnie maęymi dawkami got owanych j arzyn, czy
pęat ków owsianych. Ziemia powinna byc wilgot na, a nie mokra!
Rozw i el i t k i ( Daphnia) - chyba naj bardziej znany pokarm. Sł t o drobne organizmy plankt onowe z rzśdu wioslarek
( Cladocera) . Wyst śpuj ł w wodach st oj łcych. Sł pokarmem lekkim dla ryb, sł róznej wielkosci. Po odęowieniu
zywych rozwielit ek ze st awu t ransport uj e siś j e w sęoiku z wodł, a nast śpnie wkęada do wiśkszego poj emnika z
wodł, pamiśt aj łc, aby nie byęo duzego zagśszczenia, bo wt edy czśsc z nich ginie. Znane sł hodowle rozwielit ek na
pot rzeby domowej akwaryst yki, lecz z racj i komplikacj i i ekonomicznych, nie bśdś o t ym pisaę.
Lar w y k omar ow ( Culicidae) - sł t o dęugie na ok 1 cm organizmy, na których bokach znaj duj ł siś liczne
szczecinki. Zazwyczaj zwisaj ł pod powierzchnił wody gęowł w dóę. Oddychaj ł przez rurkś, kt órł wyst awiaj ł nad
powierzchniś wody. W razie spęoszenia uciekaj ł w gęśbsze warst wy wody, po czym wracaj ł, aby zaczerpnłc
powiet rza. Larwy komarów ęowimy siat kł o bardzo drobnych oczkach, w domu przechowuj emy bardzo krót ko, ze
wzglśdu na przeobrazenie siś larw w uciłzliwe dorosęe owady. Sł znakomit ym pokarmem dla wiśkszosci srednich
ryb akwariowych.
Oczl i k i ( Cyclopidae) - sł t o drobne skorupiaki, wyst śpuj łce w pęyt kich wodach. Hodowla ich nie j est wydaj na, a w
dodat ku t rudna.
Pozost aęe organizmy t o wszelkiego rodzaj u owady, muszki, głsienice. Wiśkszosci ryb bardzo smakuj ł. Oprócz t ego
ryby mozna karmic t akze sercem woęowym drobno posiekanym, włt robł woęowł lub cielścł, miśsem woęowym lub
konskim, zóęt kiem j aj ka ( ęat wo siś rozkęada w wodzie i bardzo silnie jł zat ruwa! ) , parzonymi ( zimnymi! ) pęat kami
owsianymi, glonami ( skrśt nica) i maęymi rybkami ( duze ryby, np. pielśgnice) .
Dr ugć gr upź
st anowił pokarmy mrozone, kt órych nie brak w specj alist ycznych sklepach zoologicznych. Sł one bardzo zdrowe i
pozywne dla ryb, a t akze w pewnym st opniu pozbawione drobnoust roj ów chorobot wórczych ( zamarzęy) .
Pok ar my suche:
pokarmów zaj muj ł pokarmy suche, zwane przez niektórych firmowymi. Powinny one st anowic maęy procent
pokarmów, lecz niekt óre gat unki ryb karmione wyęłcznie suchym pokarmem dozywaj ł póńnej st arosci, chśt nie siś
rozmnazaj ł, sł zdrowe i zywe. Karmiłc pokarmami szt ucznymi eliminuj e siś kolej ne niebezpieczenst wo: brak
pasozyt ów i t ruj łcych zwiłzków.
Na rynku polskim spot ykane sł gęównie produkt y firm: Tropical, Tet ra, Sera, JBL, Hikari ( dobry lecz drogi) , Ast ra.
Powoęuj łc siś na dane producent a, a t akze na węasne doswiadczenia przedst awiś dwie z nich Tet rś i Tropicala.
Tr opi cal :
• Daphni a: pokarm z liofilizowanych rozwielit ek, ze wzglśdu na sęabł nasiłkalnosc wodł i rozmiary,
powinien byc podawany w ilosci, kt óre ryby nat ychmiast zj edzł, a t akze j ego wielkosc powinna byc
dopasowana do rozmiarów ryb. Ta rada odnosi siś do wszyst kich pokarmów. Daphnia j est szczególnie
lubiana przez mieczyki, molinezj e, gupiki, brzanki. Nie lubił j ej ( z węasnych doswiadczen) boj owniki,
pyszczaki, neony inessa i neony czerwone.
• Ci chi l i d Gr an: j est wysokoprot einowym peęnoporcj owym pokarmem granulowanym przeznaczonym do
podst awowego i uzupeęniaj łcego zywienia wszyst kich pielśgnic Pokarm t en moze r ówniez sęuzyc j ako
dodat ek w zywieniu innych ryb akwariowych, w t ym morskich. Skęad: Prot einy zwierzśce i roslinne,
wśglowodany, bęonnik, t ęuszcze, miśso ryb, glony, rosliny wodne, ekst rakt USA Soya prot einś, lecyt yna,
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
43
aminokwasy egzogenne: lizyna, met ionina, t rypt ofan, sole mineralne w t ym przyswaj alny wapn i magnez,
mikroelement y oraz zest aw wit amin.
• Tabl et k i i soczew k i :
• Vit abin Basic Adhesive Tablet s t o podst awowy, wieloskęadnikowy pokarm t ablet kowany dla
maęych i srednich ryb zeruj łcych w poblizu dna akwarium.
• Vit abin Veget able Adhesive Tablet s: t o podst awowy, roslinny pokarm t ablet kowany dla maęych i
srednich ryb roslinozernych zeruj łcych w poblizu dna i doskonaęy pokarm uzupeęniaj łcy dla
innych gat unków.
• Vit abin Vit alit y&Color Adhesive Tablet s: t o uzupeęniaj łcy pokarm t ablet kowany o podwyzszonej
zawart osci biaęka i subst ancj i wzmacniajłcych wybarwienie.
• Vit abin Spirulina Adhesive Tablet s: t o pokarm t ablet kowany o wysokiej zawart osci Spiruliny.
Dobry dla glonoj adów i innych ryb lubiłcych spirulinś.
• I cht i o- vi t : t o podst awowy, wieloskęadnikowy pokarm pęat kowany przeznaczony do codziennego,
wielokrot nego karmienia wiśkszosci gat unków ryb hodowanych w akwariach.
• Bi o- v i t : j est specj alnym pęat kowanym pokarmem roslinnym przeznaczonym do karmienia ryb
akwariowych. Sęuzy on j ako pokarm podst awowy dla ryb roslinozernych, oraz j ako pozywienie
uzupeęniaj łce dla pozost aęych gat unków ryb wszyst kozernych.
• Ovo- vi t j est specj alnym wysokoprot einowym pokarmem uzupeęniaj łcym przeznaczonym do karmienia ryb
akwariowych. Dziśki wysokiej zawart osci doskonaęych czyst ych prot ein i nat uralnych subst ancj i
wybarwiaj łcych wzmacnia wydat nie kondycjś i int ensywne wybarwienie ryb.
• Ovo- vit j est cennym pokarmem podst awowym dla dorast ajłcego narybku, akt ywizuj e j ego wzrost i
wit alnosc oraz znacznie zwiśksza odpornosc na wszelkie infekcj e i osęabienia wywoęane czynnikami
zewnśt rznymi. Osobiscie dodaj ś go do Bio- vit u, uzyskujłc pokarm roslinny, wzbogacony o wit aminy i
mikroelement y.
• Paw i e Oczk o: j est pęat kowanym pokarmem roslinnym przeznaczonym do codziennego karmienia gupików
oczek w hodowlach amat orskich. Skęad: prot einy roslinne, wśglowodany, bęonnik, ekst rakt soj owy, susz
roslin wodnych, glony Spirulina plant esis, chlorofil, karot enoidy, subst ancj e zeluj łce, lecyt yna, wapn,
magnez, fosfor, mikroelement y, specj alny zest aw wit amin oraz aminokwasy egzogenne.
Tet r a:
• Tet r aMi nPr o: j ak podaj e Tet ra, pokarm nowej generacj i, bśdłcy podst awowym pokarmem
• Tet r aRubi n: pokarm podkreslaj łcy czerwone barwy ryb. Byę t o mój pierwszy pokarm Tet ry. Dawniej
drogi, dzisiaj w cenie Ovo- vit u. Smakuj e rybom, a w szczególnosci neonom inessa i mieczykom hellera.
Posiada st aęł zawart osc wit aminy C. Minusem j est paskudny zapach, mogłcy odst raszyc!
• Tet r aCi chi l i d: wieloskęadnikowy pokarm dla pielśnic. Wyst śpuj e zarówno w formie pęat ków, j ak i
granulat u. Przeznaczony j est dla duzych pielśgnic, t j . pawiookiej , skosnoprśgiej .
• Tet r aFr eshDel i ca: nowy pokarm Tet ry, suszone rozwielit ki, rureczniki lub brine shrimps.
• Tet r aDi sk us - specj alist yczny pokarm dla dyskowców.
• Tet r aMenue - pokarm dla poczłt kuj łcych akwaryst ów. W j ednym opakowaniu znaj duj ł siś czt ery rózne
pokarmy, w oddzielnych komorach.
• Tet r aWeek end: pokarm unoszłcy siś na wodzie przez kilka dni, nie zanieczyszczajłcy wody. Wedęug
producent a przeznaczony na zost awienie w akwarium w czasie wyj azdu.
• Tet r aTabi Mi n: t ablet ki dla kirysków i glonoj adów. W moim akwarium naj wiśkszymi j ego konsument ami
sł pyszczaki, kt óre odst raszaj ł kiryski i zj adaj ł pokarm.
• Tet r aTi psFD: t ablet ki, past ylki przyklej ane na sciankś akwarium, przeznaczone dla pielśgniczek, sumików
i ryb dennych.
• Tet r aPl ecoMi n: pokarm dla glonoj adów, zawieraj łcy duzł ilosc spiruliny.
Ser a:
• Ci chi l i d St i ck s: pokarm dla pyszczaków i innych wiśkszych ryb. Dosc wysoki poziom wśglowodanów j est
wart osciowym pokarmem dla kolorowych pyszczaków z j eziora Malawi i Tanganika. Mniej sze ryby z
ęat woscił mogł zj esc granulki, bez ich rozdrabniania.
• Di sk us gr anul es: pokarm dla dyskowców i pyszczaków z cent ralnej i poęudniowej Ameryki Poęudniowej .
Produkt wolno opada na dno, gdzie szubko nasiłka, ale nie ulega rozpadowi.
• Gr anumi x Vi t al : pęat kowany pokarm dla wszyst kich ryb t ropikalnych.
• Mi cr ogr am: pokarm dla maęych ryb, o włskim przeęyku.
• Fl or a: pokarm w pęat kach przeznaczony dla wiśkszosci ryb akwariowych.
• GVG mi x : wysokoenerget yczna mieszanka sporzłdzona z wysokiej j akosci pęat ków oraz liofilizowanego
pokarmu pochodzenia zwierzścego - ochot ki, solowiec, dafnia.
• Pr emi um f l ak es: pokarm dla ryb problemowych, bogat y w wit aminy, prot einy i spirulinś.
• San: pokarm pęat kowy, pochodzenia zwierzścego i roslinnego: biaęko ryb, skorupiaki, morskie glony i
spirulina
• Vi pan: uniwersalny pokarm pęat kowy, o bogat ym skęadzie.
• O- Ni p: mieszanka pokarmu Vipan i liofilizowanych organizmów, w post aci past ylek, kt óre mozna przykleic
do szyby akwarium.
• Pl ank t on Tabs: pokarm w t ablet kach, przeznaczony dla zbroj ników i kirysek.
• Spi r ul i na Tabs: t ablet ki dla ryb dennych, szczególnie dla zbroj ników, zawiera duze ilosci spiruliny.
• FD Tubi f ex : pokarm z liofilizowanych rureczników, bogat y w biaęko.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
44
Gl ony
Poj ście "glony" j est j uz w nauce poj ściem szt ucznym, gdyz organizmy nazywane t ak przez laików nalezł w
rzeczywist osci do caęego szeregu grup syst emat ycznych, kt órych wzaj emne precyzyj ne rozróznianie zwykle
wymaga uzycia mikroskopu oraz znaj omosci róznych st adiów rozwoj owych. Dlat ego t ez nadal bśdziemy siś
posęugiwac poj ściem "glony", a rozrózniac j e miśdzy sobł bśdziemy t ylko w zakresie niezbśdnym w akwaryst yce,
nie wymagaj łcym uzycia mikroskopu oraz przygot owania fachowego.
Rózne st adia rozwoj owe glonów wyst śpuj ł pospolicie w wodach nat uralnych lub w akwariach, a czśst o nawet w
wodzie wodociłgowej . Do akwariów glony mogł dost awac siś z wodł, roslinami, pokarmem dla ryb, it p. I ch
masowy i niepozłdany rozwój zachodzi wt edy, gdy w akwarium zaist niej ł ku t emu sprzyj aj łce warunki. Rozwój
glonów j est problemem szczególnie w akwariach mniej doswiadczonych hobbyst ów, chociaz niekiedy równiez ci
doswiadczeni maj ł z nimi powazne kęopot y. Zwalczanie chemiczne j est zawsze ost at ecznoscił, gdyz preparat y
uzywane w t ym celu sł szkodliwe równiez dla innych roslin w akwarium. Sukces w zwalczaniu moze byc osiłgniśt y
wt edy, gdy wrazliwosc glonów na preparat j est wiśksza niz roslin akwariowych, które j eszcze przezywaj ł zabieg.
Jednak równiez dla nich nie j est on oboj śt ny. Dlat ego t ez w zwalczaniu glonów nalezy poęozyc gęówny nacisk na
st worzenie warunków, kt óre nie sprzyj aj ł ich rozwoj owi!
Cy j anobak t er i e, zw ane daw ni ej si ni cami
Wspóęczesnie grupa t a j est uwazana za naj bardziej spokrewnionł z bakt eriami. Dawniej uwazane byęy j ednak za
klasyczne glony. W akwarium mogł one pokrywac rosliny i przedmiot y podwodne bęśkit nozielonoczarnym,
filcowat ym, gśst ym nalot em. Nalot t en moze miec nieprzyj emny, "szlamowat y" zapach. Pokryt e t akim "dywanem"
rosliny obumieraj ł, a przy t ym j est on niepozłdany ze wzglśdów est et ycznych. "Dywan" z cyj anobakt erii rozwij a
siś zwykle w akwariach zaniedbywanych lub t am, gdzie akwaryst a popeęnia razłce bęśdy w zagśszczaniu i
karmieniu ryb - zbyt duzo ryb, kt óre nadmiernie wzbogacaj ł wodś w zwiłzki azot u; zbyt duzo nie zj edzonych,
rozkęadaj łcych siś pokarmów. W zwalczaniu cyj anobakt erii spróbowac mozna nast śpuj łcych sposobów:
- codziennie zdej mowac nalot z przedmiot ów i lisci roslin, obcinac naj bardziej porazone liscie. Po kazdym t akim
zabiegu niezbśdne j est sciłgniście z podęoza za pomocł wśza lub odmulacza lezłcych reszt ek nalot u i uzupeęnienie
ubyt ku wody,
- zredukowac ewent ualny nadmiar ryb,
- nie podawac rybom nadmiaru pokarmów ( szczególnie suchych) , które rozkęadaj łc siś, wzbogacaj ł wodś w
subst ancj e sprzyj aj łce rozwoj owi cyj anobakt erii,
- zachowac czyst osc akwarium i regularne czśsciowe odswiezanie wody.
Konsekwent ne, ęłczne st osowanie t ych sposobów naj czśsciej doprowadza do sukcesu, ale go nie gwarant uj e. Jezeli
nie mozna zwalczyc cyj anobakt erii nawet konsekwent nym st osowaniem wyzej wymienionych sposobów, t o
pozost aj e likwidacj a urzłdzenia akwarium i ponowne j ego zaęozenie. Akwarium, podęoze i przedmiot y nalezy
dokęadnie umyc pod biezłcł wodł, rosliny wyrzucic i post arac siś o nie porazone.
Br unat ne nal ot y , czy l i poj aw ok r zemek
Masowy poj aw okrzemek moze t worzyc brunat ny, o róznym odcieniu nalot na szybach, przedmiot ach i lisciach
roslin. I ch rozwoj owi sprzyj a "niest abilna" woda w nowo zaęozonym akwarium oraz zbyt wysokie stśzenie zwiłzków
azot u i fosforu w wodzie. Okrzemki znoszł mniej sze nat śzenie oswiet lenia i dlat ego sł ulubionymi glonami sęabiej
oswiet lonych akwariów. Nie sł one bardzo szkodliwe, ale sł nie est et yczne i mogł powodowac obumieranie lisci
roslin.
Zwalcza siś j e przez:
- regularne czyszczenie akwarium i odswiezanie wody,
- scieranie nalot u z szyb i przedmiotów, usuwanie silniej porazonych lisci roslin,
- nie zasiedlanie akwarium zbyt duzł liczbł ryb, kt óre nadmiernie wzbogacaj ł wodś w azot i fosfor!
- ewent ualne wydęuzenie czasu oswiet lenia akwarium do 12 godzin na dobś i zwiśkszenie j ego int ensywnosci.
W zwalczaniu okrzemek pomocne sł niekt óre glonozerne ryby, np. męode osobniki popularnych zbroj ników
( Ancist rus) oraz slimaki z rodzaj u Pomacea, kt óre zj adaj ł nalot .
Gl ony " pźdzel k ow at e"
Te maj łce post ac ciemnych "pśdzli" o dęugosci 0, 5- 2,0 cm glony nalezł do rodzaj u Audouinella z grupy
krasnorost ów. W akwarium obrast aj ł liscie roslin ( szczególnie t e bardziej szt ywne i t rwale) , a t akze poj awiaj ł siś
na kamieniach, korzeniach, innych przedmiot ach oraz na szybach akwarium. I nwazj a liscia zaczyna siś zwykle na
j ego brzegu, a z biegiem czasu siś rozszerza. Porazone silniej rosliny w koncu ginł. Masowo wystśpuj łce w
akwarium "pśdzle" sł poza t ym nieest et yczne. Do akwarium Audouinella t rafiajł zwykle wraz z roslinami lub z
wodł z akwarium, w kt órej znaj duj ł siś ich mikroskopij nej wielkosci st adia nieosiadęe.
Czynnikami sprzyj aj łcymi masowemu rozmnozeniu sł:
- st ara woda o duzym st śzeniu produkt ów przemiany ryb,
- woda ze st osunkowo duzł iloscił rozpuszczonych soli,
- pr łd wody - wyrańnie widac ze "pśdzle" z upodobaniem wystśpuj ł w miej scach, w których obserwuj e siś wyrańny
ruch wody wywoęany przez filt r.
Zwalczanie Audouinella j est uciłzliwe i nie zawsze wyst arczaj łco skut eczne. Dlat ego t ez nalezy zwrócic szczególnł
uwagś, aby nie zawlec glonu do akwarium. W zwalczaniu mozna spróbowac nast śpuj łcych sposobów:
- czśst a wymiana duzej czśsci wody na swiezł i niedopuszczanie do wzrost u stśzenia produktów przemiany mat erii
ryb. Moze t o siś wiłzac z redukcj ł liczby ryb w akwarium,
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
45
- nie st osowac filt rów, kt óre wywoęuj ł sprzyj aj łcy rozwoj owi Audouinella prłd wody. Raczej zrezygnowac z filt ru, a
j ezeli nie j est t o mozliwe, t o st osowac powolnie dziaęaj łcy, nie wywoęuj łcy wyrańnego ruchu wody,
- "dęugowęose" Audouinella reaguj ł negat ywnie na szt uczne wzbogacanie wody w CO2 i konsekwent ne st osowanie
t ego sposobu ogranicza ich wystśpowanie, a moze j e r ówniez zniszczyc. "Krót kowęose" formy sł znacznie bardziej
odporne,
- "krót kowęose" Audouinella sł chśt nie zj adane przez slimaki ( nalezłce do rodzaj u Pomacea) , zwęaszcza j ezeli
zwierzłt nie dokarmiamy.
Jezeli ęłczne, konsekwent ne st osowanie przez 2- 3 miesiłce podanych wyzej sposobów okaze siś niedost at ecznie
skut eczne, t o pozost aj e opróznienie i odkazenie samego akwarium, odkazenie wyposazenia i dekoracj i oraz
wyrzucenie roslin. Odkazenie mozna dokonac za pomocł rozcienczonego wodł oct u (5: 1) .
Ci emne " br ody " na r osl i nach
Te bardzo charakt eryst yczne i ciekawe glony nalezł do rodzaj u Compsopogon z grupy krasnorostów. Poj edynczy
okaz ma post ac "krzaczka" o j ednym "pniu" i mniej lub bardziej rozwiniśt ych "gaęśziach". W masie sprawiaj ł
wrazenie ciemnej "brody" na lisciach roslin, a przy silnym rozwoj u - równiez na innych powierzchniach. Dęugosc
glonu wynosi zwykle okoęo 2 cm, ale moze dochodzic nawet do 15 cm. Przy silniej szym wystłpieniu Compsopogon
j est niepozłdany ze wzglśdów est et ycznych, ale równiez ze wzglśdu na swł szkodliwosc dla roslin, na których j est
osadzony. Do akwarium Compsopogon j est zawlekany wraz z roslinami lub z wodł z innego akwarium. Czynnikami
sprzyj aj łcymi masowemu rozwoj owi sł:
- st ara, bogat a w produkt y przemiany mat erii ryb woda,
- woda ze st osunkowo duzł iloscił rozpuszczonych soli.
W zwalczaniu Compsopogon mozna zast osowac nast śpuj łce sposoby:
- wydat nie zwiśkszyc czśst ot liwosc odswiezania wody i ewent ualnie zredukowac liczbś ryb, t ak aby nie dopuszczac
do nadmiernego wzrost u stśzenia produkt ów przemiany mat erii ryb,
- usuwac porazone liscie roslin, usuwac mechanicznie glony z przedmiotów.
Ńłczne st osowanie powyzszych sposobów bardzo silnie ogranicza Compsopogon, a moze go nawet caękowicie
wyeliminowac. Szt uczne dodawanie CO2 do wody wspomaga proces zwalczania.
Zi el ony zak w i t w ody
Niekiedy w nowo zaęozonym, silnie oswiet lonym akwarium nastśpuj e zielenienie wody, która moze siś st ac nawet
nieprzezroczyst a. Jest t o wywoęane masowym rozwoj em drobnych glonów z grupy zielenic. Wspóęczesnie nie
st anowi t o problemu, gdyz zainst alowanie wydaj nego filt ru ( naj lepiej t urbinowego) w ciłgu naj dalej kilku dni
likwiduj e problem.
Zi el one gl ony ni t k ow at e
Niekiedy, szczególnie przy silnym oswiet leniu w akwarium, nastśpuj e masowy rozwój zielonych glonów nit kowat ych
nalezłcych do grupy zielenic.
Chociaz glony t e nie sł szkodliwie dla ryb ( a gdy wystśpuj ł w umiarkowanej ilosci, mogł byc nawet dekoracyj ne) ,
t o rozwij aj łc siś masowo, mogł siś st ac problemem, gdyz pokrywaj ł rosliny i dekoracj e akwarium. I ch zwalczanie
j est st osunkowo prost e:
- mechanicznie usuwac nici glonu,
- zmniej szyc nat śzenie swiat ęa i dęugosc czasu oswiet lenia, az do opanowania masowego rozwoj u glonu,
- niekt óre popularne ryby akwariowe ( mieczyki, molinezj a) z upodobaniem odzywiaj ł siś glonami nit kowat ymi.
Mogł t o r ówniez czynic slimaki z rodzaj u Pomacea.
Zi el one nal ot y
Zielone nalot y na szybach, a niekiedy na przedmiot ach podwodnych i lisciach roslin sł wywoęane przez glony z
grupy zielenic. Masowy rozwój wyst śpuj e w warunkach silnego oswiet lenia. Zwykle mocno t rzymajł siś podęoza i
t rzeba j e dopiero z niego zeskrobywac. Glony t e sł szkodliwe dopiero w wiśkszych ilosciach, gdy t worzł j ednolit y
nalot na lisciach roslin. Mozna j e zwalczac przez obnizanie nat śzenia oswiet lenia i skrócenie j ego czasu. Z szyb
nalezy j e zeskrobywac.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
46
Chor oby
Ryby, podobnie j ak inne zywe organizmy narazone sł na niebezpieczenst wo, j akim j est at ak obecnych w kazdym
srodowisku mikroorganizmów. Odpowiednio wczesne rozpoznanie choroby umozliwi j ej ęat wiej sze zwalczenie i
zapobiegnie st rat om w hodowanym st adzie ryb. Jest t o niezwykle wazne zwęaszcza t am, gdzie t rzyma siś duzł
liczbś ryb, np. w magazynach rybnych lub hurt owniach. Tut aj węasnie choroby mogł siś bęyskawicznie
rozprzest rzenic, t ym bardziej ze ryby w t ych zbiornikach sł czśst o wygęodzone lub wyczerpane t ransport em.
Chor oby w y w ożane w pży w em sr odow i sk a. Wazna dla zdrowia ryb j est j akosc wody j ej t emperat ura, skęad
chemiczny i nat lenienie. Zmiana warunków srodowiska moze spowodowac chorobś ryb.
Zycie wiśkszosci ryb sęodkowodnych j est zagrozone, j esli pH wody j est wyzsze od 9, 0 lub nizsze od 5, 5.
Rozpad subst ancj i organicznych powoduj e wzrost zawart osci t ruj łcego amoniaku oraz azot anów. Zwiłzki t e mogł
spowodowac zat rucie ryb nawet w st osunkowo czyst ym akwarium, j esli bśdzie ono zawieraęo st arł wodś. Po
waznym ńródęem zagrozenia mogł byc zaniedbane filt ry. Zdrowie ryb moze t ez ucierpiec na skut ek niewęasciwego
podawania leków czy t ez przedost awania siś do wody subst ancj i t ruj łcych, np. nikot yny, rozpuszczalników, farb,
zwiłzków miedzi.
Spadek zawart osci t lenu moze nast łpic w zbiornikach przepeęnionych rybami, a na skut ek t ego zawierajłcych
rozkęadaj łcł siś mat eriś organicznł (reszt ki pokarmu, odchody, szczłt ki roslin) , w zbiornikach zbyt gśst o
obsadzonych roslinami lub zarosniśt ych glonami, zwęaszcza nocł ( pozbawione swiat ęa rosliny nie produkujł t lenu) ,
a t akze w razie nagęego spadku cisnienia at mosferycznego. Dobrze karmione ryby pot rzebujł wiścej t lenu niz
gęodzone. Zj awiskiem rzadko spot ykanym, ale równie szkodliwym, j est przesycenie wody t lenem. Moze ono byc
spowodowane wyst awieniem zbiorników z glonami i innymi roslinami na int ensywne dziaęanie sęonca błdń zbyt nim
napowiet rzaniem wody. I nt ensywna wymiana wody lub mieszanie wody zimnej i ciepęej w podgrzewaczu ( np. w
t ermie gazowej ) równiez moze spowodowac nagęy wzrost nat lenienia, a nawet wydzielanie siś t lenu w post aci
drobnych pścherzyków ( biaęa woda) . Nadmierne nat lenienie wody j est niebezpieczne dla ryb ze wzglśdu na
mozliwosc wyst łpienia u nich t zw. choroby pścherzykowej w razie gwaęt ownego spadku cisnienia t ego gazu w
wodzie. Powst aęa wówczas róznica st śzen t lenu w wodzie i w pęynach ust roj owych ryby wywoęuj e rapt owne
wydzielanie siś t ego gazu w post aci pścherzyków ze wszyst kich t kanek. Pścherzyki t e powoduj ł zat or serca i
smierc ryby.
Chor oby spow odow ane ni ewżasci w y m zy w i eni em. Mogł one wyst łpic na skut ek podawania niewęasciwego lub
st arego pokarmu. Zaburzenia w czynnosci przewodu pokarmowego przej awiaj ł siś zapaleniem sluzówki zoęłdka i
j elit (sluzowat a wydzielina, powiśkszenie j amy ciaęa, odst aj łce ęuski it p. ) . Nie węasciwe pozywienie, pozbawione
niekt órych wit amin, powoduj e awit aminozś obj awiaj łcł siś powaznymi zaburzeniami w organizmie ryb.
Wady i chor oby dzi edzi czne. Uj awniaj ł siś one zwykle bardzo wczesnie w rozwoj u zarodkowym, u larw lub
narybku. Anomalie rozwoj owe bywaj ł wrodzone błdń powst aj ł w wyniku uszkodzenia ikry lub zaat akowania j aj
przez drobnoust roj e. Wrodzone zmiany morfologiczne mogł pogęśbiac siś z wiekiem; czśst o t akze ut rwala siś j e
przez celowł selekcj ś i dobór osobników, t worzłc w t en sposób nowe odmiany hodowlane.
Chor oby bak t er y j ne i w i r usow e. Przed chorobami t ymi naj lepiej chroni ut rzymywanie higieny, st osowanie scisęej
kwarant anny dla swiezo sprowadzonych ryb i st worzenie opt ymalnych warunków srodowiskowych.
Rozprzest rzenianiu siś t ych chorób przeciwdziaęa t akze usuniście w odpowiednim czasie ryb chorych i mart wych.
Naj czśsciej spot ykanymi w hodowli ryb chorobami sł: zakańna puchlina wodna, wrzodzienice, gruńlica i choroba
pęet w ( fin rot ) . Naj skut eczniej szymi lekarst wami w t ych schorzeniach sł ant ybiot yki i sulfonamidy oraz bęśkit
met ylenowy, podawane z pokarmem lub st osowane do kłpieli ryb.
Gr zy bi ce. Sł one zwykle chorobami wt órnymi. Grzyby at akuj ł uszkodzone t kanki osęabionych ryb w
niesprzyj aj łcych warunkach srodowiskowych. Naj czśsciej sł t o grzyby z rodzaj u Saprolegnia i Achlya. At akuj ł one
t akze mart we j aj a, na kt órych rozwij aj ł siś i niszczł póńniej słsiednie j aj a zdrowe. Jesli nie przyst łpimy do
leczenia chorych ryb, grzyby spowodujł wyczerpanie i zat rucie ich t oksynami, a w koncu smierc. Jako srodek
przeciwgrzybiczy st osuj e siś naj czśsciej t rypaflawinś ( w post aci preparat u o nazwie Acriflavin) w po ęłczeniu z solł
kuchennł i bęśkit em met ylenowym do dęugot rwaęych kłpieli.
Chor oby i nw azy j ne. Przyczynł ich mogł byc j ednokomórkowe pasozyt y (rodzaj Amyloodinium) zyj łce na ciele
ryb. Do akwarium mogł one t rafi c wraz z nat uralnym pokarmem lub z chorymi j uz rybami. Typowe obj awy z reguęy
wyst śpuj ł masowo u ryb nalezłcych do gat unków podat nych na chorobś ( labirynt owat e, karpiencowat e, a
zwęaszcza niekt óre karpiowat e) . Po wierzchnia ciaęa i pęet wy pokrywaj ł siś wówczas br łzowawymi punkcikami
widocznymi j edynie przy okreslonym zaęamaniu swiat ęa, a na pęet wach pod swiat ęo. Przy silnej inwazj i
naj wyrańniej sze zmiany wystśpuj ł w okolicach grzbiet u. Ryby, zwęaszcza męode, sł osęabione, ich pęet wy drzł i
przylegaj ł do siebie; nie leczone ryby wkrót ce ginł. W leczeniu st osuj e siś kłpiele w preparat ach zawieraj łcych
siarczan miedziowy (CuS04) . Lekarst wa t e sł bardzo t oksyczne, zabij aj ł wszyst kie gat unki zwierzłt bezkrśgowych
i nie mogł byc st osowane w leczeniu wrazliwych gat unków ryb. Siarczan miedzi nalezy dawkowac z wielkł
ost roznoscił i scisle st osowac siś do doęłczonej do preparat u inst rukcj i. Moze on byc st osowany j edynie przy
wart osci pH 7, 0. Dobre wyniki uzyskuj e siś t akze przy kr ót kich kłpielach w formalinie ( 1 ml 40 % formaliny na 46 l
wody przez 30- 60 minut ) . Kłpiel t akł st osuj e siś równiez w leczeniu ryb zaat akowanych przez orzśska
I cht hyobodo necat rix; na ciele zaat akowanych ryb poj awia siś biaęawy nalot i drobne krwawe wybroczyny.
Formalina j est t ez skut eczna w zwalczaniu kulorzśska (I cht hyo- pht hinus mult ifiliis) wywoęuj łcego biaęawł wysypkś
na skórze ryb. Pasozyt t en j est wrazliwy t akze na zielen malachit owł, dziśki kt órej mozna ęat wo zniszczyc go w
akwarium. Zielen malachit owł st osuj e siś zgodnie z inst rukcj ł doęłczonł do odpowiednich preparatów. Zielen
malachit owa w przeciwienst wie do bęśkit u met ylenowego j est t oksyczna w duzych dawkach.
I nnymi pasozyt ami at akuj łcymi ryby akwariowe sł przywry, np. z rodzaj u Dact ylogyrus i Gyrodact ylus,
pasozyt uj łce zwykle na skrzelach ryb. Sygnaęem ich obecnosci sł post rzśpione pęet wy, niet ypowy sposób
poruszania siś ryb i t rudnosci z oddychaniem. Pasozyt y t e mozna caękowicie zniszczyc kłpiłc ryby w amoniaku i
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
47
t rypaflawinie: 10% wodś amoniakalnł nalezy zmieszac z 2, 5% rozt worem t rypaflawiny, w st osunku 100: 1.
Mieszaninś t ś dodaj e siś do wody w proporcj i 1: 1000. Czas kłpieli nie powinien przekraczac 1- 1, 5 minut y. Przed
przyst łpieniem do zbiorowego leczenia zaleca siś przeprowadzenie kłpieli kilku doswiadczalnych ryb z kazdego
gat unku.
Wraz z nat uralnym pokarmem mozemy wprowadzic do akwarium t akze pasozyt nicze pij awki z rodzaj u Piscicola i
Hemiclepsis. Mogł one przenosic pasozyt y krwi, a t akze inne choroby. Jesli j est ich niewiele, mozna j e usunłc
mechanicznie za pomocł penset y; w przypadku masowej inwazj i st osuj e siś krót kł, piściosekundowł kłpiel w
lizolu ( 2 ml lizolu na 1 l wody) . Naj pierw nalezy przeprowadzic kłpiel kilku osobników doswiadczalnych.
Pasozyt nicze st awonogi, np. splewka ( rodzaj Argulus) , przyczepiajł siś do ryb i wysysaj ł pęyny ich ciaęa. Do
akwarium dost aj ł siś zwykle wraz z zooplankt onem. Dorosęe splewki usuwa siś mechanicznie pśset ł. Splewka
j ednak w odpowiednich warunkach w podgrzewanych akwariach moze siś rozmnozyc. Jej larwy sł niewidoczne
goęym okiem i nie sposób usunłc ich mechanicznie. Trzeba wówczas zast osowac kłpiel w lizolu. Po kłpieli ryby
muszł byc umieszczone w doskonaęych warunkach, a zakazone akwarium na lezy zost awic do caękowit ego
wyschniścia lub t ez zdezynfekowac j e chloraminł, a nast śpnie dokęadnie wypęukac.
Na zakonczenie t rzeba zaznaczyc, ze o wiele ęat wiej j est zapobiegac chorobom, niz j e póńniej zwalczac. Naj lepszym
zas zabiegiem profilakt ycznym j est regularne i st aranne czyszczenie akwariów, podawanie odpowiedniego pokarmu
i ut rzymywanie opt ymalnej t emperat ury w zbiorniku, a t akze st osowanie dla swiezo sprowadzonych ryb
kwarant anny. Wart o dodac, ze w sklepie caękiem ęadnie wyglłdaj łce ryby mogł byc j uz zarazone, a choroba obj awi
siś w domowym akwarium.
I cht i of onoza
Czy nni k chor obot w or czy : I cht hy ophonus hof er i
Obj aw y i r ozpoznaw ani e:
I cht iofonus j est j ednł z chorób naj t rudniej szych do zident yfikowania. Obj awy zalezł bowiem od t ego, który organ
zost anie zaat akowany przez pasozyt a. Dodat kowo ryby mogł byc bezobj awowymi nosicielami choroby i zarazac
poprzez odchody.
Ryba zaat akowana przez icht iofonusa pot rafi chudnłc ( podobnie j ak przy at aku np. nicieni) j esli zaat akowany
zost anie przewód pokarmowy, ale t akze puchnłc ( podobnie, j ak przy puchlinie) j esli zaat akowana zost anie
włt roba. Moze dost ac drgawek i pęywac w niekont rolowany sposób ( ut rat a zmysęu równowagi) , czy t ez pokęadac siś
na dnie, j esli choroba zaat akuj e mózg. Jesli zaat akowane zost aj ł skrzela, ryba szybko oddycha. Czasem mozna
zobaczyc przerast aj łcł ciaęo ryby od wewnłt rz grzybnie (obj aw zaobserwowany u drobniczek - Het erandria
formosa) .
Obj awem dosc charakt eryst ycznym, sł czarne plamki, a raczej dziury na caęym ciele ryby, które powoduj ł, ze j ej
skóra wyglłda j ak papier scierny. Dziury t e zawieraj ł cyst y I cht hyophonus hoferi, które przez nie wypuszczaj ł do
wody spory - ryba w t ej fazie naj silniej zaraza.
Jedynł met odł upewnienia siś, ze ryby sł zaat akowane przez icht iofonusa, j est badanie mikroskopowe
przeprowadzone przez wet erynarza (konieczne j est barwienie próbki) - do wyspecj alizowanego w chorobach ryb
lekarza nalezy zawieńc zywł, ale wykazuj łcł obj awy choroby rybś.
Pr zebi eg i char ak t er y st y k a chor oby :
Czynnikiem chorobot wórczym w przypadku icht iofonozy j est organizm zaliczany przez niektórych naukowców do
grzybów, przez innych do glonów, przez j eszcze innych do bakt erii - I cht hyophonus hoferi ( dawniej
I cht hyosporidium hoferi) .
Organizm po dost aniu siś do ciaęa ryby moze przyj łc formś pasywnł lub akt ywnł. W formie pasywnej przekszt aęca
siś w cyst ś i produkuj e spory, kt óre sł wydalane z kaęem lub t ez przez skórś ryby i w t en sposób zarazaj ł inne
ryby w zbiorniku. Ryba- nosiciel nie wykazuj e zadnych obj awów choroby. I nne ryby zarazaj ł siś poprzez spozycie
kaęu, niezywej ryby lub t ez przez wodś ( nawet maęe ilosci, np. wilgot na siat ka czy rura do podmiany wody) .
St an akt ywny polega na szybkim rozrast aniu siś organizmu w ciele ryby (organizm przekszt aęca siś z cyst y w
grzybniś) - at akuj e on prakt ycznie wszyst kie organy wewnśt rzne i niszczy j e. Cyst y I cht yophonusa mogł
znaj dowac siś w kazdej czśsci ciala ryby, nawet w kosccu, co powoduj e, ze leczenie choroby j est prakt ycznie
niemozliwe, a rozpoznawanie t rudne ( cyst y wystśpuj łce w kosccu mogł byc ęat wo pominiśt e podczas badania
mikroskopowego) .
Met ody l eczeni a:
I cht iofonoze nalezy uznac za chorobś nieuleczalnł. I st niej ł j ednak sprzeczne informacj e na t emat udanych
wyleczen za pomocł kilku srodków chemicznych.
Kilka ksiłzek, a t akze wet erynarze, informuj ł, ze udaęo im siś kilkukrot nie wyleczyc icht iofonozś za pomocł 2-
f enok sy et anol u l ub par a- chl or of enok sy et anol u. Oba t e srodki sł dost śpne poprzez firmy farmaceut yczne
zaj muj łce siś sprowadzaniem preparat ów i leków z zagranicy ( np. firmś Sigma) . Leczenie 2- fenoksyet anolem w
przypadku aut ora opisu choroby nie daęo zadnych rezult at ów, a doprowadzięo do wybicia flory bakt eryj nej w filt rze i
zakwit u bakt eryj no- pierwot niakowego w akwarium. Badania wykazujłce brak skut ecznosci 2- fenoksyet anolu na
wyhodowanych in vit ro próbkach I . hoferi dost arczyę aut orowi opisu francuski wet erynarz.
Proponowane st śzenie 2- fenoksyet anolu: przygot owuj emy rozt wór 1% i dolewamy 50 ml na 1 lit r wody, kuracj a
powinna t rwac ok. 5 dni. Mozna równiez namaczac pokarm w 1% rozt worze srodka. Srodek t en w mniej szych
st śzeniach j est st osowany do znieczulania ( usypiania) ryb lub t ez ich uspokaj ania ( np. w czasie t ransport u) . W
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
48
wiśkszych moze byc uzyt y do eut anazj i. Para- chlorofenoksyet anol powinno siś st osowac w st śzeniu 10x
mniej szym, niz 2- fenoksyet anol. St osuj łc oba leki nalezy unikac kont akt u leku ze skórł.
I nnł kuracj ł, skut ecznł wedle opinii Zbyszka Olszowego ( ZHO) z grupy pl. rec. akwarium, j est met oda
zamieszczona przez Roslawa Syrkiewicza w magazynie Akwarium nr 8 ( s. 6) z 1969 r. Do leczenia st osuj e siś
mieszankś 2 ant ybiot yków - Ny st at y ny i Gy zeof ul w i ny, w kt órych namaczany j est pokarm dla ryb. Na 8 gram
pokarmu st osuj e siś 10 gram Aqua Karm ( lub np. I cht iovit ) , 50000 j . m. Nyst at in i 0. 25 g Gyzeofulwin. Mieszanka
j est bardzo wrazliwa na swiat ęo, akwarium nalezy caękowicie zaciemnic. Aut or kuracj i st osowaę j ł przez 36 dni
( karmienie 2 razy dziennie) , od 25 dnia karmiłc na zmianś pokarmami z ant ybiot ykami i bez ant ybiot yków.
I nne met ody wymieniane ( bez konkret nych kuracj i) w ksiłzkach t o st osowanie penicyliny, t et racykliny, Prot ozinu,
Cuprazinu i Myzaxinu. Mozna równiez spróbowac zast osowac Terbinafine ( Lamasil firmy Sandoz) .
W razie braku skut ków kuracj i caęł obsadś zarazonego akwarium nalezy usmiercic, a sprzśt zdesynfekowac. Cyst y
icht iofonusa sł bardzo odporne na srodki desynfekuj łce, naj lepiej dziaęa chlor - proponowanym srodkiem j est wiśc
t ani i dost śpny w sklepach chemicznych podchloryn sodu ( 200 ppm lub wiścej ) . Nadmanganian pot asu lub woda
ut leniona sł mniej skut eczne. Skut eczne j est t ez dęugot rwaęe got owanie ( np. podęoza) .
Uw agi aut or a opi su:
I nformacj e na t emat czśst osci wyst śpowania icht iofonozy sł bardzo sprzeczne. Niekt óre ńródęa t wierdzł, ze przy
badaniach prowadzonych w Niemczech odkryt o, iz 30- 60% ryb byęo nosicielami choroby. I nne ńródęa ( m. in.
naukowcy badaj łcy od wielu lat I . hoferi) t wierdzł, ze w akwariach choroba wystśpuj e niezwykle rzadko, a j est
powszechna m. in. w st adach sledzi w Morzu Póęnocnym ( i ze j est t o choroba wystśpuj łca raczej w wodach sęonych,
nie sęodkich) .
W przypadku icht iofonusa, gdzie kazda ryba ( nie ma odpornych na chorobś gat unków) moze byc bezobj awowym
nosicielem cyst , zadna kwarant anna nie ma sensu - pierwsze obj awy mogł wyst łpic nawet po 6 miesiłcach od
zarazenia ( niekt óre ńródęa t wierdzł, ze nawet póńniej ) . Nalezy wiśc bardzo uwaznie dobierac ńródęo pochodzenia
ryb. Ryby import owane ze srodowiska nat uralnego sł pod t ym wzglśdem "bezpieczniej sze" (I . hoferi nie wyst śpuj e
prakt ycznie w sęodkowodnych zbiornikach nat uralnych) , niz ryby np. z zagśszczonych hodowli.
Slimaki sł podobno bezobj awowymi nosicielami I . hoferi, nalezy wiśc uwaznie dobierac ńródęo, z kt órego
kupuj emy/ dost aj emy slimaki do naszego akwarium.
I cht i of t i r i oza
Czy nni k chor obot w or czy : I cht hy opht hi r i us mul t i f i l i i s
Obj aw y i r ozpoznaw ani e:
I cht ioft irioza, zwana inaczej icht io, ospł rybił, czy kulorzśskiem ( t ak nazywa siś po polsku czynnik
chorobot wórczy) j est bardzo ęat wa do rozpoznania. Na ciele zarazonej ryby ( czasem t akze na skrzelach, a nawet w
przewodzie pokarmowym) wyst śpuj ł biaęe plamki wielkosci do ok. 1 mm. Zanim pasozyt j est widoczny goęym
okiem ryba ociera siś o przedmiot y w akwarium, j est niespokoj na i czśst o pęochliwa. W wypadku zaat akowania
przez kulorzśska przewodu pokarmowego wart o przebadac pod mikroskopem kaę ryby - kulorzśsek ma kszt aęt obęy
a caęe j ego ciaęo pokryt e j est rzśskami, kt óre sł w ciłgęym ruchu, j est wiśc ęat wy do rozpoznania.
Pr zebi eg i char ak t er y st y k a chor oby :
Choroba powodowana j est przez orzśska. Jego cykl rozwoj owy przebiega czśsciowo na ciele ryby ( lub w organach
wewnśt rznych) , czśsciowo w srodowisku wodnym. Dorosęa post ac orzśska pasozyt uj e na rybie, zywiłc siś j ej
t kankami. Wystśpuj e pod naskórkiem, na skrzelach, a t akze w organach wewnśt rznych (przewodzie
pokarmowym) .
Kulorzśsek opuszcza ciaęo zywiciela by siś rozmnozyc. Robi t o w przeciłgu kilkunast u godzin do kilku dni, w
zaleznosci od t emperat ury ot oczenia ( czym wyzsza, t ym szybciej - w t emp. ok. 30 st opni cykl rozwoj owy zost aj e
zat rzymany, powyzej 32- 34 st opni kulorzśsek ginie) . Po opuszczeniu ryby t worzy cyst y rozwoj owe, które opadaj ł
na dno, przyczepiaj ł siś do przedmiot ów w akwarium. Po pśkniściu cyst y formy pęywaj łce ( pęywki) szukaj ł nowego
zywiciela.
Kulorzśska mozna zwalczyc t ylko w krót kim okresie kiedy pęywka opuszcza cyst e i szuka zywiciela. Po
umiej scowieniu siś pod skórł ryby, czy t ez na skrzelach pasozyt j est odporny na st śzenie leków oboj śt ne dla ryb.
Pasozyt w przewodzie pokarmowym moze byc zwalczony przez podawanie leków wraz z pokarmem, ale t akze musi
opuscic ciaęo ryby by siś rozmnozyc. Pęywka j est akt ywna od 10 do 72 godzin - j esli po t ym czasie nie znaj dzie
zywiciela, ginie. Ryby osęabione sł bardziej podat ne na at ak pasozyt a, ryby silne i zdrowe czśst o wogóle nie
zapadaj ł na chorobś, nawet j esli czynnik chorobot wórczy znaj dzie siś w akwarium.
Kulorzśsek j est naj grońniej szy, gdy akwaryst a dopusci do rozmnozenia siś pasozyt a w akwarium. Wt órna inwazj a
j est zazwyczaj o wiele silniej sza ( wiśksza liczba pasozyt ów) i konczy siś czśst o smiercił wiśkszosci obsady
akwarium.
Met ody l eczeni a:
Sposobów leczenia ospy j est bardzo wiele, kazdy z nich ma swoj e wady i zalet y. Omówimy j edynie t e
prakt ykowane w chwili obecnej przez akwaryst ów. Podst awowł zasadł przy leczeniu kulorzśska j est leczenie caęej
obsady akwarium - nie wyst arczy odęowic ryby z plamkami na ciele i leczyc j ej w oddzielnym zbiorniku, pęywki i
cyst y kulorzśska sł bowiem na pewno j uz obecne w zbiorniku gęównym i mogł zaat akowac po j akims czasie reszt ś
obsady. Nie mozna t ez przerywac leczenia, kiedy zniknł obj awy zewnśt rzne - w t ym czasie kulorzśsek siś
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
49
rozmnaza i węasnie wt edy moze byc zabit y lekami - j esli skonczymy kuracj ś zbyt wczesnie, nast łpi wt órna inwazj a,
kt óra moze skonczyc siś t ragicznie.
Temper at ur a - kulorzśsek ginie w t emperat urze powyzej 32- 34 st opni Celsiusza. Jesli hoduj emy ryby wybit nie
ciepęolubne i odporne na niskł zawart osc t lenu w wodzie ( przy wysokiej t emperat urze zmniej sza siś zawart osc
t lenu) mozemy podniesc t emperat urś do ok. 34- 35 st opni na kilka dni ( t eoret ycznie kulorzśsek powinien
rozmnozyc siś i zginłc w przeciłgu 12 godzin, lecz dla bezpieczenst wa wart o czas t en zwiśkszyc co naj mniej 2- 3
krot nie) . Niest et y zdarzaj ł siś szczepy kulorzśska, kt órych nie zabij a t emperat ura nawet o kilka st opni wyzsza. Jest
t o wiśc met oda zawodna. Nie moze byc t ez st osowana w przypadku ryb zimnolubnych, reofilnych ( lubiłcych szybko
pęynłcł, nat lenionł wodś) , czy t ez np. z j ezior endemicznych Afryki. Skut eczna dla np. pielśgnic z Poęudniowej
Ameryki t akich, j ak palet ki, czy ziemioj ady zyj łce w ciepęych wodach. Uwaga - podniesienie t emperat ury do 30- 32
st opni nie zabij e kulorzśska, a zat rzyma cykl rozwoj owy, przez co pasozyt bśdzie odporny na inne st osowane leki.
Jesli wiśc st osuj emy met ody chemiczne, t emperat ura leczenia powinna wynosic ok. 27- 28 st opni.
Zi el en mal achi t ow a - zdecydowanie naj popularniej sza, lecz wcale nie naj lepsza met oda zwalczenia kulorzśska.
Zielen malachit owa st anowi akt ywny skęadnik znakomit ej wiśkszosci leków na ospś dost śpnych w handlu, t akich,
j ak Sera Cost apur, czy Tet ra Cont raI ck. Zielen malachit owa j est j ednak srodkiem rakot wórczym i j ej st osowanie
moze spowodowac bezpęodnosc ryb ( st wierdzono t akie przypadki m. in. u ryb labirynt owych oraz zyworodnych) lub
powazne zniekszt aęcenia u narybku ( szczególnie u ryb zyworodnych) , o czym mozna przeczyt ac w ksiłzce Choroby
Ryb Marii Prost . Zielen malachit owa j est bardzo szybko absorbowana przez rosliny i kult ury bakt eryj ne w doj rzaęym
akwarium, nalezy wiśc co ok. 12 godzin dolewac nowł dawkś, a t rudno okreslic j aka ilosc zieleni zost aęa
pochęoniśt a, a j aka j est nadal akt ywna. Dlat ego t ez st osowanie zieleni w zarosniśt ych, doj rzaęych akwariach j est
zawodne. Zielen usuwamy z akwarium za pomocł wśgla akt ywnego i/ lub podmiany wody.
Sol ni e j odow ana l ub mor sk a - j est t o met oda polecana m. in. przez magazyn Tropical Fish Hobbyist ( numer z
lipca 1999, st rony 164/ 165) lecz bardzo kont rowersyj na i wbrew pozorom niebezpieczna. Sól w st śzeniu 2000 do
4000 ppm ( j edna ęyzeczka do herbat y na 5l wody) bardzo skut ecznie zabij a zarówno kulorzśska, j ak i wiele grzybic
zewnśt rznych. Nie j est wchęaniana przez rosliny ani bakt erie, wiśc nie j est konieczne j ej uzupeęnianie ( a j edynł
met odł usuniścia z akwarium j est podmiana wody) . Jest t o met oda bardzo skut eczna, lecz podobnie j ak zielen
niebezpieczna dla ryb. Zmiana zasolenia wody powoduj e bowiem zmianś cisnienia osmot ycznego, do którego ryby
sł przyzwyczaj one. To z kolei powoduj e powazne osęabienie organizmu i podat nosc na inne choroby. Met oda t a j est
za t o bardzo polecana dla ryb, które w nat urze wyst śpuj ł w wodach sęonawych - m. in. wiśkszosci zyworódek.
Bżźk i t met y l enow y - zwiłzek t en st anowi doskonaęy lek na wiele chorób akwariowych, j est j ednak maęo
popularny i dost śpny w Polsce prakt ycznie j edynie w post aci preparatów rodzimych firm, kt órych j akosc j est czśst o
włt pliwa. Bęśkit podobnie j ak zielen malachit owa j est wchęaniany w doj rzaęym akwarium, wymaga wiśc
uzupeęniania. Srodek t en j est t akze zabój czy dla bakt erii nit ryfikacyj nych w filt rze, wiśc w wypadku j ego
st osowania t rzeba koniecznie zaopat rzyc siś w nowł, doj rzaęł i zdrowł kult urś bakt erii np. z innego akwarium oraz
w srodki t akie, j ak Sera Nit rivit ec czy Hagen Cycle, zawieraj łce zywe kult ury bakt erii ( aby móc j e zast osowac po
leczeniu) . Dodat kowo srodek czasem barwi kamienie w akwarium na niebiesko ( wapienie, lawś wulkanicznł i nie
t ylko) . Jest t o srodek naj bardziej polecany przez doswiadczonych akwarystów zaj muj łcych siś hodowlł pielśgnic.
Bęśkit met ylenowy i zielen malachit owa ( oraz formalina) sł skęadnikami FMC, czśst o st osowanego przez
niedoswiadczonych akwaryst ów "leku na wszyst ko". Biorłc j ednak pod uwagś fakt , ze st osuj łc FMC ryzykuj emy
skut ki uboczne st osowania t rzech leków na raz, lepiej zdecydowac siś na j eden z t ych zwiłzków chemicznych w
wiśkszym st śzeniu.
Uw agi aut or a opi su:
Kulorzśsek naj czśsciej at akuj e ryby osęabione, przebywaj łce w duzym zagśszczeniu. Jest t o t ypowa "choroba
t ransport owa", dlat ego nalezy kazdł nowo kupionł rybś poddac dla bezpieczenst wa co naj mniej 2- t ygodniowej
kwarant annie. Zdarzaęo siś j ednak, ze nawet po t ym okresie poj awiaęa siś inwazj a t ego pasozyt a w akwarium ( choc
przeniesc go mozna prakt ycznie t ylko "na rybie" lub t ez z wodł z innego akwarium, prawdopodobienst wo
przeniesienia z pokarmem czy na roslinach j est bardzo maęe) .
Choroba t a, wbrew pozorom, nie j est wcale zbyt dobrze poznana przez wet erynarzy, ani akwarystów. Wyst śpuj ł
szczepy kulorzśska bardzo odporne zarówno na t emperat ure, j ak i na t ypowe stśzenia leków, wiśc j ego leczenie
wbrew pozorom wcale nie j est ęat we - nalezy wiśc zapobiegac st osuj łc kwarant anne i ut rzymuj łc ryby w dobrej
kondycj i. Dla bezpieczenst wa nie zaszkodzi przet rzymac nowo kupione ryby w oddzielnym zbiorniku przez ok. 4
t ygodnie w t emperat urze ok. 27- 28 st opni - po t ym okresie inwazj a kulorzśska j est maęo prawdopodobna.
Naj bardziej podat nymi na kulorzśska rybami sł gat unki zimnowodne oraz ryby piskorzowat e, szczególnie bocj e. Ze
wzglśdu na brak ęusek ryby t e znacznie ęat wiej umieraj ł zaat akowane przez pasozyt a, a t akze sł t rudniej sze do
wyleczenia.
Li mf ocy t oza
Czy nni k chor obot w or czy : w i r us z r odzi ny I r i dovi r i dae
Obj aw y i r ozpoznaw ani e:
Skupiska nienat uralnie rozrosniśt ych komórek na skórze i pęet wach, kszt aęt em przypominaj łce owoce maliny.
Niekt óre opisy choroby porównuj ł t akie komórki do miniat urowych winogron, czy przylepionej do skóry ikry.
Angielska nazwa popularna limfocyt ozy ( cauliflower disease) równiez t rafnie oddaj e ich wyglłd porównuj łc j e do
kalafiora.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
50
Zaat akowane komórki maj ł kszt aęt kuleczek o biaęo zóęt awym zabarwieniu. I ch wielkosc waha siś w granicach od
0, 1 do 2mm. W poczłt kowej fazie choroby, kiedy zainfekowane komórki wyst śpuj ł poj edynczo limfocyt ozś mozna
pomylic z icht ioft iriozł (rybił ospł) .
Pr zebi eg i char ak t er y st y k a chor oby :
Zakazone przez wirus komórki powiśkszaj ł siś i t racł zdolnosc do dalszego podziaęu. W zaawansowanym st adium
choroby grona zrakowaciaęych komórek mogł pokrywac niemal caęł powierzchniś skóry.
Limfocyt oza wsród gat unków sęodkowodnych wyst śpuj e naj czśsciej u ryb labirynt owych. J. Ant ychowicz st wierdzię
t ś chorobś u mieczyków ( Xiphophorus helleri) . G. Bassler opisuj e przypadek schorzenia u przezroczki ( Chanda
wolfii) . Aut or równiez obserwowaę limfocyt ozś u t ego gat unku. W t ym samym akwarium wraz z przezroczkami
przebywaęy razbory klinowe, kt óre j ednak nie ulegęy zakazeniu.
Duzo czśsciej limfocyt oza wystśpuj e u ryb morskich, ale nie j est ona dla nich t ak grońna j ak dla ryb
sęodkowodnych.
Met ody l eczeni a:
Pr of i l ak t y k a:
Dwumiesiśczna kwarant anna. Niektórzy aut orzy sugeruj ł kwarant annś t rzy lub czt eromiesiścznł. Minimalizacj a
czynników st resogennych.
Leczeni e:
We wczesnej fazie choroby mozliwe leczenie chirurgiczne poprzez odciście skalpelem chorych komórek wraz z
przylegaj łcł t kankł lub przypalenie rozzarzonł igęł preparacyj nł. Powst aęe ranki dezynfekuj emy rywanolem. Ryby
w st adium zaawansowanym nalezy usmiercic, a reszt ś obsady akwarium poddac kwarant annie. Limfocyt oza
niekiedy nie osiłga st adium zaawansowanego i zanika samoist nie.
Pl esni aw k a ( sapr ol egni oza)
Czy nni k chor obot w or czy : gr zy by z r odzaj ow Sapr ol egni a, Achl y a i Di ct y uchus nal ezćcy ch do r zźdu
Oomy cet al es
Obj aw y i r ozpoznaw ani e:
Na skórze ryb widoczne biaęawe kęaczki przypominaj łce st rzśpki wat y lub baweęny. Niekiedy biaęy kolor kęśbków
przybiera odcienie szarosci lub brłzu. Pęet wy ryb st aj ł siś sluzowat e i mśt ne. Ogólne zachowanie ryb nie odbiega
od normy.
W poczłt kowej fazie choroby skupiska grzybów przypominac
mogł infekcj ś bakt eryj nł spowodowanł bakt eriami z rodziny
Myxobact eriaceae. Rozpoznanie choroby we wczesnym st adium
i odróznienie j ej od fleksibakt eriozy j est bardzo wazne z dwóch
powodów. Po pierwsze, we wczesnym st adium plesniawka nie
j est zbyt t rudna do wyleczenia, po drugie, leczenie t ych dwóch
chorób znacznie rózni siś od siebie zarówno pod wzglśdem
st osowanych met od, j ak i srodków.
Pr zebi eg i char ak t er y st y k a chor oby :
Plesniawka j est chorobł wt órnł, na kt órł ryby zapadaj ł po
wczesniej szym uszkodzeniu powęok zewnśt rznych. Ryby o
nieuszkodzonych powęokach zewnśt rznych skóry, czy skrzeli na
plesniawkś nie choruj ł nawet , j esli w ich srodowisku grzyby
bśdłce przyczynł t ej choroby wyst śpuj ł w duzych ilosciach.
Uszkodzenie powęok moze nast łpic w wyniku:
• infekcj i bakt eryj nej
• ingerencj i pasozyt ów
• uszkodzenia mechanicznego
Grzybnia at akuj e uszkodzone miej sca i rozwij a siś wrast aj łc w skórś, a w koncowej fazie choroby równiez w
miśsnie. W skraj nych przypadkach uszkodzenia mogł byc na t yle gęśbokie, ze odsęoniśt y zost aj e kosciec ryby.
Czynnikiem sprzyj aj łcym rozwoj owi choroby j est niska t emperat ura wody.
Met ody l eczeni a:
Pr of i l ak t y k a:
• ut rzymywac odpowiednio wysokł t emperat urś wody
• ut rzymywac odpowiednił dla danego gat unku wart osc pH wody. Nieodpowiednie pH, lub gwaęt owna j ego
zmiana uszkadza powęokś sluzowł ryby.
Leczeni e:
W pierwszym rzśdzie nalezy usunłc pierwot nł przyczynś, kt óra doprowadzięa do rozwoj u grzybni na ciele ryby.
Jezeli byęo t o uszkodzenie mechaniczne, nie dopuscic do j ego powt órzenia siś. W przypadku j esli pierwot nym
czynnikiem et iologicznym byęa infekcj a bakt eryj na lub pasozyt , zast osowac odpowiednie leki.
W leczeniu plesniawki st osuj e siś pśdzelkowanie i kłpiele lecznicze. Do pśdzelkowania uzywa siś nast śpuj łcych
srodków:
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
51
chromian rt ści 1ml/ 10ml wody
dwuchromian pot asu 1g/ 100ml wody
mert iolat 100mg/ 100ml wody
rywanol 100mg/ 100ml wody
t rypaflawina 100mg/ 200ml wody
nadmanganian pot asu 100mg/ 100ml wody
j odyna 1ml/ 10ml wody
nyst at yna ( mikost at yna) masc
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
52
Do k ćpi el i l eczni czy ch st osuj e si ź:
FMC 1- 1, 2ml/ 100l wody kilkudniowa kłpiel w akwarium szpit alnym
sól kuchenna 20g/ 1l wody kłpiel 15-40 min
Bicyklina5 1 500 000j . m. / 10l wody kłpiel dęugot rwaęa
siarczan miedzi 1g/ 10l wody kłpiel 10-30 minut 2-3 razy w t ygodniu do ustłpienia obj awów
dwuchromian pot asu 4- 5g/ 100l wody kłpiel 7- 10dni
nadmanganian
pot asu
1g/ 100l wody kłpiel 30-90 minut 2-3 razy w t ygodniu do ustłpienia obj awów
nadmanganian
pot asu
1g/ 10l wody kłpiel 30 minut co 12 godzin przez 10 kolej nych dni
Lek i zagr ani czne:
nazw a
handl ow a
pr oducent dozow ani e k ćpi el
Mycopur Sera po 2ml/ 125l wody przez 3 kolej ne dni
Griseofulvin brak danych 10mg/ 1l wody dęugot rwaęa w akwarium szpit alnym
Fulvicin Schering Corp. t ablet ka 500mg/ 50l wody dęugot rwaęa w akwarium szpit alnym
Grifulvin V Ort ho Pharmaceut ical Corp. 10mg/ 1l wody dęugot rwaęa w akwarium szpit alnym
Grisact in Ayerst Laborat ories 10mg/ 1l wody dęugot rwaęa w akwarium szpit alnym
Gris- PEG Herbert Laborat ories 10mg/ 1l wody dęugot rwaęa w akwarium szpit alnym
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
53
Rozmnazani e r osl i n w ak w ar i um
Dla kazdego akwaryst y wazne j est , aby posiadac odpowiednio wiele egzemplarzy roslin. Dopiero wt edy bowiem j est
mozliwe gust owne urzłdzenie akwarium. Zakup wiśkszej liczby roslin j est j ednak przedsiśwziściem koszt ownym,
szczególnie w przypadku t ych drozszych gat unków. Nie zawsze t ez mozna ot rzymac za darmo lub w drodze
wymiany wiścej egzemplarzy pozłdanego gat unku. Z t ego wzglśdu rozmnazanie roslin akwariowych j est
zagadnieniem ist ot nym węasciwie dla kazdego, kt o chce miec w mieszkaniu piśknie urzłdzone akwarium
dekoracyj ne.
Rosliny rozmnazaj ł siś zarówno generat ywnie ( pęciowo) , j ak i weget at ywnie ( bezpęciowo) . Fundament alna róznica
miśdzy t ymi dwoma t ypami rozmnazania przej awia siś w sposobie przekazywania informacj i genet ycznej
nast śpnemu pokoleniu. W prakt yce akwaryst ycznej pęciowe ( przez nasiona) rozmnazanie roslin j est kęopot liwe do
przeprowadzenia w warunkach domowych. Jest ono st osowane przez specj alist yczne firmy produkujłce rosliny do
akwariów, a rzadko przez hobbystów i t o t ylko t ych naj bardziej zaawansowanych. W warunkach domowych
podst awowym sposobem rozmnazania roslin w akwarium j est rozmnazanie weget at ywne. Wiele roslin w dobrych
warunkach rozmnaza siś w t en sposób samorzut nie i dziaęalnosc akwaryst y sprowadza siś do usuwania
ewent ualnego ich nadmiaru. Wiele innych wymaga j ednak specj alnych zabiegów, przeprowadzenie których wymaga
pewnej znaj omosci zagadnienia.
Generalnie rzecz uj muj łc, rozmnazanie weget at ywne polega na dzieleniu rosliny macierzyst ej na czśsci lub t ez
oddzieleniu od niej samorzut nie wykszt aęcaj łcych siś roslin pot omnych. Aby j ednak prawidęowo t o przeprowadzic,
t rzeba znac podst awowe szczegóęy budowy roslin akwariowych.
Budowa t ypowej rosliny akwariowej : z lewej rysunki poglłdowe, z prawej schemat budowy.
Typowa roslina skęada siś z pśdu oraz korzeni, a t ylko st osunkowo nieliczne gat unki mogł nie miec korzeni. Pśd
skęada siś zwykle z ęodygi i osadzonych na niej lisci. Dęugosc ęodygi oraz kszt aęt i wielkosc lisci mogł byc bardzo
rózne u róznych gat unków, a niekiedy równiez w ramach j ednego gat unku.
Zwykle zachowany j est j ednak pewien wspólny plan budowy. Na ęodydze wyróznic mozna miśdzywśńla, t o j est
odcinki miśdzy wśzęami z osadzonymi liscmi. Dęugosc miśdzywśńla moze byc diamet ralnie rózna u róznych
gat unków. Bardzo czśst o w wśzęach znaj duj ł siś płczki boczne, z kt órych w odpowiednim czasie i warunkach
wyrast aj ł pśdy boczne, a nawet korzenie.
Specyficznł formł pśdu j est kęłcze spichrzowe, a t akze sęuzłce specj alnie rozmnazaniu weget at ywnemu kęłcza
rozrost owe oraz rozęogi. I nnym specyficznym rodzaj em pśdu sł pśdy kwiat owe.
Rozmnazani e pr zez sadzonk i
Polega ono na dzieleniu ulist nionej ęodygi na czśsci, kt óre posadzone w podęozu, ukorzeniaj ł siś samodzielnie i daj ł
poczłt ek nowym egzemplarzom roslin.
Rozmnazanie rosliny przez sadzonki.
Wykorzyst uj e siś t u wspomnianł j uz węasciwosc znaj duj łcych siś w wśzęach ęodygi płczków bocznych do
wyrast ania w pśdy boczne lub korzenie. Dziśki t ej węasciwosci z j ednej dęugiej ęodygi mozna ot rzymac kilka, a
czasem nawet kilkanascie roslin pot omnych. Warunkiem w peęni udanego rozmnazania przez sadzonki j est
odpowiednia ich dęugosc - kazda sadzonka musi zawierac co naj mniej dwa wśzęy, z kt órych j eden wprowadza siś w
podęoze i wyrast aj ł z niego korzenie, a z drugiego wyrast a nowy pśd. Bezpieczniej j est j ednak uzywac nieco
dęuzszych sadzonek, z 4- 5 wśzęami lub j eszcze dęuzszych. Dla prawidęowego ukorzenienia siś i wzrost u sadzonki
muszł miec dost at ecznie wiele swiat ęa - nalezy pamiśt ac, aby nie byęy zacieniane przez inne rosliny.
Rozmnazani e pr zez r ozżogi , k żćcza l ub odr ost y k or zeni ow e
Rozęogi sł formł pśdu sęuzłcł wielu gat unkom roslin do rozmnazania weget at ywnego. Sł t o pęozłce siś pśdy
boczne. Zwykle przebiegaj ł ponad podęozem, ale niekiedy mogł przebiegac w nim. Wiele roslin pęywaj łcych
równiez rozmnaza siś poprzez rozęogi. Na koncu rozęogu znaj duj e siś płczek i węasnie z niego wykszt aęca siś nowa
roslina pot omna. Dopiero t a roslina pot omna - po rozrosniściu - wyt warza nastśpne rozęogi i w t en sposób
nast śpuj e rozprzest rzenianie siś. U niekt órych gat unków rozęogi rosnł do przodu j eszcze przed rozrosniściem siś
roslin pot omnych, które rozrast aj ł siś dopiero póńniej .
Kęłcze j est specyficznł, podziemnł formł pśdu. Z j ego płczków wykszt aęcac siś mogł nowe rosliny pot omne. Ma
ono zwykle wyrańne miśdzywśńla, powst aęe w wyniku wzrost u w ciłgu kilku sezonów. U niekt órych roslin ( np.
zwart ki) wyst śpuj ł dwa rodzaj e kęłczy: spichrzowe i rozrost owe. I ch rozróznienie nie przedst awia t rudnosci.
Typowe kęłcze spichrzowe j est naj czśsciej zgrubiaęe i ma bardzo krót kie miśdzywśńla. Wielkosc t akiego kęłcza
moze byc bardzo rózna i zalezy gęównie od gat unku rosliny, ale t akze od j ej wieku. I m roslina j est st arsza, t ym
kęłcze j est wiśksze. Nieco inaczej zbudowane sł podziemne kęłcza rozrost owe. I ch mi śdzywśńla sł przede
wszyst kim relat ywnie dęuzsze i wykszt aęcaj ł siś w nich korzenie, wyrast aj łce ze wszyst kich st ron kęłcza albo t ylko
z j ego dolnej st rony. Wyt warzaj ł t akze bezbarwne ęuskowat e skórzast e liscie dolne. Wyst śpowanie t akich ęusek
albo blizn po nich pozwala ęat wo odróznic kęłcze rozrost owe od rozęogów.
Odrost y korzeniowe sł t o nowe pśdy rozwij aj łce siś u podst awy ęodygi z korzeni rosliny macierzyst ej . Szczególnie
ęat wo wykszt aęcaj ł siś w wypadku uszkodzenia korzeni.
Rozmnazanie siś przez rozęogi, kęłcza lub odrost y korzeniowe j est st osunkowo ęat wym, ale t ez niezbyt szybkim
sposobem uzyskiwania nowych egzemplarzy roslin akwariowych. Ogólnł zasadł j est , ze męode rosliny pot omne
pozost awia siś rosnłce razem z roslinł maciezyst ł. Jezeli chcemy przeniesc j e na inne miej sce, t o nalezy j e
oddzielic dopiero wt edy, gdy męody egzemplarz ma co naj mniej 3- 4 liscie, gdyz znacznie ęat wiej siś wt edy
przyj muj e. Oddzielamy go poprzez przeciście poęłczenia z roslinł macierzyst ł, t ak aby przy roslinie pot omnej
pozost awic j ej nowowykszt aęcone korzenie.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
54
Rozmnazani e pr zez mżode r osl i ny pot omne w y t w ar zaj ćce si ź samor zut ni e na l i sci ach r osl i n
maci er zy st y ch
Męode rosliny wyt warzaj ł siś na lisciach rosliny macierzyst ej . Nie nalezy ich za wczesnie odrywac, gdyz ńle siś
wt edy przyj muj ł na nowym miej scu.
Rozmnazani e pr zez mżode r osl i ny pot omne w y k szt ażcaj ćce si ź samor zut ni e na zanur zony ch pźdach
k w i at ost anow y ch
Ten sposób rozmnazania st osuj e siś w wypadku niekt órych zabienic. Duze, dęugo rosnłce egzemplarze t ych roslin
wykszt aęcaj ł zanurzone pśdy kwiat ost anowe, na których obok kwiatów wykszt aęcaj ł siś męode rosliny pot omne.
Gorzej nat omiast wykszt aęcaj ł siś one, gdy pśdy kwiat ost anowe sł wynurzone. Dlat ego j ezeli chcemy uzyskac
nowe rosliny, mozna szt ucznie przet rzymac kwiat ost an pod wodł. Zalecenie t o dot yczy t ych gat unków, kt óre maj ł
t endencj ś do wynurzania pśdów kwiat ost anowych. Męodych roslin pot omnych nie nalezy odrywac od rosliny
macierzyst ej , ale przygiłc pśd kwiat ost anowy do podęoza, np. kamieniem. Męode rosliny pot omne powinno siś
odrywac od rosliny macierzyst ej dopiero wt edy, gdy siś dobrze ukorzenił. Odrywamy j e przez przeciście pśdu
kwiat ost anowego.
Rozmnazanie przez podziaę pęozłcego siś po podęozu pśdu z liscmi Niekt óre rosliny akwariowe wykszt aęcaj ł pęozłcy
siś poziomo po podęozu pśd, w wśzęach kt órego wykszt aęcaj ł siś liscie oraz korzenie lub chwyt niki. Korzenie lub
chwyt niki przyczepiaj ł siś do podęoza. Rozmnazanie t akich roslin j est podobne j ak rozmnazanie przez sadzonki.
Wykonuj emy j e przez podziaę pśdu na odcinki, kt óre nie powinny byc zbyt maęe, gdyz ńle siś wt edy przyj muj ł.
Kazdy z odcinków powinien miśc co naj mniej piśc lisci. W wypadku bardzo drobnych gat unków ( np. mech j awaj ski)
oddzielic nalezy kęśbek roslin. Korzeni nie nalezy zagęśbiac w podęozu, a j edynie przymocowac pśd do niego na t ak
dęugo, az korzenie same siś przyczepił.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
55
Rozmnazani e r y b w ak w ar i ach
1. Koszyczki do rozrodu ryb ( "koszyczki porodowe") sł odpowiednie zwęaszcza dla gat unków zyworodnych.
Koszyczek zawiesza siś w srednim lub duzym akwarium hodowlanym, w którym męode pozost aj ł do czasu,
kiedy wyrosnł. Ot wory koszyczka pozwalaj ł męodym uciec przed zaręocznoscił mat ki.
2. W akwariach t aręowych przeznaczonych dla ryb skęadaj łcych j aj a swobodnie opadaj łce na dno i nie sklej ajłce
siś, zaleca siś umieszczenie t uz nad dnem zbiornika specj alnej siat ki; j ej oczka muszł umozliwiac swobodne
przedost awanie siś przez nił j aj . Chronimy w t en sposób ikrś przed kanibalizmem rodziców.
3. Jaj a kleist e lub wyposazone w specj alne wyrost ki, skęadane sł na roslinach wodnych, wsród kt órych t rł siś
ryby. Jaj a niekt órych gat unków mozna równiez czśsciowo chronic przed kanibalizmem rodziców siat kł.
4. W swiecie ryb skęadanie j aj poza obrśbem wody j est unikat em, niemniej dobrze znane akwaryst om dziśki
gat unkowi Cepelia arnoldi. W niewoli ryby t e skęadaj ł j aj a na szybie przykrywaj łcej akwarium; w warunkach
nat uralnych - na siśgaj łcych nad powierzchniś wody lisciach roslin przybrzeznych. Trłca siś para wyskakuj e
razem z wody w kierunku miej sca skęadania j aj . Samiec t rzyma siś zawsze w poblizu miej sca t aręa i od czasu
do czasu spryskuj e j aj a wodł. Wylśgaj łce siś larwy spadaj ł do wody, j ednoczesnie ust aj e t ez opieka samca.
5. Jaj a skęadane sł na solidnym, t wardym podęozu ( kamienie,
gaęśzie) . W wiśkszosci przypadków rodzice t roskliwie
opiekuj ł siś i j aj ami, i wylśgęymi z nich larwami; opiekś t ś
moze sprawowac j edno z rodziców lub oboj e. Niektóre
gat unki noszł zęozone j aj a w pysku ( gśbacze) i t am t ez
wylśgaj ł siś larwy. Jesli gat unek lub para zdradza
skęonnosci do kanibalizmu, kamien ( gaęłń) ze zęozonymi
j aj ami nalezy przeniesc do innego akwarium, błdń po t arle
usunłc rodziców.
6. Podobnie j ak w poprzednim przykęadzie, para rodziców, np.
z rodzaj u Pt erophyllum, poszukuj e t rwaęego podęoza,
maj łcego j ednak poęozenie pionowe lub ukosne. Mogł t o
byc sciany akwarium, gaęśzie, duze liscie lub ęodygi roslin.
Takze i w t ym przypadku j aj a mozna przeniesc do innego
zbiornika wraz z podęozem lub osobno, delikat nie
zebrawszy j e maęł szczot eczkł do siat eczki.
7. Jaj a skęadane sł do doęka wykopanego w dnie. W
zaleznosci od gat unku gniazdem t ym opiekuj e siś j edno lub
oboj e rodziców.
8. Niekt óre gat unki ryb, zwęaszcza zamieszkuj łce
wysychaj łce okresowo zbiorniki, skęadaj ł j aj a w miśkkim
podęozu, kt óre chroni j e przed caękowit ym wyschniściem.
Jaj a mogł t ut aj przet rwac okres wysuszenia zbiornika, podczas gdy ryby dorosęe wówczas ginł. Kiedy zbiornik
ponownie wypeęni siś wodł, nast śpuj e dalszy rozwój j aj i wylśg larw. Wzrost i doj rzewanie pęciowe t ych ryb
j est bardzo szybkie.
9. Jaj a znaj duj ł siś w pęywaj łcym po powierzchni wody gnieńdzie wzmocnionym zwykle liscmi roslin wodnych
( ryby labirynt owe) lub umieszczonym pod szerokimi, pęywaj łcymi liscmi lilii wodnych czy innych podobnych
roslin ( sumiki) . W akwariach liscie t e zast śpuj e siś plast ykowymi t alerzykami odwróconymi do góry dnem i
pęywaj łcymi po powierzchni wody. W obu wypadkach samiec buduj e gniazdo, st rzeze j aj i pilnuj e larw az do
czasu, kiedy zresorbuj ł pścherzyk zóęt kowy i st anł siś samodzielne.
10. Podobnie j ak poprzednio, j aj a skęadane sł w gnieńdzie z piany, budowanym t uz pod powierzchnił wody lub w
j ej srodkowych warst wach, pod liscmi, sufit em skalnej j askini czy przewieszki.
11. Niekt óre gat unki ryb odbywaj ł t aręo w j askiniach albo szczelinach skalnych. Podobne warunki znaj dujł w
dobrze ust awionej doniczce błdń rurze drenowej . Nawet t ut aj mozliwe j est ęat we obserwowanie podęoza i j aj .
Miej sca, w kt órym znaj duj ł siś j aj a, pilnuj ł oboj e rodzice lub j edno z nich, naj czśsciej samiec.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
56
ROSLI NY
Czar na l i st a r osl i n
Rosliny umieszczone na czarnej liscie sł sprzedawane j ako rosliny wodne, gdy w rzeczywist osci sł t o rosliny
ziemne ( doniczkowe) albo uprawiane hydroponicznie ( w czśsciowym zanurzeniu) . Typowy scenariusz po zakupieniu
kt órej s z nich przedst awia siś nast śpuj łco: miesiłc zycia a nast śpnie obumarcie. Nie nalezy ich kupowac j ezeli nie
planuj e siś zaęozenia paludarium i nie chce siś ut rzymywac lisci roslin powyzej poziomu wody. Gęówny problem ze
zident yfikowaniem roslin z czarnej list y polega na t ym, ze sł one przewaznie okreslane nazwami handlowymi, które
zmieniaj ł siś w zaleznosci od miej sca sprzedazy. . . Aby rzecz ut rudnic, czasami prawdziwe rosliny wodne sł
sprzedawane pod t ymi nazwami - t ak wiśc naj lepiej znac naukowe nazwy roslin!
( Ponizsze nazw pozost awiono w brzmieniu angielskim, z ewent ualnym [ dosęownym] t ęumaczeniem polskim w
nawiasie. W nielicznych wypadkach, kiedy udaęo sió roslinó zident yfikowac, a j ej ęacinska nazwa posiada polski
odpowiednik, podano j ż przyp. t ęum. ) .
− umbrella pine ( parasol sosny)
− ground pines / club mosses ( sosny grunt owa / klub mchów) ( Lycopodium)
− aluminium plant ( roslina aluminiowa) (Pilea cadairei)
− crinkle (faęduj ) ( Hemigraphis) ( brak polskiej nazwy; uzywa sió okreslenia hemigrafis - przyp. t ęum. )
− green hedge ( zielony zywopęot )
− underwot er palm ( palma podwodna)
− spider plant ( roslina paj łka) ( Chlorophyt um)
− Chinese evergreen ( wiecznie zielony Chinczyk)
− arrowhead - zar ówno Syngonium ( roslina domowa) j ak i gat unek Sagit t aria, kt óremu zanurzenie nie sprzyj a.
− pongol sword
− sandriana, green dragon plant ( roslina zielonego smoka) (Dracena sanderana) - wysoka podobna do zboza
ęodyga, liscie ciemnozielone, w kszt aęcie szpady z biaęymi krawśdziami ( w Polsce uzywa sió nazwy dracena albo
smokowiec - przyp. t ęum. ) .
− Mondo grass, fount ain plant ( roslina font annowa) (Ophiopogon j aponicus) - t rawiast a, liscie w j ednej
pęaszczyńnie.
− Japanese rush ( j aponski pśd) ( Acorus gramineus) - wyglłga j ak mondo.
− Brazil sword ( brazylij ski miecz) , Borneo sword ( miecz Borneo) (Spat hiphyllum sp.) . wedęug Rat aj a, S. Wallisii
moze byc odpowiednia do zanurzenia.
− Scarlet hygro ( szkaręat na hygro) / dragon flame ( pęomien smoka) / alligat or weed ( chwast aligat ora)
( Alt ernant hera) - zob. list ś roslin ęodygowych, poniewaz niekt óre odmiany mogł byc uprawiane w akwariach.
Legenda
Wiśkszosc roslin, kt óra rosnie w warunkach niskiego albo sredniego oswiet lenia zwykle bśdzie siś czuc dobrze, a
nawet lepiej przy int ensywniej szym swiet le. Wyj łt ki sł odnot owane. Ponizej opisano oznaczenie symboli:
- - - Wymagane int ensywne oswiet lenie
- - Wymagane srednie oswiet lenie
- Wymaganie sęabe oswiet lenie
PH⇑ Toleruj e sęonawł wodś albo wysokie pH
! ! ! Szybki wzrost
⊗ Roslina pęywaj łca
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
57
Rosl i ny żody gow e
Aby rozmnozyc wiśkszosc roslin ęodygowych, przycina siś j e i ponownie umieszcza górnł czśsc ( sadzonkś) w
podęozu (rozmnazanie przez podziaę - przyp. t ęum. ) . Mozna t ez pozost awic posadzonł dolnł czśsc ( macierzyst ł
roslinś) aby wypuscięa dwa albo wiścej nowych pśdów. Niekt óre rosliny ęodygowe wyrast aj ł ponad wodś i kwit nł.
Wiśkszosc roslin ęodygowych umieszcza siś w grupach w t le akwarium.
Alt ernant hera ( alt ernant era [ Reineckego - przyp. tęum. ] )
- - -
Kolor szkaręat ny do gęśboko czerwonego, kt óry zmienia siś w oliwkowy przy sęabszym oswiet leniu. Kupowane
odnózki byęy zazwyczaj uprawiane hydroponicznie i umrł pod wodł, podobnie j ak rosliny z czarnej list y. ( TAG
6: 4, 6: 5) . ( Kornobis 38) .
Bacopa ( bakopy)
- -
Roslina bagienna, która rosnie dobrze pod wodł, j ako roslina w t le albo wypeęniaj łca. Liscie miśsist e,
bladozielone do czerwonych, ęodyga o wysokosci do 16" (40 cm) . 68- 78ľF ( 20- 25ľC) . W grupach t worzy
doskonaęe t ęo na t yę lub bok akwarium. ( Kornobis 41) .
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
58
Cabomba ( kabomby)
- - -
Ńodyga wyrast a do 20" ( 50 cm) . Liscie doskonale imit uj ł igęy sosnowe, rozwij aj łc siś wachlarzem od
cent ralnego pnia. Para lisci przy kazdym wśńle. Jesli oswiet lenie j est zbyt sęabe ma t endencj ś do odęamywania
z boków i zasmiecania akwarium. Trudna do uprawy; pot rzebuj e dobrego nawozenia. ( Kornobis 34) .
Cardimine ( chyba Cardamine przyp. t ęum. ) lyrat a ( rzezucha j aponska)
- -
Piśkna, delikat na roslina. Liscie maęe ( 1/ 2- 1") (1, 3- 2,5 cm) , sercowat e z falist ymi brzegami na cienkiej
ęodydze. Korzenie rosnł powyzej wody przy kazdym wśńle. Bardzo dobrze t oleruj e zimnł wodś; moze
przezimowac na wolnym powiet rzu w t emperat urach bliskich zamarzaniu, nawet w uprawie hydroponicznej .
Liscie wyglłdaj ł j ak u Hydrocot oyle ( chyba Hydrocot yle - przyp. tęum. ) sp., ale ęodyga j est prost a. ( Frey 124) .
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
59
Cerat ophyllym ( chyba Carat ophyllum - przyp. tęum. ) demersum ( rogat ek szt ywny)
- - - PH⇑ ⊗
Bardzo wyt rzymaęa. Liscie rozwidlone, osadzone w okóęek. Przy srednim oswiet leniu ma wydęuzonł ęodygś, w
lepszych warunkach rosnie szybko. Nie ma korzeni, wiśc moze byc hodowana j ako roslina pęywaj łca lub
posadzona w podęozu. Wielkosc do 2 st óp ( 60 cm) . ( Frey 123) .
Elodea / Egeria ( moczrki)
- - ! ! ! ⊗
Woli niskie t emperat ury ( 50- 77ľF) ( 10- 25ľC) w akwarium, nieco zasadowy odczyn pH. Liscie przeswit uj łce,
zielone, rosnłce dookoęa ęodygi. Jest dobrym pozywieniem dla zęot ych rybek oraz nat leniaczem akwarium.
Moze byc hodowana j ako roslina pęywaj łca lub sadzona w podęozu. Dobra dla poczłt kuj łcych. ( Kornobis 46;
Frey 128) .
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
60
Hydrocot oyle ( chyba Hydrocot yle - przyp. t ęum. ) leucocephala ( włkrot a biaęogęowa)
- - -
Roslina ęodygowa ( ponad 20") ( 50 cm) z sercowat ymi, zielonymi liscmi o srednicy 1" ( 2,5 cm) . Rozwij a kilka
maęych korzeni przy kazdym wśńle. Toleruj e t emperat ury w przedziale od 50- 82ľF ( 10- 28ľC) . W akwarium,
kiedy osiłgnie lust ro wody, rosnie j ako roslina pęywaj łca i zakwit a. Jezeli korzenie nie rosnł dobrze,
pot rzebuj e okresowego odswiezenia przez przyciście. Liscie wyglłdaj ł j ak u Cardimine ( chyba Cardamine
przyp. t ęum. ) lyrat a. ( Kornobis 75) .
Hygrophila corymbosa ( nadwódka szerokolisna / włskolist na / t aj landzka)
- - -
Znana t ez j ako Nomaphila st rict a. Liscie lekko zielone, czasami z czerwonawymi zyęami. Ńat wo wyrast a ponad
wodś, gdzie liscie zmieniaj ł siś na ciemne, czerwonawozielone. Duza roslina; dobre nadaj e siś do narozników i
t yęu w duzych, gęśbokich akwariach. Rosnie szybko przy obfit ym uzyńnianiu. Dosc wyt rzymaęa. I nnym
gat unkiem, podobnie wyglłdaj łcym i o podobnych wymaganiach j est nadwódka włskolist na. ( Prawdopodobnie
H. august ifolia) . ( Kornobis 44- 45) .
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
61
Hygrophila difformis ( nadwódka t r ój kwiat owa)
- -
Ńat wa do uprawy. Woli silne oswiet lenie, a przy srednim rosnie powoli. Ńadne, rozgaęśziaj łce siś j asnozielone
liscie. Odmienne liscie i kwiat y powyzej wody maj ł odmiany hydroponiczne. Rozmnazana przez sadzonki.
Znana t ez j ako Synnema t riflorum. Czasami mylona z Cerat opt eris. ( Kornobis 43) .
Hygrophila polysperma ( nadwódka wielonasienna)
- - ! ! !
Rozprzest rzeniona j ak chwast . Zielona przy srednim oswiet leniu, ale w lepszych warunkach swiet lnych ma
br łzowawe zabarwienie ( i rosnie wiśksza) . "Sęoneczne" i pst rokat e odmiany sł dost śpne ale t rudniej sze do
uprawy. ( TAB 7: 4) ( Kornobis 43) .
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
62
Limnophila sp. ( limnofilie)
- -
Podobna w wyglłdzie do kabomby ale ma mniej sze wymagania swiet lne. Przy kazdym wśńle wypuszcza w
okóęek j asnozielone liscie ( kabomby maj ł par ś lisci przy kazdym wśńle) . I st niej ł dwa popularne gat unki, L.
aquat ica ( limnofilia wodna lisi ogon) i L. sessiliflora ( limnofilia bezszypuękowa) . Ten pierwszy j est wiśkszy,
bardziej krzaczast y i ma ęadniej sze liscie. W akwarium t ropikalnym i przy wysokim natśzeniu oswiet lenia j est
wyt rzymaęa. ( Kornobis 36-37) .
Lobelia cardinalis ( lobelia czerwona)
- -
Podobna / ident yczna do roslin ziemnych o czerwonych kwiat ach. Mówi siś, ze j ezeli j est przycinana wydziela
t ruciznś. ( Kornobis 42) .
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
63
Ludwigia repens
- -
Liscie ęopat kowat e, ciemnozielone do brłzowawych. Szt ywne ęodygi, o dęugosci do 20" (50 cm) . Wedęug mnie
przesadzone pśdy czasem gnij ł. ( Kornobis 40) .
Mayaca fluviat ilis
- -
Bardzo ęadna roslina. Liscie j asnozielone, włskie o dęugosci 1/ 2" ( 1, 3 cm) , ukęadaj łce siś w okóęek. At rakcyj na
przy uprawie w t le akwarium. St aęa siś powszechnie dostśpna w 1994 roku. Jak gat unki nadwódki zdaj e siś
byc przysmakiem dla ryb. Jezeli korzenie dobrze nie rosnł, roslina winna byc odswierzona przez przyciście.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
64
Myriophyllum ( wywęóczniki)
- -
Powsciłgliwa roslina, kt óra pot rzebuj e dobrego oswiet lenia. Dobra do uprawy w t le. Liscie ęadne, zielone do
czerwonawozielonych, zaleznie od gat unku. Nad wodł wyt warza bardziej szorst kie liscie, kt óre zakwit aj ł.
( Kornobis 35) .
Rot ala
- - -
Bardzo delikat ne liscie, ęat we do uszkodzenia. Rosnie do wysokosci 20" ( 50 cm) , wiśc j est doskonaęł roslinł
drugoplanowł. R. indica moze rosnłc przy srednim oswiet leniu ale nie bśdzie t ak zielona. R . macrandra
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
65
( rot ala wspaniaęa) j est naj wiśksza i naj t rudniej sza do uprawy. Ma czerwone liscie z rózowymi spodami,
zmieniaj łce siś na zielone przy nizszym nat śzeniu oswiet lenia; aby ut rzymac czerwony kolor wymaga
nawozenia zelazem. ( Kornobis 38- 39) .
Ut ricularia ( pęywacz)
Rosl i ny r ozet ow e
Rosliny t e rozmnazaj ł siś weget at ywnie przez rozęogi, podziaę kęłcza, odrost y korzeniowe i pśdy kwiat ost anowe,
kt óre zwykle mozna odciłc gdy nowa roslina j est dosc duza by rosnłc samodzielnie. Podobnie j ak rosliny ęodygowe,
wiele z nich rosnie w uprawie hydroponicznej i w t ych warunkach kwit nł. Ogólnie rosliny rozet owe wolł nieznacznie
miśkkł, kwasowł wodś (2- 3 dKH, pH 5, 5- 7) .
Anubias
-
72-82ľF (22-28ľC) . W rzeczywist osci nie sł t o rosliny rozet owe, wszyst kie anubiasy majł pęozłce siś kęłcze,
kt óre rosnie bardzo powoli, wypuszczaj łc w czasie wzrost u nowe liscie. Roslina j est zbudowana j ak czoęg,
niekt órzy opowiadaj ł, ze t rzymali j e zamkniśt e w plast ikowej t orebce przez szesc miesiłcy a mimo t o
ut rzymaęy siś przy zyciu. Jest t o j edna z naj bardziej koszt ownych roslin akwaryst ycznych. Jezeli rosęa w
uprawie hydroponicznej moze wyt warzac wiśksze liscie i rosnłc szybciej a kwiat y bśdł produkowac nasiona.
Anubiasy czśst o zakwit aj ł pod wodł, ale nie maj ł nasion. Mozna posadzic korzenie ( ale nie kęłcze) , lub nawet
puscic kęłcze po korzeniu dekoracyj nym j ak mikrosorum skrzydlat e ( TAG 6: 2) . Naj powszechniej szym
gat unkiem j est A. bart eri var. nana ( anubias niski) , naj mniej szy anubias, który ma j aj owat e liscie i doskonale
komponuj e siś j ako t ęo w srodku duzych akwariów. A. bart eri var. bart eri wyglłda podobnie do odmiany nana,
ale ma wiśksze liscie. A. congensis, A. lanceolat a i inne rosnł bardzo wysoko i komponuj ł siś dobrze na
drugim planie. Czasami mozna j e spot kac w lepszych sklepach akwaryst ycznych. ( Kornobis 74) .
Aponoget on ( onowodki)
- -
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
66
Bulwa. Wymaga okresu spoczynku ( po kwit nieniu opadajł liscie) poza krzyzówkami z crispus. Roslina ęat wa dla
poczłt kuj łcych. Rosnie samodzielnie na przednim planie albo w t le w grupach. Wiśkszosc gat unków kwit nie w
post aci wyrast aj łcych pśdów kwiat ost anowych z poj edynczym albo podwój nym kolcem i nasieniem. (Rosnie
bardzo powoli z nasion, a męode szczepy nalezy chronic przed rybami) ( TAG 4: 3) . Czśst o spot ykane gat unki:
− Bouvianus ( chyba Boivinianus - przyp. t ęum. ) ( onowodek Boivina)
− Crispus ( onowodek kśdzierzawy) : wysokosc do 20" ( 50 cm) , liscie czerwone do zielonych; roslina ęat wa dla
poczłt kuj łcych, czśst o sprzedawana w post aci cebulek przy na Wal- Markt . Kwiat w post aci poj edynczego
kolca, nieznacznie faluj łce brzegi liscia.
− Elongat us ( onowodek dęugolist ny)
− Ulvaceus ( onowodek uwopodobny) : 10- 20" ( 25- 50 cm) , liscie falist e, j asnozielone, kwiat blińniaczy.
− Undulat us ( onowodek pofaędowany) : 16" (40 cm) , liscie nieznacznie pofalowane, gęadki przy niskim
oswiet leniu. Rzadko kwit nie.
( Kornobis 70-73; Frey 117- 119) .
Aponoget on madagascariensis (onowodek madagaskarski)
- - -
Bardzo pozłdana roslina z powodu j ej 6- 18" ( 15- 45 cm) lisci, kt óre sł podobne do osnowy koronki. Rózowe
samozapylaj łce siś kwiat y na podwój nym pśdzie kwiat ost anowym. Lubi bogat e podęoze. Obserwuj st an
uspienia! Umiera w wodzie o t emperat urze ponad 80ľF (27ľC) . Roslina t rudna do uprawy. ( Frey 119) .
Barclaya longifolia ( barklaj a dęugolist na)
- - -
10-20" ( 25- 50 cm) , liscie delikat ne brłzowawe albo oliwkowozielone o umiarkowanie pofalowanych
krawśdziach. Lubi ciepęe podęoze i ciepęe akwarium ( 75- 82ľF) (24- 28ľC) . Poj edyncze rosliny wyglłdaj ł dobrze
na przednim planie. Czśst o gnij ł w czasie przesadzania. Ńat wo kwit nie i wyt warza nasiona przez pśdy
kwiat ost anowe, rosnłce w kierunku powierzchni wody lub pozost awia zanurzone i zamkniet e ( nasiona j eszcze
zywe) . Bardzo t rudny do uprawy ( TAG 4: 1) . ( Frey 130) .
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
67
Crinum ( krinie)
- -
Rosnie z cebulki i wyglłda j ak cebulka. Jasnozielone liscie sł ogromne 20- 40" ( 50- 100 cm) i polecane t ylko do
duzych akwari ów. Rosnie lepiej w j asnym swiet le. ( Kornobis 51) .
Crypt ocoryne ( zwart ki / krypt okoryny)
-
Nie lubi przesadzania, dost osowanie siś do nowego akwarium zabiera im miesiłce, wiśc nie powinno siś
przenosic raz posadzonych roslin. Zwart ki gnij ł z powodu nagęych zmian węasciwosci chemicznych albo j akosci
wody. Rozmnaza siś przez kęłcza; nowe rosliny rozwij aj ł siś w punkt ach wśzęowych. - > Niezbyt dobra roslina
dla poczłt kuj łcych. Czśst o sprzedawana w koszyczkach z weęnł szklanł, co zmniej sza wst rzłsy zwiłzane z
przesadzaniem. Zwykle woli wodś kwasowł. Niekt óre gat unki nie t oleruj ł mocnego oswiet lenia. Wymaga
nawozenia zelazem i lubi bogat e podęoze. ( TAG 4: 1, 4: 2, 5: 1, 5: 2, 5: 3, 5: 4) . Czśst o spot ykanymi gat unkami
sł:
− Affinis ( zwart ka malaj ska) : liscie szmaragdowozielone, 4- 12" (10- 30 cm) z czerwonymi spodami. Roslina
do przedniego planu w duzym akwarium albo do srodka w maęych zbiornikach. Rosnie dobrze w zasadowej
wodzie.
− Balansae ( zwart ka balansa) : lubi mocniej sze swiat ęo?
− Becket ii ( zwart ka Becket a) : lubi mocniej sze swiat ęo?
− Lut ea: ęat wiej sza do uprawy.
− Walkeri ( zwart ka Walkera)
− Wendt ii ( zwart ka Wendt a) : najęat wiej sza do uprawy. Odmiany brłzowa, czerwona, zielona. Pomarszczone
liscie. Wysoka do 8" ( 20 cm) . Daj e siś przyst osowac do duzego natśzenia swiat ęa i bśdzie rosnłc z
nawozeniem CO2.
( Kornobis 60-69; Frey 120- 123) .
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
68
Echinodorus ( amazonki / zabienice)
- -
Wiśkszosc z nich t o doskonaęe poj edyncze, lubiłce obfit e oswiet lenie rosliny lub w duzym akwarium posadzone
w grupie na drugim planie. Lubił obfit e nawozenie. Mogł rosnłc w uprawie hydroponicznej . Rozmnazaj ł siś
przez pśdy kwiat ost anowe lub przez podziaę korzenia ( odrost y korzeniowe) , zaleznie od gat unku. ( TAG 4: 5,
5: 5, 7: 1, 7: 5) . Powszechnie znane gat unki t o:
− Bleheri, paniculat us, amazonicus (zabienica Blechera, amazonska) : wyj sciowe amazonki, zwykle dostśpne
j ako maęe, srednie albo duze. Jasnozielone liscie mogł urosnłc ponad 20" (50 cm) . Wyt warzaj ł maęe
rosliny bezposrednio na pśdzie kwiat ost anowym.
− Cordifolius (zabienica sercowat a) : liscie w kszt aęcie serca. Lubi byc uprawiana hydroponicznie; kwit nie w
akwarium ot wart ym na górze. Jesli oswiet lenie j est sęabe wypuszcza pęywaj łce liscie.
− Maj or / maior ( zabienica wielka)
− Osiris ( zabienica Ozyrysa) : liscie krwawoczerwone, nieznacznie faluj łce.
− Parviflorus: maęa odmiana.
− Tenellus, quadricost at us (zabienica czt erozebrowa) : do 6" (15 cm) , 72- 86ľF (22- 30ľC) . Szybko siś
reprodukuj e przez rozęogi; w dosc duzym akwarium moze t worzyc t rawnik. Maęa roslina; dobra na przedni
plan.
( Kornobis 52-59; Frey 114- 116) .
Lemna ( rzśsa)
! ! ! ⊗
Drobna (1/ 4") ( 0,6 cm) roslina z parł lisci i korzeniem. Reprodukuj e siś bardzo szybko. Bardzo szkodliwy
chwast , t rudno go usunłc a wiśkszosc ryb nie lubi go j esc. Lepiej spróbowac posadzic pęywaj łcł paproc j ak np.
salvinia zamiast niej .
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
69
Lilaeopsis novae zelandiae
- - -
64-77ľF (18-25ľC) . Roslina sprzedawana pod tł nazwł j est prawdopodobnie L. braziliensis,
poęudniowoamerykanskł Liaeopsis. Powoli rozciłga siś w grubł dar n t rawy, liscie ( t rzy przy kazdej roslinie)
dęugie na okoęo 1- 3" (2, 5- 7,5 cm) , j asnozielone, podobne do t rawy. Dobrze wyglłda na srodku i przedniej
czśsci akwarium.
Nuphar ( grłzele)
- - -
Rosliny podobne do grzybieni. Zwykle sprzedawane j ako obciśt e kęłcze, kt óre gnij e po miesiłcu. Lubił nizsze
t emperat ury. (Frey 131) .
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
70
Nymphaea ( grzybienie)
- - -
Cebulka. ( chyba ma korzenie - przyp. t ęum. ) . Delikat ne liscie, kolory zmieniaj łce siś od czerwonych do
zielonych z mozliwymi miej scowymi cśt kami, zaleznie od odmiany. Nalezy obrywc pęywaj łce liscie j esli chce siś
miec roslinś zanurzonł. Reprodukuj e siś przez kwiat y lub boczne odrost y od gęównej cebulki. Pot rzebuj e 3- 5
pęywaj łcych lisci do t ego aby kwit nłc. ( Kornobis 78- 79) .
( W Polsce w nat urze rosnie Nymphaea alba, kt ora popularnie zwana j est liliż wodnż - przyp. t ęum. ) .
Nymphoides aquat ica (roslina bananowa)
- - -
Oliwkowe, sercowat e liscie, kt óre wyglłdaj ł na pierwszy rzut oka podobne do lisci grzybieni i podobnych do
bulw banana korzeniach. Sadzona przez wkęadanie bulw w 1/ 3 w podęoze. Woli nizsze t emperat ury. Wypuszcza
pęywaj łce liscie j ezeli oswiet lenie i uzyńnianie j est dobre.
( Frey 125-126 podaj e, ze w Polsce bardziej popularne sż: N. humboldt iana / grzybienczyk Humboldt a/ i N.
indica / grzybienczyk indyj ski/ ) .
Pist ia st rat iot es ( t opian osokowat y)
- - - ⊗
Bardzo pozłdana roslina, która woli peęne sęonce ( wt edy wyrosnie do rozmiaru saęat y) ponad akwarium ( where
it might be t he size of a quart er) . Reprodukuj e siś przez rozęogi. Nalezy kupowac w wodzie ze sklepu.
( Kornobis 85) .
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
71
Sagit t aria ( st rzaęki)
Zielona t rawa z prost ymi liscmi. Wiele róznych odmian, niektóre maęe do przedniego planu, niektóre raczej
duze. Trudna. Rozmnaza siś przez rozęogi. Liscie S. subulat a ( st rzaęki pęywaj łcej ) rosnł 4- 24" ( 10- 60 cm) , w
pęyt kiej wodzie wypuszcza maęe biaęe kwiat y. 63- 82ľF ( 17- 28ľC) . ( Kornobis 49- 50) .
Valisneria ( nurzance)
- - PH⇑
Trawa. Reprodukuj e siś przez rozęogi. Niekt órzy znaj duj ł roslinś rosnłcł dziko, wt edy przewaznie wymiera.
Szeroki zakres t emperat ury 59- 86ľF ( 15- 30ľC) . V. spiralis ( nurzaniec srubowy) ma liscie j ak wst łzki do 20"
( 50 cm) , wypuszcza spiralnł ęodygś kiedy zakwit a. V. t ort ifolia rosnie spiralnie. I nny popularny gat unek t o V.
gigant ica ( chyba gigant ea - przyp. tęum. ) ( nurzaniec olbrzymi) . ( Kornobis 48; Frey 127) .
Wolffia
Podobna do Lemny ( rzśsy) ale nawet mniej sza.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
72
Papr oci e i mchy
Azolla ( pęywaj łca paproc)
- - - ⊗
Paproc pęywaj łca, kt óra wyrast a w t rój kłt ne ”t rat wyš. Nalezy kupowac w wodzie ze sklepu. ( Frey 136) .
Bolbit ui ( chyba Bolbit is - przyp. t ęum. ) heudelot i ( bolbit is Heudelot a)
-
Wolno rosnłce peęzaj łce kęłcze z ciemnozielonym, 8" ( 20 cm) pęat owat ym lisciem. Nalezy wiłzac kęłcze do
korzeni dekoracyj nych lub drewna, podobnie j ak mech j awaj ski. Nie wolno zagrzebywac kęłczy w zwirze. Moze
byc uprawiany hydroponicznie w szybko ruszajłcej siś wodzie. ( Kornobis 81) .
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
73
Cerat opt eris ( rózdzyce)
- ! ! ! ⊗
Wysoka do 20" (50 cm) . I st niej ł okazy sadzone i pęywaj łce. Dobre schronienie dla narybku, zacieniona
roslina. Męode rosliny rosnł na st arszych lisciach. Mylona czasami z Hygrophila difformis. Kilka róznych
gat unków i / lub form moze wymagac mocniej szego oswiet lenia niz pozost aęe. ( Kornobis 80, 84) .
Microsorum pt eropus ( mikrozorum skrzydlat e)
- PH⇑
Rzeczywiscie j est t o Microsorum ale kazdy nazywa j ł Microsorium• - t wierdzi Arie De Graff (FAMA, 1991) . Jest
t o j edna z naj silniej szych roslin wodnych. Sadzi siś j ł na st aęych przedmiot ach j ak drewno i skaęy ( wiłze siś
kawaękiem st runy albo gumki, kt óra ut rzymuj e j e na miej scu) i ma peęzaj łce kęłcza, kt óre mozna dzielic przez
obcinanie. Męode rosliny rozwij aj ł siś zarówno bezposrednio z zarodnika, j ak i przymocowywane do st arych
lisci, kt óre mogł byc odcinane i sadzone. Przy dobrym oswiet leniu wyt warza t warde liscie, podobne do
plast ikowych; przy sęabym liscie sł bardziej delikat ne. Liscie o dęugosci do 8" (20 cm) , niepodzielne,
przyczepione do st arych roslin maj ł po t rzy pęat y. ( Kornobis 82) .
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
74
Riccia fluit ans ( wgęśbka wodna)
- - -
Duza splłt ana glop j ak mech j awaj ski; dobre schronienie dla narybku zyworódek. Rosnie przy mocnym
oswiet leniu. ( Kornobis 84) .
Salvinia
Maęa paproc pęywaj łca, kt óra rosnie w dęugich ęancuchach dwu owalnych lisci i korzeniopodobnym t rzecim.
Ńat wiej sza do kont roli niz Lemna (rzśsa) . Nalezy kupowac w wodzie ze sklepu, j ak równiez j est t anie w
wiśkszosci sklepów akwaryst ycznych??. ( Kornobis 83) .
Vesicularia dubyana ( mech j awaj ski)
-
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
75
Rosnie w rozgaęśziaj ˇcych siś kęśbkach ( zwit kach) , plłczłc siś dookoęa innych roslin. Ciemnozielony. Jest
dobrym schronieniem dla ikry i narybku. Minimalna t emperat ura 75ľF (24ľC) . Moze nie lubic soli. ( Kornobis
75) .
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
76
Ry by
Pi sk or zow at e
Wy st źpow ani e: Azj a, Europa, póęnocna Afryka. W Europie wystśpuj e 10 gat unków a w Polsce wyst śpuj ł 4
gat unki. Wyęłcznie sęodkowodne zbiorniki i cieki sródlłdowe.
Wi el k osc: Od 2 do 35 cm. Ciaęo o wydęuzonym, czasem wśgorzowat ym kszt aęcie. Wiele gat unków posiada kolce po
bokach gęowy pod oczami, gat unki uzbroj one zazwyczaj majł j askrawe barwy. Reaguj ł na zmiany cisnienia
at mosferycznego.
Dy mor f i zm pżci ow y : Róznica miśdzy samcem a samicł j est zwykle niewidoczna.
Zachow ani e: Zwykle sł t o spokoj ne rybki st adne, zyj łce na dnie zbiornika, ukrywaj łce siś za dnia pod korzeniami
i wsród roslin. Przy niskim cisnieniu sł akt ywne równiez za dnia. Niekt óre gat unki pot rafił oddychac powiet rzem
at mosferycznym.
Wy ch ow mżody ch: I kra denna przyklej a siś do kamieni. Nie wiem nic o rozradzaniu ryb z t ej rodziny w akwarium,
poza przypadkami uzycia hormonów do szt ucznego wywoęania t aręa.
Woda: Czyst a, dobrze nat leniona. Wiśkszosc gat unków lubi prłd wody.
Ak w ar i um: Przest ronne z miej scami gśst o porosniśt ymi roslinnoscił. Na dnie powinny byc kryj ówki z korzeni i
wsród kamieni, gdzie ryby chśt nie przebywaj ł w czasie odpoczynku.
Pok ar m: Wszyst kie rodzaj e pokarmu, w nat urze odzywiaj ł siś drobnł faunł dennł, t ylko dorosęe nalezłce do
niekt órych gat unków przechodzł na odzywianie siś rybami.
Bocj a si at k ow ana ( Bot i a l ohachat a)
Wi el k osc: 10 cm
Dy mor f i zm pżci ow y : Nieznany.
Zachow ani e: St adne, zywe, a po okresie adapt acj i odporne rybki. Jesli siś zdecyduj e na t ś rybś nalezy koniecznie
t rzymac st adko t ych sympat ycznych rybek, poj edyncze egzemplarze marniej ł. Zaj muj ł gęównie dno zbiornika,
czasami j ednak zdarza im siś pęywac w t oni wodnej . Nie przej awiaj ł, zadnej agresj i skierowanej przeciwko
wspóęmieszkancom akwarium, j esli nie sł t o slimaki.
Wy ch ow mżody ch: Rozród w akwarium j est nieznany, prawdopodobnie rodzice nie zaj mujł siś ikrł, ani
narybkiem.
Woda: t emperat ura: 22-26
o
C, pH 6.0- 7. 2, t wardosc ogólna 4- 12 DgH, woda musi byc regularnie odswiezana, 20%
na t ydzien.
Ak w ar i um: Obszerne z duzł iloscił kryj ówek wsród roslin, korzeni, pust ych skorup po orzechach kokosowych i
rurek np. kawaęków bambusa.
Pok ar m: Kazdy pokarm zywy i suchy, uwielbia zywe slimaki, które wysysa z muszli.
Uw agi : Ryby t e podobnie j ak inne bocj e majł ost re, ot wierane kolce przy pysku, których uzywaj ł gdy próbuj e siś
j e zęapał w siat kł. Na szczśscie kolce nie zawieraj ł zadnego j adu. Mimo t akiego uzbroj enia nie zauwazyęem, zeby
rybki siś pokaleczyęy podczas wzaj emnych przepychanek.
Bocj a w spani aża ( Bot i a macr acant ha)
Rybka t a wyst śpuj e w wodach sęodkich Sumat ry i Borneo.
Osiłga t am dęugosc 30 cm, w akwarium zazwyczaj nie osiłga
t ej wielkosci i poprzest aj e na 15 cm. Jest t o niewłt pliwie j edna
z naj ęadniej szych rybek sęodkowodnych, wyst śpuj łcych w Azj i.
Niest et y w moim akwarium wiedzie skryt y t ryb zycia, chowaj łc
siś za dnia w kryj ówkach, j akie znaj duj e w zbiorniku. Ost at nio
wszyst kie czt ery szt uki, kt óre posiadam siedzł w ęupinie
orzecha kokosowego. Lubił akwarium dobrze zarosniśt e
roslinami z duzł iloscił kryj ówek. Bocj a prowadzi nocny t ryb
zycia. Jest wt edy ozywiona i pęywa po caęym akwarium, radzś
dobrze przykrywac zbiornik, bo pot rafi wyskoczyc w nocy ze
zbiornika. Ryba st adna, poj edyncze egzemplarze ginł. Do
dobrego samopoczucia pot rzebuj e akwarium o poj emnosci
minimum 100 l.
Po zakupie nalezy rybom zrobic obowiłzkowo kwarant annś, gdyz naj prawdopodobniej nasz nabyt ek w ciłgu
naj blizszych kilku t ygodni zachoruj e na rybił ospś ( icht ioft iriozś) , kt órł naj czśsciej daj e siś wyleczyc podnoszłc
t emperat urś do ok. 30- 32
o
C, dodaj łc ęyzkś soli na kazde 10 l wody lub FMC wg przepisu na opakowaniu. Osobiscie
radzś st osowac sól kuchennł gdyz nie ma pot encj alnie t akich efektów ubocznych j ak FMC i inne preparat y opart e
na zieleni malachit owej . Kuracj a j est konska, wiśc pamiśt aj my o dobrym napowiet rzaniu i obserwacj i pacj entów. Po
aklimat yzacj i sł t o odporne i sympat yczne ryby nadaj łce siś doskonale do akwarium ogólnego j ak i
srodowiskowego.
W akwarium wymaga wody o t emperat urze nie nizszej niz 22
o
C, ale naj lepiej czuj e siś w t emperat urze wyzszej niz
24
o
C. Jest wszyst kozerna, ale nalezy pamiśt ac by dost arczac im węasciwego i peęnowart osciowego pokarmu,
zawieraj łcego zarówno skęadniki pochodzenia zwierzścego j ak i roslinnego. Bocj e lubił sobie urozmaicic menu
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
77
wyj adaj łc z akwarium maęe slimaki, zost aj ł po nich t ylko muszelki. Moj e 4 szt uki dost aęy odpowiedzialnł funkcj ś
brygady ant yslimakowej w moich akwariach i sł rewelacyj ne.
Kazdego wieczora wrzucam im garsc slimaków. Dopóki t ego nie
robięem moj e bocj e siś chowaęy po kłt ach t eraz pęywaj ł w
poszukiwaniu swoj ego ulubionego zarcia po caęym akwarium.
Jesli w j akims akwarium slimaki namnozł siś za bardzo
przeęawiam t am bocj e i po kęopocie.
Charakt eryst ycznł cechł wszyst kich gat unków bocj i j est
obecnosc kolca w okolicach skrzel, które ot wieraj ł siś, gdy ryba
siś czegos przest raszy, t rzeba uwazac przy ęapaniu w siat kś. Nie
znam sposobu na odróznienie samca od samicy, a j ak podaj e
lit erat ura nie udaj e siś ich rozmnazac w akwarium w sposób
nat uralny. Rosj anie podobno rozmnazaj ł bocj e podaj łc im
gonadot ropiny, wywoęuj łc w t en sposób szt ucznie t aręo.
Bocj a pr źgow ana ( Bot i a st r i at a)
Wy st źpow ani e: poęudniowo- wschodnia Azj a, wschodnie i poęudniowo wschodnie I ndie.
Wi el k osc: 10 cm
Dy mor f i zm pżci ow y : Nieznany.
Zachow ani e: St adne, zadziorne wobec siebie, wiecznie w ruchu, ciłgle poszukuj ł pokarmu, u mnie zachowujł siś
t rochś j ak "gromadka przedszkolaków". Koniecznie nalezy t rzymac st adko t ych sympat ycznych rybek, poj edyncze
egzemplarze marniej ł. Ja mam 6 i uwazam, ze st adko 12
byęoby duzo lepszym rozwiłzaniem. Zaj muj ł gęównie dno
zbiornika, czasami j ednak zdarza im siś pęywac w t oni wodnej .
W moim akwarium pęywaj ł w t owarzyst wie sumików szklist ych,
krewet ek filt ruj łcych i cudaczków ( Gast romyzon sp. ) . Nie
zauwazyęem, zadnej agresj i skierowanej przeciwko
wspóęmieszkancom t ego akwarium.
Wy ch ow mżody ch: Rozród w akwarium j est nieznany,
prawdopodobnie rodzice nie zaj mujł siś ikrł, ani narybkiem.
Woda: t emperat ura: 23-30
o
C, pH 6.0- 7. 2, t wardosc ogólna 4-
12 DgH, woda musi byc regularnie odswiezana.
Ak w ar i um: Obszerne z duzł iloscił kryj ówek wsród roslin,
korzeni, pust ych skorup po orzechach kokosowych i rurek np.
kawaęków bambusa.
Pok ar m: Kazdy pokarm zywy i suchy, uwielbia zywe slimaki,
kt óre wysysa z muszli.
Uw agi : Ryby t e podobnie j ak inne bocj e maj ł ost re, ot wierane kolce przy pysku, których uzywaj ł, gdy próbuj e siś
j e zęapac w siat kś. Na szczśscie kolce nie zawieraj ł zadnego j adu. : - ) Mimo t akiego uzbroj enia nie zauwazyęem,
zeby rybki siś pokaleczyęy np. podczas wzaj emnych przepychanek.
Pi sk or ek , Ci er ni ooczek ( Pangi o sp.)
Wi el k osc: ok. 13 cm.
Wy gl ćd i dy mor f i zm pżci ow y : Robakowat e, bocznie spęaszczone ciaęo pokryt e poprzecznymi brłzowo zóęt ymi
pr śgami. I ch rozmieszczenie, ilosc, kolor i dęugosc zalezy od gat unku ryby. Widziaęem kiedys u kolezanki piskorki,
kt óre miaęy j ednolicie brłzowe ciaęo. Pod kazdym okiem znaj duj e siś odchylany kolec. Brak widocznych r óznic
miśdzy samcem a samicł.
Zachow ani e: Spokoj na, st adna, zaj mujłca dno zbiornika rybka. W dzien ukrywa siś wsród roslin, pod korzeniami i
w grot ach, czasami lezy powoli przesuwaj łc siś po dnie. Jest t o
ryba akt ywna nocł i o zmroku. Moj e wykazuj ł zwiśkszonł
akt ywnosc przed i w t rakcie opadów deszczu. Wyst raszony
szybko pęywa i moze wyskakiwac z akwarium ( 1 mi wyskoczyę
podczas podmiany wody, nie zauwazyęem w porś i j uz go nie
mam. Wg Maylanda, nie powinno siś go t rzymac z innymi
rybami dennymi, nie wiem dlaczego, moze chodzięo mu o
pęochliwosc. Zauwazyęem, ze dla bezpieczenst wa piskorków
ot wory wylot owe filt rów wody powinny byc ponad wodł albo
niewielkie. Piskorki chśt nie węazł w r ózne zakamarki, w filt rze
nie mogł zawrócic i ginł, w filt rach t urbinowych zabij a j e wirujłcy wirnik. Trzeba o t ym fakcie pamiśt ac do
st racimy naszych podopiecznych, a szkoda bo t o faj ne rybki.
Moj e piskorki w akwarium zyj ł zgodnie z kiryskami St erby, bocj ami wspaniaęymi, 4 dorast aj łcymi gurami
mozaikowymi i kilka gupików.
Wy ch ow mżody ch: Rozmnazanie udaj e siś t ylko sporadycznie. I kra j est rozpraszana, t arlaki mogł zj adac ikr ś.
Męode wykluwaj ł siś po 24 godzinach. Podobno naj lepszym pokarmem dla męodych sł larwy solowca, prywat nie
uwazam, ze nalezaęoby podac cos bardziej nat uralnego, pierwot niaki, rozgnieciony t ubifex, micro, moze kiedys
sprawdzś t ś t eoriś. Zaraz po wykluciu męode maj ł zewnśt rzne skrzela.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
78
Woda: t wardosc wody nie odgrywa prakt ycznie zadnej roli, aczkolwiek lepiej czuj ł siś w wodzie miśkkiej w
t emperat urze od 24 do 28
o
C. Po kazdej podmianie sł wyrańnie ozywione.
Ak w ar i um: Miej scami gśst o porosniśt e roslinami, z kryj ówkami na dnie. Lubi miśkkie, ciemne podęoze, w kt órym
moze grzebac w poszukiwaniu robaków.
Pok ar m: Dowolny dobry pokarm zywy i preparowany, przepada za robakami. Moj e z braku t ubifexu zęazł sie do
granulat u miśsno włt robowego firmy "Tubifex". Pokarm t rochś młci wodś, j ak skonczy mi siś t a puszka, spróbuj ś
kiryska i pokarmów Tet ry. Wolł chyba "Tubifex".
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
79
Kćsaczow at e
Wy st źpow ani e: Wody sęodkie obu Ameryk i Afryki.
Wi el k osc: Zwykle nieduze do kilkunast u cent ymet rów, ale bywaj ł wsród nich równiez gat unki wiśksze.
Dy mor f i zm pżci ow y : Nie ma ogólnej pewnej met ody na odróznienie samca od samicy.
Zachow ani e: Zwykle zywe, st adne rybki, mogłce at akowac wspóęmieszkanców w akwarium. Wiśkszosc gat unków
j ednak nadaj e siś do wspólnych zbiorników t owarzyskich, gdzie nikomu nie robił krzywdy.
Wy ch ow mżody ch: Trudne do rozmnozenia. Wymagaj ł odpowiedniej wody, pokarmu i postśpowania z t arlakami.
Wiśkszosc gat unków rozrzuca swoj ł ikr ś wsród roslin, st anowiłc póńniej j esli pozost anł w akwarium zagrozenie dla
ikry i narybku. Sł j ednak wsród kłsaczowat ych gat unki skęadaj łce ikr ś na lisciach nad wodł, gat unki o
zapęodnieniu wewnśt rznym, j ak i opiekuj łce siś ikrł i narybkiem podobnie j ak t o robił pielśgnice.
Woda: Wiśkszosc gat unków do rozmnazania wymaga wody miśkkiej i kwasnej z dodat kiem garbników. Trzymac
mozna j e, j esli zrezygnuj e siś z rozmnazania, zwykle kazdej dost śpnej , czyst ej wodzie, która nie bśdzie zasadowa i
bardzo t warda.
Ak w ar i um: Wymagaj ł sporo przest rzeni do wypęywania siś i kryj ówek wsród roslin na brzegach akwarium.
Pok ar m: Zywy lub suchy, niektóre gat unki wymagaj ł dodat ku pokarmu roslinnego.
Zw i nni k j ar zeni ec ( Hemi gr ammus er y t hr ozonus)
Wy st źpow ani e: Guj ana, póęnocno - wschodnia czśsc Ameryki Poęudniowej
Wi el k osc: ok. 4, 5 cm.
Wy gl ćd i dy mor f i zm pżci ow y : Ńadna rybka z opalizuj łcym pomaranczoworubinowym paskiem ciłgnłcym siś
wzdęuz caęego ciaęa. Samice sł wiśksze od samców i maj ł zaokrłglony brzuch. Przeznaczonych do rozrodu samców
nie nalezy wyęawiac siat kł, kt óra uszkadza haczyki znaj duj łce siś na pęet wie odbyt owej , niezbśdne do odbycia
owocnego t aręa.
Zachow ani e: Spokoj na, st adna, zaj mujłca nizsze warst wy wody rybka. Tworzy rewiry, ale nie walczy w ich
obronie.
Wy ch ow mżody ch: Para skęada ikrś w nieduzym akwarium, znaj duj łcym siś w spokoj nym ocienionym miej scu.
Wskazany ruszt ikrowy na dnie zbiornika. Po t arle dorosęe nalezy odęowic, gdyz zj adaj ł ikrś i póńniej wykluwaj łcy
siś narybek.
Wylśg nast śpuj e po 24 godzinach. Męode karmi siś drobnym zywym pokarmem od moment u, gdy zacznł
samodzielnie pęywac.
Woda: Do t aręa i wylśgu: pH 6, 5- 7, 0, t wardosc ogólna do 10
o
dGH, wśglanowa do 2
o
dCH, t emperat ura 24- 26
o
C.
Jesli ryby t rzymane sł t ylko w celach ozdobnych woda moze miec wiśkszł t wardosc a t emperat ura moze zawierac
siś w zakresie 23- 28
o
C .
Ak w ar i um: Przest ronne z miej scem do pęywania. Wskazane sł rosliny o t wardych lisciach. W akwarium
t owarzyskim zwinniki ęadnie komponuj ł siś z neonami, prśt nikami kiryskami.
Pok ar m: Przyj muj e kazdy rodzaj pokarmu, zywego i suchego, preferuj e j ednak zywe widęonogi.
Uw agi : Prawdziwe piśkno t ych ryb mozna podziwiac dopiero w domowym akwarium z ciemnym podęozem i
roslinnoscił. W sklepie ryby prawie zawsze sł blade. Ost at nio równiez niest et y poj awiaj ł siś formy z wyblakęym
paskiem, kt óre sł wynikiem hodowli wsobnej .
Neon czar ny ( By st r zy k Ax el r oda) ( Hy phessobr y con her ber t ax el r odi )
Wy st źpow ani e: Brazylia, Mat o Grosso, Rio Taquary
Wi el k osc: 4, 5 cm
Dy mor f i zm pżci ow y : samice sł peęniej sze, samiec kt óry j est
smuklej szy ma niebieskobiaęe konce pęet w
Zachow ani e: Zywa, t owarzyska, st adna, przebywaj łca w
górnych i srodkowych warst wach wody. Zagrozona zbij a siś w
st ada i ucieka. Nalezy t rzymac st adko minimum 6- 10 szt uk
wt edy dopiero widac urodś t ej rybki. Doskonaęym
t owarzyst wem dla niej sł inne nieduze rybki z rodziny
kłsaczowat ych, pielśgniczki i oczywiscie kiryski a w akwarium
t owarzyskim maęe karpiowat e.
Wy ch ow mżody ch: Uchodzi za dosyc t rudnł do rozmnozenia. Taręo odbywa w głszczu drobnolist nych roslin
wodnych. Po t arle nalezy nat ychmiast odęowic t arlaki z akwarium t arliskowego gdyz zj adaj ł ikrś i wykluwaj łcy siś
narybek.
Woda: Lubi wodś niezbyt t wardł z dodat kiem garbników o t emperat urze od 22- 26
o
C.
Ak w ar i um: Naj lepiej prezent uj e siś w duzym, przest ronnym porosniśt ym po bokach akwarium z kśpami
drobnolist nych roslin wodnych.
Pok ar m: Przyj muj e kazdy suchy i zywy.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
80
Tet r a cesar sk a ( Nemat obr y con pal mer i ) Ei genmann 1911
Wy st źpow ani e: Kolumbia, dorzecze San Juan.
Wi el k osc: 5, 5 cm
Dy mor f i zm pżci ow y : Samce maj ł wydęuzone srodkowe
promienie pęet wy ogonowej i sł efekt owniej ubarwione,
samiczki nat omiast maj ł peęniej sze brzuchy.
Zachow ani e: Samce sł t eryt orialist ami, ale okresowo pod
wpęywem zagrozenia ęłczł siś w ęawicś. Nie at akuj e innych
rybek w akwarium. Zwykle pęywa ukosnie gęowł lekko w dóę.
Wy ch ow mżody ch: Taręo odbywa siś w parach, i nie j est
zbyt produkt ywne. Larwy wylśgaj ł siś po okoęo 24 godzinach,
a pęywac zaczynaj ł po 5 dniach. Jako pierwszy pokarm
mozna podawac naupliusy oczlika, larwy solowca albo nicienie
micro.
Woda: Temperat ura 24- 26
o
C, pH 7- 7,5. TwO= 10DgH,
TwW= 2DgH, lubi dodat ek garbników i znosi kwasniej szł niz
podana wodś.
Ak w ar i um: Obszerne z miej scami gśst ym porost em
roslinnym i miej scem do wypęywania siś. Akwarium powinno
byc dęugie by samce mogęy st worzyc swoj e rewiry i w peęni
prezent owac swoj e ubarwienie i efekt owny wygl łd.
Pok ar m: Kazdy rodzaj pokarmu.
Neon I nnessa ( Par achei r odon i nnesi )
Wyst śpuj e w cienist ych lesnych wodach górnej Amazonki, w okolicach miast Let icia i Tabat inga. Osiłga 3, 5- 4cm
dęugosci. St adna, chśt nie pęywaj łca w caęej t oni rybka, kt órł mozna t rzymac w t owarzyst wie innych spokoj nych ryb
podobnej wielkosci. W akwarium nalezy st worzyc srodowisko zblizone do mrocznego st rumienia w dzungli. Peęniś
swoich wspaniaęych barw neon pokazuj e w zarosniśt ym
akwarium z ciemnym podęozem i miśkkł kwasnł wodł. Do
rozrodu wymaga czyst ej bardzo miśkkiej kwasnej wody o
t emperat urze 19 - 21
o
C. W akwarium t arliskowym powinny byc
kśpki drobnolist nych roslin. Tarlaki dobrze j est przed t aręem
dokarmiac larwami komara. I kra i męode sł wrazliwe na
swiat ęo, kt óre im szkodzi. Samczyki sł odrobinś smuklej sze od
samic.
Nadaj ł siś do akwarium t owarzyskiego, gdy zakęadamy, ze nie
bśdziemy rozmnazac naszych podopiecznych, mozna t rzymac
neony w wodzie t wardej w t emperat urze miśdzy 23- 24
o
C,
wyzsza t emperat ura skraca zycie naszych ryb. w moim
akwarium niest et y nie rozmnazam neonów. W Polsce podobno
"zagęśbiem neonowym" j est Slłsk gdzie wyst śpuj e w kranach
miśkka woda.
Przyj muj e wszyst kie rodzaj e pokarmów zywy, suchy i
preparowany.
By st r zy k bar w ny
Kłsaczowat e Hyphessobrycon callist us ( BOULENGER, 1900) Characidae
Szansa nabycia okazów czyst ej krwi Hyphessobrycon callist us, pochodzłcych z nizin Paragwaj u, j est niewielka.
Trwaj łca j uz od dęuzszego czasu hybrydyzacj a w obrśbie t ego gat unku daęa wiele pokolen pęodnych mieszanców,
bardzo do siebie podobnych. W t en sposób rozrózniono szereg gat unków: H. callist us, H. serpae, H. minor, H.
hasemani i H. heraidschult zi, ęat wo siś ze sobł krzyzuj łcych, podobnie zreszt ł j ak H. georget t ae i H. t akasei.
Samce maj ł barwś j asnoczerwonł i sł smuklej sze od samic, kt órych brzuch j est wyrańnie wypukęy. Dorosęe
osobniki osiłgaj ł dęugosc do 4 cm.
Hodowla i rozród byst rzyka barwnego nie sł skomplikowane. Przed t aręem ryby umieszcza siś parami w zbiornikach
o poj emnosci 60 l. Na dnie nalezy uęozyc siat kś ochronnł. Jaj a rozwij aj ł siś naj lepiej w t emperat urze 24ľC, przy
pH 6, 5- 7,0 i t wardosci wody do 2ľdCH oraz ok. 10ľdGH. Odpowiada t o odst aęej lub dest ylowanej wodzie
wodociłgowej , wzbogaconej ekst rakt em t orfowym. Byst rzyki skęadaj ł wielkł liczbś maęych szarawych j aj , kt óre
t rzeba chronic przed zbyt int ensywnym swiat ęem. Mozna t akze dodac do wody kilka kropli bęśkit u met ylenowego.
Wylśg nast śpuj e po 24 godzinach; swobodnie pęywaj łce larwy j edzł chśt nie "zywy pyę" ( larwy widęonogów lub
solowca) .
Byst rzyk barwny j est rybł niezwykle at rakcyj nł, niekt óre populacj e bywaj ł j ednak agresywne i t o nie t ylko w
st osunku do innych ryb, ale nawet do przedst awicieli węasnego gat unku. I nne populacj e ęat wo zapadaj ł na rózne
choroby; naj czśsciej spot ykane sł obrzśki lub charęact wo. Przyczynś choroby mozna okreslic j edynie na podst awie
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
81
kompleksowych badan laborat oryj nych. Niektóre ryby sł nosicielami infekcj i, bez zadnych obj awów zewnśt rznych;
choroba moze wt edy wybuchnłc masowo wsród pot omst wa.
Zywienie byst rzyka barwnego nie j est t rudne, zj ada on bowiem równie chśt nie zywy i suchy pokarm.
Zażobni czk a
Kłsaczowat e Gymnocorymbus t ernet zi ( BOULENGER, 1895) Characidae
Rzadko zdarza siś, aby specj alist yczny sklep akwaryst yczny nie oferowaę do sprzedazy zaęobniczki,
Gymnocorymbus t ernet zi, i t o zarówno formy dzikiej , j ak i dęugopęet wej formy hodowlanej . Gat unek t en dobrze
zaaklimat yzowaę siś w niewoli i ęat wo siś rozradza, daj łc duzł liczbś pot omst wa. Rozprzest rzeniony j est w Ameryce
Poęudniowej na obszarze Mat o Grosso i w dorzeczach Rio Paraguay i Rio Negro. Do Europy zost aę sprowadzony w
1935 roku.
Gęśboka, czarna barwa męodych osobników póńniej wyst śpuj e t ylko u dorosęych samców. Dorosęe samice sł
srebrzyst e z dymnym odcieniem; zbudowane mocniej od samców osiłgaj ł dęugosc ok. 5 cm. Zaęobniczka j est
wprawdzie uwazana za popularnł rybś akwariowł, obecnie j ednak nieco rzadziej spot yka siś j ł w akwariach,
zost aęa bowiem wypart a przez inne, bardziej kolorowe, nowe
gat unki.
Ryba t a ęat wo rozmnaza siś w niewoli. Jednł lub wiścej par
doj rzaęych do t aręa umieszcza siś w akwarium o poj emnosci
okoęo 50 l. Jego dno powinno byc przykryt e siat kł. Przy
t emperat urze wody 20- 24ľC, pH 6,5- 7, 0 i t wardosci do 2ľdCH
rozwój drobnych j aj eczek przebiega bez zadnych zakęócen.
Męode swobodnie pęywaj łce nalezy karmic naj pierw larwami
solowca, a póńniej róznymi rodzaj ami t radycyj nych zywych lub
suszonych pokarmów. Męode rosnł szybko, lecz ich wzrost , ze
wzglśdu na wielkł liczbś skęadanych przez samicś j aj , j est
zalezny bezposrednio od poj emnosci akwarium hodowlanego.
Zaęobniczka naj lepiej czuj e siś w sporym st adzie i w obszernym
akwarium, w kt órym moze swobodnie pęywac. Jest spokoj nym
gat unkiem, naj lepiej czuj e siś w t owarzyst wie sredniej wielkosci
ryb o podobnych wymaganiach. Woli pokarm zywy. Podobnie
j ak wiele innych gat unków ryb akwariowych szczególnie chśt nie zj ada larwy komarów, ich poczwarki i doj rzaęe
owady, z rodzaj u Anopheles.
Ot wór gśbowy zaęobniczki ma górne poęozenie, j est wiśc przyst osowany do pobierania pokarmu z powierzchni wody
- zbieranie go z dna st warza j ej znaczne t rudnosci.
Odmiana zaęobniczki z wydęuzonymi pęet wami ( 3) zost aęa wyhodowana przez polskiego akwarystś, Franciszka
Kawalca.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
82
Zy w or odne
Xenot oca ei seni
Wy st źpow ani e: Dorzecze Rio Lema na Wyzynie Meksykanskiej .
Wi el k osc: 9- 10 cm, samice bywaj ł nieco wiśksze od samców.
Dy mor f i zm pżci ow y : Tylna czśsc ciaęa samca j est kolorowa,
fiolet owo pomaranczowa, samice j ednolicie szare z biaęymi
brzuszkami. U samic j est czasem widoczna plama ciłzowa.
Zachow ani e: Zywa, st adna, nadaj łca siś do akwarium z
pielśgnicami. Obgryza miśkkie czśsci roslin i pęet wy innym
rybkom.
Wy ch ow mżody ch: Samica po 4- 6 t ygodniowej ciłzy rodzi od
kilku do kilkudziesiściu st osunkowo duzych ( prawie 1 cm)
męodych. Samica niest et y ma skęonnosci do kanibalizmu i aby
ut rzymac męode musimy przygot owac kot nik z odpowiednio
gśst ym porost em roslin o pierzast ych lisciach.
Woda: Raczej t warda, swieza o t emperat urze od 20- 24
o
C, ryby
znoszł okresowo wodś o paramet rach znacznie odbiegaj łcych od
opt ymalnych. Znane mi sł doniesienia o zimowaniu w Polsce Xenot oc w j ednym z ogrodów zoologicznych w fosie
dookoęa wybiegu dla zyraf.
Ak w ar i um: Obszerne z miej scem do pęywania. Jako t owarzyst wo w duzym akwarium mozna dobrac np. pielśgnicś
Meeka.
Pok ar m: Wszyst kozerna, musi miec zapewniony dodat ek pokarmu roslinnego. Chśt nie skubie glony i miśkkie liscie
roslin.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
83
Pi źk n i czk ow at e - j aj ozy w or odn e
Wy st źpow ani e: Pierwot nie wody sęodkie i sęonawe Ameryki Srodkowej , Poęudniowej i Ant yli ale zost aęy
zaaklimat yzowane w celu zwalczania larw komarów równiez w innych czśsciach swiat a.
Wi el k osc: Nie ma gat unków wiśkszych niz 30 cm.
Dy mor f i zm pżci ow y : Samiec ma gonopodium, samice sł zwykle wiśksze.
Zachow ani e: Zwykle sł t o spokoj ne rybki st adne, wyj łt kiem j est szczupaczek zyworodny, który j est agresywnym
drapieznikiem.
Wy ch ow mżody ch: Męode rodzł siś zywe i st osunkowo duze, odchów zwykle nie st anowi problemu. Ciłza samicy
t rwa kilka t ygodni, a u czśsci gat unków j edno zapęodnienie wyst arcza na kilka miot ów męodych. Uwaga w
wiśkszosci przypadków rodzice poluj ł na swoj e nowonarodzone dzieci. Dla ochrony narybku przed zaręocznoscił
rodziców wyst arcza warst wa roslin pęywaj łcych po powierzchni wody.
Woda: Czyst a, dobrze nat leniona. Wiele gat unków lubi niewielki dodat ek soli, ęyzka na 10 l wody, wiśksza ilosc soli
szkodzi roslinom.
Ak w ar i um: Przest ronne z miej scami gśst o porosniśt ymi roslinnoscił, dobrze oswiet lone, wart o by na powierzchni
pęywaęy rosliny, wsród kt órych mogł kryc siś męode. Dorosęe zwykle nie int eresuj ł siś losem pot omst wa, a nawet
na nie poluj ł. Męode wiśkszosci gat unków pęywaj ł t uz pod powierzchnił wody.
Pok ar m: Wszyst kie rodzaj e pokarmu, przepadaj ł za larwami komara i plankt onem, w wiśkszosci przypadków lubił
dot at ek pokarmu roslinnego. Szczupaczek zyworodny j est t ypowym drapieznikiem poluj łcym na inne ryby.
Gupi k ( Poeci l i a r et i cul at a)
Nie wiadomo dlaczego, wszyscy uwazaj ł gupika za rybkś ęat wł w ut rzymaniu i odpowiednił dla poczłt kuj łcych.
Niezupeęnie t ak j est . Prawdł j est , ze ęat wo ot rzymac przychóweki go odchowac, no ale co pot em. Okazuj e siś, ze
męode ani t akie ęadne j ak rodzice, a i w przerybionym akwarium, ęat wo zapadaj ł na rózne choroby co czśst o
zniechśca poczłt kuj łcych do dalszej hodowli. Weloniast e pęet wy samców, ęat wo padaj ł ofiarł wspóęmieszkanców a
okaleczone rybki, sł ęat wym ęupem dla grzybów i bakt erii.
Gupik w nat urze wyst śpuj e w póęnocnej czśsci dorzecza Amazonki i na wyspie Trynidad, ponadt o częowiek rozwlekę
go po caęej st refie t ropikalnej w celu zwalczania larw komara. Forma dzika ma wymiary 2, 5 cm samiec, 5 cm
samica. Towarzyska i zywa ryba nadaj łca sie do zespoęu ryb w
akwarium ogólnym. Samiec j est zazwyczaj mniej szy i barwniej
ubarwiony od samicy. Ponadt o samiec ma t ypowe dla ryb
j aj ozyworodnych gonopodium po którym mozna go niezawodnie
odróznic od samicy. Ubarwienie i kszt aęt y pęet w sł róznorodne i
zmienne. Wymaga wody o t emperat urze od 18- 24
o
C. Formy
weloniast e lepiej czuj ł siś w t emperat urze wyzszej nawet
dochodzłcej do 28
o
C. Dobrze j est gdy powierzchnia wody
pokryt a j est roslinami pęywaj łcymi, idealna wydaj e siś t u
wgęśbka, kt óra t worzłc korzuch na powierzchni wody umozliwia
ukrycie siś swiezo urodzonym męodym. Dziśki t emu uzyskuj e w
miarś zdrowe i silne męode pokolenie, osobniki sęabe sł zj adane
przez pozost aęych wspóęmieszkanców akwarium, a naj silniej sze
maj ł szansś ukrywaj łc siś we wgęśbce, skłd czasami j e
wyęawiam do akwarium podchowowego. Twardosc wody nie ma
znaczenia ist ot nym j est nat omiast by j ej zmiana nie nastśpowaęa gwaęt ownie. W niektórych rej onach Polski t rzyma
siś gupiki w wodzie miśkkiej co po nagęym przeniesieniu ich do wody t wardej w poęłczeniu z duzym st resem
spowodowanym zagśszczeniem ryb, t ransport em, powoduj e niepot rzebne i z pozoru niewyt ęumaczalne st rat y.
Gupika daj e siś ut rzymac przy zyciu nawet w maęym zbiorniku 30- 40 l, ale duzo lepiej czuj e siś w przest rzennych
zbiornikach, dobrze zarosniśt ych roslinami z miej scem do wypęywania siś. W moj ej set ce ryby osiłgaj ł wielkosc
egzemplarzy dorosęych j uz po 3- 4 miesiłcach, a samce maj ł w peęni wykszt aęcone pęet wy j uz po 4 miesiłcach, ale
t akie osiłgi uzyskuj ś t ylko przy karmieniu pokarmem zywym. W okresie zimowym, kiedy nie mam dostśpu do
zywego rybki rosnł wolniej .
Męode ot rzymuj ł rozdrobniony pokarm suchy i drobny pokarm zywy ( oczlik, rozwielit ka) . Męode rodzłce siś po
czt erot ygodniowej ciłzy sł st osunkowo duze, wiśc nie t rzeba ęowic dla nich specj alnie drobnego pokarmu zywego.
Dorosęe j edzł wszyst kie rodzaj e pokarmu, j ednak nalezy pamiśt ac o podawaniu dodat ku pokarmu roslinnego w
post aci saęat y i glonów gdyz ryby mogł obj adac czubki delikat nych roslin.
Zmi enni ak w i el obar w ny ( Xi phophor us var i at us; Pl at y poeci l us)
Ter y t or i um w y st źpow ani a: Wyst śpuj e w wodach Meksyku, czśst o z innymi gat unkami t ego rodzaj u.
Cechy char ak t er y st y czne: wyglłdu Samiec osiłga dęugosc do 5, 5 cm, a samica do 7 cm. Ubarwienie, zwęaszcza
samców j est bardzo zmienne, naj czśsciej zęot ooliwkowe z zielonym lub niebieskim poęyskiem, spód ciaęa i pęet wa
grzbiet owa, zóęt opomaranczowa.
Usposobi eni e: Ryby t e dobrze czuj ł siś w gromadzie. Trzymane j ednak w zbyt duzych ilosciach psuj ł rosliny.
Wy magani a: Nie sł wymagaj łce; woda moze byc t warda, o t emperat urze 20- 26 ' C. Akwarium powinno byc
zarosniśt e.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
84
Pok ar m: Zarówno dorosęe j ak i narybek chśt nie zj adaj ł kazdy pokarm; konieczny j est t akze pokarm roslinny.
Rozmnazani e: Dorosęe na ogóę nie zj adaj ł pot omst wa. Dorast aj ł j ednak dosc dęugo 1- 1,5 roku ( u samców
poj awiaj ł siś wt edy barwy) . Nie nalezy uzywac do rozrodu zbyt męodych szt uk.
Pol ecane dl a: Poczłt kuj łcego.
Mol i nezj a ost r opy sk a ( Poeci l i a sphenops)
Wy st źpow ani e: Ameryki od Teksasu poprzez Meksyk, az do Kolumbii i
Wenezueli.
Wi el k osc: Samce: 4- 7 cm, samice: 6- 10 cm.
Dy mor f i zm pżci ow y : Samice sł wyrańnie wiśksze od samców. Samce maj ł
organ pęciowy, zwany gonopodium.
Zachow ani e: Zywa, t owarzyska, zwawa, wiecznie gęodna.
Wy ch ow mżody ch: Rybka j aj ozyworodna, po 4- 8 t ygodniowej ciłzy rodzi
zywe męode, kt óre maj łc prawie 5 mm zj adaj ł wszyst kie rodzaj e
odpowiednio rozdrobnionego pokarmu. W miocie moze byc nawet do 80
męodych. Odmiana barwna Black molly ( na zdjściu) charakt eryzuj e siś nieco
dęuzszym okresem ciłzy 6- 10 t ygodni.
Woda: Twarda z dodat kiem soli ( wyst arcza 1 ęyzeczka na kazde 10 lit rów
wody w akwarium) , t emperat ura: 22- 26
o
C, odmiana czarna lubi wyzszł
t emperat urś okoęo 25-28
o
C.
Ak w ar i um: Duze, gśst o zarosniśt e roslinami, lubi porost glonów, kt óre
chśt nie skubie.
Pok ar m: Zywy, suchy lubi dodat ek roslinnego bez którego moze obgryzac delikat ne roslinki.
Mi eczy k Hel l er a ( Xi phophor us hel l er i )
2
Mieczyk Hellera nalezy do rodziny piśkniczkowat ych, do której nalezł ryby zyworodne zyj łce gęownie w Ameryce
Póęnocnej , Srodkowej i Poęudniowej . Zasadniczym ich pozywieniem sł larwy komar ów, moskit ów i glony. W
hodowlach odzywiaj ł siś t ez wiśkszymi zwierzśt ami wodnymi j ak np. ; t ubifex, oraz zupeęnie drobnymi t akimi j ak:
plankt on. Odróznienie pęci j est ęat we z uwagi na widoczny narzłd kopulacyj ny wyst śpuj łcy u samca t zw. :
gonopodium, oraz mniej lub bardziej okazaęy miecz w dolnej
krawśdzi pęet wy ogonowej . Mieczyki sł dosc duzymi rybkami,
dlat ego hoduj łc j e w wiśkszych ilosciach nalezy miec duze
zbiorniki, mniej wiścej od 60 l wzwyz. I nnym powodem
przemawiaj łcym za duzymi zbiornikami j est wydalany w duzych
ilosciach kaę. Jest on bogat y w zwiłzki organiczne oraz mocznik,
co przy duzym zagśszczeniu i niewielkim zbiorniku powoduj e
gwaęt owny rozwój bakt erii oraz zanieczyszczenie wody.
Rozmawiaj łc z wieloma hodowcami t ych ryb z kraj u i zagranicy,
oraz na podst awie swoich węasnych doswiadczen, doszedęem do
wniosku, ze mieczyk j est wszechst ronny nie t ylko j esli chodzi o
karmienie, ale dot yczy t o t ez, j ednak w mniej szym st opniu,
warunków byt owych. W t ym przypadku nalezy j ednak
przest rzegac pewnych zasad. Wyzej wspomniana
wszechst ronnosc nie zdaj e egzaminu, gdy mamy do czynienia z rybami dorosęymi.
Przy sprowadzaniu nowych ryb nalezy dowiedziec siś, w j akich warunkach dot ychczas przebywaęy i st worzyc im
podobne ( woda, t emperat ura, rodzaj pozywienia) . Jesli siś nam t o uda i ryby przezyj ł, t o mozemy st opniowo,
bardzo powoli przyzwyczaj ac j e do zmiany warunków, az doprowadzimy do t akich, j akimi dysponuj emy na co
dzien. O peęnym sukcesie mozemy mówic dopiero po dochowaniu siś węasnego narybku. Mozna t o oczywiscie
osiłgnłc w ęat wiej szy sposób, kupuj łc zapęodnionł samicś, lub dorosęego samca ( pod warunkiem, ze posiadamy
swoj e, j aęowe samice) . Węasnie męode rybki urodzone j uz u nas, dziśki swej wszechst ronnosci mozemy spokoj nie
hodowac w t akich warunkach j akie posiadamy, oczywiscie pamiśt aj łc o podst awowych wymaganiach t ej rodziny
ryb.
Aby nie byc goęosęownym przyt oczś przykęad: sł hodowcy, dla kt órych karmienie mieczyków Hellera t ubifexem j est
duzym bęśdem z uwagi na t o, ze ich ryby przy t ym pokarmie padajł. Rzeczywiscie t ak siś moze dziac. Sam po
nabyciu narybku z t ej hodowli i nakarmieniu ich t ubifexem, bardzo szybko j e st racięem. Ja nat omiast , oraz czśsc
hodowców z kraj u i Europy, z powodzeniem karmimy ryby t ym pokarmem osiłgaj łc dobre efekt y hodowlane i
konkursowe.
St osuj łc t ubifex nalezy pilnowac aby nabywac go w miarś mozliwosci t ylko u j ednego sprawdzonego j uz dost awcy,
wiedzłc, ze pokarm pochodzi z t ych samych st anowisk. W przypadku zmiany ńródęa dost awy powinnismy go przed
podaniem rybom przet est owac. Oprócz t ubifexu mozemy podawac caęł gamś róznych innych pokarmów got owych
poprzez plankt on, skłposzczet y - grindal, doniczkowiec, mikro, a t akze pokarmy przygot owane przez samego
hodowcś j ak: grysiki, past y it p. Pamiśt aj my j ednak o j ego zróznicowaniu, z zachowaniem nalezyt ego umiaru.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
85
Podaj łc skłposzczet y, j ako pokarm wysoko kaloryczny nalezy ograniczac j ego ilosc pamiśt aj łc o mozliwosci
uszkodzenia włt roby ryb.
Bardzo wazny j est sposób karmienia ryb. I deaęem byęoby, aby męode rybki karmic nawet kilkanascie razy dziennie
w minimalnych ilosciach. Oczywiscie niewielu hodowców dysponuj e niezbśdnym czasem do t akiego sposobu
karmienia. Bardzo czśst o bywa t ak, ze mamy mozliwosci dwu, t rzykrot nego karmienia w ciłgu dnia. Moze t o
doprowadzic u niedoswiadczonego hodowcy do podawania j ednorazowo, nadmiernej ilosci pokarmu. Dlat ego
polecam kazdemu hodowcy, ut rzymywanie "sanit arnej " sęuzby w zbiorniku, a sł nił slimaki: zarówno t e zeruj łce
na powierzchni, j ak i t e w podęozu oraz dodat kowo kilka szt uk glonoj adów. Zarówno glonoj ady, j ak i slimaki chśt nie
zeruj ł na dnie wyj adaj łc nadmiar pokarmu, niest rawione reszt ki a t akze padęy narybek.
W t ym miej scu chciaębym przypomniec fundament alnł zasadś karmienia. Otóz czśst ot liwosc i ilosc podawanego
pokarmu j est scisle zwiłzana z wiekiem ryb. I m st arsza ryba, t ym mniej pot rzebuj e pokarmu. Czśst o hodowcy
chwalł siś, ze ich ryby pęywaj ł w pokarmie. Zwykle nast śpst wem t akiego karmienia nie j est prawidęowy rozwój
ryby - nie rosnł wcale szybciej , a wrścz przeciwnie. Efekt em t akiego karmienia moze byc masowe padanie ryb.
Kazdy hodowca na pewno wie, ze lepiej przegęodzic rybś niz j ł przekarmic. Szczególnie niebezpieczny j est w t akim
przypadku plankt on. Jako pokarm zywy pobiera z wody t len, a nadmiar plankt onu powoduj e, ze w zbiorniku
zaczyna brakowac t lenu, co z kolei powoduj e, ze i plankt on i ryby zaczynaj ł siś dusic. Ryby j eszcze czasami rat uj ł
siś t ym, ze zaczynaj ł podpęywac do powierzchni pobieraj łc t len z at mosfery, plankt on j ednak nie ma t ej mozliwosci
i zaczyna masowo padac. Przyduszone ryby nie zeruj ł a zuzywaj ł wiścej t lenu, wiśc padniśt y plankt on w bardzo
krót kim czasie zaczyna gnic. Prowadzi t o szybko do zakęócenia równowagi biologicznej w zbiorniku, osęabienia a
t akze zmian chorobowych u ryb, co czśst o przy nieuwadze hodowcy doprowadza do masowego ich padania. Wydaj e
siś, ze dzisiaj przy nowoczesnym i wydaj nym sprzście nie j est t o j uz mozliwe, lecz czśst o siś t o zdarza przy duzych
hodowlach w zbyt zagśszczonych zbiornikach. Sami przez t o st warzamy niekorzyst ne warunki powodujłce co j akis
czas powazne kęopot y hodowlane.
I nnym waznym element em w hodowli mieczyków j est podmiana wody. I deaęem byęoby zapewnienie ciłgęł j ej
podmianś. Jesli j ednak nie mamy t akich mozliwosci, t o st araj my siś post śpowac podobnie j ak z karmieniem - maęo
i czśst o. ( ! ! ! ) W kazdym zbiorniku wyt warza siś szczególny indywidualny biot op. Dęugie okresy bez podmiany wody
powoduj ł, ze woda w zbiorniku rózni siś dalece od t ej , kt órł dolewamy w celu podmiany. W efekcie moze siś
zdarzyc, ze woda dolewana rózni siś t ak dalece, ze moze byc zabój cza dla mieszkanców akwarium. By zmniej szyc
do minimum ryzyko szoku zwiłzanego z podmianł wody wskazane j est by do podmiany uzywac wody odst aęej .
Mozemy poswiścic do t ego celu j eden ze zbiorników, w kt órym przet rzymuj emy przez kilka dni wodś w celu j ej
odst ania.
Ryby piśkniczkowat e, do których nalezy mieczyk, pochodzł z ciepęych st ref klimat ycznych, dlat ego t emperat ura nie
j est oboj śt na dla ich organizmów. Opt ymalna t emperat ura t o okoęo 25C. Dobowe, powolne, róznice t emperat ury w
zakresie do 2
o
C nie szkodzł t ej rybie. Uwagś j ednak nalezy zwrócic na nagęe skoki t emperat ury ( zmiana wody,
brak pr łdu) a t akze na dęugot rwaęe przegrzanie czy wyziśbienie wody i t emu przeciwdziaęac. Jesli ryby t rzymamy w
pomieszczeniu o w miarś st abilnej t emperat urze t o mozemy z powodzeniem st osowac zwykęe grzaęki. W
pomieszczeniach o duzych róznicach t emperat ury naj lepiej st osowac grzaęki z t ermost at em.
I nnym bardzo waznym element em dla udanej hodowli j est nat lenienie wody. Dzisiaj nie j est t o j uz zaden kęopot .
Nowoczesne wydaj ne pompki dost arczaj ł bowiem powiet rza ( t lenu) w wyst arczajłcych ilosciach. Pompki powinny
dziaęac przez caęł dobś, ale czśst o hoduj emy ryby w pomieszczeniach mieszkalnych i na noc wyęłczamy powiet rze,
bo brzśczenie pompek przeszkadza w snie. W t akim przypadku nalezy pamiśt ac o t ym by nie karmic ryb na noc, bo
j ak j uz wspominaęem przekarmione ryby pot rzebuj ł znacznie wiścej t lenu, a my go nie dost arczamy nocł.
Konczłc chciaębym j eszcze poswiścic kilka sęów o zagospodarowaniu zbiorników. W t ego rodzaj u hodowlach
mozemy ryby t rzymac t radycyj nie t zn. w zbiorniku z podęozem, roslinami i rybami w t ak zwanych akwariach
domowych. Mozna t ez prowadzic hodowle, w zbiornikach czyst ych, t zn. ryby + woda. Naj czśsciej sł t o duze
hodowle . W t akich akwariach ęat wiej j est t ez ut rzymac czyst osc. Osobiscie uwazam, ze kazdy z t ych sposobów j est
dobry a zalezy t ylko od upodoban mozliwosci hodowcy Akwaria "czyst e" poleciaębym hodowcom, kt órzy nie
dysponuj ł nadmiarem wolnego czasu, który muszł poswiścic swej hodowli.
2
Jest t o ryba, która swoj ł wszechst ronnoscił zaskarbia sobie wzglśdy duzej czśsci ludzi paraj łcych siś akwaryst ykł.
Mieczyk Hellera, bo o nim t u bśdzie mowa, z uwagi na róznorodne formy barwne oraz pęet wowe, okazaę siś od
wielu lat , wrścz cudownym mat eriaęem do urzeczywist nienia fant azj i niespokoj nych "duchów" akwaryst yki.
Ot óz t a pochodzłca z Ameryki rybka, wraz ze swoimi kuzynami Makulat usem i Variat usem, oprócz czyst o
hodowlanych, dost arcza swoim ent uzj ast om t akze duzo wrazen sport owych.
Od wielu bowiem lat w caęej Europie odbywaj ł siś konkursy Xipho - Molly, na kt órych t o, hodowcy maj ł mozliwosc
pochwalic siś swymi dokonaniami. I t u rodzina Xiphophorus odkrywa swoj e drugie oblicze.
Wielu hodowców w swych opiniach t rakt uj e jł j ako rybś dla poczłt kuj łcych, poprzez swoj ł popularnosc, ęat wosc w
hodowli i dost śpnosc zasęuzyęa sobie w peęni na t o miano, nie ma j ednak rózy bez kolców, o czym bolesnie
przekonaęo siś i dalej przekonuj e wielu akwarystów zaj muj łcych siś t a rybł profesj onalnie. W swej wielolet niej
prakt yce, spot kaęem siś z opinił, ze sł t o j edne z naj bardziej kęopot liwych lokat orów w naszych akwariach.
I t o j est druga prawda. Ogólnie wiadomym j est , ze im bardziej mat eriaę hodowlany j est "czyst y genet ycznie", z t ym
wiśkszł skalł t rudnosci ma do czynienia hodowca, co powoduj e, ze hodowla mieczyka j est nie t ylko hodowlanym
przedszkolem ale t akze uniwersyt et em.
Jest em wielolet nim hodowcł t ych ryb na róznego rodzaj u konkursy, boli mnie wiśc czśst a opinia w srodowisku
akwaryst ycznym, ze konkursy sł zbyt eczne bo sęuzł t ylko zaspokaj aniu wybuj aęych ambicj i poszczególnych
hodowców.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
86
Co do ambicj i siś zgadzam, ze j est bo bez niej nie byęoby pewnie post śpu w t ej dziedzinie. . Róznorodnosc form
Xiphophorus nie zmienia fakt u, ze ryby t e pozost awione bez nalezyt ego nadzoru bardzo szybko i z ochot ł krzyzuj ł
siś, co w efekcie po pewnym czasie doprowadzic do powst ania j ednego "uni - st andardu".
Powst aęe w t en sposób ryby ani barwł, ani kszt aęt em pęet w nie sł w st anie zachwycic j uz nikogo.
Bior łc t o pod uwagś, oraz fakt , ze wiele pokolen hodowców pracowaęo nad powst aniem st andardów, nalezy
popat rzec na konkursy z innej st rony. Na pewno wszyst kim hodowcom, t ym poczłt kuj łcym i t ym zaawansowanym,
j ak a nawet przede wszyst kim, t ym pot encj alnym, sprawia wiele radosci oglłdanie cudownie kolorowych ryb o
bardzo fant azyj nych pęet wach.
Jednym z niewielu miej sc, gdzie mozemy obej rzec caęł gamś t ych dokonan sł węasnie konkursy. Ale zeby mogęy
one zaist niec, niezbśdna okazaęa siś praca wspóęczesnych ent uzj astów a j ednoczesnie doswiadczonych hodowców,
kt órzy opracowali j uz ist niej łce st andardy oraz st worzyli warunki do rej est racj i nowo powst aęych.
Jak j uz wspomniaęem, krzyzowanie siś poszczególnych st andardów odbywa siś nawet bez udziaęu hodowcy,
nat omiast droga odwrot na t zn. ich "wyprowadzenie" t o j uz zupeęnie cos innego. Nalezy wiedziec, ze kazdy
mieszaniec j est genet ycznie mocniej szy od ryby "rasowej " co w efekcie nawet po poęłczeniu siś z nił, prowadzi do
zdecydowanie pogorszenia siś j ej wyglłdu. Maj łc do czynienia z kolej nymi mieszancami zat racamy bardzo czśst o
bezpowrot nie dany st andard. Zeby nie byc goęosęownym, wspomnś przepiśknł odmianś mieczyka - Berlinkś. Od
kilku lat na zadnym konkursie nie spot kaęem t ej czyst ej formy.
Skoro st andaryzacj a, t o nic innego j ak bardzo dokęadny opis wyglłdu ryby ( barwa, kszt aęt , budowa) , t o dziśki niej
sśdziowie na konkursach mogł okreslic st opien zgodnosci t ej ryby z wzorcem.
Widzimy wiśc, ze oprócz ambicj i i chści posiadania przez hodowcś "rasowych" ryb, węasnie dziśki konkursom t e
"rasowe" ryby j eszcze ist niej ł w naszych akwariach.
Poniewaz spot kaęem siś z propozycj ł ukazania t ej t emat yki w cyklu kilku art ykuęów, chciaębym przyblizyc przede
wszyst kim prakt yczne j ej aspekt y w mozliwie naj prost szej formie. Obej mowac t o bśdzie : hodowlś, ut rzymanie
st andardów oraz ogólne zasady sśdziowania, a t akze podam mozliwosci zdobywania kwalifikowanego mat eriaęu.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
87
Ża³cow at e Ń l abi r y nt ow e ( An abant oi de)
2
Wy st źpow ani e: Wody sęodkie Afryki i Azj i, póęnocna granica wyst śpowania niektórych gat unków siśga, az do
granicy gdzie zimł zamarza woda. Ńańcowat e j ednak generalnie sł rybami ciepęolubnymi.
Wi el k osc: Max. 60-70 cm, zwykle j ednak kilka do kilkunast u cm.
Cechy char ak t er y st y czne: Ryby z t ej rodziny majł specj alny narzłd nad skrzelami zwany labirynt em, który
umozliwia im oddychanie powiet rzem at mosferycznym pobieranym znad wody, gdy nie ma w niej dosyc t lenu. U
wielu gat unków pęet wy brzuszne przekszt aęcięy siś w dęugie prściki, kt óre uęat wiaj ł orient acj ś w mśt nej wodzie.
Zachow ani e: Generalnie sł t o ryby spokoj ne, j ednak wiśkszosc robi siś agresywna w okresie t aręa. Zwykle byt uj ł
parami zaj muj łc t eryt orium na kt órym zwykle dochodzi do t aręa i gdzie zdobywaj ł pozywienie. Ze znanych mi
gat unków t ylko boj owniki wspaniaęe ( Bet t a splendens) wymagaj ł by w akwarium nie byęo wiścej niz 1 samca, gdyz
mogł siś pozabij ac wzaj emnie. Zaleca siś wrścz t rzymanie kilku samców przy hodowli prśt ników.
Wy ch ow mżody ch: Wsród ęańcowat ych sł gat unki, kt óre po zęozeniu ikry pozost awiaj ł j ł swemu losowi, sł wsród
nich gśbacze, ale naj czśsciej samiec buduj e pienist e gniazdo, w którym skęadana j est ikra, samiec póńniej opiekuj e
siś ikrł i swiezo wylśgęymi larwami, samicś nalezy po t arle odęowic.
Męodym j ako pierwszy pokarm podaj emy pierwot niaki i wrot ki. Narybek j est zazwyczaj bardzo drobny i wymaga
niezwykle drobnego pokarmu. Rosnł nierówno i wymagaj ł selekcj i.
Woda: Zwykle nie maj ł specj alnych wymagan co do skęadu wody, preferuj ł zazwyczaj j ednak miśkkł lekko
kwasnł wodś.
Ak w ar i um: Lit erat ura podaj e, ze maęe gat unki mozna t rzymac w niewielkich zbiornikach, ale prawdziwł urodś
t ych rybek mozna podziwiac dopiero w zbiornikach powyzej 50 lit rów dla prśt ników, a powyzej 100 lit rów dla
gurami. Odpowiedniej wielkosci zbiornik j est równiez wazny ze wzglśdu na t emperament rybek nalezłcych do t ej
grupy. W maęych zbiorniczkach ryby sęabsze nie maj ł siś gdzie schowac przed agresj ł silniej szych osobników.
Woda powinna miec t emperat urś nie nizszł niz 20
o
C a osiłgac moze 30
o
C, rybom t o nie szkodzi a wrścz przeciwnie
doskonale sęuzy ich zdrowiu i samopoczuciu. Nalezy j ednak pamiśt ac, by powiet rze nad wodł nie byęo zimniej sze
niz woda, gdyz ryby pobieraj łc zimne powiet rze znad powierzchni ęat wo przeziśbiaj ł sobie bęśdnik ( t rudno siś
leczy, niekt órzy t wierdzł, ze siś nie leczy wcale i ryba ginie) . Twardosc wody w wiśkszosci przypadków nie odgrywa
zadnej roli. Akwarium powinno, wiśc byc przykryt e.
Ryby nalezłce do t ej grupy doskonale czuj ł siś w zbiornikach z bogat ł szat ł roslinnł z kryj ówkami miśdzy
korzeniami i na powierzchni wody, np. miśdzy duzymi roslinami pęywaj łcymi.
Pok ar m: Ryby przyj muj ł kazdy rodzaj pokarmu, ale nalezy pamiśt ac, ze wspomniane ryby zazwyczaj majł
relat ywnie maęe ot wory gśbowe w st osunku do wielkosci caęego ciaęa.
2
Ryby labirynt owe, bęśdnikowe, ęańcowat e t e okreslenia dot yczł czt erech rodzin, kt órych przedst awiciele
charakt eryzuj ł siś szczególnł cecha anat omicznł. Cecha t a powoduj e, iz ryby nalezł do t ych, kt óre mogł w wodzie
ut onłc pozbawione dost śpu do powierzchni wody, t ak by od czasu do czasu mogęy nabrac spory haust powiet rza,
pot rzebnego do funkcj onowania ich organizmu, mogł po prost u siś udusic z braku odpowiednio duzej ilosci t lenu.
Nat ura wyposazyęa t e ryby w specj alny organ, który w mniej szym lub wiśkszym st opniu przej muj e od skrzeli
funkcj ś oddychania. Narzłd t en labirynt ( stłd nazwa ryb) , umieszczony j est na przedęuzeniu komory skrzelowej w
szczyt owej czśsci pierwszego ęuku skrzelowego. Labirynt skęada siś z duzej ilosci kost nych blaszek, pokryt ych
cienkim, ale j ednoczesnie silnie ukrwionym nabęonkiem.
Kazda ryba labirynt owa, co j akis czas kt órego okres zalezny j est od rodzaj u ryby; poęyka znad powierzchni wody
banieczkś powiet rza. Banieczka przesuwana j est do komory nad skrzelami, w bezposrednie słsiedzt wo labirynt u.
Dziśki duzej ilosci cienkich pęyt ek labirynt u nast śpuj e wymiana gazowa, do czasu caękowit ego wyeksploat owana z
t lenu banki powiet rza wt edy t o banka t a zost aj e wycisniśt a przez pokrywy skrzelowe poza organizm ryby. Dziśki
labirynt owi ryby doskonale siś czuj ł w t ych rej onach, w których wyst śpuj ł okresowe braki wody, lub przewazaj ł
pęyt kie i nagrzane, a co za t ym idzie ubogie w t len st rumienie, rowy, mśt na baj orka i st awy poęudniowo- wschodniej
Azj i i Afryki zachodniej . Naj doskonalszł formś labirynt u posiada zamieszkuj łcy poęudniowł Azj ś ęaziec - Anabas
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
88
t est udineus, kt óry nierzadko, gdy t ylko t rawa i grunt sł odpowiednio wilgot ne, urzłdza sobie lłdowe wśdrówki z
pr śdkoscił okoęo 100m na godzinś ( polska nazwa rodziny Ńańce - Anabant oidae oraz nazwa gat unku ęaziec wziśęa
siś od sęowa ćazi c) , zas aut ocht oni nie ęowił t ych ryb, ale po prost u zbieraj ł do koszy w ident yczny sposób j ak
Polacy zbieraj ł grzyby.
Umiej śt nosc przezycia w srodowisku o niskiej zawart osci t lenu w wodzie uczynię z ryb labirynt owych pionierów
nowozyt nej akwaryst yki europej skiej . W lat ach szescdziesiłt ych wieku osiemnast ego udaęo siś sprowadzic do
Europy kilka pierwszych egzemplarzy Wielkopęet wa wspaniaęego ( Macropodus opercularis) . W lat ach 1869- 1870
Francuzowi o nazwisku Carbonnier udaęo siś po raz pierwszy doprowadzic do ich rozmnozenia co byęo j ak na owe
czasy fant ast ycznym osiłgniściem. Ówczesna bowiem t echnika, a raczej j ej brak; oraz st an wiedzy akwaryst ycznej
niewiele dawaę szans rybom na przezycie wielkopęet wy t o j ednak doskonale zniosęy; i t ak ot o węasnie one
zapoczłt kowaęy amat orskł akwaryst ykś.
Sęabe warunki t lenowe, w kt órych ryby labirynt owe zyj ł, powoduj ł iz
znaczna czśsc nich na t yle znaczna, ze uznaj e siś t o za cechś
charakt eryst ycznł; skęadaj ł ikrś w gnieńdzie. Przed przyst łpieniem do
t aręa samiec przyst śpuj e do budowy gniazda na powierzchni wody. Jako
budulca uzywa skrawków pęywaj łcych roslin oraz wyplut ych przez siebie
baniek powiet rza, kt óre dot ar ęszy do powierzchni wody nie pśkaj ł, a
sklej aj ł siś. Pod t ym gniazdem ryby t rł siś samiec owij a siś wokóę
samicy, co wyglłda wyj łt kowo widowiskowo. I kra zęozona w gnieńdzie
znaj duj e w nim doskonaęł ochronś oraz wyst arczaj łce dla rozwoj u larw
warunki t lenowe. Samiec chroni gniazdo wraz z ikra i narybkiem do czasu
kiedy zacznie samodzielnie pęywac, umacniaj łc wciłz gniazdo i umieszczaj łc w nim na powrót ikrś czy larwy, kt óre
wypadęy z gniazda. Samica zas w t ym czasie ochrania obszar wokóę gniazda.
Nie wszyst kie ryby labirynt owe buduj ł kunszt owne gniazdo. Niektóre z nich skęadaj ł ikrś na spodniej st ronie
duzych lisci roslin wodnych ( niektóre rodzaj e skrzeczyków Trichopsis) , na spodniej st ronie korzeni lub innych
nat uralnych j askin i grot ( np. Pseudophromenus cupanus) lub nawet w
srodku maęych odcinków t yczek bambusowych na t yle j ednak szerokich,
by siś w nich zmiescic ( np. Malpulut a kset reri) . Sł t ez gśbacze (gurami
czekoladowe Sphaericht chys, niekt óre boj owniki np. Bet t a pict a, Bet t a
pulchra) i oczywiscie ryby rozrzucaj łce ikrś w t oni wodnej ( czśsc
buszowców Ct enopoma, Sandelie Sandelia) .
Wiśkszosc ryb labirynt owych ma ciaęo lekko spęaszczone bocznie, pęet wy
brzuszne sł wydęuzone czasami przybieraj ł post ac nit kowat ych
wyrost ków peęnił wówczas rolś recept orów smaku i dot yku. Akwaria
przeznaczone dla t ych ryb powinny byc srednie lub duze, raczej o niskim
poziomie wody; dla niektórych mniej szych gat unków wyst arczy poziom
wody o wysokosci okoęo 20cm. Waznym j est j ednak zapewnienie gśst ej
obsady roslin ze sporł iloscił pęywaj łcych, z kt órych ryby uwielbiaj ł
budowac gniazda. Skęad wody nie odgrywa zazwyczaj wiśkszej roli,
wazna j est j ednak j ej t emperat ura. Znaczna czśsc ryb labirynt owych
preferuj e bardzo ciepęł wodś, o t emperat urze dochodzłcej nawet do 30ľ
C. Niezwykle ist ot ne j est t o, by powiet rze bezposrednio nad
powierzchnił wody byęo węasciwe ogrzane co zapewnia np. st osowanie
przykryc do akwarium. Zbyt duza róznica w t emperat urze wody i
powiet rza sprawia, ze ryby czśst o mogł zachorowac na "przeziśbienie" labirynt u.
Labirynt y sł st osunkowo ęat we w hodowli. Chśt nie j edzł pokarm suchy i zywy, ale niezbyt duzych rozmiarów, gdyz
posiadaj ł włskie przeęyki. Sł rybami na ogóę ęagodnymi i raczej mogł egzyst owac z innymi ęagodnymi lub
st adnymi rybami, nie wykazujłcymi t eryt orializmu ryby labirynt owe w okresie t aręa wykazuj ł na t yle duzy inst ynkt
obrony swego t eryt orium, ze pot rafił odganiac parokrot nie wiśksze od siebie ryby. Zest awiac nalezy w danym
gat unku parami, lub z niewielkł przewagł ilosci samic.
Oczywiscie, j ak w kazdej rodzinie, mogł znaleńc siś wyj łt ki, kt óre zdecydowanie odbiegaj ł charakt erem, czy
wymiarami czy t ez upodobaniami od reszt y swoich pobrat ymców. Gurami
czekoladowy Sphaericht chys ospchromenoides j est ogromnie wymagaj łcł
rybł, niezwykle czuęł na warunki fizyko- chemiczne wody, Gurami
olbrzymi Osphromenus goramy wymaga akwarium duzego, a nawet
bardzo duzego, gdyz dorast a do 60cm dęugosci, zas Beloncj e cej lonskie
Belont ia signat a czśst o uwaza siś za agresywne w st osunku do ryb
równych wielkoscił sobie oraz mniej szych od siebie.
Ryby zwęaszcza rodziny labirynt owat ych Belont idae, godne sł polecenia
nie t ylko z powodu odpornosci na niedogodne warunki t lenowe, ciekawych
zachowan rozrodczych, ale szczególnie ze wzglśdu ich wyj łt kowł urodś,
kt óra od poczłt ku ist nienia akwaryst yki zachwyca swojł koloryst ykł i
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
89
kszt aęt ami. Uwagś zawsze zwracaęy imponuj łce kszt aęt ami weloniast ych pęet w boj owniki syj amskie Bet t a
splendens, czy wspaniaęe kolory róznych odmian prśt ników karęowat ych Colisa lalia, albo t ez ubarwienie ryb mniej
znanego rodzaj u Parosphomenus.
Jako bliskich krewnych ryb labirynt owych uwaza siś nie omawiane w t ej sekcj i szczupakogęowy ( Luciocephalidae)
oraz zmij ogęowce ( Channoiaei) . Posiadaj ł równiez labirynt , j ednak ze wzglśdu na zbyt wiele róznic,
zaklasyfikowano j e od innych do innych nadrodzin, niz Abant oidae, choc nadal w obrśbie rzśdu ryb
okoniokszt aęt nych Perciformes.
Boj ow ni k w spani aży ( Bet t a spl endens)
2
Boj ownik wspaniaęy wyst śpuj e w pęyt kich, ciepęych wodach I ndii Wschodnich, Taj landii, Wiet namu i Póęwyspu
Malaj skiego. Dorosęe osobniki osiłgaj ł maksymalnie 7 cm. Pęet wy odbyt owa, grzbiet owa i ogonowa sł u samców
silniej rozwiniśt e. Samiczka ma mniej sze pęet wy i j est zazwyczaj niepozornie ubarwiona. Samce wykazujł siś duzł
agesywnoscił wobec innych samców swego gat unku i gat unków pokrewnych. W ich oj czyńnie urzłdza siś czśst o
walki t ych ryb robiłc zakęady, kt óry przezyj e. Ryby walczł ze
sobł do smierci przeciwnika. Dlat ego w akwarium zazwyczaj
t rzyma siś j ednego samca i kilka samic. Szczególnie efekt owne
samce uzyskuj e siś t rzymaj łc ryby poj edynczo w maęych
zbiorniczkach ust awionych t ak, by widziaęy siś wzaj emnie.
Niest et y t ak uzyskane ryby nie nadajł siś zazwyczaj do
normalnego rozmnazania, zabij aj ł kazdł napot kanł w
akwarium rybś nie robiłc wyj łt ku dla samic swego gat unku.
Uzyskano wiele odmian hodowlanych rózniłcych siś
ubarwieniem i czasami równiez pokroj em ciaęa.
Lubi akwarium dobrze oswiet lone z duzł iloscił kryj ówek wsród
roslin z miśkkł wodł o t emperat urze miśdzy 24 - 32C. Jest
rybł labirynt owł i oddycha powiet rzem pobieranym znad
powierzchni wody nie wolno zat em t rzymac go w odkryt ych
zbiornikach narazonych na przewiewy.
Do t aręa nalezy przygot owac pęyt ki, dobrze zarosniśt y, j asno
oswiet lony zbiornik o poj emnosci minimum 40 lit rów. Samiec buduj e spore pienist e gniazdo na powierzchni wody.
W czasie budowy gniazda napast uj e samicś i t a j esli nie ma siś gdzie ukryc moze zginłc. Po t arle nalezy szybko
usunłc samicś ze zbiornika, j esli t ego siś nie zrobi, moze zost ac zabit a przez samca. Jesli zbiornik j est t ak
urzłdzony, ze samica ma siś gdzie schowac, t o mamy t rochś wiścej czasu na j ej odęowienie. Wg. lit erat ury t aręo
odbywa siś w wodzie o t emperat urze 30C, w moim akwarium doszęo do t aręa w 27C, t yle ze wylśg nast łpię w
piłt ym, a nie w czwart ym dniu od t aręa, j ak t o by siś st aęo w t emperat urze 30C. Samca odęawiamy dopiero gdy
męode zaczynaj ł siś rozpęywac. Jako pierwszy pokarm mozna podac larwy skorupiaków, pierwot niaki, wrot ki
ost at ecznie larwy solowca lub nicienie micro. Męode u mnie rosęy szybko, ale nierówno. Akwarium z męodymi nalezy
dobrze napowiet rzac.
Dorosęe karmimy wszelkim pokarmem zywym i preparowanym.
2
Boj ownik wspaniaęy pochodzi z Taj landii, gdzie wystśpuj e w st oj łcych i wolno pęynłcych wodach, mocno
nagrzanych, o odczynie obojśt nym (pH 7) i niewielkiej t wardosci do 8o t wardosci niemieckiej ( dGH) . W akwariach
mozna chowac go w wodzie t wardszej , ale wt edy mogł wyst śpowac t rudnosci z rozmnazaniem.
W wodach Azj i Poęudniowo- wschodniej zyj e kilkanascie róznych
gat unków boj ownika. Sposród wielu gat unków ryb, boj ownik zrobię
naprawdś swiat owł karierś.
Do Europy po raz pierwszy przywiózę go Francuz Carbonier w 1874
roku. Od t ego czasu hodowany i krzyzowany z innymi gat unkami
zmienię swój wyglłd z niepozornej ryby o nieokreslonym kolorze w
dęugopęet wł piśknł rybś wyst śpuj łcł we wszyst kich niemal kolorach
od biaęego do czarnego i poęłczeniach t ych kolorów. W czasie hodowli
akwariowej pęet wy samca znacznie zost aęy powiśkszone. Samica w
zasadzie nie ulegęa powazniej szym zmianom, pod wzglśdem wielkosci
pęet w. Jedynie kolor ulegę nieznacznej zmianie.
Boj ownik wspaniaęy j est rybł labirynt owł ( bęednikowat e) . Zyj e w
wodach ubogich w t len, wykszt aęcię wiśc sobie narzłd zwany
bęśdnikiem ( dawniej zwany labirynt em) , pozwalaj łcy mu na
oddychanie t akze powiet rzem at mosferycznym. Mozna zauwazyc, ze
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
90
co j akis czas ryba podpęywa do powierzchni wody skłd zaczerpuj e pewnł ilosc powiet rza at mosferycznego.
Hodowla boj owników nie nast rścza wiśkszych t rudnosci. Jest j ednak pewne ale. . . Otóz samce pot rzebuj ł duzych
obszar ów - t eryt oriów - "na węasnosc" i dlat ego w j ednym zbiorniku moze przebywac t ylko j eden samiec. Samce
nalezy t rzymac oddzielnie, gdyz przebywaj łc razem w j ednym zbiorniku, t oczł zaciśt e walki i mogł nawzaj em
uszkodzic sobie pęet wy. W skraj nych warunkach dochodzi nawet do smierci rywala. Mieszkancy Poęudniowo -
Wschodniej Azj i od dawna uprawiaj ł "sport " polegaj łcy na walkach samców boj ownika i hazardzie - czyli
obst awianiu zwyciśzcy w zakęadach pieniśznych. Do t ego celu hoduj ł samce w maęych zbiorniczkach, czasami
nawet w but elkach. Los t ych ryb biorłcych udziaę w walkach j est j ednoznaczny. Walka konczy siś zazwyczaj
smiercił j ednego, a nierzadko obu przeciwników. U nas ze wzglśdów humanit arnych walki boj owników, podobnie
j ak walki kogutów, psów it p. sł zakazane.
Rozmnozenie boj owników wspaniaęych j est w zasadzie ęat we. Jednak dla niedoswiadczonego hodowcy moze
nast rśczyc sporo problemów. Naj t rudniej j est dobrac węasciwie parś ( pary) . Bywa t ak, ze nawet pomiśdzy
part nerami dochodzi do walki konczłcej siś naj czśsciej powaznymi obrazeniami a nawet smiercił j ednego z
part nerów. . Czśst o z t ych walk zwyciśsko wychodzi samica.
By przyst łpic do rozmnazania boj owników musimy dysponowac zbiornikiem minimum dwudziest olit rowym
zaopat rzonym w filt r i przewiet rzanie. Temperat ura wody powinna byc w granicach 26 - 28 C, t wardosc ponizej 8o
dGH. Nalezy wybrac próbnie parś, kt óra akcept uj e siś wzaj emnie. Samiec zaczyna budowac na powierzchni wody
gniazdo z piany o srednicy kilku cent ymet rów. Zaprasza t am samicś i obej muj łc j ł i wyciska z niej ikrś, kt órł
równoczesnie zapęadnia. I kra powoli opada na dno. W czasie opadania samiec bierze jł do pyszczka i umieszcza w
gnieńdzie. Samica usięuj e mu w t ym pomagac, ale przewaznie bywa przez samca przeganiana. I kra j est skęadana w
"czasie" kilku lub kilkunast u "uscisków". Ogóęem para skęada przez t en czas od kilkudziesiściu do okoęo dwust u
ziaren ikry. Po t arle samicś nalezy odęowic. Larwy zaczynaj ł wylśgac siś po okoęo 24 godzinach, ale przez kilka dni
przebywaj ł w gnieńdzie i sł t roskliwie pilnowane przez samca. Kiedy zaczynajł siś rozpęywac, samca nalezy
odęowic i umiescic w innym zbiorniku. Męode rybki zj adaj ł naj chśt niej zywy plankt on: pierwot niaki, wrot ki, larwy
oczlika diapt omusa, rozwielit ki z gat unku Alanella nana i Chydorus sphaericus oraz larwy solowca. Mozna karmic
równiez pokarmem szt ucznym - naj drobniej szym nr"0"- przeznaczonym dla pst rłgów i rozt art ym w mońdzierzu
porcelanowym. Z czasem w miarś wzrost u ryb, mozna uzywac pokarm nr "1". Męode rosnł bardzo szybko. Gdy
t ylko samce podrosnł na t yle, ze zaczynaj ł siś wydęuzac pęet wy, nalezy j e odęawiac i umieszczac w innych
osobnych zbiornikach o poj emnosci minimum 1 lit r. Zapobiega t o walkom dorast ajłcych ryb i niszczeniu sobie
wzaj emnie pęet w. Samiczki mogł przebywac w j ednym zbiorniku. Dorosęe osobniki mozemy karmic róznorodnym
pokarmem, t ak nat uralnym j ak i szt ucznym. Wart o pamiśt ac o urozmaiceniu j adęospisu, wt edy rosnł szybciej i sł
mocniej sze i zdrowsze.
Boj ownik wspaniaęy przybiera w hodowli t ak róznorodne formy i kolory, ze hodowcy post anowili urzłdzac konkursy
t ych ryb.
Gur ami dw upl ami st y ( Tr i chogast er t r i chopt er us)
Gurami dwuplamist y wystśpuj e w wodach I ndii i I ndochin, podobnie j ak gurami mozaikowy w swej oj czyńnie j est
rybł konsumpcyj nł. Osiłga 12 cm dęugosci. Samiec ma
zaost rzonł pęet wś grzbiet owł i wiśkszł od samicy odbyt owł.
Oprócz dzikiej formy w akwarium mozna spot kac odmianś zęot ł,
kt órej ciaęo j est biaęe a grzbiet zóęt y oraz formś "cosby", u kt órej
dwie biaęe kropki wyst śpuj łce na bokach ciaęa formy dzikiej sł
rozmyt e w plamy, ryba wyglłda j ak z marmuru. Formy t e czśst o
siś krzyzuj e uzyskuj łc czasami ciekawe efekt y, j ednak osobiscie
preferuj ś formy fenot ypowo czyst e. Obecnie t rudno zdobyc
czyst e formy zarówno dzikie j ak i hodowlane.
Wymaga przest ronnego akwarium, dobrze porosniśt ego
roslinami. Nie j est t ak bardzo ciepęolubna j ak gurami mozaikowy,
zadowala siś j uz wodł o t emperat urze od 22
o
C. Jest rybł
spokoj nł nadaj łcł siś do akwarium t owarzyskiego razem z
innymi spokoj nymi rybami podobnej wielkosci. Niest et y spokoj ny
charakt er nie j est reguęł, gdyz czasami t rafiaj ł siś podobno
osobniki o nat urze seryj nych morderców.
Ryby do t aręa muszł dobrac siś w parś same ze st adka męodych, w przeciwnym wypadku moze siś zdarzyc, ze
samiec nie zaakcept uj e wpuszczonej do j ego akwarium part nerki. Sam kiedys hodowaęem t en gat unek i miaęem
dobranł j uz par ś rozpęodowł, ale pech chciaę, ze samiczka
padęa ofiarł moj ego kot a. Próbowaęem dobrac samcowi j akłs
nowł samiczkś, ale t en zawsze zabij aę obcł rybś zanim j a
zdłzyęem cokolwiek zrobic. Wobec swoj ej pierwszej samiczki
byę wrścz "szarmancki". Nigdy nie zauwazyęem j akichkolwiek
walk miśdzy nimi a ewent ualnych agresorów zgodnie odpśdzaęy
ze swoj ego t eryt orium.
Podczas t aręa samiec robi siś agresywny i podobnie j ak
wiśkszosc ryb labirynt owych buduj e gniazdo z piany na
powierzchni wody. Po t arle nalezy odęowic samicś, gdyz grozi
j ej smierc ze st rony samca. Do t aręa dochodzi j uz w
t emperat urze 27
o
C. Samca odęawia siś gdy męode zaczynaj ł
opuszczac gniazdo, wt edy t ez zaczyna siś napowiet rzac
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
91
akwarium. Bardzo drobny narybek j ako pierwszy pokarm bierze pierwot niaki, wrot ki i naj drobniej sze larwy
skorupiaków. Męode rosnł nierównomiernie i czśst o dochodzi do aktów kanibalizmu, wiśc męode t rzeba segregowac
wedęug wzrost u aby uniknłc niepot rzebnych st rat .
Dorosęe j edzł wszyst kie rodzaj e pokarmu.
Gur ami mozai k ow y ( Tr i chogast er l eer i )
Pochodzeni e: Oj czyznł t ych ryb sł wody I ndochin i Póęwyspu Malaj skiego, oraz wyspy Borneo i Sumat ry.
Ubarwienie: Ryby t e sł koloru srebrzyst oniebieskiego, ciaęo pokryt e j est j asnymi, poęyskuj łcymi plamami. Wzdęuz
ciaęa od oka ryby ciłgnie siś ciemny zanikaj łcy ku t yęowi pas. Guraminy posiadaj ł pęet wy piersiowe przekszt aęcone
w włsy czuciowe.
Dżugosc: Na wolnosci ryby t e osiłgaj ł dęugosc 15 cm, w akwariach z reguęy nie przekraczaj ł 11 cm.
Dy mor f i zm: Samiec gurami mozaikowego ma silniej rozwiniśt ł pęet wś grzbiet owł i odbyt owł. Pęet wa grzbiet owa
samicy j est krót sza od pęet wy samca.
Oddy chani e: Wody w których zyj ł dzikie guraminy charakt eryzuj ł siś niskł zawart oscił t lenu rozpuszczonego w
wodzie, dlat ego musiaęy wyt worzyc dodat kowy aparat t lenowy umozliwiaj łcy oddychanie t lenem at mosferycznym.
Aparat t en t o znaj duj łcy siś w komorze skrzelowej labirynt . Labirynt j est cechł charakt eryst ycznł dla wszyst kich
ryb z rodziny bęśdnikowców.
Zachow ani e: Gurami mozaikowy j est rybł spokoj nł i pęochliwł, nie powinien byc t rzymany razem z szybko
pęywaj łcymi rybami, oraz gat unkami, które obgryzaj ł pęet wy, gdyz gurami j est bardzo nieodporny na zranienia.
Ak w ar i um: Powinien byc t rzymany w akwarium duzym, nie za mocno oswiet lonym, dobrze zarosniśt ym.
Woda: Twardosc wody nie ma duzego znaczenia, nadaj e siś woda miśkka i t warda, powinna byc lekko kwasna ( pH
ok. 6) , st ara nieznacznie regularnie odswiezana, o t emperat urze 24 - 25ľ C.
Pok ar m: Jako pokarm mozna st osowac rureczniki, wazonkowce, oczliki, suche pokarmy, larwy komarów, ochot ek.
Nie nalezy ryb zbyt dęugo karmic rurecznikami, gdyz moze t o doprowadzic do puchlizny brzusznej .
Rozmnazani e: Rozmnazanie nie j est t rudne. 7 - 10 dni przed
t aręem ryby nalezy rozdzielic wedęug pęci i obficie karmic. Po t ym
czasie parś ęłczymy w akwarium t arliskowym. Takie akwarium
t arliskowe powinno miec okoęo 50 l. poj emnosci przy poziomie
wody okoęo 20 cm, powinno byc ust awione w spokoj nym, j asno
oswiet lonym miej scu. W akwarium powinny siś znaj dowac
miśkko list ne rosliny, t akie j ak: mech j awaj ski, pęywaj łce pśdy
moczarki, wywęócznika czy kabomby, kt óre samiec wykorzyst a
do budowy gniazda. Akwarium napeęniamy wodł o t wardosci
ogólnej 8 - 12ľ n, t wardosci wśglowodanowej ponizej 8o n, pH
ok. 7, i t emperat urze 30
o
C. Wieczorem do t ak przygot owanego
akwarium wpuszczamy parś t arlaków. Z reguęy j uz nast śpnego
dnia samiec zaczyna budowac pienist e gniazdo. Podczas budowy
gniazda samiec j est agresywny w st osunku do samicy. Kiedy
uzna, ze gniazdo j est j uz wyst arczaj łco mocne zwabia pod nie
part nerkś, oplat a j ł swoim ciaęem i ”wyciskaš z niej niewielkł
ilosc j aj , ikra poniewaz j est lzej sza od wody unosi siś ku górze skłd samiec zbiera j ł i umieszcza w gnieńdzie
dobudowuj łc przy t ym kolej ne warst wy gniazda. Sam akt t aręa, zbierania j aj i umieszczania ich w gnieńdzie
powt arza siś wielokrot nie az do caękowit ego wypróznienia siś samicy z j aj . Po skonczonym t arle samicś nalezy j ak
naj szybciej wyęowic inaczej moze zost ac mocno pot urbowana lub nawet zabit a przez samca. Mozna t emu chwilowo
zapobiec sadzłc w rogach akwarium rosliny wsród kt órych samica bśdzie siś mogęa ukryc. I nkubacj a ikry t rwa ( w
t emp. 28ľ C) ok. 3 dni. Po t ym okresie wykluwaj ł siś larwy (ok. 1000 - 2000 z j ednego t aręa) , kt óre ze wzglśdu na
wielkosc nalezy karmic naj drobniej szym mozliwie pokarmem: perwot niaki, wrot ki a póńniej larwy solowca i larwy
oczlika. Akwarium MUSI byc dobrze nat leniane, gdyz męode nie maj ł j eszcze wykszt aęconego aparat u
labirynt owego. Aparat t en wykszt aęca siś u nich dopiero w wieku 3 - 4 t ygodni,
akwarium musi byc wt edy bezwzglśdnie przykryt e, t ak aby t emperat ura wody i powiet rza, którym zaczynaj ł
oddychac męode gurami nie byęa zbyt rózna ( inaczej męode przeziśbił siś i zginł) . Teoret ycznie mówiłc
rozmnazanie gurami mozaikowego j est st osunkowo prost e i nie nast rścza wiśkszych problemów,
j ednak w hodowli wyglłda t o r óznie, podst awowym problemem j aki st aj e j uz na samym poczłt ku j est problem z
doborem odpowiadaj łcej sobie pary, bo dobór przymusowy nie zawsze daj e dobre efekt y. Naj lepiej aby do
rozmnazania uzyc pary, kt óra int eresowaęa siś sobł j uz w akwarium ogólnym. I nnym problemem moze byc
wykarmienie drobnego i bardzo licznego pot omst wa którego liczba czśst o dochodzi do 2000 szt uk. Taka ilosc ryb
zj adac bśdzie olbrzymie ilosci pierwot niaków i innych robaczków. 1000 szt uk męodych, kt óre wychowamy nie da si ś
umiescic w j ednym 50 l zbiorniku - t rzeba j e bśdzie rozdzielic wedęug wzrost u na wiele kilkudziesiścio lit rowych
akwari. Kolej nym problemem moze byc znalezienie domu dla rybek których na pewno t rzeba siś bśdzie pozbyc. W
t akiej syt uęacj i naj lepszym chyba wyj sciem j est sprzedaz ryb do zaprzyj ańnionego sklepu zoologicznego. Jedynł
rzeczł, kt órł mozemy siś pocieszyc j est t o, ze raczej nie wychowa siś wszyst kich męodych.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
92
Pr źt ni k k ar żow at y ( Col i sa l al i a)
Prśt nik karęowat y wyst śpuj e w wodach Bengalu i Assamu. Osiłga wielkosc 6 cm i j est j ednł z naj mniej szych, a
j ednoczesnie naj piśkniej szych ryb labit ynt owych. Samiec j est j askrawo ubarwiony w karminowo niebieskie prśgi,
samiczka j est szarł nieco mniej szł kopił samca. Wyselekcj onowano odmianś zwanł "zachodem sęonca", kt óra j est
pozbawiona niebieskich prśg oraz odmianś kt órej samce sł prawie caękowicie niebieskie. Na zdj ściu samiec formy
dzikiej . Rybki maj ł ęagodne usposobienie, które nieco zmienia
siś w okresie godowym. Samce robił siś wt edy agresywne.
Generalnie j ednak nadaj ł siś do akwariów t owarzyskich z
rybami podobnej wielkosci i usposobieniu.
W akwarium wymaga wody o t emperat urze 24 - 30
o
C. Do t aręa
przygot owuj emy pęyt kie, dobrze zarosniśt e z roslinami
akwarium, w kt órym muszł siś znaleńc koniecznie drobne
rosliny pęywaj łce, z wodł o t emperat urze 28- 30
o
C. Samiec
uzywa drobnych roslin j ako ruszt owania podczas budowy
pienist ego gniazda. W czasie widowiskowego t aręa j aj a sł
skęadane do gniazda, którym póńniej opiekuj e siś samiec.
Samicś zazwyczaj usuwa siś ze zbiornika t arliskowego zaraz po
t arle, a samca gdy męode zaczynaj ł siś rozpęywac.
Narybek j est bardzo drobny i wymaga podania j ako pierwszy
pokarm pierwot niaków, eugleny, wrot ków, naj drobniej szych
larw skorupiaków. Ja podawaęem swoim męodym dodat kowo pant ofelka i nicienie "micro". Narybek rosnie
nierównomiernie i wolno. Larwy solowca mozna podawac, w naj lepszym wypadku, dopiero po 10 dniach od wylśgu.
Akwarium z męodymi powinno byc delikat nie napowiet rzane. Labirynt wykszt aęca siś dopiero po osiłgniściu przez
maluchy wielkosci 7 - 10 mm i w okresie j ego wykszt aęcania narybek j est niezwykle wrazliwy na brak t lenu w
wodzie.
Dorosęe ryby j edzł kazdy rodzaj pokarmu, lubił dodat ek glonów w diecie.
Do prśt nika karęowat ego odnoszł siś wszyst kie uwagi, kt óre dot yczł gurami mozaikowego.
Pr źt ni k pr źgow any ( Col i sa f asci at a)
Wy st źpow ani e: Bengal, Assam, Birma
Wi el k osc: samce: 10 cm, samice: 8 cm
Dy mor f i zm pżci ow y : Samce maj ł szpiczast ł pęet wś
grzbiet owł i słbarwniej sze od samiczek
Zachow ani e: W okresie t aręa samiec agresywny, poza t ym
okresem j est t o rybka pęochliwa.
Wy ch ow mżody ch: Samiec w t emperat urze 28
o
C buduj e
pienist e gniazdo na powierzchni wody, po t arle nalezy odęowic
samicś, a po wylśgu męodych równiez samca. Męode karmi siś
pant ofelkami i wrot kami a póńniej drobnym plankt onem i
nicieniami mikro. Do hodowli nalezy wziłc duzy zbiornik, bo z
poj edynczego t ar ęa zwykle uzyskuj e siś sporo męodych.
Woda: 24-28
o
C, raczej miśkka.
Ak w ar i um: Gśst o zarosniśt e, j asno oswiet lone, konieczne
rosliny pęywaj łce, niezbyt gęśbokie, symulacj a ryzowiska.
Pok ar m: Kazdy dost śpny w handlu, plankt on, larwy owadów
Pr źt ni k t r oj bar w ny ( Col i sa chuna)
Wy st źpow ani e: Póęnocno- wschodnie I ndie, Bangladesz
Wi el k osc: 6 cm
Dy mor f i zm pżci ow y : samce barwne, samice szare z br łzowym paskiem wzdęuz ciaęa.
Zachow ani e: Poza okresem t aręa spokoj na, niewadzłca nikomu rybka powierzchniowa. W okresie t aręa samiec j est
agresywny zar ówno wobec innych ryb swoj ego gat unku j ak i wobec ryb innych gat unków. Jest t o j edna z
ęadniej szych rybek labirynt owych, moim zdaniem t ylko prśt nik karęowat y ( C. lalia) j est od niego ęadniej szy.
Czasami w handlu spot yka siś odmianś barwnł prśt nika karęowat ego ubarwionł podobnie do opisywanego t u
pr śt nika t rój barwnego. W akwarium mozna t rzymac st adko t ych rybek, samce czasami walczł ze sobł ale zwykle
nie robił sobie krzywdy.
Wy ch ow mżody ch: W t emperat urze 28- 30
o
C samiec buduj e wsród roslin pęywaj łcych pienist e gniazdo pod którym
dochodzi do widowiskowego t aręa. Po t arle nalezy odęowic samiczkś a po 2- 3 dniach gdy poj awił siś męode równiez
samca. Pierwszym pokarmem maluchów sł pierwot niaki, kt óre mozna hodowac na pozywce z siana. W
odpowiednio duzym zbiorniku mozna po prost u węozyc wiłzkś siana do zbiornika i kont rolowac czy nie zacznł siś
procesy gnilne po t ygodniu mozna zaczłc podawac nicienie micro.
Woda: Raczej miśkka i kwasna ale znoszł równiez oboj et nł i srednio t wardł, o t emperat urze 24- 27
o
C, czyst a.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
93
Ak w ar i um: Gśst o porosniśt e roslinami z kryj ówkami wsród korzeni i roslin pęywaj łcych. W akwarium t arliskowym
muszł znaj dowac siś kryj ówki, w których moze skryc siś samica przed nadmiernł agresywnoscił samca.
Pok ar m: Zywy, suchy, roslinny (glony) . Unikac karmienia wazonkowcami i t ubifeksem, gdyz rybki ęat wo ulegaj ł
ot ęuszczeniu, a j ednost ronnie zywione zapadaj ł na puchlinś.
Uw agi : Akwarium musi byc przykryt e, gdyz rybki ęat wo przeziśbiaj ł bęśdnik.
Pr źt ni k w ar gacz ( Col i sa l abi osa)
Wy st źpow ani e: I ndochiny, Birma.
Wi el k osc: samce: 6- 8 cm, samice: 5- 6 cm
Dy mor f i zm pżci ow y : samce maj ł int ensywniej sze ubarwienie a ich pęet wa grzbiet owa j est bardziej szpiczast a,
wargi wydat niej sze niz u samic.
Zachow ani e: spokoj na, powierzchniowa, agresywna podczas
t aręa, odpowiednia do wielogat unkowego zespoęu ryb.
Wy ch ow mżody ch: akwarium t arliskowe powinno miec
odpowiednił ilosc kryj ówek wsród roslin i korzeni. Nie moze
zabraknłc roslin pęywaj łcych. Samiec buduj e pienist e gniazdo,
gdzie skęadana j est ikra w sposób t ypowy dla prśt ników. Do
t aręa podnosi siś t emperat urś wody do 28- 30
o
C. Samicś
odęawia siś od razu po t arle a samca po 2- 3 dniach gdy męode
zaczynaj ł siś rozpęywac. Pierwszym pokarmem malut kich
pr śt ników sł pierwot niaki a po t ygodniu, dwóch mozna
podawac nicienie micro i naupliusy oczlika.
Woda: raczej miśkka, lekko kwasna ale wyt rzymuj ł t wardł i
oboj śt nł, o t emperat urze 24- 28
o
C.
Ak w ar i um: Akwarium obszerne, z duzł iloscił roslin i kryj ówek wsród korzeni, t owarzyskie z innymi spokoj nymi
rybami, ze wzglśdów zdrowot nych musi byc dobrze przykryt e.
Pok ar m: zywy, suchy, mrozony, wskazany dodat ek roslinnego, j esli go brak, zj ada glony.
Sk r zeczy k pr źgow any ( Tr i chopsi s vi t t at us)
W roku 1831 Cuvier i Valenciennes opisali dziwnł skrzeczłcł rybkś i nazwali j ł Osphromenus vit t at us, skrzeczyk
j eszcze wiele razy zmieniaę swoj ł przynaleznosc rodzaj owł, az do roku 1934 kiedy t o Fowler ost at ecznie przyęłczyę
go do rodzaj u Trichopsis vit t at us. Do Europy zost aęy sprowadzone po raz pierwszy w 1899 r. przez von Stüwe do
Hamburga, a nast śpna part ia skrzeczyków zost aęa sprowadzona do Drezna w 1903 i t am t ez miaęo miej sce
pierwsze rozmnozenie w niewoli.
Jako męody częowiek dowiedziaęem siś o ist nieniu rybek, które skrzeczł j uz dosyc dawno t emu i post anowięem j e
miec ale dopiero niedawno udaęo mi siś j e zdobyc do swoj ego akwarium dziśki uprzej mosci kolegi Krzyszt ofa
Biczysko, kt óry przywiózę j e dla mnie i Tomasza Marcina Hippe na
spot kanie I ZA w Poznaniu. Rybki niest et y mimo dobrej izolacj i
ulegęy znacznemu wychęodzeniu, woda w worku miaęa okoęo 13-
14
o
C a rybki lezaęy na dnie j ak mart we. Gdy wsiadęem w pociłg
do domu schowaęem nat ychmiast rybki pod swet er i koszulś,
zeby j e ogrzac węasnł piersił. Wspóępasazerowie pat rzeli na mnie
j ak na wariat a, ale wart o byęo, j uz w okolicach Pięy rybki wesoęo
zaczśęy pluskac w woreczku. Wiedziaęem, sł j uz moj e i zywe. Po
powrocie do domu wpuscięem j e do akwarium 100l w którym j uz
pęywaęy gurami mozaikowe ( Trichogast er leeri) , bocj e wspaniaęe
( Bot ia macracant ha) , piskorki( Pangio sp. ) , st adko gupików
( Poecilia ret iculat a) ( musiaęy opuscic t o akwarium) i kilka
mieczyków, kt óre co prawda nie pochodzł z Azj i poęudniowo-
wschodniej ale zost aęy r ówniez i t am zawleczone przez częowieka.
W akwarium rosnie sporo nurzanców srubowych, mech j awaj ski
kilka anubiasów ( Anubias nana) i duzy lot os czerwony, kt órego liscie walczł o swiat ęo z wgęśbkł i rzśsł.
Skrzeczyki w srodowisku nat uralnym wystśpuj ł w róznych zbiornikach na Póęwyspie Malaj skim, Syj amie, w
poęudniowym Wiet namie, na Sumat rze, Jawie i Borneo, zawleczony przez częowieka na Florydś. Prawdopodobnie
j akis nieodpowiedzialny akwaryst a wypuscię go na wolnosc lub uciekęy ze st awu hodowlanego.
Dorosęe osiłgaj ł wielkosc do 8 cm. Wymagaj ł wody o t emperat urze od 22- 30
o
C, miśkkł i lekko kwasnł. Niest et y
nie mam dost śpu do t akiej wody i w moim akwarium do udanego t aręa doszęo w wodzie o pH 6,8 i t wardosci
ogólnej 15 DGH, wśglanowej 11 DCH o t emperat urze 24- 25
o
C. Pierwsze t aręo miaęo miej sce w akwarium ogólnym a
t arlaki miaęy 4 cm dęugosci. Samiec zbudowaę pienist e gniazdko w kieszeni miedzy dwoma liscmi lot osa, gdzie
zwabię samiczkś i odbyę z nił t aręo. Nie obserwowaęem go, gdyz nie przypuszczaęem, zeby rybka uchodzłca za
t rudnł w rozmnazaniu zrobi mi t akł niespodziankś. Wieczorem po pracy obserwuj łc akwarium zauwazyęem dziwne
zachowanie siś moich rybek w akwarium zamieszkiwanym przez skrzeczyki. Dorosęe gurami mozaikowe siedziaęy w
kłcie za filt rem wyrańnie czegos siś boj łc, w drugim rogu siedziaęy 2 wyst raszone skrzeczyki i mieczyki. Rzucięem
okiem na t ermomet r myslłc, ze wysiadęa grzaęka i rybki t ak reaguj ł na niskł t emperat urś. Okazaęo siś, ze j est
25
o
C, zaczłęem dalej szukac przyczyny nienormalnego zachowania siś rybek. Gdy przyj rzaęem siś moj emu
zbiornikowi, zobaczyęem, ze ”brakuj łcaš para skrzeczyków zachowuj e siś dziwnie.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
94
Samica krłzy dookoęa kilku lisci lot osa i at akuj e kazdł rybkś, kt óra próbuj e podpęynłc do naroznika w kt órym
zwykle j e karmiś, j esli rybka byęa dosyc spryt na i zdet erminowana, udawaęo siś j ej przepęynłc przez zaporś j akł
st anowięa samiczka spod liscia wypęywaę samiec int ensywniej niz zwykle ubarwiony i at akowaę wspólnie z samiczkł
int ruza. W moim akwarium nie byęo rybki, kt óra pot rafięa oprzec siś t akiemu at akowi. Dokęadnie obserwuj łc
akwarium w koncu wypat rzyęem gniazdo. Po kilku dniach widziaęem równiez pęywaj łce męode z t ego t aręa. Niest et y
nie miaęem wt edy przygot owanego zbiornika, w kt órym mozna by odchowac przychówek. Dwa t ygodnie póńniej na
skrzeczyki oczekiwaę got owy 40l zbiornik zarosniśt y przez higrophiliś hinduskł, anubiasy i krypt okoryny orzśsione,
na dno daęem piasek wymieszany z nieduzł iloscił t orfu. Na powierzchni umiescięem uciśt y pęywaj łcy lisc
czerwonego lot osa. Ut rzymywaęem w nim t emperat urś od 24 do 26
o
C i filt rowaęem wodś przez głbkowy filt r
wewnśt rzny napśdzany t urbinł na kt órej wylot zaęozyęem deszczowniś skierowanł ot workami do scianki akwarium,
zeby nie wywoęywac silnego prłdu wody.
Post anowięem sprawdzic j ak rzeczywiscie wyglłdaj ł zachowania godowe skrzeczyków, dot ychczas rozradzane
przeze mnie rybki labirynt owe zachowywaęy siś wedęug nast śpuj łcego schemat u: samiec buduj e gniazdo, gdy j est
got owe zaprasza samicś, a po t arle odpśdza j ł, j esli samica nie ma gdzie uciec ani nie moze siś nigdzie schowac,
hodowca nie zauwazy, ze j est j uz po t arle samica moze zginłc. Obserwacj e poczynione w akwarium ogólnym
pozwalaęy mi przypuszczac, ze u skrzeczyków j est inaczej . Zaraz po wpuszczeniu do akwarium ogólnego para
skrzeczyków zabraęa siś za j ego pat rolowanie i sprawdzanie wszyst kich zakamarków w akwarium. Karmięem j e j ak
dot ychczas mrozonł ochot kł, wodzieniem, pokarmami suchymi Tet ry i Sery. Pozost awięem ryby w spokoj u i
obserwowaęem, co bśdzie siś dziaęo dalej . Nie zaobserwowaęem zadnych ut arczek miśdzy t arlakami t ak t ypowych
dla prśt ników, gurami czy boj owników. Rybki sobie pęywaęy spokoj nie, t ak spokoj nie, ze myslaęem, iz zęapaęem
dwie samice a nie parś. Po t ygodniu daęa siś zauwazyc róznica w wyglłdzie rybek. Na ciele samicy czarne prśgi
nabraęy int ensywnosci, a u samca rozmyęy siś daj łc w efekcie rybkś o wisniowoniebieskim w zaleznosci od
oswiet lenia kolorze ciaęa. Jego pęet wy nabraęy prawie wisniowego koloru z niebieskimi cśt kami. No i naj wazniej sze
zaczłę wydawac kumkaj łco, bulgoczłco, skrzeczłce dńwiśki. Dńwiśki wydawane przez samca sł gęosne i wyrańnie
sęychac j e poza akwarium. Dalej wydarzenia pot oczyęy siś szybko. Samiec zbudowaę z drobnych pścherzyków
powiet rza zwart e gniazdo o srednicy okoęo 6 cm, pod pęywaj łcym lisciem lot osa.
Do t aręa doszęo wieczorem miaęo ono spokoj ny przebieg, samiec przyj muj łc post awś imponuj łcł i wydaj łc dńwiśki
zaprosię samicś pod gniazdo gdzie w t ypowy dla innych rybek labirynt owych obej mowaę samicś i nast śpowaęo
skęadanie ikry w pakiet ach po szesc szt uk, kt óre nat ychmiast byęy zapęadniane i umieszczane przez samca w
gnieńdzie. Po t arle samczyk nie byę j uz t aki szarmancki wobec samicy ale nie napast owaę j ej . Pozost awięem j ł
zat em w akwarium t arliskowym i obserwowaęem co bśdzie siś dziaęo dalej . Dziśki t emu, ze miej scami w akwarium
byęa gśst a roslinnosc i na dnie umiescięem kilka ęupin z orzecha kokosowego wiedziaęem, ze samiczka bśdzie miaęa
siś gdzie schronic. Okazaęo siś, ze gniazdem, podobnie j ak w akwarium ogólnym opiekowali siś oboj e rodzice.
Samiec zaj mowaę cent rum rewiru pod lisciem, a samiczka pat rolowaęa nieust annie j ego brzegi. At akowaęa kazdy
przedmiot , kt óry poj awiaę siś w zasiśgu j ej wzroku. Dost aęo siś miśdzy innymi moim palcom i oęówkowi.
Męode wylśgęy siś z ikry po 2 dniach samiec nadal zaj mowaę siś nimi w gnieńdzie, a samica pilnowaęa rewiru. Po
nast śpnych dwóch dniach, maluchy zaczśęy siś rozpęywac, wt edy t ez odęowięem dorosęe z akwarium t arliskowego.
Rozpęywaj łce siś maluchy sł w st osunku do innych ryb labirynt owych, które rozmnazaęy siś w moich akwariach,
duze, ale maj ł niest et y bardzo maęe ot wory gśbowe i próba podania im j ako pierwszego pokarmu nicieni micro
speęzęa na niczym. Rybki nie zwracaęy na nie uwagi. Na szczśscie przygot owaęem sobie kilka sęoików z hodowlł
pant ofelków na sianie i skórce od banana. Rybki chśt nie przyj mowaęy t en pokarm, ale mimo t o rosęy bardzo powoli.
Korzyst aj łc z t ego, ze zbiornik, w kt órym sł maluchy j est dosyc duzy post anowięem zrobic eksperyment . Węozyęem
garsc siana zwiłzanego gumkł do węosów i ut opięem j e w akwarium z maluchami. Tak j ak przewidywaęem maluchy
gromadzięy siś nad wiłzkł siana i j adęy pierwot niaki, kt óre siś na bazie t ej pozywki rozwij aęy. Siano pochodzięo z
podmokęej ęłki moj ego kolegi i po kilku t ygodniach miaęem dodat kowy efekt uboczny, z akwarium wyleciaęa
gromadka maęych owadów. Podrosniśt e maluchy karmiś kilka razy dziennie nicieniami micro i węasnorścznie
przygot owanł mieszankł rozt art ych na pyę pokarmów Tet ry i Sery.
St adko 50 moich skrzeczyków niest et y rosnie dosyc nierówno i naj wiśksze po dwóch miesiłcach maj ł okoęo 1 cm,
a naj mniej sze 0, 5 cm. Mimo znacznych róznic w t empie wzrost u ryb nie zauwazyęem, zeby miaę miej sce kanibalizm
wsród męodych. Męode sł ubarwione szaro i maj ł czarne cśt ki ukęadaj łce siś w pasy wzdęuz ciaęa. Po t rzech
miesiłcach od wyklucia maluchy wybarwiajł siś nadal i nabieraj ł piśknych kolor ów ryb dorosęych, ale sł bardziej
past elowe.
Dorosęe naj chśt niej przebywaj ł t uz pod powierzchnił wody gdzie zdobywaj ł pokarm i rozmnazaj ł siś.
Zachowaniem przypominaj ł nieco pielśgniczki. Poza okresem godowym naj chśt niej pęywaj ł st adkiem. Niest et y
musiaęem wykwat erowac z akwarium ze skrzeczykami, gupiki, gdyz byęy one at akowane i zabij ane przez samca.
Samiec widzłc samczyka gupika z duzym kolorowym ogonem t rakt owaę go prawdopodobnie j ak rywala i at akowaę.
Gupik nie umiaę siś zachowac i ginłę, st racięem w t en sposób 3 ęadne samce gupika. Kolega Tomek, kt óry dost aę i
równiez rozmnozyę pozost aęe czt ery skrzeczyki zauwazyę, ze skrzeczyki mimo niepozornego wyglłdu pot rafił
równiez mocno pot urbowac samca boj ownika syj amskiego ( Bet t a splendens) . Wobec innych ryb zachowujł siś
spokoj nie i nie at akuj ł ich. W spokoj u pozost awiaj ł równiez samiczki gupika, kt órych kilka pozost awięem w
akwarium t owarzyskim z nimi. Sł doskonaęymi wspóęmieszkancami do akwarium z rybkami pochodzłcymi z Azj i
poęudniowo wschodniej . Obecnie w akwarium ze skrzeczykami pęywaj ł oprócz wymienionych na poczłt ku art ykuęu
rybek pęywaj ł obecnie j eszcze sumiki szklist e ( Krypt opt erus bicirrhis) . W akwarium mozna j e karmic plankt onem,
pokarmami mrozonymi i suchymi, które niezbyt szybko opadaj ł na dno.
Tomek sugeruj e, ze rozmnazanie skrzeczyków j est st ymulowane spadkiem t emperat ury w okresie bezposrednio j e
poprzedzaj łcym, j ednak sugerowaębym ewent ualne obnizanie t emperat ury poęłczone z podmianł wody do 18
o
C, a
nie j ak t o miaęo miej sce w naszym przypadku do 12- 13
o
C.
Ze wzglśdu na ciekawe zachowanie i ęadny wyglłd j est t o rybka wart a popularyzacj i i t rzymania w naszych
zbiornikach.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
95
Wi el k opżet w w spani aży ( Macr opodus oper cul ar i s)
Wy st źpow ani e: Azj a poęudniowo- wschodnia ( Chiny, Korea, Riukiu,
Taj wan, Wiet nam. Czśst o wyst śpuj e na polach ryzowych. Wyhodowano
szereg odmian barwnych. Do Europy zost aę sprowadzony w 1896 roku
j ako j edna z pierwszych egzot ycznych ryb akwariowych.
Wi el k osc: Dorast a do 12 cm. Peęniś swych barw pokazuj e dopiero po
osiłgniściu 1 roku zycia.
Dy mor f i zm pżci ow y : Samiec wiśkszy i barwniej szy od samicy, ponadt o
ma wydęuzone konce pęet w nieparzyst ych.
Zachow ani e: Kazdy osobnik zachowuj e siś inaczej , znaj dł siś t u ryby
t owarzyskie j ak i agresywni urodzeni zabój cy. Generalnie nalezy go
t rakt owac j ak t ypowł rybś t eryt orialnł i zarezerwowac caęe akwarium dla
dobranej pary.
Wy ch ow mżody ch: Samiec buduj e gniazdo z piany na powierzchni wody, zanim nie uzna go za ukonczone odgania
samicś, pot em dochodzi do t aręa, po kt órym nalezy odęowic samiczkś. Samiec agresywnie broni gniazda przed
kazdł podpęywaj łcł rybł. Opieka t aka t rwa okoęo 3 dni, dopóki męode siś nie rozpęynł. Karmi siś j e
naj drobniej szym zywym pokarmem, pierwot niakami i wrot kami, a po kilku dniach mozna podawac larwy oczlików
oraz "mikro".
Kolega Janusz Sśkowski, kt óry zrobię t o zdj ście t rzyma par ś wielkopęet wów w akwarium o dęugoci 150 cm i
zauwazyę, ze po t arle fakt ycznie samiec odgania samicś, ale gdy t a nastśpnego dnia powrócięa pod gniazdo pozwolię
j ej na wspólnł opiekś nad przychówkiem. I nne ryby byęy odganiane od gniazda przez parś.
Woda: Twardosc wody nie odgrywa zasadniczo wiśkszej roli, t emperarura wody od 15 do 30
o
C. Taręo od 20
o
C.
Ak w ar i um: Minimum 50 lit rów, przykryt e, wielkopęet w j est rybł labirynt owł. Lubi akwaria dobrze zarosniśt e z
kryj ówkami wsród roslin i korzeni. Od czerwca do wrzesnia w Polsce mozna t rzymac wielkopęet wa w pęyt kim st awie
ogrodowym.
Pok ar m: Przyj muj e kazdy rodzaj pokarmu.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
96
Pi el źgn i ce i pi el źgn i czk i
2
Wyst śpowanie: Wszyst kie kont ynent y oprócz Aust ralii w "st refie ciepęego klimat u"
Wi el k osc: Zwykle niewielkie do kilkunast u cm, ale bywajł i gat unki dorast aj łce w nat urze do prawie 70 cm.
Niekt óre gat unki maj ł t endencj ś do karlenia w zęych warunkach byt owych.
Dy mor f i zm pżci ow y : Samiczki zwykle wiśksze, ale generalnie brak reguę, samce miewaj ł dęuzsze i zaost rzone
pęet wy nieparzyst e i int ensywniej sze barwy, ale i t o nie j est reguęł.
Zachow ani e: W odpowiednio duzym zbiorniku spokoj ne. W okresie godowym, bronił zęozonej ikry i t eryt orium, po
kt órym póńniej pęywaj ł męode. Nalezy unikac zest awiania
pielśgnic z mniej szymi gat unkami ryb, którym t o broniłce
swego t eryt orium pielśgnice mogł zrobic krzywdś. Niekt óre
gat unki w okresie godowym mocno kopił w podęozu,
wyrywaj łc rosliny i niszczłc rosliny, robiłc dla ikry i narybku.
Wy ch ow mżody ch: W zaleznosci od gat unku wystśpuj e
szereg r óznorodnych zachowan rozrodczych:
− Dobrana para po t arle zgodnie opiekuj e siś ikrł i
narybkiem. Samiec zwykle wiścej czasu poswiśca obronie
t eryt orium, a samica męodym. Ryby z t ej grupy zwykle
t worzł t rwaęe pary. Tak zachowuj ł siś: Barwniak
czerwonobrzuchy, palet ka, pielśgniczka Ramireza,
pielśgnica Meeka, skalar.
− Para dobiera siś t ylko na okres rozrodu. Po t arle j eden z
part nerów j est odpśdzany, a opiekś nad ikrł i narybkiem
przej muj e drugi, zwykle samica. Wsród ryb o t ym t ypie zachowania czśst o zdarza siś, ze j eden samiec ma
t eryt orium obej muj łce t eryt oria kilku samic i w t en sposób ma harem kilku samic. Z opisanych na st ronie t ak
zachowuj ł siś: pielśgniczka kakadu i pielśgniczka Agassiza.
− Samica po t arle lub w czasie t aręa bierze ikrś do pyska i odpęywa z t eryt orium samca. Z opisanych na st ronie
ryb t ak zachowuj ł siś: gśbacz wielobarwny.
− I st niej e kilka gat unków, wsród kt órych opieka na ikrł i narybkiem przybiera j eszcze bardziej skomplikowanł
post ac, ot óz ikrś nosi w pysku naj pierw j eden z rodziców a póńniej drugi.
Nie j est mi znany zaden gat unek pielśgnicowat ych, kt óry w nat urze nie zaj mowaęby siś swoim wylśgiem. W
akwarium niest et y czasami inst ynkt opieki nad pot omst wem zanika. Zj awisko t o czśst o wyst śpuj e u skalarów. W
t akiej syt uacj i nalezy oddzielic ikrś od rodziców, zapewnic przepęyw dobrze nat lenionej wody nad zęozem ikry,
usuwac samemu przy pomocy igęy wszyst kie zaplesniaęe i bielej łce ziarenka ikry.
Palet ki i uaru karmił swoj e męode wydzielinł ze skóry rodziców. U pozost aęych gat unków męodym zazwyczaj
wyst arcza drobny plankt on ęapany przy pomocy gśst ej siat ki.
Woda: Zwykle nie maj ł zbyt wygórowanych wymagan, zazwyczaj wyst arczy by byęa czyst a i klarowna. Ze wzglśdu
na duzł przemianś mat erii u ryb powinna byc czśst o podmieniana i dobrze filt rowana.
Ak w ar i um: Przest ronne, z kryj ówkami na dnie wsród roslin, korzeni i kamieni, niektóre gat unki chśt nie zaj muj ł
grot y. Posadzone rosliny powinny byc zabezpieczone w wiśkszosci przypadków kamieniami przed wyrwaniem przez
ryby. Ze wzglśdu na t eryt orializm ( przynaj mniej w okresie rozrodczym) naszych podopiecznych, akwarium nie
powinno byc mniej sze niz 100 l.
Pok ar m: Wszyst kie rodzaj e pokarmu, ale bywaj ł wsród pielśgnic gat unki bardzo drapiezne chśt nie poluj łce na
mniej szych wspóęmieszkanców w akwarium, j ak i gat unki zywiłce siś prawie wyęłcznie roslinami.
2
Ci chl i dae - Pi el źgni cow at e
Mimo "zęej " reput acj i, pielśgnice od lat st anowił obiekt zaint eresowan wielu akwarystów. Przypuszczam, ze j est t o
spowodowane nie t ylko olbrzymił róznorodnoscił morfologicznł, a wiśc kszt aęt ów, kolorów i wielkosci, lecz t akze
specyfikł zachowan. Poczłwszy od
naj bardziej charakt eryst ycznego element u behawioralnego, czyli opieki nad pot omst wem, od którego wziśęa nazwś
caęa rodzina, a skonczywszy na wysoko zorganizowanych zachowaniach spoęecznych czy zaleznosciach
pokarmowych.
Niekt órym ludziom t rudno j est pogodzic siś z widokiem walczłcych i kaleczłcych siś wzaj emnie ryb, t rudno im
zaakcept owac t e nat uralne zachowania w maęym swiat ku naszego akwarium. Nie pot rafił dost rzec - a wiśc i
zrozumiec - indywidualnosci poszczególnych egzemplarzy ryb,
specyficznych zaleznosci spoęecznych, maj łcych swe korzenie w ewolucj i poszczególnych gat unków zmierzaj łcej
t ylko do j ednego celu - przet rwania.
Naj wiścej gat unków pielśgnicowat ych pochodzi z Afryki, lecz wystśpuj ł one t akze w Ameryce Poęudniowej i
Srodkowej oraz w Poęudniowowo - Wschodniej Azj i. Opisano ęłcznie ok. 5000 gat unków. Szczególnie int eresuj łce
( ale moze byc t o t ylko moj e subiekt ywne odczucie) sł gat unki wyst śpuj łce w dwóch naj wiśkszych j eziorach Rowu
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
97
Srodkowoafrykanskiego - Tanganice i Malawi ( pomiśdzy dwoma panst wami lezłcymi na t ym j eziorem t oczy siś
spór o prawo węasnosci i nazwś, st łd uzywa siś t akze nazwy Jezioro Niasa) . Duza czśsc wyst śpuj łcych w niej
gat unków t o endemit y, czyli gat unki nie wystśpuj łce nigdzie indziej .
Pi el źgni ce amer y k ansk i e
Ameryka Poęudniowa i srodkowa t o królest wo ogromnej gamy pielśgnic, prawie równie duzej , co Afryka. Ze
wzglśdu na duze zr óznicowanie zbiorników wodnych w t ej czśsci swiat a zyj ł t u zarówno gat unki z wód
przypominaj łcych skęadem endemiczne j eziora afrykanskie, j ak i z wód skraj nie kwasnych i miśkkich, np.
wypeęnionych gnij łcymi liscmi baj or w dzungli amazonskiej . Ryby t e reprezent ujł przerózne formy, sposoby
zywienia, rozmnazania i st anowił równie ciekawy obiekt obserwacj i, j ak preferowane przez wielu zaawansowanych
akwaryst ów pielśgnice afrykanskie. Mozna nawet pokusic siś o st wierdzenie, ze pielśgnice amerykanskie czśst o sł
niedoceniane przez zaawansowanych akwamaniaków.
Ameryka srodkowa t o królest wo przede wszyst kim duzych pielśgnic z rodzaj ów t akich, j ak Archocent rus,
Amphilopus, Hericht hys, Parapet enia, Thoricht hys, Viej a i wielu, wielu innych, niegdys zaliczanych do rodzaj u
Cichlasoma. Sł t o w znakomit ej wiśkszosci ryby lit ofilne, zyj łce w wolno pęynłcych rzekach i w j eziorach,
zazwyczaj przyzwyczaj one do t wardej i zasadowej wody. Sł t o raczej ryby agresywne, duze, wyznaczaj łce w
akwariach spore t eryt oria. Niektóre z nich charakt eryzuj ł siś wprost przepiśknł urodł, ale i zabój czym
charakt erem, np. Parapet enia managuense, czy Hericht hys carpint is.
Ameryka Poęudniowa charakt eryzuj e siś wiśkszł róznorodnoscił wód, form i zachowan, niz srodkowa. Znaj dziemy
t u maęe, ęagodne i nadaj łce siś nawet dla poczłt kuj łcych akwaryst ów pielśgniczki z rodzaj ów Apist ogramma,
Nannacara, Papiliochromis, "diabęy akwaryst yczne", j ak Parapet enia fest ae, czy Ast ronot us ocellat us, ryby
drapiezne np. Cichla ocellaris czy szczupakopodobne st wory z rodzaj u Crenicichla, j ak i przepiśkne, maj est at yczne
palet ki ( Symphosodon discus i aequifasciat us) , czy skalary (Pt erophyllum scalare) . Osobiscie ogromnł sympat ił
darzś rodzaj e Geophagus, Gymnogeophagus, zas szczególnie Sat anoperca, czyli ziemioj ady - st osunkowo ęagodne,
duze, przekopuj łce dno w poszukiwaniu pozywienia pielśgnice, wsród kt órych znaj duj ł siś dosc rzadkie w Ameryce
( a czśst o spot ykane w Afryce) ryby owofilne i larwofilne.
Pi el źgni ce z Jezi or a Tangani k a
Jezioro Tanganika j est pod wieloma wzglśdami j eziorem wyj łt kowym. Nie t ylko z uwagi na unikalnł faunś, ale
równiez na niespot ykane gdzie indziej warunki chemiczne. Jest j ednym z j ezior Wielkiego Rowu Afrykanskiego
Zachodniego. Zaj muj e powierzchniś równł Belgii, ciłgnłc siś przez 670km, od Burundi po Zambiś. Jest
naj gęśbszym j eziorem w Afryce i drugim pod wzglśdem gęśbokosci na swiecie ( po Baj kale) . Maksymalna gęśbokosc
Tanganiki wynosi 1435m, co oznacza, ze dno j est krypt odepresjł, t zn. lezy ponizej poziomu morza. Jednak ryby
zamieszkuj ł gęśbokosc maksymalnie do 120m na póęnocy i do 200m na poęudniu.
Temperat ura wody w warst wach zamieszkaęych przez ryby wynosi ok. 27ľC i dopiero na gęśbokosci 400 m spada
do 23ľC. Ponadt o, t emperat ura wody prakt ycznie nie ulega sezonowym wahaniom. Gęównym ńródęem pokarmu
zamieszkuj łcych j ezioro ryb sł glony porast aj łce skaęy, mieszkaj łce wsród nich drobne organizmy zwierzśce, oraz
oczywiscie inne ryby.
Nalezy pamiśt ac, ze mieszkancy j eziora Tanganika ńle znoszł wysokie t emperat ury - nie powinno siś dopuszczac
do podniesienia t emperat ury wody w akwarium powyzej 29ľC. Dodac nalezy, ze wody j eziora Tanganika sł
niezwykle przej rzyst e - widocznosc siśga 20 met rów.
Powierzchniowe warst wy wody, w kt órych rozwij a siś fauna, maj ł odczyn zasadowy - pH wynosi ok. 9. 0. Wraz ze
wzrost em gęśbokosci wart osc pH wody st opniowo malej e, ale do 100 m gęśbokosci nie spada ponizej 9. 0. Twardosc
ogólna wody wynosi 8- 11ľn. Twardosc wśglanowa nat omiast , mierzona dostśpnymi w handlu odczynnikami wykaze
wart osc 16- 18ľn, ale nalezy pamiśt ac, ze odczynniki t e nie t yle mierzł t wardosc wśglanowł ( czyli st śzenie
wśglanów wapnia i magnezu) , co ogólne st śzenie wszyst kich wśglanów i wodorowśglanów, ęłcznie z sodowymi i
pot asowymi. A t ych pierwiast ków w wodach j eziora Tanganika j est szczególnie duzo, kilkakrot nie wiścej w
porównaniu z j eziorem Malawi, st ad t ez wynika pozornie wyzsza wart osc "t wardosci wśglanowej " nad t wardoscił
ogólnł.
Prawdopodobnł przyczynł t ego niet ypowego skęadu chemicznego wody j est prakt yczny brak poęłczenia j eziora
Tanganika z reszt ł syst emu wodnego Afryki. Tylko w st anach wysokiego poziomu wody ist niej e odpęyw do syst emu
wodnego rzeki Kongo, a w przeszęosci j ezioro Tanganika, wraz z niewielkim syst emem dopęywów, byęo komplet nie
odizolowane.
Powyzszy fakt ma dodat kowe, ogromne znaczenie dla akwarystów - zdecydowana wiśkszosc sposród 300 gat unków
ryb zamieszkuj łcych j ezioro, t o gat unki endemiczne. Oznacza t o, ze nie wyst śpuj ł one nigdzie indziej . Wart o
równiez pamiśt ac, iz ewolucj a st worzyęa w t ym j eziorze wyj łt kowo duzo gat unków i odmian pielśgnic.
W j eziorze wyróznia siś piśc podst awowych srodowisk zycia ryb: st rome brzegi skalne, skalne rumowiska o
niewielkim spadku, st refy piaszczyst e, st refy przejsciowe pomiśdzy wymienionymi, i t on wodnł.
Gat unki budzłce naj wiśksze zaint eresowanie akwarystów zamieszkuj ł st rome skalist e brzegi, z duza iloscił
skalnych kryj ówek. Nalezy o t ym pamiśt ac przy komponowaniu akwarium dla ryb z Tanganiki. Poniewaz brzegi
skalist e przedzielone sł st refami piaszczyst ymi, gdzie moze czyhac niebezpieczenst wo, wielu mieszkanców
skalist ych brzegów nie opuszcza swoich siedzib. Doprowadzięo t o do powst ania duzego bogact wa gat unków ryb, a w
obrśbie j ednego gat unku - licznych odmian. Przy planowaniu hodowli t ej grupy ryb powinnismy pamiśt ac, by prócz
kamiennych zakamarków zapewnic w akwarium ot wart ł piaskowł st refś. Jest t o niezbśdne by ryby t e mogęy odbyc
gody. W braku t akich piaskowych st ref upat rywac mozna gęównej przyczyny niepowodzen w rozrodzie.
Rózne sł t akze zachowania rozrodcze ryb z t ego j eziora. W odróznieniu od j eziora Malawi, gdzie dominujł gśbacze,
t j . ryby inkubuj łce ikrś w pysku, w j eziorze Tanganika wystśpuj ł zarówno gśbacze, j ak i ryby skęadaj łce ikrś na
podęozu. Tym podęozem sł zwykle skalne kryj ówki, szczeliny, ale równiez muszle po slimakach, kt óre st anowił
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
98
doskonaęł kryj ówkł dla mniej szych gat unków pielśgnic. Co ciekawe, muszle po mart wych slimakach w innych
warunkach dosc szybko ulegaj ł rozpuszczeniu, ale nie w j eziorze Tanganika. Z uwagi na wysokł koncent racj ś soli,
proces t en j est znacznie spowolniony.
Wszyst ko t o powoduj e, ze hodowla ryb z j eziora Tanganika j est wyjłt kowo int eresuj łcym zaj ściem, chociaz
nieęat wym. Z t ego wzglśdu gat unki z Tanganiki niest et y niezbyt nadajł siś dla poczłt kuj łcych akwaryst ów.
Api st ogr amma pandur i ni
Wy st źpow ani e: Ameryka Poęudniowa, Amazonia.
Wi el k osc: okoęo 6 cm
Dy mor f i zm pżci ow y : Samiec barwny samica zóęt a z czarnym
wzorem z plam na ciele.
Zachow ani e: Zywa, peęna t emperament u, zaj muj łca węasne
t eryt orium rybka, kt órej j ak uczy mnie doswiadczenie Lukasza
Kucht y nie nalezy ęaczyc z innymi pielśgniczkami, z kt órymi
woj uj e o t eren do rozrodu.
Wy ch ow mżody ch: Nie miaęem okazj i obserwowac.
Woda: t emperat ura 20-28
o
C
Ak w ar i um: Porosniśt e roslinami z duzł iloscił kryj ówek i grot .
Pok ar m: Wszyst kie rodzaj e pokarmu dost śpne w handlu.
Szczególnie chśt nie zj ada zywe larwy komara i rozwielit ki
Ar cheocent r us saj i ca Bussi ng 1974
Wy st źpow ani e: Ameryka Srodkowa. Kost aryka.
Wi el k osc: okoęo 10 cm.
Dy mor f i zm pżci ow y : Pęet wy nieparzyst e u samic sł koloru zóęt ego a u samców koloru czerwonego.
Zachow ani e: Agresywna podczas opieki nad ikrł i pot omst wem.
Jako t owarzyst wo mozna dobrac inne silne pielśgnice o
podobnym charakt erze, np. pielśgnicś Meeka oraz zbroj niki i j esli
akwarium j est dosyc duze, rybki zyworodne z kt órymi
wspóęwyst śpuj e w nat urze.
Wy ch ow mżody ch: Dobrana para po zęozeniu ikry na kamieniu
lub duzym lisciu wachluj e j ł i broni przed wspóęmieszkancami
akwarium. Swiezo wylśgniśt e męode mozna karmic drobnym
naupliusami oczlika. Dorosęe oddzielamy od męodych dopiero gdy
męode sł j uz zupeęnie samodzielne co zwykle nastśpuj e po okoęo
3- 4 t ygodniach od wyklucia.
Woda: t emperat ura 18-24
o
C, t wardosc i odczyn nie graj ł
wiśkszej roli.
Ak w ar i um: Porosniśt e t wardymi roslinami i z kryj ówkami wsród
korzeni i kamieni.
Pok ar m: Wszyst kie rodzaj e poakrmu. Nie wolno zapominac o dodat ku pokarmu roslinnego, bez kt órego rybki
obj adaj ł koncówki i męode pśdy rosnłcych w akwarium roslin.
Bar w ni ak czer w onobr zuchy ( Pel vi cachr omi s pul cher )
Zyj e w wodach Afryki zachodniej , osiłga maksymalnie 10 cm dęugosci, samica mniej sza od samca. Samica ma
bardziej zaokrłglone pęet wy grzbiet owł ogonowł i odbyt owł, dorosęa ma charakt eryst ycznie zabarwiony na
wisniowo brzuch. Na zdj ściu u góry samiec, na dole samiczka.
Ubarwienie poszczególnych osobników j est zmienne. Oprócz t ego
gat unku wyst śpuj e w Afryce zachodniej wiele podobnych
gat unków ryb, a opisywane barwniaki t worzł równiez wiele
piśknych odmian lokalnych. W akwarium niest et y poszczególne
odmiany wymieszaęy siś ze sobł i t rudno obecnie znaleńc czyst e
formy wyj sciowe.
Wymaga akwarium zarosniśt ego, z duzł iloscił kryj ówek wsród
roslin, w skorupach orzechów kokosowych, grot ach, et c. Woda
powinna byc miśkka o t emperat urze od 22- 25
o
C, a do
rozmnazania 24- 26
o
C. Taręo odbywa siś w "j askini", j esli nie ma
t akiej kryj ówki, rybki pot rafił podkopac duzy kamien, by uzyskac
pozłdane schronienie. I krł i męodymi opiekuj ł siś oboj e rodzice,
wachluj ł st ale i oczyszczaj ł ziarna zęozonej ikry, a po wykluciu
wodzł st adko narybku. Sł rybami spokoj nymi, ale j esli do t aręa
doj dzie w zbiorniku ogólnym rodzice pot rafił zwykle zapewnic
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
99
bezpieczenst wo pot omst wu, koszt em wspóęmieszkanców. W zbyt maęym zbiorniku w obronie ikry i męodych mogł
pozabij ac wspóęmieszkanców. W moim 100 lit rowym zbiorniku pozost aęe rybki zaczśęy unikac pewnych rej onów
akwarium, obyęo siś bez ofiar, oprócz kilku post rzśpionych ogonów u samców gupików. Czśsc męodych odęowięem
do osobnego zbiornika, gdzie dost awaęy na poczłt ku nicienie "mikro" a pot em drobne zywe rozwielit ki i oczliki.
Męode, kt óre pozost aęy z rodzicami rosnł wyrańnie szybciej mimo, ze nie dost aj ł t yle zywego pokarmu.
Dorosęe ryby j edzł wszyst ko, ale nie wolno zapominac o podawaniu pokarmów roslinnych, kilka razy w t ygodniu
lisc parzonej saęat y zaęat wia sprawś i rat uj e delikat ne rosliny przed zniszczeniem.
Gźbacz w i el obar w ny ( Pseudocr eni l abr us mul t i col or )
Wy st źpow ani e: Dorzecze Nilu.
Wi el k osc: samiec do 8 cm, samica nieco mniej sza.
Dy mor f i zm pżci ow y : Samiec barwniej szy, j esli dobrze siś przyj rzy t o na pęet wie odbyt owej sł widoczne at rapy
j aj owe. Samica szara, niepozorna.
Zachow ani e: Mozna t rzymac samca z kilkoma samicami lub kilka samców i kilka samic w j ednym akwarium.
Samice noszł zapęodnionł ikr ś w pysku, podczas gdy wypuszczajł męode robił siś agresywne i mogł pot urbowac
przepęywaj łce w poblizu ryby.
Wy ch ow mżody ch: po 2-3 t ygodniach od t aręa męode sł wypuszczane przez samicś z pyska, karmimy j e drobnym
zywym pokarmem, niektóre samice nie pot rafił zaj mowac siś męodymi i zj adaj ł wylśg, inne opiekuj ł siś nimi
j eszcze przez kilka dni udzielaj łc im w razie niebezpieczenst wa schronienia w pysku i wodzłc j e po akwarium
podobnie j ak t o czynił inne pielśgnice. Samiec nie bierze udziaęu w wychowie męodych. Samicś podczas noszenia
ikry nalezy karmic drobnym zywym pokarmem, z moich obserwacj i wynika, ze zj ada ona w t ym czasie nieduze
ilosci drobnego zywego pokarmu. Gdy miaęem t e ryby w swoim akwarium, t o zdarzyęo siś, ze 2 samice
j ednoczesnie miaęy wypuscic swoj e męode. Nie miaęem dosyc akwariów wiśc podzielięem szybł 40l zbiornik i
oddaęem go moim 2 rybciom. Nast śpnego dnia j edna z nich j uz nie zyęa, rozbięa siś o szybe at akuj łc rywalkś z
drugiej st rony: ( . Męode ocalaęy, ale samiczka niest et y padęa.
Woda: t emperat ura 20-24
o
C.
Ak w ar i um: nie mniej sze niz 60- 70 lit rów z kryj ówkami na dnie, ale pęywaj ł w caęej t oni wodnej .
Pok ar m: j edzł wszyst kie rodzaj e pokarmu, moj e ryby przepadaęy za maęymi 3- 4 cm dzdzownicami.
Pal et k a ( Sy mphy sodon aequi f asci at ua)
Ryby t e sł szeroko rozprzest rzenione w wodach Amazonki. Niekt órzy badacze uwazaj ł, ze wszyst kie ryby nalezł
do j ednego bardzo zmiennego gat unku, a inni wyrózniaj ł kilka gat unków i podgat unków. Ze srodowiska
nat uralnego wyęowiono szereg piśknych odmian ( niektórzy uwazaj ł j e nawet za osobne gat unki) , a w akwarium
wyhodowano szereg nowych ciekawych odmian barwnych. Cena kazdej nowosci zazwyczaj przekracza mozliwosci
pęat nicze przeciśt nego zj adacza chleba.
Tej ryby niest et y nie mam w moim akwarium. Wymaga ona
zbiornika wiśkszego niz 100 lit rów, zaleca siś zbiorniki nie
mniej sze niz 250 lit rów, dla st adka minimum 6- 8 szt uk. Róznica
miśdzy samcem a samicł j est wyrańnie widoczna t ylko w
okresie t aręa, kiedy samiec od samicy rózni siś kszt aęt em
brodawki pęciowej . Palet ka j est rybkł st adnł o skomplikowanej
st rukt urze spoęecznej .
Niest et y sł wrazliwe na chemikalia ( w t ym leki) i choroby,
kt óre nie wyst śpuj ł w t akim natśzeniu u innych gat unków ryb.
Wg. moich znaj omych hodowców, ze wzglśdu na wrazliwosc na
zakazenia wiciowcami i nicieniami nie nalezy t rzymac palet ek w
j ednym akwarium razem ze skalarami, które czśst o sł
bezobj awowymi nocicielami mimo, ze w nat urze rybki t e
wyst śpuj ł w podobnych biot opach. Z t ego samego powodu nie
wolno podawac palet kom rurecznika, osliczek i kieęzy zdroj owych. Nie daj e siś równiez t rzymac palet ek z kiryskami
i zbroj nikami ze wzglśdu na duzł wrazliwoc wspomnianych ryb na leki przeciw robakom i wiciowcom.
Oprócz duzego akwarium dyskowce wymagajł miśkkiej wody, o t emperat urze od 25 do 27
o
C, a do rozmnazania
nawet o t emperat urze 28-30
o
C. I kra j est skęadana na szerokich lisciach roslin wodnych lub innych pęaskich
powierzchniach. Swiezo wylśgęe larwy wiszł poczłt kowo na lisciach, a póńniej pęywaj ł razem z rodzicami.
Naj czśst szł przyczynł niepowodzenia w rozrodzie j est kanibalizm rodziców wobec ikry lub męodych oraz
niewyprodukowanie przez skórś rodziców specj alnej odzywki dla narybku. Niest et y nie mozna post łpic, t ak j ak siś
t o robi w przypadku skalarów i innych pielśgnic gdy rodzice nie opiekuj ł siś ikrł błdń narybkiem i odebrac ikrś,
gdyz pierwszym pokarmem męodych j est wydzielina ze skóry rodziców. Bez t ego pokarmu nie ma prakt ycznie szans
na odchów męodych. Na marginesie zauwazyęem, ze opieka rodziców przyspiesza wzrost męodych, t akze i u innych
pielśgnic. Podchów męodych dyskowców j est t rudny.
Ry ba ni e nadaj e si ź dl a poczćt k uj ćcy ch.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
100
Pi el źgni ca Meek a ( Thor i cht hy s meek i sy n. Ci chl asoma meek i )
Wy st źpow ani e: Gwat emala, Jukat an.
Wi el k osc: samice do 10 cm, a samce do 15 cm, doj rzaęosc pęciowł osiłgaj ł j uz maj łc 5 cm.
Dy mor f i zm pżci ow y : Samce bardziej okazaęe, czerwien na podgardlu wyrańniej sza, pęewa grzbiet owa i odbyt owa
bardziej szpiczast a niz u samicy.
Zachow ani e: Para musi dobrac siś sama ze st adka męodych rybek. Ma opiniś rybki kęót liwej i zadziornej , na którł
j ak uwazam wcale nie zasęuguj e. W moich akwariach byęa rybł spokoj nł nie kopaęa ani t ym bardziej nie mordowaęa
wspóęmieszkanców. W okresie godowym para zaciekle broni
swego t eryt orium przed innymi zwierzśt ami w akwarium i
czasami kopie maęe doęki, ale odpowiednio duzy zbiornik i
niezbyt liczne t owarzyst wo innych silnych ryb rozwiłzuj e
problem st rat wywoęanych nadmiernł agresj ł ryb wobec siebie.
Jesli para nie dobierze siś sama, a bśdziemy próbowali narzucic
rybom swoj e t owarzyst wo wedęug węasnego widzimisiś grozł
nam kęopot y zwiłzane z róznicł charakt erów i sięy naszych ryb.
Ciłgęe kęót nie j akie w t akiej syt uacj i czśst o siś zdarzaj ł ńle
wpęywaj ł na zdrowie i samopoczucie ryb. Dobrana para moze
nawet przebywac w maęym dobrze zarosniśt ym zbiorniku. W
czasie st udiów, gdy mieszkaęem w akademiku miaęem t akł par ś
w 40 l zbiorniku. Ryby skęadaęy ikrś i wyprowadzaęy męode.
Akwarium t o byęo dobrze zarosniśt e nurzawcam, i byęy t am
równiez kryj ówki zrobione z pust ych doniczek, wt edy j eszcze
nie byęo t anich i ęat wo dost śpnych kokosów.
Wy ch ow mżody ch: I kra j est skęadana na oczyszczonej przez t arlaki pęaskiej powierzchni kamienia lub lisciu, a po
48-56 godzinach wykluwaj ł siś larwy, kt óre gdy zacznł pęywac mozna karmic drobnym plankt onem ( pyęem) lub
wśgorkami mikro. I krś i męode lepiej j est pozost awic pod opiekł rodziców, kt órzy t roskliwie siś nimi opiekuj ł i
dbaj ł by im niczego nie zabrakęo.
Woda: Temperat ura 22- 28
o
C, czśst o podmieniana, t wardosc i odczyn nie odgrywaj ł wiśkszej roli.
Ak w ar i um: Nie mniej sze niz 70 lit rów z kryj ówkami na dnie i wsród roslin.
Pok ar m: Jedzł wszyst kie rodzaj e pokarmu. Oswoj one daj ł siś karmic wiśkszymi kawaękami j edzenia ( np.
dzdzownicami) z rśki opiekuna.
Pi el źgni czk a Agassi za ( Api st ogr amma agassi zi )
Wy st źpow ani e: Ameryka Poęudniowa
Wi el k osc: okoęo 8 cm.
Dy mor f i zm pżci ow y :
Zachow ani e:
Wy ch ow mżody ch:
Woda: t emperat ura 20-28
o
C
Ak w ar i um:
Pok ar m:
Pi el źgni czk a k ak adu ( Api st ogr amma cacat uoi des)
Wy st źpow ani e: Dorzecze Amazonki, Peru, Kolumbia.
Wi el k osc: samiec do 8 cm, samica ok. 6 cm, zwykle mniej .
Dy mor f i zm pżci ow y : Samiec ma wydęuzone promienie pęet wy
grzbiet owej oraz wydęuzone zewnśt rzne promienie pęet wy
ogonowej , czerwone plamy na pęet wie ogonowej , st arsze samce
maj ł duzy pysk, samica j est bardziej niepozornie ubarwiona i nie
ma wielkiego pyska. Wyhodowano formś albinot ycznł, kt óra nie
j est t ak efekt owna j ak forma dzika.
Zachow ani e: Samice zaj muj ł t eryt oria lśgowe z maęł grot ł lub
pęaskim kamieniem, kt órych bronił przed innymi rybami t akze
przed innymi samicami. Samce mogł byc posiadaczami
t eryt oriów obej muj łcych kilka t eryt oriów samic z kt órymi
odbywaj ł w odpowienim czasie t aręo. Przebywaj ł zwykle w
st refie przydennej akwarium. Nadaj ł siś do akwarium z mocnymi
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
101
rybkami podobnej wielkosci.
Wy ch ow mżody ch: I kra j est skęadana na sklepieniu "j askini", a po 48- 56 godzinach wykluwajł siś larwy, kt óre
gdy zacznł pęywac mozna karmic drobnym plankt onem ( pyęem) lub wśgorkami mikro. I krś i męode lepiej j est
pozost awic pod opiekł samicy, samiec zreszt ł po t arle j est przepśdzany.
Gdy hodowaęem t en gat unek zdarzyęa siś nast śpuj łca hist oria. W 70 lit rowym akwarium z wielkł zabienicł
amazonskł i innymi roslinami t rzymaęem 3 pary pielśgniczek kakadu. Pewnego dnia zniknłę j eden samiec. Po kilku
dniach znalazęem go caęego wyst raszonego wsród lisci zabienicy. Wyęowięem go do innego akwarium. Nastśpnego
dnia zniknłę nast śpny samiec. Znalazęem go znowu w zabienicy. Trzeci samiec zaj łę caęe akwarium i pęywaę po nim.
Samiczki zaj śęy swoj e t eryt oria. Po kilku dniach doszęo do 3 t areę, kt órych prawdś mówiłc nie zauwazyęem. 2 z
samic zęozyęy ikrś na sklepieniu doniczek, a 1 wykopaęa sobie doęek pod kamieniem i zęozyęa ikrś na sklepieniu t ak
powst aęej "grot y". Wszyst ko byęo O. K. Samca t roszkś poszarpanego t radycyj nie j uz wyciłgnłęem z zabienicy.
Doszedę do siebie w akwarium obok. I kra rozwij aęa siś prawidęowo, a po kilku dniach j ednoczesnie wykluęy siś
męode, samiczki opiekowaęy siś swoimi dziecmi. Męode po 3 dniach zaczśęy robic coraz dęuzsze wycieczki pod opiekł
swoich mam. Pewnego dnia zniknśęa j edna z samic, zaj rzaęem do zabienicy i znalazęem j ł miśdzy liscmi, za 2 dni
wyciłgnłęem z zabienicy równiez drugł samicś. Naj silniej sza samica wodzięa od t ej chwili wielkł chmurś narybku,
kt órym t roskliwie siś opiekowaęa. Uzyskaęem z t ych t areę ok. 150 szt . narybku. Ryby karmięem w t ym czasie,
zywym plankt onem, rozwielit ka, oczlik.
Woda: t emperat ura 22-28
o
C, raczej miśkka z maęym dodat kiem garbników, czśst o podmieniana.
Ak w ar i um: nie mniej sze niz 60- 70 lit rów z kryj ówkami na dnie, gdyz rybka j est t eryt orialist kł.
Pok ar m: j edzł wszyst kie rodzaj e pokarmu, a szczególnie chśt nie larwy komarów i zywł ochot kś. Duze
egzemplarze, zwęaszcza dorosęe samce uwielbiaj ł maęe dzdzownice
Pi el źgni czk a Rami r eza ( Papi l i ochr omi s r ami r ezi )
Wy st źpow ani e: Wenezuela, Kolumbia, dorzecze Orinoko.
Wi el k osc: ok. 6 cm.
Dy mor f i zm pżci ow y : Samiec ma bardziej wydęuzone
promienie pęet wy grzbiet owej , a samica ma czerwono wisniowł
plamś na brzuchu. Wyhodowano równiez formś albinot ycznł,
kt óra nie j est j ednak t ak piśkna j ak forma wyj sciowa.
Zachow ani e: Zywa skora do do zaczepek rybka, t worzy st aęe
pary, kt óre zaj muj ł swoj e rewiry w akwarium. Nie wyrywa
roslin i nie niszczy wyst roj u akwarium. Jest wrazliwa na
puchlinś wodnł. Zyj e 2-3 lat a.
Wy ch ow mżody ch: Dobrana para skęada ikr ś w miśkkiej
wodzie o t emp 25-30
o
C, na lisciu lub kamieniu, wg. lit erat ury
równiez moze zęozyc ikrś w doęku. Moj e zawsze skęadaęy ikrś na
szerokich lisciach zabienic. Oboj e rodzice opiekuj ł siś ikrł i
narybkiem. Męode j edzł od razu larwy solowca, drobny
plankt on, ale rosnł wolno i sł wrazliwe na wszelkie
zanieczyszczenia.
Woda: Temperat ura 22- 28
o
C, raczej miśkka z maęym dodat kiem garbników, czśst o podmieniana.
Ak w ar i um: Nie mniej sze niz 40 lit rów z kryj ówkami na dnie, dobrze zarosniśt e.
Pok ar m: Jedzł wszyst kie rodzaj e pokarmu, preferuj ł j ednak pokarm zywy.
Pseudot r opheus saul osi
Wy st źpow ani e: Afryka, Jezioro Malawi.
Wi el k osc:
Dy mor f i zm pżci ow y : Samiec ma bęśkit no niebieski odcien z prśgami, samice pozost aj ł pomaranczowo zóęt e.
Zachow ani e: Nadaj e siś wyęłcznie do akwarium biot opowego
z innymi rybkami z j eziora Malawi. Nalezy zest awic j ednego
samca z haremem kilku samic ( wiścej niz 3) . Pyszczak t en
nalezy do grupy mbuna.
Wy ch ow mżody ch: Po t arle samica nosi ikrś i męode w pysku
przez 3 t ygodnie. W t ym czasie wg niektórych badaczy nie
pobiera pokarmu a wg innych pobiera drobny plankt on.
Osobiscie doradzam podawanie drobnego pokarmu noszłcym
samiczkom.
Woda: pH > 7, t emperat ura 25- 29
o
C.
Ak w ar i um: Obszerne z duzł iloscił kryj ówek i zakamarków,
gdzie mogł ukrywac siś męode, noszłce samice i sęabsze
osobniki.
Pok ar m: Kazdy rodzaj pokarmu, j ednak nalezy unikac podawania ochot ki i t ubifexu. Wazny j est dodat ek
pokarmów pochodzenia roslinnego.
Sk al ar ( Pt er ophy l l um scal ar e)
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
102
Skalar pochodzi z wód Amazonki, Tapaj os oraz ich dopęywów.
Wedęug niekt órych badaczy wyst śpuj e kilka gat unków
skalarów, inni t wierdzł, ze t o j eden bardzo zróznicowany
gat unek. Na wolnosci wyst śpuj e kilka form rózniłcych siś nieco
wielkoscił, pokroj em i ubarwieniem. W akwarium t rzyma siś
zwykle mieszanca t ych form, a moze gat unków?
Wyselekcj onowano r ówniez wiele form hodowlanych rózniłcych
siś zarówno barwł j ak i pokroj em ciaęa. Zazwyczaj osiłga 25
cm wysokosci i 15 cm dęugosci, z t ego powodu nie nadaj e siś
do t rzymania z maęymi rybami, gdyz poluj e na nie, nie mozna
t rzymac go równiez z rybami kt óre obgryzaj ł pęet wy, chodzi mi
gęównie o brzanki sumat rzanskie i zwinniki ogonoprśgie.
Wymaga duzego i wysokiego minimum 50 cm akwarium z
czyst ł dobrze nat lenionł wodł o t emperat urze od 24 do 30
o
C.
Znosi przej sciowo równiez t emperat urś 22
o
C, ale po kilku
dniach zaczyna chorowac na plesniawkś, kt órł ęat wo wyleczyc
podnoszłc t emperat urś do węasciwego poziomu. Skalary sł
rybami st adnymi i uwielbiaj ł czat owac na zdobycz wsród
pionowych lisci roslin. Generalnie poza okresem godowym, sł
spokoj ne.
Skalar byę pierwszł rybł ikrowł, kt órł dawno, dawno t emu udaęo mi siś rozmnozyc. Po dobraniu siś pary ze st ada
męodych rybek, nalezy j ł odęowic do osobnego akwarium o poj emnosci minimum 50 lit rów. Nalezy pamiśt ac, ze
skalary sł pielśgnicami wiśc mogł byc w okresie rozrodu agresywne. Jesli dobrze zaobserwowalismy dobieraj łcł
siś par ś, t o nast śpnego dnia ryby powinny j uz czyscic duzy lisc, doniczkś, szybś w akwarium t arliskowym. Czasami
dochodzi do nieporozumien miśdzy t arlakami i wt edy zdarza siś, ze sęabszy t raci pęet wy, kt óre póńniej na szczśscie
odrast aj ł. Skalary na wolnosci opiekuj ł siś zęozonł ikr ł i narybkiem, wachluj łc j ł, oczyszczaj łc z nalot u, usuwaj łc
obumaręe ziarna ikry, odpśdzaj łc chśt nych do j ej zj edzenia. W moim akwarium niest et y nigdy nie udaęo mi siś
dochowac pary, kt óra opiekowaęaby siś ikr ł dęuzej niz 24 godziny. Dorosęe mozna odęowic zaraz po t arle, wt edy
sami musimy usuwac zaplesniaęe ziarna ikry i dot lenic wodś dookoęa zęoza ikry. Wylśg nast śpuj e zazwyczaj po 48
godzinach, a po nastśpnym dniu zaczyna pęywac, wt edy nalezy podac drobny plankt on. Karmiony zywym
pokarmem narybek rozwij a siś szybko i równomiernie.
Nie wolno krzyzowac ze sobł osobników czarnych, gdyz pot omst wo t akiej pary zazwyczaj ginie zaraz po wykluciu.
Aby uzyskac czarne skalary krzyzuj e siś osobniki o ubarwieniu dymnym lub czarnego z ubarwionym dymnie lub
normalnie.
Skalary preferuj ł pokarm zywy, plankt on, maęe rybki. Przyj muj ł t akze dobre pokarmy suche, nie nalezy j ednak
liczyc wt edy na ich udany rozród. Ja t rzymaęem ze skalarami st adko mieczyków, kt órych męode byęy zj adane przez
moich podopiecznych. Obecnie mieczyki st raj kujł i nie chcł siś rozmnazac, wiśc st ado gupików musi wyst arczyc.
Skalary j ak zgęodniej ł pot rafił skut ecznie zaat akowac nawet dorosęego samca gupika. Ponadt o kupuj e im ze sklepu
wśdkarskiego dzdzownice, kt óre czasami dost aj ł na kolacj ś. Oczywiscie dost aj ł równiez wszelkiego rodzaj u
pokarmy mrozone zrobione z larw owadów ( ochot ka, komar i szklarka) .
Zożt aczek i ndy j sk i ( Et r opl us macul at us)
Wy st źpow ani e: Przyuj sciowe odcinki rzek I ndii, Cej lonu. Spot yka siś j ł równiez w zaroslach namorzynowych.
Wi el k osc: 8 cm.
Dy mor f i zm pżci ow y : U formy dzikiej samce sł int ensywniej ubarwione, samice bledsze i nieco mniej sze.
Zachow ani e: Lit erat ura podaj e, ze sł t o rybki spokoj ne i niekopiłce, u mnie w akwarium przekopaęy caęe dno,
zabięy kiryska St erby, a j uz we wczesnej męodosci zabięy swoj ego naj mniej szego wspóęt owarzysza. Podj adaj ł
rosliny.
Wy ch ow mżody ch: Dorosęa dobrana para zaj muj e siś ikrł i
męodymi. Gat unek dosyc pęodny bo wg lit erat ury moze z
j ednego t aręa wyprowadzic do 300 męodych. Męode powinny
wychowywac siś w wodzie z dodat kiem wody morskiej lub soli.
Woda: Z dodat kiem soli (1 lyzeczka od herbat y na kazde 10l
wody w akwarium) i garbników. Temperat ura 25- 30
o
C
Ak w ar i um: Obszerne z kryj ówkami dla sęabszych osobników.
Dobrana para moze zamieszkiwac w st osunkowo niewielkim 40l
zbiorniku, pod warunkiem, ze zapewnimy j ej odpowiednił ilosc
kryj ówek. Czasami dochodzi do nieporozumien miśdzy
t arlakami i wt edy sęabszy osobnik moze siś ukryc. Przy st śzeniu
soli t akim j ak podaęem rosnł j eszcze t akie rosliny j ak
Cerat opt eris, niekt óre krypt okoryny, higrophilia i anubiasy.
Pok ar m: Kazdy dost śpny zywy i suchy, wymaga j ednak
dodat ku pokarmu roslinnego w karmie, j esli go nie ma niszczy
delikat ne rosliny.
Uw agi : Ńat wo zapada na ospś rybił. U swoich leczyęem t o
schorzenie w nast śpuj łcy sposób: podniosęem t emperat urś
wody do 34
o
C i dodaęem sól kuchennł w ilosci 1 ęyzka st oęowa
na kazde 10l wody w akwarium. Podczas t akiej kuracj i, koniecznie t rzeba zapewnic dobre napowiet rzanie i filt racj ś
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
103
w akwarium. Po t ygodniu t akiej kuracj i zniknśęy zewnśt rzne obj awy ospy a przez nastśpne 3 t ygodnie st opniowo
obnizaęem t emperat urś do poziomu 26
o
C.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
104
Kar pi encow at e
2
Po rewizj i t ej rodziny przez Parent i w 1981r. zost aęa ona podzielona na rodziny szczupienczykowat ych
( Aplocheilidae), st rumieniakowat e( Rivulidae), Walencj owat e ( Valenciidae), Czworookowat e ( Anablepidae) .
Uwaga wszyst ko co t u zost aęo napisane j est wynikiem moich przemyslen po lekt urze kilku ksiłzek i art ykuęów w
prasie oraz rozmów z hodowcami t ych ryb.
Wy st źpow ani e: Wody sęodkie st refy umiarkowanej , subt ropikalnej i t ropikalnej obu Ameryk, Afryki, Europy i Azj i.
Czśst o wiele z gat unków mozna spot kac w zbiornikach okresowo wysychajłcych.
Wi el k osc: Kilka do kilkunast u cm.
Dy mor f i zm pżci ow y : Samce sł zazwyczaj kolorowe i maj ł wydęuzone i zaost rzone pęet wy nieparzyst e.
Cechy char ak t er y st y czne: Drobne, zywe, kolorowe, zwykle pęywaj łce pod powierzchnił wody, niest et y krót ko
zyj łce rybki.
Zachow ani e: Zwykle st adne ale niezgodne i kłsliwe. Wiśkszosc gat unków j est drapiezna. Silniej sze osobniki
przesladuj ł sęabsze. Chśt nie skaczł. Nie nalezy ęłczyc ich z rybkami, którym mogęyby obgryzac pęet wy. Nie nalezy
równiez mieszac w j ednym zbiorniku podobnie wyglłdaj łcych gat unków, gdyz ęat wo wt edy uzyskac krzyzówki
miśdzygat unkowe, które sł bezpęodne i zwykle bardziej agresywne od gat unków wyj sciowych.
Wy ch ow mżody ch: Akwarium do rozmnazania moze byc niewielkie. I kra j est przez rodziców pozost awiana
węasnemu losowi, w zaleznosci od gat unku j est skęadana w podęoze, na podęoze, przyklej ana do roslin lub
rozpraszana. I kra niekt órych gat unków do dalszego rozwoj u wymaga przesuszenia t rwajłcego nieraz nawet kilka
miesiścy. I kra powinna byc wt edy przechowywana w wilgot nym podęozu ( t orfie) przez kilka t ygodni, a czasami
nawet miesiścy. Po upęywie t ego czasu t orf nalezy zalac miśkkł wodł o t emperat urze ok. 20
o
C. Męode po wykluciu
zj adaj ł drobny plankt on, zwykle rosnł szybko, ale nierówno i maj ł t endencj ś do kanibalizmu co moze znaczłco
obnizyc efekt ywnoc hodowli.
Woda: Twardosc nie odgrywa w zasadzie wiśkszej roli, aczkolwiek nalezy t rzymac j e raczej w wodzie miśkkiej o
t emperat urze 18 - 26
o
C. Wyzsze t emperat ury skracaj ł zycie naszym rybkom, a w nizszych nie prezent uj ł peęni
barw. W nat urze wiśkszosc ryb z t ej rodziny spot yka siś z duzymi dobowymi wahaniami t emperat ury. Dla
proporczykowców zaleca siś wodś z niewielkim dodat kiem soli i t orfu.
Ak w ar i um: Dobr ze pr zy k r y t e! Przest ronne dobrze zarosniśt e akwarium z roslinami pęywaj łcymi na powierzchni
wody. Na lat o wiśkszosc gat unków mozna wypuscic do sadzawki ogrodowej . Mozna j e j ednak równiez t rzymac w
niewielkich zbiorniczkach j ednogat unkowych. Podobno t aki maęy zbiornik st ymuluj e j e do rozrodu.
Pok ar m: Kazdy rodzaj pokarmu zywego, wskazane sł larwy owadów, owady, maęe rybki, plankt on.
2
Przedst awiciele rodziny ryb karpiencowat ych ( Cyprinodont idae) wyst śpuj ł w wodach obszarów t ropikalnych i
podzwrot nikowych na wszyst kich kont ynent ach oprócz Aust ralii. Sł t o ryby maęe i bardzo maęe, t ylko niewiele
gat unków osiłga 15cm. Linii bocznej brak lub j est bardzo krót ka, grzbiet zazwyczaj spęaszczony. U wiśkszosci
gat unków wyst śpuj e wyrańny dymorfizm pęciowy. Skęadaj ł dosc duzł ikrś, kt óra rozwij a siś zazwyczaj dosc dęugo.
Czśsc z nich t o ryby sezonowe - ich nat uralne siedliska t o zbiorniki wysychajłce w porze suchej . Ryby skęadaj ł
zapęodnionł ikrś w mule, gdzie przeczekuj e ona do nastśpnej pory deszczowej , aby wykluc siś po zalaniu wodł
deszczowł.
W wiśkszosci nalezł do ryb drapieznych - zywił siś gęównie owadami a czśsc z nich t akze maęymi rybkami. W
zasadzie spokoj ne w akwarium t owarzyskim, ale nie nalezy t rzymac ich ze znacznie mniej szymi od nich rybami.
Akwarium zawsze musi byc dokęadnie przykryt e - wszyst kie karpiencowat e sł znakomit ymi skoczkami i wczesniej
czy póńniej wykorzyst aj ł kazdł lukś w pokrywie.
Niekt óre ryby karpiencowat e pot rafił dost osowac siś do skraj nych warunków zycia, nawet zabój czych dla innych
ryb. Przykęadem na t o sł przyst osowania rozrodcze karpiencowat ych, ale t akze zdolnosci do przet rwania w oazach
na Saharze, sęonych j eziorach Turcj i, na pust yniach Ameryki Póęnocnej , gdzie ryby z rodzaj u Cyprinodon
wyt rzymuj ł t emperat ury wody dochodzłce nawet do 43ľC ( Cyprinodon nevadensis) .
Podczas wybierania ryb do akwarium t owarzyskiego z karpiencowat ymi nie nalezy st osowac wyęłcznie
geograficznego kryt erium doboru gat unków. Na przykęad gabonskie gat unki A. splendopleure i A. ogoense
pochodzł z r óznych biot opów i nie powinny byc t rzymane razem. A. splendopleure pochodzi z przybrzeznych wód o
t emperat urze 24ľC i wiścej , nat omiast A. ogoense pochodzi z pęaskowyzu Bat eke, gdzie wody maj ł t emperat urś
19ľ - 21ľC. A. splendopleure lepiej pasuj e do A. filament osum z Togo i Nigerii. A. ogoense lepiej pasuj e do A.
bualanum z wyzyn Kamerunu.
Przy kupowaniu ryb karpiencowat ych nalezy koniecznie zwrócic uwagś aby byęy one t ej samej wielkosci.
Szczególnie samiczki, kiedy sł wiśksze od samczyków bywaj ł bardzo agresywne w st osunku do nich.
Pr opor czy k ow i ec z Kap Lopez ( Aphy osemi on aust r al e)
Proporczykowiec z Kap Lopez zamieszkuj e mulist e przybrzezne wody Afryki, od Konga az do Gabonu. W Europie
rozmnazany j est od 1913 r. Samiec j est wielobarwny i wiśkszy ( 6 cm) od niepozornej samicy.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
105
Na t ydzien przed t aręem samice nalezy oddzielic od samców i obficie karmic. Akwarium o poj emnosci 10- 15 l z
siat kł ochronnł na dnie napeęniamy wodł o t emperat urze 24ľC, pH 6, 5- 7,0 i t wardosci wśglanowej 2ľdCH.
Umieszczamy t am j ednego samca i 3- 4 samice. Ryby t e czśst o przyst śpuj ł do t aręa j uz w kilka minut po
wpuszczeniu do zbiornika. Nie nalezy pozwolic rybom t rzec siś dęuzej niz t ydzien. W przeciwnym razie czas
wylśgania siś larw zost anie niepot rzebnie przedęuzony i powst anł miśdzy nimi znaczne róznice wielkosci i wieku.
Wylśg nast śpuj e po dwóch t ygodniach. Siat kś ochronnł mozna wyj łc dopiero po wykluciu siś ost at niej larwy, kiedy
mozemy byc pewni, ze nie zniszczymy ani j ednego j aj eczka.
Wiśkszosc j aj bowiem zat rzymuj e siś w oczkach siat ki, miśdzy
siat kł a szybami oraz przy ramce siat ki, a t ylko niewiele spada
na dno. Męode karmimy naj pierw larwami solowca, nieco
póńniej siekanymi rurecznikami. Kiedy osiłgnł dęugosc 2 cm,
nalezy j e przeniesc do obszernego zbiornika i st opniowo
obnizac t emperat urś wody do 20ľC. Po t rzech miesiłcach sł
j uz doj rzaęe do rozrodu.
W zbiorniku obsadzonym roslinami o delikat nych lisciach, z
ciemnym dnem i nie zamieszkanym przez inne gat unki,
proporczykowiec z Kap Lopez wyglłda bardzo at rakcyj nie. W
hodowli mieszanej , skęadaj łcej siś z róznych gat unków
Aphyosemion ist niej e t a t rudnosc, ze samice wiśkszosci
gat unków sł bardzo podobne i odróznienie ich j est ogromnie
kęopot liwe.
Nat uralnym pozywieniem proporczykowca sł larwy i poczwarki
komar ów. W niewoli ryba t a chśt nie zj ada wszelki zywy, a t akze suszony pokarm odpowiedniej j akosci.
Niemiecki hodowca Gerhard Hj erresen z Flensburga uzyskaę, a nast śpnie ut rwalię przez st arannł selekcj ś mut ant a,
kt órego H. Meinken nazwaę Aphyosemion aust rale hj erreseni. Proporczykowiec z Kap Lopez krzyzuj e siś z
gat unkiem A. gardneri. Ot rzymane w t en sposób mieszance maj ł pęet wy dziwacznego kszt aęt u i sł bezpęodne.
Szczupi enczy k k ar żow at y ( Epi pl at y s annul at us)
Szczupienczyk karęowat y j est mieszkancem zachodniej Afryki - Gwinei, Sierra Leone i Liberii. W obrśbie t ego
t eryt orium wyt worzyę kilka ekot ypów. Rozmaicie ubarwione lub prłzkowane osobniki mogł wyst śpowac nawet w
obrśbie t ej samej grupy ekologicznej . Szczupienczyk kar ęowat y osiłga dęugosc 3- 4 cm. Pęet wy samców sł barwne -
ogonowa wydęuza siś w klapkowat y wyrost ek. Samice maj ł pęet wy bezbarwne, przezroczyst e i bardziej
zaokrłglone.
W srodowisku nat uralnym t ych ryb t emperat ura wody przekracza 25ľC, pH wynosi 6, 7, a t wardosc 5ľdCH. Jaj a
mogł siś j ednak rozwij ac nawet w wodzie o t wardosci 10ľdGH i do 2ľdCH. Taręo zwykle j est grupowe. Do 50-
lit rowego akwarium z czyst ł, swiezł wodł wpuszczamy 20 ryb,
przy czym samic powinno byc wiścej niz samców. Powierzchnia
wody musi byc miej scami pokryt a pęywaj łcymi roslinami. Ryby
t rł siś pęywaj łc w kóęko j edna za drugł. Samice skęadaj ł wsród
roslin i ich korzeni drobniut kie j aj a, zaopat rzone w króciut kie
wyrost ki. Jesli st ado hodowlane byęo obficie karmione zywym
pokarmem, larwy zacznł poj awiac siś naj póńniej po dwóch
t ygodniach. Naj czśsciej gromadzł siś w miej scu, gdzie
powierzchnia wody st yka siś ze szkęem. Mozna j e zauwazyc
dziśki met alicznie bęyszczłcej plamce na szczycie gęowy. Larwy
nalezy regularnie zbierac maęym szklanym kieliszkiem. Sł one
niesęychanie drobne, ale maj ł st osunkowo duze pyszczki.
Nat ychmiast po rozpoczściu samodzielnego pęywania chśt nie j edzł swiezo wyklut e larwy soI owca i bardzo szybko
rosnł.
Szczupienczyk karęowat y j est maęł, ęagodnł rybkł, nie nadaj łcł siś do akwarium zbiorowego. Zdecydowanie lepiej
czuj e siś wsród osobników węasnego gat unku i t ylko wt edy w peęni widoczne sł j ego wspaniaęe barwy. Rybki t e
dobrze czuj ł siś nawet w niewielkich, dobrze obsadzonych roslinami akwariach, oswiet lanych od czasu do czasu
promieniami sęonca.
Budowa szczupienczyka karęowat ego j est charakt eryst yczna dla caęego rodzaj u Epiplat ys. Odzywia siś on wyęłcznie
zywym pokarmem. Dziśki st osunkowo duzemu ot worowi gśbowemu j est zdolny do poęykania dosc duzych człst ek
pokarmu, mimo t o j ednak woli mniej szł zdobycz, na przykęad wrot ki.
Zagr zebk a Rachow a ( Not hobr anchi us r achovi )
Zagrzebka Rachowa zost aęa sprowadzona do Europy w 1925 r. , z
wód afrykanskich sawann. Na t ym obszarze wyst śpuj ł czśsciowo
lub caękowicie wysychaj łce zbiorniki wodne. Gat unek t en zyj e w
okolicach miast a Beira w Mozambiku oraz na t eryt orium
Narodowego Parku Krugera w Republice Poęudniowej Afryki.
Temperat ury w t amt ych rej onach sł wysokie, wyst śpuj ł t ez
znaczne róznice miśdzy porł deszczowł i suchł. Ryby t am
spot ykane nazywa siś rybami wód okresowych. I ch biologiś
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
106
poznano dopiero po I I woj nie swiat owej , dziśki t akim badaczom, j ak Foersch, Scheel, Pet ers i Wourms.
Zagrzebka Rachowa t rze siś parami lub w grupach ( 1 samiec na 3- 4 samice) . Jaj a skęada na warst wie
przygot owanego t orfu ( przepęukanego i wygot owanego przez 5- 10 minut ) . Na j ej t aręo przeznacza siś czt ery
t ygodnie. Nast śpnie t orf odsłcza siś na sicie, delikat nie wygniat a w celu usuniścia wody i wkęada do plast ykowego
woreczka, do kt órego przyczepia siś et ykiet ś z dat ł t aręa, spodziewanym t erminem wylśgu i nazwł gat unku. Po
szesciu t ygodniach przechowywania zalewa siś t orf miśkkł wodł o t emperat urze 25ľC i wkrót ce po t ym larwy
zaczynaj ł siś wylśgac. Jedzł one zywy pokarm, rosnł niesęychanie szybko i po 3- 4 t ygodniach osiłgaj ł doj rzaęosc
pęciowł. Samce dorast aj ł do 7 cm i sł piśknie ubarwione; samice sł szarawobrłzowe i nieco mniej sze od samców.
Zagrzebkś Rachowa ( 1) powinno siś t rzymac w akwarium z duzł iloscił roslin nie ukorzenionych, z miśkkim dnem
( warst wł t orfu) i t ylko razem z pokrewnymi gat unkami. Samice poszczególnych gat unków sł do siebie bardzo
podobne i t rudno j e odróznic od siebie. Temperat ura wody powinna wynosic 25ľC.
Ryba t a zj ada t ylko zywy pokarm, bardzo dobre sł dla niej larwy komarów. N. rachovi at akowana j est niekiedy
przez orzśska z rodzaj u Amyloodinium. Leczenie t ej choroby j est t rudne, gdyz podst awł leków j est siarczan miedzi
( CuS04) , na który ryba t a j est bardzo wrazliwa.
Sposród innych, hodowanych w akwariach gat unków z t ego rodzaj u naj czśsciej spot yka siś N. ort honot us, N.
palmquist y, N.furzeri, N. kort hausae, N. guent heri, N. kirki.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
107
Kar pi ow at e
Wy st źpow ani e: Wody Ameryki Póęnocnej , Europy, Azj i i Afryki.
Wi el k osc: W zaleznosci od gat unku od kilku cent ymet rów do met ra, t e ost at nie raczej nie nadaj ł siś do akwarium.
Dy mor f i zm pżci ow y : Nie ma ogólnej met ody na odróznienie samca od samicy. W okresie godowym samce
miewaj ł wysypkś t aręowł na pokrywach skrzelowych. Samice sł zwykle peęniej szej budowy.
Zachow ani e: Zwykle spokoj ne, st adne rybki, wyjłt kiem sł grubowargi.
Wy ch ow mżody ch: Wiśkszosc gat unków skęada ikrś wsród gśst ych roslin i nie t roszczy siś j uz wiścej o nił i
męode. Zdarzaj ł siś czśst o przypadki kanibalizmu wobec ikry i męodych.
Woda: Zwykle nie maj ł wygórowanych wymagan co do t wardosci i pH wody. Tylko razbory wymagaj ł miśkkiej ,
lekko kwasnej , bogat ej w garbniki ale swiezej wody.
Ak w ar i um: Wiśkszosc gat unków j est ruchliwa i wymaga by czśsc akwarium byęa wolna od roslin, by st adko rybek
mogęo siś swobodnie wypęywac. Rosliny mogł byc posadzone kśpami, dno mozna obsadzic niskimi gat unkami a na
powierzchni mogł pęywac rosliny pęywaj łce. Tak obsadzone akwarium pozwoli rybom siś wypęywac i j ednoczesnie
st worzy dogodne kryj ówki dla rybek, kt óre pot rzebuj ł chwilowego odosobnienia. Obsadzenie akwarium roslinami
drobnolist nymi st worzy dodat kowo doskonaęe miej sca do odbycia t aręł przez wiśkszosc gat unków.
Pok ar m: W wiśkszosci roslinozerne i wszyst kozerne. Wiekszosc gat unków obgryza delikat ne roslinki w akwarium
Br zank a r ozow a ( Bar bus conchoni us)
2
Wy st źpow ani e: Wody pęynłce póęnocnych I ndii
Wi el k osc: W akwarium do 8 cm, ale w nat urze osiłga rozmiar 14 cm.
Dy mor f i zm pżci ow y : Samiec j est int ensywniej ubarwiony, ma smuklej szł budowś ciaęa i czarny koniec pęet wy
grzbiet owej . Ot rzymano wiele odmian barwnych t ego gat unku, które moim zdaniem nie sł t ak piśkne j ak forma
dzika brzanki rózowej . Znana j est równiez forma weloniast a, która na szczśscie nie zat racięa kszt aęt u ciaęł i
ubarwienia formy wyj sciowej .
Zachow ani e: Ńawicowa, t owarzyska, ęagodna rybka pęywaj łca w
caęej t oni wody, czasami przekopuj e dno. Odpowiednia do
akwarium t owarzyskiego.
Wy ch ow mżody ch: W t rakcie burzliwego t aręa, w kt órym
powinno przypadac po 2 samce na kazdł samicś ( mozliwe j est
równiez t aręo parami) , ikra j est skęadana w głszcz drobnolist nych
roslin wodnych a czśsc opada na dno. Taręo powinno odbywac siś
na pęyt kiej wodzie. Po t arle powinno siś nat ychmiast odęowic
t arlaki, gdyz przyst śpuj ł one do zj adania zęozonej ikry. Po kilku
dniach ( 2- 3) wylśgaj ł siś larwy, kt óre gdy zacznł pęywac po
wessaniu pścherzyka zóęt kowego nalezy karmic naj drobniej szym
zywym pokarmem. Odpowiednie sł pierwot niaki, wrot ki i
naupliusy oczlika lub solowca. Póńniej przechodzi siś na coraz
grubszy pokarm. Do t aręa t rzeba przygot owac duzy zbiornik gdyz
samica skęada duzo ikry, z kt órej wylśga siś póńniej duza ilosc
narybku.
Woda: Temperat ura wody od 17 do 25
o
C nie powinna spadac ponizej 12
o
C, t wardosc i pH nie odgrywa wiśkszej roli
dla samopoczucia rybek, j esli nie wykraczaj ł poza 6- 7, 5 i nie zmieniajł siś gwaęt ownie. Peęniś kolorów pokazuj e w
t emperat urze powyzej 20
o
C. Lubi czyst ł wodś dobrze nat lenionł wodś.
Ak w ar i um: Obszerne, j asne z miej scem do pęywania i kśpami roslin po brzegach. W ciepęe lat a nadaj e siś do
wpuszczania do basenów ogrodowych, gdzie czasami dochodzi do samorzut nego rozrodu.
Pok ar m: Kazdy dost śpny w handlu zywy, mrozony i suchy. Dobrze j est podawac co j akis czas dodat ek pokarmu
roslinnego.
2
Po raz pierwszy spot kaęem siś z t ymi rybami kilka lat t emu. Od razu zafascynowaęy mnie swoim bogact wem
kolorów szczególnie, j esli chodzi o samce. Wt edy post anowięem, ze brzanki t e t rafił do moj ej hodowli.
Ponizej chciaębym przyblizyc brzanki rózowe t ym akwaryst om, kt órzy siś j eszcze z nimi nie spot kali i zachścic do
ich hodowli, gdyz naprawdś wart o.
Wyst śpowanie - Brzanka rózowa nalezy do rodziny karpiowat ych. Wystśpuj e w rzekach i st awach póęnocno-
wschodnich I ndii - Assam, Bengal, Orissa oraz Ganges. Ryby czśst o skupiaj ł siś w mniej sze lub wiśksze st ada.
Ubarwienie samic i samców znacznie siś rózni, co j eszcze bardziej siś zaznacza u ryb bśdłcych w okresie
rozrodczym. Ryby oboj ga pęci charakt eryzuj ł siś okrłgęł czarnł plamł znaj duj łcł siś u nasady ogona. Samice sł
koloru oliwkowego, nat omiast samce rózowego. Rózowy kolor samców st aj e siś int ensywniej szy w okresie
godowym. I st niej e t akze bardzo ęadna i efekt owna odmiana weloniast ej brzanki rózowej . Forma t a j est j ednak
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
108
delikat niej sza niz forma wyj sciowa brzanki rózowej . W swoim nat uralnym srodowisku brzanki t e dorast ajł do ok.
15 cm dęugosci. W akwarium rzadko osiłgaj ł t akł wielkosc i naj czśsciej dorast aj ł do okoęo 10 cm. Wielkosc ryb
zalezy przede wszyst kim od wielkosci zbiornika. Teoret ycznie im wiśksze akwarium t ym wiśksze urosnł ryby.
Oczywiscie ost at eczna wielkosc ryb zalezy t ez od rodzaj u pokarmu podawanego rybom. Zachowanie - Biorłc pod
uwagś zachowanie brzanek w ich nat uralnym srodowisku, w akwarium nalezy j e t rzymac w niewielkim st adku ok.
10 s 15 szt uk. Sł t o ryby spokoj ne i t owarzyskie. Majłc do t owarzyst wa osobniki swoj ego gat unku zwykle nie
int eresuj ł siś innymi gat unkami, choc mogł obgryzac pęet wy wspóęmieszkancom ( szczególnie narazone sł pęet wy
brzuszne skalarów, oraz nit kowat e pęet wy gurami i prśt ników) . Brzanki sł rybami szybko pęywaj łcymi w caęej t oni
wodnej , wiec dlat ego t ez nie powinny byc t rzymane z gat unkami spokoj nymi. Doskonale nadajł siś do akwarium
t owarzyskiego wraz z innymi brzankami i danio.
Akwarium t akie powinno byc dosc duze t ak, aby zapewnic rybom odpowiednił przest rzen zyciowł. Zbiornik
powinien byc j asno oswiet lony, t ak zarosniśt y roslinami, aby pozost aęo sporo wolnego miej sca do pęywania s
wszyst kie karpiowat e uwielbiaj ł siś ganiac. Woda w akwarium z brzankami rózowymi powinna byc st ara, ale
regularnie odswiezana ( naj lepiej j est , co t ydzien wymieniac ok. 10 s 15 % wody na swiezł, swieza woda powinna
byc odst aęa) , o t emperat urze 18 s 24ľ C, pH ok. 7. Twardosc raczej nie odgrywa specj alnej roli, ale naj lepsza j est
woda miśkka lub srednio t warda ( j a hodowaęem i rozmnazaęem brzanki rózowe w wodzie o t wardosci ogólnej 18ľ
n) .
Pozywienie - Brzanki chśt nie spozywaj ł kazdy pokarm: larwy i poczwarki komarów, rozwielit ki, oczliki, larwy
wodzenia i ochot ki. Mozna t akze podawac suchy pokarm pęat kowany. Nie nalezy t akze zapominac o pokarmach
roslinnych t akich j ak parzone liscie saęat y, w przypadku nie podawania pokarmów roslinnych hodowca moze st racic
delikat ne liscie roslin znaj duj łcych siś w akwarium.
Rozmnazanie - Aby udaęo siś rozmnazanie brzanek rózowych, mozna wybrac dwa sposoby. Pierwszym z nich j est
umieszczenie t arlaków w odpowiednim akwarium t arliskowym. Poj emnosc akwarium nalezy dost osowac do liczby
t arlaków. Do przeprowadzenia t aręa naj lepiej j est uzyc dwa samce i j ednł samice. Uzycie dwóch samców j est
konieczne zwazywszy na t o, ze pęodnosc samicy j est bardzo duza, a samce szybko siś mśczł. Samica, która siś nie
pozbśdzie caęego zasobu doj rzaęej ikry st wardniej es s doj rzaęa ikra zat yka ot wory moczowo pęciowe samicy, kt óra
nie nadaj e siś j uz do dalszej hodowli. Mozna t ez uzywac grupy ryb pamiśt aj łc o zachowaniu proporcj i samców do
samic w st osunku 2: 1. Na j ednł samice mogł nawet przypadac t rzy samce. W przypadku wycierania t rój ki ryb
konieczne j est uzycie akwarium o poj emnosci okoęo 30 l, j esli wycieramy grupś brzanek lit raz zbiornika wzrast a
nawet do 100 l s zaleznie od ilosci ryb.
Akwarium t arliskowe powinno byc dokęadnie wymyt e i odkazone. Na dnie nalezy poęozyc ruszt ikrowy o dosc
duzych oczkach i t rochś drobnolist nych, delikat nych roslin. I kra j est lepka. W przypadku braku ruszt u ikrowego dno
zbiornika nalezy dokęadnie przykryc roslinami t akimi j ak mech lub róznego rodzaj u paprocie. Uzycie t akich
zabezpieczen ikry przed rybami dorosęymi j est konieczne, gdyz t arlaków w akwarium ogólnym nie powinno siś
karmic a gęodne szybko wyj adęyby caęł zęozonł ikrś. Ruszt ikrowy przed węozeniem do akwarium powinien byc
zdezynfekowany. Woda w akwarium powinna byc idealnie klarowna, odst aęa, o nast śpuj łcych paramet rach:
t emperat ura 24 - 25ľ C, pH ok. 7, t wardosc ogólna 10ľ n, a t wardosc wśglowodanowa 2ľ n. Do t aręa nalezy wybrac
samce naj lepiej wybarwione. Przed t aręem t arlaki dobrze j est na ok. 10 dni rozdzielic wg pęci i karmic dobrym
zywym pokarmem. Po t ym okresie rybki wpuszczamy do akwarium t arliskowego. Naj czśsciej j uz nast śpnego dnia
brzanki rozpoczynaj ł t aręo, przebiega ono bardzo burzliwie. Samce t ak dęugo pęynł za samicł, az j ł dogonił,
pot em j eden z nich ust awia siś do niej równolegle i oboj e wpęywaj ł w głszcz roslin. Tam ryby dosc szybko siś
kot ęuj ł i po chwili wypęywaj ł. I kra skęadana j est part iami, za kazdym razem po kilka, kilkanascie szt uk. Po
skonczonym t arle wszyst kie ryby nalezy wyęowic, a do zbiornika z ikrł wlac preparat zapobiegaj łcy plesnieniu ikry,
nast śpnie akwarium t rzeba zaciemnic szarym papierem, gdyz ikra j est wrazliwa na swiat ęo. Po kilku dniach zaleznie
od t emperat ury wykluwaj ł siś pierwsze męode. Po dalszych dniach narybek wchęania caęy woreczek zóęt kowy,
napeęnia pścherz pęawny i rozpoczyna samodzielne pęywanie. Wt edy nalezy przyst łpic do karmienia rybek. Jako
pierwszy pokarm mogł posęuzyc pierwot niaki i wrot ki, po kilku dniach t akze larwy solowca. W przypadku braku
dost śpu do t akich pokarmów, męode brzanki rózowe mozna wykarmic suchymi pokarmami dla narybku. Narybek
rosnie szybko, lecz nierównomiernie i dlat ego po pewnym czasie t rzeba rozdzielic męode wg wielkosci, aby zapobiec
kanibalizmowi. Met oda wyzej opisana j est t rudniej sza t echnicznie, ale pozwala na wychowanie wiśkszej liczby
pot omst wa niz druga met oda, kt órł opisuj ś nizej .
I nny sposób ot rzymania narybku od brzanek rózowych, polega na pozost awieniu ich w akwarium ogólnym o
paramet rach wody t akich samych j ak w akwarium t arliskowym. Trzeba t ylko zadbac o t o aby w akwarium, w
kt órym przebywaj ł ryby dorosęe znaj dowaęa siś spora ilosc roslin. Brzanki bśdł siś regularnie wycieraęy w
roslinach, które t rzeba syst emat ycznie wyj mowac z akwarium, umieszczac w innym zbiorniku i postśpowac
ident ycznie j ak z ikrł z akwarium t arliskowego po wyęowieniu rodziców.
Jak widac druga met oda rozmnazania brzanek j est znacznie prost sza, ale nie pozwala na uzyskanie duzej liczby
narybku, gdyz wiśkszosc ikry zost anie pozart a przez inne ryby znaj duj łce siś w akwarium ogólnym.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
109
Br zank a sumat r zansk a ( Capoet a t et r azona t et r azona)
Brzanka sumat rzanska zamieszkuj e wody Sumat ry, Taj landii i Kalimant anu ( Borneo) . Od chwili pierwszego import u
do Europy w 1935 roku az do chwili obecnej j est st ale hodowana w akwariach. Osiłga dęugosc 7 cm. Pęet wy
brzuszne samców sł caęe ciemnoczerwone, czerwonawa j est t ez
górna czśsc pyszczka, a j askrawoczerwona górna krawśdń
pęet wy grzbiet owej . Samice sł okrłglej sze, zwęaszcza w czśsci
brzusznej ; barwa ich ciaęa j est nieco przygaszona, a krawśdzie
pęet w brzusznych przeńroczyst e.
Ryby t rł siś parami w 6-10 lit rowych zbiornikach z dnem
przykryt ym siat kł ochronnł. W czasie t aręa szukaj ł miej sc
zarosniśt ych, nalezy wiśc w akwariach t aręowych umieszczac
kśpki mchu j awaj skiego lub innych drobnolist nych roslin. Woda
powinna miec t emperat urś 26ľC, pH 6, 5- 7,0, t wardosc do
5ľdGH i do 1ľdCH. Jaj a sł zóęt awe, kleist e, ich srednica wynosi
1 mm. Larwy wylśgaj ł siś po 36 godzinach inkubacj i i
pot rzebuj ł kilku dni na zresorbowanie woreczka zóęt kowego.
Swobodnie pęywaj łce rybki karmi siś larwami solowca lub
widęonogów. Rosnł bardzo szybko; po dwóch t ygodniach
osiłgaj ł dęugosc 1 cm i sł j uz bardzo wyrańnie prłzkowane.
W 1957 r. L. P. Schult z podjłę siś uporzłdkowania syst emat yki rodzaj u Barbus. Na podst awie pewnej ilosci cech
morfologicznych, m. in. dęugosci i liczby włsików, wyróznię on czt ery rodzaj e; Barbus, Barbodes, Capoet a i Punt ius.
Gat unki z rodzaj u Capoet a maj ł dwa włsiki.
Brzanka sumat rzanska j est rybł st adnł, W akwariach zbiorowych t rzyma siś j ł razem z innymi ruchliwymi
gat unkami. Ma ona skęonnosci do at akowania spokoj nych, nawet znacznie wiśkszych od siebie ryb i obgryzania im
pęet w. Kiedy odpoczywa lub spi, przyj muj e charakt eryst ycznł post awś z gęowł skierowanł do doęu. Zywienie
brzanki powinno byc j ak naj bardziej urozmaicone.
W 1975 r. na rynku poj awięa siś int eresuj łca mut acj a t ego gat unku, zwana "Mossy Barb"; brzanka mszyst a.
Powst aęa ona zapewne w azj at yckich fermach hodowlanych, gdzie hodowano t akze róznorodne odmiany
albinot yczne brzanki sumat rzanskiej .
Dani o Lampar ci ( Br achy dani o f r ank ei )
2
Ryby t e sł j ednymi z naj bardziej popularnych ryb wsród poczłt kuj łcych akwaryst ów, poniewaz sł bardzo odporne
na niekorzyst ne wpęywy srodowiska, a t akze sł ciekawie ubarwione i ruchliwe, przez co sł st ale widoczne w
akwarium.
Pochodzenie - Danio lamparci Bachydanio frankei nie wystśpuj e w srodowisku nat uralnym i j est prawdopodobnie
formł hodowlanł danio prśgowanego, z kt órym swobodnie siś krzyzuj e daj łc pęodne pot omst wo.
Ubarwienie - Ryba j est bardzo ciekawie ubarwiona o grzbiecie oliwkowo brunat nym do ciemnozęot ego. Po bokach
ciaęa duza ilosc ciemnych, nieregularnych plam przypominaj łcych cśt ki lampart a. Pęet wa ogonowa i odbyt owa
zachowuj e ubarwienie cśt kowane, podczas gdy pozost aęe pęet wy sł bezbarwne. W akwarium wyhodowano t akze
formś weloniast ł i zęot ł. Ryba osiłga 5, 5 cm dęugosci. Samice sł wiśksze od samców i peęniej sze w part ii
brzusznej .
Zachowanie - Danio nie sł agresywne wobec innych ryb - j a w swoim akwarium t rzymam kilka ryb razem z dzikł
formł gupika i ich męodymi, czśsc męodych zost aj e zj edzonych, ale dorosęym gupikom nic siś nie dziej e.
Akwarium - Ryby wymagaj ł sredniego akwarium, mozliwie dęugiego z gśst ł obsadł roslinnł, j ednak musi byc
zachowana wolna przest rzen do pęywania.
Woda - Nadaj e siś woda zarówno miśkka j ak i srednio t warda,
o t emperat urze ok. 22 - 24o C, pH ok. 7.
Pokarm - Jako pokarm wyst arcza pokarm pęat kowany, ale
lepsze wyniki uzyskuj e siś karmiłc ryby pokarmem zwierzścym
t akim j ak ochot ki, serce woęowe i rozwielit ki. Niezbśdne j est
urozmaicenie pokarmu t ak, aby znaj dowaęy siś w nim wszyst kie
skęadniki pokarmowe.
Rozmnazanie - Rozmnazanie danio nie sprawia wiśkszych
t rudnosci wyst arczy miec 2 samce i 1 samicś. Mozna zamiast
j ednego samca danio lamparciego dac danio prśgowane -
wt edy t ez mozna ot rzymac zywe i zdrowe pot omst wo, którego
wiśkszosc st anowic bśdł danio lamparcie. W lit erat urze czśst o
spot yka si ś, ze nalezy
uzywac maęych akwarii t arliskowych, lecz j a lepsze wyniki uzyskiwaęem przy rozmnazaniu danio w akwarium 30 l.
Akwarium t arliskowe nalezy ust awic na parapecie okna - wazne sł poranne promienie sęonca, mozna t ez ust awic j e
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
110
w miej scu gdzie normalnie st oi t ylko, ze wt edy t rzeba zapalic z samego rana nad akwarium silniej sze oswiet lenie.
Akwarium nalezy zaopat rzyc w ruszt ikrowy lub duzł ilosc mchu j awaj skiego, kt óry ochroni ikrś przed zj edzeniem.
Nalezy nalac wody do poziomu ok. 8 - 10 cm. Woda powinna byc miśkka, lecz mozna rozmnozyc danio w wodzie
srednio t wardej , wazna j est t emperat ura wody ut rzymuj łca siś w granicach 25 - 26o C, pH ok. 7. Tarlaki powinny
byc j uz od kilku dni karmione dobrym zwierzścym pokarmem, byc t rzymane w st arej wodzie o t emperat urze 22 -
23o C, mozna j e wczesniej rozdzielic na kilka dni. Parś lub t rój kś ryb wpuszczamy
wieczorem - t ak, aby przyzwyczaięy siś do nowego akwarium przez noc. Rano podwyzszona t emperat ura i swieza
woda st ymuluj ł t aręo, kt óre przebiega bardzo gwaęt ownie. Samiec pęynie za samicł i kiedy j ł dogoni przyciska
siś do j ej boku, obie rybki przez chwilś pęynł razem i samica wyrzuca kilka do kilkunast u przeńroczyst ych j aj , kt óre
samiec od razu zapęadnia. I kra nie j est lepka, wiśc bez problemu opada pomiśdzy oczkami ruszt u ikrowego. Po
skonczonym t arle ryby wyęawiamy a akwarium nalezy zaciemnic szarym papierem. Po 3- 4 dniach larwy opuszczajł
osęonki j aj owe, a po dalszych 2 - 3 dniach rybki zaczynaj ł pęywac i wt edy nalezy zaczłc j e karmic pokarmem
pyęowym, Mikro - Vit em lub normalnym pokarmem pęat kowanym z dodat kiem np. suszonej rozwielit ki przet art ym
przez sit ko do herbat y. Męode rosnł szybko, lecz nierównomiernie i po pewnym czasie nalezy posort owac j e wg.
wielkosci. Przy wychowie danio bardzo wazna j est czśst a, czśsciowa wymiana wody poęłczona z oczyszczaniem dna
zbiornika, poniewaz w wodzie st arej , w kt órej nagromadzięo siś sporo produktów przemiany mat erii nastśpuj e
zahamowanie wzrost u. Wychów męodych naj lepiej prowadzic w srednich akwariach, w których nie mozna dopuscic
do zbyt duzego ruchu wody, t ak aby nie mśczyc rybek. Po okoęo 2 t ygodniach mozna j uz zrezygnowac z
ogrzewania t ak, aby t emperat ura wynosięa okoęo 22o C. Przy prawidęowej hodowli po 1, 5 - 2 miesiłcach rybki maj ł
ok. 1. 5 cm i sł j uz wybarwione, a po 6 - 7 miesiłcach sł j uz pęodne, j ednak z rozmnazaniem ryb nalezy j eszcze
poczekac az osiłgnł peęny rozwój fizyczny. Wszyskie zamieszczone t ut aj informacj e dot yczł t akze Danio
pr śgowanego Brachydanio rerio. Myslś, ze hodowla i rozmnazanie danio lamparciego nie sprawi zadnych t rudnosci
nawet poczłt kuj łcemu akwaryscie.
2
Et y mol ogi a nazw y nauk ow ej
Brachys po grecku znaczy krót ki ( nawiłzuj e do krót kiej pęet wy grzbiet owej ) . Danio pochodzi od Dhani z mowy
t ubylców. Frankei pochodzi od nazwiska niemieckiego biologa Hans- Joachim' a Franke.
Oj czy zna
Nieznana. Sprowadzony pod koniec lat piścdziesiłt ych do Czechosęowacj i z "I ndii" ( ?) , ale t akie okreslenie wskazuj e
raczej na sprowadzenie z j akiej s azj at yckiej firmy produkcyj no - handlowej . Biorłc pod uwagś cechy innych
gat unków z rodzaj u Brachydanio, nalezy słdzic, iz B. frankei pochodzi z t erenów dawniej szych Francuskich
I ndochin. Z caęł pewnoscił nie j est t o produkt czechosęowackich akwaryst ów!
Opi s r y by
Prawdopodobnie mut ant lub krzyzówka. Ubarwienie t ej ryby i inne cechy skęaniaj ł do domniemania, iz moze t o byc
mut ant nat uralnej krzyzówki Brachydanio rerio ( Hamilt on 1822) x Brachydanio nigrofasciat us ( Day 1869) . Ryba
wykazuj e wszelkie cechy gat unku. Wielkosc samicy wynosi do 50 mm, zas samca do 40 mm. Holot ypem t ego
gat unku j est dorosęy samiec o dęugosci caękowit ej 39 mm, oraz dęugosci t uęowia wynoszłcej 32 mm. I st niej ł poza
nim t rzy egzemplarze parat ypów. Niekt órzy domniemaj ł w niej krzyzówkś pomiśdzy Brachydanio nigrofasciat us
( Day 1869) , a Tanicht ys albonubes Lin 1932, ut rwalonł w drodze nat uralnego procesu.
Dy mor f i zm pżci ow y
j ak u Danio rerio. Przeciśt na dęugosc ryby wynosi 42 mm. Przeciśt na dęugosc t uęowia wynosi 34 mm. Srednia
wysokosc t uęowia wynosi 10, 5 mm. Srednia dęugosc gęowy wynosi 8, 1 mm. Naj dęuzszy promien pęet wy grzbiet owej
ma srednio 6,6 mm. Naj dęuzszy promien pęet wy ogonowej ma srednio 7, 6 mm. Wysokosc t uęowia miesci siś w
dęugosci t uęowia srednio 3, 23 razy.
Tuęów ryby j est wysmukęy, prawie walcowat y. Bocznie t ylko nieco sciesniony. Linia naboczna j est niewidoczna. D I I
/ 8. Promienie rozwidlone dęuzsze. Nie rozwidlone, krót sze. A I I I / 13. V I / 7 - promien nie rozwidlony krót szy od
rozwidlonych. C I I / 19. Squ. 28 - 29. Ma dwie pary włsów. Caęy t uęów u obydwu pęci j est koloru bęyszczłco
br łzowawozęot awozóęt y. Tęo pokryt e j est nieregularnymi plamkami i paseczkami, t worzłc wzór fut ra leoparda.
Plamki i paseczki maj ł kolor czarnawoniebieski. Przez srodek t uęowia biegnie włziut ka linia pozbawiona mozaiki
plamek i paseczków. Sprawia t o wrazenie, j akby byęa zęot a. Tśczówka oka od góry j est koloru wypolerowanego
zęot a. Dolna czśsc t śczówki j est bęyszczłco niebieska. Pęet wa grzbiet owa u podst awy j est zęot ozóęt a. Srodkowa
part ia j est czarnawobrłzowa do oęowianoszarej . Obrzezenia u samców sł j asnozóęt e do chromowozóęt ych. U
samiczek oęowiowoszare. Pęet wa odbyt owa j est zielonozóęt a. W swiet le bezposrednio padaj łcym j est morskozielona
z paseczkami ukierunkowanymi j ak promienie pęet wy. Pęet wa ogonowa u nasady j asnozóęt a, przybiera w kierunku
obrzezenia kolor dymnoszary. Caęa lekko upst rzona plamkami nieregularnie rozchodzłcymi siś. U samców
zakonczenia pęet w j asnozóęt e.
Opi ek a i r ozmnazani e
Pobiera pokarmy zywe, suszone i szt uczne. Temperat ura wody od 22 do 24
o
C. Zimł t emperat ura moze wynosic od
18 do 21
o
C.
W akwarium ogólnym j est bardzo zgodliwy. Zaj muj e we wyzszych akwariach t ylko górnł 1/ 3 czśsc wysokosci
zbiornika. Pot rzebuj e miej sca do wypęywania siś. Akwarium do t aręa powinno byc dosc dęugie i urzłdzamy j e t ak
j ak dla danio prśgowanego. Takze poziom wody daj emy ident yczny. Mozna zast osowac szt uczne urzłdzenie
akwarium, st osuj łc odpowiednił siat kś, ale lepiej szklany ruszt . Pamiśt ac nalezy o bezpieczenst wie dla ryb, kt óre
muszł byc chronione przed ewent ualnym zakleszczeniem w siat ce.
Do t aręa uzywamy wody swiezej , nie za t wardej . Naj lepiej o t wardosci okoęo 5
o
n. Posiadacze kondukt omet rów
mogł przygot owac wodś o przewodnict wie od 250 do 350 䞮S. W wodzie zawieraj łcej zbyt wiele mineraęów ikra j est
lekko zmarszczona i rozwój j est zakęócony. W wodzie o przewodnict wie okoęo 50 䞮S ikra j est zbyt nadśt a i j ej
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
111
rozwój t akze j est zakęócony. Mieszkancy Kat owic ( woda z Goczaękowic) mogł uzywac wody z kranu, odst aęej przez
kilka dni. Tak j ak inne ryby z rodzaj u Brachydanio, danio lamparcie t aręo odbywa w promieniach sęonca. Do
urzłdzonego akwarium wpuszczamy dzien lub dwa dni wczesniej peęnł samiczkś, a nast śpnie wieczorem
wpuszczamy do niej dwa samczyki. Ryby t e, t ak j ak i inne z podrodziny Danioninae, j ezeli braęy j uz udziaę w t arle,
przy nast śpnym t arle bardzo niechśt nie przyj muj ł nowych part nerów. Jezeli przeprowadzamy t aręo grupowe, t o
nalezy pamiśt ac o znacznej przewadze samców. Odczyn wody w granicach od pH 6, 5 do pH 7. Temperat ura wody
do t aręa powinna byc o j eden lub dwa st opnie wyzsza od t emperat ury w zbiorniku ogólnym. Nie powinna j ednak
przekraczac 25
o
C, gdyz samce siś wt edy za szybko mśczł, i t aręo j est maęo udane. Taręo j est gwaęt owne. Samce
zwij aj ł siś bocznie w podkowś i obej muj ł brzuszek samicy. Wystśpuj ł t akze szt urchania pyszczkami samców w
okolice brzuszka samicy. Nalezy nie zapominac o kęśbkach roslin w rogach akwarium, gdzie mogęaby odpoczłc
przed samcami zmśczona samica. I kra j est dosc duza, barwy zóęt awej . Wylśga siś po 40 - 60 godzinach. Zdarza siś
j ednak, ze t rwa t o i znacznie dęuzej . Wpęyw na wylśganie ma t emperat ura wody i zawart osc t lenu we wodzie.
Dlat ego dobrze j est zast osowac bardzo drobonoperlist y rozpylacz, sporzłdzony na przykęad z wierzbowego pat yka,
kt óry scinamy ukosnie, aby uzyskac wiśkszł powierzchniś rozpylania. Zast osowanie normalnego rozpylacza j est
szkodliwe, gdyz woda siś kot ęuj e, a wylśg ulega zabiciu. Męode rosnł szybko. Jako pierwszy pokarm daj emy
wymoczki. Mogł t o byc ęat we do st aęej hodowli pant ofelki. Jako drugi pokarm daj emy naj drobniej szy pyl odęawiany
w st awie. Mozna t akze uzyc mleka w proszku, zóęt ka kurzego j aj a, oraz dobrze ut art ego pokarmu szt ucznego.
Niekt óre firmy produkuj ł dobre pokarmy do odchowu narybku. Przechodzłc na pokarm grubszy, nadal nalezy
j eszcze równolegle podawac pokarm drobniej szy. Dobrym pokarmem dla wylśgu j est mleczko wycisniśt e przez
szmat kś z rozt art ych doniczkowców.
Ryby odęozone do t aręa nie wolno karmic plankt onem! Nie nalezy t akze zadawac zbyt wielkich porcj i pyęu, kt óry
rosnie szybciej od narybku i moze mu zagrazac. Pozłdane j est posiadanie hodowli doniczkowców, kt óre sł
pokarmem dla t arlaków, a dorywczo dla wszyst kich ryb, lub j ako urozmaicenie pokarmu.
Uw agi bi ol ogi czne i hi st or y czne
Niekt órzy syst emat ycy uwazaj ł B. frankei za podgat unek B. rerio. Nie przemawia j ednak za t ym duze
podobienst wo B. frankei do Brachydanio t weediei ( Brit t an 1956) , które na pierwszy rzut oka mozna pomylic.
Chowany w akwarium bez wiedzy o miej scu pochodzenia, ma st worzone warunki, które mogł daleko odbiegac od
nat uralnych. O bliskim pokrewienst wie z B. rerio swiadczy zas t o, ze caęe pot omst wo j est pęodne. Nie j est t o j ednak
zaprzeczeniem odrśbnego gat unku, gdyz nie t ylko t o decyduj e o odrśbnosci. Gdy w 1962 roku czyt aęem
porównanie B. frankei ( wt edy j eszcze Brachydanio spec. nov.) z innymi gat unkami rodzaj u Brachydanio, t o
dowiedziaęem siś o ist nieniu wielu róznic anat omicznych wskazujłcych na odrśbnosc gat unkowł. Przy krzyzowaniu
B. rerio z B. nigrofasciat us, czśsc pot omst wa j est pęodna. Prowadzłc prace genet yczne, mozna t e pęodne
wyselekcj onowac, a nast śpnie przez odpowiednie zabiegi, ut rwalic w t en sposób nowł formś organizmu. Zdarza siś
t o samoist nie w nat urze. Moze t ez t aki nowy organizm powst ac przez piorunuj łce zakęócenie normalnych procesów
zyciowych, czyli przez mut acj ś. Wychodzi na t o, ze nim dowiemy siś prawdy o pochodzeniu przedmiot owej rybki,
moze upęynłc nadzwyczaj duzo czasu. A wszyst ko j est z winy braku przekazu odpowiednich informacj i. Ot , po
prost u: kupię, przywiózę, rozmnozyę i sprzedaę. Reszt a go nie int eresowaęa. No i powst aę problem pochodzenia. B.
frankei zost aę przywieziony albo przez kogos, kt o sęuzbowo j eńdzię na wschód, albo, co mniej realne, przywśdrowaęo
na wyst awś do Czechosęowacj i i pozost aęo. Nalezy pamiśt ac, ze t ylko nieliczni sł skorzy do rozgęaszania czegos.
Znanymi akwaryst ami, którzy byli w posiadaniu t ych ryb okoęo roku 1960 byli St anislav Frank, oraz M. Chvoj ka. Ale
im dost arczono t ylko informacj i, ze ryby t e pochodzł z I ndii, co nalezy uznac za wadliwe. Wspóępraca z
akwaryst ami z innych kraj ów i kont ynent ów legęa w gruzach. Mozna by namawiac t ych co obecnie j ezdzł do Azj i do
rekonesansu, ale z nat ury nie sł t o mięosnicy przyrody i wolł czas poswiścac na robieniu int eresów. Specj alnie
rozwodzś siś nad t ym, aby uswiadomic j ak wazne j est zdobywanie i przekazywanie odpowiednich informacj i.
Obecnie t a piśkna rybka nie j est j uz w Polsce spot ykana. Co naj wyzej spot kac mozna nij akł krzyzówkś z
weloniast ym danio prśgowanym. Z informacj i VDA opublikowanych po 1960 roku, wynika, ze pierwszym
posiadaczem t ych ryb byę St anislav Frank z dawniej szej Czechosęowacj i
Dani o pr źgow any ( Br achy dani o r er i o)
Ryba ogólnie znana wiśkszosci akwaryst om, popularna, i dostśpna, chyba w kazdym sklepie zoologicznym.
Pochodzi ona z okolic Bangladeszu i poęudniowo wschodnich I ndii, gdzie zyj e w pęyt kich, dobrze nasęonecznionych
rzekach i st awach. W nat urze danio prśgowane zbieraj ł siś w ruchliwe st ada co nalezy miec na uwadze kupuj łc
ryby do domowego akwarium. Danio, podobnie j ak wiśkszosc ryb z rodziny karpiowat ych sł ęat we w hodowli i
dlat ego czśst o sł polecane poczłt kuj łcym akwaryst om.
Ubarwienie - Ryby t ego gat unku majł bardzo ciekawe ubarwienie. Sł koloru srebrzyst ozęot ego z czt erema
niebieskimi, bęyszczłcymi pasami biegnłcymi od skrzeli wzdęóz
caęego ciaęa. Pasy przechodzł t akze na pęet wś ogonowł i
odbyt owł. Ubarwienie ryb moze bladnłc w zaleznosci od
samopoczucia. Danio osiłgaj ł dęugosc 5 - 6 cm.
Zachowanie - Odróznienie pęci u ryb dorosęych j est dosc ęat we.
Samiec j est znacznie smuklej szy od samicy, podczas gdy samica
ma bardziej uwidoczniony brzuch i moze byc wiśksza od samca.
Danio sł raczej rybami spokoj nymi i nie zakęócaj ł spokoj u
innym wspóęmieszkancom zbiornika. Jednak gdy nadarzy siś
okazj a pot rafił wyj esc ikrś innym rybom.
Ja w swoim akwarium t rzymam kilka danio razem z dzikł formł
gupika, nigdy nie odęawiam męodych i danio wszyst kich nie
zj adaj ł. Omawiane ryby nie powinny byc j ednak t rzymane z
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
112
gat unkami spokoj nymi, wolno pęywaj łcymi t akimi j ak gurami mozaikowy, gdyz swoim szybkim pęywaniem mogł j e
niepokoic.
Akwarium - musi byc dosc przest ronne zwazywszy na t o ze nalezy hodowac ok. 10 s 15 szt uk, a t akze na t o, ze
danio t o ryby bardzo ruchliwe. Zbiornik powinien byc t ak urzłdzony, aby zawsze w srodku pozost awaęo sporo
wolnej przest rzeni do pęywania - sł t o ryby pęywaj łce w t oni wodnej , scianki i rogi akwarium mozna gśst o obsadzic
roslinami. W akwarium powinna znaj dowac siś woda o t emperat urze 18 - 25o C, pH. ok. 7. Twardosc wg mnie nie
odgrywa specj alnej roli. U mnie danio zyj ł w akwarium nie ogrzewanym, t emperat ura wynosi ok. 22o C a t wardosc
ogólna ok. 18o n.
Pokarm - Jako pokarm mozna st osowac zarówno larwy owadów j ak i pokarmy pęat kowane. Ja karmiś danio
mrozonym sercem woęowym, larwami ochot ki i rozwielit kami, czasami dokęadam t rochś pokarmów pęat kowanych s
wazny j est pokarm roslinny .
Rozmnazanie - danio nie sprawia wiśkszych t rudnosci wyst arczy miec 2 samce i 1 samicś, choc mozna "uzywac"
t ez 1 samca i 1 samicy. W lit erat urze czśst o spot yka siś, ze nalezy uzywac maęych akwarii t arliskowych, lecz j a
lepsze wyniki uzyskiwaęem przy rozmnazaniu danio w akwarium 30 l. Akwarium t arliskowe nalezy ust awic na
parapecie okna - wazne sł poranne promienie sęonca, mozna t ez ust awic j e w miej scu gdzie normalnie st oi t ylko,
ze wt edy t rzeba zapalic z samego rana nad akwarium silniej sze oswiet lenie. Zbiornik nalezy zaopat rzyc w ruszt
ikrowy lub duzł ilosc mchu j awaj skiego, kt óry ochroni ikr ś przed zj edzeniem. Nalezy nalac wody do poziomu ok. 10
s 15 cm. Woda powinna byc miśkka, lecz mozna rozmnozyc danio w wodzie srednio t wardej ( j a j e rozmnazam w
wodzie o t wardosci 18o n) , wazna j est t emperat ura wody
ut rzymuj łca siś w granicach 25 s 26o C, pH ok. 7. Tarlaki
powinny byc j uz od kilku dni karmione dobrym zwierzścym
pokarmem, byc t rzymane w st arej wodzie o t emperat urze 22 s
23o C, mozna j e wczesniej rozdzielic na kilka dni. Parś lub
t rój kś ryb wpuszczamy wieczorem s t ak, aby przyzwyczaięy siś
do nowego akwarium przez noc. Rano podwyzszona
t emperat ura i swieza woda st ymuluj ł t aręo, kt óre przebiega
bardzo gwaęt ownie. Samiec pęynie za samicł i kiedy j ł dogoni
przyciska siś do j ej boku, obie rybki przez chwilś pęynł razem i
samica wyrzuca kilka do kilkunast u przesroczyst ych j aj , które
samiec od razu zapęadnia. I kra nie j est lepka, wiśc bez
problemu opada pomiśdzy oczka ruszt u ikrowego. Po
skonczonym t arle ryby wyęawiamy a akwarium nalezy zaciemnic
szarym papierem. Po 3- 4 dniach larwy opuszczajł osęonki
j aj owe, a po dalszych 2 s 3 dniach rybki zaczynaj ł pęywac i wt edy nalezy zaczłc j e karmic pokarmem pyęowym,
firmowymi pokarmami dla narybku lub normalnym pokarmem pęat kowanym z dodat kiem np. suszonej rozwielit ki
przet art ym przez sit ko do herbat y. Męode rosnł szybko, lecz nierównomiernie i po pewnym czasie nalezy
posort owac j e wg wielkosci. Przy wychowie danio bardzo wazna j est czśst a, czśsciowa wymiana wody poęłczona z
oczyszczaniem dna zbiornika, poniewaz w wodzie st arej , w kt órej nagromadzięo siś sporo produkt ów przemiany
mat erii nast śpuj e zahamowanie wzrost u. Wychów męodych naj lepiej prowadzic w srednich akwariach, w kt órych nie
mozna dopuscic do zbyt duzego ruchu wody, t ak aby nie mśczyc rybek. Po kilku t ygodniach mozna j uz
zrezygnowac z ogrzewania t ak, aby t emperat ura wynosięa okoęo 22 - 23o C. Przy prawidęowej hodowli po 1, 5 s 2
miesiłcach rybki maj ł ok. 1. 5 cm i sł j uz wybarwione, a po 6 s 7 miesiłcach sł j uz pęodne, j ednak z
rozmnazaniem ryb nalezy j eszcze poczekac az osiłgnł peęny rozwój fizyczny.
Jeszcze pare sęów o danio lamparcim Brachydanio frankei. Otóz nie j est t o osobny gat unek, j est t o
naj prawdopodobniej szt ucznie ot rzymana odmiana danio prśgowanego. Danio lamparci moze siś swobodnie
krzyzowac z danio prśgowanym daj łc pęodne pot omst wo. Takie krzyzowanie moze doprowadzic do poj awiania siś
coraz t o nowych odmian zarówno danio pr śgowanego j ak i lamparciego. Kilka lat t emu widziaęem w sklepie
zoologicznym danio, u których górne paski byęy ciłgęe, a dolne byęy poprzerywane t worzłc cśt ki. Ost at nio
nat omiast zakupięem danio prśgowane zęot e. Takiego zęot ego samca skrzyzowaęem z samicł danio lamparciego i
ot rzymaęem wszyst kie męode zdrowe i. . . lamparcie. Chciaębym j eszcze zaznaczyc, ze wszyst kie informacj e podane
w t ym art ykule odnoszł siś j ednoczesnie do danio laparciego. Tak wiśc widac, ze danio t o bardzo ciekawe i ęat we w
ut rzymaniu rybki i zachścam do ich hodowli.
Gr ubow ar g dw ubar w ny ( Labeo bi col or )
Piśkna kont rast owo ubarwiona, lecz agresywna wobec innych przedst awicieli swoj ego i gat unków pokrewnych ryba.
Mozna w niewielkim 100 lit rowym akwarium t rzymac poj edyncze egzemplarze.
Wy st źpow ani e: Taj landia
Wi el k osc: max. 20 cm.
Dy mor f i zm pżci ow y : Wydaj e mi siś, ze samce sł smuklej sze od samic. Obie pęcie chyba sł j ednakowo
woj ownicze, j a nie zauwazyęm wiśkszych róznic.
Zachow ani e: Agresywna wobec przedst awicieli swego i gat unków pokrewnych ryba. At akuj e równiez inne ryby,
kt óre maj ł czerwony kolor pęet w lub czarne ciaęo. Dla moich 4 grubowargów, gdy podrosęy do 10 cm dęugosci,
zarosniśt e akwarium 150l okazaęo siś za maęe i musiaęem pozbyc siś ich do sklepu, zanim siś pozabij aj ł. Jednak
j esli kiedys bśdzie mnie st ac na kilkuset lit rowy zbiornik o odpowiednio duzej powierzchni dna spróbuj ś pewnie
przygot owac go pod st adko grubowargów. Wart o bo t o piśkne ryby. Nie mozna ich t rzymac z kosiarkami gdyz
ciłgle j e przeganiaj ł, a nawet mogł j e pozabij ac.
Wy ch ow mżody ch: Nieznany, podobno do t aręa dochodzi czasem w duzych zbiornikach. Nic pewnego na t en t emat
nie wiem.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
113
Woda: 22- 30
o
C, raczej miśkka z dodat kiem garbników
Ak w ar i um: Dobrze zarosniśt e z duzł iloscił kryj ówek. Powierzchnia dna dla kilku rybek j esli chce siś uniknłc
ciłgęych st arc i walk powinna miec kilka m
2
i sporo kryj ówek, ale w t akim akwarium, nie bśdzie mozna niest et y
podziwiac piśkna t ych ryb, bo zniknł wsród kryj ówek. Zreszt ł, kt o ma t akie duze mieszkanie, by zafundowac
grubowargom prawie nat uralne warunki?
Pok ar m: Zywy, suchy i glony. Czysci rosliny z glonów i osadu.
Kar dy nażek chi nsk i ( Tani cht hy s al bonubes)
2
Tropikalny gat unek sęodkowodny. Bardzo odporna i barwna rybka, posiada oliwkowobrłzowe ciaęo z
charakt eryst ycznymi opalizuj łcymi paskami, w kolorze niebieskim i brłzowoczerwonym, biegnłcymi wzdęuz boków.
Posiada nieznacznie podniesiony pysk bez włsików. Toleruj e nizsze t emperat ury od pozost aęych karpiowat ych,
moze byc t rzymana lat em na zewnłt rz.
CECHY CHARAKTERYSTYCZNE
Dżugosc - 45 mm
Pochodzeni e - Chiny
Dy mor f i zm - samice sł grubsze
Żat w osc chow u - ęat we; mozna lat em t rzymac na zewnłt rz
Pok ar m - wszyst kozerne
Sposob r ozr odu - ikra rozprasza siś
Rozr od - ęat wy; chronic ikrś przed rodzicami
WARUNKI W AKWARI UM
Woda - miśkka, srednio t warda
Temper at ur a - 24 ľC lat em, nizsza zimł
Ty p zbi or ni k a - wspólny
Si edl i sk o - górny i srodkowy poziom
Art .2
Kardynaęek j est j ednł z naj czśsciej hodowanych i lepiej znanych ryb akwariowych. Pochodzi z Chin. Dorast a do 4
cm dęugosci. Lubi wodś miśkkł i raczej chęodnł - opt ymalna t emperat ura dla niego t o 18 - 22' C, przy czym moze
wyt rzymac nawet 5' C, ńle nat omiast znosi przegrzanie. Jest t o ryba st adna dlat ego nie nalezy umieszczac w
akwarium t ylko j ednej szt uki. Zauwazyęem t o po wpuszczeniu do st ulit rowego zbiornika szesciu kardynaęków;
wszyst kie one zawsze t rzymaęy siś razem. Dorosęy kardynaęek, chociaz nie j est rybł brzydkł, nie ma j akiegos
oszaęamiaj łcego ubarwienia, nat omiast st adko męodych osobników t ego gat unku wyglłda przeslicznie, gdyz męode
kardynaęki sł bardzo ruchliwe i przyozdobione swiecłcym, niebieskawym lub zielono- zęot ym paskiem, ciłgnłcym
siś na wysokosci oka wzdęuz caęego ciaęa. Doj rzaęe ryby sł pozbawione t ej ozdoby. U nich pasek t en ma barwś
zóęt oczerwonł, nie swieci siś i dlat ego dorosęe kardynaęki nie przypominaj ł j uz neonów I nnesa. Kardynaęki choc
lubił wodś miśkkł zupeęnie dobrze czuj ł siś i rozmnazaj ł t akze w wodzie t wardszej do 15' n, a poniewaz sł rybami
pochodzłcymi z wód pęynłcych, prłd wody ma dla nich niebagat elne znaczenie. Od osoby godnej zaufania zdarzyęo
mi siś usęyszec o przypadku gdy kardynaęki, chociaz nie naj lepiej karmione i hodowane w nie naj lepszej wodzie,
dziśki zapewnionemu szt ucznemu, int ensywnemu ruchowi wody dorast aęy do 7 - 8 cm. Nie byęy wprawdzie ęadnie
ubarwione, ale ich rozmiary mówięy same za siebie.
Kardynaęki mozna karmic rozmait ymi pokarmami: rozwielit kami,
oczlikami, larwami komarów i ochot ek, doniczkowcami oraz
rozmait ymi pokarmami suchymi. Karma musi byc urozmaicona
przy czym nalezy pamiśt ac o t ym, aby nie przekarmiac ryb. U
kardynaęka dymorfizm pęciowy j est sęabo zaznaczony - samiec
j est smuklej szy i barwniej szy os samicy. Rozmnazanie nie j est
t rudne, naj lepiej na t en cel przeznaczyc osobny, niewielki basen
( 50 - 60l) , umiarkowanie gśst o obsadzony roslinnoscił z
wolnym miej scem do pęywania. Z zasady st osuj e siś nadmiar
samców, aby wiścej ikry ulegęo zapęodnieniu. Naj czśsciej
st osowany przeze mnie zest aw t o 3 samice + 5 samców w
akwarium 50- lit rowym. Taręo nie j est zbyt widowiskowe -
podczas zalot ów samce naprśzaj ł pęet wy, nast śpnie samiec
przyciska samicś do wybranej rosliny i nast śpuj e zęozenie ikry.
Narybek wylśga siś po 5 - 7 dniach, a po dalszych kilku dniach
zaczyna poszukiwac pokarmu. Dorosęe ryby zazwyczaj nie
zj adaj ł narybku, nat omiast wsród męodziezy, na skut ek nierównomiernego wzrost u czśst o zdarza siś kanibalizm. Z
zasady j ednak usuwam t arlaki z akwarium z narybkiem i innym radzś t o samo. Lit erat ura zaleca karmienie narybku
wrot kami. Osobiscie st osuj ś larwy oczlików i wśgorki, z czasem przechodzłc na pokarmy suche. Swiadom j est em
wszyst kich wad t akiego karmienia, j ednak j est t o j edyny mozliwy sposób, gdyz nie j est em w st anie zapewnic
narybkowi wyst arczaj łcej ilosci pyęu. Powyzsza met oda pozwala na odchowanie kilkudziesiściu szt uk narybku z
j ednego t aręa co dla hodowcy - amat ora j est iloscił wyst arczaj łcł.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
114
Dobrze karmiony narybek, przy zapewnieniu ciłgęego przewiet rzania wody szybko rosnie, cieszłc oczy akwaryst y
swoim widokiem.
Znana j est równiez dęugopęet wa forma kardynaęka. Kardynaęek j est rybł niewielkł, ęat wł w hodowli, maęo
wymagaj łcł i dlat ego godnł polecenia poczłt kuj łcym i nie t ylko poczłt kuj łcym akwaryst om.
Kardynaęki sł maęo odporne na choroby , szczególnie na ospś rybił i dlat ego narybek wymaga st aęej obserwacj i.
2
Kardynaęki pochodzł z górskich st rumieni w poęudniowych Chinach. Spot ykane sł t ez w okolicach Hong Kongu. Jest
t o smukęa, maęa ryba, dorast aj łca do 4 cm dęugosci. Jej grzbiet ma zabarwienie ciemnobordowe z niebiesko-
zielonym, met alicznym poęyskiem. Boki ciaęa sł int ensywnie bordowe, a brzuch biaęo- zóęt y. Przez górnł czśsc boku
rybki przechodzi niebiesko- zielony pas, kt óry w zaleznosci od samopoczucia i t emperat ury moze przybierac równiez
kolor czerwonawy błdń zóęt y.
Pęet wa ogonowa j est przezroczyst a, przez j ej srodek biegnie bordowy pas. Grzbiet owa j est zóęt awa, lekko
przezroczyst a, obrzezona na czerwono, podobnie ubarwione sł t akze odbyt owa i brzuszne. Pęet wy piersiowe sł
przezroczyst e.
Samce maj ł dęuzsze pęet wy i sł int ensywniej ubarwione. Samicś dodat kowo mozna rozpoznac po wiśkszym
brzuszku. W niewoli wyhodowano t ez odmianś o dęugich pęet wach, kt óra ma nieco wyzsze wymagania j esli chodzi o
t emperat urś wody.
Wy magani a
Do hodowli kardynaęków nadaj e siś akwarium o poj emnosci co naj mniej 40 lit rów, gśst o zarosniśt e, z miej scem do
pęywania. Temperat ura powinna wynosic od 10 do 25 st opni Celsj usza, okresowo moze spasc nawet do 0 ( ! ) .
Kardynaęki w t emperat urze powyzej 24 st opni st aj ł siś j ednak blade. I ch bordowy kolor nie j est j uz t ak int ensywny
i ryby przez t o nie wyglłdaj ł zbyt at rakcyj nie. Nalezy bardzo uwazac, aby kardynaęków nie przegrzac -
t emperat ura powyzej 27 st opni, ut rzymujłca siś przez dęuzszy czas na t ym poziomie, moze ryby zabic. U ryb
przegrzanych wyst śpuj ł j asniej sze plamy na caęym ciele, w przeciłgu kilku godzin ryby umieraj ł.
Odczyn ( pH) nie odgrywa wiśkszej roli w hodowli t ej ryby, kardynaęki preferuj ł za t o wodś raczej miśkkł i dobrze
nat lenionł. Z racj i swoj ego pochodzenia ( górskie st rumienie) kardynaęki pot rzebuj ł wody klarownej i bogat ej w
t len, ponadt o wymagaj ł dosc czśst ej , znacznej j ej wymiany ( niezbyt dobrze t olerujł zbyt wysoki poziom zwiłzków
azot owych) . Niest et y sł t ez dosc wrazliwe na chlor, czśst o obecny w wodzie z miej skich wodociłgów. Dlat ego t ez
wodś przed dolaniem do akwarium nalezy naj pierw odst awic na kilka dni lub t ez uzdat nic j ednym z wielu
produkt ów dost śpnych na rynku.
Kardynaęki mozemy karmic kazdym drobnym pokarmem suchym i zywym, pamiśt aj łc o dobraniu wielkosci kśsów
do st osunkowo maęego pyszczka. Rybki t e w dobrych warunkach zyj ł okoęo 4 lat .
Zachow ani e
Kardynaęek t o ryba raczej spokoj na i czuj łca siś naj lepiej w st adzie liczłcym co naj mniej 10 szt uk. Samce caęy czas
t oczł miedzy sobł walki, kt óre j ednak zazwyczaj nie st anowił dla ryb zagrozenia. Przy wiśkszym st adzie i sporym
zbiorniku mozna zaobserwowac ciekawe t eryt orialne zachowania kardynaęków. Wyst śpuj ł one np. gdy t rzymamy
35-40 lub wiścej rybek w akwarium 240- lit rowym lub wiśkszym, w poęłczeniu z innymi gat unkami ( np. kiryskami,
zbroj nikami) i z duzł liczbł roslin.
W t akim zbiorniku samce kardynaęków t oczł ze sobł niegrońne zdawaęoby siś walki. Pęywaj ł obok siebie, st roszł
siś i przeganiaj ł. Gdy przyj rzymy siś blizej , okazuj e siś, ze walki t akie naj czśsciej zaczynaj ł siś, gdy obcy samiec
wpęynie na t eryt orium drugiego. Teryt orium j ednego samca t o okoęo 15- 20 cm na szerokosc i dęugosc oraz caęy
dost śpny obszar na wysokosc zbiornika. W zwiłzku z t ym, ze samców w przykęadowym zbiorniku j est wiścej niz
mozliwych rewirów, wsród ryb wynikaj ł nieporozumienia.
Samice mogł swobodnie pęywac po caęym zbiorniku, nat omiast samce, które nie pot rafięy znaleńc sobie miej sca, sł
caęy czas przeganiane i walczł miedzy sobł. Wydawaęoby siś, ze walki t e sł niegrońne, j ednak z osobist ych
doswiadczen wynika, ze ryby mogł siś pokaleczyc do t ego st opnia, ze j edna z nich wyglłda, j ak samica boj ownika
po t arle - rany na ciele oraz post rzśpione pęet wy. Co ciekawe, opisu t akich zachowan nie znaj dziemy w zadnych
ńródęach informacj i o t ej rybie.
Teryt orializm wydaj e siś zalezec u kardynaęków od wielkosci zbiornika - w mniej szych akwariach ( okoęo 100 lit rów) ,
przy r ównie zagśszczonej obsadzie, nie zaobserwowano t akich zachowan. Samce przeganiaj ł siś po caęym
akwarium, ale nie dochodzi do grońnych pot yczek. Wart o t akze zauwazyc, ze ryby męode zazwyczaj od razu
uciekaj ł, zas st asze , st oj ł na polu walki" dopóki nie zost anł pobit e przez przeciwnika.
Ry ba do oczk a w odnego
T. albonubes z racj i swoich niewielkich wymagan t emperat urowych swiet nie nadaj e siś do hodowli w sadzawkach i
oczkach wodnych. Gdy t ylko t emperat ura wody wzrosnie do okoęo 10 st opni mozna ryby wyniesc na dwór i wpuscic
do oczka, oczywiscie mieszaj łc wodś st opniowo, by nie doznaęy szoku t ermicznego. Jesli w zbiorniku umiescimy
kśpki mchu lub wgęśbki wodnej , mozemy byc pewni, ze na j esieni wyęowimy z niego wiścej ryb, niz wpuscilismy.
W upalne dni nalezy j ednak kont rolowac t emperat urś wody t ak, aby nie wzrosęa na dęuzszy czas do wart osci
przekraczaj łcej 27 st opni Celsj usza. Gdy zaobserwuj emy, ze t emperat ura zaczyna siś niebezpiecznie zblizac do
granic wyt rzymaęosci ryb, musimy oczko przykryc przed promieniami sęonecznymi lub dolac chęodniej szej wody.
Nalezy t ez uwazac, aby w oczku nie poj awięy siś np. larwy wazek lub inne drapiezniki, kt óre mogł st anowic
smiert elne zagrozenie nawet dla dorosęych osobników.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
115
Rozmnazani e
Kardynaęek skęada ikr ś nawet w akwarium ogólnym. Aby j ednak odchowac wiśkszł liczbś narybku musimy odęowic
do osobnego akwarium parś lub dwa samce i j ednł samicś. Akwarium powinno miec poj emnosc co naj mniej 15
lit rów. W mniej szym akwarium równiez mozna próbowac rozmnazac t e ryby, j ednak ze wzglśdu na kanibalizm
męodych osobników lepiej zost awic wiścej miej sca na ucieczkś mniej szym egzemplarzom.
Do akwarium t arliskowego wkęadamy kśpkś mchu i podwyzszamy t emperat urś do 24- 25 C. Taręo nast śpuj e
zazwyczaj t ego samego lub nastśpnego dnia. I kra j est st osunkowo drobna, j edna samica skęada okoęo 40- 70 j aj .
Moze siś zdarzyc, ze t aręo bśdzie t rwaęo wiścej , niz j ednł dobś. Jesli samica , st oi" w rogu akwarium, a samce
próbuj ł j ł zachścic do t aręa lub zaczynaj ł gonic siś wzaj emnie, oznacza t o, ze rodziców mozemy j uz odęowic.
Męode wylśgaj ł siś po okoęo 48 godzinach ( zaleznie od t emperat ury wody) . Przez nastśpne dwa- t rzy dni wiszł
przyczepione do scianek akwarium lub lisci i zywił siś zawart oscił woreczka zóęciowego. Gdy zacznł pęywac chśt nie
zj adł glony, wszelkie drobne pokarmy suche, zóęt ko j aj ka, drozdze, drobny plankt on oraz nicienie mikro. Męode
nalezy rozdzielac t worzłc grupy osobników podobnej wielkosci, gdyz wyst śpuj e wsród nich kanibalizm, a rosnł
bardzo nier ównomiernie.
St ado męodych ryb wyglłda bardzo efekt ownie - maj ł one wzdęuz linii bocznej met aliczny, niebieski pas, który z
czasem zanika. Aby bez problemów wychowac męode, akwarium nalezy obficie nat leniac i czśst o podmieniac wodś
( sugeruj emy podmianś 2 razy w t ygodniu, 20% poj emnosci zbiornika) .
Maże i sy mpat y czne
Jezeli dysponuj emy niewielkim zbiornikiem i nie wiemy, na j akie ryby siś zdecydowac, wart o zaint eresowac siś
kardynaękami. Jest t o ryba bardzo t owarzyska i nie ma t endencj i do krycia siś po kłt ach akwarium. Kardynaęek
caęy czas bśdzie nas cieszyę swoim zywym usposobieniem i slicznymi kolorami.
Jest t o st worzenie o bardzo niewybrednym podniebieniu i niewielkich wymaganiach. Nawet poczłt kuj łcy akwaryst a
powinien dac sobie radś z j ego hodowlł i j esli t ylko wykaze odrobinś chści, aby zapewnic rybom mozliwosc
rozrodu, bśdzie cieszyę siś z pot omst wa. Ryba t a nadaj e siś równiez swiet nie do pomieszczen, w kt órych panuj e
caęy czas niska t emperat ura, a w kt órych nie chcemy lub nie mozemy węłczyc ogrzewania.
Kosi ar k a ( Cr ossochei l us si amensi s)
Wy st źpow ani e: Syj am, Póęwysep Malaj ski
Wi el k osc: 14 cm
Dy mor f i zm pżci ow y : Samica bardziej zaokrłglona, samiec
smuklej szy.
Zachow ani e: Rybka st adna, t owarzyska, pozeraczka glonów i
niekt órych delikat nych roslin ( np. mchu j awaj skiego) . Nie mozna
j ej t rzymac w j ednym akwarium wraz z grubowargami, gdyz
grubowargi ciłgle przeganiaj ł kosiarki, a nawet mogł j e zabic.
Wy ch ow mżody ch: Nieznany aut orowi st rony.
Woda: 22-26
o
C, raczej miśkka i lekko kwasna.
Ak w ar i um: Obszerne z kryj ówkami wsród roslin i miej scem do
pęywania.
Pok ar m: Zywy, suchy, glony.
Uw agi : W handlu spot yka si ś kilka podobnych gat unków nie
maj łcych j ednak pozłdanych przez nas cech. Róznił siś one
budowł pyska, dęugoscił czarnego paska i ubarwieniem pęet wy grzbiet owej .
Razbor a k l i now a ( Tr i gonost i gma het er omor pha sy n. Rasbor a het er omor pha)
Wy st źpow ani e: I ndochiny, Sumat ra, Malaj e, Syj am, Jawa, Borneo, Taj landia. Wody rzek, zakola, bagna, a w
okresach suszy nawet kaęuze.
Ry by w y st źpuj ćce w nat ur ze r azem z razborami, t o miśdzy innymi: szczupienczyki Aplocheilus panchax,
póędzióbek karęowat y Dermogenys pusillus, Bet t a pugnax, Sphaericht hys osphromenoides, gurami dwuplamist y
Trichogast er t richopt erus, skrzeczyk prśgowany Trichopsis vit t at us, brzanka piścioprśga Barbus pent azona,
Rasbora dusonensis, R. eint hoveni, R. elegans, R. meyersi, R.
t aeniat a. Niest et y niektóre z wymienionych rybek mogł
próbowac polowac na nasze razbory.
Wi el k osc: 4, 5 cm.
Dy mor f i zm pżci ow y : Samica j est wiśksza i peęniej sza, a ciemny
klin na j ej ciele ma ost re zakonczenie. Na zdj ściu samiec po lewej
st ronie.
Zachow ani e: Spokoj na, st adna, nieco pęochliwa, t owarzyska,
wrazliwa na zęł j akosc wody. Lubi dobrze zarosniśt e akwaria z
wolnł przest rzenił do pęywania.
Wy ch ow mżody ch: Dobrana para skęada ikr ś na spodniej st ronie
szerokiego liscia krypt okoryny a pot em nie int eresuj e siś dalej
ikrł i narybkiem, który wylśga siś po okoęo 24 godzinach, a po
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
116
nast śpnych 5 dniach swobodnie pęywa i zaczyna zerowac przyj muj łc drobny zywy pokarm ( np. solowiec) .
Woda: Miśkka ( do 6 DgH) kwasna filt rowana przez t orf o t emperat urze 22- 25
o
C, a do rozmnazania 25- 28
o
C.
Spadek j akosci wody moze skut kowac nagęym i niespodziewanym padniściem caęego st adka razbor. ( Tak siś st aęo
kiedys w moim akwarium, kiedy nie maj łc miśkkiej wody na podmianś wst rzymywaęem siś z nił kilka t ygodni) .
Ak w ar i um: Podęoze ciemne, akwarium dobrze zarosniśt e z duzł przest rzenił do pęywania, a w akwarium inne
spokoj ne rybki. Pot rzebne rosliny z rodzaj u Crypt ocoryne, na których rybki skęadaj ł ikrś.
Pok ar m: Zywy, mrozony i dobrej j akosci suchy.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
117
Zżot e r y bk i ( Car r asi us aur at us)
Wy st źpow ani e: Szt ucznie wyhodowana i udomowiona przez Chinczyków forma karasia srebrzyst ego. I st niej e
wiele odmian rózniłcych siś ubarwieniem, kszt aęt em ciaęa i rozęozeniem ęusek. Pierwot nie wyhodowane odmiany
byęy przeznaczone do oglłdania z góry.
Wi el k osc: Duza ryba czasem nawet i 30 cm dęugosci, ale zwykle okoęo 10 cm.
Dy mor f i zm pżci ow y : Samica ma peęniej sze kszt aęt y, przed t aręem u samców na pokrywach skrzelowych poj awia
siś wysypka t aręowa.
Zachow ani e: Spokoj na, chśt nie przekopuj e podęoze i obj ada delikat ne rosliny, a j esli uda siś j ej upolowac np.
gupika t o t ez go zj e. Ze wzglśdu na budowś pęet w nie nadaj e siś do akwariów t owarzyskich z innymi rybami, moze
za wyj łt kiem mieczyków, z kt órymi zyj e w zgodzie. Przebywa raczej w dolnej i srodkowej st refie akwarium. Mozna
j e przyzwyczaic do pory karmienia i opiekuna, którego siś po przyzwyczaj eniu nie boj ł.
Wy ch ow mżody ch: Dorosęe podczas t aręa rozrzucaj ł ikrś wsród roslin a po t arle chśt nie j ł zj adaj ł, t ak samo
t rakt uj ł narybek. Jesli do t aręa doszęo w akwarium i zalezy nam na pot omst wie, dorosęe nalezy odęowic. Po kilku
dniach z duzej ikry wykluwaj ł siś przezroczyst e larwy, kt óre gdy zacznł pęywac nalezy karmic drobnym
plankt onem i glonami. Męode w dobrych warunkach rosnł szybko i wybarwiaj ł siś po osiłgniściu 2 cm. W basenie,
j esli nie odęawiamy dorosęych wart o zadbac by byęa w nim czśsc pęyt ka, porosniśt a drobnolist nł roslinnoscił
( moczarka) . Dorosęe poza okresem t ar ęa unikaj ł t ego rej onu basenu a męode wrścz przeciwnie, chśt nie przebywaj ł
w nagrzanej promieniami sęonca pęycińnie.
Woda: Odmiany bez wyęupiast ych oczu i balonów z reguęy wyt rzymuj ł t emperat ury od 4 do 30
o
C, odmiany
balonami i wypukęymi oczyma wyt rzymuj ł t emperat urś wody od 8 do 30
o
C. Osobiscie t rzymaęem i rozmnazaęem
t eleskopy w basenie na wolnym powiet rzu. Na zimś zabieraęem j e do nieogrzewanego akwarium st oj łcego w
zimnym pomieszczeniu w domu. Kolega przypadkiem zost awię w swoim basenie j ednł rybś i mimo ost rej zimy
rybka przezyęa i ma siś doskonale.
Ak w ar i um: Duze, a nawet basen na swiezym powiet rzu. Na zimś w Polsce rybki raczej przenosi siś do
nieogrzewanego duzego akwarium. Ryby chśt nie grzebił w podęozu, zat em odpadaj ł roslinki o pierzast ych lisciach,
kt óre i t ak zost aęyby zj edzone przez ryby. Do obsadzenia akwarium polecam moczarki, zabienice, a j esli w
akwarium nie bśdł wyst śpowaęy zbyt nie spadki t emperat ury równiez krypt okoryny. Ze wzglśdu na duzł i szybkł
przemianś mat erii u ryb nalezy zadbac o dobre filt rowanie i napowiet rzenie wody w akwarium
Pok ar m: Kazdy rodzaj pokarmu. Ryby maj ł duzł przemianś mat erii. Moj e przepadaęy za dzdzownicami, ale
równiez podj adaęy moczarkś, kt óra rosęa w ich akwarium, nie wolno zapominac o podawaniu im rozwielit ki, która
peęni rolś pokarmu balast owego, wypeęniaj łcego przewód pokarmowy.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
118
Sumow at e
2
Wy st źpow ani e: Wody sęodkie obu Ameryk, Afryki, Europy i Azj i we wszyst kich st refach klimat ycznych.
Wi el k osc: Max. kilka met rów, gat unki zwykle t rzymane w akwarium kilka do kilkudziesiściu cm.
Dy mor f i zm pżci ow y : Nie ma ogólnej met ody na odróznienie samca od samicy.
Zachow ani e: Wiśkszosc z nich t o ryby spokoj ne prowadzłce nocny i ukryt y t ryb zycia. I ch akt ywnosc zwykle
wzrast a wieczorem. W akwarium nie at akuj ł wiśkszych od siebie ryb.
Wy ch ow mżody ch: Sumiki sł rybami ikrowymi i prezent ujł szerokł gamś zachowan rozrodczych, od porzucenia
zęozonej ikry, a póńniej nawet j ej zj adania, az do budowania gniazda zazwyczaj przez samca, który póńniej chroni
zęozonł ikrś, a czasem nawet narybek. Wsród sumów sł podobno pasozyt y lśgowe, które j ak kukuęka podrzucaj ł
swoj e j aj a innym rybom. Znowu brak reguę. Do t aręa zwykle prowokuj e j e spadek cisnienia i t emperat ury oraz
czśsciowa wymiana wody. Narybek po wykluciu zwykle j est spory, ale czśst o rosnie póńniej wolno i nierówno.
Woda: Paramet ry chemiczne wody zwykle nie odgrywajł znaczłcej roli. I st ot ne j est ut rzymywanie węasciwej dla
danego gat unku ryby t emperat ury. W nat urze wystśpuj ł czśst o w mulist ych ubogich w t len wodach, ale nie brak
wsród nich równiez gat unków wymagaj łcych wody doskonale nat lenionej .
Ak w ar i um: Sumiki lubił akwarium zacienione z duzł powierzchnił dna, urzłdzonł t ak by byęo na niej duzo
kryj ówek wsród korzeni, roslin i kamieni. Lubił równiez przebywac w grot ach. Sł gat unki sumików, kt óre pęywaj ł
w t oni wodnej i one nie wymagaj ł kryj ówek na dnie, ale zazwyczaj lubił akwarium dobrze zarosniśt e roslinami z
miej scem do wypęywania siś.
Niekt óre z gat unków sumików wykszt aęcięy mechanizm t zw. oddychania j elit owego. Ryba poęyka powiet rze znad
powierzchni wody, kt óre j est t ransport owane do j elit a i t am wchęaniane do krwi ( w duzym uproszczeniu
oczywiscie) . Akwarium nalezy przykrywac t ak j ak robi siś t o w przypadku ryb ęańcowat ych.
Pok ar m: Wszyst kozerne, ale t rafiaj ł siś wsród nich t ypowe drapiezniki j ak i roslinozercy.
2
Sumiki pancerne t o nazwa zbiorcza obej mujłca 3 rodziny: kirysy ("Doradidae" ) , kiryski ( "Callicht hyidae") i zbroj niki
( "Loriicaridae" ) z podrzśdu sumowców.
Ciaęo sumików pancernych pokryt e j est pęyt kami kost nymi; czśst o wyst śpuj e dodat kowe uzbroj enie w post aci
mocnych kolców w pęet wach. Dęugosc ciaęa poszczególnych gat unków waha siś od 2, 5 do 60cm. Z wymienionych
rodzin budowł ciaęa naj bardziej wyrózniaj ł siś sumiki z rodziny kirysników. Maj ł one bardzo wydęuzone ciaęo
( zwęaszcza gat unki z rodzaj u "Farlowella") , ot wór gśbowy dolny, wargi t worzłce przyssawkś, dziśki kt órej mogł
przysysac siś do przedmiotów podwodnych, oraz grzbiet i boki pokryt e pęyt kami kost nymi, a brzuch nagi. Sumiki
pancerne mogł oddychac powiet rzem at mosferycznym za pomocł j elit a. Wiśkszosc z nich lubi wodś lekko
zasadowł o t emperat urze od 20 do 26ľC. Niekt óre gat unki sł bardzo wrazliwe na zbyt duze zasolenie wody.
Pokarm sumików pancernych j est bardzo
róznorodny. Rozprzest rzenione sł w sęodkich wodach Ameryki Poęudniowej . Wiele gat unków hodowanych j est w
akwariach.
Rodzina Zbroj nikowat e - "Loriicaridae", rozprzest rzeniona w póęnocnej i srodkowej czśsci Ameryki Poęudniowej .
Nalezłce do niej ryby maj ł charakt eryst yczny "przyssawkowat y" ot wór gśbowy. Pierwszy promien kazdej ich
pęet wy, z wyj łt kiem pęet wy ogonowej , przekszt aęcony j est w kolec, ot wór gśbowy skierowany w dóę i ot oczony
szerokimi wargami t worzłcymi przyssawkś. W zwiłzku z t akł budowł woda obmywaj łca skrzela nie j est pobierana
ot worem gśbowym, ale specj alnymi osobnymi ot worami. Za pomocł dolnego, przekszt aęconego w przyssawkś
pyszczka przyt rzymuj ł siś podęoza t ak, ze pr łd ich nie porywa, oraz scieraj ł z niego pozywienie. Zbroj nikowat e
maj ł t ez dwie pęet wy grzbiet owe. Nie sł agresywne w st osunku do innych gat unków, akt ywne zwykle wieczorem i
nocł. Wiśkszosc gat unków
prowadzi denny, skryt y t ryb zycia i w akwarium sł st osunkowo maęo widoczne. W nat urze wystśpuj ł w wodach
pęynłcych ( czasem nawet bardzo wart kich) , na obszarach podmokęych i j eziorach, w akwarium wymagaj ł w
zwiłzku z t ym bardzo dobrego nat lenienia wody i lubił miej sca z przepęywem wody w poblizu przewiet rzacza. I kra
skęadana j est zwykle w kryj ówkach, wiśkszosc gat unków opiekuj e siś nił. Sposród wielu hodowanych w akwariach
przedst awicieli rodziny w kraj u szerzej dostśpne sł dwa gat unki.
Sł t o ryby denne, zyj łce wsród kamieni i korzeni. W ich oczach tśczówka t worzy pęat owat ł wypust kś zachodzłcł
na ńrenicś. Reguluj e ona ilosc swiat ęa docieraj łcego do oka. Ten niezwykęy t wór peęni rolś wyst śpuj łcej u innych
kr śgowców miśsniówki t śczówki. Zbroj niki chowa siś w akwarium ęat wo, wymagaj ł one srednio t wardej wody o
t emperat urze 21- 25ľC. Dot ychczas w niewoli udaęo siś rozmnozyc niekt óre gat unki z rodzaj ów "Ot ocinclus" i
"Ancist rus", a przede wszyst kim "Loricaria" ( "Rineloricaria") . Ryby t ych gat unków przebywaj ł w miej scach
zacienionych, ikrś skęadaj ł w grot ach. Pomyslny rozwój zapewnia męodym podawanie pokarmu zwierzścego ( t zw.
robaki i zooplankt on) koniecznie dopeęnianego pokarmem roslinnym ( glony, liscie saęat y i szpinaku, reszt ki roslin
wodnych) .
Pielśgnacj a: Nie nalezy uzywac wewnśt rznych filt rów z ot wart ym w kęadem filt ruj łcym! Sumy mogł nadj esc
mat eriaę filt ruj łcy. Duze sumy zj adaj ł t ez czasami mat eriaę izolacyj ny z kabli urzłdzen (filt ry, grzaęki) w akwarium i
powoduj ł przez t o zwarcia. Nalezy ukrywac kable w rurkach z t wardego plast yku!
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
119
Cor y dor as met ae
Wy st źpow ani e: Kolumbia
Wi el k osc: 5cm
Dy mor f i zm pżci ow y : Samica grubsza.
Zachow ani e: St adna, t owarzyska, zywa, denna.
Wy ch ow mżody ch: Taręo grupowe z przewagł samców. Nie zaj muj e siś ikrł, po t arle nalezy odęowic osobniki
rodzicielskie, gdyz chśt nie zj adaj ł zęozonł przed chwilł ikrś.
Woda: t emperat ura 22- 28
o
C, lekko kwasna z dodat kiem garbników.
Ak w ar i um: Przest ronne, z kryj ówkami wsród roslin i korzeni.
Pok ar m: Wszelkiego rodzaj u dostśpny w handlu, zywy i preparowany, nie gardzi mrozonkami
Ki r y sek pst r y ( Cor y dor as pal eat us)
Nieduza ok. 7 cm, sympat yczna, ruchliwa, st adna rybka pęywaj łca zwykle w dennej st refie akwarium. Nie j est t ak
pęochliwa j ak bocj a wspaniaęa ale równiez pot rafi siś skut ecznie ukryc w akwarium przed wzrokiem ciekawskich.
Zywi siś wszelkiego rodzaj u pokarmem roslinnym i zwierzścym, kt óry znaj duj e przy dnie akwarium, j ego
przysmakami sł larwy ochot ek i t ubifex. Jest rybł przyst osowanł do zycia w warunkach deficyt u t lenowego, co
j akis czas podpęywa do powierzchni wody by zaczerpnłc powiet rze. Jako dodat kowy narzłd oddechowy sęuzy j ej
odcinek j elit a.
Samica j est zwykle odrobinś wiśksza i peęniej szej budowy niz
samiec, samce maj ł r ówniez zwykle bardziej spiczast ł i wyzszł
pęet wś grzbiet owł.
Wyst śpuj e w poęudniowo-wschodniej Brazyli w dorzeczu La
Plat y. Dobrze czuj e siś w t emperat urze od 18 do 24
o
C.
Minimalna t emperat ura w której moze przebywac t o 15
o
C, w
miesiłcach let nich mozna zat em t rzymac go w ciepęych pęyt kich
basenach w ogrodzie. Uw aga! Tr udno go pot em zżapac do
ak w ar i um! Kolega 4 szt uki ęowię przez 5 dni, ale wart o byęo, sł
t o naj ęadniej sze kiryski j akie dot łd widziaęem. Lubi zbiorniki
dobrze zarosniśt e i z duzł iloscił kryj ówek miśdzy korzeniami i
kamieniami.
Do t aręa zwykle bierze siś 1 samicś i 3- 4 samce. I kra w t rakcie
t aręa, kt óre węasciwie j est nieust annł gonit wł samców za
samicł, j est skęadana na t wardych przedmiot ach, scianach
akwarium i szt ywnych roslinach. Tarlaki wyęawia siś nat ychmiast po t arle, gdy zaczynajł zj adac ikr ś. Wg. lit erat ury
mozna uzyskac od 50 do 200 st osunkowo duzych j aj ( t o chyba prawda, j a miaęem w chwili pisania t ego rozdziaęu
okoęo 100) . Wylśg nast śpuj e po ok. 6- 8 dniach, j est st osunkowo duzy i j ego wychów po zapewnieniu odpowiednio
duzej ilosci drobnego zywego pokarmu nie sprawia kęopot u. Męode czasami rosnł nierówno, ale nie st wierdzięem
przypadków kanibalizmu wsród męodych. Jako pierwszy pokarm podaęem męodym, nicienie "micro" i siekany
t ubifex.
Dorosęe ryby j edzł wszyst kie rodzaj e pokarmu, który opada w okolice dna.
Ki r y sek spi zow y ( Cor y dor as aeneus)
Wy st źpow ani e: Maęe cieki wodne od Wenezueli i Trynidadu do niziny La Plat y.
Wi el k osc: 6, 5 cm.
Dy mor f i zm pżci ow y : Samiec nieco delikat niej szy i ma dęuzsze promienie w pęet wach piersiowych, samica wiśksza
i peęniej sza.
Zachow ani e: Zywa, nie wadzłca nikomu, st adna ryba, zaj muj łca gęównie dno akwarium.
Wy ch ow mżody ch: Burzliwe t aręo w grupie z przewagł samców nad samicami, podobne do t aręa kiryska pst rego.
Nie opiekuj ł siś ani ikr ł, ani narybkiem. Taręo wywoęuj e zwykle duza podmiana wody na swiezł, chęodniej szł od t ej
w kt órej przebywaęy i int ensywniej sze karmienie pokarmem zywym ( zwęaszcza t ubifexem) . Taręo w akwarium
Janusza Sśkowskiego przebiegaęo w t emperat urze 24
o
C. W
moim akwarium t aręo j est wywoęywane przez okresowe
obnizenie t emperat ury wody do okoęo 20
o
C i int ensywne
podkarmianie t arlaków t ubifexem. Po podmianie okoęo 20%
wody na swiezł i podniesieniu j ej t emperat ury do 24
o
C. Męode
wylśgaj ł siś zaleznie od t emperat ury po okoęo 5 dniach. Męode
sł karmione: nicieniami mikro, posiekanym t ubifexem i zywym
plankt onem. W akwarium Janusza doszęo r ówniz do
j ednoczesnego t aręa kirysków spizowych i pst rych. I kra zost aęł
zabrana z akwarium ogólnego gdzie miaęo miej sce t aręo do
osobnego zbiornika, zobaczymy co siś wykluj e, a przy okazj i
dowiemy siś j ak szybko w porównaniu z pst rym rosnł kiryski spizowe. ( Mam nadziej ś, ze siś j akichs bast ardów nie
dochowa) .
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
120
Woda: Temperat ura 18- 26
o
C, raczej miśkka z niewielkim dodat kiem garbników.
Ak w ar i um: Miej scami gśst o porosniśt e roslinami, ale z przest rzenił do wypęywania siś.
Pok ar m: Drobny zywy i suchy, wysokiej j akosci pokarm zwierzścy. Janusz podaj e w zimie pokarm mrozony na
przemian z suchym. Zauwazylismy, ze podobnie j ak kiryski pst re przepadaj ł za zywym t ubifexem.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
121
Ki r y sek St er by ( Cor y dor as st er bai )
W przyrodzie wyst śpuj e kilka podobnych na pierwszy rzut oka gat unków, ale wszyst kie na szczśscie maj ł podobne
zwyczaj e i wymagania, wiśc nawet bęśdne zident yfikowanie posiadanych rybek nie j est niebezpieczne dla ich zycia i
zdrowia.
Wy st źpow ani e: Dorzecze Rio Guapore.
Wi el k osc: Wg lit erat ury ( art ykuę w Akwa Magazyn nr 7 aut orst wa Hansa Joachima Franke. Pozost aęe informacj e
t ez zaczerpnłęem z t ego art ykuęu) ok. 6 cm, wg St erby nawet
do 8 cm, moj e maj ł ok. 5 cm.
Dy mor f i zm pżci ow y : Aut or art ykuęu wspominaę o ciemnej
plamie na brzuchu samiczki, j a nie zauwazyęem rybek z ciemnł
plamł, byc moze sł j eszcze za męode albo nie mam samiczki.
Słdzłc po pokroj u ciaęa mam t owarzyst wo koedukacyj ne: - )
Zachow ani e: Zywa, nie wadzłca nikomu, st adna ryba,
zaj muj łca gęównie dennł czśsc akwarium, ale równiez po
zadomowieniu siś w akwarium chśt nie przebywaj ł równiez w
t oni wodnej w srodkowej czśsci akwarium.
Wy ch ow mżody ch: Burzliwe t aręo w grupie z przewagł
samców nad samicami, podobne do t aręa kiryska pst rego, ale
przy powierzchni wody. Nie opiekuj ł siś ani ikrł, ani
narybkiem. Narybek wykluwa siś w t emperat urze 26
o
C po 3 dniach, a po nastśpnych 24 godzinach przyj muj e
nicienie micro. Woda w akwarium t arliskowym musi miec t wardosc wśglanowł równł 0 DCH i zawierac garbniki
pochodzłce np. z t orfu.
Woda: Temperat ura 20- 30
o
C, raczej miśkka lekko kwasna z dodat kiem garbników.
Ak w ar i um: Miej scami gśst o porosniśt e roslinami, ale z przest rzenił do wypęywania siś. Ze wzglśdu na ruchliwosc
rybek nie powinno byc zbyt maęe, przynaj mniej 75l z duzł powierzchnił dna.
Pok ar m: Drobny zywy i suchy, wysokiej j akosci pokarm. Osobiscie podaj ś w zimie pokarm mrozony. Zauwazyęem,
ze podobnie j ak kiryski pst re przepadaj ł za zywym t ubifexem. Zdaj ś sobie sprawś z negat ywnej opinii nt . t ego
pokarmu, ale mimo t o podajś im go czasami. Nie zauwazyęem zadnych negat ywnych skut ków podawania go
kiryskom. Nalezy j eszcze dodac, ze t ubifex moj e rybki dost aj ł od czasu do czasu i j est on bardzo dokęadnie
wypęukany.
Dr ew ni ak ( Dy si cht hy s cor acoi deus, sy n. Bunocephal us cor acoi deus)
Wy st źpow ani e: Ameryka Pęd. od Amazonki po La Plat a.
Wi el k osc: 10 cm.
Dy mor f i zm pżci ow y : Nieznany.
Zachow ani e: Spokoj na, nocna zakopuj łca siś w podęozu ryba.
Wyęawiac z akwarium nalezy z pewnł ost roznoscił gdyz broniłc
siś zadaj e gęśbokie i bolesne rany za pomocł t wardych
promieni pęet wami piersiowymi.
Wy ch ow mżody ch: Nieznany.
Woda: 20-27
o
C, pH 6,0- 7, 2, TwO 4- 18 DgH, wrazliwy na zbyt
wysokł t emperat urś wody.
Ak w ar i um: Nadaj e siś do akwarium t owarzyskiego, wart o
zadbac by miaę mozliwosc ukrycia siś w ciłgu dnia w piasku,
poprawia t o j ego ogólne samocpoczucie.
Pok ar m: Wszyst kozerny, pobiera wszyst kie rodzaj e pokarmu
dost śpnego w handlu. Podczas karmienia pamiśt ac nalezy, ze
ryba j est rybł zeruj łcł w nocy.
Gl y pt oper i cht hy s gi bbi ceps
Wy st źpow ani e: Ameryka Poęudniowa, dorzecze Orinoko i Amazonki.
Wi el k osc: okoęo 50 cm.
Dy mor f i zm pżci ow y : Nie j est mi znany.
Zachow ani e: Spokoj na, prowadzłca zmierzchowy i nocny t ryb
zycia. Musi miec kryj ówk iz korzeni i kamieni, gdzie spśdza
dzien. Jest t o t ypowy zbroj nik i naj lepiej rosnie t rzymany
poj edynczo.
Wy ch ow mżody ch: Nigdy nie sęyszaęem o rozrodzie w niewoli
ale lit erat ura podaj e, ze rozr ód w akwarium j est mozliwy.
Woda: t emperat ura 18-26
o
C, pH w granicach 6, 5- 7,5, TwO 2-
15 DgH.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
122
Ak w ar i um: Dęugie minimum 180 cm dęugosci. Ryba pot rzebuj e dla siebie odpowiednio duzej przest rzeni na kt órej
moze siś efekt ownie prezent owac.
Pok ar m: Wszyst kie rodzaj e pokarmu, drewno a pokarmy pochodzenia roslinnego muszł st anowic duzy procent j ej
diet y.
Ki r ysni k czar nopl amy ( Hopl ost er num t hor acat um)
Wy st źpow ani e: Ameryka Poęudniowa od Guj any po Paragwaj .
Wi el k osc: Duza, zywa, st adna ryba 18 cm.
Dy mor f i zm pżci ow y : Samce maj ł zgrubiaęe i dęuzsze pierwsze promienie pęet w piersiowych w kolorze
pomaranczowym do czerwonego.
Zachow ani e: Silna, st adna, kopiłca w podęozu ryba, kt óra czśst o gwaęt ownie podpęywa do powierzchni wody by
zaczerpnłc powiet rza at mosferycznego. W akwarium z
gupikami moze dziaęac j ak swoist y "srodek ant ykoncepcyj ny"
wyj adaj łc wszyst kie męode. wyj ada r ówniez wszelkł ikrś
innych ryb. Nie radzś zest awiac z delikat nymi rybami zyj łcymi
przy powierzchni wody, gdyz t en sumik pęywa naprawdś szybko
i moze j e mocno uszkodzic, gdy podpęywa by zaczerpnłc
powiet rze znad powierzchni wody.
Wy ch ow mżody ch: Taręo odbywa siś pod duzym pęywaj łcym
lisciem, w akwarium moze t o byc równiez pęywaj łcy kawaęek
st yropianu. Samiec buduj e duze pienist e gniazdo pod którym
odbywa siś t aręo. Dolanie swiezej wody st ymuluj e t arlaki do odbycia t aręa. Samiec opiekuj e siś zęozonł ikrł, z
kt órej po piściu dniach wylśgaj ł siś męode. Sł dosc duze i ich wykarmienie nie sprawia kęopot u. Uwaga
zaniepokoj ony samiec moze zniszczyc gniazdo!
Woda: Do rozmnazania miśkka, t emperat ura 18- 26
o
C.
Ak w ar i um: Miej scami gśst o porosniśt e roslinami, ale z miej scem do pęywania, lubi gdy na dnie sł kryj ówki wsród
korzeni wsród kt órych czśst o siś chowie.
Pok ar m: Dowolny pokarm zywy i preparowany, maęe ryby, dzdzownice, larwy owadów, t ubifex za kt órym wrścz
przepada.
Sumi k szk l i st y ( Kr y pt opt er us bi ci r r hi s)
Wy st źpow ani e: I ndochiny, I ndonezj a.
Wi el k osc: do 10 cm.
Dy mor f i zm pżci ow y : Nieznany, podobno u samic czasami widac doj rzaęe ziarna ikry.
Zachow ani e: Ńagodna, zywa, pęywaj łca swobodnie st adna ryba o bardzo niet ypowym ubarwienu. ( Moj a maęzonka
do dzisiaj mówi, ze sł st raszne i wyglłdaj ł j ak pozost aęosci po
wigilij nej rybie) . St adko t ych ryb lubi przebywac w st rumieniu
wody wydobywaj łcej siś z filt ra. Lubi t owarzyst wo innych
spokoj nych ryb. W peęnym swiet le kryj e siś wsród gśst ych
roslin w ciemnych czśsciach akwarium. Nie nalezy t rzymac z
nim ryb obskubuj łcych pęet wy.
Wy ch ow mżody ch: Wg. lit erat ury, dot ychczas nie udaęo siś go
rozmnozyc w akwarium. Sł znane doniesienia o zwiśkszeniu siś
liczebnosci st ada hodowanych ryb. Ale rozród nie byę w zaden
sposób kont rolowany. Odbywaę siś zazwyczaj w miej scami
gśst o zarosniśt ym akwarium ogólnym z maęł obsadł innych
ryb.
Woda: t emperat ura 24-30
o
C, t wardosc wiśksza niz 8 DGH, pH
6, 8 do 7, 8, w kwasnej i miśkkiej wodzie ęapił wszelkie infekcj e.
Ak w ar i um: Miej scami gśst o porosniśt e roslinami, ale i z miej scem do pęywania.
Pok ar m: Drobny zywy i suchy, wysokiej j akosci pokarm. Osobiscie podaj ś w zimie pokarm mrozony i prawdś
mówiłc rybki go j edzł bez ent uzj azmu. Zeruj ł o swicie i zmroku, podczas karmienia gaszś swiat ęo w akwarium z
nimi symuluj łc swit lub zmrok.
Uw aga: Rybki sł wrazliwe na preparat y zawieraj łce zielen malachit owł i bęśkit met ylenowy. Dawki lecznicze dla
innych ryb, zabij aj ł sumiki. : - ( Zreszt a w przypadku t ego gat unku nalezy zachowac szczególnł ost roznosc przy
st osowaniu j akiej kolwiek chemii
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
123
Zbr oj ni k dr obny ( Lor i car i a par va)
Wieki t emu kupięem 3 szt . t ej ryby nic o niej nie wiedzłc, a szkoda bo uniknłębym wielu popeęnionych bęśdów.
Ost at ni egzemplarz pęywa w 300l akwarium u Janusza Sśkowskiego.
Wy st źpow ani e: Paragwaj , dorzecze La Plat y.
Wi el k osc: 12 cm.
Dy mor f i zm pżci ow y : Samiec ma na pęet wach piersiowych biaęe szczecinki.
Zachow ani e: Spokoj na, wiodłca skryt y t ryb zycia, akt ywna o zmroku i nocł rybka. Nadaj e siś doskonale do
akwarium t owarzyskiego z rybami kłsaczowat ymi. Chśt nie
ukrywa siś pod korzeniami i wsród roslin. Ze wzglśdu na t ś cechś
st racięem moj e 2 szt uki. Moj e rybki zakleszczyęy siś miśdzy
głbkł od filt ra a sciankł akwarium. : ( =
Wy ch ow mżody ch: Taręo podobnie j ak i innych sumików mozna
sprowokowac podmieniaj łc wodś, ale j esli t arlaki nie bśdł
doj rzaęe t o nic nie da. Doj rzaęa do t aręa samica ma zaokrłglony
brzuszek. I kra j est skęadana w kryj ówkach, grot y, j askinie, rurka,
skorupa orzecha it p. Po t arle samiec opiekuj e siś ikrł. Wylśg
nast śpuj e po ok. 8- 9 dniach, samiec "pomaga" męodym opuscic
j aj o. Męodym podaj e siś gęównie pokarm roslinny.
Woda: Temperat ura 20- 24
o
C, raczej miśkka, dobrze nat leniona.
Temp. minimalna 16
o
C.
Ak w ar i um: Miej scami gśst o porosniśt e roslinami, z kryj ówkami
pomiśdzy korzeniami i wsród kamieni.
Pok ar m: Podst awowym pokarmem sł glony, sparzona saęat a, pokarmy suche, równiez od czasu do czasu ryby
chśt nie pobieraj ł pokarmy pochodzenia zwierzścego t akie j ak ubifex i wazonkowce. Z pokarmami zwierzścymi choc
wydaj ł siś one niezbśdne do prawidęowego rozwoj u nalezy uwazac, gdyz przekarminie nimi moze skonczyc siś
fat alnym w skut kach zapaleniem j elit .
Lor i car i a sp. " r ed"
Wy st źpow ani e: ?
Wi el k osc: 12 cm. ?
Dy mor f i zm pżci ow y :
Zachow ani e: Spokoj na, wiodłca skryt y t ryb zycia, akt ywna o
zmroku i nocł rybka. Nadaj e siś doskonale do akwarium
t owarzyskiego z rybami kłsaczowat ymi. Chśt nie ukrywa siś pod
korzeniami i wsród roslin.
Wy ch ow mżody ch: Taręo podobnie j ak i innych sumików mozna
sprowokowac podmieniaj łc wodś, ale j esli t arlaki nie bśdł
doj rzaęe t o nic nie da. Doj rzaęa do t aręa samica ma zaokrłglony
brzuszek. I kra j est skęadana w kryj ówkach, grot y, j askinie, rurka,
skorupa orzecha it p. Po t arle samiec opiekuj e siś ikrł. Wylśg
nast śpuj e po ok. 8- 9 dniach, samiec "pomaga" męodym opuscic
j aj o. Męodym podaj e siś gęównie pokarm roslinny.
Woda: Temperat ura 20- 24
o
C, raczej miśkka, dobrze nat leniona.
Temp. minimalna 16
o
C.
Ak w ar i um: Miej scami gśst o porosniśt e roslinami, z kryj ówkami pomiśdzy korzeniami i wsród kamieni.
Pok ar m: Podst awowym pokarmem sł glony, sparzona saęat a, pokarmy suche, równiez od czasu do czasu ryby
chśt nie pobieraj ł pokarmy pochodzenia zwierzścego t akie j ak ubifex i wazonkowce. Z pokarmami zwierzścymi choc
wydaj ł siś one niezbśdne do prawidęowego rozwoj u nalezy uwazac, gdyz przekarmienie nimi moze skonczyc siś
fat alnym w skut kach zapaleniem j elit .
Ot oci ncl us mar i ae
Wy st źpow ani e: Amazonia.
Wi el k osc: do 5 cm ( ?)
Dy mor f i zm pżci ow y : Samice sł peęniej sze.
Zachow ani e: Spokoj na, st adna, ozywiaj łca siś wieczorem
rybka.
Wy ch ow mżody ch: Nieznany aut orowi t ej st rony.
Woda: Raczej miśkka i lekko kwasna, podobna do t ej kt órł rybki
maj ł w nat urze, ale widziaęem zdrowe rybki pęywaj łce w wodzie
sredniot wardej , t emperat ura 18- 25
o
C.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
124
Ak w ar i um: Dobrze zarosniśt e z kryj ówkami wsród korzeni i roslin. Jako t owarzyst wo dobieramy raczej rybki
podobnej wielkosci i o ęagodnym usposobieniu np. : neonki innesa, zwinniki j arzence, neony czarne, pielśgniczki
Ramireza, rózne kiryski.
Pok ar m: Wszyst kozerna, wskazany duzy procent pokarmów pochodzenia roslinnego.
Zbr oj ni k ni ebi esk i ( Anci st r us mul t i spi ni s)
Te zbroj niki pochodzł z póęnocy Ameryki Poęudniowej .
Przysysaj łc siś do szyb, kamieni, lisci roslin, doskonale
zwalczaj ł glony j e porast aj łce. Sł t o spokoj ne dorast aj łce do
15 cm ryby. Jedzł wszyst ko, co t ylko znaj dzie siś w zasiśgu ich
szerokich pysków. Osobiscie dokarmiam swoj e glonoj ady
sparzonł saęat ł, pokarmami firmy Tropical ( Spirulina) , Sera
( Sera viformo) i Tet ra PlecoMin, JBL Novo Fect . Maęe j ak i
dorosęe chśt nie równiez j edzł got owane kawaęki kalafiora i
plast erki ugot owanej marchwi. Mogł niszczyc niekt óre rosliny o
szerokich lisciach. Trzeba uwazac z podawaniem pokarmów
pochodzenia zwierzścego, gdyz j ego nadmiar moze powodowac
zaparcia a nawet padniście ryb, dlat ego nie polecam podawania im t ubifeksu i miśsa, kt óre gdy t ylko maj ł okazj ś
j edzł bez umiaru z fat alnym dla siebie skut kiem. W akwarium wymagaj ł sporo kryj ówek urzłdzonych miśdzy
korzeniami, kamieniami i rosnłcymi w akwarium roslinami. Tam t ez skęadana j est ikra, kt órej pilnuj e samiec.
Samiec ma na gęowie imponuj łce poroze z wyrost ków skórnych, samice nie maj ł t ej ozdoby i t ylko czasami
poj awiaj ł siś u nich niewielkie wypust ki. Wymaga wody o t emperat urze od 20 - 30
o
C. Chwilowy ( 1 - 2 dni) spadek
t emperat ury poęłczony z podmianł wody, u moich ryb prawie zawsze wywoęuj e t aręo. Wychów narybku zazwyczaj
nie sprawia kęopot u. Męode j edzł, po wessaniu woreczka zóęt kowego, prakt ycznie t o samo co dorosęe. Lubił swiezł
wodś. Samce wykazuj ł pewnł agresywnosc wobec siebie, dlat ego wart o post arac siś o nie mniej niz 100 lit rowy
zbiornik dla t ych ciekawych, pozyt ecznych i sympat ycznych ryb. Nalezy unikac t rzymania 2 samców w j ednym
mniej szym zbiorniku. Kolega t rzyma st ado skęadaj ace siś z kilkunast u t ych rybek w duzym akwarium i zauwazyę, ze
wyt worzyęa siś w t ym st adzie hierarchia waznosci wsród samców, kt óre zaj śęy t eryt oria przy upat rzonych
kryj ówkach, bronił ich i t ylko na czas karmienia j e opuszczajł. Pobieraj ł pokarm w kolej nosci wyznaczonej przez
"waznosc" danej ryby w st adzie.
Swoim zbroj nikom przygot owaęem kryj ówki z przepoęowionych i oczyszczonych z zawart osci poęówek orzechów
kokosowych. Samce bardzo chśt nie akcept uj ł j e j ako kryj ówki i j ako miej sca zęozenia ikry i wychowu męodych.
Ńuski orzechów st anowił dla nich równiez cenne ńródęo bęonnika niezbśdnego do prawidęowego funkcj onowania ich
przewodu pokarmowego.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
125
I nn e
2
Badi s bżźk i t nopżet w y ( Badi s badi s)
Wy st źpow ani e: I ndie, I ndochiny.
Wi el k osc: Samiec osiłga 7 cm, a samica 5 cm.
Dy mor f i zm pżci ow y : Samiec wiśkszy, i zywiej ubarwiony,
samiczki sł brłzowe.
Zachow ani e: Spokoj na, pęochliwa i delikat na rybka
wymagaj łca osobnego akwarium z gśst ym porost em roslin i
kryj ówkami wsród korzeni.
Wy ch ow mżody ch: Taręo odbywa w miśkkiej lekko kwasnej
wodzie o t emperat urze 24- 28
o
C. Po zęozeniu na sklepieniu grot y
ikry, samiec opiekuj e siś nił. Po wylśgu odęawia siś samca a
męode karmi swiezo wylśgęymi larwami solowca.
Woda: Miśkka lekko kwasna o t emperat urze 23- 26
o
C.
Ak w ar i um: Osobne. Na dnie warst wa t orfu, gśst o porosniśt e z
kryj ówkami wsród korzeni a na powierzchni rosliny pęywaj łce.
Wart o zapewnic rybom grot y w kórych bśdł mogęy siś ukrywac
i skęadac ikr ś.
Pok ar m: Drobny zywy. W akwarium u kolegi boj ł siś nawet wyrosniśt ych oczlików i zj adaj ł j e za drugim
podej sciem.
2
W akwariach t rzymane sł dwie formy t ego gat unku - forma dzika, z niebieskimi pęet wami oraz forma wyhodowana
o czerwonym ubarwieniu i wyrańnymi prśgami biegnłcymi przez ciaęo. Ryba t a nie j est zbyt popularna w
akwariach. Zęozyęo sie na t aki st an rzeczy parś czynników. Badisy, podobnie j ak prśt niki sł bardzo podat ne na
wszelkie choroby grzybiczne. W przeciwienst wie j ednak do prśt ników nie wyt rzymuj ł w wodzie t wardej i
zasadowej . W warunkach t akich nat ychmiast zaczynajł chorowac i rzadko kiedy udaj e siś wyleczyc ryby bez st rat .
Drugł cechł powoduj łcł niskł popularnosc t ej piśknej ryby wsród akwarystów j est ich pęochliwosc. Mozna by j e
wr ścz okreslic j ako chorobliwie pęochliwe. Zdarzaęo mi siś obserwowac dorosęego samca badisa panicznie
uciekaj łcego w zarosla przed . . . . rozwielit kł. Kazdy ruch w akwarium czy t ez przed nim powoduj e, ze badisy
czmychaj ł do swoich kryj ówek. Taka pęochliwosc ma t ez swoj e nast śpst wa w zywieniu t ych ryb. Po pierwsze
pokarm musi opadac na dno, po drugie musi w j akis sposób przykówac uwagś ryb po t rzecie nie moze siś poruszac
zbyt gwaęt ownie, no i nie moze zost ac zj edzony przez innych mieszkanców zbiornika zanim zacznł j esc badisy. Jak
widac nie j est ęat wo zaj mowac siś t ł rybł. Kazdego, kt o j ednak zdecyduj e siś na t o, zapewniam, ze piśkno badisów
wynagrodzi mu t rudy hodowli.
Wy magani a
Jak j uz wczesniej wspomniaęem, badisy wymagaj ł wody miśkkiej i kwasnej , naj lepiej z dodat kiem kwasów
humusowych. Mayland pisze, ze naj piśkniej sze okazy badisa znaj dowano w wodach o t wardosci równej 0, gdzie pH
w zaleznosci od pory dnia spadaęo nawet ponizej 5. W akwarium t rudno uzyskac t akie warunki, ale zupeęnie
wyst arczaj łca bśdzie woda o ph 6 - 6, 5 i t wardosci do 10 st . N. Na krót kł met ś znosi pH 7, 5 i t wardosc w okolicach
15 st . N nie polecam j ednak eksperyment owania z t ymi paramet rami. Powodem t ak wysokiego pH moze byc proces
dekacyt acj i wody przez rosliny w silnym swiet le, j ednak kwasowosc wraca po kilku godzinach do normy.
Dodat ek t orfu lub szyszek olchy do wody pozwoli nam na ust abilizowanie pH przy niskiej t wardosci wody. Kwasy
humusowe wydzielane przez t e mat eriaęy maj ł t ez dodat kowł, bardzo przydat nł w swiet le wyj łt kowej podat nosci
na choroby t ych ryb, cechś. Kwasy t e bowiem maj ł węasciwosci biost at yczne. Reguluj ł ilosci bakt erii i grzybów w
wodzie, ut rudniaj łc t ym samym rozój chorób o t akim podęozu.
Nalezy zadbac t akze o odpowiednio niskie stśzenie azot anów (NO3) w akwarium. Przy maęej obsadzie ryb i
odpowiedniej ilosci roslin w akwarium nie powinno t o j ednak st anowic problemu.
Temperat ura wody powinna wynosic 22 - 26 st . C. Zwróciębym j ednak uwagś na st abilnosc t emperat ury. Duze
wahania dobowe mogł nam przysporzyc wielu problemów.
Ak w ar i um
Akwarium nie musi byc duze. Dla j ednej pary wyst arczy 40 lit rów. Wysokosc zbiornika t ez nie powinna byc zbyt
duza, naj wazniej sza dla badisów j est powierzchnia dna. Do lust ra wody i t ak rzadko kiedy siś zapuszczaj ł.
Roslinnosc zbornika powinna t worzyc kśpy, wsród kt órych badisy bśdł mogęy siś ukrywac. Jesli zdecyduj emy siś na
wiśksze akwarium i kilka samców t o wart o posadzic t ak aby t worzyęy nat uralne granice dla rewirów wyt yczanych
przez samce. Cent ralnym punkt em rewiru j est zazwyczaj kryjówka. Moze t o byc ęupina orzecha kokosowego,
kamienna grot a lub korzen. Jezeli kryj ówka bśdzie obszerna a wej scie o niej ęat we rzadko nasz podopieczny bśdzie
siś z niej ruszaę. Dlat ego t ez zaleca siś budowanie kryj ówek nieduzych z włskim wej sciem, naj lepiej w formie
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
126
szczelin. Ryba wówczas bśdzie miaęa siś gdzie skryc w razie niebezpeczenst wa ale nie bśdzie wiecznie
przesiadywac w ukryciu. Przynaj mniej czśsc akwarium powinno byc zacienione. Naj lepiej sprawdzaj ł siś t u rosliny
pęywaj łce. Speęniaj ł one t ez pozyt ecznł rolś wyciłgaj łc z wody azot any.
Woda w zbiorniku powinna byc delikat nie filt rowana, Badisy nie lubił silnego prłdu wody.
Zy w i eni e
Technika ęowu t ych ryb j est bardzo int eresułca. Kiedy ryba dost rzeze pot encj alny posięek, podpęywa na nieduzł
odlegęosc i zaczyna obserwowac cel. Obserwacj a t rwa czasami nawet minutś. Nast śpnie szybkim ruchem at akuj e
swój cel i zazwyczaj umyka z miej sca posięku. Jesli pokarm siś nie rusza zazwyczaj w t rakcie obserwacj i badis t raci
nim zaint eresowanie.
Problem poj awia siś t ez j esli w akwarium sł inne ryby. Pęochliwe badisy z regóęy nie sł w st anie zdobywac
odpowiednich ilosci pokarmów w t owarzyst wie ryb szybko pęywaj łcych lub duzo wiśkszych od siebie.
Naj lepszymi pokarmami dla badisów sł drobne zywe zwierzśt a plankt onowe. Rozwielit ki i oczliki sprawdzaj ł siś
doskonale w hodowli badisów. Plankt on zazwyczaj ut rzymuj e siś przez kilka godzin w akwarium i porusza siś po
caęym zbiorniku. Dziśki t emu badisy nie muszł opuszczac swego t eryt orium aby znalesc pozywienie. I nt eresuj łce
mogł byc t ez obserwacj e polowan badisów na rozwielit ki. Ryba obserwuj łca rozwielit kś od dęuzszego czasu, w
popęochu ucieka do kryj ówki kiedy rozwielit ka z nienacka siś porusza. . . j aka inna ryba t o pot rafi ???
Doskonaęym pokarmem j est t ubifeks, moj e badisy wprost uwielbiaęy polowac na bezt rosko faluj łce robaki
wyst aj łce z dna. Ryby w t rakcie polowania na rureczniki wprost nabieraęy niet ypowej dla t ego gat unku odwagi.
Pot rafięy wypęywac na odkryt e przest rzenie akwarium i nie zwracac naj mniej szej uwagi na innych mieszkanców
zbiornika.
Pokarmy suche sł przyj mowane z maęym ent uzj azmem. Naj czśsciej dopiero gęodne ryby wypęywaęy po t en t yp
pokarmu. Jak j uz wczesniej wspominaęem pokarm musiaę opadac na dno. O wiele ęat wiej sprawa siś ma z
pokarmami mrozonymi. Jesli znaj dowaęy siś w bezposrednim ot oczeniu ryby, zost awaęy zazwyczaj zj edzone.
Tylko gęodne badisy poszukuj ł akt ywnie pokarmu i wychodzł do opadaj łcego poakrmu. Badis zdaj e siś przeczyc
t wierdzeniu, ze ryby "zawsze sł gęodne".
Badi s a r eszt a ak w ar i um
Badisy nie wykazuj ł j akiej kolwiek agresj i wobec innych gat unków. Nazywane sł wrścz "t chórzami". Nprawdś
odradzam ęłczenie badisów z rybami wiśkszymi, j ak np. górami, czy t ez z rybami szybko pęywaj łcymi. Wspóęzycie
badisów z rybami agresywnymi - np. pielśgnice, boj owniki t ez generalnie nie nalezy do naj lepszych pomysęów.
Wewnłt rz gat unku ist niej e hierarchia oraz silna konkurencj a miśdzy samcami. Zachowanie samców wobec samic
przypomina nieco zachowanie prśt ników. Samice sł generalnie t olerowane, j ednak j esli j uz samiec zwróci na
samicś uwagś j ego zachowanie j est zazwyczaj dosc "szorst kie" - przegania j ł lub próbuj e zagonic do swoj ej
kryj ówki. Nie robi t ego w kazdym błdń razie delikat nie.
Nie bśdś ukrywaę, ze badisy naj lepiej czuj ł siś w zbiorniku gat unkowym. Doskonaęym uzupeęnieniem akwarium z
badisami mogł okazac sie krewet ki sęodkowodne. Wiśkszosc gat unków spot ykanych w handlu doskonale czuj e sie
w t akich warunkach j akich wymagaj ł badisy. Zwierzśt a t e j ednoczesnie nie sł ani agresywne, ani nie konkuruj ł o
pokarm z rybami.
Rozni ce pżci ow e
U podrosniet ych badisów zazwyczaj ęat wo odróznic samicś od samca. Pęec rozpoznaj emy po kszt aęcie ryby.
Samiczki sł peęniej sze, samce zas maj ł lekko wklśsęe brzuszki. Trafnym okresleniem kszt aęt u samców j est
porównanie ich do kszt aęt u fasoli. Generalnie t ez mozna uznac, ze samce sł int ensywniej wybarwione, j ednak
ubarwienie badisów j est bardzo zmienne a ryby pot rafił w ciłgu kilku sekund diamet ralnie zmienic barwy.
Rozmnazani e
Do rozrodu pot rzbna j est badisom kryj ówka. Zazwyczaj t aręo nast śpuj e w kryj ówce samca. Zalecana j est do t aręa
woda miśkka i kwasna, przydaj ł sie znowu biost at yczne węasciwosci kwasów humusowych. Temperat ura nie musi
byc podwyzszana, ale w wyzszej t emperat urze szybciej bśdzie rozwij ac sie ikra, bśdzie przez t o krócej narazona na
splesnienie.
Przed t aręem samica czśsciej przebywa na t eryt orium samca, zbliza sie niej ednokrot nie do j ego kryjówki. Samiec
st ara siś wywrzec na swoj ej part nerce j ak naj lepsze wrazenie. Pot rafi j ednoczesnie zachowywac siś dosc brut alnie
wzglśdem niej . Ryt uęłę godowy badisów t o swoist a mieszanka zachowan ryb pielśgnicowat ych i labirynt owat ych.
Samica skęada ikrś naj czśsciej na sklepieniu kryj ówki, czasami na sciankach bocznych. Po zęozeniu ikry wycofuj e
siś a opiekś nad j aj ami podej muj e samiec. Od t ego moment u zaciekle broni dostśpu do swoj ej kryj ówki i
j ednoczesnie doglłda czy ikra rozwij a siś poprawnie. Przez j akis czas opiekuj e siś t akze wylśgiem.
I kra doj rzewa po kilkudziesiściu godzinach, dokęadny czas j est zalezny od t emperat ury wody. Narybek poczłt kowo
karmimy naj drobniej szymi pokarmami. Przydaj e siś hodowla pant ofelków. Mozna t akze wykorzyst ac got owe
pokarmy, JBL Novo Fluid it p. , czy t ez podawac w okolice kryj ówki z narybkiem zawiesine zóęt ka i drozdzy. Kiedy
narybek t roszeczkś podrosnie i zaczyna samodzielnie poszukiwac pokarmu poza kryj ówkł nieocenione mogł
okazac siś larwy solowca i nicienie mikro. Dla j ednocent ymet rowych rybek naj lepszymi pokarmami sł oczliki i
męode rozwielit ki. Przez caęy czas nalezy uwazac na j akosc wody, narybek j est j eszcze bardziej wrazliwy niz dorosęe
badisy.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
127
I nne zw i er zźt a.
Kr ew et k i
Kr ew et k a Amano ( Car i di na j aponi ca)
Wy st źpow ani e: Japonia.
Wi el k osc: okoęo 4 cm.
Dy mor f i zm pżci ow y : Samice maj ł wiśkszy odwęok i sł nieco wiśksze od samców.
Zachow ani e: Spokoj na, nie wadzi nikomu, lubi przebywac w grupie. Moj e chodzł po dnie i roslinach w ich
akwarium w t owarzyst wie piskorków i krewet ek filt ruj łcych. Od czasu do
czasu pęywaj ł w t oni wodnej przy pomocy odnózy na odwęoku. Nie
at akuj ł siś wzaj emnie ani innych zwierzłt w akwarium.
Wy ch ow mżody ch: Samica nosi pod odwęokiem j aj a z kt órych wylśgaj ł
siś pelagiczne larwy. Podobno t rudno j e wychowac ale o t ym siś
niedęugo mam nadziej ś przekonamy. Wedęug wielu ńródeę męode larwy
wykluwaj ł siś po 6 t ygodniach i pot rzebuj ł do dalszego rozwoj u wody
sęonawej . Zdaj e siś, ze bśdś znowu robię maęy zbiorniczek z wodł
sęonawł.
Woda: Temperat ura od 23 do 27
o
C o t wardosci ogólnej od 2 do 20 DgH,
lubi lekki prłd wody.
Ak w ar i um: Wyst arcza j uz niewielkie dobrze porosniśt e roslinami. Wg serwisów poswiśconych bezkrśgowcom na
kazde 5 szt uk powinno przypadac akwarium 20l wody.
Pok ar m: Wszelkie glony, osobiscie swoim podaj ś spiruline w t ablet kach, Sera Viformo a ponadt o podj adajł
pokarmy podawane piskorkom, które przebywaj ł z nimi w t ym samym akwarium.
Kr ew et k a f i l t r uj ćca ( At y opsi s mol uccensi s)
Wy st źpow ani e: Azj a poęudniowo- wschodnia.
Wi el k osc: Rosnie powoli, moj e maj ł j uz okoęo 5- 6 cm i mimo odbyt ych wylinek nie widac znaczłcej zmiany ich
wielkosci, j ednak powoli rosnł. Samce dorast aj ł do 10 cm a samice do 6 cm.
Dy mor f i zm pżci ow y : Samce maj ł grubszł pierwszł parś odnózy i sł wiśksze
od samic.
Zachow ani e: Spokoj na, skryt a, grzebie w podęozu poszukuj łc reszt ek
pokarmowych lub rozczapierza przednie odnóza i ęapie zawiesinś z t oni wodnej .
Mozna t rzymac poj edynczo, ale lepiej siś prezent uj e w niewielkim st adku.
Wy ch ow mżody ch: Wylśgaj ł siś pelagiczne larwy, t rudne do ut rzymania przy
zyciu, rozród raczej rzadki w akwarium. Wedęug opisów po 3 t ygodniach
wylśgaj ł siś z j aj noszonych pod odwęokiem przez samicś. Męode karmi siś
pierwot niakami i swiezo wylśgęymi larwami solowca. Męode podobnie j ak i
męode krewet ki Amano pot rzebuj ł do swego rozwoj u wody sęonawej .
Woda: Temperat ura wody od 24 do 30
o
C, dobrze nat leniona, lubi prłd wody, z
kt órego za pomocł swoich odnózy wyęapuj e drobiny organiczne. Uwaga bardzo
wrazliwa na niedot lenienie.
Ak w ar i um: Przest ronne, moze byc z nieduzymi i spokoj nymi rybkami, które
nie bśdł próbowaęy na nie polowac podczas wylinek. Konieczne sł kryj ówki dla
zwierzłt , kt óre węasnie przeszęy wylinkś. St anowił one wt edy nadzwyczaj kuszłcy ęup dla zwierzłt miśsozernych.
Swoj e krewet ki t rzymaęem w dobrze zaosniśt ym 100l akwarium ze st adkiem Bot ia st riat a i sumików szklist ych.
Obecnie sł ze st adkiem piskorków, st adkiem krewet ek Amano.
Pok ar m: Podaj ś drobny pokarm t aki j ak dla narybku i t ablet ki pokarmowe Sery.
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
128
Sl i mak i ak w ar i ow e
Pielśgnacj a slimaków w akwarium j est czśst o polecana w róznego rodzaj u publikacj ach akwaryst ycznych -
szczególnie t ych st arszych - j ako srodek walki z glonami. Nie zawsze j ednak slimaki w akwarium sł element em
pozłdanym. W wielu przypadkach nadmierny ich rozród j est niewskazany ze wzglśdów est et ycznych, a ich
zdolnosci czyscicielskie sł równiez ograniczone. Dlat ego t ez we wspóęczesnej akwaryst yce opinie o slimakach w
akwarium sł o wiele bardziej powsciłgliwe, a czśst o wr ścz negat ywne.
Drobne gat unki slimaków z reguęy nie uszkadzaj ł roslin. Rozmnazaj łc siś j ednak bardzo silnie, nawet t e drobne
gat unki mogł st ac siś niepozłdane ze wzglśdów est et ycznych. Nast śpuj e t o szczególnie ęat wo wt edy, gdy
podaj emy rybom zbyt duzo suchych pokarmów lub pokarmów roslinnych. Maj łc dost at ek t akiego ęat wo
dost śpnego, wysokowart osciowego pokarmu slimaki rozmnazaj ł siś szybko i wkrót ce wyst śpuj ł masowo. I ch
zwalczanie polega na regularnym, cot ygodniowym ich zbieraniu przy okazj i czyszczenia akwarium. Równoczesnie
nalezy zwrócic uwagś, aby nie przedawkowac pokarmów podczas karmienia ryb. Niezwykle skut eczne w zwalczaniu
slimaków sł ryby z rodzaj u Bot ia ( po polsku-sliziki lub bocj e) , które odzywiaj ł siś nimi i zwykle w ciłgu kilkunast u
dni caękowicie wyt śpił j e w akwarium.
Wiśksze gat unki slimaków mogł uszkadzac rosliny. Jezeli wiśc chcemy miec w akwarium piśkne rosliny, t o nie
wolno - nawet okresowo - t rzymac w nim wiśkszych gat unków kraj owych slimaków. Przenoszenie slimaków z
ot wart ych zbiorników j est niedopuszczalne równiez ze wzglśdu na mozliwosc przenoszenia pasozyt ów ryb. W
handlu akwaryst ycznym spot yka siś nat omiast dosc czśst o poęudniowo amerykanskie slimaki z rodzaj u Pomacea,
dawniej zaliczane do rodzaj u Ampullaria. Naj wiśksze gat unki mogł rozmiarami muszli przewyzszac powszechnie
znanego slimaka winniczka. Pomacea rozmnazaj ł siś w niewoli i obecnie st aęy siś st andardowymi zwierzśt ami
akwaryst yki. Znane sł nawet szt ucznie wyhodowane formy barwne. Te int eresujłce dla obserwacj i zwierzśt a nie sł
szkodliwe dla zywych roslin, gdy sł regularnie dokarmiane sparzonymi liscmi saęat y, sparzonymi lub mrozonymi
liscmi szpinaku i innymi pokarmami pochodzenia roslinnego. Przedkęadaj ł bowiem mart wł t kankś roslinnł nad
zywe rosliny. Dopiero zmuszone gęodem, z braku dokarmiania mogł uszkadzac rosliny. Jezeli t akie uszkodzenia
zaobserwuj emy, t o bśdzie t o sygnaęem do usuniścia slimaków lub do ich dokarmiania. Przed usuniściem upewnij my
siś j ednak, czy slimaki rzeczywiscie zj adaj ł zywe czśsci roslin, czy t ez t ylko t e j uz wczesniej obumaręe i ich
fragment y.
Zat oczk i ( Pl anor bi dae)
Muszla calkowicie splaszczona bocznie, zwiniet a w j ednej plaszczyznie. Jest kilka gat unkow, niekt ore ladne -
polprzezroczyst e, czerwone w brazowe kropki. Niewielkie - zazwyczaj nie przekraczaj a 1- 1. 5 cm srednicy. Zat oczki
wbrew pozorom nie sa szkodnikami, sa nawet bardzo pozyt eczne - zj adaj a chet nie glony zielone z szyb i w t en
sposob ich "rzesza" zast epuj e z dobrym skut kiem dowolnego glonoj ada. Nie
zauwazylem, zeby ruszaly rosliny, ale t ez ic h nie glodzilem. Zat oczka przywlekamy
na roslinach, t am bowiem naj czesciej sklada galaret owat e kokony j aj . Jesli sie
nadmiernie rozmnoza, fakt ycznie pomaga np. bocj a wspaniala. Zat oczek j est lat wym
lupem - nie ma klapki na skorupie, skorupa j est miekka, a slimak nie zakopuj e sie w
ziemi, wiec wiekszosc slimakozernych ryb go zalat wi.
W obrśbie t ej grupy slimaków wyst śpuj e wiele
gat unków czśst o bardzo t rudnych do odrózienia dla
akwaryst y. Naj czśsciej opisywanym gat unkiem j est
zat oczek r ogow y ( Planorbarius corneus) . Dorast a on
do 4 cm srednicy, naj lepiej czuj e siś w akwarium nieogrzewanym o ph 7 i mniej .
Woda zasadowa moze mu szkodzic.
Bardzo czśst o spot ykanym w akwariach zat oczkiem j est Hel i som a ni gr i cans,
szczególnie zas j ego albinot yczna - czerwona forma. Slimak t en pochodzi z Brazylii,
wymaga wiśc wody o t emperat urze powyzej 20 st . C. Odzywia siś reszt kami
zalegaj łcymi dno, ale t akze roslinami, stłd t ez nalezy kont rolowac j ego populacj e w
akwarium. Osiłga okoęo 2 cm srednicy.
Rozdet k i ( Phy sa sp.)
Muszla j uz bardziej t radycyj na, t ak j akby rozdet a blizej ot woru, zas znacznie
mniej sze zwoj e pod koniec muszli. Wielkosc podobna j ak zat oczek, kszt alt ciala i
wyglad t akze. Rozdet ki bywaj a szkodnikami, albowiem porywaj a sie na rosliny, j esli
nie maj a glonow i reszt ek pokarmu. Dlat ego t ez czasem t rzeba j e zwalczyc ( choc
moj e rozdet ki nie ruszaj a roslin, ale t o dlat ego ze sa dokarmiane) . Podobnie j ak z
zat oczkiem - lat we do likwidacj i, z t ych samych powodow ( t ak samo t ez sie
rozmnazaj a) .
Mat eriaóy pobrane z int ernet u bez zgody aut orow, zebrane wyóżcznie do uzyt ku prywat nego
129
Ampul ar i e.
Duze slimaki, kupowane chet nie dla ozdoby. W Polsce j est prakt ycznie dost epny j eden gat unek z odmianami
barwnymi - muszle brazowe lub zolt e, cialo ciemnoszare lub bialozolt e. Muszla
t radycyj na, kszt alt u podobnego j ak muszle winniczkow. Dorast a do kilku
cent ymet row srednicy. Ampularia j est czest o
podej rzewana o zj adanie roslin, j ednakze z moj ego
doswiadczenia nigdy t ego nie zauwazylem, albowiem
zawsze maj a cos do zj edzenia po rybach. Jest t o
slimak bedacy idealna sluzba sanit arna - zj e wszyst ko
z dna i robi t o bardzo szybko, w t en sposob nic sie nie
psuj e, a j ego odchody sa malo t oksyczne. Niest et y
glonow nie rusza. Ma t ez j edna wade - ma met abolizm
prawie 2x t ak duzej ryby, wiec t rzeba j e wliczac w obsade akwarium. Ampularii nie
t rzeba likwidowac. Sklada bowiem j aj a poza akwarium i mozna j e zniszczyc ( wykluwaj a sie ponad t ydzien) , zanim
wykluj a sie mlode. Bocj a wspaniala w akwarium z t rudem, ale moze zabic Ampularie. Podobnie duze pielegnice
( Heros sp. na przyklad nie znosi slimakow i zabij e i zat oczka i rozdet ke i ampularie, choc t e ost at nia z t rudem) .
Ampularia ma bowiem klapke na ot wor muszli i kiedy sie chowa, zamyka sie szczelnie. Widzialem j ednak j ak ryby
zabij aj a t ego slimaka. Heros po prost u zaskakuj e go, kiedy j est ot wart y ( nie zdazy sie zamknac) . Za t o bocj a t ak
dlugo uderza w skorupe w okolicy zawiasu klapki, ze robi w niej dziure i "wysysa" slimaka. Tak wiec t rzeba uwazac,
j akie ryby t rzyma sie z t ymi ozdobnymi slimakami.
Sw i der ek ( Mel anoi des)
Male slimaki przywlekane ze zwirem z innych akwariow, czasem brane swiadomie ze sklepu, bo ladnie wygladaj a i
czyszcza dno. Slimak o kszt alcie prawie iglast ym, bardzo silnie wydluzona, brazowo- szara, plamkowana skorupa
dlugosci do ok. 2-3 cm. Swiderek j est swiet nym czyscicielem dna, t am bowiem zyj e.
Z wyj at kiem niedot lenienia prakt ycznie nie poj awia sie na szybach, czy roslinach
( t ylko przy zbyt wysokiej t emperat urze i w nocy wychodzi) . Dlat ego t ez nie mozna
prakt ycznie dowiedziec sie, ile szt uk t ego ust roj st wa j est w akwarium, a moga ich
byc set ki czy t ysiace i zaden nie bedzie widoczny! Swiderek nie j e roslin, ani glonow,
j edynie det ryt us. Nat lenia dno i j est pozyt eczny, ale. . .
pot rafi przerodzic sie w prawdziwa plage! Swiderek
j est bowiem zyworodny i rozmnaza sie w podlozu. Nie
mamy wiec nad t ym kont roli. Co gorsza ( przy
zwalczaniu. . . ) ma i klapke i bardzo t warda muszle ( nie
zgniecie sie j ej palcami! ) . Przez t o ze siedzi pod
podlozem, j est t wardy i niedost epny, prakt ycznie nie udaj e sie go zlapac zadnej
rybie, a nawet j esli sie uda, zazwyczaj w dnie siedzi j eszcze pareset ziomkow, kt orzy
sie t ym j ednym nie przej muj a i nadal rozmnazaj a. . . Jedyna znana mi met oda
pozbycia sie go t o przesianie piasku, czy reczne przebranie zwiru ( bardzo zmudne) ,
ew. mozna by probowac met od chemicznych, po wyciagnieciu zwiru ( np. wyplukac
cale podloze w kwasie) . Ja j ednak od lat mam swiderki w dnie kazdego akwarium i nie narzekam. Niech sobie zyj a.
Niewiele brudza, nie biora prawie t lenu, nikomu nie przeszkadzaj a, co j a bede sie bawil w niszczyciela.
Do niedawna mozna byęo nat knłc siś j edynie na Mel anoi des t ubr cul at a, od j akiegos czasu j ednak spot yka siś w
akwariach inny gat unek - Mel anoi des gr ani f er a.

Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w, zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego

ALTERNANTHERA (ALTERNANTERA [REINECKEGO - PRZYP. Tś UM.]) BACOPA (BAKOPY) CABOMBA (KABOMBY) CARDIMINE (CHYBA CARDAMINE PRZYP. Tś UM.) LYRATA (RZEZ UCHA JAPON SKA) CERATOPHYLLYM (CHYBA CARATOPHYLLUM - PRZYP. Tś UM.) DEMERSUM (ROGATEK SZTYWNY ) ELODEA / EGERIA (MOCZRKI) HYDROCOTOYLE (CHYBA HYDROCOTYLE - PRZYP. Tś UM.) LEUCOCEPHALA (Wż KROTA BIAŃOGŃOWA) HYGROPHILA CORYMBOSA (NADWO DKA SZEROKOLISNA / Wż SKOLISTNA / TAJLANDZKA) HYGROPHILA DIFFORMIS (NADWO DKA TRO JKWIATOWA) HYGROPHILA POLYSPERMA (NADWO DKA WIELONASIENNA) LIMNOPHILA SP. (LIMNOFILIE) LOBELIA CARDINALIS (LOBELIA CZERWONA) LUDWIGIA REPENS MAYACA FLUVIATILIS MYRIOPHYLLUM (WYWŃO CZNIKI) ROTALA UTRICULARIA (PŃYWACZ) ROS LINY ROZETOWE ANUBIAS APONOGETON (ONOWODKI) APONOGETON MADAGASCARIENSIS (ONOWODEK MADAGASKARSKI ) BARCLAYA LONGIFOLIA (BARKLAJA DŃUGOLISTNA) CRINUM (KRINIE) CRYPTOCORYNE (ZWARTKI / KRYPTOKORYNY) ECHINODORUS (AMAZONKI / Z ABIENICE) LEMNA (RZŻ SA) LILAEOPSIS NOVAE ZELANDIAE NUPHAR (GRż Z ELE) NYMPHAEA (GRZYBIENIE) NYMPHOIDES AQUATICA (ROS LINA BANANOWA) PISTIA STRATIOTES (TOPIAN OSOKOWATY) SAGITTARIA (STRZAŃKI) VALISNERIA (NURZAN CE) WOLFFIA PAPROCIE I MCHY AZOLLA (PŃYWAJż CA PAPROC) BOLBITUI (CHYBA BOLBITIS - PRZYP. Tś UM.) HEUDELOTI (BOLBITIS HEUDELOTA) CERATOPTERIS (RO DZYCE) Z MICROSORUM PTEROPUS (MIKROZORUM SKRZYDLATE) RICCIA FLUITANS (WGŃŻ BKA WODNA) SALVINIA VESICULARIA DUBYANA (MECH JAWAJSKI)

57 57 58 58 59 59 60 60 61 61 62 62 63 63 64 64 65 65 65 65 66 66 67 67 68 68 69 69 70 70 70 71 71 71 72 72 72 73 73 74 74 74

RYBY
PISKORZOWATE BOCJA SIATKOWANA (BOTIA LOHACHATA ) BOCJA WSPANIAŃA (BOTIA MACRACANTHA) BOCJA PRŻ GOWANA (BOTIA STRIATA) PISKOREK, CIERNIOOCZEK (PANGIO SP.) KĆ SACZOWATE ZWINNIK JARZENIEC (HEMIGRAMMUS ERYTHROZONUS) NEON CZARNY (BYSTRZYK AXELRODA) (HYPHESSOBRYCON HERBERTAXELRODI ) TETRA CESARSKA (NEMATOBRYCON PALMERI ) EIGENMANN 1911 NEON INNESSA (PARACHEIRODON INNESI ) BYSTRZYK BARWNY Z AŃOBNICZKA Z YWORODNE XENOTOCA EISENI PIŹKNICZKOWATE - JAJOZ YWORODNE GUPIK(POECILIA RETICULATA) ZMIENNIAK WIELOBARWNY (XIPHOPHORUS VARIATUS; PLATYPOECILUS )
2

76
76 76 76 77 77 79 79 79 80 80 80 81 82 82 83 83 83

Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w, zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego

MOLINEZJA OSTROPYSKA (POECILIA SPHENOPS) MIECZYK HELLERA (XIPHOPHORUS HELLERI) ŻA–COWATE Ń LABIRYNTOWE (ANABANTOIDE) BOJOWNIK WSPANIAŃY (BETTA SPLENDENS) GURAMI DWUPLAMISTY (TRICHOGASTER TRICHOPTERUS ) GURAMI MOZAIKOWY (TRICHOGASTER LEERI ) PRŻ TNIK KARŃOWATY (COLISA LALIA) PRŻ TNIK PRŻ GOWANY (COLISA FASCIATA) PRŻ TNIK TRO JBARWNY (COLISA CHUNA) PRŻ TNIK WARGACZ (COLISA LABIOSA ) SKRZECZYK PRŻ GOWANY (TRICHOPSIS VITTATUS) WIELKOPŃETW WSPANIAŃY (MACROPODUS OPERCULARIS) PIELŹGNICE I PIELŹGNICZKI APISTOGRAMMA PANDURINI ARCHEOCENTRUS SAJICA BUSSING 1974 BARWNIAK CZERWONOBRZUCHY (PELVICACHROMIS PULCHER) GŻ BACZ WIELOBARWNY (PSEUDOCRENILABRUS MULTICOLOR) PALETKA (SYMPHYSODON AEQUIFASCIATUA ) PIELŻ GNICA MEEKA (THORICHTHYS MEEKI SYN . CICHLASOMA MEEKI) PIELŻ GNICZKA AGASSIZA (APISTOGRAMMA AGASSIZI) PIELŻ GNICZKA KAKADU (APISTOGRAMMA CACATUOIDES ) PIELŻ GNICZKA RAMIREZA (PAPILIOCHROMIS RAMIREZI) PSEUDOTROPHEUS SAULOSI SKALAR (PTEROPHYLLUM SCALARE) Z O TACZEK INDYJSKI (ETROPLUS MACULATUS) Ń KARPIEN COWATE PROPORCZYKOWIEC Z KAP LOPEZ (APHYOSEMION AUSTRALE) SZCZUPIEN CZYK KARŃOWATY (EPIPLATYS ANNULATUS) ZAGRZEBKA RACHOWA (NOTHOBRANCHIUS RACHOVI ) KARPIOWATE BRZANKA RO OWA (BARBUS CONCHONIUS) Z BRZANKA SUMATRZAN SKA (CAPOETA TETRAZONA TETRAZONA ) DANIO LAMPARCI (BRACHYDANIO FRANKEI) DANIO PRŻ GOWANY (BRACHYDANIO RERIO) GRUBOWARG DWUBARWNY (LABEO BICOLOR) KARDYNAŃEK CHIN SKI (TANICHTHYS ALBONUBES ) KOSIARKA (CROSSOCHEILUS SIAMENSIS) RAZBORA KLINOWA (TRIGONOSTIGMA HETEROMORPHA SYN . RASBORA HETEROMORPHA ) ZŃOTE RYBKI (CARRASIUS AURATUS) SUMOWATE CORYDORAS METAE KIRYSEK PSTRY (CORYDORAS PALEATUS ) KIRYSEK SPIZ OWY (CORYDORAS AENEUS) KIRYSEK STERBY (CORYDORAS STERBAI) DREWNIAK (DYSICHTHYS CORACOIDEUS , SYN. BUNOCEPHALUS CORACOIDEUS ) GLYPTOPERICHTHYS GIBBICEPS KIRYS NIK CZARNOPLAMY (HOPLOSTERNUM THORACATUM ) SUMIK SZKLISTY (KRYPTOPTERUS BICIRRHIS) ZBROJNIK DROBNY (LORICARIA PARVA) LORICARIA SP. "RED" OTOCINCLUS MARIAE ZBROJNIK NIEBIESKI (ANCISTRUS MULTISPINIS) INNE BADIS BŃŻ KITNOPŃETWY (BADIS BADIS)

84 84 87 89 90 91 92 92 92 93 93 95 96 98 98 98 99 99 100 100 100 101 101 101 102 104 104 105 105 107 107 109 109 111 112 113 115 115 117 118 119 119 119 121 121 121 122 122 123 123 123 124 125 125

INNE ZWIERZŹTA.
KREWETKI KREWETKA AMANO (CARIDINA JAPONICA ) KREWETKA FILTRUJż CA (ATYOPSIS MOLUCCENSIS) S LIMAKI AKWARIOWE
3

127
127 127 127 128

Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w.) AMPULARIE. S WIDEREK (MELANOIDES) 128 128 129 129 4 . zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego ZATOCZKI (PLANORBIDAE) ROZDETKI (PHYSA SP.

Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. miedń itp. dzisiaj proporcja zaczyna siś odwracac. jak chcemy urzłdzic zbiornik oraz nad warunkami. podobnie jak i ryby majł swoje wymagania. wazna jest temperatura. Dobrze jest juz wczesniej zastanowic siś jakie ryby chcemy trzymac w naszym zbiorniku i "do nich" dobierac rosliny. ze niektore rosliny nie tolerujł siś wzajemnie itp. Rosliny. czyli takie. Jest jeszcze jeden powod. Coraz modniejsze sł akwaria dekoracyjne. Nie wszystkie rosliny mogł byc nam przydatne. Wiemy gdzie ma stac i jak ma wyglłdac nasz zbiornik. Innł pozytywnł rolł roslin jest wydzielanie tlenu. tym wiścej wchę ania szkodliwych substancji. One. Jak widac. by najgrubsza jego warstwa byę w a tyle i po bokach zbiornika stopniowo schodzłc . Brak w nim spokoju i gę ny śbi. zostajł zaabsorbowane przez rosliny. dla ktorego warto pomyslec o roslinach. Chcłc czerpac zadowolenie z wę asnego akwarium trzeba zabezpieczyc wę asciwe warunki w zbiorniku takze roslinom. pomaga "przetrwac" bezstresowo pę ochliwym rybom.) a wydalajł tlen. tak by ryby miaę gdzie pę y ywac. Mamy przygotowane podę oze i wodś. Ich zadaniem (w skrocie) jest wchę anianie szkodliwych dla ryb substancji. UWAGA: Im roslina szybciej rosnie.jak juz wspominaę em powyzej sł parametry wody. Mozna i tak. wę an asnie. a ryby sł dekoracjł i ozywienia srodowiska. filtry itp.: resztek pokarmu. Jak wspomniaę em do tej przemiany zwanej fotosyntezł." z grubosci" ku przodowi. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Jak Zaczćc W zasadzie mamy juz wszystko. Warto przed posadzeniem przypadkowych roslin zastanowic siś jeszcze nad tym. Pod wpę ywem swiatę i przy udziale chlorofilu rosliny pobierajł z wody a dwutlenek wśgla (CO2. Czśsto nalezy brac pod uwagś takie szczegoę jak: prłd wody czy wysokosc sę y upa wody.rosliny czerwone pomiśdzy zielonymi oraz roznicowac je pod wzglśdem ksztaę lisci czy caę rosliny. Jest to najczśstsze ńrodę pozyskiwania wody. jesli juz decydujemy siś na rosliny. bakterii. przemiennie . to o rozrosniśtym systemie korzeniowym i tak zwane rosliny twarde. a na przodzie zbiornika. Nalezaę oby przed sadzeniem roslin zastanowic siś jakie warunki mozemy im zapewnic.Akwarium wyposazone w wiśkszł ilosc roslin o. Czśsto od kondycji roslin zalezy wę asciwe utrzymanie akwarium. Resztki te rozkę adajłc siś wydzielajł. Waznym elementem . ESTETYKA. Pojsc do sklepu lub do zaprzyjańnionego akwarysty. Nalezy dowiedziec siś jakł wodł dysponujemy w naszych kranach. Nadto rosliny wytwarzajł substancje podobne do antybiotykow oraz wspomagajł powstawanie i rozwoj przyjaznych dla srodowiska. uformowac je tak. − dobrze jest "przeplatac" rosliny kolorystycznie. ze rosliny wchę aniajł wiele substancji trujłcych tj. cien . jednak w takim zbiorniku trzeba czśsto wymieniac wodś po to by utrzymac w miarś stabilne warunki. to pozostaę nam juz tylko dobor roslin. Dla przykę adu w akwarium z pielśgnicami kopiłcymi w podę ozu. a takze po to bysmy mogli je obserwowac. Obecnosc roslin w srodowisku wodnym ma niezaprzeczalne ogromne znaczenie. a nawet cien (o swietle juz pisaę em wczesniej). zdarza siś. O akwariach dekoracyjnych (holenderskich) jeszcze w przyszę osci napiszemy. przekopujłcymi dno pielśgnicami. Jedne lubił duzo swiatę innym wystarcza poę a. Wszystko. Niemaę wpę na o y yw rozwoj roslin ma tez temperatura wody. Sł takie. czśsto zwane holenderskimi. metale ciśzkie. pozyskac kilka roslin wsadzic do podę oza i gotowe. ale chcłc miec dobrze i piśknie urzłdzone akwarium to musimy siś jeszcze troszkś pomśczyc.raczej ę atwiej je zę amac niz oderwac. obumarę ych roslin itp. ze to najmniejszy kę opot. a swiatę rosliny. potrzebne jest swiatę W nocy. Dawniej akwarysci w swych zbiornikach gę ownie hodowali ryby. na kon cu ę cucha tej przemiany. Zamontowalismy juz sprzśt typu grzaę ki. ktorych ę odygi i liscie sł sztywne . Rosliny w duzym stopniu sł odpowiedzialne za utrzymanie rownowagi biologicznej w zbiorniku. Mogł siś schronic w ich gśstwinie. w ktorych dominujł przepiśkne rosliny. ktory z kolei potrzebny jest do oddychania rybom. rosliny najnizsze. Zgoda. Sł przeciez zbiorniki bez roslin. Akwarium bez roslin to jakby niepeę swiat. ktore powstajł na skutek przemiany materii organicznej np. co zyje ma swoje wymagania. 5 . o Wydawaę oby siś. fosforany czy jony amonu. a rosliny traktowali marginesowo. Jeszcze nie wszyscy akwarysci sł o tym przekonani. podobnie jak ryby. Ostatnie badania wykazujł. Jesli juz znamy parametry wody oraz zdecydowalismy siś na okreslone srodowisko w akwarium. odchodow ryb. w czśsci srodkowej rosliny sredniej wielkosci. twardosc i odczyn wody. gdy nie dziaę na nie o. − dno ( pisaę em o tym w jednym z poprzednich odcinkow). tu ej − przednił czśsc zbiornika pozostawic wolnł. gę ownie z agresywnymi. Przy doborze a pońniej sadzeniu roslin nalezaę oby kierowac siś kilkoma zasadami: − rosliny wysokie sadzimy przy tylnej scianie zbiornika i po bokach. W wyniku tej "operacji" znacznie zmniejsza siś stśzenie tych zwiłzkow w wodzie. Pozostaę nam tylko posadzic rosliny i wpuscic ryby. ktore musimy im zapewnic. azotany. rosliny maja w zbiorniku wiele zadan do speę nienia. pobierajł tlen a wydzielajł CO2.

dna.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Dobrze jest zrobic sobie plan "zagospodarowania" dna na papierze . W pierwszym przypadku roslina dę uzej siś aklimatyzuje i musi upę ynłc dosc dę ugi czas nim zacznie w peę "zyc". Na koniec warto wyrownac dno by nie y. Wodś do zbiornika lejemy o nic ł wśzykiem. Nie lejemy jej bezposrednio na podę oze by go nie wypę ukac. Pozostaę nam jeszcze tylko wpuscic ryby. y" Oczywiscie.wodł.przygotowanł wczesniej . amane. pomorze nam je (korzenie) wyprostowac. stosuje krotkotrwale kłpiele w roztworze aę unu lub siarczanu miedzi.7 cm. a byę w miarś proste. wę łczamy wszystkie urzłdzenia: swiatę filtry. po to by nie wypę ukiwac podę oza i nie rujnowac zrobionego przez nas.w rzucie pionowym. Zbiornik w takim stanie o. Do tego celu sę uzł nawozy(dla celow akwarystyki). Te. w drugim na odwrot. Jak najlepiej siś do tego zabrac? Mamy juz przygotowane odpowiednie podę oze i opracowany projekt rozsadzenia roslin. W skali narysowac dno i na tym planie ukę adac rosliny. Do zbiornika nalewamy okoę 1/3 wysokosci sę o upa wody ( woda przygotowana juz wczesniej) kolejno od tyę i z bokow wsadzamy rosliny do podę u oza. przypominaę krajobrazu ksiśzycowego.. ze pozostawia ich kśpkś o dę ugosci okoę 5 . pasozytow. Wstrzykujś je pod korzenie za pomocł wiśkszej strzykawki i dę ugiej igę Ma to tł zaletś. talerzyk itp. Osobiscie wolś nawozy w pę ynie. korzenie muszł byc zdrowe. pozostawiajłc tylko zdrowł roslinś. Po posadzeniu roslin i uę ozeniu elementow dekoracyjnych . Po nalaniu wody do odpowiedniej wysokosci. tak by caę korzenie i czśsc ę e odygi znajdowaę siś w podę a ozu. ale na uę ozony na dnie kawaę szkę ek a. slimaki czy ich ikrś. Wiśkszosc akwarystow obcina korzenie tak. nalezaę oby uzyńnic podę oze. by widac byę ę o łczenie korzenia z ę odygł. grzaę itp. ę ni atwiejsze jest jednak sadzenie rosli w podę ozu. Tabletki mozna poę amac na czśsci i wę ozyc pod korzenie danej rosliny . a nastśpnie wyciłgnłc roslinś tak.. Wielu hodowcow chcłc uniknłc przeniesienia niewidocznych a szkodliwych dla srodowiska naszego akwarium. Kę opoty mogł wystłpic z roslinami posiadajłcymi dę ugie korzenie. Robimy to kawaę o o kiem linijki z tworzywa lub szkę em. Sł "dwie szkoę przygotowania korzeni do sadzenia. ale to juz w nastśpnym artykule. Po odpowiednim przygotowaniu roslin mozemy przystłpic do ich sadzenia. to przystśpujemy do pozyskiwania potrzebnych nam roslin. ktore mozna nabyc w postaci tabletek lub pę ynu. kamienie czy elementy dekoracyjne np. korzenie.nie za duzo. To samo robimy z korzeniami. ktore sł na wpoę obumarę zę e. Czśsciowe wyciłgniście rosliny z podę oza ku gorze. ze nie rujnuje dna. Po przyniesieniu ich do domu dokę adnie sprawdzamy je czy nie majł uszkodzonych korzeni lisci czy ę odyg. Przykę adowo moze to wyglłdac tak: (rys) Gdy mamy juz Zatwierdzony przez nas samych projekt. bez zgnię ych czśsci. o o 6 . Usuwamy takze wszelkiego rodzaju widoczne goę ym okiem pasozyty. Stłd osobiscie kierujś siś zasadł. ze w przypadku gdy nie muszś obcinac korzeni to je zostawiam. gnijłce usuwamy. Najlepiej wcisnłc korzenie na znacznł gę śbokosc tzn. Nalezy siś starac by korzenie w miarś mozliwosci nie byę (w podę y ozu) zagiśte do gory (rys). ki powinien "pracowac" okoę 7 dni. Inni pozostawiajł korzenie w caę o osci. Teraz pozostaę nam juz uzupeę zbiornik pozostaę .

Pojemnik wkopuje siś w podę oze i maskuje tak. Granulacja ziaren powinna wynosic 210 mm. Majłc takie niebezpieczen stwo na wzglśdzie. W uprawie niektorych roslin bardzo korzystne jest wzbogacenie podę oza w ziemiś ogrodowł lub pochodzłcł z pola uprawnego. Zabrudzenie wody w akwarium powstajłce przy wsuwaniu jest nieistotne. nie zawierajłca nie rozę ozonych resztek organicznych (np. omowiś nieco szerzej zagadnienia zwiłzane z doborem odpowiedniego podę oza w akwarium. podczas gdy gorne 2/3 wypeę nia siś tym samym zwirem. ze wystśpujł one na najrozmaitszym podę ozu . ze podę oze ma stosunkowo niewielkie znaczenie dla roslin wodnych.dodatek wśgla hamuje procesy gnilne. Nigdy nie wolno wprowadzac ziemi swobodnie w podę oze w akwarium! Rosliny lubiłce dodatek ziemi muszł byc uprawiane w pojemnikach (np. ze w podę ozu wystśpujł warunki beztlenowe (wyrańny zapach siarkowodoru przypominajłcy zapach zepsutych jaj). plastikowe pudeę lub doniczka. W uprawie wielu roslin bardzo korzystne jest wzbogacenie podę oza w glinś. gdyz nie zapewnia odpowiedniej cyrkulacji wody. ze stajł siś niewidoczne w akwarium. Jako podę oza dla uprawy roslin w akwarium nalezy uzywac czystego zwirku. Nie nalezy tego jednak czynic poprzez tworzenie warstwy gliny. torfu. Kulki powinny byc przygotowane wczesniej i dokę adnie wysuszone. Wydzielajłcy siś siarkowodor jest trujłcy dla znajdujłcych siś w akwarium ryb. Czśsto mozna zaobserwowac. Tak jednak nie jest.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. 7 . ze rosliny rosnł caę kowicie zanurzone. Powinna to byc ziemia mineralna. ktory zostaę uzyty jako podę oze w akwarium. Ziemia powinna byc wymieszana w stosunku ko 5:1 z drobno pokruszonym wśglem drzewnym . ze drobny piasek jest nieprzydatny. Maę wnikliwego obserwatora moze to prowadzic do o wniosku. gdyz szybko przemija. Uwagi te bśdł dotyczyę tylko roslin uprawianych w normalnych akwariach. W swietle powyzszego oczywiste jest. Niezaleznie od ńrodę pochodzenia zwir uzyty a na podę oze przed wprowadzeniem go do akwarium musi byc dopoty przemywany pod biezłcł wodł. W takim podę ozu korzenie roslin wodnych czerniejł i gnijł. to znaczy w taki y sposob. a pomimo to rosliny zyjł i nawet siś rozwijajł. a same rosliny zaczynajł zamierac. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Podż oze Obserwujłc rosliny wodne w naturze zauwazymy. Mieszankł takł wypeę siś nia dolnł 1/3 pojemnika. Jezeli uzyjemy niezbyt wysokich pojemnikow. lisci). dopoki po silnym zmłceniu warstwa wody nie bśdzie przezroczysta po upę ywie 30 sekund. co zapewnia wę asciwł dla korzeni cyrkulacjś wody. a szczegolnie jaskrawo uwidacznia siś to w warunkach uprawy akwariowej! Nieodpowiednie podę oze moze bowiem prowadzic w akwarium do powstawania warunkow beztlenowych. to mozliwe jest takie ich wkopanie w podę oze i zamaskowanie. ale i od miejsca jej wystśpowania. aby zachowac walory estetyczne akwarium. Cyrkulacja wody w podę ozu ma istotne znaczenie dla rozwoju roslin Dobrze jest wzbogacac podę oze w glinś poprzez wsuwanie niewielkich (1-2 cm srednicy) kulek glinianych pod korzenie roslin. gdyz moze to prowadzic do powstawania warunkow beztlenowych i gnicia korzeni.od mulistego do gruboziarnistego zwiru. Zalezy to nie tylko od gatunku rosliny. a co najwyzej wytwarzajł kwiaty nad powierzchnił wody. Trudniej jest to zrobic z doniczkami.

Zalezy tez ono od widma swiatę i jezeli oswietlamy rosliny swiatę a em o mniejszym udziale fal pomaran czowych i czerwonych. z tego a tez powodu gatunki swiatę olubne w zadnym wypadku nie powinny byc cieniowane. Wynika z tego. ze zapotrzebowanie roslin na swiatę w duzym stopniu zalezy od o temperatury i rosnie wraz z jej wzrostem. wystśpuje znacznie sę abiej niz normalnie .Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w.oczywiscie dotyczy to tylko gatunkow. siś akwarium oraz czas oswietlenia w czasie doby. dla ktorych minimalne natśzenie swiatę wynosi a okoę 3000 luksow. Ogrodnicy tego typu objawy nazywajł wyplenieniem roslin. a uprawa tych najbardziej wymagajłcych jest czśsto mozliwa tylko w bezposredniej bliskosci doswietlajłcego ńrodę swiatę Zwykle ogranicza a a. u ktorych barwa ta jest naturalna. Tutaj przyjśto nastśpujłce okreslenie wymogow roslin odnosnie do natśzenia a swiatę w warunkach przeciśtnego akwarium domowego: a bardzo wysokie . Wytworzone wśglowodany sł zuzywane w dalszych procesach zyciowych rosliny błdń to do budowy jej ciaę błdń a. Rosliny sł zwarte . nalezy pamiśtac. Niezbśdne minimalne natśzenie swiatę nie jest jednak natśzeniem optymalnym. ktore normalnie jej nie majł. ale takze cieniowaniem jednych roslin przez inne.w zaleznosci od gatunku . Pozornie paradoksalny wzrost natśzenia swiatę moze byc wywoę a any jego odbijaniem siś od szyb akwarium. to wtedy dopuszczalnł wysokosc akwarium. Zbyt wysokie natśzenie swiatę mozna obnizyc. ktore sł dobrze przystosowane do bardzo wysokiego natśzenia swiatę a. Przy ustalaniu wymogow poszczegolnych roslin w konkretnej lokalizacji w konkretnym akwarium z pomocł przychodzi doswiadczenie akwarysty. w ktorym roslina z dwutlenku wśgla i wody wytwarza substancjś organicznł (wśglowodany) . Czśsto tez wystśpuje nadmiar barwy czerwonej. ze z reguę najwiśksze natśzenie ma y bezposrednie oswietlenie sę oneczne. Najczśsciej liscie sł skarlaę barwa czerwona nie wystśpuje na nich wcale lub e. Poszczegolne gatunki roslin roznił siś miśdzy sobł minimalnym zapotrzebowaniem na natśzenie swiatę ktore a. cieniujłc akwarium lub tez zmniejszajłc moc a oswietlenia sztucznego. Pamiśtac tez nalezy o tym. a. Prawidę owy rozwoj roslin zielonych jest mozliwy tylko przy prawidę owym przebiegu i natśzeniu fotosyntezy. Ten czynnik. a w miarś przesuwania siś w gę łb pomieszczenia natśzenie swiatę szybko spada. Rosliny nie powinny byc jednak zacienione. czyli proces. W oswietleniu sztucznym rosliny te rosnł tylko niezbyt oddalone od ńrodeę swiatę Nie znoszł a.rozproszone swiatę o naturalne blisko okna. gdyz spadek natśzenia swiatę w miarś wzrostu gę a śbokosci jest bardzo znaczny i o wiele wiśkszy. W popularnej akwarystyce trudno dokonywac dokę adnych pomiarow natśzenia swiatę ktore oswietla roslinś. Uprawa w oswietleniu sztucznym udaje siś ewentualnie tylko w bezposredniej bliskosci ńrodeęswiatę a. utrudnienia w uprawie Uprawa roslin w akwarium moze byc utrudniona lub wrścz uniemozliwiona zarowno przez zbyt niskie. podczas gdy dla wiśkszosci roslin akwariowych to minimalne natśzenie swiatę wynosi .pontedmifoiia) mogł ad egzystowac jeszcze przy oswietleniu o natśzeniu 80 luksow. Zastanawiajłc siś nad problemem oswietlenia akwarium. Do cieniowania przydatne sł rosliny pę ywajłce. umiarkowane . Na przykę pewne gatunki zwartek (Crypiocoryne affinis. a szczegolnie wtedy gdy sę once nie swieci z tej strony. a wiadomosci o wymaganiach roslin odnosnie do natśzenia swiatę podaje siś w sposob opisowy. to zapotrzebowanie moze byc wyzsze. jakł niesie swiatę o. czy C. Zbyt niskie natśzenie swiatę objawia siś tym. Barwa zielona nie jest tak soczysta. Warunki swietlne dla roslin ustala siś raczej intuicyjnie.czynnik podstawowy o Podstawowł funkcjł zyciowł roslin zielonych jest fotosynteza. jako materiaę energetyczny. niz sugerowaę by to nasze wrazenia wzrokowe. Wystśpuje w akwariach oswietlonych dę ugotrwaę ym swiatę em naturalnym. W akwariach stosuje siś wiśc 8 .od okoę 800 do okoę 1800 luksow.szczegolnie w wypadku uprawy roslin a swiatę olubnych. Szczegoę owe reakcje fizykochemiczne zachodzłce podczas fotosyntezy sł bardzo skomplikowane. ktory wystśpuje w najwiśkszym niedoborze lub nadmiarze staje siś czynnikiem limitujłcym. ale jeszcze stosunkowo wysokie . Zwykle tez nie majł one prawidę owej intensywnosci barw.uprawa takich roslin wymaga znacznego udziaę oswietlenia naturalnego. Spadek natśzenia swiatę w akwariach y a bez roslin . umozliwia jeszcze przezycie. Przy dę uzszym utrzymywaniu siś zbyt niskiego natśzenia swiatę rosliny mogł ginłc. U niektorych gatunkow objawem niedoboru swiatę jest odpadanie lisci od doę ę a u odygi. ktore moze byc jednak u rozproszone.rosliny te mozna uprawiac wę asciwie tylko przy duzym udziale bezposredniego oswietlenia sę onecznego. jak w prawidę owym oswietleniu. Sposrod o wielu jego cech w akwarystyce szczegolnie istotne sł trzy : natśzenie swiatę i dę a ugosc fal swiatę ktorym oswietla a. ze rosliny nie osiłgajł wę a asciwych rozmiarow. poparte biezłcymi obserwacjami uprawianych roslin. natomiast system korzeniowy jest w peę zdrowy.w miarś wzrostu gę śbokosci. zacienienia. Znacznie czśsciej w akwariach wystśpuje zbyt niskie natśzenie swiatę . uzonych odcinkach ę odygi miśdzy wśzę ami z liscmi. z ktorej znajduje siś okno. a takze pochę anianiem swiatę przez szybś nakrywajłcł akwarium. wysokie . S wiatż . ni Problem zbyt wysokiego natśzenia swiatę dotyczy w praktyce tylko gatunkow lubiłcych oswietlenie rozproszone a lub nie lubiłcych bezposredniego swiatę sę a onecznego. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Oswietlenie zbiornika Czynniki srodowiska. Ubocznym produktem fotosyntezy jest tlen. jak i zbyt wysokie natśzenie ktoregokolwiek z czynnikow srodowiska. Sytuacja taka moze byc spowodowana zbyt sę abym oswietleniem akwarium. nawet u tych gatunkow. znacznie sę absze.oswietlonych z gory i z warstwł ciemnego zwiru na dnie . ze swiatę jest podstawowym czynnikiem warunkujłcym zycie i rozwoj roslin zielonych. o krotkich ale mocnych ogonkach i blaszkach lisciowych. a Zbyt wysokie natśzenie swiatę objawia siś tym. ktore moze o a byc znacznie wyzsze.uprawa takich roslin jest mozliwa rowniez w wyę łcznie sztucznym oswietleniu.uprawa takich roslin jest zwykle mozliwa rowniez w zacienionych miejscach akwarium. ze rosliny sł włtę o nadmiernie wydę a e. Wybitnie a o o swiatę olubna jest wiśkszosc roslin pę ywajłcych oraz grzybienie. Wykorzystuje do tego celu energiś. niewielkie .

Powszechnie znanym i stosowanym ńrodę em swiatę z tej grupy sł swietlowki. ł ale racjonalnej jest stosowac wybiorcze doswietlanie najbardziej wymagajłcych roslin.spada bardzo a szybko wraz z oddaleniem siś od okna.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. 3. popularnie zwane energooszczśdnymi. Objawia siś to tym. owego rozwoju. Trudno jest tu ustalic jakłs reguę ś. uzupeę niajłc ich widmo o niezbśdnł ilosc swiatę a pomaran czowego i czerwonego. Wrazliwosc oka ludzkiego na swiatę o roznej dę o ugosci fali i jego wykorzystanie w procesie fotosyntezy nie sł identyczne. Dla celow akwarystycznych najbardziej przydatne sł trzy typy swietlowek specjalnie produkowanych dla doswietlania roslin. Rozni specjalisci podajł bardzo roznł zalecanł moc sztucznego oswietlenia akwarium. ma pierwszorzśdne znaczenie dla ich prawidę ad a. 2. Dobor skę adnikow. Obecnie uzywane sł zatem co najwyzej jako dodatek do znacznie bardziej energooszczśdnych swietlowek.575 nm) i niebieskiej (425 tej . 4. ktore pozwala poza tym wydę uzyc czas oswietlenia w ciemnej poę owie roku. ale widzialne dla niektorych zwierzłt (np.ogromna wiśkszosc roslin w tak umiejscowionym akwarium rosnie dobrze. aby widmo emitowanego przez nie swiatę a 9 . Majł one wiele niewłtpliwych zalet. Fotosynteza zachodzi najefektywniej w swietle pomaran czowym i jasno czerwonym. W widzialnej dla czę owieka czśsci widma promieniowanie o najwiśkszej dę ugosci fali (650 . wytwarzajł znacznie mniej ciepę niz zarowki. wytwarzajł stosunkowo duzo ciepę co moze byc kę a. Kiedy jednak akwarium znajduje siś w miejscu stosunkowo sę abo oswietlonym w sposob naturalny. gdyz zalezy to od wymogow uprawianych roslin. gdy akwarysta nie dysponuje swietlowkami o widmie z nienaturalnie duzym udziaę em swiatę dę a ugofalowego. S wietlowki rurowe sł jeszcze ciłgle w powszechnym uzyciu. Wieloletnie doswiadczenia akwarystow wskazujł. ze rosliny dobrze rosnł w swietle zarowek. w ktorych ńrodę em swiatę jest zjawisko swiecenia wywoę a ane wyę adowaniem elektrycznym w gazach i parach metali. 2. owadow) promieniowanie ultrafioletowe. S wiatę biaę jest mieszaninł roznych barw swiatę a kazdej barwie odpowiada okreslona dę o e ł. 3.poza swietlowkami . Niektore rosliny akwariowe sł szczegolnie e a wrazliwe na niedobor swiatę pomaran czowego. ktorymi sł wypeę nione jest taki. miesiścy.fioletowł.wyrazone w procentach natśrzenia na parapecie okna . ze nie wyrastajł odpowiednio w gorś "peę zajł" przy dnie. Do zalet nalezł: 1. Wspoę czesnie dostśpne swietlowki podzielic mozna na dwie grupy: a) tradycyjne swietlowki rurowe. Poza skrajnł czerwonł czśscił widma znajduje siś niewidzialne dla czę owieka. w ktorych ńrodę em swiatę jest swiecenie rozzarzonego drutu wolframowego wskutek przepę a ywu prłdu elektrycznego lampy wyż adowcze. Z arowki majć jednak trzy istotne wady: 1. Wszystko to sprawia. natśzenia oswietlenia naturalnego.650 nm).typy lamp wyę adowczych sł zwykle zbyt kosztowne i kę opotliwe w stosowaniu. Drugł istotnł w akwarystyce cechł. a przy tym sł bardziej trwaę (co rekompensuje ich e stosunkowo wysokł cenś) i proste w instalacji. a o najkrotszej (400 . zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego zwykle doswietlanie sztuczne. Nowoczesne swietlowki kompaktowe majł natomiast wszelkie zalety swietlowek rurowych.425 nm) . a Natśrzenie swiatę dziennego w pokoju . w miarś zuzycia spada natśzenie emitowanego przez nie swiatę co powoduje koniecznosc ich wymiany co 6 a.595 nm). a Stosowane w akwarystyce ńrodę swiatę sztucznego mozna podzielic na dwie grupy. opotliwe przy instalowaniu ich w obudowach. a nastśpnie w fioletowym i niebieskim. sł stosunkowo maę wydajne . a 2. ktora ma znaczny wpę yw na rozwoj roslin. Wynika to z faktu niejednorodnosci swiatę biaę a ego oraz niejednakowego wykorzystania swiatę o roznej dę a ugosci fal w fotosyntezie. Jednak przy zbyt duzym jego niedoborze i rownoczesnie nadmiarze promieni niebieskich i fioletowych rowniez te rosliny reagujł negatywnie.zuzywajł 3-5 razy wiścej energii niz swietlowki przy tym samym natśzeniu o emitowanego swiatę a. gdyz swiatę naturalne o (sę oneczne) juz z samej swej natury (peę nego skę adu) zabezpiecza wymagania roslin. wysokosci akwarium i jakosci ńrodeęswiatę sztucznego. zwykle nie wywoę ujł zbyt silnego rozwoju glonow w akwarium. S wiatę zarowek charakteryzuje siś duzym udziaę o em fal dę uzszych przy maę ym udziale swiatę fioletowego i a niebieskiego. W warunkach domowych te inne . Zwrocenie uwagi na ten problem jest istotne przy oswietleniu sztucznym. a naturalne barwy sł w nim dobrze widoczne. Znajomosc cech swietlowek rurowych umozliwia jednak przynajmniej czśsciowe unikniście negatywnych skutkow ich stosowania. ze wzglśdu na sposob a a wytwarzania przez nie swiatę a: zarowki. zielonej (490 . ale majł rowniez wady. gdzie swiatę naturalne ma jeszcze dosc duze natśzenie. typ uzytego doswietlenia o sztucznego ma wiśc ewentualnie znaczenie tylko w uprawie szczegolnie wrazliwych roslin . b) swietlowki kompaktowe. Pomiśdzy tymi skrajnymi barwami widma znajdujł siś pasma o barwie pomaran czowej (595 . zoę (575 . nie zawsze wę asciwie oddajł naturalne barwy roslin i ryb. Do wad swietlowek rurowych nalezy zaliczyc: 1. problem odpowiednich ńrodeęswiatę sztucznego staje siś podstawowy. Pozostaę barwy swiatę sł znacznie mniej przydatne. stosowane niekiedy do oswietlania duzych akwariow ekspozycyjnych. Innym typem a lamp wyę adowczych sł lampy rtściowe i niektore podobne.760 nm) ma barwś czerwonł. jest dę ugosc fal (widmo) swiatę a oswietlajłcego akwarium. nie zawsze odpowiadajłce roslinom widmo swiatę a.490 nm). o dę uzszej fali promieniowanie podczerwone (cieplne). Z arowkami mozna doswietlac caę powierzchniś akwarium. sł stosunkowo skomplikowane w instalacji. mogł wywoę ywac niepozłdany rozwoj glonow w akwarium. Poza fioletowym zakresem widma rozmieszczone jest niewidzialne dla czę owieka. podczas gdy inne zadawalajł siś mniejszym jego udziaę a em w caę osci oswietlenia. ugosc fali swietlnej. W akwarium umiejscowionym stosunkowo blisko okna. Jest to szczegolnie istotne. ze skę swiatę ktore oswietla rosliny.

183 i 193). 83 i 92. Philips TLD 82. . ktorych swiatę juz na oko przypomina swiatę zarowki. do doswietlania akwarium najlepiej wybrac te. ze a. wiele zabienic. jednak w takim wypadku konieczna jest ich kombinacja z normalnymi biaę ymi swietlowkami o duzym udziale swiatę krotkofalowego (cool white). skę ad. Sylvania Gro-Lux. moze wyksztaę cac liscie o roznym ksztaę w warunkach "dę cie ugiego" i "krotkiego" dnia. Sylvania 182. Przykę o adowo mozna tu wymienic takie marki. a niektore reagujł korzystnie na pewne skrocenie.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. uzywanymi do oswietlania pomieszczen . tak a aby zapewnic wę asciwy ze wzglśdow estetycznych kolor swiatę a rownoczesnie zapewnic roslinom odpowiedni jego a. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego byę maksymalnie uzyteczne dla roslin. jak Osram 77L-Fluora. Dla kazdej rosliny niezbśdna jest bowiem pewna minimalna ilosc wśglowodanow wytworzona w czasie fotosyntezy. Osram Lumilux 22. Doswiadczenia wskazujł. 32 i 42. aby wystarczaę na pokrycie koniecznych funkcji zyciowych rosliny w ciemnym a okresie doby. 10 . Ilosc ta musi byc przynajmniej taka. Utrudnia to wtedy identyfikacjś posiadanych roslin. Zwykle w akwariach dla wzrostu roslin wystarcza 10-12 godzin prawidę owego oswietlenia na dobś. Trzecił istotnł w akwarystyce cechł oswietlenia jest czas jego trwania w ciłgu doby. Dla wzrostu i rozwoju niezbśdna jest odpowiednio duza nadwyzka wytwarzania wśglowodanow nad ich zuzywaniem w okresie braku oswietlenia.niektore gatunki. Przy o o odrobinie szczśscia mozna w swietle takich egzemplarzy uprawiac mniej wymagajłce gatunki roslin.u niektorych roslin wyksztaę cenie czśsci nadwodnej z kwiatami jest scisle powiłzane z dę ugoscił czasu oswietlenia. Znacznie mniej odpowiada roslinom swiatę swietlowek powszechnie stosowanych do oswietlania pomieszczen . Philips Aqua Relle czy Triton. gdy nie zachodzi fotosynteza. 31. Osram Dulux 31 i 41. o Jednak rowniez tu wystśpujł roznice (czśsto indywidualne) i identycznie oznakowane swietlowek! mogł miec odmienne widmo swiatę mozliwe do zaobserwowania bez przyrzłdow pomiarowych. np. a wiśc w czasie oswietlenia. Wiele bardzo swiatę olubnych gatunkow wymaga jednak wydę uzenia czasu oswietlenia. Problem dę ugosci czasu oswietlenia na dobś ma jeszcze poza tym znaczenie w dwu wypadkach: . Mozna tez stosowac swietlowki o widmie swiatę z nienaturalnie a duzym udziaę em swiatę dę a ugofalowego (np.

w akwarium .0.umieszczony w filtrze dziaę intensywniej. wiśc skok o 1 stopien oznacza dziesiściokrotnł zmianś stśzenia jonow wodorowych w wodzie.dodawanie NaHCO3 .z jej obnizeniem. Najlepszł metodł na zmniejszenie pH wody jest dodanie torfu lub naturalnego wyciłgu z torfu. zas ryby z endemicznych jezior afrykan skich oraz jezior srodkowoamerykan skich . Jesli pH jest mniejsze od 7. Od 4 do 8 dGH . Testy do pomiaru pH produkowane sł przez wiśkszosc firm sprzedajłcych preparaty akwarystyczne (Tetra. W zaleznosci od tzw. czemu mozna zapobiegac dozujłc do akwarium dwutlenek wśgla. Wodś o GH < 4 dGH okreslamy jako bardzo miśkkł. Sera. czyli pH wody. Twardosc ogolna (GH) Miara: dGH (stopnie niemieckie) Twardosc ogolna to przede wszystkim zawartosc jonow magnezu (Mg++) i wapnia (Ca++) w wodzie. jak skoki pH. ze ostatecznym produktem cyklu azotowego jest kwas HNO3. czy Aquarium Munster) w formie granulatu lub wiśkszych kawaę kow. Torf mozemy umiescic w filtrze lub w akwarium . Od 12 do 18 . Wiśkszosc ryb dostosowuje siś do GH jakie im zapewniamy w akwarium. Sera.dGH.sody oczyszczonej . torfu). czy wody morskie sł srednio twarde. jak kwas ortofosforowy. Dokę adnosc testow zagranicznych i krajowych jest w miarś zblizona. Najpopularniejszł w Europie miarł twardosci ogolnej sł tzw. poniewaz nie zawsze tonie w akwarium). Jeden stopien dGH to 10 mg CaO na litr wody. Torf niestety zabarwia wodś na brłzowo. Wody morskie majł odczyn zasadowy . Najlepiej uzywac firmowego torfu (np. woda jest kwasna (stśzenie jonow wysokie). Wartosc optymalna pH zalezy od gatunku ryby. Skoki twardosci nie sł tak grońne. Wraz z dojrzewaniem wody w akwarium zazwyczaj zmniejsza siś tez jej pH. stopnie niemieckie . niz zbyt niskie pH). a jedynie jej alkalicznosc!). Twardosc ogolna nie ma zbyt duzej wagi dla zdrowia ryb. Wartosc pH ma dla ryb mniejsze znaczenie. Ryby bardzo ńle znoszł gwaę towne skoki pH . zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Chemia wody Odczyn (pH) Odczyn. JBL. ale bardzo trudno zmierzyc ich zawartosc.woda miśkka. W USA twardosc ogolnł mierzy siś okreslajłc stśzenie CaCO3 (ppm). zawartoscił wśglanow) woda jest mniej lub bardziej podatna na skoki pH. czarnych wod Amazonii zyjł w naturze w wodzie o pH od 3 do 5. Nalezy pamiśtac.in. kwasy humusowe i mikroelementy). ogrodniczego o podobnej strukturze. szkodliwe mikroorganizmy ktore siś w nim znajdujł.mogł one spowodowac natychmiastowł smierc. Jedynie w przypadku ryb z endemicznych jezior Afryki i ryb morskich zbyt niska twardosc moze miec powazny wpę yw na zdrowie podopiecznych (lecz znacznie mniejszy. Na+) nie sł zaliczane do twardosci ogolnej. Ryby z czarnych wod Amazonii zyjł w wodach bardzo miśkkich (twardosc ogolna wynosi tam zazwyczaj 0 dGH). wody Ameryki S rodkowej. Skoki mozna wywoę ac niechcłcy podmieniajłc wodś na swiezł o innym pH.5 do 7. albowiem mogł one miec powazne efekty uboczne dla rownowagi w akwarium. Jony jednowartosciowe (np.mniej intensywnie ale dę uzej. 1 dGH jest w przyblizeniu rowny 17. Przy niskiej twardosci wody pH moze spasc az do wartosci wymaganych przez ryby z czarnych wod. Nie nalezy uzywac torfu sypkiego. Oznacza on stśzenie (pH = ujemny logarytm aktywnosci) wolnych jonow wodorowych (H+) w wodzie. ze pH jest wartoscił wykę adniczł. twarde lub bardzo twarde (wody jezior afrykan skich majł duzł zawartosc soli. wiśkszosc testow opiera siś jedynie na zawartosci Ca++.3. a zmniejszenie pH . Zwiśkszyc pH mozemy umieszczajłc w akwarium skaę wapienne.twarda. przy wiśkszej twardosci mozemy oczekiwac spadku pH do ok. ktory uwalnia wolne jony H+ i przez to zmniejsza pH. buforowosci (regulowanej np. Naturalny torf nalezy wygotowac (spreparowanego nie trzeba.5. ewentualnie w formie wę okien. Wynik testu otrzymuje siś natychmiast. Wynika to z faktu. Zmiany twardosci wody najlepiej dokonac stosujłc torf (by usunłc z wody CaCO3) lub zwir koralowy albo CaCO3 (by zwiśkszyc twardosc wśglanowł i ogolnł jednoczesnie . zas endemiczne jeziora Afryki. Nie poleca siś uzywac srodkow chemicznych takich. ale srednił twardosc). Sł jednak wyjłtki od tej reguę Ryby z kwasnych. by zabic ew.0 (odczyn neutralny).Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w.8 ppm CaCO3. Optymalne i kran cowe wartosci twardosci ogolnej sł zalezne od gatunku ryby. Od 8 do 12 . jesli wiśksze . Mozna uzyc torfu naturalnego. Od 18 do 30 . Wiśkszosc ryb akwariowych zyje w wodach lekko kwasnych lub lekko zasadowych.lekko twarda. Inne jony metali dwuwartosciowych i trojwartosciowych mogł miec niewielki wpę yw na twartosc ogolnł. Skoki wystśpujł takze w cyklu dobowym przy duzej ilosci roslin w akwarium.zasadowa (stśzenie jonow niskie).zarowno w formie odczynnikow pę ynnych jak i np. to najwazniejszy i najczśsciej mierzony parametr chemiczny w akwariach.8. choc w przypadku bardziej wrazliwych gatunkow moze miec wpę na funkcjonowanie włtroby lub nerek oraz wymianś pę yw ynow z otoczeniem. lecz warto. Tropical. Uwagi odnosnie stosowania torfu i zwiru koralowego zawarte zostaę y 11 . lecz na szczśscie zawiera wiele bardzo korzystnych dla ryb zwiłzkow (m. y. Odczyn wody najlepiej zmieniac metodami naturalnymi. jesli torf ten nie ma zadnych dodatkow chemicznych.nie zwiśkszy twardosci ogolnej. paskow do zanurzenia w wodzie. 6. zas w przypadku ryb z wod bardzo miśkkich zbyt wysokie GH moze powodowac brak zachowan rozrodczych lub nieprawidę owy rozwoj jaj a w zwiłzku z czym ich obumieranie. Wartosc powyzej 30 dGH jest okreslana zartobliwie "pę ynnł skaę ł". a ale krocej. wiśc pH powinno wynosic od 6. Zwiśkszenie pH zazwyczaj wiłze siś jednoczesnie ze zwiśkszeniem twardosci.w wodzie o pH siśgajłcym 9. Zoolek i inne) . albowiem pyę zabrudzi wodś w akwarium.bardzo twarda. piasek koralowy (w filtrze lub w akwarium y patrz uwagi dot. Wiśkszosc ryb sę odkowodnych zyje w wodach miśkkich lub lekko twardych. niz jego zmiany.

3 10. Testy akwarystyczne mierzł bowiem alkalicznosc wody.01 0. Innł metodł zmniejszenia twardosci wody jest stosowanie zywic .798 0. Reprezentujł one rownowartosc stśzenia CaCO3 w wodzie. Najskuteczniej zmniejszymy twardosc wody mieszajłc jł z wodł destylowanł lub z produktem odwroconej osmozy (wodł zdemineralizowanł). alkalicznosc wody rosnie.25 0. Od 18 do 30 .43 1 Twardosc wź glanowa (KH) Miara: dKH (stopnie niemieckie) Twardosc wśglanowa to zawartosc wśglanow i wodorowśglanow wapnia i magnezu (w praktyce: jonow HCO3.00 5.dodanie NaHCO3 zwiśksza tylko alkalicznosc wody. Dodajłc 2 ę yzeczki CaCO3 (ok. Wodś o KH < 4 dKH okreslamy jako bardzo miśkkł. jak skoki pH.8 1 14.lekko twarda. Testy twardosci wśglanowej (a w zasadzie alkalicznosci) produkowane sł przez wiśkszosc firm sprzedajłcych preparaty akwarystyczne (np. Tropical) i nie roznił siś zbyt bardzo jakoscił. ale w akwariach sę odkowodnych jest zazwyczaj blisko zwiłzana z twardoscił wśglanowł (wartosci w wiśkszosci przypadkow sł bardzo bliskie sobie). Zmiany twardosci wśglanowej wody najlepiej dokonac stosujłc torf (by zmniejszyc twardosc wśglanowł wiłzłc CaCO3) lub zwir koralowy albo NaHCO3 . zas w przypadku ryb z wod bardzo miśkkich zbyt wysokie KH moze powodowac brak zachowan rozrodczych lub nieprawidę owy rozwoj jaj a w zwiłzku z czym ich obumieranie. Od 8 do 12 . "kamien ".51 1. ktory osadza siś na sciankach i dnie czajnika). stopnie niemieckie . Od 4 do 8 dKH . W przypadku NaHCO3 .wymieniaczy jonowych. a nie jej twardosc wśglanowł! Alkalicznosc wody to miara okreslajłca zdolnosc do wiłzania jonow wodorowych (H+). Testy twardosci ogolnej produkowane sł przez wiśkszosc firm sprzedajłcych preparaty akwarystyczne (np.056 0. w morskich duzł rolś gra CO3--) w wodzie.10 Jonow alkalicznych (mval/l) 2. Testy te 12 . Sera.02 3.bardzo twarda. na ktore buforowosc wody ma duzy wpę yw).702 Stopni francuskic h (f) 10. W przypadku CaCO3 dodajłc 2 ę yzeczki (ok. Wymagajł one jednak okresowej (czśstej) regeneracji niebezpiecznymi srodkami chemicznymi (silnymi kwasami lub zasadami) i wprowadzajł do akwarium czśsto niechciane jony. JBL.80 1 0.0702 1 0. 4 stopnie.020 0. niz GH.60 2.0 50.18 0. Twardosc wśglanowł mozna tez zmniejszyc gotujłc wodś wśglany wiłzł siś wtedy w zwiłzki nierozpuszczalne (tzw. 4g) na 50 litrow wody zwiśkszymy KH i GH o ok. twarde lub bardzo twarde (wody jezior afrykan skich majł duzł zawartosc soli.00 1 0.357 0. Jesli jednak dodajemy do akwarium zwiłzki takie. 4 stopnie. wody Ameryki S rodkowej. Skoki twardosci nie sł tak grońne. KH jest nieco bardziej istotne dla zdrowia ryb.0 17.twarda. Tetra. Testy te polegajł zazwyczaj na wkraplaniu preparatu do okreslonej objśtosci wody i obserwowaniu zmiany zabarwienia wody. jak NaHCO3. Tropical) i nie roznił siś zbyt bardzo jakoscił. Twardosc wśglanowa nie ma zbyt duzej wagi dla zdrowia ryb. w akwariach sę odkowodnych jest to gę ownie zawartosc HCO3-. Sera. Optymalne i kran cowe wartosci twardosci wśglanowej sł zalezne od gatunku ryby. 4 stopnie.285 0.78 0.560 Zawartosc CaCO3 (ppm) 100. Ilosc torfu lub zwiru koralowego dobieramy eksperymentalnie. zas endemiczne jeziora Afryki. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego w opisie odczynu wody (pH).dKH. Wiśkszosc ryb dostosowuje siś do KH jakie im zapewniamy w akwarium.i CO3--. Od 12 do 18 .0 Stopni angielskic h (a) 7. Jedynie w przypadku ryb z endemicznych jezior Afryki i ryb morskich zbyt niska twardosc moze miec powazny wpę yw na zdrowie podopiecznych (ale mniej powazny. czy wody morskie sł srednio twarde.200 Stopni niemieckich (dGH) 5. Uwagi odnosnie stosowania torfu i zwiru koralowego zawarte zostaę w opisie odczynu wody (pH).14 0.100 1. Jonow alkalicznych (mmol/l) 1 mmol/l jonow alkalicznych 1 mval/l jonow alkalicznych 1 stopien niemiecki (dGH) 1 ppm CaCO3 1 stopien angielski (a) 1 stopien francuski 1 0.50 0. Zoolek.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Zoolek. Tetra. JBL. a jej twardosc wśglanowa nie. Wiśkszosc ryb sę odkowodnych zyje w wodach miśkkich lub lekko twardych. Ryby z czarnych wod Amazonii zyjł w wodach bardzo miśkkich (twardosc wśglanowa wynosi tam zazwyczaj 0 dKH). a nie zwiśksza twardosci wśglanowej ani ogolnej). dlatego okreslenia te sł uzywane naprzemiennie. niz zbyt niskie pH i skoki pH. Ilosc torfu lub zwiru koralowego dobieramy y eksperymentalnie. 6g) na 50 litrow wody zwiśkszymy mierzone KH (w rzeczywistosci alkalicznosc) o ok.00 1. Najpopularniejszł w Europie miarł twardosci wśglanowej sł tzw. Najskuteczniej zmniejszymy twardosc wody mieszajłc jł z wodł destylowanł lub z produktem odwroconej osmozy (wodł zdemineralizowanł). 4g) na 50 litrow wody zwiśkszymy GH i KH o ok. Innł metodł zmniejszenia twardosci wody jest stosowanie zywic .wymieniaczy jonowych. Wymagajł one jednak okresowej (czśstej) regeneracji niebezpiecznymi srodkami chemicznymi (silnymi kwasami lub zasadami) i wprowadzajł do akwarium czśsto niechciane jony.dodajłc 1 ę yzeczkś od herbaty NaHCO3 (ok. ale srednił twardosc).woda miśkka. Twardosc wśglanowa wody jest czśsto mylona z jej alkalicznoscił.sodś oczyszczonł (by zwiśkszyc twardosc .

Mozna to zrobic wpuszczajłc do akwarium niewielkł ilosc organizmow zwierzścych (wytrzymaę ych ryb. Sera. 13 . jak Sera Nitrivec.amoniak (NH3). Jak juz wspomnielismy.(a raczej NO2 .amoniak i jony amonowe zostanł przetworzone wstśpnie przez bakterie Nitrosomas i zostanie wyprodukowane NO2. wystśpujłce w torfie) oznacza wiśc maę podatnosc wody na bardzo szkodliwe dla ryb skoki pH. Do redukcji stśzenia NH4+ w wodzie przyczyniajł siś takze rosliny . Bakterie Nitrobacter wymagajł do rozwoju duzej powierzchni oraz dobrego natlenienia.zdolnosci buforowe majł takze inne zwiłzki. czy Hagen Cycle). Stź zenie jonow amonowych (NH4+) Miara: mg/l Wartos c optymalna: 0 mg/l Wartos ci krancowe: przy pH = 6. Sera. Toksycznosc NH3 w porownaniu z NH4+ wynika z faktu.w wodzie przyczyniajł siś takze rosliny . pH siś nie zmienia.(proces ten nazywa siś dojrzewaniem akwarium). a tak naprawdś to alkalicznosc wody jest wyzsza od jej GH. czy Hagen Cycle). jego zawartosc w wodzie powinna takze byc zerowa.dwutlenku azotu) w wodzie sł produkowane przez wiśkszosc firm sprzedajłcych preparaty akwarystyczne (np. ktory jest od NH4+ znacznie bardziej toksyczny i najmniejsze jego stśzenie w akwarium moze powodowac zgony. ktory jest bardziej toksyczny niz NO2-. A jednak niejednokrotnie robiłc testy wody i czytajłc informacje o jej parametrach widzimy. nie nadajł siś wiśc do zastosowania przez daltonistow :).5 . Twardosc ogolna jest sumł twardosci wśglanowej (wśglany i wodorowśglany wapnia i magnezu) i niewśglanowej (siarczany i chlorki wapnia i magnezu). zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego polegajł zazwyczaj na wkraplaniu preparatu do okreslonej objśtosci wody i obserwowaniu zmiany zabarwienia wody. Testy do badania stśzenia NO2. czyli zdolnosc wiłzania wolnych jonow H+. Nie sł one jednak az tak szkodliwe. ze KH jest wyzsze od GH.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. slimakow. Mozna to zrobic wpuszczajłc do akwarium niewielkł ilosc organizmow zwierzścych (wytrzymaę ych ryb. Jakosc testow jest lepsza u producentow zagranicznych. Do redukcji stśzenia NO2.17 mg/l Jony amonowe (NH4+) sł bezposrednim produktem przemiany materii ryb. lecz testy akwarystyczne mierzł alkalicznosc wody. jak bezposredni produkt przemiany materii . Sam jon NH4+ jest w miarś maę toksyczny. lecz nie tylko .73 mg/l. a nie jej twardosc wśglanowł. jak Sera Nitrivec. a jon NH4+ do organizmu ryby nie przenika. jak i glony. JBL). Twardosc ogolna teoretycznie nie moze byc wiśc nizsza. W wodzie o odczynie kwasnym azotyny przeksztaę cajł siś w HNO2. Najmniejsze ich stśzenie w akwarium jest dla ryb toksyczne i moze powodowac zgony (NO2. ze KH jest wyzsze od GH.lub CO3--. niz jony amonowe. Oba te warunki speę niajł filtry biologiczne. przy pH = 8. JBL. Zoolek).) lub wkraplajłc amoniak . Polegajł one na wymieszaniu odczynnikow z okreslonł iloscił wody oraz porownaniu koloru do skali barwnej.) lub wkraplajłc amoniak.2 mg/l Azotyny (NO2-) sł posrednim produktem przemiany materii ryb. Testy do badania stśzenia NH4+ (i NH3) w wodzie sł produkowane przez wiele zachodnich firm sprzedajłcych preparaty akwarystyczne (np. np. ze twardosc wśglanowa stanowi podzbior twardosci ogolnej: twardosc wśglanowa + twardosc niewśglanowa = twardosc ogolna. Jony amonowe i amoniak sł wykorzystywane przez bakterie nitryfikacyjne (Nitrosomonas) do produkcji azotynow (NO2). slimakow. ale bardziej. ktory szybko rozkę ada siś na H2O (wodś) i CO2 (dwutlenek wśgla. W wielu ksiłzkach przeczytac mozna. Bakterie Nitrosomonas wymagajł do rozwoju duzej powierzchni oraz dobrego natlenienia. Azotyny sł mniej szkodliwe. w uproszczeniu . Stź zenie azotynow (NO2-) Miara: mg/l Wartos c optymalna: 0 mg/l Wartos ci krancowe: > 0. lecz bardziej toksyczne. Azotany sł mniej szkodliwe. niz jony amonowe (NH4+). itp. Rozwinł siś one same (w przeciłgu 3-4 tygodni) jesli tylko dostarczymy im NH4+ lub NH3 (proces ten nazywa siś dojrzewaniem akwarium). ze NH3 moze przeniknłc bezposrednio do komorek w ciele ryb i zatruc je w przeciłgu bardzo krotkiego czasu (blokujłc dopę yw tlenu do krwi.niszczłc hemoglobinś).niszczy hemoglobinś i zaburza proces oddychania).zarowno rosliny wyzsze.zarowno rosliny wyzsze. lecz o ze wzglśdu na ryzyko zmiany formy na NH3. stosujłc produkty takie. W wodzie o odczynie zasadowym (pH > 7) jony NH4+ ę atwo przeksztaę cajł siś w amoniak (NH3). Azotyny sł wykorzystywane przez bakterie nitryfikacyjne (Nitrobacter) do produkcji azotanow (NO3-). niz wśglanowa. amoniak i azotyny. niz amoniak. itp. Oba te warunki speę niajł filtry biologiczne. Poniewaz wolne jony wodorowe sł "zuzywane". szybko uwalniany z wody). wiłzł siś one z wolnymi jonami H+ odpowiedzialnymi za pH tworzłc kwas H2CO3. Wysoka buforowosc (czyli wysoka twardosc wśglanowa. a wartosci te wbrew pozorom nie muszł byc rowne! Dlatego testy KH pokazujł czśsto wynik wskazujłcy na to. Polegajł one na wymieszaniu odczynnikow z okreslonł iloscił wody oraz porownaniu koloru do skali barwnej. Rozwinł siś one same (w przeciłgu 3-4 tygodni) jesli tylko dostarczymy im NO2. niz jony amonowe. Bakterii tych nie trzeba wprowadzac do akwarium (aczkolwiek mozna. Tetra. Kiedy ł woda zawiera jony HCO3. Tetra.5 . KH ma duzy wpę yw na buforowosc wody.> 0. Bakterii tych nie trzeba wprowadzac do akwarium (aczkolwiek mozna.> 0.konieczne do rozwoju bakteriom Nitrobacter. jak i glony. stosujłc produkty takie.

5 mg/l Wartos ci krancowe: > 50 mg/l Azotany sł posrednim produktem przemiany materii ryb.roztwor drozdzy o i cukru w wodzie).ok. to np. drobnoustki (Nannostomus). ostatecznym produktem tzw. Ich obecnosc w wodzie jest dla ryb szkodliwa . Jakosc testow jest jednak mocno włtpliwa. 14 . Sł ryby. "trickle filters" . 9 mm). zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Stź zenie azotanow (NO3-) Miara: mg/l Wartos c optymalna: 0 do 12. dlatego dozujłc CO2 do akwarium trzeba zachowac ostroznosc i stosowac tylko profesjonalny sprzśt lub maę wydajne metody produkcji (np. jak i roslin (w godzinach nocnych) oraz bakterii nitryfikacyjnych. Przy standardowych temperaturach i cisnieniu maksymalne nasycenie wody tlenem wynosi ok. czy pielśgnice poę udniowoamerykan skie z rodzajow Geophagus. ktory jest uwalniany do atmosfery. Polegajł one na wymieszaniu odczynnikow z okreslonł iloscił wody oraz porownaniu koloru do skali barwnej. Podawanie dwutlenku wśgla w akwariach z duzł iloscił roslin i silnym oswietleniem moze uchronic nas przed zjawiskiem odwapnienia biologicznego. W akwariach bez roslin CO2 jest praktycznie uzyteczny jedynie do obnizenia pH wody. lecz fakt. Silnie oswietlone rosliny pozbawione CO2 potrafił rozę ozyc wśglany redukujłc twardosc i powodujłc gwaę towne skoki pH.w wodzie przyczyniajł siś takze rosliny . Sera. ale tez ę atwo jest z niej uwalniany (poprzez ruch powierzchni. mieszkan cy endemicznych jezior afryki. Trzecim skutecznym sposobem redukcji stśzenia azotanow jest budowa tzw. Zoolek). Sera.in. Testy do badania stśzenia NO3. ktore bardzo ńle znoszł nawet niskie poziomy NO3. JBL. smierc ryb. Proces natleniania wytrłca jednak z wody dwutlenek wśgla konieczny do fotosyntezy roslinom. w ktorym tworzone sł warunki beztlenowe (bardzo wolny przepę . cyklu nitryfikacyjnego (sł produkowane z azotynow przez bakterie Nitrobacter). Nasycenie tlenem (O2) Miara: mg/l Wartos c optymalna: 8. Zawartosc tlenu jest wiśc czynnikiem bardzo waznym w akwarium. ktora zawiera niewielkie ilosci NO3. a tlen rozpuszcza siś w wodzie trudniej. Mogł to byc pompki i kamienie napowietrzajłce (to nie przelatujłce przez wodś błbelki napowietrzajł jł. 40 do 80 m .filtry biologiczne spryskujłce zę oze cienkimi struzkami.w wodzie takie ryby.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. firmy Eheim). Wartoscił optymalnł nasycenia jest wartosc maksymalna .zaleca siś ok.zarowno rosliny wyzsze. szczegolnie w okresie zimowym. Wszystkie z nich opierajł siś na rozbijaniu warstwy powierzchniowej wody.zbyt duzo tlenu w wodzie nie zaszkodzi rybom. Tetra.przez bardzo dę yw ugi przewod . Jest to filtr. czyli takł. Gaz ten jest konieczny w procesie fotosyntezy. jak i glony. CO2 w wiśkszych ilosciach jest toksyczny dla ryb.do nich nalezł np. Azotany sł jednak znacznie mniej szkodliwe niz azotyny lub jony amonowe oraz amoniak i mogł wystśpowac w wodzie w wiśkszych stśzeniach. ze błbelki te pśkajł na powierzchni rozrywajłc warstwś powierzchniowł). mogł to byc pompy wodne z moduę em napowietrzajłcym (rozpraszajłcym w wodzie powietrze). rozbijanie warstwy powierzchniowej wody. 8. zawiera czśsto od 12. Najskuteczniejszł metodł redukcji stśzenia NO3. Tetra. Retroculus.3 mg/l Wartos ci krancowe: < 2 mg/l Tlen w wodzie jest konieczny do zycia ryb. a takze filtry pulsacyjne (np. ktore wolł "wodś starł". Tolerancja NO3. Przy wyzszych temperaturach poziom nasycenia jest nizszy. ktore absorbujł tlen z NO3. W denitryfikatorze osadzajł siś bakterie beztlenowe. nalezy wiśc dostarczac go wiścej.nalezy dostosowac do biotopu i posiadanych ryb.. Testy do mierzenia zawartosci CO2 w wodzie sł produkowane przez wiele zachodnich firm sprzedajłcych preparaty akwarystyczne (np. czyli m.o niewielkiej srednicy .w wodzie jest jej podmiana na wodś nie zawierajłcł azotanow (lub zawierajłcł ich mniej . ktory ę atwo rozpuszcza siś w wodzie. "metodł bimbrowł" . JBL).woda pę ynłca z naszych kranow. czy filtry kaskadowe. denitryfikatora. Do redukcji stśzenia NO3. Nasycenie wody tlenem mozna zwiśkszyc stosujłc wiele metod. a co za tym idzie.kilka do kilkunastu litrow dziennie .w wodzie sł produkowane przez wiele firm sprzedajłcych preparaty akwarystyczne (np. przez natlenianie). Dlatego poziom optymalny NO3. a wiśc bardzo uzyteczny w akwarium z roslinami.3 mg/l. a takze deszczownie (rozbijajłce powierzchniś wody za pomocł cienkich strumykow wody).redukujłc azotany do azotynow i czystego azotu. Nasycenie dwutlenkiem wź gla (CO2) Miara: mg/l Wartos c optymalna: 10 mg/l Wartos ci krancowe: > 20 mg/l Dwutlenek wśgla jest gazem. Satanoperca.5 do 25 mg/l azotanow). Dlatego tez akwarysci stosujł do redukcji stśzenia azotanow filtry glonowe lub hydroponiczne.jest cechł gatunkowł. poniewaz testy roznych firm potrafił dawac skrajnie rozne rezultaty. Skutecznł metodł sł tez tzw.zmniejsza ich odpornosc na choroby. Sł jednak ryby.

jest ona popularniejsza od destylowanej ze wzglśdu na mozliwosc przygotowania w domu (za pomocł filtra RO odwroconej osmozy. ale nadal bśdzie istniaę ryzyko o przyniesienia nieznanych zanieczyszczen chemicznych . • woda z ujścia gę śbinowego .polskie zbiorniki wodne sł bowiem zazwyczaj mocno zanieczyszczone. Wodś wyjsciowł powinnismy zbadac testami akwarystycznymi na odczyn (pH). Oczywiscie badanie przed kazdł podmianł jest dosc czasochę onne i kosztowne. jestesmy tu jednak caę o kowicie uzaleznieni od jakosci wody wodociłgowej. ktorzy stosujł jł dla ryb z biotopow wod bardzo miśkkich).nie kupujmy wody destylowanej na stacjach benzynowych. W przypadku ujśc miejskich najwiśksze wahania jakosci wody i jej wę asciwosci fizykochemicznych wystśpujł w cyklu letnio-zimowym (woda w zimie jest zazwyczaj gorszej jakosci) oraz w przypadku np. musimy jedynie przeliczyc twardosc na stopnie niemieckie (co mozna zrobic z pomocł kalkulatorow lub tabel w opisach twardosci wśglanowej i twardosci ogolnej). wodś nalezy wiśc silnie natleniac. jej stosowanie grozi m. ktore zyjł w wodach o pH powyzej 9 i twardosci kilkunastu do kilkudziesiściu (!) stopni. ktora czśsto pozostawia wiele do zyczenia i zupeę nie nie pasuje do wybranego biotopu.jest wskańnikiem jakosci posiadanej wody . jak woda destylowana. iz do akwarium zawleczemy choroby lub pasozyty.ryzykujemy bowiem.jesli mieszkamy poza wiśkszymi miastami. Wyzszy poziom tlenu skutecznie zabija pierwotniaki i przywraca wodś do normalnego stanu.sama w sobie zupeę nie nie nadaje siś do zastosowania w akwarium (caę kowity brak mikroelementow. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Poziom nasycenia wody tlenem drastycznie zmniejsza siś przy np. Wiśkszosc popularnych gatunkow jest tolerancyjna i dosc dobrze znosi wodś o parametrach nawet znacznie odbiegajłcych od wod wę asciwych dla danego gatunku w naturze. do mieszania z wodł destylowanł lub RO w celu uzyskania wyzszej twardosci). nagę ych ulew.jesli jest zbyt duza. Sł jednak ryby. zaburzeniem procesow osmotycznych ryb). . Zdecydowana wiśkszosc sę odkowodnych ryb akwariowych pochodzi z biotopow wody lekko kwasnej i miśkkiej. Oznacza to. moze byc konieczne stosowanie sporych domieszek wody destylowanej/RO. pozyskiwanie wody z takiego ńrodę wiłze siś z duzym wysię a kiem.5 do 7. jesli mamy jej dokę adny skę (wydrukowany na etykiecie). woda do ukę adow chę odniczych samochodow jest czśsto destylowana w naczyniach miedzianych i zawiera sporł ilosc szkodliwych dla ryb jonow miedzi.uwagi takie. ale doskonale nadaje siś do mieszania z wodł kranowł. powodzi. jesli jest bardzo tolerancyjny). Nie nalezy w akwariach uzywac wody z nastśpujłcych ńrodeę : • wody z ujśc "oligocen skich" . Zmiana parametrow wody Ryby akwariowe majł bardzo rozne wymagania. sł tez takie. Mimo to warto dostosowac parametry wody do wymagan danego gatunku (nawet. Jest oczywiste ze ryb takich nie nalezy ze sobł mieszac (z tak odmiennych rodzajow wod) i to wiśkszosci akwarystow nie sprawia problemu (wybor jednego biotopu). ze pH wynosi od ok. • woda z procesu odwroconej osmozy (RO) . jak w przypadku wody destylowanej lub RO jedynie po wymieszaniu z wodł zawierajłcł mikroelementy i sole mineralne. • wody z naturalnych zbiornikow wodnych . twardosc wśglanowł (KH) i twardosc ogolnł (GH). Wiśkszym problemem jest natomiast dostosowanie wody do parametrow "naturalnych". jakosc pochodzłcej z niej wody moze byc bardzo rozna. lecz np. • woda mineralna . albowiem zwiśkszy to jego odpornosc na choroby. mozemy jł takze "doprawiac" specjalnymi solami. Testy do mierzenia nasycenia wody tlenem produkuje niewiele firm (np. ktore w naturze zyjł w wodzie o pH mniejszym od 5 (skrajne wartosci siśgajł 3) i caę kiem zerowej twardosci ogolnej i wśglanowej. chśc do rozmnazania (nieodpowiednie parametry wody mogł np. caę kowicie uniemozliwic rozwoj ikry). w sklepach chemicznych. Tetra) i sł one dosc maę popularne wsrod o akwarystow. dla ryb moze byc jednak zabojcze. zas twardosc wśglanowa i ogolna nie przekraczajł 10 stopni.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. ktory kosztuje ok. a takze wody z ujśc miejskich (szczegolnie w okresie zimowym).zawiera ona bowiem czśsto zwiłzki zelaza i siarki w dosc duzym stśzeniu. ktora moze byc znaczna w przypadku ujśc gę śbinowych poę ozonych blisko szamba. Wody destylowanej. itp. podobnie jak parametry fizykochemiczne. nasze ńrodę wody to zazwyczaj o studnia gę śbinowa. • wody destylowanej w naczyniach miedzianych . 15 . Woda wyjsciowa Do akwarium wodś mozemy pozyskiwac z kilku ńrodeę : • woda z kranu .nie powinny one przebywac przy powierzchni i wyrańnie wykazywac syndromow przyduchy. • deszczowka lub woda ze stopionego sniegu .in. ktore dla ludzi szkodliwe nie jest.to zdecydowanie najpopularniejsze ńrodę wody do akwarium. • woda destylowana . przede wszystkim. Warto ad takze wykonac test na zawartosc azotanow (NO3-). ryzyko mozna zminimalizowac poprzez przegotowanie wody. podobnie jak wody mineralnej. sama w sobie nie nadaje siś do zastosowania w akwarium (choc sł akwarysci. istnieje tez ryzyko wprowadzenia do akwarium zanieczyszczen "zebranych" przez spadajłcy deszcz lub snieg z powietrza. wiśc wykonujemy je raz na jakis czas. w ktorej przebywajł. zawartosc NO3. Poziom nasycenia wody tlenem mozna okreslic ę atwo po zachowaniu ryb .podobnie. RO oraz deszczowki mozemy praktycznie wogole nie testowac. zakwicie bakteryjno/pierwotniakowym. jesli chodzi o wę asnosci fizykochemiczne wody. 500-600 zę patrz sklep Ocean) i nizsze koszty produkcji. witalnosc i. 6.nadaje siś tylko do domieszek (np. jej parametry mamy zazwyczaj podane na butelce. jesli jest mśtna i biaę awa.

zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Woda docelowa Kiedy juz przetestowalismy naszł "wodś wyjsciowł" i znamy jej parametry. np.6. a skutkiem ubocznym jest brłzowe zabarwienie wody (powodujł je bardzo zdrowe dla ryb z biotopow wody miśkkiej i kwasnej kwasy humusowe.5 do ok. 5 do ok. Tetra (patrz sklep Ocean).2. takie rozwiłzanie jednak wiłze siś z szybkim "wyczerpaniem" torfu a takze z niebezpieczen stwem zbyt szybkiej zmiany parametrow wody (co moze byc szkodliwe dla ryb).kationity jł lekko zakwaszajł. a poza tym mogł byc szkodliwe dla ryb i roslin. Regeneracja niektorych wymieniaczy jest mozliwa przy zastosowaniu bardzo stśzonego roztworu soli kuchennej (anionity do zmniejszania TwO). czy Azji Poę udniowo-Wschodniej. • stosowanie sztucznych srodkow zakwaszajłcych . TwO = 22. Torf mozna umiescic w filtrze przelewowym lub kanistrowym. ale nalezy wtedy liczyc siś z koniecznoscił ciłgę ego (przy kazdej podmianie) dopasowywania parametrow wody do biotopu. Sł to parametry wprost idealne do hodowli ryb z Ameryki S rodkowej. oznacza to jednak zmniejszenie skutecznosci oswietlenia a wiśc potencjalne problemy z hodowlł roslin). W takim wypadku najlepiej wiśc wybrac np. Oczywiscie mozna wybrac biotop o wodzie zupeę nie innej.dawkowanie CO2 do akwarium powoduje zmniejszenie pH wody.do zmniejszenia pH wody sę uzł firmowe srodki zawierajłce czśsto dosc silne kwasy. 8. 2 lata przy regularnej u podmianie wody uzyskaę pH = 6. lecz jej pH bśdzie bardzo ę a atwo zmodyfikowac np. Mozna to robic na kilka sposobow. ktore "zabierajł" z wody jedne jony. pielśgniczek takich.najskuteczniejszł metodł przygotowania wody miśkkiej i kwasnej jest stosowanie wody o zerowej zawartosci soli i "doprawianie jej" wodł zawierajłcł sole i mikroelementy. 25 dGH i wśglanowej od ok. autor artykuę najlepsze rezultaty uzyskaę z torfem firmy Aquarium u Munster (patrz sklep Ocean). Powinnismy stosowac jedynie torf firmowy lub wyciłg z torfu firm takich. Tanganiki i Wiktorii. Wymieniacze jonowe lekko zmieniajł pH wody . mimo posiadania twardej i zasadowej "wody wyjsciowej". szczegolnie duzych pielśgnic z tamtych rejonow oraz ryb zyworodnych (piśkniczkowatych). wybrac biotop. po stosowaniu wymieniaczy jonowych. podajemy je w kolejnosci od najbardziej do najmniej polecanego: • stosowanie torfu akwarystycznego . Mozemy wiśc zlikwidowac twardosc wśglanowł i/lub ogolnł stosujłc wymieniacze. na dnie lub za dekoracjami (kamieniami lub korzeniami). bśdziemy musieli regularnie zakwaszac i zmiśkczac posiadanł przez nas wodś. Po niewielkiej modyfikacji (niewielkie podwyzszenie pH) woda ta nadaje siś takze swietnie do hodowli ryb z biotopow jezior Malawi. zastśpujłc je innymi. Autor artykuę stosujłc torf AquaVital bezposrednio w akwarium 200 litrow przez ok. dolewajłc niewielkł ilosc wyciłgu z torfu. jednakze w zamian w akwarium pojawi siś nam zwiśkszona liczba innych jonow (np. 15 dKH. przygotowanie jej do wykorzystania w akwariach z rybami z jezior Malawi.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Jest to wiśc metoda niezbyt warta polecenia. Precyzyjne dawkowanie wymaga jednak dosc skomplikowanej i drogiej aparatury. jonow sodu). ktory pasuje do danej wody.0 i o twardosci ogolnej od ok. w zaleznosci od posiadanej wody wyjsciowej i potrzeb. 16 . ze zakwaszajłc wodś "dorobimy siś" trudnej do ł zlikwidowania plagi wszelakich glonow. ze wzglśdu na o znacznie wyzszł cenś wody destylowanej. Za niewielkł cenś taki filtr mozna kupic i zamontowac w domu. TwO = 12. jak Fluval. niebezpieczen stwo zakupu wody z jonami miedzi oraz trudnosci zwiłzane z produkcjł takiej wody z domu. Zmiź kczanie i zakwaszanie Jesli. Uwaga .wymieniacze jonowe to specjalne zywice. jak P. Wiśkszosc dostśpnych na rynku srodkow tego typu oparta jest na kwasie ortofosforowym. jest to wiśc metoda dosc czśsto stosowana przez akwarystow. co z kolei wiłze siś z doskonaę pozywkł dla glonow. mozemy. Jesli mieszkamy w rejonie. Wiśkszosc ujśc miejskich to woda o pH od ok. a dolewanie silnego kwasu do wody w akwarium na pewno metodł naturalnł nie jest. w ktorym z kranu leci woda miśkka i lekko kwasna. ktory drastycznie zwiśksza ilosc fosforanow w wodzie. ale takze strumieni. TwW = 10. co moze byc bardzo czasochę onne i pracochę onne a takze wiłzac siś z wysokimi kosztami (zakup filtra RO lub kupowanie wody destylowanej w kanistrach).jesli musimy zakwaszac wodś np. Proporcje dobieramy eksperymentalnie. ramirezi. Woda ta za to zupeę nie nie nadaje siś np. czy wod biaę ych). Dlatego lepiej torf (granulowany.w przypadku mieszania z wodł RO woda wyjsciowa nie bśdzie miaę niskiego pH. Moze siś wiśc okazac..zwiśkszajł pH. upieramy siś na posiadanie ryb z biotopu wod miśkkich i kwasnych (ktore potrzebujł takiej wody do przezycia w akwarium) lub tez chcemy rozmnazac ryby pochodzłce z takich wod (np. neony). 7.. • stosowanie wymieniaczy jonowych .dobrej jakosci torf akwarystyczny moze byc bardzo skuteczny w zmniejszeniu twardosci wśglanowej oraz pH wody. polecamy wodś z filtra odwroconej osmozy. w kawaę kach lub wę oknisty) umiescic bezposrednio w akwarium.do zmniejszania TwW) trzeba regenerowac w silnych kwasach. Tanganika. TwW = 0 (!) z wody kranowej (bez domieszek) o pH = 7. Wymieniacze majł niewielkł efektywnosc i trzeba je czśsto regenerowac lub kupowac nowe. przy czym. Afryki Zachodniej. Nie zmieni on jednak twardosci niewśglanowej. biotop Ameryki Poę udniowej (wod czarnych. najlepiej zastosowac wyciłg z torfu. do hodowli (romnazania) ryb kłsaczowatych oraz bardziej wymagajłcych pielśgnic z Ameryki Poę udniowej (np. inne jednak (kationity . 10 do ok. CO2 ma jednak bardzo dobry wpę yw na rozwoj roslin. Torf ma tez wę asnosci buforujłce. woda ta nadaje siś takze do hodowli tśczanek i karasi ozdobnych. Sera. czy tez paletek). • mieszanie wody wyjsciowej z wodł RO . Generalnie w akwariach najlepiej stosowac metody naturalne. Najwiśkszym problemem w tym wypadku jest ńrodę duzej ilosci wody destylowanej lub RO. w zwiłzku z czym mozemy nie obawiac siś o gwaę towne wahania pH wynikajłce z niskiej twardosci wśglanowej. Gra nie warta swieczki . a niebezpieczen stwo zbyt szybkiego spadku pH oraz jego dobowych wahan jest spore. a anionity . • stosowanie dwutlenku wśgla (CO2) . czy z Ameryki Centralnej wiłze siś z duzł iloscił pracy. Sł to wiśc srodki dosc niebezpieczne.

podobnie. W przypadku posiadania wiśkszej ilosci zbiornikow moze siś jednak okazac bardzo kę opotliwe. W naturze ten problem zwykle nie wystśpuje tak jaskrawo. ze wzglśdu na obecnosc wodorowśglanow (twardosc wśglanowa). • mieszanie wody wyjsciowej z wodł mineralnł .Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Mozna to robic na kilka sposobow. Dobowe wahania wody mogł osiłgnłc nawet 5-6 stopni (!) roznicy. jak w przypadku zmiśkczania wody. W rezultacie a mamy bardzo szybkie i silne zwiśkszenie pH wody. bardzo proste. Mechanizm tego zjawiska jest bardzo prosty. Elodea. co z kolei powoduje spadek pH. Kiedy jednak rosliny pobiorł z wody caę CO2. • stosowanie sztucznych srodkow zwiśkszajłcych pH . niektore z nich (np.Ca(HCO3)2 (a takze. Przy dosc wysokim wyjsciowym pH wśglan wapnia odkę ada siś na lisciach roslin jako biaę osad (pojawienie y siś biaę ego osadu na roslinach jest pierwszym powaznym ostrzezeniem przed odwapnieniem.dodawanie zamiast kwasnego wśglanu wapnia kwasnego wśglanu sodu (NaHCO3) zwiśkszy jedynie alkalicznosc wody. Z wir koralowy mozna stosowac w filtrze lub tez bezposrednio w akwarium. w mniejszym stopniu. mozemy uzyskac doskonaę rezultaty mieszajłc miśkkł i kwasnł wodś docelowł ze znacznie twardszł i zasadowł e wodł mineralnł kupowanł w butelkach. mozemy to potwierdzic testujłc pH wody rano zaraz po zapaleniu swiatę i tuz przed jego zgaszeniem wieczorem). z ktorych czśsc jest bardzo szkodliwa dla organizmow zywych. W ten sposob zwiśkszamy twardosc wśglanowł i jednoczesnie twardosc ogolnł. Przy wiśkszej liczbie roslin i silnym oswietleniu proces ten staje siś na tyle intensywny. bo zniwelujł one caę kowicie nasze starania uzyskania wody odpowiedniej dla tego biotopu). Ilosc Ca(HCO3)2 dobieramy eksperymentalnie. jak i ogolnł (w rownych proporcjach). Zjawisko odwapnienia biologicznego nie wystśpuje. dodawanie Ca(HCO3)2 zwiśkszy natomiast zarowno twardosc wśglanowł. Odwapnienie biologiczne Przy duzej liczbie roslin w akwarium i silnym oswietleniu nasze akwarium narazone jest na bardzo powazne problemy. Twardosc takiej wody bywa bardzo wysoka. Cykl azotowy Przemiana materii ryb prowadzi do powstania roznych zwiłzkow azotu. Najas. ale takze magnezu) i gwaę townych wahaniach pH miśdzy dniem a nocł. Zapobieganie odwapnieniu biologicznemu jest. np. Drugł receptł jest dozowanie do akwarium CO2 i tś wę asnie metodś wybiera wiśkszosc akwarystow nastawionych na hodowlś roslin. Doskonaę metodł jest tez umieszczenie w zbiorniku skaę wapiennych. bśdziemy musieli regularnie zwiśkszac twardosc i pH posiadanej wody. W nocy proces ten ulega odwroceniu . zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Zwiź kszanie twardosci i pH wody Jesli. Pierwszł receptł jest utrzymanie wysokiej twardosci wśglanowej (silne buforowanie wody). W obu przypadkach mozemy oczekiwac niewielkiego wzrostu pH. Tak silne zmiany pH sł praktycznie smiertelne dla wiśkszosc ryb akwariowych. NaOH) i ich stosowanie moze wiłzac siś z niepotrzebnym ryzykiem. upieramy siś na posiadanie ryb z biotopu wod zasadowych i twardych. ktore sł w stanie rozkę adac kwasny wśglan wapnia. wbrew pozorom. ktorł mozemy zastosowac w akwarium. ktore polega na rozkę adaniu przez rosliny kwasnych wśglanow (przede wszystkim wapnia. magnezu). jakie daje nam woda. wiśc nie jest konieczne stosowanie innych srodkow do podwyzszenia odczynu wody. czy piaskowcow (uwaga! ł takich kamieni i skaę nie nalezy pod zadnym pozorem umieszczac w akwariach z biotopem wod kwasnych i miśkkich. a nie odwrotnie. Egeria.. Wystarczy przypomniec sobie. ktore mogł oddychac tylko wolnym CO2. "odwapnienia biologicznego" (inaczej dekalcyfikacji biologicznej lub biogenicznej). takze wodne.jak juz wspomnielismy w akwarium najlepiej sprawdzajł siś metody naturalne. podajemy je w kolejnosci od najbardziej do najmniej polecanego: • stosowanie zwiru koralowego i skaęwapiennych . mierzłc zmianś parametrow wody po dodaniu okreslonej porcji.nie polecamy stosowania sztucznych srodkow (do kupienia w sklepach) do zwiśkszania pH wody. • stosowanie kwasnego wśglanu wapnia (Ca(HCO3)2) lub sodu (NaHCO3) . wykorzystujł CO2 i pozostawiajł w wodzie OH-. niewielkie akwarium. Dodatkowo woda mineralna ma zazwyczaj wysokie pH. bo zwiłzki te sł rozcien czone w 17 . Uwaga . ze rosliny. Dlatego tez poczłtkujłcym akwarystom polecamy dopasowanie swoich zainteresowan zwiłzanych z danym biotopem do mozliwosci. W takim wypadku sprawdzajł siś jedynie metody polegajłce na umieszczeniu dę ugotrwale dziaę ajłcego srodka w samym akwarium (torfu lub skaę wapiennych) i systemy automatycznej podmiany i mieszania wody oparte na filtrach RO. to jednak nie odpowiada wiśkszosci roslin. Rosliny asymilujł z rozę ozonego kwasnego wśglanu wapnia jony HCO3-. Jego usuwanie z wody nie wpę ywa znaczłco na jej parametry. ktore dziaę ajł buforujłco (zapobiegajł skokom pH). Dostosowanie parametrow wody do danego biotopu jest procesem niezbyt czasochę onnym. w dzien pobierajł. dopoki rosliny znajdujł w wodzie wystarczajłco duzo rozpuszczonego CO2. Wszystko zalezy od ilosci.rosliny wydalajł do wody dwutlenek wśgla. wapieni. a pozostawienie tych. nie musimy wydawac majłtku na wodś mineralnł). Ceratophyllum. mimo posiadania miśkkiej i kwasnej "wody wyjsciowej". Trzecia metoda to usuniście z akwarium roslin. Przy niewielkiej liczbie roslin oraz przy sę abym oswietleniu proces ten przebiega dosc wolno i nie wpę ywa na chemiś wody. Sł one czśsto oparte na mocno zrłcych substancjach (np. a nawet katastrofś mogłcł w krotkim czasie zabic wszystkich jego mieszkan cow. jesli posiadamy jedno. a w nocy wydzielajł do wody dwutlenek wśgla (konieczny do fotosyntezy).. ze moze spowodowac powazne problemy.ta z pozoru niezbyt "naturalna" metoda doskonale sprawdza siś jako prosty i tani sposob zwiśkszenia twardosci wody. a wiśc proporcje sł zazwyczaj korzystne (tzn. Vallisneria) zaczynajł e rozkę adac znajdujłcy siś w wodzie kwasny wśglan wapnia . a takze nieco podwyzszamy pH. Moze dojsc do zjawiska tzw. Naturalnł metodł zwiśkszenia twardosci i pH wody jest stosowanie skaę lub zwiru o wysokiej zawartosci wapnia.

NH4+. Nitrivec firmy Sera . Dlatego zaleca siś rozne sposoby dostarczenia tych zwiłzkow do akwarium: 1. dlatego im wiśksza jest ta powierzchnia. Niestety z powodu braku daty produkcji mozna kupic preparat. czyli amoniaku/amonu. cykl azotowy. z ktorych przy udziale bakterii Nitrosomonas powstajł azotyny (NO2-).0 nie ma go prawie wcale. Zdeycydowanie najlepszym ich siedliskiem jest filtr.urzłdzenie powodujłce usuwanie NO3-. najpierw NH4+. Zwykle uznaje siś. Zatem o dojrzaę ym filtrze mozemy powiedziec. a z nich. rozkę adajłce NH3/NH4+. Azotyny (NO2-) sł rowniez dla ryb trujłce. Cycle firmy Hagen . lub skonstruowac samemu . jednak nalezy miec pewnosc. w srodowisku zasadowym jego stśzenie wzrasta. nastśpnie stopniowe zmniejszanie stśzenia. ze akwarium dojrzaę poniewaz w wypadku braku o. Oznacza to. Mozna kupic gotowy. ale w wiśkszych ilosciach osiedlajł siś w podę ozu. a Dojrzewanie akwarium to innymi sę owy proces rozwoju bakterii nitryfikacyjnych (gę ownie Nitrosomonas i Nitrobacter). mozna dodac po prostu czystego amoniaku. zwykle to wystarcza. ale dla pewnosci. 2. najlepiej jednak utrzymywac azotany w stśzeniu jak najmniejszym. Znacznie pewniejszł metodł przyspieszania dojrzewania akwarium jest przeniesienie kultur bakterii z dojrzaę ego filtra. ze ta metoda moze byc polecana jedynie w akwariach duzych. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego wodzie. Wpuszczenie jednej. W drugiej czśsci tej fazy zaczyna wzrastac stśzenie azotynow. Stśzenie azotynow powyzej 5 mg/l uwaza siś za smiertelne. Amoniak (NH3) jest zwiłzkiem wybitnie trujłcym.5 mg/l ni uwaza siś za gornł granicś stśzenia tolerowanego. 3. jezeli zdecydujemy siś na tł metodś. Proces ten trwa zwykle ok. ale powyzej pewnego stśzenia rowniez nie sł obojśtne. Na naszym rynku dostśpne sł takie produkty: 1. Poziom 0.polecam artykuęMichaę Juncewicza w numerze 0 "Naszego Akwarium". W akwariach maę ych zwykle dochodzi wowczas do znacznego przekroczenia wartosci bezpiecznych. np. Stśzenie amoniaku rosnie wraz ze wzrostem pH i temperatury. 3. poniewaz moze siś okazac.0 mg/l .Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. kiedy zniknie zmśtnienie wody spowodowane rozwojem pierwotniakow. Uwazam. a powyzej 1. 18 . powyzej 100 mg/l stajł siś grońne. produkujłc NO2-. zapewniajłcy staę przepę wody i odpowiednie natlenienie (bakterie te ginł y yw w warunkach niedotlenienia). W dojrzaę ym akwarium poziom zarowno amoniaku.i NO3-. u tym wiścej bakterii moze siś rozwinłc.od 20% miesiścznie do 20% tygodniowo . ale w opinii wielu osob lepszy 2.dostśpny bez wiśkszych problemow Skutecznosc tych produktow zalezy od ich swiezosci i przechowywania (niska temperatura!). ale z reguę ten proces nie hamuje y wzrostu ich stśzenia wystarczajłco. ze akwarium jest dojrzaę nalezy monitorowac stśzenie e. NO2. Teraz zaczynajł siś mnozyc bakterie Nitrobacter. Proces dojrzewania akwarium mozna przyspieszyc dodajłc do wody kultury tych bakterii.2 mg/l jest grozny. Oto tzw. monitorujłc jego stśzenie. przy pH<7. Bakterie te osadzajł siś na powierzchni materiaę filtracyjnego. Ryby do akwarium powinno siś wpuszczac po jego dojrzeniu. zeby ryby wprowadzic po ok. Gdy jest speę niony tylko drugi warunek. Uzycie denitryfikatora . Nadmiar azotanow z akwarium usuwany jest na kilka sposobow: 1. 2. uzywajłc popularnych testow. ze nie przenosimy razem z nimi drobnoustrojow chorobotworczych. ze dopuszczalne stśzenie azotanow to 50 mg/l. substratu dla bakterii Nitrosomonas. dziśki bakteriom Nitrobacter. w ten sposob ograniczamy rowniez rozwoj glonow. lecz stopniowo. Pomiary NH4 w tym czasie wskaujł stopniowy wzrost jego stśzenia (szczyt w 4-7 dniu). Ta faza trwa w przyblizeniu nastśpne dwa tygodnie.w zaleznosci od wielkosci akwarium. juz w niewielkich stśzeniach dziaę szkodliwie na ryby. gdzie rozcien czenie toksycznych produktow metabolizmu zmniejszy ich szkodliwosc. nie pozostaje obojśtne dla ryb. Rowniez w dojrzaę ym akwarium. ew. a zasadowy odczyn wody nie pozwala na wczesniejsze wpuszczenie ryb (stśzenie amoniaku rosnie wraz z pH!). dwoch wytrzymaę ych ryb we wczesnej fazie dojrzewania akwarium. powinnismy uzyskac wynik bliski zeru (stśzenie < 0. gdy: 1. Nalezy pamiśtac. jednak nie zaleca siś wprowadzac od razu maksymalnej obsady. jesli trwa dę uzszy czas. Przy akwarium gśsto obsadzonym roslinami substratu dla bakterii Nitrosomonas dostarczł obumierajłce czśsci roslin. wrazliwosci hodowanych ryb. produkcji firmy Sera.1 mg/l uwaza siś za w peę bezpieczne). W pewnych specyficznych sytuacjach. 3.smiertelny. ale w ograniczonej ilosci wody w akwarium mogł uzyskac stśzenie dla ryb zabojcze. powyzej a 0. Stopniowo wzrasta stśzenie azotanow (o ile nie sł skutecznie utylizowane przez rosliny). Poziom tych zwiłzkow jest bliski zeru. lub tez chlorku amonowego. Bardzo waznł rolś w deaktywacji tych zwiłzkow peę bakterie nitryfikacyjne. Do najbardziej polecanych materiaę ow nalezy Ehfisubstrat produkcji firmy Eheim. bardzo czśsto obserwowane w nowo zaę ozonym akwarium. amonu (NH4+). Dlatego czśsto zamiast terminu "dojrzewanie akwarium" mowi siś o "dojrzewaniu filtra". itp. 3-4 tygodni od zaę ozenia akwarium. Trwa to zwykle od jednego do dwoch tygodni. nił Metabolizm ryb prowadzi do powstania amoniaku (NH3). 2. ktore umozliwiajł zamkniście cyklu azotowego. nie mozemy byc pewni. 5 dniach od zaę ozenia akwarium.trudno dostśpny. Bakterie nitryfikacyjne namnazajł siś w wodzie. ktory nie zadziaę a. gdy w akwarium nie ma roslin. ze bakterie Nitrosomonas pracujł juz wydajnie. ale nawet takie stśzenie. jak i amonu powinien byc bliski zeru (popularne testy wykazł stśzenie 0). W tym okresie szczyt stśzenia azotynow przypada na 10-21 dzien od zaę ozenia akwarium. Najpopularniejszł metodł zmniejszania stśzenia azotanow jest czśsciowa wymiana wody . Najpierw rozwijajł siś bakterie Nitrosomonas. Wczesniej obserwowalismy dwa wzrosty stśzenia. potem NO2-. ze namnozona wczesniej liczba bakterii jest nie wystarczajłca dla wprowadzonej ilosci ryb. Czśsciowo sł one zuzywane przez rosliny jako materiaę budulcowy biaę ek. Stśzenie jonow NH3 pozostaje w rownowadze z jonami amonowymi (NH4+). Azotany sł relatywnie niegrońne dla ryb. azotany (NO3-). proces ten moze byc bardzo powolny. ktore sł stosunkowo nieszkodliwe.

Wiśkszosc lekow uzywanych do leczenia ryb zabija rowniez bakterie 2. NO3. Mycie materiaę filtracyjnego w chlorowanej lub zbyt ciepę wodzie powoduje zabicie bakterii u ej W tych sytuacjach akwarium nalezy traktowac tak. Co zrobic. ktore powinny byc dostśpne w kazdym szanujłcym siś sklepie akwarystycznym. jezeli ryby zostaę wpuszczone do akwarium zbyt wczesnie?: y 1. 3. NO2-. Sera.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. o zwykle ok.uzywa siś odczynnikow. Bakterie sł wrazliwe na promienie UV 3. Eheim. zeby nie doszę do zbyt wysokiego stśzenia trujłcych zwiłzkow. Ograniczyc lub caę kowicie przestac karmic ryby do czasu dojrzenia filtra. o ile nie dojdzie do sytuacji y zaburzajłcych ten proces: 1. Tetra. 20% co drugi dzien . Bakterie nitryfikacyjne egzystujł w filtrze przez caę czas zycia akwarium. Dodac do wody preparat Cycle Hagena lub Nitrivec Sery. Wymieniac czśsciowo wodś na tyle czśsto. Okresowa przerwa w zasilaniu. zgodnie z instrukcjł (korzystne jest dodanie czśsci tego preparatu bezposrednio do filtra). zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Do oznaczania NH4+. 2. Najbardziej polecani producenci to: JBL. błdń awaria filtra trwajłce dę uzej. niz kilkanascie godzin powodujł znaczłce zmniejszenie populacji bakterii (niedotlenienie) 4. jakby byę niedojrzaę o e 19 .

sł maę efektywne i rzadko uzywane o 20 .wprost przeciwnie jak najczśsciej. Pierwsza rola to estetyka . a filtr mechaniczny . a zarybienie jest kilkukrotnie a nawet kilkudziesiściokrotnie mniejsze. ze nie sł to gatunki "mocno brudzłce" takie. nie nadaje siś do tego celu) • specjalny zwir (np. Filtracja mechaniczna Filtracja mechaniczna speę w akwarium dwie role. np. Materiaę filtracyjne do filtracji biologicznej muszł speę y niac jeden podstawowy warunek .muszł oferowac jak najwiśkszł powierzchniś do rozwoju bakterii. jak duze pielśgnice. filtrach kanistrowych). niz w tradycyjnych akwariach. Tradycyjne filtry speę niajł w akwarium zazwyczaj trzy role: • medium filtracji biologicznej • medium filtracji mechanicznej • medium filtracji chemicznej Filtracja biologiczna Najwazniejszł rolł filtra w akwarium jest filtracja biologiczna (choc wielu poczłtkujłcych akwarystow mylnie słdzi.materiaę przygotowywane do pochę y aniania roznych substancji ("wyspecjalizowane"). jest stosowany praktycznie tylko w poczłtkowej fazie dojrzewania akwarium do usuniścia nadmiaru szkodliwych substancji • zeolity .np. Pozostaę y e trzy typy materiaę ow sł rownie skuteczne . ze filtracja mechaniczna).specjalny materiaę pochę aniajłcy amoniak i jony amonowe szkodliwe dla ryb.w Polsce "kroluje" Ehfisubstrat i materiaę pochodne. Wiśkszosc materiaę ow do filtracji biologicznej speę nia funkcjś filtra mechanicznego wystarczajłco dobrze. materiaę do filtracji chemicznej. jednoczesnie pozwalajłc na swobodny przepę yw wody. drobne głbki zakę adane na wlot do filtra biologicznego.jest najbardziej skuteczny i bezpieczny • zwirek amonowy . głbki do kłpieli.w filtrze sł one znacznie ę atwiej i szybciej rozkę adane przez bakterie nitryfikacyjne i nie zanieczyszczajł wody substancjami azotowymi. a nastśpnie usuniściu go po okresie sugerowanym przez u producenta (kiedy materiaę siś nasyci). stosowany jest najczśsciej po leczeniu ryb srodkami chemicznymi do usuniścia ich z wody (np. azotanow. jak np. gdzie rolś filtra peę nił rosliny oraz podę oze. zieleni malachitowej. nadmiaru pokarmu lub odchodow . filtry QuickFilter firmy Hagen) • głbkś o bardzo drobnych oczkach • specjalnł ceramikś do filtracji mechanicznej W wiśkszych akwariach rolś filtra mechanicznego speę nia czśsto inny filtr. itp. Polega ona na umieszczeniu w filtrze.do filtracji biologicznej. bio-kulki. bio-balls) Głbka jest najmniej efektywnym. obok filtra biologicznego i/lub mechanicznego. Bakterie te oczyszczajł wodś z produktow przemiany materii ryb i innych organizmow zwierzścych (amoniaku i/lub jonow amonowych). Czasem stosuje siś takze filtry wstśpne . jego regenerowanie wykracza poza mozliwosci przeciśtnego akwarysty (konieczne prazenie w wysokiej temperaturze). Wyjłtek stanowił akwaria tzw. substancje przydatne do rozwoju roslinom). Dlatego tez do filtracji chemicznej nadajł siś praktycznie jedynie filtry zewnśtrzne. Druga rola to usuwanie np.akwarium wyglłda znacznie ę nia adniej bez pę ywajłcych w nim "farfocli". "naturalne". Filtracja chemiczna Filtracja chemiczna to usuwanie z wody szkodliwych zwiłzkow za pomocł specjalnych materiaę pochę ow aniajłcych (zazwyczaj jednorazowego uzytku).Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. bę śkitu metylenowego. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Filtracja wody w akwarium Filtr jest elementem praktycznie niezbśdnym w kazdym akwarium. ktore speę niajł rolś pre-filtra mechanicznego. Do filtracji chemicznej w akwarium stosowane sł zazwyczaj nastśpujłce materiaę y: • wśgiel aktywny/aktywowany . w akwarium powinno siś stosowac specjalny wśgiel akwarystyczny produkowany przez wiele firm . Aby nie zaburzac filtracji biologicznej i nie zmniejszac efektywnosci filtracji mechanicznej akwarysci stosujł wiśc oddzielne jednostki. wiśkszosc lekow akwarystycznych i wiele innych substancji (niestety takze np.pochę ania metale ciśzkie. ktore stanowił najwazniejszy element cyklu azotowego. Ryby mogł bez problemu obyc siś bez filtracji mechanicznej pod warunkiem. lecz najczśsciej wykorzystywanym materiaę em . Ehfisubstrat firmy Eheim) • ceramika (rurki ceramiczne) • specjalne plastikowe "jezyki" (tzw. niz podstawowy . Najczśsciej stosowane materiaę to: y • głbka z otwartymi oczkami (głbka tradycyjna taka. podczas gdy na y Zachodzie najpopularniejsze wydajł siś byc bio-balls. Filtr biologiczny powinien byc bowiem otwierany i myty jak najrzadziej. • specjalnł watś akwarystycznł • specjalny filc akwarystyczny (np.wynika to z ę atwosci mycia oraz umieszczenia w dowolnym rodzaju filtra oraz z jej efektywnosci takze w przypadku filtracji mechanicznej. Najczśsciej akwarysci nie stosujł oddzielnych materiaę ow do filtracji mechanicznej.) lub tez do przygotowania wody do dolania do akwarium (usuwajłc chlor i metale ciśzkie z wody kranowej). Pozostaę e materiaę sł stosowane praktycznie jedynie w duzych filtrach zewnśtrznych (np. w ktorych mamy i miejsce i ę atwosc umieszczania dodatkowych wkę adow. trypaflawiny. W przypadku specjalnych wymagan (mocno "brudzłcych" ryb) stosuje siś dodatkowo w filtrach takie materiaę jak: y. Bez filtracji biologicznej ryby szybko zatruwajł siś tymi produktami. chlor. Filtr biologiczny to w uproszczeniu podę oze dla rozwoju bakterii nitryfikacyjnych.

ktore do usuwania z wody substancji azotowych wykorzystujł glony. sł zawieszane na bocznej sciance akwarium.stosowane praktycznie jedynie w akwariach morskich (w akwariach sę odkowodnych wymagajł specjalnych. Inne typy filtrow W akwarystyce stosowane sł rzadziej takze inne typy. Sł to systemy doniczek ze specjalnym rodzajem zwiru (najczśsciej tzw.w tym celu stosowane sł dę ugie cienkie przewody (kilkadziesiłt metrow przewodu o przekroku ok. po wymieszaniu z solł morskł Podstawowe typy filtrow W akwariach stosowane sł obecnie praktycznie jedynie cztery typy filtrow: • filtry wewnśtrzne . komora filtracyjna to poę y przezroczysty plastikowy pojemnik zawierajłcy materiaęfiltracyjny. odwrocony obieg). rzadko stosowane • filtry hydroponiczne . jak: • denitratory . nie moze byc regenerowany. keramzytem).naturalny srodek obnizajłcy odczyn (pH) wody a takze jej twardosc wśglanowł. czśsciowo. ale ze wzglśdu na swoje gabaryty i stopien skomplikowania. 10 mm) lub specjalne bio-kulki • odpieniacze biaę ek . filtry glonowe sł bardzo skuteczne. nie nadajł siś do akwariow z podę ozem piaskowym). a przez ktore woda przelewa siś "oddajłc" glonom zawarte w niej substancje azotowe. ale dosc trudne do zrealizowania rozwiłzanie jedynie do wiśkszych akwariow. woda ta jest wpompowywana z powrotem do akwarium i "przelewana" zazwyczaj przez szerokł "kaskadś" (stłd nazwa). srodkow antygrzybiczych • zwir koralowy .skę adajł siś one z gę owicy oraz komory filtracyjnej i sł caę kowicie zanurzane w wodzie..filtry do przygotowywania wody do akwarium (nie wykorzystywane w obiegu staę ym.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. nie moze byc regenerowany. oparte sł o bę onś poę przepuszczalnł. mechanicznej. 500 litrow (przy zastosowaniu kilku filtrow przelewowych nawet do wiśkszych zbiornikow). zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego • wymieniacze jonowe . istniejł dwa typy filtrow podzwirowych . ktory przepompowuje wodś na zasadzie się odsrodkowej. sł to specjalne zywice y wymieniajłce jony wpę ywajłce na twardosc wody na inne. nie majłce na nił wpę ywu.specjalne filtry sę uzłce do usuwania z wody ostatecznego produktu cyklu azotowego . filtry te wymagajł bardzo powolnego przepę ywu wody (kilka kropel na minutś) i duzej powierzchni filtracyjnej . takie. stawianego ponizej poziomu wody (pod akwarium). stosowany bardzo czśsto w akwariach morskich oraz odwzorowujłcych biotopy wody twardej i zasadowej (Tanganika. przy powierzchni woda przelewa siś do zbiorniczka.naturalny srodek podwyzszajłcy odczyn (pH) wody a takze jej twardosc wśglanowł. skę adajł siś z systemu kratownic umieszczanych pod podę ozem. • filtry kanistrowe . • filtry kaskadowe/przelewowe . czśsto specjalistycznych filtrow: 21 . stosowana jest takze do podmiany wody w akwariach morskich. dziaę ajł na zasadzie wytwarzania drobnych błbelkow powietrza. Filtry wewnśtrzne stosowane sł do najmniejszych akwariow (od 10-15 litrow do ok. nadaje siś ona do wymieszania z wodł zawierajłcł wiścej substancji mineralnych i do podmiany w akwariach z biotopow wody miśkkiej. jednakze starcza na dę ugo Inne typy filtracji W akwariach stosowane sł czasem specjalistyczne typy filtracji.azotanow (NO3). ktory musi byc okresowo oprozniany • filtry glonowe . ktore "zabierajł ze sobł" substancje biaę kowe znajdujłce siś w wodzie. a jedynie do dolewania/podmiany wody). na ktorych bujnie rosnł rozne gatunki glonow. a jednoczesnie natleniajłc korzenie.skę adajł siś one z tych samych elementow. Filtry przelewowe nadajł siś do akwariow o pojemnosci od ok. jednakze starcza na bardzo dę ugo. przez ktore woda przelewa siś "oddajłc" korzeniom roslin naziemnych substancje azotowe w niej zawarte.filtry.rolś materiaę filtracyjnego speę u nia w nich. woda doprowadzana jest do filtra i z filtra z powrotem do akwarium systemem giśtkich rur. podę oze akwarium (zwir. Filtry kanistrowe stosowane sł zazwyczaj w akwariach od 100 litrow w gorś. ktore do usuwania z wody substancji azotowych wykorzystujł rosliny emersyjne (rosnłce poza wodł).. 100-150 litrow). mogł byc regenerowane w roztworze NaCl lub w silnych kwasach (zaleznie od typu wymieniacza).zasysajłce wodś spod podę oza (tradycyjne) oraz wpompowujłce wodś pod podę oze ("reverse flow". nalezy stosowac jedynie specjalny torf akwarystyczny. pozwala jednak takze znacznie polepszyc rozwoj roslin naziemnych trzymanych w domu • filtry odwroconej osmozy (RO) .materiaę zmieniajłce twardosc ogolnł lub wśglanowł.majł formś duzego kanistra z gę owicł. np. pionowej rury oraz zamontowanej na jej szczycie gę owicy bardzo podobnej do gę owic filtrow wewnśtrznych Wszystkie cztery typy filtrow sł stosowane przede wszystkim do filtracji biologicznej oraz. woda z filtra RO jest bardzo zblizona skę adem do wody destylowanej (prawie czyste H2O). jest to bardzo efektywne. Do filtracji chemicznej nadajł siś praktycznie jedynie filtry kaskadowe oraz kanistrowe. pobierajł wodś na zasadzie roznicy poziomow. gę owica jest skonstruowana w oparciu o prosty silniczek elektryczny i obrotowy wirnik z ę opatkami. sł to systemy silnie oswietlonych tacek. a nie torf ogrodniczy zarowno ze wzglśdu na konsystencjś. jak i mozliwosc wprowadzenia do akwarium szkodliwych substancji. stosowany bardzo czśsto w akwariach odwzorowujłcych biotopy wody kwasnej i miśkkiej. 50 litrow do ok. Malawi. • filtry podzwirowe . ktora pozbawia wody praktycznie caę kowicie substancji mineralnych. sł z uwagi na swojł niskł skutecznosc rzadko uzywane • torf . Do filtracji czysto mechanicznej stosuje siś filtry wewnśtrzne ze specjalnym materiaę em oraz specjalne wkę ady do filtrow kanistrowych. co filtry wewnśtrzne oraz dodatkowej rurki plastikowej doprowadzajłcej wodś z akwarium. Ameryka S rodkowa).filtry. dodatkowych urzłdzen i sł znacznie drozsze).

Takie filtry sł mniej estetyczne. rotacyjnych spryskiwaczy . Nalezy pamiśtac o tym by nie pę ukac ich w gorłcej wodzie. gdzie e głbka znajduje siś w specjalnym pojemniku. filtry głbkowe nadajł siś jedynie do maę ych akwariow ze wzglśdu na niewielkł efektywnosc (powolny przepę wody).Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. gdyz w materiaę ach filtracyjnych wytwarzajł siś bakterie wzbogacajłce funkcje uzytkowe wody a gorłca woda powoduje ich obumieranie. majł ksztaę wysokiej. Taki filtr umozliwia schowanie go pod zbiornikiem i po zamaskowaniu jest niewidoczny. przez co zmniejsza siś poziom wody w filtrze. Najlepiej przepę ukac kilkakrotnie w wodzie wyciłgniśtej z akwarium i wycisnłc. Maja te filtry a jednak dosc duzł. wymagajł filtrow wstśpnych. wg mnie . wadś a mianowicie. pionowej kolumny. Filtry wewnśtrzne. lecz sł wprost niezastłpione yw przy wychowie narybku (ktory mogę zostac uwiśziony w komorach filtracyjnych innych typow filtrow) by • filtry zraszane . mechanicznych nie • filtry typu "bio-wheel" . zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego • filtry głbkowe . Filtry o obiegu otwartym to takie. takze napowietrzac wodś w zbiorniku. Woda po przepę yniściu przez głbkś pozostawia staę człsteczki w głbce.produkowane przez firmś Eheim filtry. ktorych element oczyszczajłcy znajduje siś w srodku zbiornika. a wiśc usuwac nagromadzone w nich odpadki. by woda przepę ywaę przez podę a oze (w doę a nastśpnie po oczyszczeni wypę ) ywaę gorł. do ktorej woda wtę t aczana jest z doę podnoszłc znajdujłcy u. ze najczśsciej mogł one oprocz oczyszczania.filtry speę niajłce jedynie rolś filtra biologicznego . zas e" u ni zamiast gę owicy stosowany jest napowietrzacz.sę uzy to zwiśkszeniu natlenienia. Majł one wymusic taki ruch wody. ktore powoduje przepę yw wody przez głbkś. Wykorzystano w nich powietrze. jak filtry zraszane. Sł oczywiscie i bardziej skomplikowane filtry wewnśtrzne. ich ę o yn opatki stanowił podę oze dla bujnego rozwoju bakterii nitryfikacyjnych. gdzie jako materiaę filtrujłcy wykorzystuje siś samo podę oze. Sł to najczśsciej filtry głbkowe.tradycyjne zę oze biologiczne jest w nich zraszane wodł ze specjalnych. nieco "przestarzaę filtry. w ktorych rolś materiaę filtracyjnego peę głbka. ktore speę niajł identycznł rolś. Filtry oczywiscie co jakis czas nalezy czyscic. ktorych pojemniki czyszczłce zawieszone sł najczśsciej na sciance zbiornika. a nastśpnie wypę ywajłc gorł. ktora moze podawac wodś na znacznł nieraz wysokosc.najprostsze.sł to gę owice do filtrow podzwirowych doę łczone do specjalnych komor zawierajłcych materiaędo filtracji mechanicznej (zazwyczaj specjalny filc) dostarczona do zbiornika.sł to specjalne nakę adki na niektore modele filtrow przelewowych. Woda jak w poprzednim filtrze zostaje. 22 . to filtry. Warto na koniec wspomniec o filtrach dennych . sł bardzo efektywne jako filtry biologiczne. a przez to takze skutecznosci filtracji • filtry pulsacyjne . jednakze osiłgajł wiśksze natlenienie poprzez pulsacyjne zalewanie i osuszanie zę oza biologicznego • filtry typu "fluidized bed" . w ktorych rolś materiaę filtracyjnego speę u nia drobniutki piasek. siś w kolumnie piasek. Sł to takie filtry. dostaje siś woda ze zbiornika. produkowane przez napowietrzacz błbelki "zasysajł" wodś i zwracajł jł z powrotem do akwarium szklanł lub plastikowł rurkł. Na koniec nalezaę oby powiedziec. Elementem tę oczłcym jest tu turbinka. przypominajłce koę mę skie.specjalne filtry biologiczne. poniewaz sł na przemian zalewane przez wracajłcł do akwarium wodś i osuszane • gę owice z filtrem mechanicznym . a ruch wody wymusza turbinka. Na miejsce wody wypchniśtej wykorzystujłc efekt naczyn poę łczonych. a nastśpnie umiescic ponownie w filtrze. ze konstruktorzy filtrow skonstruowali je tak. najczśsciej przez powietrze przepę ywajłce przez specjalnł rurkś wypchniśta do zbiornika. ale nie nadajł siś zupeę do filtracji mechanicznej ani chemicznej. podę oze szybko siś brudzi i "zapycha" i trudno jest je oczyscic.

23 . Komora filtracyjna to poę y przezroczysty plastikowy pojemnik zawierajłcy materiaęfiltracyjny. Zalety filtrow wewnśtrznych to ich maę rozmiar (przez co niektore modele nadajł siś nawet do bardzo maę y ych akwariow. a duza czśsc zanieczyszczen podczas wyjmowania komory z wody dostaje siś z powrotem do akwarium. Jest to proces dosc zmudny. Gę owica jest skonstruowana w oparciu o prosty silniczek elektryczny i obrotowy wirnik z ę opatkami. np. odę łczania filtra. ktory przepompowuje wodś na zasadzie się odsrodkowej. Wynika to z faktu. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Filtry wewnź trzne Filtry wewnśtrzne to najpopularniejsze obecnie w Polsce typy filtrow akwarystycznych. wyjmowania caę ego filtra lub samej komory filtracyjnej i wynoszenia go do ę azienki w celu przemycia. W USA zdecydowanie ustśpujł popularnosci filtrom przelewowym. ze czyszczenie filtra wewnśtrznego wymaga zanurzania rłk w akwarium.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. 15-litrowych) i bardzo niska cena (szczegolnie w porownaniu z filtrami kanistrowymi. Oto (w uproszczeniu) zasada dziaę ania filtra wewnśtrznego: Jak widac filtry wewnśtrzne skę adajł siś z gę owicy oraz komory filtracyjnej i sł caę kowicie zanurzane w wodzie. Dodatkowo filtry wewnśtrzne majł zazwyczaj bardzo maę e komory filtracyjne i pozwalajł w wiśkszosci przypadkow na umieszczanie w nich jedynie głbki.

W filtrach przelewowych mozemy tez stosowac roznorodne zę oza biologiczne. o Ogromnł zaletł filtra przelewowego jest dogodnosc wymiany i czyszczenia zę oza biologicznego .nie trzeba w tym celu zanurzac rłk w wodzie. Ich montaz wymaga takze specjalnych pokryw akwarystycznych (z miejscem na zawieszenie filtra) i odsuniścia akwarium od sciany tylnej lub scian bocznych mebla. za ktory filtr wieszamy na krawśdzi akwarium. Pojemnosc komor filtracyjnych jest wiśksza od filtrow wewnśtrznych. zas do akwarium dostaje siś niewielka czśsc zanieczyszczen . 24 . ale mniejsza od kanistrowych. Filtry przelewowe nie nadajł siś tez do popularnych w Polsce bardzo maę ych zbiornikow (sł stosowane w akwaryach od okoę 50-litrow w gorś). Oto sposob dziaę ania filtra przelewowego (w uproszczeniu): Woda z akwarium doprowadzana jest bezposrednio do wirnika (nie przechodzi ona przez zę oze. "power filters") to w Polsce urzłdzenia nieco mniej popularne. niz wewnśtrzne filtry akwarystyczne. "Kaskada" stanowi takze uchwyt. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Filtry przelewowe Filtry przelewowe zwane takze kaskadowymi (ang. Woda przechodzi przez caę zę e oze i w gornej czśsci filtra przelewa siś "kaskadł" (stłd nazwa filtrow) z powrotem do akwarium.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. mechaniczne i chemiczne. dlatego czśsto na rurkś zasysajłcł zakę ada siś głbkowy filtr wstśpny) na zasadzie roznicy poziomow w naczyniach poę łczonych. ktora jest nieco wyzsza oraz ze stosunkowo niewielkiej oferty rynkowej tego typu filtrow. Wirnik przepompowywuje "zasysanł" wodś pod zę oze. w ktorym zbiornik jest umieszczony. Wynika to z ceny.

stojłcy (ponizej akwarium .. w ktorej umieszczony jest taki sam. Do duzych i bardzo duzych akwariow stosuje siś jednak praktycznie tylko filtry kanistrowe . w nowszych rozwiłzaniach zawory wbudowane sł w samł gę owicś filtra).polscy producenci nie opracowali jeszcze stosownej technologii. Filtry kanistrowe oferujł najwiśkszł efektywnosc filtracji (najwiśkszy przepę wody na godzinś). Sł to urzłdzenia zewnśtrzne. silnik elektryczny z wirnikiem odsrodkowym. Duze filtry kanistrowe sł produkowane jedynie przez firmy zachodnie . najwiśksze zę yw oza filtracyjne (nawet kilkanascie litrow) oraz wygodś czyszczenia.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. wskańniki stopnia zapchania zę oza. wygodś oraz mozliwosc stosowania przeroznych wkę adow. jak w innych typach filtrow. powodził w mieszkaniu. gdzie otwieramy go i czyscimy. Oto schemat dziaę ania filtra kanistrowego (w uproszczeniu): Jak widac na rysunku filtr kanistrowy to. czy przelewowe i najprawdopodobniej dlatego najmniej popularne. do ktorych woda jest doprowadzana systemem gumowych przewodow i wraca do akwarium podobnł drogł. Filtry do czyszczenia odę łczane sł od przewodow doprowadzajłcych (w starszych rozwiłzaniach poprzez specjalne zawody na rurach doprowadzajłcych wodś.ze wzglśdu na ich mozliwosci "przerobowe". lecz zazwyczaj wiśkszy i silniejszy. a filtra kanistrowego. a nastśpnie mozemy wyniesc kanister do ę azienki.. Nowoczesniejsze rozwiłzania majł dodatkowe systemy zamykania dopę ywu wody (wbudowane zawory) i odę łczania rur doprowadzajłcych wodś. 25 . dosę ownie. czy mechanizmy do szybkiego zalewania komory filtra wodł (przy pierwszym napeę nianiu). W ten sposob do akwarium nie docierajł zadne zanieczyszczenia wynikajłce z "poruszenia zę oza filtracyjnego".woda doprowadzana jest na zasadzie roznicy poziomow) poza akwarium kanister z gę owicł. Filtry kanistrowe sł znacznie drozsze. niz filtry wewnśtrzne. poza tym awaria filtra wewnśtrznego grozi najwyzej przerwaniem filtracji w akwarium. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Filtry kanistrowe Filtry kanistrowe to najbardziej zaawansowane sposrod popularnych urzłdzen do filtrowania wody w akwariach. a takze np.

stromy brzeg skę adajłcy siś z kilkumetrowych gę azow i blokow skalnych obficie porosniśty glonami. zwykle bagniste i zamulone. W jeziorze Malawi mozna spotkac ponad 600 gatunkow pielśgnic. Malawi Tanganika Jez. Powierzchnia zajmuje obszar okoę 31000 km2.5-9. w ktorych niezaleznie od siebie uksztaę towaę siś zupeę y nie odmienne ekosystemy. na ktorym wystśpujł odę amki skalne wielkosci od kilku do kilkudziesiściu cm. Tanzanił i o Mozambikiem. Linia brzegowa słsiaduje z trzema krajami: Malawi.5 210-235 µS 606-620 µS 98-145 µS Przewodnictwo elektrolityczne w temp. 80 km szerokosci. np. ktorych gę owny skę adnik pozywienia stanowił glony porastajłce skaę a takze larwy owadow.5. Za Wiecheckimi uzupeę nionł innymi ńrodę ami podajś tabelkś z parametrami fizykochemicznymi wody w tych jeziorach. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Biotopy Afryka Wielkie Jeziora Afryki Centralnej Wielkie jeziora w Afryce to 3 roznorodne biotopy. I tak: litoral zwirowaty . niekiedy przy brzegu porosniśte roslinami. Mbuna: to pyszczaki zyjłce w obszarze litoralu skalno . Niektore gatunki zyjł takze w otwartych wodach j.5 Twardosc wśglanowa [on] 6-8 16-18 2. Wiktorii Powierzchnia 30800 km2 32800 km2 68800 km2 Dę ugosc 580 km 670 km 400 km Szerokosc 80 km 22-72 km 250 km Gę śbokosc 760 m 1470 m 80 m Temperatura powierzchni 24-29oC 24-29oC 26-34oC o o Temperatura w gę śbi 22 C 23 C b.7 do 8. Utaka: to planktonozerne pyszczaki zyjłce zarowno w obszarze pelagialu czyli otwartej strefy wod.podę oze ze zwiru. jak i litoralu skalnego.0 Twardosc ogolna [on] 4-6 7-11 1. miśczaki.1-9. przede wszystkim zlokalizowanych w strefie przybrzeznej zwanej litoralem. nurzan cem. agodnym spadzie.okolice ujscia rzek.d. Malawi zwanych pelagialem. Twardosc ogolna 6-10ľ twardosc wśglanowa 4-6ľ niemieckich. ujscia rzek . y narybek i ikra innych gatunkow.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Przezroczystosc 20 m 22 m 8m pH 7.rozlegę kilkukilometrowe plaze o ę e. Malawi.7-8. W jeziorze mozna wyroznic kilka srodowisk w ktorych przebywajł ryby.8 7. skorupiaki. sposrod ktorych wyroznia siś dwie gę owne grupy: Utaka i Mbuna. tak jak jezioro Tanganika nalezy do jezior tropikalnych a temperatura wody w warstwie powierzchniowej (do 200 m) w zaleznosci od gę śbokosci wynosi od 23 do 29ľ Ph wody C. 20oC Jezioro Malawi jest jednym z wiśkszych jezior na swiecie. Ma okoę 600 km dę o ugosci i max. . w ktorych krolujł pielśgnice. przybiera wartosci od 7. Aulonocara stuartgranti Chilotilapia euchilus Champsochromis caeruleus Copadichromis azureus Copadichromis borleyi Copadichromis mloto Cynotilapia afra Cynotilapia mbamba Cyrtocara moori Exochochromis anagenys Fossorochromis rostratus Labeotropheus trewavasae Labidochromis caeruleus Lethrinops microstoma Maylandia crabro Maylandia estherae Maylandia greshakei Maylandia lombardoi Melanochromis auratus nazwy polskie Borleya Johana lombardzki niebieski piścioplamy prśgooki szerszen wargacz wieloplamy wspaniaę y wydę uzony wysmukę y z Chipoka zebra zę ocisty zę otopę etwy Pyszczak Pyszczak Pyszczak Pyszczak Pyszczak Pyszczak Pyszczak Pyszczak Pyszczak Pyszczak Pyszczak Pyszczak Pyszczak Pyszczak Pyszczak Pyszczak 26 . nazwy ż acinskie Aristochromis christyi Aulonocara baenschi Aulonocara iwanda Aulonocara jacobfreibergi Aulonocara sp.zwirowego. litoral skalny . litoral piaszczysty .2 7.

Zair (43%). Tanganika zwanych pelagialem. np.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. W jej wodach mieszka 230 gatunkow endemicznych pielśgnic i ponad 70 gatunkow innych ryb. Twardosc ogolna 8-11ľ twardosc wśglanowa 16-18ľ niemieckich.5 do 9. jeziora Tanganika i ryb w nim zyjłcych znajdziesz na: Serwisie Tanganikan skim nazwy ż acinskie Altolamprologus calvus Altolamprologus compressiceps Callochromis pleurospilus Chalinochromis brichardi Cyphotilapia frontosa Cyprichromis leptosoma Enantiopus melanogenys Haplotaxodon microlepsis Julidochromis marlieri Julidochromis ornatus Julidochromis regani Lamprichthys tanganicanus Lamprologus kungweensis Lamprologus meleagris Neolamprologus brevis Neolamprologus brichardi Neolamprologus buescheri Neolamprologus caudopunctatus Neolamprologus cylindricus Neolamprologus leleupi Neolamprologus multifasciatus Neolamprologus pulcher Ophtalmotilapia ventralis Paracyprichromis brieni Paracyprichromis nigripinnis Spathodus erythrodon Telmatochromis vittatus nazwy polskie Ksiśzniczka z Burundi Ksiśzniczka piśkna Muszlowiec krotki Muszlowiec gę adkolicy Muszlowiec wieloprśgi Naskalnik Bricharda Naskalnik kśdzierzawy Naskalnik Marliera Naskalnik Regana Pyszczak heę miasty Szczelinowiec cylindryczny Szczelinowiec Leleupa 27 . agodnym spadzie. przybiera wartosci od 7. Nieliczne gatunki zyjł takze w otwartych wodach j. litoral piaszczysty . pan stwa: Tanzanie (44% procent wybrzeza). nurzan cem. na ktorym wystśpujł odę amki skalne wielkosci od kilku do kilkudziesiściu cm.stromy brzeg skę adajłcy siś z kilkumetrowych gę azow i blokow skalnych obficie porosniśty glonami. Kingsizei Pseudotropheus tropheops Pseudotropheus tropheops gracilior Sciaenochromis fryerei Synodontis njassae Jezioro Tanganika jest najbogatszym biotopem ze wszystkich jezior na Ziemi. Nalezy do jezior tropikalnych a temperatura wody w warstwie powierzchniowej (do 250 m) w zaleznosci od gę śbokosci wynosi od 24 do 29ľ Ph wody C. zwykle bagniste i zamulone. niekiedy przy brzegu porosniśte roslinami.podę oze ze zwiru. I tak: litoral zwirowaty . maksymalna szerokosc 80 km. po jeziorze Bajkaę Jezioro jest otoczone przez cztery afrykan skie ). litoral skalny . jeziora: 32800 km2. Burundi (7%) i Zambie (6%). ujscia rzek .okolice ujscia rzek. Wiścej informacji nt. Powierzchnia . zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Melanochromis chipokae Melanochromis cyaneorhabdos Melanochromis dialeptos Melanochromis johanni Nimbochromis linni Nimbochromis polystigma Nimbochromis venustus Nyassachromis boadzulu Nyassachromis euchinostomus Placidochromis electra Placidochromis milomo Pseudotropheus acei Pseudotropheus demasoni Pseudotropheus elongatus Pseudotropheus saulosi Pseudotropheus socolofi Pseudotropheus sp. dę ugosc 680 km. maksymalna gę śbokosc 1470 m (drugie po wzglśdem gę śbokosci jezioro na swiecie.rozlegę kilkukilometrowe plaze o ę e.0. przede wszystkim zlokalizowanych w strefie przybrzeznej zwanej litoralem. W jeziorze mozna wyroznic kilka srodowisk w ktorych przebywajł ryby.

Zbiorniki te majł zwykle wodś z maę twardoscił wśglanowł.82on.3.45on. pH=7. Pielśgniczka Ramireza (Papiliochromis ramirezi).5. twardosc caę o kowitł 55 DgH. mieczyk. twardosc ogolna 0. podę oze jest muliste. woda lekko mśtna. twardosc wśglanowa 10 DcH. Rio Branco o nastśpujłcych e. red Inne biotopy w Afryce: Afryka zachodnia charakteryzuje siś raczej wodami miśkkimi i kwasnymi.9 a przewodnosc elektryczna wynosi 1690 é S/cm. Rzeka Rio Mante zasiedlona przez rybki zyworodne i porosniśta Hygrophila polysperma. Rio Cururu. Ponadto badaczka wspomina o wystśpujłcych tam liliach wodnych. Gśbacz wielobarwny (Pseudocrenilabrus multicolor) Ameryka Poż udniowa Amazonia W Ameryce Poę udniowej w Amazonii zasadniczo wystśpujł 3 rodzaje wod: • wody biaę takie jak: Amazonka. wśglanowa 12 DcH a przewodnosc elektryczna 775 é S/cm. gorny bieg Rio Solimoes. • wody przejrzyste. twardosc wśglanowa 0on. a wśglanowł 12 DcH. Apistogramma pandurini. Czysta woda ma temperaturś okoę 29oC. Rio Madeira. Kirysek pstry (Corydoras paleatus). temperatura wody wynosi 35oC. pH 6. sterbae). Dyskowiec(Symphysodon discus) Ameryka S rodkowa Meksyk: Christel Kasselmann opisuje biotop Laguna Media Luna opanowany przez przywleczonł tu przez czę owieka Hygrophila polysperma. Wischnatha wynosi 18 mg/l. przewodnosc 880é S/cm.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w.65-1. Rio Xingu o nastśpujłcych parametrach fizykochemicznych: przezroczystosc 4 m. Zasolenie tych zbiornikow ulega zmianom w dosyc szerokim zakresie i zaleca siś dodawanie soli kuchennej w ilosci nawet jednej ę yzki stoę owej na kazde 10 l wody w akwarium. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Tropheus brichardi Tropheus duboisi Tropheus moori Tropheus sp.4.8mg/l. ł Afrykanskie gatunki rybek: Barwniak czerwonobrzuchy (Pelvicachromis pulcher). pielśgnica Meeka. wystśpujłcł obok Ludwigia repens x palustris. Okolice El Limon zasiedlone sł przez ryby zyworodne. Heterandria bimaculata i Heterandria jonesi.3. pH 4. pH=7. Zwinnik jarzeniec (Hemigrammus erythrozonus). Wyjłtek stanowił rybki z rodziny karpien cowatych. twardosc ogolna 0. Wystśpujłce tam ryby majł wymagania zblizone do ryb wystśpujacych w Ameryce Poę udniowej. Pielśgniczka kakadu (Apistogramma cacatuoides). Neon Innesa (Paracheirodon innesi). pielśgnice i kłsaczowate. • wody czarne. zawartosc tlenu 10.5-6. molinezja ostropyska. Glyptoperichthys gibbiceps. aeneus).65.27on. Rzeka Rio Atoyac zamieszkiwana jest przez: Xiphophorus andersi. twardosc ogolna 0. twardosc caę kowita 30 DgH. Kirysek spizowy (C.9. ktore zyjł zbiornikach okresowych. Woda w rzece ma nastśpujłce parametry temperatura 27oC. twardosc wśglanowa 8 DcH. takie jak: Rio Negro. Kirysek Sterby (C.09-0. Gupik (Poecilia reticulata). Skalar(Pterophyllum scalare). Ikola Tropheus sp. twardosc ogolna 13 DgH. pH=8. Apistogramma Agassizi. Xenotoca eiseni 28 . black Tropheus sp. Archeocentrus sajica. pH 6.4-6. Ryby: gupik. Zbrojnik drobny (Loricaria parva).3-0. zawartosctlenu w wodzie wg L. takie jak: Rio Tapajos. temperatura wody dochodzi do 37oC. twardosc ogolna 28 DgH. pH=8. Rio Icana o nastśpujłcych parametrach fizykochemicznych: przezroczystosc okoę 2 m. parametrach fizykochemicznych: przezroczystosc 10-50 cm. Kirysnik czarnoplamy (Hoplosternum thoracatum). Neon czarny (Hyphessobrycon herbertaxelrodi). Xiphophorus helleri. o Rybki z Ameryki Poż udniowej: Zbrojnik niebieski (Ancistrus multispinis).

4 Mary River 2 3 6. Mimo.3 Terytorium Poż nocne South Alligator River 3. ktorł umieszczam za H. ze dawniej zalecano hodowle tych rybek w twardej lekko zasolonej wodzie.5 18.8 Kum River (wyzyna) 0.8 Wenlock River 0.5 2 6.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Mayland stwierdzię w Australii wystśpowanie wod miśkkich o ekstremalnie niskim pH ponizej 4 w rejonach gdzie wystśpuje Iriatherina werneri.5 6.4 gorny bieg Adelaide River 2 3 5.5 5.5 1 6.5 6.6 Zatem chemai tych wod jest raczej zblizona do wod Amazonki niz do tego co publikowano dotychczas.5 0.8 Queensland (Australia) Lagoon Creck 0.5 5.6 Coen River 0. to okazuje siś.6 Darvin River 0. Maylandem ktory czśsc pomiarow wykonaę w terenie osobiscie. 29 . ze wody tam wystśpujace sł z reguę miśkkie i lekko kwasne.4 Przylćdek York Mitchell River 2 0. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Australia Wody Australii i Nowej Gwinei sł ojczyznł tśczanek.5 Katherine River 18.6 Viktoria River 15 18 8. Wody twarde wystśpujł tylko w bezposredniej bliskosci morza lub w miejscach gdzie rzeki pę ynł po wapiennym podę ozu. zresztł y wystarczy popatrzec do ponizszej tabelki.5 0.5 3.5 5.5 2 5. Nazwa zbiornika lub rzeki Twardosc ogolna w on Twardosc wź glanowa w on pH Papua Nowa Gwinea Sepik River 3 2 6.

ponadto wystśpujł tu rowniez Tetraodon leiurus. jednak zwykle wystarcza. staramy siś. gurami dwuplamiste (Trichogaster trichopterus). y. Rasbora argyrotaenia. Dla jasnosci sytuacji zanim podejmie siś decyzjś. w ktorych wystśpujł rozne czśsto bardzo odmienne warunki fizyko-chemiczne wody a co za tym idzie rozne zespoę ryb. Nandus spec. ktore zamierzamy hodowac. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Azja Trzymajłc rybki w akwarium. wystśpujł tu najwyzsze na Ziemi gory. inny zespoę roslinno-zwierzścy bśdzie zyę w wartkim potoku. to znaczy.. Trichopsis vittatus. ktore osiedlilismy w zbiorniku i brak spodziewanego potomstwa naszych podopiecznych mimo osiłgniścia odpowiedniego wieku i wzrostu a nawet wielokrotnie odbytego tarę Dotyczy to. Oba te pomiary sugerujł ekstremalnie niskł zawartosc soli mineralnych w wodzie. Wszak na tym samym obszarze mogł wystśpowac i czśsto wystśpujł rozne rodzaje wod. Dermogenys pusillus. o Z ryb wg Maylanda w gę śbi lłdu zyjł: badisy bę śkitnopę etwe (Badis badis) razbory (miśdzy innymi Hengela i klinowa). gdy mamy do czynienia z skrajnie wrazliwymi stworzeniami. wystśpujłcych w miejscu wystśpowania naszych podopiecznych. a na kontynencie wystśpujł wszystkie rodzaje klimatu od ). 5. Kryptopterus bicirrhis.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Robiłc pierwsze przymiarki do stworzenia zbiornika biotopowego zwykle zaczyna siś od okreslenia wę asciwosci fizyko-chemicznych wody dostśpnej w kranie i porownania ich z wodł wystśpujłcł w biotopie ryb i roslin.grubowargi dwubarwne (Labeo bicolor) wielkopę etwy wspaniaę (Macropodus opercularis). piskorki e (Pangio sp. ktory wę asnie tam wystśpuje w naturze. U ńrodeę ma czystł lodowato zimnł wodś a u ł ujscia wraz z Brahmaputrł mśtne wody niosł ogromnł ilosc materiaę skalnego i majł temperaturś typowł dla u wszystkich wod tropikalnych. co prawda raczej przypadkow skrajnych. polarnego po tropikalny wraz z jego odmianł klimatem monsunowym. Warunki wodne mogł ulegac diametralnym zmianom nawet w tym samym zbiorniku w zaleznosci od pory roku. a jeszcze inaczej bśdzie wyglłdac zycie na polu ryzowym zalanym wodł i w rowach nawadniajłcych to pole poę ozonych nad danł juz rzekł. Azji poę udniowo-wschodniej i Chin.5oC. ale wtedy ryzykuje siś niewytę umaczalne z pozoru padniścia ryb i roslin. Indonezji: W gę śbi lłdu woda jest zwykle miśkka o niskiej przewodnosci rzśdu 5-80 é pHS. d. na wybrzezu woda ma slady soli i przewodnictwo wzrasta do wartosci rzśdu 3000 é i S pH okoę 6. ktory mamy zamiar odtworzyc. W tamtejszych wodach wystśpujł takze bojowniki wspaniaę (Betta splendens).4 DGH i pH=6. Dla dokę adnego dobrania organizmow do akwarium odtwarzajłcego interesujłcy nas biotop nie wystarcza niestety samo stwierdzenie. ze rybki i roslinki wystśpujł na tym samym obszarze geograficznymi w danym jeziorze lub rzece. gdy sł tylko podobne. Pristolepis fasciatus. ktory moze do wspomnianego juz jeziorka wpę ywac a zupeę nie inny zestaw gatunkow znajdziemy w wolno pę ynłcej rzece wypę ywajłcej z tego samego jeziora. bocje wspaniaę (Botia e e macracantha). zeby w ogole 30 . wśzogę owce (Channa) Blizej morza ryby te ustśpujł miejsca szczupakogę owom (Luciocephalus) i roznym gatunkom babek. Malezji.). o wykonano w temperaturze 26. Na Borneo w rzekach Skrang i Kerangan Maylandowi nie udaę siś oznaczyc twardosci przy pomocy standardowych o odczynnikow a zmierzone przewodnictwo byę na poziomie 10-20 é pH wahaę siś miśdzy 6-6. Uzdatnienie wody. Jednymi z pierwszych rybek tropikalnych sprowadzonych do Europy byę wielkopę y etwy wspaniaę (Macropodus e opercularis). twardosc wśglanowł i twardosc ogolnł wody. gdy woda swoimi parametrami skrajnie odbiega od warunkow wystśpujłcych w odtwarzanym w biotopie albo. daniconius. Udaę mi siś znaleńc w literaturze i internecie informacje na temat kilku biotopow wystśpujłcych w Azji o poę udniowo-wschodniej i Indiach. Nie wszyscy bśdł oczywiscie mierzyli takie parametry jak przewodnictwo elektryczne i zawartosc poszczegolnych jonow w wodzie by jak najwierniej oddac warunki fizykochemiczne wody z odtwarzanego biotopu. Na wschodzie Poę wyspu Malajskiego znaleziono miśdzy innymi razbory Hengela i klinowł. Doskonaę ym przykę adem zroznicowania warunkow jest rzeka Ganges. Azja jest kontynentem najwiśkszych kontrastow. y roslin i innych organizmow zywych. gurami mozaikowe (Trichogaster leeri). wymagajł wody od dokę adnie dopasowanych specjalnie dla nich parametrach Azja. by nasze rybki i roslinki czuę siś jak najlepiej i zeby osiłgnłc ten cel y staramy siś stworzyc w akwarium warunki jak najbardziej zblizone do naturalnych. Zupeę nie inne rosliny i zwierzśta bśdł wystśpowaę w pę y ytkim bajorze poę ozonym niedaleko jeziora. gurami czekoladowy (Sphaerichthys sphromenoides). ktory ksztaę tuje warunki wodne na wielu interesujłcych z akwarystycznego punktu widzenia obszarach Indii. Wody Syjamu. ktora ma swoje ńrodę w Himalajach a kon czy a swoj bieg tworzłc rozlegę deltś uchodzłc do Zatoki Bengalskiej. ktora ma wę asciwosci podobne do wody wystśpujłcej w odtwarzanym biotopie zwykle nie wymaga wielkich nakę adow a niewielkie odchyę od ki parametrow wystśpujłcych w naturze sł zwykle tolerowane przez naszych podopiecznych i nie przeszkadzajł im w zdrowym zyciu i rozmnazaniu. Takł wę asnie wodś potrzebuje np. Azja pż -wsch. a. gdy wę asciwosci wody w kranie pokrywajł siś z wę asciwosciami wody w biotopie. choc skę amaę bym gdybym nie napisaę ze istniejł wyjłtki od tej reguę ktore . ktorł mamy w kranie. Mozna oczywiscie sprobowac pominłc ten etap. Ladiges z kolei na Sumatrze stwierdzię twardosc 2.5 i temperaturze ok. R. najgę śbsze jezioro (Bajkaę najwiśksze jezioro (Morze Kaspijskie). pochodzłce z wod Chin. warto zmierzyc przynajmniej wartosci pH. Idealnie jest.15. Dla ogolnej orientacji wystarczajł nawet najprostsze i najtan sze testy dostśpne w sklepach zoologicznych. 30oC. w ktorym to z kolei bśdł wystśpowac juz duzo bardziej wymagajłce rybki.5 a pomiar o S. zatem rozpocznś cykl artykuę od opisu biotopow i zbiornikow biotopowych ow odtwarzajłcych wody Azji.

Czśsto zasiedla siś je dodatkowo rybami jajozyworodnymi z rodziny (Poecilidae). niektore gatunki znoszł przejsciowo spadek temperatury do 12oC. W rowach zasilajłcych pola ryzowe w wodś czśsto spotyka siś rozne gatunki brzanek i razbor. przejsciowo spadek temperatury nawet do 18oC. ktore na nie polujł. niezbyt starej oswietlonej sę cem. w ktorym roslinł dominujłcł jest uprawiany tam ryz. S rodowisko takie zasiedlajł gę ownie ryby labiryntowe. to rozne gatunki kryptokoryn. gdyz niektore z ryb wybranych do tego akwarium chśtnie kopił. barklaje.). Bojowniki (Betta sp. limnophili. sadzone niezbyt gśsto. Uzupeę nienie takiego akwarium o kawaę korzenia.). brzanki z reguę kopił w podę y ozu. mocno nagrzewajłca siś w dzien a ochę adzajłca siś nocł. a niektore gatunki znoszł e. rybki skutecznie zwalczajł tubifeks i larwy rodzimych ryb zamiast larw komara. Ilosc ryb labiryntowych wystśpujłcych na polach ryzowych jest regulowana przez drapiezne zmijogę owowate (Channidae).Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Rosliny dominujłce w tamtejszych wodach. on Urzłdzenie: Krajobraz potoku. nurzawiec srubowy. w ktorych spotyka siś czśsto rozne gatunki razbor i brzanek a obrazu caę osci dopeę niajł szczupien czyki. Biotop pol ryzowych jest biotopem sztucznie wytworzonym przez czę owieka. gdzie dominujłcym gatunkiem rosliny jest ryz. lotosy a ponadto paprotnice i mchy. rybki sł rybami stadnymi. Do pol ryzowych woda jest dostarczana przy pomocy rowow nawadniajłcych. W Azji ryby labiryntowe jako jedne z nielicznych opanowaę maę zbiorniki srodlesne. Wierzchnił warstwś warto dobrze wypę ukac. Typ akwarium: Umiarkowanie ciepę temp. wyrastajłce nad wodś higrophilie i nurzawce (Valisneria) daje wrazenie rzeczywistego zbiornika. ę aziec opanowaę technikś przemieszczania siś pomiśdzy takimi y wysychajłcymi zbiornikami. tatarak trawiasty.5. kśpś mchu go obrastajłcł. niektorych gatunkow lotosow i kryptokoryn. Ryby te sł duzymi (niektore gatunki dochodzł do 1 metra dę ugosci). Ryby labiryntowe w Azji zasadniczo zasiedlajł wody stojłce lub niezbyt szybko pę ynłce. kryptokoryny (Cryptocoryne sp. aponogeton kśdzierzawy. jakie tam wystśpujł. Wymagajł wody czystej. higrophili. ktore podobnie jak ryby labiryntowe zywił siś larwami komara. Sł to pę ytkie sztucznie nawadniane zbiorniki wodne. nurzawce. w ktorych parametry wody w zaleznosci od obszaru wystśpowania ulegajł y e gwaę townym dobowym zmianom albo majł stale bardzo wysokł temperaturś (Cejlon) a same zbiorniki czasami wysychajł. sredni piasek z pę askimi kamieniami. danio prśgowane (danio nie znoszł niskich temperatur). Ryby: Nadajł siś brzanki rozowe. zywiłcymi siś innymi rybami. z okresowymi deficytami tlenu i okresowym silnym zmśtnieniem. szczupakogę owy i niektore gatunki sumowcow. Akwarium z poż udniowoazjatyckimi rybami karpiowatymi. Sadzłc rosliny nalezy zostawic wolne przestrzenie do pę ywania dla ryb. wody 18-21oC. Pola ryzowe i rowy je zasilajłce. Microzorium sp. barklaje. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego przezyc w akwarium. prśtniki karę owate (Colisa lalia). Nie sł znane mi rowniez dokę adne opisy biotopow i parametrow wody. zarę ocznymi drapieznikami. Niektore z ryb je zasiedlajłcych sł rowniez pozywieniem dla ludnosci zamieszkujłcej tamte tereny. silnym nagrzewaniem siś wody w ciłgu dnia i wystśpujłcymi w zwiłzku z tym znacznymi deficytami tlenu. jakies ek paprocie (Ceratopteris sp. Gdyby nie obecnosc w nich ryb labiryntowych staę yby siś najwiśkszł na swiecie fabrykł komarow. poza poę dziobkami i Telmatherina ladigesi nie sł znane zadne ryby akwariowe pochodzłce stamtłd. kardynaę Wszystkie te ki. Wiśkszosc rybek z tego regionu jednak doskonale czuje siś i rozmnaza nawet w wodzie srednio twardej. nadwodka wielonasienna. Ponadto czę owiek zawlekę tam gupika (Poecilia reticulata) i gambuzjś (Gambusia sp. Z okolic tych wysp za to znanych jest wiele stworzen morskich hodowanych w akwariach morskich. przy ktorych hodowli nie nalezy podnosic temperatury powyzej 26oC i pH okoę 6. na poę udniu wystśpujł rybki. Akwarium z poż udniowoazjatyckimi rybami karpiowatymi. ktory znaleńlismy gdzies w dzungli. Rosliny: Nawodka wielonasienna. Nalezy wybrac rosliny takie jak: nurzaniec srubowy. 31 . Jesli nie bśdzie ryb kopiłcych mozna uzyc roslin o pierzastych lisciach. Sulawesi dawniej Celebes ma faunś i florś odmiennł od pozostaę ych wysp indonezyjskich.) w celu zwalczania larw komara. tatarak trawiasty. ryby zasiedlajłce to akwarium lubił pę ywac w wolnej przestrzeni. dobrze natleniona woda. rozne higrophilie. ktore podobnie jak ryby labiryntowe opanowaę umiejśtnosc oddychania powietrzem y atmosferycznym. mozna uzyc rowniez.) sł wspaniaę ymi i wybaczajłcymi wiele bę śdow obiektami do hodowli w zbiornikach odtwarzajłcych wę asnie ten biotop. Przykż adowe zestawienia ryb i roslin do akwarium biotopowego z rybkami z Azji poż udniowowschodniej.0-6. niektore zasiedlajłce je gatunki. limnophilie. ktore powinny byc chyba omowione osobno. ktore sł wrazliwsze na niedotlenienie i zbyt wysokł temperaturś niz ryby labiryntowe. najnizsze temperatury. gurami (Trichogaster sp. charakteryzujłce siś okresami duzego zmśtnienia wody. woda pę ytka.). np. Wymagana jest przejrzysta czśsto podmieniana. temp.. Roslinnosc wystśpujłca w obu tych biotopach jest podobna pod wzglśdem skę adu gatunkowego dominujł wspomniane wczesniej gatunki roslin. co zasadniczo pokrywa siś z biotopem pol ryzowych i bajor wystśpujłcych w dzungli. Rosliny: Nie zaleca siś roslin o pierzastych lisciach. jakie wystśpujł w tym o rejonie nie spadajł ponizej 8-10oC. to biotop sztucznie wytworzony przez czę owieka. ale to temat na zupeę inny artykuęzupeę innego autora. okresowo moze byc cieplej. Z ywienie: Ryby przyjmujł wszelkie rodzaje pokarmu. nie nie W Chinach. Typ akwarium: Umiarkowanie ciepę e. wody 20-23oC.

purpurowł. takie jak wgę śbka. W przypadku bojownika wspaniaę ego nalezy trzymac wyę łcznie 1 samca i ewentualnie kilka samic. Ryby: Trzyma siś zazwyczaj w niewielkich stadkach. Ryby: Trzyma siś zazwyczaj parami lub w niewielkich stadkach w zaleznosci od wielkosci zbiornika i temperamentu trzymanych rybek. miśkka. miśkka. Mogł to byc np. brzankś cejlon skł. Z ywienie: Kazdy rodzaj pokarmu.: limnofilia. . nic 32 . mozna wyę ozyc dno wę oknami torfu. spokojne gatunki brzanek i razbor a na dno stadko bocji. bogata w garbniki. striata). W akwarium mozna umiescic: razborś klinowł. plamistł. rogatki. piasek drobny do sredniego. sumy szkliste. bocjś wspaniaę lub B. piasek drobny do sredniego. Z ywienie: Kazdy rodzaj pokarmu. Nieprzestrzeganie tej reguę y zwykle powoduje przeziśbienie bę śdnika naszych podopiecznych i ich sniście. mozna wyę ozyc dno wę oknami torfu i umiescic korzenie. W jednym akwarium nie nalezy rowniez ę łczyc ze sobł bojownikowi i skrzeczykow. Oczywiscie tak duzł liczbś gatunkow racjonalnie da siś trzymac tylko w bardzo duzym zbiorniku. ktory bśdzie speę niaęwszystkie wymogi jakie musi speę zbiornik biotopowy. Na dno mozna wpuscic piskorki i maę gatunki bocji a na powierzchni mozna umiescic jeden z gatunkow e szczupien czykow. striata i grubowarga np. limnofilie. ktore mogł rowniez rosnłc w cieniu. Typ akwarium: Ciepę temp. uzszy czas temperatury ponizej 22oC). gdyz bśdł ze sobł walczyę z fatalnym dla y bojownikow skutkiem. brzankś kropkowanł. karę owatł.: limnofilia. Azjatyckie ryby labiryntowe zwykle wystśpujł w wodach stojłcych lub wolnopę ynłcych (takich jak np zakola rzek) Rosliny: Nalezy wybrac rosliny ciepę i swiatę o olubne. badisa bę ekitnopę etwego. prśtniki. Uwaga! brzanki sumatrzan skie bywajł kłsliwe i obgryzajł dę ugie pę etwy innym rybom zatem zestawiajłc ryby w przypadku. zazwyczaj trzeba ograniczyc siś do kilku ze wspomnianych gatunkow. ze te ryby wzajemnie siś zwalczajł. Mogł to byc np. Z ywienie: Kazdy rodzaj pokarmu. ktore mogł rowniez rosnłc w cieniu. pę ywajłca paprotnica. kryptokoryny. sredni piasek ewentualnie warstwa torfu. brzankś purpurowł. lotos. bogata w garbniki. y a. Jako ryby uzupeę niajłce akwarium w srodkowej czśsci mozna dac sumiki szkliste. w przeciwnym wypadku niektore ryby bśdł objadac delikatne roslinki. Polecam rozne gatunki gurami. szklistł. Z ywienie: Ryby przyjmujł wszelkie rodzaje pokarmu. dwubarwnego (Labeo bicolor). ale odpowiednio drobny. Typ akwarium: Ciepę temp. B. ale nalezy pamiśtac. Do tego akwarium mozna wpuscic jeszcze grubowargi. Wiśkszosc omowionych gatunkow ma nieproporcjonalnie maę otwor gśbowy w stosunku do wielkosci ciaę Lubił dodatek owadow w diecie. ł Urzłdzenie: Krajobraz pę ytkiego. by powietrze nad powierzchnił wody nie ulegaę zbytniemu ochę o odzeniu gdyz jak wiadomo rybki labiryntowe oddychajł czerpiłc powietrze znad powierzchni wody. prśtniki i gupiki (ktore zostaę tam zawleczone przez czę y owieka). Woda przejrzysta. czśsciowo zacienionego rowu. synema trojkwiatowa. Woda przejrzysta. Urzłdzenie: Krajobraz zatoki. czśsciowo zacienionego brzegu zbiornika. wody 24-30oC (nie powinno siś utrzymywac przez dę e. miśkka. Do razbor mozna doę łczyc tez ryby labiryntowe. W akwarium mozna umiescic: brzankś odesskł. sumatrzan skł (jest wrazliwa na spadek temperatury). ale badisy i szczupien czyki wymagajł pokarmu zywego. warstwa torfu. zalecany jest dodatek pokarmow roslinnych. kilka gurami lub prśtnikow. ewentualnie kontynentalne gatunki bocji (np. Woda przejrzysta. gdy nasz wybor padę na brzanki sumatrzan skie nalezaę oby wykluczyc gurami. wody 24-30oC (nie utrzymywac przez dę e. Rosliny: Nalezy wybrac rosliny ciepę olubne. korzenie. wody 23-28oC (nie obnizac temperatury ponizej 21oC). W akwarium mozna umiescic: brzankś sumatrzan skł. paprotnica rutewkowa. Typ akwarium: Ciepę temp. korzenie tworzłce kryjowki dla sę abszych osobnikow. podwodna forma paprotnicy a na powierzchni jej forma pę ywajłca. glonojada syjamskiego. Urzłdzenie: Krajobraz pę ytkiego. piskorki i kosiarki. kryptokoryny. Mozna oczywiscie skomponowac opierajłc siś na przedstawionych zasadach inny estetyczny zbiornik. czśsciowo zacienionego brzegu zbiornika. Ryby: Trzyma siś w niewielkich stadkach. synema trojkwiatowa. brzankś piścioprśgł. Akwarium z rybami z Indii i Indonezji. B. Akwarium z rybami labiryntowymi. Dla wielkopę etwow nalezy przygotowac osobny zbiornik ze wzglśdu na ich niebezpieczne dla otoczenia obyczaje. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Ryby: Trzyma siś w niewielkich stadkach z niewielkł przewagł samcow. Hodowca. W tym akwarium niezbśdne sł rosliny pę ywajłce. mocno zarosniśtego. Rosliny: Nalezy wybrac rosliny ciepę i swiatę o olubne. jezierza. a ponadto osiłgajł dosc duze rozmiary. piasek drobny do sredniego. Uwaga rosliny nie mogł pokrywac caę ej powierzchni wody. szczupien czyka prśgowanego. brzankś rozowł. brzankś piścioprśgł. e. Akwarium z poż udniowoazjatyckimi rybami z rodzaju Rasbora. Wierzchnia warstwa podę oza musi byc dobrze przemyta ze wzglśdu na upodobanie do kopania w podę ozu niektorych gatunkow. mocno zarosniśtego. bogata w garbniki. uzszy czas temperatury ponizej 21oC). Dno moze byc wyę ozone torfem a tylna sciana lignitami. ryby z rodzaju Danio. Mogł to byc np. ktorego spotkaę em w Niemczech twierdzię ze mozna trzymac grubowargi w grupach powyzej 5 sztuk w duzym zbiorniku. gdyz szczupien czyki potrafił czasami zaatakowac przepę ywajłcł obok rybś i pozrec zdumiewajłco duzł zdobycz. mocno zarosniśtego. brzankś zielonł. wysmukę ł (wszystkie wymienione ryby to ryby stadne). ale tu trzeba uwazac. skrzeczyki. paprotnica rutewkowa. a pozostaę gatunki tez e go preferujł.: rozne gatunki kryptokoryn a w miejscach lepiej oswietlonych nadwodki. gdyz wtedy agresja wewnłtrzgatunkowa rozkę ada siś w caę ym stadzie rownomiernie. Urzłdzenie: Krajobraz pę ytkiego. lohahata.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Akwarium musi byc koniecznie przykryte szybł.

Gurami dwuplamisty (Trichogaster trichopterus) Birma: Jezioro Inle ma gę śbokosc okoę o2-2. Razbora klinowa (Rasbora heteromorpha). ktore sł wrazliwsze na niedotlenienie i zbyt wysokł temperaturś. twardosc wody wynosi od 12-17 DgH.0-6. nuzawce. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Azja poż udniowo-wschodnia Syjam. Nandus spec. Wiśkszosc rybek z tego regionu jednak doskonale czuje siś i rozmnaza nawet w wodzie srednio twardej. Na Borneo w rzekach Skrang i Kerangan Maylandowi oznaczyc twardosci przy pomocy standardowych odczynnikow a zmierzone przewodnictwo byę na poziomie 10-20 mS. pH5. Prśtnik karę y owaty (Colisa lalia). Gurami mozaikowy (Trichogaster leeri). szczupaki Essox lucius. lezy na wysokosci 900 m n. Miriophyllum spicatum. najnizsze temperatury jakie wystśpujł w tym o rejonie nie spadajł ponizej 8-10oC. Piskorek (Pangio sp. Ryby: Opisane na tej stronie rybki pochodzłce z tego biotopu: Bojownik wspaniaę (Betta splendens).p. np. 33 . Takł wę asnie wodś potrzebuje np. 30oC.m. Kryptopterus bicirrhis. woda pę ytka. Indonezja: W gę śbi lłdu woda jest zwykle miśkka o niskiej przewodnosci rzśdu 5-80 mS. gurami czekoladowy (Sphaerichthys sphromenoides) zeby wogole przezyc w akwarium. jak zwykle sknocilismy. Inlecypris auropurpureus. Grubowarg dwubarwny (Labeo bicolor).. liny Tinca tinca i pę ocie Rutilus rutilus. W Chinach. limnophili. ryby labiryntowe jako jedne z nielicznych opanowaę maę zbiorniki srodlesne.5. Jednak nie tylko. higrophili. R..7oC na dnie okoę 20oC. M. daniconius. Malezja. Biotop pol ryzowych jest biotopem sztucznie wytworzonym przez czę owieka..5 i temperaturze ok. pH>7. Ryby tam wystśpujłce: Sawbwa o resplendens. Na wschodzie Poż wyspu Malajskiego znaleziono miśdzy innymi razbory Hengela i klinowł ponadto wystśpujł tu rowniez Tetraodon leiurus. Nie sł znane mi rowniez dokę adne opisy biotopow i parametrow wody jakie tam wystśpujł. wśzogę owce (Channa) Blizej morza ryby te ustśpujł miejsca szczupakogę owom (Luciocephalus) i babkom. Ladiges z kolei na Sumatrze stwierdzię twardosc 2. S rodowisko takie zaiedlajł gę ownie ryby labiryntowe i niektore gatunki sumowcow. gupiki zwalczajł tubifeks i larwy rodzimych ryb labiryntowych:( Rosliny: Rozne gatunki kryptokoryn.5 a pomiar o o wykonano w temperaturze 26.).15. mocno nagrzewajłca siś w dzien a ochę adzajłca siś nocł. Rasbora argyrotaenia. na wybrzezu woda ma slady soli i przewodnictwo wzrasta do wartosci rzśdu 3000 mS i pH okoę 6. Z okolic tych wysp za to znanych jest wiele stworzen morskich hodowanych w akwariach morskich. niektore gatunki. przy ktorych hodowli nie nalezy podnosic temperatury powyzej 26oC i pH okoę 6. pH wahaę siś miśdzy 6-6. gdzie dominujłcym gatunkiem rosliny jest ryz. barklaje.5 m. Sulawesi dawniej Celebes ma faunś i florś odmiennł od pozostaę ych wysp indonezyjskich. Indie Biotopy zasiedlane przez ryby labiryntowe w Azji zasadniczo zasiedlajł wody stojłce lub niezbyt szybko pę ynłce co zasadniczo pokrywa siś z biotopem pol ryzowych. ktore powinny byc chyba omowione osobno. Trichopsis vittatus. z okresowymi deficytami tlenu i zmśtnieniem. lotosy a ponadto paprotnice i mchy.5oC.4 DGH i pH=6. Elodea canadensis.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. erythromicron. Ranunculus spec. w ktorych parametry wody w zaleznosci od obszaru wystśpowania ulegajł y e gwaę townym dobowym zmianom lub majł stale wysokł temperaturś (Cejlon) a same zbiorniki czasami wysychajł. Dermogenys pusillus. Pę ywajł w nim okonie Perca fluviatilis. temperatura wody wynosi 21. Microrasbora rubescens. W rowach zasilajłcych pola ryzowe w wodś czśsto spotyka siś rozne gatunki brzanek i razbor. Pristolepis fasciatus. Bocja y wspaniaę (Botia macracantha). Maylanda w gę śbi lłdu zyjł: badisy bę śkitnopę etwe (Badis badis) razbory (miśdzy innymi Hengela i klinowa). a Wielkopę etw wspaniaę (Macropodus opercularis). poza poę dziobkami i Telmatherina ladigesi nie sł znane zadne ryby akwariowe pochodzłce stamtłd. Skrzeczyk prśgowany (Trichopsis vittatus). o Z ryb wg. y Opisane na stronie rybki pochodzłce z tego regionu: Bojownik wspaniaę (Betta splendens). Ponadto czę owiek zawlekę tam: Gupika (Poecilia reticulata) w celu zwalczania larw komara. ę aziec opanowaę technikś przemieszczania siś pomiśdzy takimi wysychajłcymi zbiornikami. y Gurami dwuplamisty (Trichogaster trichopterus). wśgorze Anquila anquila. Oba te pomiary sugerujł ekstremalnie niskł zawartosc soli mineralnych w wodzie. Europa Arie de Graaf opisaę biotop holenderskiego jeziora Ressen porosniśtego Alisma gramineum. na poę udniu wystśpujł rybki.

nizszym zasoleniem i pH. Wody przyujsciowe charakteryzujł siś zwykle w stosunku do wod wystśpujłcych na peę nym morzu duzł zawartoscił garbnikow pochodzłcych z rozkę adajłcych siś szczłtek roslinnych. Ryby proponowane do zbiornika z wodł sę onawł: Azja: Z oę taczek indyjski (Etroplus maculatus). Wody tego typu charakteryzujł siś podobnie jak wody z typowych estuariow zmiennym zasoleniem i duzymi dobowymi zmianami temperatury. rozne gatunki krewetek. Argusy (Scatophagus). nie brakuje rowniez ryb. ktore jednak mogł ulegac gwaę townym zmianom. znajdujł siś wsrod nich ę agodne rybki stadne jak i agresywni samotnicy (Tetraodontidae). Lasy namorzynowe sł wylśgarnił narybku wielu ryb pelagicznych i mieszkan cow raf koralowych. ktore sł charakterystyczne tylko dla tego srodowiska. W lasach namorzynowych oprocz juz wspomnianych. np. Strzelczyk (Toxotes sp. Ryby wystśpujłce w wodach sę onawych nalezł do rodzin: Gobiidae. muę oskoczki (Periophthalmus). babka zę ota (Brachygobius xanthozona). Wody o podobnym charakterze mozna rowniez spotkac w gę śbi lłdu. przezroczki indyjskie (Chanda ranga). jak i ryby typowo morskie. Z ryb wystśpujł tu czśsto ryby typowe dla wod sę odkich (pochodzłce z przyujsciowych odcinkow rzek.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Anablepidae. 34 . w Australii w okolicach jeziora Eyre wystśpuje w takich wodach babka stepowa (Clamydogobius eremius). Poecilia sphenops. gdy uda nam siś stworzyc akwarium z wodł sę onawł. Cyporinidae.). poę dziobki (Dermogenys). gatunki pokrewne. Tetraodontidae. Wielu gatunkom wystarcza dodanie do zwykę wody kranowej zwykę soli kuchennej w ilosci ę ej ej yzka stoę owa na kazde 10 l wody w akwarium. Monodactylus. Z uwagi na zyznosc opisywanych wod stanowił one doskonaę siedlisko dla roslin i zwierzłt. czworooki (Anableps anableps). czego nie spotyka siś w estuariach. Wiśkszosc gatunkow ryb z tego srodowiska toleruje krotkotrwaę przebywanie w wodzie sę e odkiej i nadaje siś do pielśgnacji w akwarium. Charakteryzujł siś one znacznł twardoscił i wysokim zasoleniem. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Estruaria Estuaria to wody morskie wystśpujłce przy brzegach lłdow u ujsc rzek. Przedstawiciele niektorych z wymienionych rodzin sł rybkami o bardzo roznym charakterze i usposobieniu. inne wymagajł dla dobrego samopoczucia dodatku soli morskiej w odpowiednich proporcjach. gambuzje i jordanelki. jednak o racjonalnej hodowli mozna mowic dopiero. Psettias sebae. W estuariach wystśpujł lasy namorzynowe. Ameryka S rodkowa: Molinezje (Poecilia) np. ktorym udaę siś e o opanowac to srodowisko.

Minie trochś czasu. nawet jesli obsę uga sklepu gorłco je poleca (niektore sklepy majł bardzo kompetentnł obsę ugś.8 cm lub trzy. Oczywiscie nie daje to gwarancji. stadko dwunastu rybek pokazuje ich naturalne zachowanie i bśdzie bardziej zadowalajłce. gdzie stanowi ona wiśkszł czśsc asortymentu. nalezł do rodziny karpiowatych. Kardynaę mogł byc trzymane w nie ogrzewanych akwariach ki (do 13 stopni). Wiele z maę ych.Brachydanio frankei. ki. Wszystkie te ryby ki. Danio lamparciego . mogłce zyc w roznych warunkach wodnych. Dotyczy to kardynaę kow. ciłgle sł w ruchu. Bardzo podobnie wyglłda Rasbora espei. zaleznł od wielkosci akwarium i osobnikow. najlepiej wprowadzic jednł rybś wielkosci 5 . Ryby te sł doskonaę ymi.Ras bora trilineata. Ale uwaga! Wiele sprzedawanych jako "ryby dla poczłtkujłcych" nie pasuje do tej roli. akwarium powinno byc zarybiane stopniowo. Mozna je karmic kazdym drobnym pokarmem. razbory i brzanki sł maę ruchliwe.) Dobre pierwsze rybki Jesli zaę ozymy. ze nawet maę ilosc materiaę moze byc trudna do przyswojenia dla kogos. ktora opalizuje w swietle. Wiele z nich jest ę atwo dostśpnych w sklepach jako "ryby dla poczłtkujłcych". razbory i brzanki sł azjatyckimi rybkami spokrewnionymi z naszym karpiem. Pomaran czowy. ze rybki dobre dla poczłtkujłcych to takie. lepiej powstrzymac siś od zakupu innych. ktory specjalizuje siś w akwarystyce. chociaz Danio malabarski osiłga ponad 10 cm.Tanichthys albonubes ki Pochodzł ze strumieni gorskich na terenie Chin. powinien umiec wybrac rybki do swojego nowego akwarium. a u osoba bśdłca nowicjuszem w dziedzinie akwarystyki moze na poczłtek przeczytac tylko rozdziaę "Dobre pierwsze rybki". zauwazymy ze bardzo wiele ryb speę nia powyzsze warunki. Latwo i czśsto siś rozmnazajł. e Kardynaę . Roznorodne wzory bę śkitnych znaczen pozwalajł na odroznianie poszczegolnych osobnikow. dlaczego ta rybka chowa siś za grzaę a ta druga siedzi w kłcie i nie chce pę kł ywac?"). wytrzymaę i kolorowe. Danio tśczowego . Niektorzy odradzajł trzymanie tych ryb w tropikalnych akwariach. bardzo dobrym wyborem sł tśczanki. W tym momencie. pońniej natomiast ad stopniowo dokupowac grupkś szesciorga kiryskow.Brachydanio rerio. Jesli ryby sł zdrowe kupujemy bardzo maę ilosc ryb. Jesli w sklepie okaze siś. Jesli juz uda siś znaleńc sklep. tak jak zaznaczono we wstśpie. brłzowy i 35 .Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Na przykę najpierw mozna stworzyc sobie stadko osmiu razbor ktoregos gatunku. nalezy je bardzo dokę adnie obejrzec. Im wiścej. jak nabywanie przez poczłtkujłcych po jednej czy dwie sztuki roznych stadnych gatunkow ryb. a y jednoczesnie na tyle maę ze nie powinno oniesmielac poczłtkujłcego. zanim swiezo upieczony akwarysta zacznie odrozniac dobry sklep od zę ego. wę łczajłc Danio malabarskiego Danio aequipinnatus. ale w wielu takiej brakuje. ale z moich doswiadczen wynika. wystrzśpione pę t e etwy. Kardynaę sł brłzowe z czerwonym ogonem i ki srebrnobiaę linił wzdę bokow. w ktorym sł wybrane przez nas rybki. ale zwiśksza szansś na znalezienie dobrego sklepu. Dorastajł do 4 cm. trzeba szukac sklepu. by warunki wodne byę stabilne. powinny byc zakazane. a pozytecznł radś od kiepskiej). dwie lub trzy za jednym razem. Dla tych. ciśzki oddech (czśsto poę łczony z ostajłcymi skrzelami) i kazdy rodzaj nalotu na skorze. ze nie ma ryb na ktore bylismy zdecydowani. ł Szescdziesiściolitrowe akwarium jest dosc dobre na poczłtek. ktore ę atwo karmic i opiekowac siś nimi. zapadę oczy. nieznanych. Kardynaę danio. ale mę odych nie zobaczymy dopoki rodzice nie zostanł przeniesieni do innego zbiornika. stadnych rybek doskonale nadaje siś na poczłtek. na tyle duze. ktory moze wskazywac na chorobś lub infekcjś pasozytniczł. lub takiego. Razbory Najbardziej popularnł jest Razbora klinowa . zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Dobre i zż pierwsze rybki e Wprowadzenie Jako. Absolutne minimum to szesc sztuk ryb pę ywajłcych w toni wodnej i cztery sztuki dla przebywajłcych przy dnie kirysow. szybkimi pę ywakami. cztery mniejsze (wiśksza liczba ryb wpuszczona do "niedojrzaę ego" akwarium moze wywoę silny wzrost poziomu trujłcego amoniaku.Brachydanio albolineatus. podobnie jak Rasbora kalochroma oraz Razbora szklista . najlepiej bśdzie odwiedzic inny sklep lub poczytac trochś i zdecydowac siś na inne ryby. dopoki temperatura nie przekroczy 22 stopni. tym lepiej. niz mieszana grupka rybek zmuszona do przebywania w tym samym zbiorniku ("Mamo. wytrzymaę e. co w efekcie moze nawet ac doprowadzic do smierci ryb. no i atrakcyjne z wyglłdu. Pońniej po przejrzeniu dobrej ksiłzki dla poczłtkujłcych (podstawowa rzecz. Praktyki takie. Jesli populacja budowana bśdzie stopniowo. problem ten nie wystłpi. Danio prśgowanego . Warto tez zasiśgnłc jśzyka na temat dobrego sklepu akwarystycznego. Jesli takiej mozliwosci nie ma. Oczywiscie. ktorzy majł nieco wiśksze akwaria. kto dopiero "wciłga siś" w temat. Wiśkszosc danio nie dorasta do 7 cm. Stadne sł takze popularne kiryski. e. Niektore karpiowate Kardynaę danio. zwracajłc uwagś na ksztaę brzucha. ktorł kazdy nowicjusz powinien miec). Do zbiornika tej wielkosci na poczłtek e. ze czujł sie one dobrze w ogrzewanych zbiornikach.Rasbora heteromorpha. ł uz Danio Kilka gatunkow danio jest czśsto oferowanych w sklepach zoologicznych. kilku ę atwo dostśpnych gatunkow danio i razbor oraz wiśkszosci dostśpnych gatunkow brzanek. Stadne ryby czujł siś lepiej w grupie kilkunastu osobnikow wę asnego gatunku.

tęum ). gdy zaspokoimy ich e specyficzne wymagania. C. ktorzy chcł miec u siebie w akwarium cos rzadziej spotykanego. ktory nabyęjuz pewne doswiadczenie. ktorzy majł sredniej wielkosci zbiorniki. lecz sł ę atwe w pielśgnacji. Te delikatne sł jednak rzadko spotykane w sklepach zoologicznych. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego czerwony to typowe kolory razbor. Sł dalekimi krewnymi karpiowatych (Danio. M. ę atwo adaptujłcych siś i ę atwych w pielśgnacji tak jak te z pierwszej czśsci. by nauczyc siś wiścej i wymieniac siś pewnymi rodzajami czy gatunkami ryb. Nalezy upewnic siś.. albinotyczne. panda (oraz bardzo popularny w Polsce Kirysek pstrty C. sł rybami stadnymi i powinny byc trzymane w grupach po przynajmniej 6 egzemplarzy jednego gatunku. wyposazony w włsiki . nieco drozsze i trudniejsze do zdobycia niz opisywane do tej pory ryby. ktore znajdziecie za rozsłdna cenś sł wytrzymaę i mogł przezyc nawet e w akwarium w ktorym jest niedobor tlenu jako ze potrafił pobierac powietrze z powierzchni wody i absorbujł je poprzez zoę łdek. red. Niektore z kiryskow. Jakkolwiek w pierwszej czśsci byę em w stanie zarekomendowac caę grupy ryb.Capoeta oligolepis i Barbodes lateristriga sł duzymi. ze wielu autorow zalicza wspomniane wyzej gatunki brzanek do wspolnego rodzaju Barbus. aktywne. dlatego tez powinny byc karmione specjalnymi tonłcymi karmami. ktore byę yby raczej niewskazane. C. ktore mozecie spotkac w sklepach to Kirysek spizowy . Barbodes everetti. . itd).Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. ze ę łczł siś w specjalistyczne kluby tylko po to. Wybor z listy "Pierwszych rybek" pozwoli ci wciłgnłc siś w to piśkne hobby z minimalnym ryzykiem. Powinno siś unikac hodowlanych (dę ugopę etwe. Kiryski Kiryski sł czę onkami rodziny Callichthyidae. jak danio czy razbory. Brzanka rozowa . Razbory. i sł dobrymi rybkami dla tych. Dostśpnych jest tez kilka odmian akwariowych (takich jak zielonkawe "Brzanki mszyste" oraz odmiana albinotyczna) sł one jednak bardziej podatne na choroby i czśsto bywajł zdeformowane. dlatego tez wspominam o nich tutaj. Istnieje co najmniej 140 gatunkow sumikow z rodzaju Corydoras. poza tym z powodu chowu wsobnego jest dosc wrazliwa na choroby. metae. oraz Promieniczki . jednak bezwarunkowo powinny byc trzymane w grupach. Wiele jest ryb bardzo piśknych.). arcuatus. Kirysek cśtkowany. boesemani. S redniej a a y wielkosci brzanki (do 11 cm) to np. i Brzanka purpurowa . W tej czśsci omowimy rybki.C. julii. Niektore z nich sł bardzo delikatne i szybko ginł nawet w rśkach ekspertow. ej lacustris. spokojnymi brzankami (Barbodes lateristriga do 15 cm). "opancerzonych" sumikow z Ameryki Poę udniowej. pochodzłce z Azji. lub tez zwrocic uwagś na e jeden czy dwa gatunki z kazdej grupy. ktory chce siś powazniej przygotowac zanim dokona zakupu. Przeszukujł dno zbiornika zjadajłc pokarm pozostawiony przez inne ryby ale powinno siś zwracac uwagś by miaę wystarczajłcł ilosc pozywienia. Kirysy generalnie pobierajł pozywienie z dna akwarium. C. Dorasta ona do ponad 30 cm! Trzeba tez zaznaczyc. Sł to wiśksze. zwę aszcza dla tych. ktore sł dobre dla akwarysty.. jako ze wiele z nich jest bardzo odpowiednich dla poczłtkujłcych akwarystow. a przy tym ma wspaniaę pomaran czowo-czerwony kolor. Nie przekarmiac! Tź czanki Tśczanki sł bardzo kolorowymi rybami pochodzłcymi z Australii. Moze ona obgryzac pę etwy innych ryb. przedtem Acanthopthalmus sp.dop. a ich ciekawy sposob pę ywania czyni z nich interesujłcy obiekt dla obserwacji. Brzanka wielkoę uska . 36 . Piskorzowate Piskorzowate to ryby o wydę uzonym ciele. ktore sł odpowiednie dla zupeę a nie poczłtkujłcego akwarysty. jako ze majł tendencjś do zapadania na rozne choroby.do 6 cm. Dobre drugie rybki Poprzednia czśsc mowię o rybach. Kiryski sł maę e (generalnie 6 cm i mniej). ambiacus. Nowej Gwinei i Madagaskaru. Do tego niektore z tych ryb sł wytrzymaę tylko wtedy. Powiniscie tez unikac Barbodes schwanefeldi. C. a nawet kiedy mozna je kupic zazwyczaj sł bardzo drogie. ze m acie bardzo duze akwarium. aeneus. Sł to dę ugie. Brzanki Najczśsciej spotykanł i zwykle "przeklinanł" jest Brzanka sumatrzan ska . jakie gatunki kupujesz i jakie sł ich potrzeby. Tak. Czemu siś przejmowac? Jesli jestes kompletnym nowicjuszem. ze wiśkszosc brzanek nie pę ywa stadami tak "elegancko". Jesli chcesz trzymac ryby z tych grup musisz wiedziec. paleatus . tak tutaj kazda grupa bśdzie poę łczeniem wielu dobrych i wielu kiepskich. (najczó s ciej Pangio kuhli sumatranus. Kiedy jednak nabśdziesz pewnego doswiadczenia mozesz zechciec sprobowac z innymi rybkami. Zaznaczmy tez. Kiryski.adaptacja do zycia i pobierania pokarmu z dna strumieni.Puntius nigrofasciatus. jak opisywane powyzej karpiowate. Mozna im takze podawac mrozonł ochotkś.Puntius conchonius. Te stadne rybki zawsze przeszukujł dno akwarium w poszukiwaniu pozywienia.M. chyba. byc moze nie powinienes wybierac tych ryb. ktore dorastajł do 10 cm. Nie porzucajmy jednak brzanek zbyt pochopnie. itd) odmian Brzanki rozowej.Pangio sp. jesli nie jest trzymana w wystarczajłco duzym stadzie. Tak jak kiryski majł skierowany ku doę owi pysk. a nie w czśsci "Dobre. jako ze niezjedzona moze gwaę townie zgnic i zainfekowac akwarium.dop. wiele z nich ma ciekawe zachowania i niektorzy akwarysci sł nimi do tego stopnia zafascynowani.C.Capoeta tetrazona. Capoeta titteya Brzanka smukę jest bardzo maę . lub dla takiego. Wiele z ryb polecanych tutaj jest odpornych. ze cala mrozona karma jest od razu zjadana. Razbora szklista dorasta do 8 cm a Rasbora kalochroma do 10 cm podczas gdy Razbora klinowa zwykle nie osiłga 5 cm. y Niektore piskorzowate sł wrazliwe na zbyt duzy poziom azotanow. Poszukajcie w swoich sklepach Melanotaenia splendida.Telmatherina ladigesi. Wymagana jest specjalna tonłca karma." Najczśsciej spotykanym piskorzowatym jest Cierniooczek Kuhla . podobne do wstłzki rybki. Tśczanki wspaniaę .

Włsacze z ci rodzaju Ancistrus majł. modesta. zajrzyj do ksiłzki. ktore bez problemow rozmnazajł siś w domowych akwariach. sidthimunki. red. Zbrojniki z rodzaju Peckoltia majł ubarwienie w postaci poprzecznych pasow jasnego i ciemnego brłzu. Niektore gatunki tych sumikow pozostajł jednak niewielkie. nie ma powodu dla ktorego nie miaę bys sprobowac trzymania tych ryb.B. ale rosnł bardzo wolno i mogł a przebywac w maę ym akwarium kilka lat. red. red.). 40 litrow wody dla 8 cm ryby). lecz zwykle w krotki czas po sprzedazy. red. Silny kwas ma bardzo niskie pH. Zbrojniki powinny byc karmione wieczorem.).dop. Czasem zdarza siś. (Otocinclus to ryby stadne i powinny byc trzymane w maęym stadzie podobnie jak kirysy . Atrakcyjny wyglłd jest wę asciwie jedynł zaletł Neonow Inessa. lohachata.dop. Bocja szara . to gatunki czó sto dos c agresywne . tęum).).dop.B. ze glony nie mogł byc ich jedynym pozywieniem.B.dop. gdyz mogł nadgryzac materiaę z ktorego sł one wykonane.) i Cobitis taenia (Koza .B. Co za tym idzie mę ode sł nafaszerowane lekarstwami. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego brłzowe z zoę tymi prśgami i okrśgami. Jesli nie wiesz. Maż glonojady e Mianem "glonojady" okresla siś sumiki z rodziny Zbrojnikowatych . striata sł czśsto spotykane.dop.Cheirodon axelrodi. jest najmniejszym zbrojnikiem i potrafi zjadac glony z roslin akwariowych nie uszkadzajłc przy tym nawet tych najdelikatniejszych. czy nawet akrylowych akwariach. powinienes unikac kłsaczowatych ktore takiej wę asnie wody wymagajł. podczas gdy u Neona Inessa zaczyna sie w okolicy brzucha. Innł popularnł grupł ryb piskorzowatych sł czę onkowie rodzaju Botia. lub zoę i zwykle nie dorastajł do 10 cm. Z drugiej strony. Niestety ryba ta jest o wiele za duza dla maę ych zwykle akwariow poczłtkujłcych akwarystow. Czerwona linia u Neona czerwonego rozciłga siś od gę owy do ogona. ze wymagajł pH ponizej 6. Piskorze Misgurnus fossilis (Piskorz . wymagajłce miśkkiej. Jesli jest tam napisane.) Podczas gdy wiele zbrojnikow rzeczywiscie pomaga oczyszczac akwarium z roznego rodzaju glonow. Prawdopodobnie mniej niz 1 z 10 neonow zyje dę uzej niz miesiłc po tym. Duze ich ilosci ginł w sklepach i w domowych akwariach nabywcow. siatkowanej i karęowatej . Bocja mysia . ryby zaczynajł chorowac. jak zostanie zabrany ze srodowiska gdzie dorastaę Do tego dwa . horae. Lekarstwa powstrzymujł choroby. ktorł mozna obciłzyc tak by opadę na dno.dop. a wiśkszosc pozostaę ych ryb. procz wspaniaęej. Bocja a siatkowana . (uwaga.dop. W pewnych rejonach Ameryki Poę udniowej woda jest bardzo miśkka (bardzo maę rozpuszczonych zwiłzkow mineralnych) oraz kwasna o (Inaczej mowiłc . Jak zwraca siś na to uwagś ponizej w sekcji "Zę pierwsze ryby". Sł to bardzo atrakcyjne czerwono-niebieskie ryby. wió kszos c bocji. Do tego Włsacze nalezł do tych nielicznych zbrojnikow. lepiej ich nie kupuj. cukinia. red.ktore to uznawane jest za neutralne. Niektorzy producenci pokarmow dla ryb a produkujł specjalne karmy. 37 . Moze to doprowadzic do zniszczenia zbiornika lub smierci zbrojnika (przez spozycie toksyn). Sł to gatunki zimnowodne i majł niefortunny zwyczaj wyskakiwania z akwarium.dop. red. co do ktorych nie jestes pewien. Powinny dostawac pokarm przeznaczony specjalnie dla nich np. Zanim kupisz jakies kłsaczowate.nie ulegaj tej pokusie! Chemia wody jest bardzo zę ozona i w wyniku takich eksperymentow mozesz ę atwo stracic swoje ryby. Pę yny o pH powyzej 7 uwazane sł za "zasadowe"). pysk przyozdobiony wyrostkami w okolicy oczu i otworu gśbowego. Otocinclus. tak wiśc przezyę one juz wiśkszł czśsc swego zycia zanim trafię e y y do sklepow ( i bó dż miaęy bardzo duzy problem z aklimatyzacjż w naszej wodzie . ze wkrotce po zakupie Otos ginie bez wyrańnej przyczyny. Neony czerwone prawdopodobnie bśdł zyę dę y uzej w domowym akwarium ale tez niezbyt dę ugo.Loricariidae. kiedy zbiornik jest sę abiej oswietlony. Rownie wazne dla zbrojnikow sł kawaę drewna. "Plekostomusy" dostó pne w sklepach to Liposarcus multiradiatus .Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Niektore z nich (zwę aszcza wspaniaę i szara) mogł osiłgac duze rozmiary. Dwa bardzo popularne gatunki kłsaczowatych. ktore mogę yby konkurowac w zdobywaniu pozywienia jest mniej aktywna. jezeli woda w twoim kranie jest miśkka i ma niskie pH. kłsaczowate to ryby stadne i powinny byc trzymane w grupach po szesc i wiścej osobnikow danego gatunku. Kćsaczowate Tak jak wiele ryb z pierwszej czśsci. ktore powinny ki znaleńc siś w akwarium. (Uwaga! Niektore zbrojniki jak Panaque sp.) (Uwaga! w Polsce prawdziwy e Hypostomus jest bardzo rzadki. jak wskazuje ich nazwa. Bocja wspaniaę . bardzo popularny Plekostomus (Hypostomus sp. Powinny miec zapewniane kryjowki oraz odpowiednio duze terytorium (np. Z tego tez powodu nie wolno ich trzymac w drewnianych. oraz B. prawie wszystkie z nich sł masowo rozmnazane na Dalekim Wschodzie w duzych ilosciach bez zwracania uwagi na jakosc przychowku (Neony innesa dostó pne w Polsce sż najczó s ciej z rodzimych hodowli na Slż sku."kwasna" oznacza ze ma pH ponizej 7 . Wielu poczłtkujłcych akwarystow probuje w prosty sposob zmienic pH wody roznymi chemikaliami dostśpnymi w sklepach . macracantha. caękowicie zjadajż wszystkie ros liny wodne . czy trzy sliczne neonki nabyte za kilka zę otych mogł ę atwo zainfekowac i zabic wszystkie ryby w domowym akwarium.5. staje siś bardzo uzytecznym mieszkan cem akwarium. Pochodzł z Ameryki Poę udniowej i S rodkowej oraz Afryki.) Zbrojniki mogł byc nieco kę otliwe miśdzy sobł oraz byc podszczypywane przez inne ryby ze wzglśdu na swojł powolnosc. red. Ń apane tam sł dorosę ryby. zwany w skrocie Otosem. czy woda w twoim akwarium jest miśkka i kwasna (w duzych miastach w Polsce woda zazwyczaj jest twarda i zasadowa .) czśsto sprzedawany jest poczłtkujłcym jako rybł czyszczłca akwarium z glonow. kwasnej wody to Neon Inessa Paracheirodon innesi i Neon czerwony .B. jesli jednak przetrzyma ten krytyczny okres. Oprocz duzych wymagan do jakosci wody majł one dodatkowł wadś. Wiśkszosc zbrojnikow aktywna jest wę asnie wtedy. Piskorzowate zwykle sł szczśsliwsze jesli przebywajł w grupie kilku osobnikow danego gatunku.dop. Sł one ńrodę em celulozy. bez ktorej zbrojniki karlejł. Cierniooczki te sł niesmiaę i spśdzajł wiśkszosc czasu zakopane w e podę ozu. tęum) powinny byc unikane. Pochodzł one z odę owow w Brazylii. szczegolnie gdy zbliza siś burza. nie nalezy zapominac o tym. wió c ich ten problem nie dotyczy .

Anomalochromis thomasi z Afryki Zachodniej.). loretoensis. te gatunki pozostajł niewielkie (dorosę dorastajł do 9 cm) i sł wzglśdnie spokojne. ale i te powinny zostac e starannie obejrzane. zwę aszcza dla posiadaczy 80-litrowych i wiśkszych akwariow jest Ziemiojad pstry . palmeri z ogonem w ksztaę cie trojzśba. ktore mogł przebywac z wiśkszymi stadnymi rybami i powinny byc trzymane w 80 l.H. ktora rosnie gwaę townie do ponad 35 cm. Dwie lub trzy mogł e przebywac w 40 litrowym akwarium jesli tylko bśdł tam kryjowki z kamieni lub innych elementow. red. ktorzy nie majł kwasnej wody? Jest bardzo wiele wytrzymaę ych gatunkow ryb kłsaczowatych dla tych. Ponadto skalary powinny byc trzymane w akwariach wiśkszych niz 50 litrow. Ziemiojad surinamski . Do nich nalezy dystyngowana Z aę obniczka . rozne gatunki z rodzaju Apistogramma sp.Satanoperca leucosticta (wczesniej opisywany jako Geophagus jurupari). A co z tymi. (3) niektore osiłgajł duze rozmiary (nawet do 90 cm). metae. a nawet zjadajł! Pielśgnice wrścz przeciwnie.Microgeophagus lub Apistogramma) ramirezi. ktorzy nie majł odpowiedniej wody. Samce osiłgajł 10 cm. wszystkie z Ameryki Poę udniowej. Jest bardzo spokojnł pielśgnicł.Cichlasoma festivum (obecnie Mesonauta insignis) i Skalar . Akara z Maroni .Pterophyllum scalare mogł byc odpowiednimi rybami dla poczłtkujłcych. red. Inne pielśgniczki na jakie mozecie siś natknłc to Pielśgniczka motylowa (Ramireza) . oraz Dicrossus filamentosus (opisywana jako Crenic ara filamentosa w starszych ksiłzkach). to wę asnie o pielśgnicach (choc bardzo inteligentne sż rowniez niektore sumy oraz ęa cowate . oraz Prystelka . Pielź gnice Pielśgnice. y Podobnie nalezy byc bardzo ostroznym przy zakupie bardzo popularnych Skalarow.na przykę w głszczu roslin. yszczyk brylantowy . Aequidens (obecnie Laetacara) dorsiger.). Czę onkowie rodzin Anabantidae. jakichs rybach mozna powiedziec.Pelvicachromis pulcher to czśsto spotykane pielśgnice z Afryki Zachodniej. bśdł bardziej zajmujłce dla ciebie niz jakiekolwiek inne ryby.M. ktorzy podejmł wyzwanie. Podobna ryba. co czśsto nie jest ę atwe. Wszystkie one nie dorastajł najwyzej do 5 cm. no i nie nalezy ich kupowac jesli nie byę w sklepowym akwarium przynajmniej tydzien . nagroda bśdzie wspaniaę Jesli o a.Phenacogrammus interruptus . Jedynł czśsto spotykanł afrykan skł rybł kłsaczowatł jest Bę yszczyk kongolan ski . obydwa te gatunki ę atwo rozpoznac po czarnej linii biegnłcej od ogona przec caę ciaę lsniłcy Bę e o. Zwiłzane jest to ze specjalnym narzłdem oddechowym zwanym labiryntem. Pielśgnica skosnoprśga . pielśgnice skosnoprśgie i skalary sł rybami spokojnymi. lecz poczłtkujłcy powinni ich unikac. i (4) wykazujł terytorializm. S rodkowym Wschodzie i w Azji.). Jesli sprzedawca nie wie. (Czó sto spotykane w Polsce sż rowniez Miedzik obrzezony . Barwieniec (Fantom) czarny . Wiśkszosc pozostaę ych. Dlatego tez nie powinno siś kupowac maę ych Akar i Piel. kilka gatunkow wystśpuje tez na Madagaskarze. oraz piśkna Tetra cesarskiej .Pristella maxillaris z czerwonawym ogonem. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Do innych kłsaczowatych wymagajłcych kwasnej wody nalezł Hyphessobrycon simulans.dop. Okazujł to w codziennym zachowaniu. ad Z drugiej strony skali trudnosci bardzo dobrym wyborem. Znowu. Wszystkie ryby o ktorych do tej pory byę mowa skę a adajł jaja i ignorujł je.dop. zapytajcie sprzedawcś z jakiego ńrodę pochodzł sprzedawane ryby. mozna go rzeczywiscie 38 . wybor gatunku moze byc trudny.Thayeria obliqua i blisko spokrewniona Th. szuka okazji do bijatyk i jest bardzo brudzłcym gatunkiem. Dla akwarystow pielśgnice stwarzajł cztery gę owne problemy: (1) Niektore potrzebujł specjalnych warunkow wodnych. opiekujł siś zę ozonł ikrł i mę odymi. heterorhabdus. Mowi siś.Hyphessobrycon callistus i Bytrzyki czerwone . H. Daleko spokrewnione z pielśgnicami. niz te wspomniane.Papiliochromis (poprzednie nazwy . H. a takze Barwniak Thomasa . Jesli natomiast powie. pochodzł z Ameryki S rodkowej i Poę udniowej oraz Afryki. Jesli akwarysta jest rzeczywiscie zainteresowany hodowlł innych pielśgnic. osobnego (i prawdopodobnie wiśkszego) akwarium dla nich i do zebrania wielu informacji na ich temat zanim dokona zakupu. (2) niektore wymagajł specjalnego pozywienia. ale tylko jesli znajdziemy zdrowe egzemplarze.). samice sł nieco mniejsze. Helostomatidae. skosnoprśgich. i rzadziej spotykana Nannacara anomala (w Polsce bardzo popularna .Geophagus surinamensis (altifrons . sweglesi.przesliczna rybka dorastajłca do 10 cm.Hemigrammus erythrozonus.Moenkhausia pittieri. czemu o nich wspominam? Bo dla tych. Nie tak jak "wielkie" pielegnice. boehlkei. Do spokojnych pielśgnic nalezł Aequidens (obecnie Laetacara) curviceps. do tego pomoze ci w oczyszczaniu akwarium.Hyphessobrycon herbertaxelrodi. jaskrawo ubarwiony Zwinnik jarzeniec . oraz Osphronemidae czśsto opisywani sł jako "ryby labiryntowe".dop.N. Pielśgnice mogł byc "domowym ulubien cem" o wiele bardziej niz mogę oby siś oczekiwac po rybach.Astronotus ocellatus. ze pochodzł od y lokalnego hodowcy macie przynajmniej szansś. ryby ę ańcowate pochodzł z Afryki i Azji. Niektore mogł byc wpuszczone do akwarium ogolnego i spokojnie wspoę dzielic je ze stadnymi rybami o ktorych byę mowa a wczesniej. red.dop. dobieraniu siś w pary i wychowywaniu potomstwa. ktore prowadzł mę ode po akwarium i bronił ich przed niebezpieczen stwami. Jesli zdecydujesz siś podjłc wyzwanie jakie stawiajł pielśgnice. flammeus. czę onkowie rodziny Cichlidae. Wiele ksiż zek mylnie nazywa Neona czerwonego Bystrzykiem Axelroda .. Dotyczy to bardzo popularnej Pielśgnicy pawiookiej . Belontiidae.Megalamphodus megalopterus. Ryby te roznił siś co do stopnia trudnosci.Gymnocorymbus ternetzi. Dorosę egzemplarze tych dwu gatunkow sł lepszym wyborem.Hassemania nana i Bytrzyk Axelroda inaczej zwany Neonem czarnym .Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. przekopujłc podę oze w poszukiwaniu niezjedzonego pozywienia. Barwieniec (Fantom) czerwony . ze sł inteligentne. i wiśkszych akwariach. ę atwo dostśpnych pielśgnic jest zbyt agresywna i/lub rosnie zbyt duza jak dla poczłtkujłcych. to tez dobry wybor. powinny miec w akwarium mozliwosc ukrycia . Pielśgnice roznił siś nieco od omowionych do tej pory ryb. ze ryby kupione przez was sł zdrowe. Akary z Maroni. Rosnie duzy (nawet do 30 cm) ale za to bardzo wolno i kilkuletni osobnik moze nie osiłgnłc 16 cm. Nieco wiśksze sł Hokejowki . ze najwiśkszł nagrodł dla akwarysty jest widok pary pielśgnic. Nawet jesli twoje pielśgnice nie bśdł miaę mę y odych. powinien byc przygotowany na zaę ozenie specjalnego. jasno pomaran czowe Bytrzyki barwne ("Minory") . Ża³ cowate Ń ańcowate to jeszcze inna grupa ryb. Zanim je kupicie. red.Aequidens (obecnie Cleithracara) maronii. nie chce powiedziec lub mowi a ze sł od "hurtownika" (a kto wie gdzie byę wczesniej?) nie kupujcie ich. H. Barwniak czerwonobrzuchy .

lecz forma hodowlana Colisa lalia . pierwotniak czśsto wystśpujłcy w akwariach). Dobrze wszystkim znane Gupiki wystśpujł w rozmaitych odmianach kolorystycznych. lecz przeznaczone dla nieco bardziej zaawansowanego akwarysty sż takze ęa cowate pochodzż ce z Afryki. a jednoczesnie sprawia to. red. Mowi siś na nie zyworodki. nalezy wtedy pamiśtac o czśstej podmianie czśsci wody na swiezł. Bojownik moze byc trzymany samotnie w kuli (im wiśksza tym lepsza) lub akwarium bez filtracji. Odmiany te mogł byc dosc wrazliwe. gę ownie S rodkowej. mogł okazac siś lepszym wyborem. Agresja nijsilniej przejawia siś miśdzy samcami. do zakupienia w sklepie akwarystycznym. Samce bojownikow dorastajł do 8 cm. Kolejnym. Bardziej do trzymania w kuli lub maę ym akwarium nadaje siś Wielkopę etw wspaniaę . Najczśsciej spotykanł rybł labiryntowł jest Bojownik syjamski . red. ktorych rozmiary wachajł siś od 3 do 10 cm. niebieska. samice sł nieco mniejsze. podczas gdy inne. Niektore gatunki budujł pieniste gniazda do ktorych skę adajł ikrś. ale moze tez zostac skierowana na inne ryby wyglłdem przypominajłce bojownika.Osphronemus spp. chociaz samce mogł "walczyc" ze sobł. Wymagajł ciepę i sł a wrazliwe na zmiany temperatury. jest to warunek zdrowego chowu. jak na przykę Prśtnik karę ad owaty . Jest y znacznie bardziej wytrzymaę niz bojownik.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Nie jest tak agresywny jak bojownik czy wielkopę etw. pochodzł z Ameryki. Molinezje czarne potrzebujł soli w ilosci jednej ę yzeczki na 20 litrow wody. chuna.Poecilia sphenops) oraz Molinezja zaglopę etwa .). jak pewne pielegnice. zielona. a takze Skrzeczykow .dop. walki te polegaja na zę apaniu siś wargami i wzajemnym przepychaniu .). T. lalia i C. Po pierwsze. Gurami caę ujłcy . ryby te mogł byc trzymane w akwariach lub kulach bez ogrzewania i filtracji. 39 . Z drugiej strony niektore ę ańcowate (zwę aszcza samce pewnych gatunkow) wykazujł silny terytorializm. ktore byę hodowane przez y wczesniejsze pokolenia akwarystow (czy tez autorow wiśkszosci ksiłzek). Z yworodki spotykane sł tez w innych rodzinach. Gurami niebieski rosnie do 15 cm. Ń aziec . mogł roznic siś szczegoę ami rozrodu. pumilus. co za tym idzie mogł byc nosicielami wielu chorob. choc nieco mniejsze gatunki to Prśtnik prśgowany Colisa fasciata. molinezje platki i wiele innych ryb. dlatego akwarium powinno byc dokę adnie przykryte. i z powodzeniem znosi temperatury ponizej 16 stopni.Anabas testudineus potrafi wspinac siś na drzewa i przebywac poza wodł do dwoch dni. Sł tez gatunki dorastajłce najwyzej do 5 cm. aby zwrocic na nie uwagś. w ktorych zarowno samiec jak i samica ma podwojnł pę etwś ogonowł. W praktyce sł one czśsto ofiarami masowego rozrodu praktykowanego na Dalekim Wschodzie (jak inne opisywane wczesniej gatunki) i wiele z nich nafaszerowanych jest hormonami po to. Buszowce . to y o prawdopodobnie nie jest". ale wiścej niz jeden w maę ym akwarium moze byc przyczynł ciłgę ych (i nawet smiertelnych) bojek.Macropodus opercularis. czśsto spotykanym przedstawicielem ryb labiryntowych jest Gurami niebieski lub dwuplamisty Trichogaster trichopterus. Niektore nawet nie sł zdolne do rozrodu bez pomocy czę owieka. Dobrze czujł siś w zbiorniku razem z wiśkszymi. Teoretycznie rybki te nadajł siś do akwarium wielogatunkowego. Moze y wyskakiwac z wody.Trichopsis vittatus.Ctenopoma. Poniewaz niektore z ę ańcowatych wytrzymujł nizsze temperatury. w tym Ctenopoma acutirostre . W kon cu.Colisa lalia. Prśtnik wargacz .Sphaerichthys osphromenoides ktory jest dosc delikatny. bo sł tanie. Parosphromenus deissneri. a niektore osiłgajł znaczne rozmiary. Wiele ryb zyworodnych wymaga dodatku soli do wody. ę ańcowate w rozrod ktorych czę owiek rzadko ingeruje. aby osiłgnłc mozliwie dę ugie pę etwy.Trichogaster leeri oraz T. Piśkniczkowate. by jak najefektowniej prezentowaę siś w sklepach. Ryby labiryntowe chwytajł powietrze z powierzchni wody i absorbujł tlen poprzez wspomniany labirynt. Uwaza siś je za typowe ryby dla poczłtkujłcych.dop. ani Gurami olbrzymiego . Rozne odmiany kolorystyczne: czerwona. Zę ote. nie wystarczajłcym przy oddychaniu skrzelami. Podobne. microlepis.Colisa labiosa. rozroznia siś tez 12 odmian dę ugopę etwych. Spotyka siś tez odmiany. Niektore ę ańcowate mogł przezyc poza wodł nawet kilkanascie godzin oddychajłc tylko przez labirynt. stwarzajł tez pewne wyjłtkowe mozliwosci dla hodowcy ale rowniez i kilka problemow.Helostoma temmincki jest nieco wiśkszy (osiłga 30 cm) nadaje siś jednak dla poczłtkujłcych z wiśkszymi akwariami.Betta splendens. Pospolite molinezje to czarna "Black Molly" (bśdłca barwnł odmianł Molinezji ostroustej . specjalnie jednak zostawię em je na sam koniec. Bojowniki nie nadajł siś do akwariow ogolnych z dwu powodow. w rezultacie otrzymany narybek nie jest tak zdrowy jak te ryby. ktory szybko osiłga ponad 60 cm (ciekawe. sł pyszczakami. Mimo. prśtnik odmiany "sunset" (Colisa lalia "gukengi" . ze trudniejsze do zdobycia.w rzeczywistos ci nie mieszaniec.Poecilia velifera (dostśpna w kilku odmianach kolorystycznych). ich dę ugie pę etwy stanowił ę atwy obiekt ataku dla ryb takich jak brzanki. znacznie mniej agresywny Gurami mozaikowy . Dorastajł do 10 cm. red. oraz mieszaniec C. ze nie nadajł siś do trzymania z innymi akwariowymi rybami. fioletowa i ich kombinacje sł szeroko rozpowszechnione. ze wzglśdu na niskł cenś rynkowł nie zwraca siś zbyt duzej uwagi na ich odpowiednił pielśgnacje. Po drugie.stłd tez pochodzi nazwa "Caę usek". kolorowe i sł uwazane przez osoby nie zwiłzane z akwarystykł za ryby bezproblemowe. oraz ze wzglśdu na umiejśtnosc przezycia w wodzie z niskim poziomem tlenu. Samce sł selekcjonowane. pozwala im to przezyc w wodach o bardzo niskim poziomie tlenu. stadnymi rybami. chuna. srebrne i marmurkowe gurami sł w rzeczywistosci hodowlanymi odmianami Gurami niebieskiego. poniewaz jaja sł inkubowane w organińmie samicy do momentu wyklucia siś mę odych. Pseudosphromenus cupanus. wielkopę etwy wykazujł ekstremalny terytorializm.dop. dlatego zbiornik z nimi powinien byc ogrzewany jesli temperatura w pomieszczeniu jest nizsza niz 24 stopnie. jak wskazuje ich nazwa wykazujł silny terytorializm. Prśtnik trojbarwny C. Ń ańcowate mogł stanowic uzupeę nienie ryb do akwarium wielogatunkowego. Podobnie jak bojowniki. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego opisac obrazowo jako plłtaninś tuneli w poblizu rybich skrzel.) na 20 l wody. bo tak rowniez sł nazywane. Nie kupujcie Gurami czekoladowego . Gupiki wymagajł dodatku soli w ilosci ę yzeczki soli (nie jodowanej!!! najlepiej morskiej. pomaga to w utrzymaniu dobrej kondycji oraz zabezpiecza przed inwazjł "ichtio" (Ichthyophthirius multifiliis. Wiele pospolitych zyworodek jest do tego rezultatem chowu wsobnego. Szukajcie wiśc Betta pugnax. Sprzedawane sł czśsto poczłtkujłcym. np. Z yworodki Rodzina Poeciliidae to gupiki. Dobrze jest pamiśtac o zasadzie :"Jesli cos jest zbyt piśkne by byę prawdziwe. Jest spokojny. Rozmnazanie ę ańcowatych moze byc fascynujłcym przezyciem.

Pstrćzenie i Drobnoustki Pstrłzenie (rodzina Gasteropelecidae) i Drobnoustki (rodzaj Nannostomus) sł rybami kłsaczowatymi z Ameryki Poę udniowej. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Molinezje zaglopę etwe wymagajł natomiast trzykrotnie wiścej soli. przez co wodó w akwarium trzeba bardzo czó sto podmieniac . ani prawdziwych rekinow. Wiele z tych ryb nadaje siś dla bardziej zaawansowanych hobbystow. red. Jesli juz mamy wystarczajłcł ilosc miejsca dla stadka kilku piranii. red. co kazdy powinien miec na uwadze zanim zdziwi siś ze mniejsze rybki w tajemniczy sposob znikajł z akwarium. "Black Molly" osiaga nie wiścej jak 8 cm. (Karasie ozdobne majż tez ogromnż przemianó materii. rozmnaza sió bez problemow. W slepach sprzedawane sł zwykle maę osobniki. co czó sto robiż inne zyworodki i dorasta zaledwie do ok. rzadkiej i niewielkiej podmiany wody oraz bardzo drobnego pokarmu . Wiele z nich wymaga miśkkiej i kwasnej wody. Niektore odmiany sł podatne na rozne choroby (Mieczyki odmiany Tuxedo czśsto zapadajł na owrzodzenia). odzywiajł siś w nocy i sł trudne do utrzymania w akwarium.Xiphophorus helleri i Platki (Zmienniaki) . red. a wszystkie z nich sł delikatne. Takze te ryby wymagajł dodatku soli (ę yzeczka na 20 litrow wody). z ktorych znaczna czśsc ginie e w krotkim czasie od zakupu. red. ktore zostaę wychodowane w y wyniku kilkusetletniej selekcji. (Wbrew pozorom drobnoustki jak Drobnoustek beckforda .) Piranie Piranie sł rybami stadnymi.zjadanie glonow. Wystśpujł one w wielkiej ilosci odmian barwnych.dop. jednak niezbyt siś do tego nadajł. Sumik rekini . Balantiocheilus melanopterus. tak wiśc najlepsze dla poczłtkujłcych sł te ubarwione naturalnie.dop. Brzanka rekinia Wcale nie rekin. Wszystkie zę ote rybki sł zimnowodne i ńle znoszł niski poziom tlenu jaki wystśpuje w akwariach tropikalnych. Poę udniowej. W sklepach jest jednak wiścej ryb. Wiele gatunkow osiłga znaczne rozmiary.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w.dop.Gyrinocheilus aymonieri polecany jest czśsto do akwariow z powodu. Sumik szklisty 40 . Niefortunnie skę ada siś. pojawię siś juz miśdzy ich "ę o atwiejszymi" kuzynami. a takze rozniłcych siś ksztaę tem pę etw. 3cm dęugos ci . Wszystkie sł nocnymi drapieznikami. red.) Ryby-noze Jest kilka rodzin tych ryb pochodzłcych z Am.kilka razy czó s ciej niz przy innych rybach. na ktory wskazuje jego pospolita nazwa . sł w nienaturalny sposob zdeformowane i to tez stwarza roznorodne problemy przy ich pielśgnacji. raczej uciekajż .Pangasius suthi dorasta do ponad 50 cm i czśsto rani siś o szybś akwarium.Heterandria formosa. podczas gdy inne nigdy nie bśdł dobrymi akwariowymi rybami. szybko staje siś zbyt duzy dla domowego akwarium.) Mruk i Delfinek Do bardziej delikatnych ryb nalezł Mruk . ale idealnż rybkż do maęych akwariow. ktorł jest upodobanie do wyskakiwania z akwarium. trzeba po prostu wiedziec na co siś porywacie zanim pojdziecie za impulsem i kupicie jakłs rybś. Pospolite zę ote rybki sprzedawane "jak leci" sł najczśsciej chore i majł pasozyty mogłce zabic je oraz inne ryby w tym samym akwarium.Xiphophorus maculatus to takze popularne ryby. nie zjada swojego potomstwa.Gnathonemus petersi oraz Delfinek . Zż ote rybki Zę ote rybki (Karasie ozdobne . Afryki i Azji. prawie nigdy nie udaje sió uniknż c przy nich zmó tnienia wody. helleri. (Rzadko spotykanż w sklepach. co zwykle kon czy siś ich smiercił. Zmienniak wielobarwny .) sł bardzo czśsto sprzedawane poczłtkujłcym. ktorych powinni wystrzegac siś akwarysci zaczynajłcy dopiero hodowlś. choc pewne mniej atrakcyjne gatunki pozostajł mniejsze (do 20 cm). a potem wpuscicie jł do swojego akwarium. Dodatkowo chó tnie pozerajż ros liny . w przeciwnym wypadku mogł pozabijac siś wzajemnie lub atakowac inne ryby.dop. Blisko spokrewnione z molinezjami Mieczyki . Pstrłzenie majł dodatkowł wadś. Glonojad syjamski Glonojad syjamski . Niektore mogł nadac siś nawet dla dobrze przygotowanych poczłtkujłcych. ale kuzyn karpia. Rosnie do ponad 30 cm.Xiphophorus variatus jest niekiedy spotykany w sklepach i takze nadaje siś dla poczłtkujłcych. (Wbrew y powszechnym opiniom piranie wcale nie atakujż ró ki wę ozonej do wody.Carassius carassius . Afrykan skie ryby z rodziny Mormyridae. niektore powyzej 90 cm.dop. dorastaja do 16 cm. trzymane pojedynczo sł pę ochliwe i zestresowane. Atakujż jedynie jes li sż bardzo wygęodzone lub czujż sió zagrozone . dla poczż tkujż cych jest s liczna Drobniczka z Florydy . z tego powodu nie powinny byc trzymane z gatunkami ciepę olubnymi. ze rosnł dosc duze (niektore gatunki ponad 30cm). co za tym idzie wiśkszosc poczłtkujłcych akwarystow nie ma miejsca dla wiścej niz jednej piranii. niestety dzikie formy Zmienniakow sł rzadko spotykane.) Zż pierwsze rybki e Kilka nieodpowiednich gatunkow ryb dla poczłtkujłcych.Petrocephalus bovei. W trakcie swojego zycia glonojady te osiłgajł nawet 30 cm dę ugosci i majł niemię y zwyczaj przyczepiania siś do bokow wolno pę ywajłcych ryb (co moze byc ę atwym ńrodę em infekcji). musimy pamiśtac by byę dobrze karmione. " Zielone mieczyki " (w rzeczywistosci wielokolorowe) sł to naturalnie ubarwione X. Nie wymaga ona ogrzewania akwarium. wcale nie sż az tak delikatne i trudne w utrzymaniu! Wymagajż jedynie spokoju. Sumik rekini Nie jest kuzynem ani Brzanki rekiniej.Nannostomus beckfordi czy Drobnoustek obrzezony Nannostomus marginatus. Roznorodne odmiany.

tęumacza. o ktorych nie byę tutaj mowy. Wnioski Sł tysiłce gatunkow ryb nadajłcych siś do hodowli w akwarium. wió c maęo atrakcyjne dla poczż tkujż cych . Kolorowe Tetry Podczas gdy kolorowane przeńroczki przez dę ugi czas byę jedynymi rybami "podmalowanymi" przez pozbawionych y skrupuę ow handlowcow. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Kolejny sumik. Poniewaz ryby z tych srodowisk wymagajł dodatku soli do wody.Dasyloricaria filamentosa i Farlowella . lagunach.po prostu nie nazwaę em tego wczesniej po imieniu.Chanda ranga.) . (Szpadelki). W rzeczywistosci wiele z nich nadawaę oby siś dla srednio zaawansowanych.Gymnocorymbus ternetzi. red. niz pozostaę ryby akwariowe. e Toxotes sp. popularny w USA . wsrod tych osob.Liposarcus multiradiatus i "Gibbiceps" Glyptoperichthys gibbiceps .dop.Kryptopterus bicirrhis. Scatophagus sp. Czarne ciaę z podę o uznymi biaę ymi prśgami i czerwony ogon nadajł mu bardzo atrakcyjny wyglłd. Ryby morskie O ile kazdy poczłtkujłcy akwarysta powinien unikac ryb z wod sę onawych. jest bardzo delikatny i nie powinien byc kupowany przez poczłtkujłcych (a jes li juz jedynie w duzych stadach . Niektorzy z mieszkan cow estuariow to Monodactylus sp.dop. Proporczykowce o (czę onkowie rodziny Cyprinodontidae) na przykę ad. w pielśgnacji sł jednak znaczne bardziej wymagajłce niz ryby sę odkowodne. Pomimo tego.). Dla tych.)! W dodatku oprocz tego.innych ryb (z wyjż tkiem bardzo ęagodnego i dobrego dla poczż tkujż cych Kirys nika czarnoplamego . red. Na kazdym poziomie doswiadczenia. Jesli nie jestescie pewni czy ryba nie zostaę "pomalowana".czasowo zalewana strefa przybrzezna morz tropikalnych .dop.Phractocephalus hemiliopterus to osiłgajłcy znaczne rozmiary. Ryby te wymagajł dodatku soli w ilosci co najmniej ę yzeczki soli na 4l wody.) sż czó sto sprzedawane jako "zjadacze glonow". ktore zostaę "pomalowane" chemicznymi y barwnikami. zapytajcie. Po prostu trudno kupic je w sklepach zoologicznych (poza tym wymagajż zacienionych akwariow i sż bardzo maęo ruchliwe. ze nie rosnie duzy (najwyzej do 14 cm). by ę adnie wyglłdac. ktore nie sł mniejsze niz poę owa ich dę ugosci. a takze znajomi bardziej doswiadczeni akwarysci. Jednł z nich o jest albinotyczna omiana Z aę obniczki . oraz rozne gatunki z rodziny Tetraodontidae (Kolcobrzuchy).). a nie maę ych domowych.dop. Warto tez zaglłdac do ksiłzek i czasopism. Dodatkowo.ponad 50cm . ktore pochodzł z estuariow (estuarium . niektore dosc duze (ponad 90 cm). ktorego raczej nalezy unikac to Sumik szklisty . (Strzelczyki). red. Niektore pozostajł maę (nawet e do 10 cm) lecz wszystkie mogł byc nosicielami pasozytow wewnśtrznych.dop. wiele z tych "rybozercow" jest zbyt duzych do wiśkszosci akwariow. 41 . drapiezny sum (bardzo rzadko dostó pny w Polsce. Wź gorzyki Ryby z rodziny Mastacembelidae sł agresywne. Ich jaskrawe kolory sł atrakcyjne. "Glonojady" Sumiki z rodzaju Hypostomus (w Polsce gęownie "Plekostomus" . ryby z wod sę onawych wymagajł wiścej miejsca w akwarium. ktore nie zdajł sobie sprawy z rozmiarow dorosę ych osobnikow. Tak wiśc nadajł siś raczej do duzych wystawowych akwariow. nie powinno siś ich trzymac z typowo sę odkowodnymi rybami akwariowymi. takich jak molinezje czy przeńroczki. sł czśsto trzymane przez doswiadczonych hobbystow. Wió kszos c z tych gatunkow osiż ga rozmiary do 30 cm (dwa dostó pne najczó s ciej w Polsce . Przydajł im siś w zdobywaniu pozywienia . ze zjadajł wszystkie ryby. ktorzy chcieliby hodowac ryby nie wymienione tutaj i dla tych. Takł sę onawł wodś mozna znaleńc w zatokach. bardzo uzytecznym ńrodę em informacji mogł byc lokalne kluby akwarystyczne. W ten sposob ryba uzyskuje rozmaite ubarwienie (ktore zanika z czasem) i rownoczesnie stresuje ryby. ze sł one szczegolnie trudne w hodowli. ktorzy nabyli juz wiśkszego doswiadczenia.dop.). ostatnimi czasy pojawię siś kilka innych ryb poddanych temu procederowi.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. ad sł ponadto bardzo delikatne. (Argusy). o tyle powinien pozostac z dala od ryb morskich. Niektore ze smukę ych sumikow jak na przykę Zbrojnik kolumbijski . ale znacznie rzadziej przez poczłtkujłcych. Osiłgajł one ponad metr dę ugosci i majł pysk. Sumik czerwonopż etwy Sumik czerwonopę etwy .Farlowella gracilis. ktora po pomalowaniu w przerozne kolory sprzedawana jest jako Tetra kolorowa. Dzieje siś tak nie dlatego. deltach oraz niektorych rzekach i jeziorach. Woda w estuariach jest czyms posrednim miśdzy sę odkł wodł wiśkszosci rzek i jezior.). Kolorowane prze³ roczki Kolorowane przeńroczki to Przeńroczki indyjskie . red. co niestety czyni z niego popularna rybś akwariowł. red.Hoplosternum thoracatum . Jeden z dę ugowłsych gatunkow sumikow Pimelodus pictus dorasta do 25 cm podczas gdy Ictalurus punctatus (czśsto spotykana jest odmiana rozowa) osiłga ponad 60 cm. a sę onł wodł z morz i oceanow. Sumiki z dż ugimi wćsikami Sumiki nie majł dę ugich włsow po to. a Ryby z estuariow Wspomniaę em juz wczesniej o pewnych rybach. red. ktorego rozmiary smiaę mozna porownac z dę o ugoscił.dop. warto poswiścic nieco czasu lub/i pieniśdzy na rozszerzenie swoich wiadomosci. czyni je podatnymi na choroby i pasozyty.

Powinny one stanowic maę procent y pokarmow. z ktorego wystaje tylko tylna czśsc ich ciaę Zasiedlajł muliste a. Sł znakomitym pokarmem dla wiśkszosci srednich e ryb akwariowych.sł to czerwone.chyba najbardziej znany pokarm. neony inessa i neony czerwone. włtrobł woę owł lub cielścł. zbiorniki. wymieniajłc wodś kazdego dnia. np. mozna je hodowac w doniczce z ziemił. Sera. Drugć grupź stanowił pokarmy mrozone. gupiki. ktore ryby natychmiast zjedzł. Tropical: • Daphnia: pokarm z liofilizowanych rozwielitek. sł zdrowe i zywe. stłd tez nie mozna karmic nimi ryb przez dę uzszy okres czasu. gdyz sł one ę atwo dostśpne w handlu. Znane sł hodowle rozwielitek na o potrzeby domowej akwarystyki.jest to grupa bezkrśgowcow. bo wtedy czśsc z nich ginie. czy pę atkow owsianych.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Rureczniki przenosimy w wilgotnym papierze. miśso ryb. ze wzglśdu na sę abł nasiłkalnosc wodł i rozmiary. Sł pokarmem lekkim dla ryb. JBL. Astra. gdyz szybko mśtnieje i obrzydliwie cuchnie. Zoologowie zaliczajł je do skłposzczetow. pamiśtajłc. Z yjł one zanurzone w mule. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Pokarmy dla ryb akwariowych W akwarystyce obowiłzuje podziaę na dwie grupy pokarmow: zywe. Zazwyczaj zwisajł pod powierzchnił wody gę owł w doę Oddychajł przez rurkś. Wiśkszosci ryb bardzo smakujł. nie bśdś o tym pisaę . aby nie byę duzego zagśszczenia. w domu przechowujemy bardzo krotko. 42 • . Wystśpujł pospolicie. a takze w pewnym stopniu pozbawione drobnoustrojow chorobotworczych (zamarzę y). Dla ę atwiejszego cwiartowania mozna je wczesniej wę ozyc w sę oiku do zamrazalnika na poęgodziny. Pozostaę organizmy to wszelkiego rodzaju owady. miśsem woę owym lub kon skim. Sł powszechnie znane chyba kazdemu. a takze jego wielkosc powinna byc dopasowana do rozmiarow ryb. muszki. Powoę ujłc siś na dane producenta. Po odę owieniu zywych rozwielitek ze stawu transportuje siś je w sę oiku z wodł. zwane przez niektorych firmowymi. głsienice. a nastśpnie wkę ada do wiśkszego pojemnika z wodł.nalezł do skłposzczetow. Sł one bardzo zdrowe i pozywne dla ryb. Daphnia jest szczegolnie lubiana przez mieczyki. wśglowodany. Karmiłc pokarmami sztucznymi eliminuje siś kolejne niebezpieczen stwo: brak pasozytow i trujłcych zwiłzkow. ze wiśkszosci organizmow nie przeszkadza do zycia zę woda. nie pozwalajłc aby przeschę lub byę poddane wysokiej temperaturze. Nalezy takze pamiśtac. czśsto o skazonej wodzie. Ta rada odnosi siś do wszystkich pokarmow. pielśgnice). a Pokarmy zywe: Do pokarmow zywych zaliczamy m. po czym wracajł. cienkie robakowate organizmy dę ugosci od 1 do 6 cm. Dzieje siś to dlatego. Dzdzownice (Lumbricidae) . rosliny wodne.w ciaę ach organizmow mogł znajdowac siś szkodliwe drobnoustroje i szkodliwe zwiłzki. ze rureczniki sł bardzo kaloryczne. lecz z racji komplikacji i ekonomicznych. molinezje. ze wzglśdu na przeobrazenie siś larw w uciłzliwe dorosę owady. w tym morskich. chśtnie siś rozmnazajł. Z pewnoscił najbardziej odzywcze sł zywe pokarmy. Pokarmy suche: pokarmow zajmujł pokarmy suche. a nie mokra! Rozwielitki (Daphnia) . a w dodatku trudna. Tetra. lecytyna. Oprocz tego e ryby mozna karmic takze sercem woę owym drobno posiekanym. parzonymi (zimnymi!) pę atkami owsianymi. Sł to biaę awe 1-3 centymetrowe robakowate zwierzśta. Dla potrzeb akwarystycznych nie opę aca siś wę asna hodowla rurecznikow. zoę tkiem jajka (ę atwo siś rozkę ada w wodzie i bardzo silnie jł zatruwa!). Mozna je hodowac w doniczce wypeę nionej ziemił wymieszanł z trocinami. mrozone i suche. Skę ad: Proteiny zwierzśce i roslinne. sł roznej wielkosci. a sama hodowla nastrścza pewnych kę opotow. Hikari (dobry lecz drogi). Oczliki (Cyclopidae) . ktorł wystawiajł nad . aby zaczerpnłc powietrza. glony. aby stwardniaę y. zagrzebujłc je w ziemi.doniczkowce . tę uszcze.: Rureczniki (Tubifex) . Wraz z woda wylewamy takze martwe organizmy. karmiłc raz na dwa tygodnie maę ymi dawkami gotowanych jarzyn. Wystśpujł w wodach stojłcych.in. stłd nie ma potrzeby opisywania ich wyglłdu. powierzchniś wody. a takze na wę asne doswiadczenia przedstawiś dwie z nich Tetrś i Tropicala. W razie spę oszenia uciekajł w gę śbsze warstwy wody. Dla mniejszych ryb podajemy je posiekane. lecz z ich wykorzystywaniem wiłze siś niebezpieczen stwo . ekstrakt USA Soya proteinś. bę onnik. Ziemia powinna byc wilgotna. W domu y y przechowujemy je w sę oiku z kapiłcł wodł. Sł bardzo kaloryczne. Hodowla ich nie jest wydajna. z ktorych najczśsciej spotykany jest Enchytraeus albidus. ktorych nie brak w specjalistycznych sklepach zoologicznych. stłd ich gę ownym przeznaczeniem jest karminie duzych ryb akwariowych. Larwy komarow ę owimy siatkł o bardzo drobnych oczkach. wystśpujłce w pę ytkich wodach. Larwy komarow (Culicidae) . glonami (skrśtnica) i maę ymi rybkami (duze ryby. brzanki. pyszczaki. na ktorych bokach znajdujł siś liczne szczecinki. Nie lubił jej (z wę asnych doswiadczen ) bojowniki.sł to drobne skorupiaki.sł to dę ugie na ok 1 cm organizmy. lecz niektore gatunki ryb karmione wyę łcznie suchym pokarmem dozywajł pońnej starosci. Sł to drobne organizmy planktonowe z rzśdu wioslarek (Cladocera). powinien byc podawany w ilosci. Cichilid Gran: jest wysokoproteinowym peę noporcjowym pokarmem granulowanym przeznaczonym do podstawowego i uzupeę niajłcego zywienia wszystkich pielśgnic Pokarm ten moze rowniez sę uzyc jako dodatek w zywieniu innych ryb akwariowych. Na rynku polskim spotykane sł gę ownie produkty firm: Tropical. Wazonkowce (Enchytraeus) . karmiłc kawaę kami rozgotowanych jarzyn.

Flora: pokarm w pę atkach przeznaczony dla wiśkszosci ryb akwariowych. dafnia. Dosc wysoki poziom wśglowodanow jest wartosciowym pokarmem dla kolorowych pyszczakow z jeziora Malawi i Tanganika. nie zanieczyszczajłcy wody. Diskus granules: pokarm dla dyskowcow i pyszczakow z centralnej i poę udniowej Ameryki Poę udniowej. metionina. bę onnik. Dziśki wysokiej zawartosci doskonaę ych czystych protein i naturalnych substancji wybarwiajłcych wzmacnia wydatnie kondycjś i intensywne wybarwienie ryb. o włskim przeę yku. ekstrakt sojowy. aktywizuje jego wzrost i witalnosc oraz znacznie zwiśksza odpornosc na wszelkie infekcje i osę abienia wywoę ane czynnikami zewnśtrznymi. TetraTipsFD: tabletki. Wedę ug producenta przeznaczony na zostawienie w akwarium w czasie wyjazdu. FD Tubifex: pokarm z liofilizowanych rurecznikow. W moim akwarium najwiśkszymi jego konsumentami sł pyszczaki. • Ovo-vit jest cennym pokarmem podstawowym dla dorastajłcego narybku. Skę ad: proteiny roslinne. TetraDiskus . bśdłcy podstawowym pokarmem TetraRubin: pokarm podkreslajłcy czerwone barwy ryb. O-Nip: mieszanka pokarmu Vipan i liofilizowanych organizmow. tryptofan. Smakuje rybom. Osobiscie dodajś go do Bio-vitu.pokarm dla poczłtkujłcych akwarystow. dzisiaj w cenie Ovo-vitu. ktore odstraszajł kiryski i zjadajł pokarm. pokarm nowej generacji. szczegolnie dla zbrojnikow. morskie glony i ko spirulina Vipan: uniwersalny pokarm pę atkowy. . Minusem jest paskudny zapach. • Ichtio-vit: to podstawowy. Sę uzy on jako pokarm podstawowy dla ryb roslinozernych. Dawniej drogi. gdzie szubko nasiłka.ochotki. mikroelementy. sole mineralne w tym przyswajalny wapn i magnez. Posiada staę zawartosc witaminy C. • Bio-vit: jest specjalnym pę atkowanym pokarmem roslinnym przeznaczonym do karmienia ryb akwariowych. Wystśpuje zarowno w formie pę atkow. 43 TetraMinPro: jak podaje Tetra. roslinny pokarm tabletkowany dla maę ych i srednich ryb roslinozernych zerujłcych w poblizu dna i doskonaę pokarm uzupeę y niajłcy dla innych gatunkow. TetraPlecoMin: pokarm dla glonojadow. susz roslin wodnych. uzyskujłc pokarm roslinny. wzbogacony o witaminy i mikroelementy. Dobry dla glonojadow i innych ryb lubiłcych spirulinś. wieloskę adnikowy pokarm pę atkowany przeznaczony do codziennego. TetraFreshDelica: nowy pokarm Tetry. Plankton Tabs: pokarm w tabletkach. mikroelementy oraz zestaw witamin. przeznaczone dla pielśgniczek. a w szczegolnosci neonom inessa i mieczykom hellera. wśglowodany. W jednym opakowaniu znajdujł siś cztery rozne pokarmy. karotenoidy. skorupiaki. Przeznaczony jest dla duzych pielśgnic. suszone rozwielitki. Produkt wolno opada na dno. TetraWeekend: pokarm unoszłcy siś na wodzie przez kilka dni. GVG mix: wysokoenergetyczna mieszanka sporzłdzona z wysokiej jakosci pę atkow oraz liofilizowanego pokarmu pochodzenia zwierzścego . Premium flakes: pokarm dla ryb problemowych. Tetra: • • • • • • • • • • Sera: • • • • • • • • • • • • • Cichilid Sticks: pokarm dla pyszczakow i innych wiśkszych ryb. wielokrotnego karmienia wiśkszosci gatunkow ryb hodowanych w akwariach.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. bogaty w biaę ko. o bogatym skę adzie. ale nie ulega rozpadowi. magnez. lecytyna. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego aminokwasy egzogenne: lizyna. wieloskę adnikowy pokarm tabletkowany dla maę ych i srednich ryb zerujłcych w poblizu dna akwarium. Microgram: pokarm dla maę ych ryb. bogaty w witaminy. skosnoprśgiej. rureczniki lub brine shrimps. • Vitabin Vitality&Color Adhesive Tablets: to uzupeę niajłcy pokarm tabletkowany o podwyzszonej zawartosci biaę i substancji wzmacniajłcych wybarwienie. Spirulina Tabs: tabletki dla ryb dennych. oraz jako pozywienie uzupeę niajłce dla pozostaę ych gatunkow ryb wszystkozernych. specjalny zestaw witamin oraz aminokwasy egzogenne. chlorofil. glony Spirulina plantesis. zawiera duze ilosci spiruliny. pochodzenia zwierzścego i roslinnego: biaę ryb. TetraTabiMin: tabletki dla kiryskow i glonojadow. Byę to moj pierwszy pokarm Tetry. ktore mozna przykleic do szyby akwarium. substancje zelujłce. mogłcy odstraszyc! ł TetraCichilid: wieloskę adnikowy pokarm dla pielśnic. • Tabletki i soczewki: • Vitabin Basic Adhesive Tablets to podstawowy. ka • Vitabin Spirulina Adhesive Tablets: to pokarm tabletkowany o wysokiej zawartosci Spiruliny. tj. TetraMenue . wapn . Mniejsze ryby z ę atwoscił mogł zjesc granulki. w postaci pastylek. sumikow i ryb dennych.specjalistyczny pokarm dla dyskowcow. Granumix Vital: pę atkowany pokarm dla wszystkich ryb tropikalnych. pawiookiej. jak i granulatu. bez ich rozdrabniania. • Pawie Oczko: jest pę atkowanym pokarmem roslinnym przeznaczonym do codziennego karmienia gupikow oczek w hodowlach amatorskich. w oddzielnych komorach. San: pokarm pę atkowy. • Vitabin Vegetable Adhesive Tablets: to podstawowy. pastylki przyklejane na sciankś akwarium. fosfor. • Ovo-vit jest specjalnym wysokoproteinowym pokarmem uzupeę niajłcym przeznaczonym do karmienia ryb akwariowych. proteiny i spirulinś. przeznaczony dla zbrojnikow i kirysek. solowiec. zawierajłcy duzł ilosc spiruliny.

Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w, zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego

Glony
Pojście "glony" jest juz w nauce pojściem sztucznym, gdyz organizmy nazywane tak przez laikow nalezł w rzeczywistosci do caę ego szeregu grup systematycznych, ktorych wzajemne precyzyjne rozroznianie zwykle wymaga uzycia mikroskopu oraz znajomosci roznych stadiow rozwojowych. Dlatego tez nadal bśdziemy siś posę ugiwac pojściem "glony", a rozrozniac je miśdzy sobł bśdziemy tylko w zakresie niezbśdnym w akwarystyce, nie wymagajłcym uzycia mikroskopu oraz przygotowania fachowego. Rozne stadia rozwojowe glonow wystśpujł pospolicie w wodach naturalnych lub w akwariach, a czśsto nawet w wodzie wodociłgowej. Do akwariow glony mogł dostawac siś z wodł, roslinami, pokarmem dla ryb, itp. Ich masowy i niepozłdany rozwoj zachodzi wtedy, gdy w akwarium zaistniejł ku temu sprzyjajłce warunki. Rozwoj glonow jest problemem szczegolnie w akwariach mniej doswiadczonych hobbystow, chociaz niekiedy rowniez ci doswiadczeni majł z nimi powazne kę opoty. Zwalczanie chemiczne jest zawsze ostatecznoscił, gdyz preparaty uzywane w tym celu sł szkodliwe rowniez dla innych roslin w akwarium. Sukces w zwalczaniu moze byc osiłgniśty wtedy, gdy wrazliwosc glonow na preparat jest wiśksza niz roslin akwariowych, ktore jeszcze przezywajł zabieg. Jednak rowniez dla nich nie jest on obojśtny. Dlatego tez w zwalczaniu glonow nalezy poę ozyc gę owny nacisk na stworzenie warunkow, ktore nie sprzyjajł ich rozwojowi! Cyjanobakterie, zwane dawniej sinicami Wspoę czesnie grupa ta jest uwazana za najbardziej spokrewnionł z bakteriami. Dawniej uwazane byę jednak za y klasyczne glony. W akwarium mogł one pokrywac rosliny i przedmioty podwodne bę śkitnozielonoczarnym, filcowatym, gśstym nalotem. Nalot ten moze miec nieprzyjemny, "szlamowaty" zapach. Pokryte takim "dywanem" rosliny obumierajł, a przy tym jest on niepozłdany ze wzglśdow estetycznych. "Dywan" z cyjanobakterii rozwija siś zwykle w akwariach zaniedbywanych lub tam, gdzie akwarysta popeę nia razłce bę śdy w zagśszczaniu i karmieniu ryb - zbyt duzo ryb, ktore nadmiernie wzbogacajł wodś w zwiłzki azotu; zbyt duzo nie zjedzonych, rozkę adajłcych siś pokarmow. W zwalczaniu cyjanobakterii sprobowac mozna nastśpujłcych sposobow: - codziennie zdejmowac nalot z przedmiotow i lisci roslin, obcinac najbardziej porazone liscie. Po kazdym takim zabiegu niezbśdne jest sciłgniście z podę oza za pomocł wśza lub odmulacza lezłcych resztek nalotu i uzupeę nienie ubytku wody, - zredukowac ewentualny nadmiar ryb, - nie podawac rybom nadmiaru pokarmow (szczegolnie suchych), ktore rozkę adajłc siś, wzbogacajł wodś w substancje sprzyjajłce rozwojowi cyjanobakterii, - zachowac czystosc akwarium i regularne czśsciowe odswiezanie wody. Konsekwentne, ę łczne stosowanie tych sposobow najczśsciej doprowadza do sukcesu, ale go nie gwarantuje. Jezeli nie mozna zwalczyc cyjanobakterii nawet konsekwentnym stosowaniem wyzej wymienionych sposobow, to pozostaje likwidacja urzłdzenia akwarium i ponowne jego zaę ozenie. Akwarium, podę oze i przedmioty nalezy dokę adnie umyc pod biezłcł wodł, rosliny wyrzucic i postarac siś o nie porazone. Brunatne naloty, czyli pojaw okrzemek Masowy pojaw okrzemek moze tworzyc brunatny, o roznym odcieniu nalot na szybach, przedmiotach i lisciach roslin. Ich rozwojowi sprzyja "niestabilna" woda w nowo zaę ozonym akwarium oraz zbyt wysokie stśzenie zwiłzkow azotu i fosforu w wodzie. Okrzemki znoszł mniejsze natśzenie oswietlenia i dlatego sł ulubionymi glonami sę abiej oswietlonych akwariow. Nie sł one bardzo szkodliwe, ale sł nie estetyczne i mogł powodowac obumieranie lisci roslin. Zwalcza siś je przez: - regularne czyszczenie akwarium i odswiezanie wody, - scieranie nalotu z szyb i przedmiotow, usuwanie silniej porazonych lisci roslin, - nie zasiedlanie akwarium zbyt duzł liczbł ryb, ktore nadmiernie wzbogacajł wodś w azot i fosfor! - ewentualne wydę uzenie czasu oswietlenia akwarium do 12 godzin na dobś i zwiśkszenie jego intensywnosci. W zwalczaniu okrzemek pomocne sł niektore glonozerne ryby, np. mę ode osobniki popularnych zbrojnikow (Ancistrus) oraz slimaki z rodzaju Pomacea, ktore zjadajł nalot. Glony "pź dzelkowate" Te majłce postac ciemnych "pśdzli" o dę ugosci 0,5-2,0 cm glony nalezł do rodzaju Audouinella z grupy krasnorostow. W akwarium obrastajł liscie roslin (szczegolnie te bardziej sztywne i trwale), a takze pojawiajł siś na kamieniach, korzeniach, innych przedmiotach oraz na szybach akwarium. Inwazja liscia zaczyna siś zwykle na jego brzegu, a z biegiem czasu siś rozszerza. Porazone silniej rosliny w kon cu ginł. Masowo wystśpujłce w akwarium "pśdzle" sł poza tym nieestetyczne. Do akwarium Audouinella trafiajł zwykle wraz z roslinami lub z wodł z akwarium, w ktorej znajdujł siś ich mikroskopijnej wielkosci stadia nieosiadę e. Czynnikami sprzyjajłcymi masowemu rozmnozeniu sł: - stara woda o duzym stśzeniu produktow przemiany ryb, - woda ze stosunkowo duzł iloscił rozpuszczonych soli, - prłd wody - wyrańnie widac ze "pśdzle" z upodobaniem wystśpujł w miejscach, w ktorych obserwuje siś wyrańny ruch wody wywoę any przez filtr. Zwalczanie Audouinella jest uciłzliwe i nie zawsze wystarczajłco skuteczne. Dlatego tez nalezy zwrocic szczegolnł uwagś, aby nie zawlec glonu do akwarium. W zwalczaniu mozna sprobowac nastśpujłcych sposobow: - czśsta wymiana duzej czśsci wody na swiezł i niedopuszczanie do wzrostu stśzenia produktow przemiany materii ryb. Moze to siś wiłzac z redukcjł liczby ryb w akwarium, 44

Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w, zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego - nie stosowac filtrow, ktore wywoę ujł sprzyjajłcy rozwojowi Audouinella prłd wody. Raczej zrezygnowac z filtru, a jezeli nie jest to mozliwe, to stosowac powolnie dziaę ajłcy, nie wywoę ujłcy wyrańnego ruchu wody, - "dę ugowę ose" Audouinella reagujł negatywnie na sztuczne wzbogacanie wody w CO2 i konsekwentne stosowanie tego sposobu ogranicza ich wystśpowanie, a moze je rowniez zniszczyc. "Krotkowę ose" formy sł znacznie bardziej odporne, - "krotkowę ose" Audouinella sł chśtnie zjadane przez slimaki (nalezłce do rodzaju Pomacea), zwę aszcza jezeli zwierzłt nie dokarmiamy. Jezeli ę łczne, konsekwentne stosowanie przez 2-3 miesiłce podanych wyzej sposobow okaze siś niedostatecznie skuteczne, to pozostaje oproznienie i odkazenie samego akwarium, odkazenie wyposazenia i dekoracji oraz wyrzucenie roslin. Odkazenie mozna dokonac za pomocł rozcien czonego wodł octu (5:1). Ciemne "brody" na roslinach Te bardzo charakterystyczne i ciekawe glony nalezł do rodzaju Compsopogon z grupy krasnorostow. Pojedynczy okaz ma postac "krzaczka" o jednym "pniu" i mniej lub bardziej rozwiniśtych "gaę śziach". W masie sprawiajł wrazenie ciemnej "brody" na lisciach roslin, a przy silnym rozwoju - rowniez na innych powierzchniach. Dę ugosc glonu wynosi zwykle okoę 2 cm, ale moze dochodzic nawet do 15 cm. Przy silniejszym wystłpieniu Compsopogon o jest niepozłdany ze wzglśdow estetycznych, ale rowniez ze wzglśdu na swł szkodliwosc dla roslin, na ktorych jest osadzony. Do akwarium Compsopogon jest zawlekany wraz z roslinami lub z wodł z innego akwarium. Czynnikami sprzyjajłcymi masowemu rozwojowi sł: - stara, bogata w produkty przemiany materii ryb woda, - woda ze stosunkowo duzł iloscił rozpuszczonych soli. W zwalczaniu Compsopogon mozna zastosowac nastśpujłce sposoby: - wydatnie zwiśkszyc czśstotliwosc odswiezania wody i ewentualnie zredukowac liczbś ryb, tak aby nie dopuszczac do nadmiernego wzrostu stśzenia produktow przemiany materii ryb, - usuwac porazone liscie roslin, usuwac mechanicznie glony z przedmiotow. Ń łczne stosowanie powyzszych sposobow bardzo silnie ogranicza Compsopogon, a moze go nawet caę kowicie wyeliminowac. Sztuczne dodawanie CO2 do wody wspomaga proces zwalczania. Zielony zakwit wody Niekiedy w nowo zaę ozonym, silnie oswietlonym akwarium nastśpuje zielenienie wody, ktora moze siś stac nawet nieprzezroczysta. Jest to wywoę ane masowym rozwojem drobnych glonow z grupy zielenic. Wspoę czesnie nie stanowi to problemu, gdyz zainstalowanie wydajnego filtru (najlepiej turbinowego) w ciłgu najdalej kilku dni likwiduje problem. Zielone glony nitkowate Niekiedy, szczegolnie przy silnym oswietleniu w akwarium, nastśpuje masowy rozwoj zielonych glonow nitkowatych nalezłcych do grupy zielenic. Chociaz glony te nie sł szkodliwie dla ryb (a gdy wystśpujł w umiarkowanej ilosci, mogł byc nawet dekoracyjne), to rozwijajłc siś masowo, mogł siś stac problemem, gdyz pokrywajł rosliny i dekoracje akwarium. Ich zwalczanie jest stosunkowo proste: - mechanicznie usuwac nici glonu, - zmniejszyc natśzenie swiatę i dę a ugosc czasu oswietlenia, az do opanowania masowego rozwoju glonu, - niektore popularne ryby akwariowe (mieczyki, molinezja) z upodobaniem odzywiajł siś glonami nitkowatymi. Mogł to rowniez czynic slimaki z rodzaju Pomacea. Zielone naloty Zielone naloty na szybach, a niekiedy na przedmiotach podwodnych i lisciach roslin sł wywoę ane przez glony z grupy zielenic. Masowy rozwoj wystśpuje w warunkach silnego oswietlenia. Zwykle mocno trzymajł siś podę oza i trzeba je dopiero z niego zeskrobywac. Glony te sł szkodliwe dopiero w wiśkszych ilosciach, gdy tworzł jednolity nalot na lisciach roslin. Mozna je zwalczac przez obnizanie natśzenia oswietlenia i skrocenie jego czasu. Z szyb nalezy je zeskrobywac.

45

Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w, zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego

Choroby
Ryby, podobnie jak inne zywe organizmy narazone sł na niebezpieczen stwo, jakim jest atak obecnych w kazdym srodowisku mikroorganizmow. Odpowiednio wczesne rozpoznanie choroby umozliwi jej ę atwiejsze zwalczenie i zapobiegnie stratom w hodowanym stadzie ryb. Jest to niezwykle wazne zwę aszcza tam, gdzie trzyma siś duzł liczbś ryb, np. w magazynach rybnych lub hurtowniach. Tutaj wę asnie choroby mogł siś bę yskawicznie rozprzestrzenic, tym bardziej ze ryby w tych zbiornikach sł czśsto wygę odzone lub wyczerpane transportem. Choroby wywoż ane wpż ywem srodowiska. Wazna dla zdrowia ryb jest jakosc wody jej temperatura, skę ad chemiczny i natlenienie. Zmiana warunkow srodowiska moze spowodowac chorobś ryb. Z ycie wiśkszosci ryb sę odkowodnych jest zagrozone, jesli pH wody jest wyzsze od 9,0 lub nizsze od 5,5. Rozpad substancji organicznych powoduje wzrost zawartosci trujłcego amoniaku oraz azotanow. Zwiłzki te mogł spowodowac zatrucie ryb nawet w stosunkowo czystym akwarium, jesli bśdzie ono zawieraę starł wodś. Po o waznym ńrodę em zagrozenia mogł byc zaniedbane filtry. Zdrowie ryb moze tez ucierpiec na skutek niewę asciwego podawania lekow czy tez przedostawania siś do wody substancji trujłcych, np. nikotyny, rozpuszczalnikow, farb, zwiłzkow miedzi. Spadek zawartosci tlenu moze nastłpic w zbiornikach przepeę nionych rybami, a na skutek tego zawierajłcych rozkę adajłcł siś materiś organicznł (resztki pokarmu, odchody, szczłtki roslin), w zbiornikach zbyt gśsto obsadzonych roslinami lub zarosniśtych glonami, zwę aszcza nocł (pozbawione swiatę rosliny nie produkujł tlenu), a a takze w razie nagę ego spadku cisnienia atmosferycznego. Dobrze karmione ryby potrzebujł wiścej tlenu niz gę odzone. Zjawiskiem rzadko spotykanym, ale rownie szkodliwym, jest przesycenie wody tlenem. Moze ono byc spowodowane wystawieniem zbiornikow z glonami i innymi roslinami na intensywne dziaę anie sę ca błdń zbytnim on napowietrzaniem wody. Intensywna wymiana wody lub mieszanie wody zimnej i ciepę w podgrzewaczu (np. w ej termie gazowej) rowniez moze spowodowac nagę wzrost natlenienia, a nawet wydzielanie siś tlenu w postaci y drobnych pścherzykow (biaę woda). Nadmierne natlenienie wody jest niebezpieczne dla ryb ze wzglśdu na a mozliwosc wystłpienia u nich tzw. choroby pścherzykowej w razie gwaę townego spadku cisnienia tego gazu w wodzie. Powstaę wowczas roznica stśzen tlenu w wodzie i w pę a ynach ustrojowych ryby wywoę uje raptowne wydzielanie siś tego gazu w postaci pścherzykow ze wszystkich tkanek. Pścherzyki te powodujł zator serca i smierc ryby. Choroby spowodowane niewż asciwym zywieniem. Mogł one wystłpic na skutek podawania niewę asciwego lub starego pokarmu. Zaburzenia w czynnosci przewodu pokarmowego przejawiajł siś zapaleniem sluzowki zoę łdka i jelit (sluzowata wydzielina, powiśkszenie jamy ciaę odstajłce ę a, uski itp.). Nie wę asciwe pozywienie, pozbawione niektorych witamin, powoduje awitaminozś objawiajłcł siś powaznymi zaburzeniami w organizmie ryb. Wady i choroby dziedziczne. Ujawniajł siś one zwykle bardzo wczesnie w rozwoju zarodkowym, u larw lub narybku. Anomalie rozwojowe bywajł wrodzone błdń powstajł w wyniku uszkodzenia ikry lub zaatakowania jaj przez drobnoustroje. Wrodzone zmiany morfologiczne mogł pogę śbiac siś z wiekiem; czśsto takze utrwala siś je przez celowł selekcjś i dobor osobnikow, tworzłc w ten sposob nowe odmiany hodowlane. Choroby bakteryjne i wirusowe. Przed chorobami tymi najlepiej chroni utrzymywanie higieny, stosowanie scisę ej kwarantanny dla swiezo sprowadzonych ryb i stworzenie optymalnych warunkow srodowiskowych. Rozprzestrzenianiu siś tych chorob przeciwdziaę takze usuniście w odpowiednim czasie ryb chorych i martwych. a Najczśsciej spotykanymi w hodowli ryb chorobami sł: zakańna puchlina wodna, wrzodzienice, gruńlica i choroba pę etw (fin rot). Najskuteczniejszymi lekarstwami w tych schorzeniach sł antybiotyki i sulfonamidy oraz bę śkit metylenowy, podawane z pokarmem lub stosowane do kłpieli ryb. Grzybice. Sł one zwykle chorobami wtornymi. Grzyby atakujł uszkodzone tkanki osę abionych ryb w niesprzyjajłcych warunkach srodowiskowych. Najczśsciej sł to grzyby z rodzaju Saprolegnia i Achlya. Atakujł one takze martwe jaja, na ktorych rozwijajł siś i niszczł pońniej słsiednie jaja zdrowe. Jesli nie przystłpimy do leczenia chorych ryb, grzyby spowodujł wyczerpanie i zatrucie ich toksynami, a w kon cu smierc. Jako srodek przeciwgrzybiczy stosuje siś najczśsciej trypaflawinś (w postaci preparatu o nazwie Acriflavin) w po ę łczeniu z solł kuchennł i bę śkitem metylenowym do dę ugotrwaę ych kłpieli. Choroby inwazyjne. Przyczynł ich mogł byc jednokomorkowe pasozyty (rodzaj Amyloodinium) zyjłce na ciele ryb. Do akwarium mogł one trafic wraz z naturalnym pokarmem lub z chorymi juz rybami. Typowe objawy z reguę y wystśpujł masowo u ryb nalezłcych do gatunkow podatnych na chorobś (labiryntowate, karpien cowate, a zwę aszcza niektore karpiowate). Po wierzchnia ciaę i pę a etwy pokrywajł siś wowczas brłzowawymi punkcikami widocznymi jedynie przy okreslonym zaę amaniu swiatę a, a na pę etwach pod swiatę o. Przy silnej inwazji najwyrańniejsze zmiany wystśpujł w okolicach grzbietu. Ryby, zwę aszcza mę ode, sł osę abione, ich pę etwy drzł i przylegajł do siebie; nie leczone ryby wkrotce ginł. W leczeniu stosuje siś kłpiele w preparatach zawierajłcych siarczan miedziowy (CuS04). Lekarstwa te sł bardzo toksyczne, zabijajł wszystkie gatunki zwierzłt bezkrśgowych i nie mogł byc stosowane w leczeniu wrazliwych gatunkow ryb. Siarczan miedzi nalezy dawkowac z wielkł ostroznoscił i scisle stosowac siś do doę łczonej do preparatu instrukcji. Moze on byc stosowany jedynie przy wartosci pH 7,0. Dobre wyniki uzyskuje siś takze przy krotkich kłpielach w formalinie (1 ml 40 % formaliny na 46 l wody przez 30-60 minut). Kłpiel takł stosuje siś rowniez w leczeniu ryb zaatakowanych przez orzśska Ichthyobodo necatrix; na ciele zaatakowanych ryb pojawia siś biaę awy nalot i drobne krwawe wybroczyny. Formalina jest tez skuteczna w zwalczaniu kulorzśska (Ichthyo-phthinus multifiliis) wywoę ujłcego biaę awł wysypkś na skorze ryb. Pasozyt ten jest wrazliwy takze na zielen malachitowł, dziśki ktorej mozna ę atwo zniszczyc go w akwarium. Zielen malachitowł stosuje siś zgodnie z instrukcjł doę łczonł do odpowiednich preparatow. Zielen malachitowa w przeciwien stwie do bę śkitu metylenowego jest toksyczna w duzych dawkach. Innymi pasozytami atakujłcymi ryby akwariowe sł przywry, np. z rodzaju Dactylogyrus i Gyrodactylus, pasozytujłce zwykle na skrzelach ryb. Sygnaę em ich obecnosci sł postrzśpione pę etwy, nietypowy sposob poruszania siś ryb i trudnosci z oddychaniem. Pasozyty te mozna caę kowicie zniszczyc kłpiłc ryby w amoniaku i 46

Cysty Ichtyophonusa mogł znajdowac siś w kazdej czśsci ciala ryby. Kilka ksiłzek. Proponowane stśzenie 2-fenoksyetanolu: przygotowujemy roztwor 1% i dolewamy 50 ml na 1 litr wody. Przebieg i charakterystyka choroby: Czynnikiem chorobotworczym w przypadku ichtiofonozy jest organizm zaliczany przez niektorych naukowcow do grzybow. Pasozytnicze stawonogi.5% roztworem trypaflawiny. Ichtiofonoza Czynnik chorobotworczy: Ichthyophonus hoferi Objawy i rozpoznawanie: Ichtiofonus jest jednł z chorob najtrudniejszych do zidentyfikowania. a rozpoznawanie trudne (cysty wystśpujłce w kosccu mogł byc ę atwo pominiśte podczas badania mikroskopowego). w przypadku masowej inwazji stosuje siś krotkł. Dodatkowo ryby mogł byc bezobjawowymi nosicielami choroby i zarazac poprzez odchody. Jesli zaatakowane zostajł skrzela. ktore powodujł. Jej larwy sł niewidoczne goę ym okiem i nie sposob usunłc ich mechanicznie. e Stan aktywny polega na szybkim rozrastaniu siś organizmu w ciele ryby (organizm przeksztaę siś z cysty w ca grzybniś) . Dziury te zawierajł cysty Ichthyophonus hoferi. W 47 . podawanie odpowiedniego pokarmu i utrzymywanie optymalnej temperatury w zbiorniku. Czasem mozna zobaczyc przerastajłcł ciaę ryby od wewnłtrz grzybnie (objaw zaobserwowany u drobniczek . a choroba objawi siś w domowym akwarium. ze jej skora wyglłda jak papier scierny. S rodek ten w mniejszych stśzeniach jest stosowany do znieczulania (usypiania) ryb lub tez ich uspokajania (np. nicieni) jesli zaatakowany zostanie przewod pokarmowy. akwarium dostajł siś zwykle wraz z zooplanktonem. w stosunku 100:1. splewka (rodzaj Argulus). Moze dostac drgawek i pę ywac w niekontrolowany sposob (utrata zmysę rownowagi). wilgotna siatka czy rura do podmiany wody). W formie pasywnej przeksztaę a ca siś w cystś i produkuje spory. w czasie transportu). a doprowadzię do wybicia flory bakteryjnej w filtrze i o o zakwitu bakteryjno-pierwotniakowego w akwarium. nawet w kosccu. Inne ryby zarazajł siś poprzez spozycie kaę niezywej ryby lub tez przez wodś (nawet maę ilosci. a takze inne choroby. Jesli jest ich niewiele. Objawem dosc charakterystycznym. informujł. ze udaę im siś kilkukrotnie wyleczyc ichtiofonozś za pomocł 2o fenoksyetanolu lub para-chlorofenoksyetanolu. Po kłpieli ryby muszł byc umieszczone w doskonaę ych warunkach. Istniejł jednak sprzeczne informacje na temat udanych wyleczen za pomocł kilku srodkow chemicznych. Badania wykazujłce brak skutecznosci 2-fenoksyetanolu na wyhodowanych in vitro probkach I. Wraz z naturalnym pokarmem mozemy wprowadzic do akwarium takze pasozytnicze pijawki z rodzaju Piscicola i Hemiclepsis.Heterandria o formosa). Organizm po dostaniu siś do ciaę ryby moze przyjłc formś pasywnł lub aktywnł. a takze stosowanie dla swiezo sprowadzonych ryb kwarantanny. niz je pońniej zwalczac. Warto dodac. ale wykazujłcł objawy choroby rybś. Na zakon czenie trzeba zaznaczyc. jesli choroba zaatakuje mozg. przyczepiajł siś do ryb i wysysajł pę yny ich ciaę Do a. a nastśpnie dokę adnie wypę ukac. ryba szybko oddycha. Mozna rowniez namaczac pokarm w 1% roztworze srodka. Jedynł metodł upewnienia siś. Najlepszym zas zabiegiem profilaktycznym jest regularne i staranne czyszczenie akwariow. ktory organ zostanie zaatakowany przez pasozyta. Mogł one przenosic pasozyty krwi. ktore przez nie wypuszczajł do wody spory . hoferi dostarczyęautorowi opisu francuski weterynarz. firmś Sigma). ze w sklepie caę kiem ę adnie wyglłdajłce ryby mogł byc juz zarazone. mozna je usunłc mechanicznie za pomocł pensety. a raczej dziury na caę ym ciele ryby. przez jeszcze innych do bakterii . Dorosę splewki usuwa siś mechanicznie pśsetł. Przed przystłpieniem do zbiorowego leczenia zaleca siś przeprowadzenie kłpieli kilku doswiadczalnych ryb z kazdego gatunku. ze ryby sł zaatakowane przez ichtiofonusa. np.do wyspecjalizowanego w chorobach ryb lekarza nalezy zawieńc zywł.5 minuty. ze leczenie choroby jest praktycznie niemozliwe. sł czarne plamki. Objawy zalezł bowiem od tego. co powoduje. ze o wiele ę atwiej jest zapobiegac chorobom. a zakazone akwarium na lezy zostawic do caę kowitego wyschniścia lub tez zdezynfekowac je chloraminł. Metody leczenia: Ichtiofonoze nalezy uznac za chorobś nieuleczalnł. Trzeba wowczas zastosowac kłpiel w lizolu. Mieszaninś tś dodaje siś do wody w proporcji 1:1000. jest badanie mikroskopowe przeprowadzone przez weterynarza (konieczne jest barwienie probki) . zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego trypaflawinie: 10% wodś amoniakalnł nalezy zmieszac z 2. piściosekundowł kłpiel w lizolu (2 ml lizolu na 1 l wody). czy tez pokę u adac siś na dnie. u. Leczenie 2-fenoksyetanolem w przypadku autora opisu choroby nie daę zadnych rezultatow.Ichthyophonus hoferi (dawniej Ichthyosporidium hoferi). Czas kłpieli nie powinien przekraczac 1-1.atakuje on praktycznie wszystkie organy wewnśtrzne i niszczy je. ktore sł wydalane z kaę em lub tez przez skorś ryby i w ten sposob zarazajł inne ryby w zbiorniku.ryba w tej fazie najsilniej zaraza. 5 dni. ale takze puchnłc (podobnie. kuracja powinna trwac ok. jak przy puchlinie) jesli zaatakowana zostanie włtroba. np.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Najpierw nalezy przeprowadzic kłpiel kilku osobnikow doswiadczalnych. przez innych do glonow. Ryba zaatakowana przez ichtiofonusa potrafi chudnłc (podobnie jak przy ataku np. Oba te srodki sł dostśpne poprzez firmy farmaceutyczne zajmujłce siś sprowadzaniem preparatow i lekow z zagranicy (np. Ryba-nosiciel nie wykazuje zadnych objawow choroby. Splewka e jednak w odpowiednich warunkach w podgrzewanych akwariach moze siś rozmnozyc. a takze weterynarze.

hoferi) twierdzł. czy kulorzśskiem (tak nazywa siś po polsku czynnik chorobotworczy) jest bardzo ę atwa do rozpoznania.akwarium. najlepiej dziaę chlor .rec. w stadach sledzi w Morzu Poę nocnym (i ze jest to choroba wystśpujłca raczej w wodach sę onych. kazdy z nich ma swoje wady i zalety. ktore sł w ciłgę e o ym ruchu. jest niespokojna i czśsto pę ochliwa. Ryby osę abione sł bardziej podatne na atak pasozyta. Uwagi autora opisu: Informacje na temat czśstosci wystśpowania ichtiofonozy sł bardzo sprzeczne. gdzie kazda ryba (nie ma odpornych na chorobś gatunkow) moze byc bezobjawowym nosicielem cyst. Przebieg i charakterystyka choroby: Choroba powodowana jest przez orzśska. Mieszanka jest bardzo wrazliwa na swiatę akwarium nalezy caę o. W wypadku zaatakowania przez kulorzśska przewodu pokarmowego warto przebadac pod mikroskopem kaęryby .Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Jego cykl rozwojowy przebiega czśsciowo na ciele ryby (lub w organach wewnśtrznych). gdy akwarysta dopusci do rozmnozenia siś pasozyta w akwarium. Po opuszczeniu ryby tworzy cysty rozwojowe. Podstawowł zasadł przy leczeniu kulorzśska jest leczenie caę ej obsady akwarium . W przypadku ichtiofonusa. hoferi. ginie.in. powyzej 32-34 stopni kulorzśsek ginie). z zagśszczonych hodowli. iz 30-60% ryb byę nosicielami choroby. Cuprazinu i Myzaxinu. przyczepiajł siś do przedmiotow w akwarium.proponowanym srodkiem jest wiśc a tani i dostśpny w sklepach chemicznych podchloryn sodu (200 ppm lub wiścej). ze w akwariach choroba wystśpuje niezwykle rzadko. jest wiśc ę atwy do rozpoznania. Ryby importowane ze srodowiska naturalnego sł pod tym wzglśdem "bezpieczniejsze" (I.kulorzśsek ma ksztaę obę t y a caę jego ciaę pokryte jest rzśskami. ktore opadajł na dno. ryby silne i zdrowe czśsto wogole nie zapadajł na chorobś. 1 mm. Nalezy wiśc bardzo uwaznie dobierac ńrodę pochodzenia a o ryb. na skrzelach. zwana inaczej ichtio. S limaki sł podobno bezobjawowymi nosicielami I. Ichtiovit). Robi to w przeciłgu kilkunastu godzin do kilku dni. ok. a jest powszechna m.pierwsze objawy mogł wystłpic nawet po 6 miesiłcach od zarazenia (niektore ńrodę twierdzł. kowicie zaciemnic. Pę o ywka jest aktywna od 10 do 72 godzin . Para-chlorofenoksyetanol powinno siś stosowac w stśzeniu 10x mniejszym. Skuteczne jest tez dę ugotrwaę gotowanie (np. ospł rybił. podę e oza). Kulorzśsek opuszcza ciaę zywiciela by siś rozmnozyc. Autor kuracji stosowaę jł przez 36 dni (karmienie 2 razy dziennie). zadna kwarantanna nie ma sensu . Nie mozna tez przerywac leczenia. jest metoda zamieszczona przez Roslawa Syrkiewicza w magazynie Akwarium nr 8 (s. Wystśpuje pod naskorkiem. Inne ńrodę (m. Kulorzśsek jest najgrońniejszy. 6) z 1969 r.nie wystarczy odę owic ryby z plamkami na ciele i leczyc jej w oddzielnym zbiorniku. Stosujłc oba leki nalezy unikac kontaktu leku ze skorł. w o zaleznosci od temperatury otoczenia (czym wyzsza. niz ryby np. tetracykliny. Do leczenia stosuje siś mieszankś 2 antybiotykow . kiedy zniknł objawy zewnśtrzne . 50000 j. Nadmanganian potasu lub woda utleniona sł mniej skuteczne. czśsciowo w srodowisku wodnym.w temp. kupujemy/dostajemy slimaki do naszego akwarium. nawet jesli czynnik chorobotworczy znajdzie siś w akwarium. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego wiśkszych moze byc uzyty do eutanazji. Cysty ł ichtiofonusa sł bardzo odporne na srodki desynfekujłce. Ichtioftirioza Czynnik chorobotworczy: Ichthyophthirius multifiliis Objawy i rozpoznawanie: Ichtioftirioza. Dorosę postac orzśska pasozytuje na rybie.m.Nystatyny i Gyzeofulwiny. skutecznł wedle opinii Zbyszka Olszowego (ZHO) z grupy pl. Omowimy jedynie te praktykowane w chwili obecnej przez akwarystow. nie sę odkich). Mozna rowniez sprobowac zastosowac Terbinafine (Lamasil firmy Sandoz). Protozinu. Inne metody wymieniane (bez konkretnych kuracji) w ksiłzkach to stosowanie penicyliny. a sprzśt zdesynfekowac. Na 8 gram pokarmu stosuje siś 10 gram Aqua Karm (lub np. w ktorych namaczany jest pokarm dla ryb. Po pśkniściu cysty formy pę ywajłce (pę ywki) szukajł nowego zywiciela.25 g Gyzeofulwin.jesli po tym czasie nie znajdzie zywiciela.in. ze przy a badaniach prowadzonych w Niemczech odkryto. Innł kuracjł. Zanim pasozyt jest widoczny goę e ym okiem ryba ociera siś o przedmioty w akwarium. nalezy wiśc uwaznie dobierac ńrodę z ktorego o. W razie braku skutkow kuracji caę obsadś zarazonego akwarium nalezy usmiercic. o a naukowcy badajłcy od wielu lat I. 30 stopni cykl rozwojowy zostaje zatrzymany. Nystatin i 0. hoferi nie wystśpuje praktycznie w sę odkowodnych zbiornikach naturalnych). a nawet w przewodzie pokarmowym) wystśpujł biaę plamki wielkosci do ok. pę ywki i cysty kulorzśska sł bowiem na pewno juz obecne w zbiorniku gę ownym i mogł zaatakowac po jakims czasie resztś obsady. Na ciele zarazonej ryby (czasem takze na skrzelach. Metody leczenia: Sposobow leczenia ospy jest bardzo wiele. zywiłc siś jej a tkankami. Wtorna inwazja jest zazwyczaj o wiele silniejsza (wiśksza liczba pasozytow) i kon czy siś czśsto smiercił wiśkszosci obsady akwarium. ze nawet pońniej). Kulorzśska mozna zwalczyc tylko w krotkim okresie kiedy pę ywka opuszcza cyste i szuka zywiciela. czy tez na skrzelach pasozyt jest odporny na stśzenie lekow obojśtne dla ryb. Po umiejscowieniu siś pod skorł ryby. a takze w organach wewnśtrznych (przewodzie pokarmowym). tym szybciej . od 25 dnia karmiłc na zmianś pokarmami z antybiotykami i bez antybiotykow.w tym czasie kulorzśsek siś 48 . Pasozyt w przewodzie pokarmowym moze byc zwalczony przez podawanie lekow wraz z pokarmem. niz 2-fenoksyetanol. ale takze musi opuscic ciaę ryby by siś rozmnozyc. Niektore ńrodę twierdzł.

Zielen malachitowa stanowi aktywny skę adnik znakomitej wiśkszosci lekow na ospś dostśpnych w handlu. przez magazyn Tropical Fish Hobbyist (numer z lipca 1999. Bę śkit metylenowy i zielen malachitowa (oraz formalina) sł skę adnikami FMC. przez co pasozyt bśdzie odporny na inne stosowane leki. czy tez np. wiśc w wypadku jego stosowania trzeba koniecznie zaopatrzyc siś w nowł. Niektore opisy choroby porownujł takie komorki do miniaturowych winogron. 4 tygodnie w temperaturze ok. z jezior endemicznych Afryki. Jest to wiśc metoda zawodna. wymaga wiśc uzupeę niania. ktora moze skon czyc siś tragicznie. czśsto stosowanego przez niedoswiadczonych akwarystow "leku na wszystko". Niestety zdarzajł siś szczepy kulorzśska. ze nawet po tym okresie pojawiaę siś inwazja tego pasozyta w akwarium (choc o a przeniesc go mozna praktycznie tylko "na rybie" lub tez z wodł z innego akwarium. Temperatura . wbrew pozorom. jest jednak maę ź y o popularny i dostśpny w Polsce praktycznie jedynie w postaci preparatow rodzimych firm. prawdopodobien stwo przeniesienia z pokarmem czy na roslinach jest bardzo maę e).in. jak Sera Nitrivitec czy Hagen Cycle. temperatura leczenia powinna wynosic ok. wiśc jego leczenie wbrew pozorom wcale nie jest ę atwe . Zielen malachitowa . natlenionł wodś).nalezy wiśc zapobiegac stosujłc kwarantanne i utrzymujłc ryby w dobrej kondycji. jak Sera Costapur. Jest to metoda bardzo skuteczna. lepiej zdecydowac siś na jeden z tych zwiłzkow chemicznych w wiśkszym stśzeniu. To z kolei powoduje powazne osę abienie organizmu i podatnosc na inne choroby. S rodek ten jest takze zabojczy dla bakterii nitryfikacyjnych w filtrze. Dlatego tez stosowanie zieleni w zarosniśtych. Uwagi autora opisu: Kulorzśsek najczśsciej atakuje ryby osę abione. jak paletki.jesli skon czymy kuracjś zbyt wczesnie. ksztaę tem przypominajłce owoce maliny. Biorłc jednak pod uwagś fakt.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. a jaka jest nadal aktywna. dojrzaę ych akwariach jest zawodne. dojrzaę i zdrowł kulturś bakterii np. Skuteczna dla np. a trudno okreslic jaka ilosc zieleni zostaę a pochę oniśta. o czym mozna przeczytac w ksiłzce Choroby Ryb Marii Prost. 27-28 stopni. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego rozmnaza i wę asnie wtedy moze byc zabity lekami . a takze sł trudniejsze do wyleczenia. nalezy wiśc co ok.po tym okresie inwazja kulorzśska jest maę prawdopodobna.in. jak i na typowe stśzenia lekow. nastłpi wtorna inwazja. Jesli hodujemy ryby wybitnie ciepę olubne i odporne na niskł zawartosc tlenu w wodzie (przy wysokiej temperaturze zmniejsza siś zawartosc tlenu) mozemy podniesc temperaturś do ok.kulorzśsek ginie w temperaturze powyzej 32-34 stopni Celsiusza.jest to metoda polecana m.podniesienie temperatury do 30-32 stopni nie zabije kulorzśska. czy przylepionej do skory ikry. ani akwarystow. pielśgnic z Poę udniowej Ameryki takich. Zielen malachitowa jest jednak srodkiem rakotworczym i jej stosowanie moze spowodowac bezpę odnosc ryb (stwierdzono takie przypadki m. ktore w naturze wystśpujł w wodach sę onawych . Metoda ta jest za to bardzo polecana dla ryb. Choroba ta. Bę śkit podobnie jak zielen malachitowa jest wchę aniany w dojrzaę ym akwarium. wiśkszosci zyworodek. Nie moze byc tez stosowana w przypadku ryb zimnolubnych. Nie jest wchę aniana przez rosliny ani bakterie. przebywajłce w duzym zagśszczeniu. takich. lecz podobnie jak zielen niebezpieczna dla ryb. 34-35 stopni na kilka dni (teoretycznie kulorzśsek powinien rozmnozyc siś i zginłc w przeciłgu 12 godzin. 27-28 stopni . ktorych jakosc jest czśsto włtpliwa. Zmiana zasolenia wody powoduje bowiem zmianś cisnienia osmotycznego. Zielen malachitowa jest bardzo szybko absorbowana przez rosliny i kultury bakteryjne w dojrzaę ym akwarium. czy Tetra ContraIck. Dla bezpieczen stwa nie zaszkodzi przetrzymac nowo kupione ryby w oddzielnym zbiorniku przez ok. Zdarzaę siś jednak. zawierajłce zywe kultury bakterii (aby moc je zastosowac po leczeniu). Sol w stśzeniu 2000 do 4000 ppm (jedna ę yzeczka do herbaty na 5l wody) bardzo skutecznie zabija zarowno kulorzśska. Jest to srodek najbardziej polecany przez doswiadczonych akwarystow zajmujłcych siś hodowlł pielśgnic. Wystśpujł szczepy kulorzśska bardzo odporne zarowno na temperature. 12 godzin dolewac nowł dawkś. Ze wzglśdu na brak ę usek ryby te znacznie ę atwiej umierajł zaatakowane przez pasozyta. Jesli wiśc stosujemy metody chemiczne. nie jest wcale zbyt dobrze poznana przez weterynarzy. szczegolnie bocje. jak i wiele grzybic zewnśtrznych. strony 164/165) lecz bardzo kontrowersyjna i wbrew pozorom niebezpieczna. a zatrzyma cykl rozwojowy. Zielen usuwamy z akwarium za pomocł wśgla aktywnego i/lub podmiany wody. Jest to typowa "choroba transportowa". z innego akwarium oraz ł w srodki takie. 49 .zdecydowanie najpopularniejsza. lecz dla bezpieczen stwa warto czas ten zwiśkszyc co najmniej 2-3 krotnie). do ktorego ryby sł przyzwyczajone. ktorych nie zabija temperatura nawet o kilka stopni wyzsza. ze stosujłc FMC ryzykujemy skutki uboczne stosowania trzech lekow na raz.in. dlatego nalezy kazdł nowo kupionł rybś poddac dla bezpieczen stwa co najmniej 2-tygodniowej kwarantannie. Sol nie jodowana lub morska . wiśc nie jest konieczne jej uzupeę nianie (a jedynł metodł usuniścia z akwarium jest podmiana wody). lecz wcale nie najlepsza metoda zwalczenia kulorzśska. o Najbardziej podatnymi na kulorzśska rybami sł gatunki zimnowodne oraz ryby piskorzowate. Limfocytoza Czynnik chorobotworczy: wirus z rodziny Iridoviridae Objawy i rozpoznawanie: Skupiska nienaturalnie rozrosniśtych komorek na skorze i pę etwach.m. czy ziemiojady zyjłce w ciepę ych wodach. lawś wulkanicznł i nie tylko). Bż kit metylenowy . reofilnych (lubiłcych szybko pę ynłcł. Dodatkowo srodek czasem barwi kamienie w akwarium na niebiesko (wapienie. Uwaga . Angielska nazwa popularna limfocytozy (cauliflower disease) rowniez trafnie oddaje ich wyglłd porownujłc je do kalafiora.zwiłzek ten stanowi doskonaę lek na wiele chorob akwariowych. u ryb labiryntowych oraz zyworodnych) lub powazne znieksztaę cenia u narybku (szczegolnie u ryb zyworodnych).

W poczłtkowej fazie choroby. Autor rowniez obserwowaę limfocytozś u tego gatunku. a W leczeniu plesniawki stosuje siś pśdzelkowanie i kłpiele lecznicze. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Zaatakowane komorki majł ksztaę kuleczek o biaę zoę t o tawym zabarwieniu. Po pierwsze. ze odsę oniśty zostaje kosciec ryby. Powstaę ranki dezynfekujemy rywanolem. Plesniawka (saprolegnioza) Czynnik chorobotworczy: grzyby z rodzajow Saprolegnia. Nieodpowiednie pH. y y Duzo czśsciej limfocytoza wystśpuje u ryb morskich. zastosowac odpowiednie leki. Niektorzy autorzy sugerujł kwarantannś trzy lub czteromiesiścznł. Leczenie: W pierwszym rzśdzie nalezy usunłc pierwotnł przyczynś. Przebieg i charakterystyka choroby: Zakazone przez wirus komorki powiśkszajł siś i tracł zdolnosc do dalszego podziaę W zaawansowanym stadium u. Achlya i Dictyuchus nalezćcych do rzź du Oomycetales Objawy i rozpoznawanie: Na skorze ryb widoczne biaę awe kę aczki przypominajłce strzśpki waty lub baweę ny. Uszkodzenie powę moze nastłpic w wyniku: ok • infekcji bakteryjnej • ingerencji pasozytow • uszkodzenia mechanicznego Grzybnia atakuje uszkodzone miejsca i rozwija siś wrastajłc w skorś. Niekiedy biaę kolor kę y śbkow przybiera odcienie szarosci lub brłzu.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. W poczłtkowej fazie choroby skupiska grzybow przypominac mogł infekcjś bakteryjnł spowodowanł bakteriami z rodziny Myxobacteriaceae. a Jezeli byę to uszkodzenie mechaniczne. Bassler opisuje przypadek schorzenia u przezroczki (Chanda wolfii). W przypadku jesli pierwotnym o czynnikiem etiologicznym byę infekcja bakteryjna lub pasozyt. Limfocytoza niekiedy nie osiłga stadium zaawansowanego i zanika samoistnie. jesli w ich srodowisku grzyby bśdłce przyczynł tej choroby wystśpujł w duzych ilosciach. Przebieg i charakterystyka choroby: Plesniawka jest chorobł wtornł. ktore jednak nie ulegę zakazeniu. a w kon cowej fazie choroby rowniez w miśsnie. a resztś obsady akwarium poddac kwarantannie. Czynnikiem sprzyjajłcym rozwojowi choroby jest niska temperatura wody. Metody leczenia: Profilaktyka: • utrzymywac odpowiednio wysokł temperaturś wody • utrzymywac odpowiednił dla danego gatunku wartosc pH wody. kiedy zainfekowane komorki wystśpujł pojedynczo limfocytozś mozna pomylic z ichtioftiriozł (rybił ospł). lub gwaę towna jego zmiana uszkadza powę okś sluzowł ryby. G. nie dopuscic do jego powtorzenia siś. Do pśdzelkowania uzywa siś nastśpujłcych srodkow: 50 . jak i srodkow. Minimalizacja czynnikow stresogennych. Ogolne zachowanie ryb nie odbiega od normy. leczenie tych dwoch chorob znacznie rozni siś od siebie zarowno pod wzglśdem stosowanych metod. Ryby o nieuszkodzonych powę okach zewnśtrznych skory. Metody leczenia: Profilaktyka: Dwumiesiśczna kwarantanna. Ich wielkosc waha siś w granicach od 0. J. ktora doprowadzię do rozwoju grzybni na ciele ryby. W skrajnych przypadkach uszkodzenia mogł byc na tyle gę śbokie. po drugie. Pę etwy ryb stajł siś sluzowate i mśtne.1 do 2mm. choroby grona zrakowaciaę ych komorek mogł pokrywac niemal caę powierzchniś skory. Leczenie: We wczesnej fazie choroby mozliwe leczenie chirurgiczne poprzez odciście skalpelem chorych komorek wraz z przylegajłcł tkankł lub przypalenie rozzarzonł igę preparacyjnł. Rozpoznanie choroby we wczesnym stadium i odroznienie jej od fleksibakteriozy jest bardzo wazne z dwoch powodow. ale nie jest ona dla nich tak grońna jak dla ryb sę odkowodnych. W tym samym akwarium wraz z przezroczkami przebywaę razbory klinowe. na ktorł ryby zapadajł po wczesniejszym uszkodzeniu powę ok zewnśtrznych. czy skrzeli na plesniawkś nie chorujł nawet. Ryby ł e w stadium zaawansowanym nalezy usmiercic. we wczesnym stadium plesniawka nie jest zbyt trudna do wyleczenia. ł Limfocytoza wsrod gatunkow sę odkowodnych wystśpuje najczśsciej u ryb labiryntowych. Antychowicz stwierdzię tś chorobś u mieczykow (Xiphophorus helleri).

Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego chromian rtści dwuchromian potasu mertiolat rywanol trypaflawina nadmanganian potasu jodyna nystatyna (mikostatyna) 1ml/10ml wody 1g/100ml wody 100mg/100ml wody 100mg/100ml wody 100mg/200ml wody 100mg/100ml wody 1ml/10ml wody masc 51 .

Grifulvin V Ortho Pharmaceutical Corp.m.2ml/100l wody sol kuchenna 20g/1l wody Bicyklina5 1 500 000j.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w./10l wody siarczan miedzi 1g/10l wody dwuchromian potasu 4-5g/100l wody nadmanganian 1g/100l wody potasu nadmanganian 1g/10l wody potasu Leki zagraniczne: nazwa producent handlowa Mycopur Sera Griseofulvin brak danych Fulvicin Schering Corp. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Do kćpieli leczniczych stosuje siź : FMC 1-1. Grisactin Ayerst Laboratories Gris-PEG Herbert Laboratories kilkudniowa kłpiel w akwarium szpitalnym kłpiel 15-40 min kłpiel dę ugotrwaę a kłpiel 10-30 minut 2-3 razy w tygodniu do ustłpienia objawow kłpiel 7-10dni kłpiel 30-90 minut 2-3 razy w tygodniu do ustłpienia objawow kłpiel 30 minut co 12 godzin przez 10 kolejnych dni dozowanie kćpiel szpitalnym szpitalnym szpitalnym szpitalnym szpitalnym po 2ml/125l wody przez 3 kolejne dni 10mg/1l wody dę ugotrwaę w akwarium a tabletka 500mg/50l wody dę ugotrwaę w akwarium a 10mg/1l wody dę ugotrwaę w akwarium a 10mg/1l wody dę ugotrwaę w akwarium a 10mg/1l wody dę ugotrwaę w akwarium a 52 .

U niektorych roslin (np. ukorzeniajł siś samodzielnie i dajł poczłtek nowym egzemplarzom roslin. a y Rozmnazanie przez rozż ogi. e zwartki) wystśpujł dwa rodzaje kę łczy: spichrzowe i rozrostowe. Wiele innych wymaga jednak specjalnych zabiegow. a czasem nawet kilkanascie roslin potomnych. Dę ugosc miśdzywśńla moze byc diametralnie rozna u roznych gatunkow. gdyz znacznie ę atwiej siś wtedy przyjmuje. Wiele roslin pę ywajłcych rowniez rozmnaza siś poprzez rozę ogi. Wystśpowanie takich ę usek albo blizn po nich pozwala ę atwo odroznic kę łcze rozrostowe od rozę ogow. aby posiadac odpowiednio wiele egzemplarzy roslin. Zakup wiśkszej liczby roslin jest jednak przedsiśwziściem kosztownym. Na kon cu rozę ogu znajduje siś płczek i wę asnie z niego wyksztaę siś nowa ca roslina potomna. Wielkosc takiego kę e łcza moze byc bardzo rozna i zalezy gę ownie od gatunku rosliny. y Budowa typowej rosliny akwariowej: z lewej rysunki poglłdowe. a rzadko przez hobbystow i to tylko tych najbardziej zaawansowanych. Dziśki tej wę asciwosci z jednej dę ugiej ę odygi mozna otrzymac kilka. Ich miśdzywśńla sł przede wszystkim relatywnie dę uzsze i wyksztaę cajł siś w nich korzenie. 53 . ktore posadzone w podę ozu. Warunkiem w peę udanego rozmnazania przez sadzonki jest ni odpowiednia ich dę ugosc . Dopiero wtedy bowiem jest mozliwe gustowne urzłdzenie akwarium. ale tez niezbyt szybkim sposobem uzyskiwania nowych egzemplarzy roslin akwariowych. Nie zawsze tez mozna otrzymac za darmo lub w drodze wymiany wiścej egzemplarzy pozłdanego gatunku. Szczegolnie ę atwo wyksztaę cajł siś w wypadku uszkodzenia korzeni. Dopiero ta roslina potomna . Rosliny rozmnazajł siś zarowno generatywnie (pę ciowo). z 4-5 wśzę ami lub jeszcze dę uzszych. Pśd skę ada siś zwykle z ę odygi i osadzonych na niej lisci. Bezpieczniej jest jednak uzywac nieco dę uzszych sadzonek. to nalezy je oddzielic dopiero wtedy. ale takze od jej wieku.wytwarza nastśpne rozę ogi i w ten sposob nastśpuje rozprzestrzenianie siś. Wiele roslin w dobrych warunkach rozmnaza siś w ten sposob samorzutnie i dziaę alnosc akwarysty sprowadza siś do usuwania ewentualnego ich nadmiaru. a takze sę uzłce specjalnie rozmnazaniu wegetatywnemu kę łcza rozrostowe oraz rozę ogi. Generalnie rzecz ujmujłc. a z drugiego wyrasta nowy pśd. Innym specyficznym rodzajem pśdu sł pśdy kwiatowe. Nieco inaczej zbudowane sł podziemne kę łcza rozrostowe. Zwykle zachowany jest jednak pewien wspolny plan budowy.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. gdy mę ody egzemplarz ma co najmniej 3-4 liscie. kto chce miec w mieszkaniu piśknie urzłdzone akwarium dekoracyjne. Sł to pę ozłce siś pśdy boczne. Ogolnł zasadł jest. Typowa roslina skę ada siś z pśdu oraz korzeni. W warunkach domowych podstawowym sposobem rozmnazania roslin w akwarium jest rozmnazanie wegetatywne. Ma ono zwykle wyrańne miśdzywśńla. z prawej schemat budowy. rozmnazanie wegetatywne polega na dzieleniu rosliny macierzystej na czśsci lub tez oddzieleniu od niej samorzutnie wyksztaę cajłcych siś roslin potomnych. Bardzo czśsto w wśzę ach znajdujł siś płczki boczne. U niektorych gatunkow rozę ogi rosnł do przodu jeszcze przed rozrosniściem siś roslin potomnych. ze mę ode rosliny potomne pozostawia siś rosnłce razem z roslinł maciezystł. Rozmnazanie rosliny przez sadzonki. szczegolnie w przypadku tych drozszych gatunkow. a niekiedy rowniez w ramach jednego gatunku. przeprowadzenie ktorych wymaga pewnej znajomosci zagadnienia. kę łcza lub odrosty korzeniowe jest stosunkowo ę atwym. ale niekiedy mogł przebiegac w nim. Z jego płczkow wyksztaę cac siś mogł nowe rosliny potomne. jak i wegetatywnie (bezpę ciowo). Zwykle przebiegajł ponad podę ozem.po rozrosniściu . Dla prawidę owego ukorzenienia siś i wzrostu sadzonki muszł miec dostatecznie wiele swiatę . Im roslina jest starsza. Fundamentalna roznica miśdzy tymi dwoma typami rozmnazania przejawia siś w sposobie przekazywania informacji genetycznej nastśpnemu pokoleniu. powstaę w wyniku wzrostu w ciłgu kilku sezonow. Typowe kę łcze spichrzowe jest najczśsciej zgrubiaę i ma bardzo krotkie miśdzywśńla. Dę ugosc ę odygi oraz ksztaę i wielkosc lisci mogł byc bardzo t rozne u roznych gatunkow. a tylko stosunkowo nieliczne gatunki mogł nie miec korzeni. Oddzielamy go poprzez przeciście poę łczenia z roslinł macierzystł.nalezy pamiśtac. Kę łcze jest specyficznł. trzeba znac podstawowe szczegoę budowy roslin akwariowych. wyrastajłce ze wszystkich stron kę łcza albo tylko z jego dolnej strony. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Rozmnazanie roslin w akwarium Dla kazdego akwarysty wazne jest. tak aby przy roslinie potomnej pozostawic jej nowowyksztaę cone korzenie. z ktorych w odpowiednim czasie i warunkach wyrastajł pśdy boczne. tym kę łcze jest wiśksze. Z tego wzglśdu rozmnazanie roslin akwariowych jest zagadnieniem istotnym wę asciwie dla kazdego. Rozmnazanie siś przez rozę ogi. a nawet korzenie. aby nie byę zacieniane przez inne rosliny. Odrosty korzeniowe sł to nowe pśdy rozwijajłce siś u podstawy ę odygi z korzeni rosliny macierzystej. Wykorzystuje siś tu wspomnianł juz wę asciwosc znajdujłcych siś w wśzę ach ę odygi płczkow bocznych do wyrastania w pśdy boczne lub korzenie. podę oze i wyrastajł z niego korzenie. Wytwarzajł takze bezbarwne ę uskowate skorzaste liscie dolne. to jest odcinki miśdzy wśzę ami z osadzonymi liscmi. Specyficznł formł pśdu jest kę łcze spichrzowe. Ich rozroznienie nie przedstawia trudnosci. W praktyce akwarystycznej pę ciowe (przez nasiona) rozmnazanie roslin jest kę opotliwe do przeprowadzenia w warunkach domowych. Rozmnazanie przez sadzonki Polega ono na dzieleniu ulistnionej ę odygi na czśsci. podziemnł formł pśdu. Jest ono stosowane przez specjalistyczne firmy produkujłce rosliny do akwariow. ktore rozrastajł siś dopiero pońniej.kazda sadzonka musi zawierac co najmniej dwa wśzę z ktorych jeden wprowadza siś w y. Jezeli chcemy przeniesc je na inne miejsce. Na ę odydze wyroznic mozna miśdzywśńla. Aby jednak prawidę owo to przeprowadzic. kż ćcza lub odrosty korzeniowe Rozę ogi sł formł pśdu sę uzłcł wielu gatunkom roslin do rozmnazania wegetatywnego.

Wykonujemy je przez podziaę pśdu na odcinki. gdy siś dobrze ukorzenił. gdyz ńle siś wtedy przyjmujł na nowym miejscu. az korzenie same siś przyczepił. Mę odych roslin potomnych nie nalezy odrywac od rosliny macierzystej. Zalecenie to dotyczy tych gatunkow. Odrywamy je przez przeciście pśdu kwiatostanowego. na ktorych obok kwiatow wyksztaę cajł siś mę ode rosliny potomne. Korzenie lub chwytniki przyczepiajł siś do podę oza. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Rozmnazanie przez mż ode rosliny potomne wytwarzajćce siź samorzutnie na lisciach roslin macierzystych Mę ode rosliny wytwarzajł siś na lisciach rosliny macierzystej. Rozmnazanie przez podziaępę ozłcego siś po podę ozu pśdu z liscmi Niektore rosliny akwariowe wyksztaę cajł pę ozłcy siś poziomo po podę ozu pśd. W wypadku bardzo drobnych gatunkow (np. ktore majł tendencjś do wynurzania pśdow kwiatostanowych. mech jawajski) oddzielic nalezy kę śbek roslin. Korzeni nie nalezy zagę śbiac w podę ozu.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. a jedynie przymocowac pśd do niego na tak dę ugo. mozna sztucznie przetrzymac kwiatostan pod wodł. dę ugo rosnłce egzemplarze tych roslin wyksztaę cajł zanurzone pśdy kwiatostanowe. Nie nalezy ich za wczesnie odrywac. gdy pśdy kwiatostanowe sł wynurzone. Gorzej natomiast wyksztaę cajł siś one. w wśzę ach ktorego wyksztaę cajł siś liscie oraz korzenie lub chwytniki. ktore nie powinny byc zbyt maę gdyz ńle siś wtedy przyjmujł. Kazdy z odcinkow powinien miśc co najmniej piśc lisci. Mę ode rosliny potomne powinno siś odrywac od rosliny macierzystej dopiero wtedy. np. Duze. Dlatego jezeli chcemy uzyskac nowe rosliny. e. ale przygiłc pśd kwiatostanowy do podę oza. Rozmnazanie takich roslin jest podobne jak rozmnazanie przez sadzonki. kamieniem. Rozmnazanie przez mż ode rosliny potomne wyksztaż cajćce siź samorzutnie na zanurzonych pź dach kwiatostanowych Ten sposob rozmnazania stosuje siś w wypadku niektorych zabienic. 54 .

zaleca siś umieszczenie tuz nad dnem zbiornika specjalnej siatki. Niektore gatunki noszł zę ozone jaja w pysku (gśbacze) i tam tez wylśgajł siś larwy. W akwariach liscie te zastśpuje siś plastykowymi talerzykami odwroconymi do gory dnem i pę ywajłcymi po powierzchni wody. 55 . Koszyczki do rozrodu ryb ("koszyczki porodowe") sł odpowiednie zwę aszcza dla gatunkow zyworodnych.na siśgajłcych nad powierzchniś wody lisciach roslin przybrzeznych. W obu wypadkach samiec buduje gniazdo. gaę śzie. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Rozmnazanie ryb w akwariach 1. Wzrost i dojrzewanie pę ni ciowe tych ryb jest bardzo szybkie. w ktorym mę ode pozostajł do czasu. i wylśgę ymi z nich larwami. Miejsca. pę ywajłcymi liscmi lilii wodnych czy innych podobnych roslin (sumiki). np. skę adane sł na roslinach wodnych. W wiśkszosci przypadkow rodzice troskliwie opiekujł siś i jajami. 9. W zaleznosci od gatunku gniazdem tym opiekuje siś jedno lub oboje rodzicow. gaę śzie). 4. najczśsciej samiec. Podobne warunki znajdujł w o dobrze ustawionej doniczce błdń rurze drenowej. Koszyczek zawiesza siś w srednim lub duzym akwarium hodowlanym. Podobnie jak w poprzednim przykę adzie. Niektore gatunki ryb. Nawet tutaj mozliwe jest ę atwe obserwowanie podę oza i jaj. para rodzicow. twardym podę ozu (kamienie. Jaja niektorych gatunkow mozna rowniez czśsciowo chronic przed kanibalizmem rodzicow siatkł. pod liscmi. opiekś tś moze sprawowac jedno z rodzicow lub oboje.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Jaja mogł tutaj przetrwac okres wysuszenia zbiornika. wsrod ktorych trł siś ryby. Kiedy zbiornik e ponownie wypeę siś wodł. 6. 2. Trłca siś para wyskakuje razem z wody w kierunku miejsca skę adania jaj. 5. delikatnie zebrawszy je maę szczoteczkł do siateczki. Mogł to byc sciany akwarium. W swiecie ryb skę adanie jaj poza obrśbem wody jest unikatem. kiedy zresorbujł pścherzyk zoę tkowy i stanł siś samodzielne. Jaja kleiste lub wyposazone w specjalne wyrostki. W akwariach tarę owych przeznaczonych dla ryb skę adajłcych jaja swobodnie opadajłce na dno i nie sklejajłce siś. duze liscie lub ę odygi roslin. nastśpuje dalszy rozwoj jaj i wylśg larw. Takze i w tym przypadku jaja mozna przeniesc do innego zbiornika wraz z podę ozem lub osobno. w ktorym znajdujł siś jaja. Jesli gatunek lub para zdradza skę onnosci do kanibalizmu. podczas gdy ryby dorosę wowczas ginł. kiedy wyrosnł. pilnujł oboje rodzice lub jedno z nich. W niewoli ryby te skę adajł jaja na szybie przykrywajłcej akwarium. zwę aszcza zamieszkujłce wysychajłce okresowo zbiorniki. Jaja skę adane sł na solidnym. Niektore gatunki ryb odbywajł tarę w jaskiniach albo szczelinach skalnych. 3. 11. Jaja znajdujł siś w pę ywajłcym po powierzchni wody gnieńdzie wzmocnionym zwykle liscmi roslin wodnych (ryby labiryntowe) lub umieszczonym pod szerokimi. Samiec trzyma siś zawsze w poblizu miejsca tarę i od czasu a do czasu spryskuje jaja wodł. 10. jej oczka muszł umozliwiac swobodne przedostawanie siś przez nił jaj. z rodzaju Pterophyllum. ktore chroni je przed caę kowitym wyschniściem. budowanym tuz pod powierzchnił wody lub w jej srodkowych warstwach. niemniej dobrze znane akwarystom dziśki gatunkowi Cepelia arnoldi. ł 7. 8. błdń po tarle usunłc rodzicow. strzeze jaj i pilnuje larw az do czasu. Chronimy w ten sposob ikrś przed kanibalizmem rodzicow. Podobnie jak poprzednio. Otwory koszyczka pozwalajł mę odym uciec przed zarę ocznoscił matki. sufitem skalnej jaskini czy przewieszki. Jaja skę adane sł do doę ka wykopanego w dnie. Wylśgajłce siś larwy spadajł do wody. w warunkach naturalnych . jednoczesnie ustaje tez opieka samca. poszukuje trwaę ego podę oza. majłcego jednak poę ozenie pionowe lub ukosne. jaja skę adane sł w gnieńdzie z piany. skę adajł jaja w miśkkim podę ozu. kamien (gaę łń) ze zę ozonymi jajami nalezy przeniesc do innego akwarium.

przyp. Ponizej opisano oznaczenie symboli: ---PH⇑ !!! ⊗ Wymagane intensywne oswietlenie Wymagane srednie oswietlenie Wymaganie sę abe oswietlenie Toleruje sę onawł wodś albo wysokie pH Szybki wzrost Roslina pę ywajłca 56 . liscie w jednej pę aszczyńnie. − Japanese rush (japon ski pśd) (Acorus gramineus) . − Mondo grass. kiedy udaę sió ros linó zidentyfikowac. green dragon plant (roslina zielonego smoka) (Dracena sanderana) . fountain plant (roslina fontannowa) (Ophiopogon japonicus) . Gę owny problem ze zidentyfikowaniem roslin z czarnej listy polega na tym. listś roslin ę odygowych. Nie nalezy ich kupowac jezeli nie planuje siś zaę ozenia paludarium i nie chce siś utrzymywac lisci roslin powyzej poziomu wody. − Brazil sword (brazylijski miecz). Legenda Wiśkszosc roslin. Aby rzecz utrudnic. wedę Rataja.trawiasta. − umbrella pine (parasol sosny) − ground pines / club mosses (sosny gruntowa / klub mchow) (Lycopodium) − aluminium plant (roslina aluminiowa) (Pilea cadairei) − crinkle (faę duj) (Hemigraphis) (brak polskiej nazwy.). Borneo sword (miecz Borneo) (Spathiphyllum sp.. − Scarlet hygro (szkarę atna hygro) / dragon flame (pę omien smoka) / alligator weed (chwast aligatora) (Alternanthera) . czasami prawdziwe rosliny wodne sł sprzedawane pod tymi nazwami .). uzywa sió okres lenia hemigrafis . tęum. ktore zmieniajł siś w zaleznosci od miejsca sprzedazy. a nawet lepiej przy intensywniejszym swietle. Wyjłtki sł odnotowane. ktora rosnie w warunkach niskiego albo sredniego oswietlenia zwykle bśdzie siś czuc dobrze. W nielicznych wypadkach.zarowno Syngonium (roslina domowa) jak i gatunek Sagittaria. tęum.wyglłga jak mondo. Wallisii ug moze byc odpowiednia do zanurzenia. podano jż przyp. tęum. ze sł one przewaznie okreslane nazwami handlowymi. S. poniewaz niektore odmiany mogł byc uprawiane w akwariach.przyp.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. w ksztaę szpady z biaę cie ymi krawśdziami (w Polsce uzywa sió nazwy dracena albo smokowiec . zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego ROS LINY Czarna lista roslin Rosliny umieszczone na czarnej liscie sł sprzedawane jako rosliny wodne.). z ewentualnym [dosę ownym] tęumaczeniem polskim w nawiasie. a jej ęacinska nazwa posiada polski o odpowiednik.wysoka podobna do zboza ę odyga. Typowy scenariusz po zakupieniu ktorejs z nich przedstawia siś nastśpujłco: miesiłc zycia a nastśpnie obumarcie..tak wiśc najlepiej znac naukowe nazwy roslin! (Ponizsze nazw pozostawiono w brzmieniu angielskim.zob. − pongol sword − sandriana. gdy w rzeczywistosci sł to rosliny ziemne (doniczkowe) albo uprawiane hydroponicznie (w czśsciowym zanurzeniu).) − green hedge (zielony zywopę ot) − underwoter palm (palma podwodna) − spider plant (roslina pajłka) (Chlorophytum) − Chinese evergreen (wiecznie zielony Chin czyk) − arrowhead . ktoremu zanurzenie nie sprzyja. liscie ciemnozielone.

przycina siś je i ponownie umieszcza gornł czśsc (sadzonkś) w podę ozu (rozmnazanie przez podziaę .Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. bladozielone do czerwonych. e o 57 . W grupach tworzy doskonaę tę na tyęlub bok akwarium. Niektore rosliny ę a odygowe wyrastajł ponad wodś i kwitnł.]) --- Kolor szkarę atny do gę śboko czerwonego. (Kornobis 41). ktory zmienia siś w oliwkowy przy sę abszym oswietleniu. Mozna tez pozostawic posadzonł dolnł czśsc (macierzystł roslinś) aby wypuscię dwa albo wiścej nowych pśdow. tęum. Wiśkszosc roslin ę odygowych umieszcza siś w grupach w tle akwarium. Kupowane odnozki byę zazwyczaj uprawiane hydroponicznie i umrł pod wodł. (TAG y 6:4. Bacopa (bakopy) -- Roslina bagienna.przyp. 6:5). 68-78ľ (20-25ľ F C). tęum. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Rosliny ż odygowe Aby rozmnozyc wiśkszosc roslin ę odygowych. Liscie miśsiste.przyp. Alternanthera (alternantera [Reineckego . jako roslina w tle albo wypeę niajłca.). ę odyga o wysokosci do 16" (40 cm). ktora rosnie dobrze pod wodł. podobnie jak rosliny z czarnej listy. (Kornobis 38).

Trudna do uprawy. Liscie maę (1/2-1") (1.5 cm). Liscie wyglłdajł jak u Hydrocotoyle (chyba Hydrocotyle . Bardzo dobrze toleruje zimnł wodś. Jesli oswietlenie jest zbyt sę abe ma tendencjś do odę amywania z bokow i zasmiecania akwarium. Liscie doskonale imitujł igę sosnowe. sercowate z falistymi brzegami na cienkiej e ę odydze.3-2. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Cabomba (kabomby) --- Ń odyga wyrasta do 20" (50 cm). potrzebuje dobrego nawozenia. nawet w uprawie hydroponicznej.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. tęum. tęum. moze przezimowac na wolnym powietrzu w temperaturach bliskich zamarzaniu. (Kornobis 34). 58 .) sp. ale ę odyga jest prosta. Korzenie rosnł powyzej wody przy kazdym wśńle. Para lisci przy kazdym wśńle. delikatna roslina.przyp. Cardimine (chyba Cardamine przyp.) lyrata (rzezucha japon ska) -- Piśkna.. (Frey 124). rozwijajłc siś wachlarzem od y centralnego pnia.

Wielkosc do 2 stop (60 cm).) demersum (rogatek sztywny) --. F) C) zielone. osadzone w okoę a. wiśc moze byc hodowana jako roslina pę ywajłca lub posadzona w podę ozu. Liscie przeswitujłce. 59 . Elodea / Egeria (moczrki) -. Jest dobrym pozywieniem dla zę otych rybek oraz natleniaczem akwarium. (Kornobis 46. Frey 128). Przy srednim oswietleniu ma wydę uzonł ę odygś. w lepszych warunkach rosnie szybko. Nie ma korzeni.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w.!!! ⊗ Woli niskie temperatury (50-77ľ (10-25ľ w akwarium. Dobra dla poczłtkujłcych.przyp. rosnłce dookoę ę a odygi. (Frey 123). nieco zasadowy odczyn pH. tęum. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Ceratophyllym (chyba Caratophyllum .PH⇑ ⊗ Bardzo wytrzymaę Liscie rozwidlone. Moze byc hodowana jako roslina pę ywajłca lub sadzona w podę ozu. ek.

podobnie wyglłdajłcym i o podobnych wymaganiach jest nadwodka włskolistna. gę u śbokich akwariach. gdzie liscie zmieniajł siś na ciemne. Toleruje temperatury w przedziale od 50-82ľ (10-28ľ F C).) lyrata. kiedy osiłgnie lustro wody. czasami z czerwonawymi zyę ami. W akwarium. Dosc wytrzymaę Innym a.5 cm). tęum. Hygrophila corymbosa (nadwodka szerokolisna / włskolistna / tajlandzka) --- Znana tez jako Nomaphila stricta. (Kornobis 75).Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. augustifolia). (Prawdopodobnie H. Rosnie szybko przy obfitym uzyńnianiu. 60 . zielonymi liscmi o srednicy 1" (2. rosnie jako roslina pę ywajłca i zakwita. Duza roslina. Liscie lekko zielone. (Kornobis 44-45).przyp.) leucocephala (włkrota biaę owa) ogę --- Roslina ę odygowa (ponad 20") (50 cm) z sercowatymi. dobre nadaje siś do naroznikow i tyę w duzych. Jezeli korzenie nie rosnł dobrze. Rozwija kilka maę ych korzeni przy kazdym wśńle. czerwonawozielone. potrzebuje okresowego odswiezenia przez przyciście. Ń atwo wyrasta ponad wodś. tęum. Liscie wyglłdajł jak u Cardimine (chyba Cardamine przyp. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Hydrocotoyle (chyba Hydrocotyle . gatunkiem.

a przy srednim rosnie powoli. ale w lepszych warunkach swietlnych ma brłzowawe zabarwienie (i rosnie wiśksza).!!! Rozprzestrzeniona jak chwast. Woli silne oswietlenie. "Sę oneczne" i pstrokate odmiany sł dostśpne ale trudniejsze do uprawy. rozgaę śziajłce siś jasnozielone liscie. (TAB 7:4) (Kornobis 43). Odmienne liscie i kwiaty powyzej wody majł odmiany hydroponiczne. Ń adne. (Kornobis 43). Hygrophila polysperma (nadwodka wielonasienna) -. Zielona przy srednim oswietleniu. Znana tez jako Synnema triflorum. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Hygrophila difformis (nadwodka trojkwiatowa) -- Ń atwa do uprawy.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. 61 . Czasami mylona z Ceratopteris. Rozmnazana przez sadzonki.

Istniejł dwa popularne gatunki. Ten pierwszy jest wiśkszy. W akwarium tropikalnym i przy wysokim natśzeniu oswietlenia jest wytrzymaę (Kornobis 36-37). L.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Limnophila sp. a. sessiliflora (limnofilia bezszypuę kowa). ze jezeli jest przycinana wydziela truciznś. ek aquatica (limnofilia wodna lisi ogon) i L. bardziej krzaczasty i ma ę adniejsze liscie. Przy kazdym wśńle wypuszcza w okoę jasnozielone liscie (kabomby majł parś lisci przy kazdym wśńle). Mowi siś. Lobelia cardinalis (lobelia czerwona) -- Podobna / identyczna do roslin ziemnych o czerwonych kwiatach. (Kornobis 42). (limnofilie) -- Podobna w wyglłdzie do kabomby ale ma mniejsze wymagania swietlne. 62 .

Liscie jasnozielone. 63 . (Kornobis 40). Jezeli korzenie dobrze nie rosnł.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. włskie o dę ugosci 1/2" (1. Jak gatunki nadwodki zdaje siś a byc przysmakiem dla ryb. Wedę mnie ug przesadzone pśdy czasem gnijł. o dę ugosci do 20" (50 cm). roslina winna byc odswierzona przez przyciście. Staę siś powszechnie dostśpna w 1994 roku. ukę adajłce siś w okoę ek.3 cm). zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Ludwigia repens -- Liscie ę opatkowate. Sztywne ę odygi. Mayaca fluviatilis -- Bardzo ę adna roslina. ciemnozielone do brłzowawych. Atrakcyjna przy uprawie w tle akwarium.

Dobra do uprawy w tle. zaleznie od gatunku. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Myriophyllum (wywę oczniki) -- Powsciłgliwa roslina. Rotala --- Bardzo delikatne liscie. zielone do czerwonawozielonych. (Kornobis 35). ę atwe do uszkodzenia. Nad wodł wytwarza bardziej szorstkie liscie. ktora potrzebuje dobrego oswietlenia. indica moze rosnłc przy srednim oswietleniu ale nie bśdzie tak zielona. wiśc jest doskonaę roslinł ł drugoplanowł. R. R .Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. macrandra 64 . Liscie ę adne. ktore zakwitajł. Rosnie do wysokosci 20" (50 cm).

niektorzy opowiadajł.5-7). ktory ma jajowate liscie i doskonale komponuje siś jako tę w srodku duzych akwariow.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. ze trzymali je zamkniśte w plastikowej torebce przez szesc miesiłcy a mimo to utrzymaę siś przy zyciu. ktore rosnie bardzo powoli. Aponogeton (onowodki) -- 65 . wszystkie anubiasy majł pę ozłce siś kę łcze. wiele z nich rosnie w uprawie hydroponicznej i w tych warunkach kwitnł. Czasami mozna je spotkac w lepszych sklepach akwarystycznych. A. podziaę kę łcza. odrosty korzeniowe i pśdy kwiatostanowe. (Kornobis 38-39). barteri wyglłda podobnie do odmiany nana. (Kornobis 74). Roslina jest zbudowana jak czoę g. wypuszczajłc w czasie wzrostu nowe liscie. Utricularia (pę ywacz) Rosliny rozetowe Rosliny te rozmnazajł siś wegetatywnie przez rozę ogi. Jezeli rosę w y a uprawie hydroponicznej moze wytwarzac wiśksze liscie i rosnłc szybciej a kwiaty bśdł produkowac nasiona. A. congensis. barteri var. Anubias - 72-82ľ (22-28ľ F C). ale nie majł nasion. aby utrzymac czerwony kolor wymaga nawozenia zelazem. najmniejszy anubias. Ma czerwone liscie z rozowymi spodami. Ogolnie rosliny rozetowe wolł nieznacznie miśkkł. nana (anubias niski). A. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego (rotala wspaniaę jest najwiśksza i najtrudniejsza do uprawy. lanceolata i inne rosnł bardzo wysoko i komponujł siś dobrze na drugim planie. ktore zwykle mozna odciłc gdy nowa roslina jest dosc duza by rosnłc samodzielnie. Podobnie jak rosliny ę odygowe. a) zmieniajłce siś na zielone przy nizszym natśzeniu oswietlenia. o ale ma wiśksze liscie. barteri var. W rzeczywistosci nie sł to rosliny rozetowe. Anubiasy czśsto zakwitajł pod wodł. kwasowł wodś (2-3 dKH. Najpowszechniejszym gatunkiem jest A. Jest to jedna z najbardziej kosztownych roslin akwarystycznych. Mozna posadzic korzenie (ale nie kę łcze). lub nawet puscic kę łcze po korzeniu dekoracyjnym jak mikrosorum skrzydlate (TAG 6:2). pH 5.

Rzadko kwitnie.przyp. Czśsto gnijł w czasie przesadzania. roslina ę atwa dla poczłtkujłcych. 66 . Wymaga okresu spoczynku (po kwitnieniu opadajł liscie) poza krzyzowkami z crispus. ktore sł podobne do osnowy koronki. Bardzo trudny do uprawy (TAG 4:1). liscie nieznacznie pofalowane. Czśsto spotykane gatunki: − Bouvianus (chyba Boivinianus . Obserwuj stan uspienia! Umiera w wodzie o temperaturze ponad 80ľ (27ľ F C). Wiśkszosc gatunkow kwitnie w postaci wyrastajłcych pśdow kwiatostanowych z pojedynczym albo podwojnym kolcem i nasieniem. nieznacznie falujłce brzegi liscia. Barclaya longifolia (barklaja dę ugolistna) --- 10-20" (25-50 cm). Frey 117-119). Roslina ę atwa dla poczłtkujłcych. Kwiat w postaci pojedynczego kolca. Lubi ciepę podę e oze i ciepę akwarium (75-82ľ (24-28ľ e F) C). − Elongatus (onowodek dę ugolistny) − Ulvaceus (onowodek uwopodobny): 10-20" (25-50 cm).Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. liscie faliste. (Frey 119). Ń atwo kwitnie i wytwarza nasiona przez pśdy kwiatostanowe. gę adki przy niskim oswietleniu. Aponogeton madagascariensis (onowodek madagaskarski) --- Bardzo pozłdana roslina z powodu jej 6-18" (15-45 cm) lisci. − Undulatus (onowodek pofaę dowany): 16" (40 cm). Rosnie samodzielnie na przednim planie albo w tle w grupach. a mę ode szczepy nalezy chronic przed rybami) (TAG 4:3). Roslina trudna do uprawy. liscie delikatne brłzowawe albo oliwkowozielone o umiarkowanie pofalowanych krawśdziach. (Kornobis 70-73. (Rosnie bardzo powoli z nasion. Pojedyncze rosliny wyglłdajł dobrze na przednim planie.) (onowodek Boivina) − Crispus (onowodek kśdzierzawy): wysokosc do 20" (50 cm). czśsto sprzedawana w postaci cebulek przy na Wal-Markt. jasnozielone. rosnłce w kierunku powierzchni wody lub pozostawia zanurzone i zamkniete (nasiona jeszcze zywe). Lubi bogate podę oze. liscie czerwone do zielonych. kwiat blińniaczy. tęum. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Bulwa. (Frey 130). Rozowe samozapylajłce siś kwiaty na podwojnym pśdzie kwiatostanowym.

Wymaga nawozenia zelazem i lubi bogate podę oze. 4-12" (10-30 cm) z czerwonymi spodami. Pomarszczone liscie. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Crinum (krinie) -- Rosnie z cebulki i wyglłda jak cebulka. 4:2. 5:1. Zwykle woli wodś kwasowł. nowe rosliny rozwijajł siś w punktach wśzę owych. zielona. 5:2. czerwona. − Walkeri (zwartka Walkera) − Wendtii (zwartka Wendta): naję atwiejsza do uprawy. (Kornobis 60-69. Czśsto spotykanymi gatunkami sł: − Affinis (zwartka malajska): liscie szmaragdowozielone. Roslina do przedniego planu w duzym akwarium albo do srodka w maę ych zbiornikach. Rozmnaza siś przez kę łcza. Zwartki gnijł z powodu nagę ych zmian wę asciwosci chemicznych albo jakosci wody. Czśsto sprzedawana w koszyczkach z weę szklanł. Odmiany brłzowa. co zmniejsza wstrzłsy zwiłzane z nł przesadzaniem. − Balansae (zwartka balansa): lubi mocniejsze swiatę o? − Becketii (zwartka Becketa): lubi mocniejsze swiatę o? − Lutea: ę atwiejsza do uprawy. dostosowanie siś do nowego akwarium zabiera im miesiłce.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Rosnie lepiej w jasnym swietle. Jasnozielone liscie sł ogromne 20-40" (50-100 cm) i polecane tylko do duzych akwariow. 5:4). Niektore gatunki nie tolerujł mocnego oswietlenia. (TAG 4:1. Wysoka do 8" (20 cm). 67 . Rosnie dobrze w zasadowej wodzie. wiśc nie powinno siś przenosic raz posadzonych roslin.-> Niezbyt dobra roslina dla poczłtkujłcych. (Kornobis 51). Daje siś przystosowac do duzego natśzenia swiatę i bśdzie rosnłc z a nawozeniem CO2. Frey 120-123). 5:3. Cryptocoryne (zwartki / kryptokoryny) - Nie lubi przesadzania.

salvinia zamiast niej. a − Tenellus. dobra na przedni a plan. − Cordifolius (zabienica sercowata): liscie w ksztaę cie serca. paniculatus.6 cm) roslina z parł lisci i korzeniem. Lubi byc uprawiana hydroponicznie. quadricostatus (zabienica czterozebrowa): do 6" (15 cm). amazonicus (zabienica Blechera. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Echinodorus (amazonki / zabienice) -- Wiśkszosc z nich to doskonaę pojedyncze. nieznacznie falujłce. Jesli oswietlenie jest sę abe wypuszcza pę ywajłce liscie. 5:5. Reprodukuje siś bardzo szybko. Szybko siś reprodukuje przez rozę ogi. Jasnozielone liscie mogł urosnłc ponad 20" (50 cm). Rozmnazajł siś przez pśdy kwiatostanowe lub przez podziaę korzenia (odrosty korzeniowe). Bardzo szkodliwy chwast. Powszechnie znane gatunki to: − Bleheri. 7:1.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Maę roslina. Lubił obfite nawozenie. w dosc duzym akwarium moze tworzyc trawnik. Mogł rosnłc w uprawie hydroponicznej. lubiłce obfite oswietlenie rosliny lub w duzym akwarium posadzone e w grupie na drugim planie. kwitnie w akwarium otwartym na gorze. zwykle dostśpne jako maę srednie albo duze. Lepiej sprobowac posadzic pę ywajłcł paproc jak np. zaleznie od gatunku. − Major / maior (zabienica wielka) − Osiris (zabienica Ozyrysa): liscie krwawoczerwone. amazon ska): wyjsciowe amazonki. 7:5). 72-86ľ (22-30ľ F C). e rosliny bezposrednio na pśdzie kwiatostanowym. Wytwarzajł maę e. Lemna (rzśsa) !!! ⊗ Drobna (1/4") (0. − Parviflorus: maę odmiana. 68 . Frey 114-116). (Kornobis 52-59. (TAG 4:5. trudno go usunłc a wiśkszosc ryb nie lubi go jesc.

Powoli rozciłga siś w grubł darn trawy. jasnozielone. liscie (trzy przy kazdej roslinie) dę ugie na okoę 1-3" (2.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Roslina sprzedawana pod tł nazwł jest prawdopodobnie L. Nuphar (grłzele) --- Rosliny podobne do grzybieni. ktore gnije po miesiłcu. podobne do trawy. Dobrze wyglłda na srodku i przedniej o czśsci akwarium. (Frey 131). zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Lilaeopsis novae zelandiae --- 64-77ľ F (18-25ľ C). poę udniowoamerykan skł Liaeopsis. braziliensis. 69 .5-7.5 cm). Zwykle sprzedawane jako obciśte kę łcze. Lubił nizsze temperatury.

(Frey 125-126 podaje.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Reprodukuje siś przez rozę ogi.). ktora woli peę sę ce (wtedy wyrosnie do rozmiaru saę ne on aty) ponad akwarium (where it might be the size of a quarter). kolory zmieniajłce siś od czerwonych do zielonych z mozliwymi miejscowymi cśtkami. Nymphoides aquatica (roslina bananowa) --Oliwkowe. Delikatne liscie. Nalezy kupowac w wodzie ze sklepu. tęum.przyp. Potrzebuje 3-5 pę ywajłcych lisci do tego aby kwitnłc. 70 .przyp. Wypuszcza pę ywajłce liscie jezeli oswietlenie i uzyńnianie jest dobre. (chyba ma korzenie . tęum. ktora popularnie zwana jest liliż wodnż . indica /grzybienczyk indyjski/). Woli nizsze temperatury. Sadzona przez wkę adanie bulw w 1/3 w podę oze. Reprodukuje siś przez kwiaty lub boczne odrosty od gę ownej cebulki. Nalezy obrywc pę ywajłce liscie jesli chce siś miec roslinś zanurzonł. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Nymphaea (grzybienie) --- Cebulka. sercowate liscie. Pistia stratiotes (topian osokowaty) --. ze w Polsce bardziej popularne sż : N. (Kornobis 78-79). (Kornobis 85). humboldtiana /grzybienczyk Humboldta/ i N. ktore wyglłdajł na pierwszy rzut oka podobne do lisci grzybieni i podobnych do bulw banana korzeniach. zaleznie od odmiany. (W Polsce w naturze ros nie Nymphaea alba.).⊗ Bardzo pozłdana roslina.

(Kornobis 48. 71 . V. Reprodukuje siś przez rozę ogi. gigantica (chyba gigantea . niektore raczej e duze. V. Wiele roznych odmian. Liscie S. subulata (strzaę pę ki ywajłcej) rosnł 4-24" (10-60 cm). wypuszcza spiralnł ę odygś kiedy zakwita. (Kornobis 49-50). niektore maę do przedniego planu.PH⇑ Trawa. Niektorzy znajdujł roslinś rosnłcł dziko. Wolffia Podobna do Lemny (rzśsy) ale nawet mniejsza.przyp. wtedy przewaznie wymiera. tęum. Szeroki zakres temperatury 59-86ľ (15-30ľ F C). Rozmnaza siś przez rozę ogi. 63-82ľ (17-28ľ e e F C). Trudna. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Sagittaria (strzaę ki) Zielona trawa z prostymi liscmi. Inny popularny gatunek to V.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w.) (nurzaniec olbrzymi). tortifolia rosnie spiralnie. Valisneria (nurzan ce) -. spiralis (nurzaniec srubowy) ma liscie jak wstłzki do 20" (50 cm). Frey 127). w pę ytkiej wodzie wypuszcza maę biaę kwiaty.

ktora wyrasta w trojkłtne ” tratwyš Nalezy kupowac w wodzie ze sklepu. Nie wolno zagrzebywac kę łczy w zwirze. Nalezy wiłzac kę łcze do korzeni dekoracyjnych lub drewna. . Bolbitui (chyba Bolbitis . 72 .) heudeloti (bolbitis Heudelota) - Wolno rosnłce peę zajłce kę łcze z ciemnozielonym. podobnie jak mech jawajski. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Paprocie i mchy Azolla (pę ywajłca paproc) --.⊗ Paproc pę ywajłca. (Kornobis 81).Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Moze byc uprawiany hydroponicznie w szybko ruszajłcej siś wodzie. tęum.przyp. (Frey 136). 8" (20 cm) pę atowatym lisciem.

przyczepione do starych roslin majł po trzy pę aty.!!! ⊗ Wysoka do 20" (50 cm). 73 . Liscie o dę ugosci do 8" (20 cm). ktore mozna dzielic przez obcinanie.PH⇑ Rzeczywiscie jest to Microsorum ale kazdy nazywa jł Microsorium• . Mę ode rosliny rozwijajł siś zarowno bezposrednio z zarodnika. Jest to jedna z najsilniejszych roslin wodnych. e. Microsorum pteropus (mikrozorum skrzydlate) . Kilka roznych gatunkow i / lub form moze wymagac mocniejszego oswietlenia niz pozostaę (Kornobis 80. Istniejł okazy sadzone i pę ywajłce. Mylona czasami z Hygrophila difformis. Sadzi siś jł na staę ych przedmiotach jak drewno i skaę (wiłze siś y kawaę kiem struny albo gumki. Mę ode rosliny rosnł na starszych lisciach. 84). przy sę abym liscie sł bardziej delikatne. niepodzielne.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. podobne do plastikowych. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Ceratopteris (rozdzyce) . Przy dobrym oswietleniu wytwarza twarde liscie. ktora utrzymuje je na miejscu) i ma peę zajłce kę łcza. 1991). Dobre schronienie dla narybku.twierdzi Arie De Graff (FAMA. ktore mogł byc odcinane i sadzone. (Kornobis 82). jak i przymocowywane do starych lisci. zacieniona roslina.

jak rowniez jest tanie w wiśkszosci sklepow akwarystycznych??.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Riccia fluitans (wgę śbka wodna) --- Duza splłtana glop jak mech jawajski. Rosnie przy mocnym oswietleniu. dobre schronienie dla narybku zyworodek. Salvinia Maę paproc pę a ywajłca. Nalezy kupowac w wodzie ze sklepu. an Ń atwiejsza do kontroli niz Lemna (rzśsa). Vesicularia dubyana (mech jawajski) - 74 . (Kornobis 84). (Kornobis 83). ktora rosnie w dę ugich ę cuchach dwu owalnych lisci i korzeniopodobnym trzecim.

Jest a dobrym schronieniem dla ikry i narybku. 75 . Moze nie lubic soli.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Minimalna temperatura 75ľ (24ľ F C). Ciemnozielony. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Rosnie w rozgaę śziajˇcych siś kę śbkach (zwitkach). (Kornobis 75). plłczłc siś dookoę innych roslin.

Ciaę o wydę o uzonym. Akwarium: Przestronne z miejscami gśsto porosniśtymi roslinnoscił.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. pojedyncze egzemplarze ginł. Akwarium: Obszerne z duzł iloscił kryjowek wsrod roslin. czasami jednak zdarza im siś pę ywac w toni wodnej. Pokarm: Wszystkie rodzaje pokarmu. Kuracja jest kon ska. prawdopodobnie rodzice nie zajmujł siś ikrł. ukrywajłce siś za dnia pod korzeniami i wsrod roslin. wiśc pamiśtajmy o dobrym napowietrzaniu i obserwacji pacjentow. Po zakupie nalezy rybom zrobic obowiłzkowo kwarantannś. 30-32oC. Jesli siś zdecyduje na tś rybś nalezy koniecznie trzymac stadko tych sympatycznych rybek. twardosc ogolna 4-12 DgH. Pokarm: Kazdy pokarm zywy i suchy. czasem wśgorzowatym ksztaę cie. Uwagi: Ryby te podobnie jak inne bocje majł ostre. Niektore gatunki potrafił oddychac powietrzem atmosferycznym. ktorych uzywajł gdy probuje siś je zę apał w siatkł. Osiłga tam dę ugosc 30 cm. ale najlepiej czuje siś w temperaturze wyzszej niz 24oC. zywe. Zachowanie: Stadne. Przy niskim cisnieniu sł aktywne rowniez za dnia. gdzie ryby chśtnie przebywajł w czasie odpoczynku. Do dobrego samopoczucia potrzebuje akwarium o pojemnosci minimum 100 l. Zachowanie: Zwykle sł to spokojne rybki stadne. korzeni.0-7. Wyę łcznie sę odkowodne zbiorniki i cieki srodlłdowe. jesli nie sł to slimaki. pojedyncze egzemplarze marniejł. Osobiscie radzś stosowac sol kuchennł gdyz nie ma potencjalnie takich efektow ubocznych jak FMC i inne preparaty oparte na zieleni malachitowej. uwielbia zywe slimaki. zadnej agresji skierowanej przeciwko wspoę mieszkan com akwarium. Na szczśscie kolce nie zawierajł zadnego jadu. Europa. bo potrafi wyskoczyc w nocy ze zbiornika. a po okresie adaptacji odporne rybki. poę nocna Afryka. zawierajłcego zarowno skę adniki pochodzenia zwierzścego jak i roslinnego. ktore wysysa z muszli. kawaę kow bambusa. chowajłc siś za dnia w kryjowkach. Jest wszystkozerna. Woda: Czysta. w naturze odzywiajł siś drobnł faunł dennł. Jest wtedy ozywiona i pę ywa po caę ym akwarium. y Bocja wspaniaż (Botia macracantha) a Rybka ta wystśpuje w wodach sę odkich Sumatry i Borneo. Lubił akwarium dobrze zarosniśte roslinami z duzł iloscił kryjowek. Wiśkszosc gatunkow lubi prłd wody. Jest to niewłtpliwie jedna z naję adniejszych rybek sę odkowodnych. Mimo takiego uzbrojenia nie zauwazyę em. woda musi byc regularnie odswiezana. Ryba stadna. Na dnie powinny byc kryjowki z korzeni i wsrod kamieni. Dymorfizm pż ciowy: Roznica miśdzy samcem a samicł jest zwykle niewidoczna. gdyz najprawdopodobniej nasz nabytek w ciłgu najblizszych kilku tygodni zachoruje na rybił ospś (ichtioftiriozś). gatunki uzbrojone zazwyczaj majł jaskrawe barwy. Bocja siatkowana (Botia lohachata) Wielkosc: 10 cm Dymorfizm pż ciowy: Nieznany. Ostatnio wszystkie cztery sztuki.2. Reagujł na zmiany cisnienia atmosferycznego. Wiele gatunkow posiada kolce po bokach gę owy pod oczami. pustych skorup po orzechach kokosowych i rurek np. W akwarium wymaga wody o temperaturze nie nizszej niz 22oC. Niestety w moim akwarium wiedzie skryty tryb zycia. pH 6. Wielkosc: Od 2 do 35 cm. Zajmujł gę ownie dno zbiornika. wystśpujłcych w Azji. ani narybkiem. zyjłce na dnie zbiornika. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Ryby Piskorzowate Wystź powanie: Azja. Wychow mż odych: Rozrod w akwarium jest nieznany. otwierane kolce przy pysku. Wychow mż odych: Ikra denna przykleja siś do kamieni. ktorł najczśsciej daje siś wyleczyc podnoszłc temperaturś do ok. dodajłc ę yzkś soli na kazde 10 l wody lub FMC wg przepisu na opakowaniu. tylko dorosę nalezłce do e niektorych gatunkow przechodzł na odzywianie siś rybami. Woda: temperatura: 22-26oC. 20% na tydzien . ale nalezy pamiśtac by dostarczac im wę asciwego i peę nowartosciowego pokarmu. ktore posiadam siedzł w ę upinie orzecha kokosowego. Bocje lubił sobie urozmaicic menu 76 . dobrze natleniona. Nie wiem nic o rozradzaniu ryb z tej rodziny w akwarium. Nie przejawiajł. Bocja prowadzi nocny tryb zycia. radzś dobrze przykrywac zbiornik. w akwarium zazwyczaj nie osiłga tej wielkosci i poprzestaje na 15 cm. poza przypadkami uzycia hormonow do sztucznego wywoę ania tarę a. Po aklimatyzacji sł to odporne i sympatyczne ryby nadajłce siś doskonale do akwarium ogolnego jak i srodowiskowego. W Europie wystśpuje 10 gatunkow a w Polsce wystśpujł 4 gatunki. zeby rybki siś pokaleczyę podczas wzajemnych przepychanek. jakie znajduje w zbiorniku.

Wychow mż odych: Rozrod w akwarium jest nieznany. moze chodzię mu o o pę ochliwosc. Charakterystycznł cechł wszystkich gatunkow bocji jest obecnosc kolca w okolicach skrzel. czasami lezy powoli przesuwajłc siś po dnie. miśdzy samcem a samicł. stadna. Koniecznie nalezy trzymac stadko tych sympatycznych rybek. zadnej agresji skierowanej przeciwko wspoę mieszkan com tego akwarium. Zachowanie: Spokojna. 77 . zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego wyjadajłc z akwarium maę slimaki. ze nalezaę oby podac cos bardziej naturalnego. uwielbia zywe slimaki. trzeba uwazac przy ę apaniu w siatkś. tarlaki mogł zjadac ikrś. zajmujłca dno zbiornika rybka. wywoę ujłc w ten sposob sztucznie tarę o. korzeni. bocznie spę aszczone ciaę pokryte poprzecznymi brłzowo zoę o tymi prśgami. otwierane kolce przy pysku.0-7. Moje wykazujł zwiśkszonł aktywnosc przed i w trakcie opadow deszczu. prywatnie uwazam. Wyglćd i dymorfizm pż ciowy: Robakowate. Trzeba o tym fakcie pamiśtac do stracimy naszych podopiecznych. Zachowanie: Stadne. czasami jednak zdarza im siś pę ywac w toni wodnej. Piskorki chśtnie wę azł w rozne zakamarki. zeby rybki siś pokaleczyę np. 4 dorastajłcymi gurami mozaikowymi i kilka gupikow. Moje piskorki w akwarium zyjł zgodnie z kiryskami Sterby. u mnie zachowujł siś trochś jak "gromadka przedszkolakow". ilosc. prawdopodobnie rodzice nie zajmujł siś ikrł. moze kiedys sprawdzś tś teoriś. ktore wysysa z muszli. Wychow mż odych: Rozmnazanie udaje siś tylko sporadycznie. a szkoda bo to fajne rybki. Wielkosc: 10 cm Dymorfizm pż ciowy: Nieznany. a jak podaje literatura nie udaje siś ich rozmnazac w akwarium w sposob naturalny. ze stadko 12 byę oby duzo lepszym rozwiłzaniem.Wystraszony szybko pę ywa i moze wyskakiwac z akwarium (1 mi wyskoczyę podczas podmiany wody. Bocja prź gowana (Botia striata) Wystź powanie: poę udniowo-wschodnia Azja. pH 6. zadziorne wobec siebie. gdy ryba siś czegos przestraszy. w filtrach turbinowych zabija je wirujłcy wirnik. nie wiem dlaczego. gdy probuje siś je zę apac w siatkś. Moje 4 sztuki dostaę odpowiedzialnł funkcjś e y brygady antyslimakowej w moich akwariach i sł rewelacyjne. Zaraz po wykluciu mę ode majł zewnśtrzne skrzela. Zajmujł gę ownie dno zbiornika. ze dla bezpieczen stwa piskorkow otwory wylotowe filtrow wody powinny byc ponad wodł albo niewielkie. ani narybkiem.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. twardosc ogolna 412 DgH. bocjami wspaniaę ymi. Akwarium: Obszerne z duzł iloscił kryjowek wsrod roslin. pierwotniaki. Brak widocznych roznic y o. Ja mam 6 i uwazam.) Wielkosc: ok. Woda: temperatura: 23-30oC. podczas wzajemnych przepychanek. Kazdego wieczora wrzucam im garsc slimakow. wiecznie w ruchu. W moim akwarium pę ywajł w towarzystwie sumikow szklistych. pod korzeniami i w grotach. ktore otwierajł siś. :-) Mimo takiego uzbrojenia nie zauwazyę em. zostajł po nich tylko muszelki. krewetek filtrujłcych i cudaczkow (Gastromyzon sp. Uwagi: Ryby te podobnie jak inne bocje majł ostre. Dopoki tego nie robię em moje bocje siś chowaę po kłtach teraz pę y ywajł w poszukiwaniu swojego ulubionego zarcia po caę ym akwarium. Nie zauwazyę em. Rosjanie podobno rozmnazajł bocje podajłc im gonadotropiny. Widziaę em kiedys u kolezanki piskorki. rozgnieciony tubifex.2. Jest to ryba aktywna nocł i o zmroku. wschodnie i poę udniowo wschodnie Indie. Mę ode wykluwajł siś po 24 godzinach. woda musi byc regularnie odswiezana. Zauwazyę em. nie powinno siś go trzymac z innymi rybami dennymi. Cierniooczek (Pangio sp. y Piskorek. ktore miaę jednolicie brłzowe ciaę Pod kazdym okiem znajduje siś odchylany kolec. kawaę kow bambusa. Na szczśscie kolce nie zawierajł zadnego jadu. 13 cm. Podobno najlepszym pokarmem dla mę odych sł larwy solowca. ciłgle poszukujł pokarmu. Jesli w jakims akwarium slimaki namnozł siś za bardzo przeę awiam tam bocje i po kę opocie. nie zauwazyę em w porś i juz go nie mam. pojedyncze egzemplarze marniejł. ktorych uzywajł. pustych skorup po orzechach kokosowych i rurek np. kolor i dę ugosc zalezy od gatunku ryby. W dzien ukrywa siś wsrod roslin.). Ikra jest rozpraszana. w filtrze nie mogł zawrocic i ginł. Wg Maylanda. micro. Nie znam sposobu na odroznienie samca od samicy. Pokarm: Kazdy pokarm zywy i suchy. Ich rozmieszczenie.

ciemne podę oze. Moje z braku tubifexu zę azł sie do granulatu miśsno włtrobowego firmy "Tubifex". Pokarm: Dowolny dobry pokarm zywy i preparowany. sprobujś kiryska i pokarmow Tetry. w ktorym moze grzebac w poszukiwaniu robakow. z kryjowkami na dnie. Wolł chyba "Tubifex". jak skon czy mi siś ta puszka. Akwarium: Miejscami gśsto porosniśte roslinami. 78 . zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Woda: twardosc wody nie odgrywa praktycznie zadnej roli.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. aczkolwiek lepiej czujł siś w wodzie miśkkiej w temperaturze od 24 do 28oC. Po kazdej podmianie sł wyrańnie ozywione. Pokarm trochś młci wodś. przepada za robakami. Lubi miśkkie.

ktora uszkadza haczyki znajdujłce siś na pę etwie odbytowej. Ostatnio rowniez niestety pojawiajł siś formy z wyblakę ym paskiem. Tworzy rewiry. preferuje jednak zywe widę onogi. niektore gatunki wymagajł dodatku pokarmu roslinnego. 4. Zagrozona zbija siś w stada i ucieka. Po tarle dorosę nalezy odę e owic. Wylśg nastśpuje po 24 godzinach. Akwarium: Wymagajł sporo przestrzeni do wypę ywania siś i kryjowek wsrod roslin na brzegach akwarium. temperatura 24-26oC.5-7. Woda: Do tarę i wylśgu: pH 6. a Jesli ryby trzymane sł tylko w celach ozdobnych woda moze miec wiśkszł twardosc a temperatura moze zawierac siś w zakresie 23-28oC . pokarmu i postśpowania z tarlakami. stadna. Wskazany ruszt ikrowy na dnie zbiornika. ktora nie bśdzie zasadowa i bardzo twarda. Woda: Wiśkszosc gatunkow do rozmnazania wymaga wody miśkkiej i kwasnej z dodatkiem garbnikow. ale bywajł wsrod nich rowniez gatunki wiśksze. Zwinnik jarzeniec (Hemigrammus erythrozonus) Wystź powanie: Gujana. Dymorfizm pż ciowy: Nie ma ogolnej pewnej metody na odroznienie samca od samicy. Akwarium: Najlepiej prezentuje siś w duzym. Wielkosc: Zwykle nieduze do kilkunastu centymetrow. Zachowanie: Zwykle zywe. Przeznaczonych do rozrodu samcow a. twardosc ogolna do 10odGH. Trzymac mozna je. Wiśkszosc gatunkow jednak nadaje siś do wspolnych zbiornikow towarzyskich. Woda: Lubi wodś niezbyt twardł z dodatkiem garbnikow o temperaturze od 22-26oC. Wymagajł odpowiedniej wody.0. Mato Grosso. zajmujłca nizsze warstwy wody rybka. gdzie nikomu nie robił krzywdy. samiec ktory jest smuklejszy ma niebieskobiaę kon ce pę e etw Zachowanie: Z ywa. znajdujłcym siś w spokojnym ocienionym miejscu. stanowiłc pońniej jesli pozostanł w akwarium zagrozenie dla ikry i narybku.wschodnia czśsc Ameryki Poę udniowej Wielkosc: ok. nie nalezy wyę awiac siatkł. Wskazane sł rosliny o twardych lisciach. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Kćsaczowate Wystź powanie: Wody sę odkie obu Ameryk i Afryki. W sklepie ryby prawie zawsze sł blade. Tarę odbywa w głszczu drobnolistnych roslin o wodnych. Pokarm: Przyjmuje kazdy suchy i zywy. gatunki o zapę odnieniu wewnśtrznym. jak i opiekujłce siś ikrł i narybkiem podobnie jak to robił pielśgnice. Akwarium: Przestronne z miejscem do pę ywania. e Wychow mż odych: Uchodzi za dosyc trudnł do rozmnozenia. Pokarm: Przyjmuje kazdy rodzaj pokarmu. Wychow mż odych: Trudne do rozmnozenia. Po tarle nalezy natychmiast odę owic tarlaki z akwarium tarliskowego gdyz zjadajł ikrś i wykluwajłcy siś narybek. Pokarm: Z ywy lub suchy. ktore sł wynikiem hodowli wsobnej. pielśgniczki i oczywiscie kiryski a w akwarium towarzyskim maę karpiowate. niezbśdne do odbycia owocnego tarę a. stadne rybki. Rio Taquary Wielkosc: 4. Nalezy trzymac stadko minimum 6-10 sztuk wtedy dopiero widac urodś tej rybki. przestronnym porosniśtym po bokach akwarium z kśpami drobnolistnych roslin wodnych. prśtnikami kiryskami. Sł jednak wsrod kłsaczowatych gatunki skę adajłce ikrś na lisciach nad wodł. jesli zrezygnuje siś z rozmnazania. ale nie walczy w ich obronie. mogłce atakowac wspoę mieszkan cow w akwarium. zwykle kazdej dostśpnej. Wyglćd i dymorfizm pż ciowy: Ń adna rybka z opalizujłcym pomaran czoworubinowym paskiem ciłgnłcym siś wzdę caę uz ego ciaę Samice sł wiśksze od samcow i majł zaokrłglony brzuch. 79 . gdy zacznł samodzielnie pę ywac. Wiśkszosc gatunkow rozrzuca swojł ikrś wsrod roslin. Mę ode karmi siś drobnym zywym pokarmem od momentu. gdyz zjadajł ikrś i pońniej wykluwajłcy siś narybek.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Zachowanie: Spokojna. Doskonaę ym towarzystwem dla niej sł inne nieduze rybki z rodziny kłsaczowatych. zywego i suchego. Neon czarny (Bystrzyk Axelroda) (Hyphessobrycon herbertaxelrodi) Wystź powanie: Brazylia. przebywajłca w gornych i srodkowych warstwach wody. W akwarium towarzyskim zwinniki ę adnie komponujł siś z neonami.5 cm. wśglanowa do 2odCH. czystej wodzie. Wychow mż odych: Para skę ada ikrś w nieduzym akwarium. poę nocno . Uwagi: Prawdziwe piśkno tych ryb mozna podziwiac dopiero w domowym akwarium z ciemnym podę ozem i roslinnoscił.5 cm Dymorfizm pż ciowy: samice sł peę niejsze. towarzyska. stadna.

Osiłga 3. Woda: Temperatura 24-26oC. Akwarium powinno byc dę ugie by samce mogę stworzyc swoje rewiry i w peę y ni prezentowac swoje ubarwienie i efektowny wyglłd. ktorł mozna trzymac w towarzystwie innych spokojnych ryb ej podobnej wielkosci. Tarlaki dobrze jest przed tarę em dokarmiac larwami komara. Zwykle pę ywa ukosnie gę owł lekko w doę . Bystrzyki skę adajł wielkł liczbś maę ych szarawych jaj. lubi dodatek garbnikow i znosi kwasniejszł niz podana wodś. hasemani i H. W akwarium nalezy stworzyc srodowisko zblizone do mrocznego strumienia w dzungli. Nadajł siś do akwarium towarzyskiego. Jaja rozwijajł siś najlepiej w temperaturze 24ľ przy C. i nie jest o zbyt produktywne. Stadna. H. ktore trzeba chronic przed zbyt intensywnym swiatę em. Przyjmuje wszystkie rodzaje pokarmow zywy.5-4cm dę ugosci. Wielkosc: 5. chśtnie pę ywajłca w caę toni rybka. samic. o a pę ywac zaczynajł po 5 dniach.21oC. Mozna takze dodac do wody kilka kropli bę śkitu metylenowego. samiczki natomiast majł peę niejsze brzuchy. Samczyki sł odrobinś smuklejsze od o. e osobniki osiłgajł dę ugosc do 4 cm. takasei. wyzsza temperatura skraca zycie naszych ryb. najczśsciej spotykane sł obrzśki lub charę actwo. H. ale nawet do przedstawicieli wę asnego gatunku. mozna trzymac neony w wodzie twardej w temperaturze miśdzy 23-24oC.5-7. Jako pierwszy pokarm mozna podawac naupliusy oczlika. ktorych brzuch jest wyrańnie wypukę Dorosę y. gdy zakę adamy. 1900) Characidae Szansa nabycia okazow czystej krwi Hyphessobrycon callistus. Inne populacje ę atwo zapadajł na rozne choroby. Peę niś swoich wspaniaę ych barw neon pokazuje w zarosniśtym akwarium z ciemnym podę ozem i miśkkł kwasnł wodł. w moim akwarium niestety nie rozmnazam neonow. w okolicach miast Leticia i Tabatinga. Nie atakuje innych rybek w akwarium. heraidschultzi. Ikra i mę ode sł wrazliwe na swiatę ktore im szkodzi.0 i twardosci wody do 2ľ dCH oraz ok. suchy i preparowany. Bystrzyk barwny Kłsaczowate Hyphessobrycon callistus (BOULENGER. pH 6. pochodzłcych z nizin Paragwaju. Bystrzyk barwny jest rybł niezwykle atrakcyjnł. ale okresowo pod wpę ywem zagrozenia ę łczł siś w ę awicś. Przyczynś choroby mozna okreslic jedynie na podstawie 80 . Wylśg nastśpuje po 24 godzinach. TwO=10DgH.5. bardzo do siebie podobnych. Odpowiada to odstaę lub destylowanej wodzie ej wodociłgowej. pH 7-7. wzbogaconej ekstraktem torfowym. Zachowanie: Samce sł terytorialistami. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Tetra cesarska (Nematobrycon palmeri) Eigenmann 1911 Wystź powanie: Kolumbia. Na dnie nalezy uę ozyc siatkś ochronnł. jest niewielka. callistus. Larwy wylśgajł siś po okoę 24 godzinach.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Do rozrodu wymaga czystej bardzo miśkkiej kwasnej wody o temperaturze 19 . Hodowla i rozrod bystrzyka barwnego nie sł skomplikowane. 10ľ dGH. niektore populacje bywajł jednak agresywne i to nie tylko w stosunku do innych ryb. minor. swobodnie pę ywajłce larwy jedzł chśtnie "zywy pyę (larwy widę " onogow lub solowca). W akwarium tarliskowym powinny byc kśpki drobnolistnych roslin. Samce majł barwś jasnoczerwonł i sł smuklejsze od samic. dorzecze San Juan. Wychow mż odych: Tarę odbywa siś w parach. ę atwo siś ze sobł krzyzujłcych. podobnie zresztł jak H. Neon Innessa (Paracheirodon innesi) Wystśpuje w cienistych lesnych wodach gornej Amazonki. larwy solowca albo nicienie micro. ze nie bśdziemy rozmnazac naszych podopiecznych. serpae. georgettae i H. W ten sposob rozrozniono szereg gatunkow: H.5 cm Dymorfizm pż ciowy: Samce majł wydę uzone srodkowe promienie pę etwy ogonowej i sł efektowniej ubarwione. TwW=2DgH. Trwajłca juz od dę uzszego czasu hybrydyzacja w obrśbie tego gatunku daę wiele pokolen pę a odnych mieszan cow. H. Pokarm: Kazdy rodzaj pokarmu. W Polsce podobno "zagę śbiem neonowym" jest S lłsk gdzie wystśpuje w kranach miśkka woda. Akwarium: Obszerne z miejscami gśstym porostem roslinnym i miejscem do wypę ywania siś. Przed tarę em ryby umieszcza siś parami w zbiornikach o pojemnosci 60 l.

ze wzglśdu na wielkł liczbś skę adanych przez samicś jaj. dCH rozwoj drobnych jajeczek przebiega bez zadnych zakę ocen . a pońniej roznymi rodzajami tradycyjnych zywych lub suszonych pokarmow. Rozprzestrzeniony jest w Ameryce Poę udniowej na obszarze Mato Grosso i w dorzeczach Rio Paraguay i Rio Negro. Dorosę samice sł e srebrzyste z dymnym odcieniem. dajłc duzł liczbś potomstwa. Z ywienie bystrzyka barwnego nie jest trudne. nowe a gatunki. lecz ich wzrost. zjada on bowiem rownie chśtnie zywy i suchy pokarm. 81 . i to zarowno formy dzikiej. zostaę bowiem wyparta przez inne. Ryba ta ę atwo rozmnaza siś w niewoli. jest wiśc przystosowany do pobierania pokarmu z powierzchni wody . Odmiana zaę obniczki z wydę uzonymi pę etwami (3) zostaę wyhodowana przez polskiego akwarystś. Gę śboka. zbudowane mocniej od samcow osiłgajł dę ugosc ok.0 i twardosci do 2ľ C. choroba moze wtedy wybuchnłc masowo wsrod potomstwa. Z aę obniczka jest wprawdzie uwazana za popularnł rybś akwariowł. Do Europy zostaę sprowadzony w 1935 roku. 5 cm. najlepiej czuje siś w towarzystwie sredniej wielkosci ryb o podobnych wymaganiach. Mę ode rosnł szybko. obecnie jednak nieco rzadziej spotyka siś jł w akwariach. Jest spokojnym gatunkiem. Jego dno powinno byc przykryte siatkł. 1895) Characidae Rzadko zdarza siś. aby specjalistyczny sklep akwarystyczny nie oferowaę do sprzedazy zaę obniczki. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego kompleksowych badan laboratoryjnych. jest zalezny bezposrednio od pojemnosci akwarium hodowlanego. w ktorym moze swobodnie pę ywac. ich poczwarki i dojrzaę e owady. Jednł lub wiścej par dojrzaę ych do tarę umieszcza siś w akwarium o pojemnosci a okoę 50 l.zbieranie go z dna stwarza jej znaczne trudnosci. Z obniczka aż Kłsaczowate Gymnocorymbus ternetzi (BOULENGER. Niektore ryby sł nosicielami infekcji.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. bez zadnych objawow zewnśtrznych. Podobnie jak wiele innych gatunkow ryb akwariowych szczegolnie chśtnie zjada larwy komarow. Mę ode swobodnie pę ywajłce nalezy karmic najpierw larwami solowca. Franciszka a Kawalca. z rodzaju Anopheles. jak i dę ugopę etwej formy hodowlanej. Z aę obniczka najlepiej czuje siś w sporym stadzie i w obszernym akwarium. czarna barwa mę odych osobnikow pońniej wystśpuje tylko u dorosę ych samcow. Woli pokarm zywy. Gatunek ten dobrze zaaklimatyzowaęsiś w niewoli i ę atwo siś rozradza. Gymnocorymbus ternetzi. Otwor gśbowy zaę obniczki ma gorne poę ozenie. Przy o temperaturze wody 20-24ľ pH 6.5-7. bardziej kolorowe.

stadna.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. 82 . Zachowanie: Z ywa. Dymorfizm pż ciowy: Tylna czśsc ciaę samca jest kolorowa. Znane mi sł doniesienia o zimowaniu w Polsce Xenotoc w jednym z ogrodow zoologicznych w fosie dookoę wybiegu dla zyraf. Woda: Raczej twarda. Jako towarzystwo w duzym akwarium mozna dobrac np. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Z yworodne Xenotoca eiseni Wystź powanie: Dorzecze Rio Lema na Wyzynie Meksykan skiej. Wychow mż odych: Samica po 4-6 tygodniowej ciłzy rodzi od kilku do kilkudziesiściu stosunkowo duzych (prawie 1 cm) mę odych. swieza o temperaturze od 20-24oC. samice jednolicie szare z biaę ymi brzuszkami. Wielkosc: 9-10 cm. pielśgnicś Meeka. U samic jest czasem widoczna plama ciłzowa. Pokarm: Wszystkozerna. Obgryza miśkkie czśsci roslin i pę etwy innym rybkom. nadajłca siś do akwarium z pielśgnicami. a Akwarium: Obszerne z miejscem do pę ywania. samice bywajł nieco wiśksze od samcow. a fioletowo pomaran czowa. ryby znoszł okresowo wodś o parametrach znacznie odbiegajłcych od optymalnych. Samica niestety ma skę onnosci do kanibalizmu i aby utrzymac mę ode musimy przygotowac kotnik z odpowiednio gśstym porostem roslin o pierzastych lisciach. Chśtnie skubie glony i miśkkie liscie roslin. musi miec zapewniony dodatek pokarmu roslinnego.

Mę ode otrzymujł rozdrobniony pokarm suchy i drobny pokarm zywy (oczlik. skłd czasami je wyę awiam do akwarium podchowowego. czśsto z innymi gatunkami tego rodzaju. zoę topomaran czowa. przepadajł za larwami komara i planktonem. warto by na powierzchni pę ywaę rosliny. jednak nalezy pamiśtac o podawaniu dodatku pokarmu roslinnego w e postaci saę aty i glonow gdyz ryby mogł objadac czubki delikatnych roslin. spod ciaę i pę a etwa grzbietowa. Akwarium: Przestronne z miejscami gśsto porosniśtymi roslinnoscił. Platypoecilus) Terytorium wystź powania: Wystśpuje w wodach Meksyku. zwę aszcza samcow jest bardzo zmienne. Pokarm: Wszystkie rodzaje pokarmu. Akwarium powinno byc zarosniśte. Towarzyska i zywa ryba nadajłca sie do zespoę ryb w u akwarium ogolnym. ale takie osiłgi uzyskujś tylko przy karmieniu pokarmem zywym. Niezupeę nie tak jest. woda moze byc twarda. Wielkosc: Nie ma gatunkow wiśkszych niz 30 cm. Okazuje siś. transportem. ze ę atwo otrzymac przychoweki go odchowac. Usposobienie: Ryby te dobrze czujł siś w gromadzie. Dobrze jest gdy powierzchnia wody pokryta jest roslinami pę ywajłcymi. kiedy nie mam dostśpu do zywego rybki rosnł wolniej. no ale co potem. Wymaga wody o temperaturze od 18-24oC. Dla ochrony narybku przed zarę ocznoscił rodzicow wystarcza warstwa roslin pę ywajłcych po powierzchni wody. o temperaturze 20-26 'C. Formy weloniaste lepiej czujł siś w temperaturze wyzszej nawet dochodzłcej do 28oC. wiśksza ilosc soli szkodzi roslinom. a samce majł w peę wyksztaę ni cone pę etwy juz po 4 miesiłcach. Mę ode rodzłce siś po czterotygodniowej ciłzy sł stosunkowo duze. ę yzka na 10 l wody. a i w przerybionym akwarium. Zachowanie: Zwykle sł to spokojne rybki stadne. Uwaga w wiśkszosci przypadkow rodzice polujł na swoje nowonarodzone dzieci. powoduje niepotrzebne i z pozoru niewytę umaczalne straty. wsrod ktorych mogł kryc siś mę y ode. Dorosę zwykle nie interesujł siś losem potomstwa.jajozyworodne Wystź powanie: Pierwotnie wody sę odkie i sę onawe Ameryki S rodkowej. idealna wydaje siś tu wgę śbka. Wymagania: Nie sł wymagajłce. Wychow mż odych: Mę ode rodzł siś zywe i stosunkowo duze. Trzymane jednak w zbyt duzych ilosciach psujł rosliny. Dorosę jedzł wszystkie rodzaje pokarmu. ale duzo lepiej czuje siś w przestrzennych zbiornikach. w wiśkszosci przypadkow lubił dotatek pokarmu roslinnego. Dziśki temu uzyskuje w miarś zdrowe i silne mę ode pokolenie. W mojej setce ryby osiłgajł wielkosc egzemplarzy dorosę ych juz po 3-4 miesiłcach. Gupik(Poecilia reticulata) Nie wiadomo dlaczego. Ubarwienie i ksztaę pę ty etw sł roznorodne i zmienne. Mę ode wiśkszosci gatunkow pę ywajł tuz pod powierzchnił wody. Weloniaste pę etwy samcow. Twardosc wody nie ma znaczenia istotnym jest natomiast by jej zmiana nie nastśpowaę gwaę a townie. Ciłza samicy trwa kilka tygodni. ktora tworzłc korzuch na powierzchni wody umozliwia ukrycie siś swiezo urodzonym mę odym. a u czśsci gatunkow jedno zapę odnienie wystarcza na kilka miotow mę odych. Ponadto samiec ma typowe dla ryb jajozyworodnych gonopodium po ktorym mozna go niezawodnie odroznic od samicy. 5 cm ej samica. wiśc nie trzeba ę owic dla nich specjalnie drobnego pokarmu zywego. ponadto czę owiek rozwlekę go po caę strefie tropikalnej w celu zwalczania larw komara. Forma dzika ma wymiary 2. Prawdł jest. dobrze oswietlone.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w.5 cm. ze mę ode ani takie ę adne jak rodzice. rozwielitka). samice sł zwykle wiśksze. a nawet e na nie polujł. Woda: Czysta. ę atwo padajł ofiarł wspoę mieszkan cow a okaleczone rybki. Gupik w naturze wystśpuje w poę nocnej czśsci dorzecza Amazonki i na wyspie Trynidad. ę atwo zapadajł na rozne choroby co czśsto zniechśca poczłtkujłcych do dalszej hodowli. a samica do 7 cm. wszyscy uwazajł gupika za rybkś ę atwł w utrzymaniu i odpowiednił dla poczłtkujłcych. najczśsciej zę otooliwkowe z zielonym lub niebieskim poę yskiem. Dymorfizm pż ciowy: Samiec ma gonopodium.5 cm samiec. osobniki sę abe sł zjadane przez pozostaę ych wspoę mieszkancow akwarium. W okresie zimowym. Ubarwienie. wyjłtkiem jest szczupaczek zyworodny. W niektorych rejonach Polski trzyma siś gupiki w wodzie miśkkiej co po nagę ym przeniesieniu ich do wody twardej w poę łczeniu z duzym stresem spowodowanym zagśszczeniem ryb. Cechy charakterystyczne: wyglłdu Samiec osiłga dę ugosc do 5. dobrze natleniona. Gupika daje siś utrzymac przy zyciu nawet w maę ym zbiorniku 30-40 l. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Piź kniczkowate . 83 . Zmienniak wielobarwny (Xiphophorus variatus. Szczupaczek zyworodny jest typowym drapieznikiem polujłcym na inne ryby. odchow zwykle nie stanowi problemu. Wiele gatunkow lubi niewielki dodatek soli. Poę udniowej i Antyli ale zostaę y zaaklimatyzowane w celu zwalczania larw komarow rowniez w innych czśsciach swiata. Samiec jest zazwyczaj mniejszy i barwniej ubarwiony od samicy. a najsilniejsze majł szansś ukrywajłc siś we wgę śbce. sł ę atwym ę upem dla grzybow i bakterii. dobrze zarosniśtych roslinami z miejscem do wypę ywania siś. ktory jest agresywnym drapieznikiem.

Wę asnie mę ode rybki urodzone juz u nas. lub dorosę ego samca (pod warunkiem. Jesli siś nam to uda i ryby przezyjł. zwawa. bardzo powoli przyzwyczajac je do zmiany warunkow. towarzyska. O peę nym sukcesie mozemy mowic dopiero po dochowaniu siś wę asnego narybku. Zasadniczym ich pozywieniem sł larwy komarow. Odroznienie pę jest ę ci atwe z uwagi na widoczny narzłd kopulacyjny wystśpujłcy u samca tzw. az do Kolumbii i Wenezueli. Pamiśtajmy jednak o jego zroznicowaniu. Mieczyki sł dosc duzymi rybkami. Dorastajł jednak dosc dę e ugo 1-1. W tym przypadku nalezy jednak przestrzegac pewnych zasad. bardzo szybko je stracię em. moskitow i glony. Wyzej wspomniana wszechstronnosc nie zdaje egzaminu.5 roku (u samcow pojawiajł siś wtedy barwy). po 4-8 tygodniowej ciłzy rodzi zywe mę ode. warunkow bytowych. Przy sprowadzaniu nowych ryb nalezy dowiedziec siś. temperatura: 22-26oC. jaę owe samice). e Rozmnazanie: Dorosę na ogoę nie zjadajł potomstwa. lubi porost glonow. Molinezja ostropyska (Poecilia sphenops) Wystź powanie: Ameryki od Teksasu poprzez Meksyk. Wychow mż odych: Rybka jajozyworodna. Polecane dla: Poczłtkujłcego. Ja natomiast. ze ich ryby przy tym pokarmie padajł. az doprowadzimy do takich. Oprocz tubifexu mozemy podawac caę gamś roznych innych pokarmow gotowych ł poprzez plankton. suchy lubi dodatek roslinnego bez ktorego moze obgryzac delikatne roslinki. oraz mniej lub bardziej okazaę miecz w dolnej y krawśdzi pę etwy ogonowej. dla ktorych karmienie mieczykow Hellera tubifexem jest duzym bę śdem z uwagi na to. rodzaj pozywienia). to mozemy stopniowo. Odmiana barwna Black molly (na zdjściu) charakteryzuje siś nieco dę uzszym okresem ciłzy 6-10 tygodni. doniczkowiec. Sam po nabyciu narybku z tej hodowli i nakarmieniu ich tubifexem. Aby nie byc goę ownym przytoczś przykę osę ad: sł hodowcy. W miocie moze byc nawet do 80 mę odych. temperatura. Mieczyk Hellera (Xiphophorus helleri) 2 Mieczyk Hellera nalezy do rodziny piśkniczkowatych. oraz na podstawie swoich wę asnych doswiadczen .grindal. oraz zupeę nie drobnymi takimi jak: plankton. w jakich warunkach dotychczas przebywaę i stworzyc im y podobne ( woda. Innym powodem przemawiajłcym za duzymi zbiornikami jest wydalany w duzych ilosciach kaę Jest on bogaty w zwiłzki organiczne oraz mocznik. z powodzeniem karmimy ryby tym pokarmem osiłgajłc dobre efekty hodowlane i konkursowe. konieczny jest takze pokarm roslinny. .: gonopodium. mniej wiścej od 60 l wzwyz. Samce majł organ pę ciowy. jednak w mniejszym stopniu. pasty itp. wiecznie gę odna. W przypadku zmiany ńrodę dostawy powinnismy go przed a podaniem rybom przetestowac. S rodkowej i Poę udniowej. gdy mamy do czynienia z rybami dorosę ymi. do ktorej nalezł ryby zyworodne zyjłce gę ownie w Ameryce Poę nocnej. ze mieczyk jest wszechstronny nie tylko jesli chodzi o karmienie. zwany gonopodium. z zachowaniem nalezytego umiaru. Rzeczywiscie tak siś moze dziac. ale dotyczy to tez. oraz czśsc hodowcow z kraju i Europy. tubifex.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. doszedę em do wniosku. jakimi dysponujemy na co dzien . samice: 6-10 cm. ze posiadamy swoje. skłposzczety . Rozmawiajłc z wieloma hodowcami tych ryb z kraju i zagranicy. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Pokarm: Zarowno dorosę jak i narybek chśtnie zjadajł kazdy pokarm. gśsto zarosniśte roslinami. Stosujłc tubifex nalezy pilnowac aby nabywac go w miarś mozliwosci tylko u jednego sprawdzonego juz dostawcy. ktore majłc prawie 5 mm zjadajł wszystkie rodzaje odpowiednio rozdrobnionego pokarmu. Dymorfizm pż ciowy: Samice sł wyrańnie wiśksze od samcow. oczywiscie pamiśtajłc o podstawowych wymaganiach tej rodziny ryb. dlatego hodujłc je w wiśkszych ilosciach nalezy miec duze zbiorniki. ktore chśtnie skubie.. Zachowanie: Z ywa. a takze pokarmy przygotowane przez samego hodowcś jak: grysiki. 84 . dziśki swej wszechstronnosci mozemy spokojnie hodowac w takich warunkach jakie posiadamy. Nie nalezy uzywac do rozrodu zbyt mę odych sztuk. W hodowlach odzywiajł siś tez wiśkszymi zwierzśtami wodnymi jak np. wiedzłc. kupujłc zapę odnionł samicś. o Akwarium: Duze. Wielkosc: Samce: 4-7 cm. co przy duzym zagśszczeniu i niewielkim zbiorniku powoduje gwaę towny rozwoj bakterii oraz zanieczyszczenie wody. ze pokarm pochodzi z tych samych stanowisk. Pokarm: Z ywy. mikro. Mozna to oczywiscie osiłgnłc w ę atwiejszy sposob. Woda: Twarda z dodatkiem soli (wystarcza 1 ę yzeczka na kazde 10 litrow wody w akwarium). odmiana czarna lubi wyzszł temperaturś okoę 25-28oC.

ki Innym bardzo waznym elementem dla udanej hodowli jest natlenienie wody. ze moze byc zabojcza dla mieszkan cow akwarium. Oczywiscie niewielu hodowcow dysponuje niezbśdnym czasem do takiego sposobu karmienia. na ktorych to. Szczegolnie niebezpieczny jest w takim przypadku plankton. wiśc padniśty plankton w bardzo krotkim czasie zaczyna gnic. Mieczyk Hellera. ze woda dolewana rozni siś tak dalece. plankton jednak nie ma tej mozliwosci i zaczyna masowo padac.maę o i czśsto. spotkaę em siś z opinił. trzykrotnego karmienia w ciłgu dnia. jak i te w podę ozu oraz dodatkowo kilka sztuk glonojadow. co powoduje. dlatego temperatura nie jest obojśtna dla ich organizmow. o czym bolesnie a ni przekonaę siś i dalej przekonuje wielu akwarystow zajmujłcych siś ta rybł profesjonalnie.Molly. Ryby piśkniczkowate. a my go nie dostarczamy nocł. bo o nim tu bśdzie mowa. ze im bardziej materiaęhodowlany jest "czysty genetycznie". ze dzisiaj przy nowoczesnym i wydajnym sprzście nie jest to juz mozliwe.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Otoz ta pochodzłca z Ameryki rybka. I to jest druga prawda.nie rosnł wcale szybciej. ktorzy nie dysponujł nadmiarem wolnego czasu. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Podajłc skłposzczety. Zwykle nastśpstwem takiego karmienia nie jest prawidę owy rozwoj ryby . nadmiernej ilosci pokarmu. a nadmiar planktonu powoduje. ze sł to jedne z najbardziej kę opotliwych lokatorow w naszych akwariach. pochodzł z ciepę ych stref klimatycznych. ze ich ryby pę ywajł w pokarmie. Mozna tez prowadzic hodowle. e brak prłdu) a takze na dę ugotrwaę przegrzanie czy wyziśbienie wody i temu przeciwdziaę Jesli ryby trzymamy w e ac. Dobowe. ze konkursy sł zbyteczne bo sę uzł tylko zaspokajaniu wybujaę ych ambicji poszczegolnych hodowcow. poprzez swojł popularnosc. Od wielu bowiem lat w caę Europie odbywajł siś konkursy Xipho . Przyduszone ryby nie zerujł a zuzywajł wiścej tlenu. W efekcie moze siś zdarzyc. 2 Jest to ryba. hodowcy majł mozliwosc ej pochwalic siś swymi dokonaniami. Jestem wieloletnim hodowcł tych ryb na roznego rodzaju konkursy. Sami przez to stwarzamy niekorzystne warunki powodujłce co jakis czas powazne kę opoty hodowlane. okazaę siś od wielu lat. oprocz czysto hodowlanych. ze w zbiorniku zaczyna brakowac tlenu. co z kolei powoduje. Ideaę em byę oby. niestrawione resztki a takze padę narybek. ze zaczynajł podpę ywac do powierzchni pobierajłc tlen z atmosfery. Dlatego polecam kazdemu hodowcy. Bardzo czśsto bywa tak. ze kazdy z tych sposobow jest dobry a zalezy tylko od upodoban mozliwosci hodowcy Akwaria "czyste" poleciaę bym hodowcom. ale czśsto hodujemy ryby w pomieszczeniach mieszkalnych i na noc wyę ac ł łczamy powietrze. ze hodowla mieczyka jest nie tylko hodowlanym przedszkolem ale takze uniwersytetem. powolne. Osobiscie uwazam. ktorł dolewamy w celu podmiany. ze woda w zbiorniku rozni siś dalece od tej. roslinami i rybami w tak zwanych akwariach domowych. utrzymywanie "sanitarnej" sę uzby w zbiorniku. W tego rodzaju hodowlach mozemy ryby trzymac tradycyjnie tzn. Nowoczesne wydajne pompki dostarczajł bowiem powietrza (tlenu) w wystarczajłcych ilosciach. Najczśsciej sł to duze hodowle . pomieszczeniu o w miarś stabilnej temperaturze to mozemy z powodzeniem stosowac zwykę grzaę e ki. w zbiorniku z podę ozem. Jako pokarm zywy pobiera z wody tlen. Ryby jeszcze czasami ratujł siś tym. Otoz czśstotliwosc i ilosc podawanego pokarmu jest scisle zwiłzana z wiekiem ryb. Czśsto hodowcy chwalł siś. Kon człc chciaę bym jeszcze poswiścic kilka sę ow o zagospodarowaniu zbiornikow. ktora swojł wszechstronnoscił zaskarbia sobie wzglśdy duzej czśsci ludzi parajłcych siś akwarystykł. bo brzśczenie pompek przeszkadza w snie. a wrścz przeciwnie.(!!!) W kazdym zbiorniku wytwarza siś szczegolny indywidualny biotop. Mozemy poswiścic do tego celu jeden ze zbiornikow. W takim przypadku nalezy pamiśtac o tym by nie karmic ryb na noc. I tu rodzina Xiphophorus odkrywa swoje drugie oblicze. W takich akwariach ę atwiej jest tez utrzymac czystosc. ryby + woda. ze lepiej przegę odzic rybś niz jł przekarmic. y W tym miejscu chciaę bym przypomniec fundamentalnł zasadś karmienia. Kazdy hodowca na pewno wie. co czśsto przy nieuwadze hodowcy doprowadza do masowego ich padania. to starajmy siś postśpowac podobnie jak z karmieniem . Wielu hodowcow w swych opiniach traktuje jł jako rybś dla poczłtkujłcych. ze i plankton i ryby zaczynajł siś dusic. Innym waznym elementem w hodowli mieczykow jest podmiana wody. jak i slimaki chśtnie zerujł na dnie wyjadajłc nadmiar pokarmu. ę atwosc w hodowli i dostśpnosc zasę uzyę sobie w peę na to miano. Uwagś jednak nalezy zwrocic na nagę skoki temperatury (zmiana wody. lecz czśsto siś to zdarza przy duzych hodowlach w zbyt zagśszczonych zbiornikach. jako pokarm wysoko kaloryczny nalezy ograniczac jego ilosc pamiśtajłc o mozliwosci uszkodzenia włtroby ryb. do ktorych nalezy mieczyk. 85 . Ogolnie wiadomym jest. ze mamy mozliwosci dwu. w zbiornikach czystych. bo jak juz wspominaę em przekarmione ryby potrzebujł znacznie wiścej tlenu. dostarcza swoim entuzjastom takze duzo wrazen sportowych. nie ma jednak rozy bez kolcow. Pompki powinny dziaę przez caę dobś. a sł nił slimaki: zarowno te zerujłce na powierzchni. Ideaę em byę oby zapewnienie ciłgę jej ł podmianś. Bardzo wazny jest sposob karmienia ryb. osę abienia a takze zmian chorobowych u ryb. tym mniej potrzebuje pokarmu. W pomieszczeniach o duzych roznicach temperatury najlepiej stosowac grzaę z termostatem. aby mę ode rybki karmic nawet kilkanascie razy dziennie w minimalnych ilosciach. tzn. W swej wieloletniej o praktyce. wraz ze swoimi kuzynami Makulatusem i Variatusem. z uwagi na roznorodne formy barwne oraz pę etwowe. Im starsza ryba. Moze to doprowadzic u niedoswiadczonego hodowcy do podawania jednorazowo. Dzisiaj nie jest to juz zaden kę opot. Jesli jednak nie mamy takich mozliwosci. w ktorym przetrzymujemy przez kilka dni wodś w celu jej odstania. boli mnie wiśc czśsta opinia w srodowisku akwarystycznym. Optymalna temperatura to okoę 25C. wrścz cudownym materiaę em do urzeczywistnienia fantazji niespokojnych "duchow" akwarystyki. By zmniejszyc do minimum ryzyko szoku zwiłzanego z podmianł wody wskazane jest by do podmiany uzywac wody odstaę ej. ktory muszł poswiścic swej hodowli. Prowadzi to szybko do zakę ocenia rownowagi biologicznej w zbiorniku. Efektem takiego karmienia moze byc masowe padanie ryb. Wydaje siś. z tym wiśkszł skalł trudnosci ma do czynienia hodowca. Zarowno glonojady. Dę ugie okresy bez podmiany wody powodujł. roznice temperatury w o zakresie do 2oC nie szkodzł tej rybie.

Roznorodnosc form Xiphophorus nie zmienia faktu. Powstaę w ten sposob ryby ani barwł. niezbśdna okazaę siś praca wspoę a czesnych entuzjastow a jednoczesnie doswiadczonych hodowcow.standardu". chciaę bym przyblizyc przede wszystkim praktyczne jej aspekty w mozliwie najprostszej formie. Z eby nie byc goę ownym. Od osę kilku lat na zadnym konkursie nie spotkaę em tej czystej formy. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Co do ambicji siś zgadzam. ze kazdy mieszaniec jest genetycznie mocniejszy od ryby "rasowej" co w efekcie nawet po poę łczeniu siś z nił. Biorłc to pod uwagś. ktorzy opracowali juz istniejłce standardy oraz stworzyli warunki do rejestracji nowo powstaę ych. wspomnś przepiśknł odmianś mieczyka .Berlinkś. ze oprocz ambicji i chści posiadania przez hodowcś "rasowych" ryb. ze jest bo bez niej nie byę oby pewnie postśpu w tej dziedzinie. jak a nawet przede wszystkim. Jednym z niewielu miejsc. 86 . nalezy o popatrzec na konkursy z innej strony. utrzymanie standardow oraz ogolne zasady sśdziowania. Ale zeby mogę y one zaistniec. prowadzi do zdecydowanie pogorszenia siś jej wyglłdu. sprawia wiele radosci oglłdanie cudownie kolorowych ryb o bardzo fantazyjnych pę etwach. Poniewaz spotkaę em siś z propozycjł ukazania tej tematyki w cyklu kilku artykuę ow. ksztaę budowa). tym potencjalnym. a takze podam mozliwosci zdobywania kwalifikowanego materiaę u. to nic innego jak bardzo dokę adny opis wyglłdu ryby ( barwa. Nalezy wiedziec. wę asnie dziśki konkursom te "rasowe" ryby jeszcze istniejł w naszych akwariach. to dziśki niej t.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Jak juz wspomniaę em. ich "wyprowadzenie" to juz zupeę nie cos innego. gdzie mozemy obejrzec caę gamś tych dokonan sł wę ł asnie konkursy. tym poczłtkujłcym i tym zaawansowanym. u natomiast droga odwrotna tzn. ze ryby te pozostawione bez nalezytego nadzoru bardzo szybko i z ochotł krzyzujł siś.. krzyzowanie siś poszczegolnych standardow odbywa siś nawet bez udziaę hodowcy. Skoro standaryzacja. Widzimy wiśc. Obejmowac to bśdzie : hodowlś. ani ksztaę e tem pę etw nie sł w stanie zachwycic juz nikogo. oraz fakt. ze wiele pokolen hodowcow pracowaę nad powstaniem standardow. co w efekcie po pewnym czasie doprowadzic do powstania jednego "uni . Majłc do czynienia z kolejnymi mieszan cami zatracamy bardzo czśsto bezpowrotnie dany standard. Na pewno wszystkim hodowcom. sśdziowie na konkursach mogł okreslic stopien zgodnosci tej ryby z wzorcem.

60-70 cm. Zaleca siś wrścz trzymanie kilku samcow przy hodowli prśtnikow. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Ża³ cowate Ń labiryntowe (Anabantoide) 2 Wystź powanie: Wody sę odkie Afryki i Azji. Twardosc wody w wiśkszosci przypadkow nie odgrywa zadnej roli. ktore uę atwiajł orientacjś w mśtnej wodzie. gdyz ryby pobierajłc zimne powietrze znad powierzchni ę atwo przeziśbiajł sobie bę śdnik (trudno siś leczy. sł wsrod nich gśbacze. Akwarium powinno. umieszczony jest na przedę uzeniu komory skrzelowej w szczytowej czśsci pierwszego ę uku skrzelowego. Pokarm: Ryby przyjmujł kazdy rodzaj pokarmu. preferujł zazwyczaj jednak miśkkł lekko kwasnł wodś. Woda powinna miec temperaturś nie nizszł niz 20oC a osiłgac moze 30oC. iz ryby nalezł do tych.Anabas 87 . a co za tym idzie ubogie w tlen strumienie. Zachowanie: Generalnie sł to ryby spokojne. Woda: Zwykle nie majł specjalnych wymagan co do skę adu wody. a powyzej 100 litrow dla gurami. w bezposrednie słsiedztwo labiryntu. ktore po zę ozeniu ikry pozostawiajł jł swemu losowi. miśdzy duzymi roslinami pę ywajłcymi. tak by od czasu do czasu mogę nabrac spory haust powietrza. az do granicy gdzie zimł zamarza woda. by powietrze nad wodł nie byę zimniejsze o niz woda. Narzłd ten labirynt (stłd nazwa ryb). w ktorym skę adana jest ikra. rybom to nie szkodzi a wrścz przeciwnie doskonale sę uzy ich zdrowiu i samopoczuciu. mśtna bajorka i stawy poę udniowo-wschodniej Azji i Afryki zachodniej. Narybek jest zazwyczaj bardzo drobny i wymaga niezwykle drobnego pokarmu. Najdoskonalszł formś labiryntu posiada zamieszkujłcy poę udniowł Azjś ę aziec . samicś nalezy po tarle odę owic. W maę ych zbiorniczkach ryby sę absze nie majł siś gdzie schowac przed agresjł silniejszych osobnikow. Akwarium: Literatura podaje. ale nalezy pamiśtac. ale jednoczesnie silnie ukrwionym nabę onkiem. Natura wyposazyę te ryby w specjalny organ. Wychow mż odych: Wsrod ę ańcowatych sł gatunki. do czasu caę kowitego wyeksploatowana z tlenu ban ki powietrza wtedy to ban ka ta zostaje wycisniśta przez pokrywy skrzelowe poza organizm ryby. ze maę gatunki mozna trzymac w niewielkich zbiornikach. gdy nie ma w niej dosy tlenu. Rosnł nierowno i wymagajł selekcji. Kazda ryba labiryntowa. U c wielu gatunkow pę etwy brzuszne przeksztaę y siś w dę cię ugie prściki. Ze znanych mi a gatunkow tylko bojowniki wspaniaę (Betta splendens) wymagajł by w akwarium nie byę wiścej niz 1 samca. Odpowiedniej wielkosci zbiornik jest rowniez wazny ze wzglśdu na temperament rybek nalezłcych do tej grupy. Mę odym jako pierwszy pokarm podajemy pierwotniaki i wrotki.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. wiśc byc przykryte. y potrzebnego do funkcjonowania ich organizmu. poę nocna granica wystśpowania niektorych gatunkow siśga. ktore mogł w wodzie utonłc pozbawione dostśpu do powierzchni wody. jednak wiśkszosc robi siś agresywna w okresie tarę Zwykle bytujł a. Labirynt skę ada siś z duzej ilosci kostnych blaszek. Wielkosc: Max. pokrytych cienkim. lub przewazajł pę ytkie i nagrzane. niektorzy twierdzł. ktorych przedstawiciele charakteryzujł siś szczegolnł cecha anatomicznł. zwykle jednak kilka do kilkunastu cm. parami zajmujłc terytorium na ktorym zwykle dochodzi do tarę i gdzie zdobywajł pozywienie. poę yka znad powierzchni wody banieczkś powietrza. ale najczśsciej samiec buduje pieniste gniazdo. ę ańcowate te okreslenia dotyczł czterech rodzin. Nalezy jednak pamiśtac. bę śdnikowe. mogł po prostu siś udusic z braku odpowiednio duzej ilosci tlenu. ale prawdziwł urodś e tych rybek mozna podziwiac dopiero w zbiornikach powyzej 50 litrow dla prśtnikow. ktory umozliwia im oddychanie powietrzem atmosferycznym pobieranym znad wody. Ń ańcowate jednak generalnie sł rybami ciepę olubnymi. ze siś nie leczy wcale i ryba ginie). Cechy charakterystyczne: Ryby z tej rodziny majł specjalny narzłd nad skrzelami zwany labiryntem. Cecha ta powoduje. ktory w mniejszym lub wiśkszym stopniu przejmuje od skrzeli a funkcjś oddychania. samiec pońniej opiekuje siś ikrł i swiezo wylśgę ymi larwami. ze wspomniane ryby zazwyczaj majł relatywnie maę otwory gśbowe w stosunku do wielkosci caę e ego ciaę a. np. Banieczka przesuwana jest do komory nad skrzelami. gdyz e o mogł siś pozabijac wzajemnie. co jakis czas ktorego okres zalezny jest od rodzaju ryby. w ktorych wystśpujł okresowe braki wody. Dziśki labiryntowi ryby doskonale siś czujł w tych rejonach. Ryby nalezłce do tej grupy doskonale czujł siś w zbiornikach z bogatł szatł roslinnł z kryjowkami miśdzy korzeniami i na powierzchni wody. rowy. 2 Ryby labiryntowe. Dziśki duzej ilosci cienkich pę ytek labiryntu nastśpuje wymiana gazowa.

Sandelie Sandelia). Znaczna czśsc ryb labiryntowych preferuje bardzo ciepę wodś. a nawet bardzo duzego. Labirynty sł stosunkowo ę atwe w hodowli. Oczywiscie. lub z niewielkł przewagł ilosci samic. Akwaria przeznaczone dla tych ryb powinny byc srednie lub duze. Betta picta. urzłdza sobie lłdowe wśdrowki z prśdkoscił okoę 100m na godzinś (polska nazwa rodziny Ń o ańce . Umiejśtnosc przezycia w srodowisku o niskiej zawartosci tlenu w wodzie uczynię z ryb labiryntowych pionierow nowozytnej akwarystyki europejskiej. W latach szescdziesiłtych wieku osiemnastego udaę siś sprowadzic do o Europy kilka pierwszych egzemplarzy Wielkopę etwa wspaniaę ego (Macropodus opercularis). Ikra zę ozona w gnieńdzie znajduje w nim doskonaę ochronś oraz wystarczajłce dla rozwoju larw ł warunki tlenowe. by powietrze bezposrednio nad powierzchnił wody byę wę o asciwe ogrzane co zapewnia np. O wczesna bowiem technika. Skę ad wody nie odgrywa zazwyczaj wiśkszej roli. Jako a budulca uzywa skrawkow pę ywajłcych roslin oraz wyplutych przez siebie baniek powietrza. o temperaturze dochodzłcej nawet do 30ľ ł C. nie wykazujłcymi terytorializmu ryby labiryntowe w okresie tarę wykazujł na tyle duzy instynkt a obrony swego terytorium.Anabantoidae oraz nazwa gatunku ę aziec wziśę a siś od sę owa ćazic ). Niektore z nich skę adajł ikrś na spodniej stronie duzych lisci roslin wodnych (niektore rodzaje skrzeczykow Trichopsis). ktory nierzadko. Samica zas w tym czasie ochrania obszar wokoęgniazda. Malpuluta ksetreri). co wyglłda wyjłtkowo widowiskowo. Zestawiac nalezy w danym gatunku parami. na spodniej stronie korzeni lub innych naturalnych jaskin i grot (np. ktore dotarę szy do powierzchni wody nie pśkajł. y Nie wszystkie ryby labiryntowe budujł kunsztowne gniazdo. jak w kazdej rodzinie. z ktorych ryby uwielbiajł budowac gniazda. gdyz posiadajł włskie przeę yki. Gurami czekoladowy Sphaerichtchys ospchromenoides jest ogromnie wymagajłcł rybł. Pseudophromenus cupanus) lub nawet w srodku maę ych odcinkow tyczek bambusowych na tyle jednak szerokich. y Sę abe warunki tlenowe. gdyz dorasta do 60cm dę ugosci. wazna jest jednak jej temperatura. ale po prostu zbierajł do koszy w identyczny sposob jak Polacy zbierajł grzyby. ktore zdecydowanie odbiegajł charakterem. Pod tym gniazdem ryby trł siś samiec owija siś wokoę samicy. niezwykle czuę na warunki fizyko-chemiczne wody. Samiec chroni gniazdo wraz z ikra i narybkiem do czasu kiedy zacznie samodzielnie pę ywac. ktore wypadę z gniazda. zas autochtoni nie ę owił tych ryb. czy wymiarami czy tez upodobaniami od reszty swoich pobratymcow. raczej o niskim poziomie wody. ze ryby czśsto mogł zachorowac na "przeziśbienie" labiryntu. gdy tylko trawa i grunt sł odpowiednio wilgotne. skę adajł ikrś w gnieńdzie. Waznym jest jednak zapewnienie gśstej o obsady roslin ze sporł iloscił pę ywajłcych. a sklejajł siś. ze potrafił odganiac parokrotnie wiśksze od siebie ryby. Chśtnie jedzł pokarm suchy i zywy. Gurami ł olbrzymi Osphromenus goramy wymaga akwarium duzego. ze uznaje siś to za cechś charakterystycznł. umacniajłc wciłz gniazdo i umieszczajłc w nim na powrot ikrś czy larwy. a raczej jej brak. Zbyt duza roznica w temperaturze wody i powietrza sprawia. ale niezbyt duzych rozmiarow. niektore bojowniki np. mogł znaleńc siś wyjłtki. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego testudineus. Betta pulchra) i oczywiscie ryby rozrzucajłce ikrś w toni wodnej (czśsc buszowcow Ctenopoma. ciekawych zachowan rozrodczych. w ktorych ryby labiryntowe zyjł. Wiśkszosc ryb labiryntowych ma ciaę lekko spę o aszczone bocznie. Ryby zwę aszcza rodziny labiryntowatych Belontidae.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. asnie one zapoczłtkowaę amatorskł akwarystykś. oraz stan wiedzy akwarystycznej niewiele dawaę szans rybom na przezycie wielkopę etwy to jednak doskonale zniosę i tak oto wę y. zas Beloncje cejlon skie Belontia signata czśsto uwaza siś za agresywne w stosunku do ryb rownych wielkoscił sobie oraz mniejszych od siebie. stosowanie przykryc do akwarium. Sł rybami na ogoę ę agodnymi i raczej mogł egzystowac z innymi ę agodnymi lub stadnymi rybami. Niezwykle istotne jest to. godne sł polecenia nie tylko z powodu odpornosci na niedogodne warunki tlenowe. ktora od poczłtku istnienia akwarystyki zachwyca swojł kolorystykł i 88 . by siś w nich zmiescic (np. Przed przystłpieniem do tarę samiec przystśpuje do budowy gniazda na powierzchni wody. dla niektorych mniejszych gatunkow wystarczy poziom wody o wysokosci okoę 20cm. powodujł iz znaczna czśsc nich na tyle znaczna. pę etwy brzuszne sł wydę uzone czasami przybierajł postac nitkowatych wyrostkow peę nił wowczas rolś receptorow smaku i dotyku. Sł tez gśbacze (gurami czekoladowe Sphaerichtchys. W latach 1869-1870 Francuzowi o nazwisku Carbonnier udaę siś po raz pierwszy doprowadzic do ich rozmnozenia co byę jak na owe o o czasy fantastycznym osiłgniściem. ale szczegolnie ze wzglśdu ich wyjłtkowł urodś.

Bojownik wspaniaę jest rybł labiryntowł (bę y ednikowate). Samiczka ma mniejsze pę etwy i jest zazwyczaj niepozornie ubarwiona. W wodach Azji Poę udniowo-wschodniej zyje kilkanascie roznych gatunkow bojownika. ciepę ych wodach Indii Wschodnich. Mę ode u mnie rosę szybko. Z yje w wodach ubogich w tlen. Od tego czasu hodowany i krzyzowany z innymi gatunkami zmienię swoj wyglłd z niepozornej ryby o nieokreslonym kolorze w dę ugopę etwł piśknł rybś wystśpujłcł we wszystkich niemal kolorach od biaę ego do czarnego i poę łczeniach tych kolorow. zabijajł kazdł napotkanł w akwarium rybś nie robiłc wyjłtku dla samic swego gatunku. grzbietowa i ogonowa sł u samcow silniej rozwiniśte. W czasie budowy gniazda napastuje samicś i ta jesli nie ma siś gdzie ukryc moze zginłc. Jedynie kolor ulegęnieznacznej zmianie. choc nadal w obrśbie rzśdu ryb okonioksztaę tnych Perciformes. W czasie hodowli akwariowej pę etwy samca znacznie zostaę powiśkszone. Do tarę nalezy przygotowac pę a ytki. mocno nagrzanych. w moim akwarium doszę do tarę w 27C. albo tez ubarwienie ryb mniej znanego rodzaju Parosphomenus. Do Europy po raz pierwszy przywiozę go Francuz Carbonier w 1874 roku. ale nierowno. bojownik zrobię naprawdś swiatowł karierś. Posiadajł rowniez labirynt. Samica w y zasadzie nie ulegę powazniejszym zmianom. Mozna zauwazyc. Sposrod wielu gatunkow ryb. tyle ze wylśg nastłpię w o a piłtym. Ryby walczł ze sobł do smierci przeciwnika. ktory przezyje. o awiamy dopiero gdy mę ode zaczynajł siś rozpę ywac. Pę e etwy odbytowa. a nie w czwartym dniu od tarę jak to by siś staę w temperaturze 30C. wrotki ostatecznie larwy solowca lub nicienie micro. gdzie wystśpuje w stojłcych i wolno pę y ynłcych wodach. dobrze zarosniśty. e 2 Bojownik wspaniaę pochodzi z Tajlandii. jednak ze wzglśdu na zbyt wiele roznic. pod wzglśdem wielkosci a pę etw. Samiec buduje spore pieniste gniazdo na powierzchni wody. Tajlandii. Samca odę a.32C. pierwotniaki. Jako bliskich krewnych ryb labiryntowych uwaza siś nie omawiane w tej sekcji szczupakogę owy (Luciocephalidae) oraz zmijogę owce (Channoiaei). Uzyskano wiele odmian hodowlanych rozniłcych siś ubarwieniem i czasami rowniez pokrojem ciaę a. Wg. Po tarle nalezy szybko usunłc samicś ze zbiornika. Dorosę karmimy wszelkim pokarmem zywym i preparowanym. wyksztaę cię wiśc sobie narzłd zwany bę śdnikiem (dawniej zwany labiryntem).Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Dlatego w akwarium zazwyczaj trzyma siś jednego samca i kilka samic. niz Abantoidae. zaklasyfikowano je od innych do innych nadrodzin. W akwariach mozna chowac go w wodzie twardszej. Akwarium z mę y odymi nalezy dobrze napowietrzac. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego ksztaę tami. jesli tego siś nie zrobi. to mamy trochś wiścej czasu na jej odę owienie. moze zostac zabita przez samca. ze 89 . literatury tarę o odbywa siś w wodzie o temperaturze 30C. o odczynie obojśtnym (pH 7) i niewielkiej twardosci do 8o twardosci niemieckiej (dGH). Szczegolnie efektowne samce uzyskuje siś trzymajłc ryby pojedynczo w maę ych zbiorniczkach ustawionych tak. Dorosę osobniki osiłgajł maksymalnie 7 cm. Jest rybł labiryntowł i oddycha powietrzem pobieranym znad powierzchni wody nie wolno zatem trzymac go w odkrytych zbiornikach narazonych na przewiewy. ale wtedy mogł wystśpowac trudnosci z rozmnazaniem. Uwagś zawsze zwracaę imponujłce ksztaę y tami weloniastych pę etw bojowniki syjamskie Betta splendens. pozwalajłcy mu na oddychanie takze powietrzem atmosferycznym. W ich ojczyńnie urzłdza siś czśsto walki tych ryb robiłc zakę ady. Jako pierwszy pokarm mozna podac larwy skorupiakow. Samce wykazujł siś duzł agesywnoscił wobec innych samcow swego gatunku i gatunkow pokrewnych. ze samica ma siś gdzie schowac. Jesli zbiornik jest tak urzłdzony. jasno oswietlony zbiornik o pojemnosci minimum 40 litrow. Lubi akwarium dobrze oswietlone z duzł iloscił kryjowek wsrod roslin z miśkkł wodł o temperaturze miśdzy 24 . Bojownik wspaniaż (Betta splendens) y 2 Bojownik wspaniaę wystśpuje w pę y ytkich. czy wspaniaę kolory roznych odmian prśtnikow karę e owatych Colisa lalia. by widziaę siś wzajemnie. Wietnamu i Poę wyspu Malajskiego. y Niestety tak uzyskane ryby nie nadajł siś zazwyczaj do normalnego rozmnazania.

Zapobiega to walkom dorastajłcych ryb i niszczeniu sobie wzajemnie pę etw. u ktorej o e ty dwie biaę kropki wystśpujłce na bokach ciaę formy dzikiej sł e a rozmyte w plamy. czasami nawet w butelkach. Samca odę awia siś gdy mę ode zaczynajł opuszczac gniazdo. ale pech chciaę ze samiczka . ale przez kilka dni o przebywajł w gnieńdzie i sł troskliwie pilnowane przez samca. Bywa tak. ze hodowcy postanowili urzłdzac konkursy y tych ryb. Mę ode rybki zjadajł najchśtniej zywy plankton: pierwotniaki. Mieszkan cy Poę udniowo Wschodniej Azji od dawna uprawiajł "sport" polegajłcy na walkach samcow bojownika i hazardzie . Mę ode rosnł bardzo szybko. ktora akceptuje siś wzajemnie. Najtrudniej jest dobrac wę asciwie parś ( pary). a nierzadko obu przeciwnikow. By przystłpic do rozmnazania bojownikow musimy dysponowac zbiornikiem minimum dwudziestolitrowym zaopatrzonym w filtr i przewietrzanie. Warto pamiśtac o urozmaiceniu jadę ospisu. podobnie jak gurami mozaikowy w swej ojczyńnie jest rybł konsumpcyjnł. Zaprasza tam samicś i obejmujłc jł i wyciska z niej ikrś. ryba wyglłda jak z marmuru. Jednak dla niedoswiadczonego hodowcy moze nastrśczyc sporo problemow. Po tarle nalezy odę owic samicś. podobnie jak walki kogutow.terytoriow . Kiedy zaczynajł siś rozpę ywac. Los tych ryb biorłcych udziaę w walkach jest jednoznaczny. ze nawet pomiśdzy partnerami dochodzi do walki kon człcej siś najczśsciej powaznymi obrazeniami a nawet smiercił jednego z partnerow. Gdy tylko samce podrosnł na tyle. ktorł rownoczesnie zapę adnia. osobniki o naturze seryjnych mordercow. Probowaę a em dobrac samcowi j akłs nowł samiczkś. wtedy rosnł szybciej i sł mocniejsze i zdrowsze. Ikra jest skę adana w "czasie" kilku lub kilkunastu "usciskow".. ze samiec nie zaakceptuje wpuszczonej do jego akwarium partnerki. Temperatura wody powinna byc w granicach 26 . W skrajnych warunkach dochodzi nawet do smierci rywala. w przeciwnym wypadku moze siś zdarzyc. larwy oczlika diaptomusa. Podczas tarę samiec robi siś agresywny i podobnie jak a wiśkszosc ryb labiryntowych buduje gniazdo z piany na powierzchni wody. jednak osobiscie preferujś formy fenotypowo czyste. Hodowla bojownikow nie nastrścza wiśkszych trudnosci. Nigdy nie zauwazyę em jakichkolwiek walk miśdzy nimi a ewentualnych agresorow zgodnie odpśdzaę y ze swojego terytorium. Sam kiedys hodowaę em ten gatunek i miaę em dobranł juz parś rozpę odowł. Nie jest tak bardzo ciepę olubna jak gurami mozaikowy. nalezy je odę awiac i umieszczac w innych osobnych zbiornikach o pojemnosci minimum 1 litr. Czśsto z tych walk zwyciśsko wychodzi samica. Wobec swojej pierwszej samiczki byę wrścz "szarmancki". padę ofiarł mojego kota. Mozna karmic rowniez pokarmem sztucznym .przeznaczonym dla pstrłgow i roztartym w mońdzierzu porcelanowym..Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Larwy zaczynajł wylśgac siś po okoę 24 godzinach. tak naturalnym jak i sztucznym. Samiczki mogł przebywac w jednym zbiorniku."na wę asnosc" i dlatego w jednym zbiorniku moze przebywac tylko jeden samiec. Nalezy wybrac probnie parś. Formy te czśsto siś krzyzuje uzyskujłc czasami ciekawe efekty.czyli obstawianiu zwyciśzcy w zakę adach pieniśznych. Otoz samce potrzebujł duzych obszarow . Gurami dwuplamisty (Trichogaster trichopterus) Gurami dwuplamisty wystśpuje w wodach Indii i Indochin. Niestety spokojny charakter nie jest reguę gdyz czasami trafiajł siś podobno ł. Po tarle samicś nalezy odę owic. twardosc ponizej 8o dGH. gdyz grozi jej smierc ze strony samca. Do tego celu hodujł samce w maę ych zbiorniczkach. Jest jednak pewne ale. wrotki. W czasie opadania samiec bierze jł do pyszczka i umieszcza w gnieńdzie. Ogoę em para skę ada przez ten czas od kilkudziesiściu do okoę dwustu o ziaren ikry. dobrze porosniśtego roslinami. Wymaga przestronnego akwarium. sł zakazane. Samica usię uje mu w tym pomagac. Samce nalezy trzymac oddzielnie. samca nalezy odę owic i umiescic w innym zbiorniku. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego co jakis czas ryba podpę ywa do powierzchni wody skłd zaczerpuje pewnł ilosc powietrza atmosferycznego. psow itp. ale przewaznie bywa przez samca przeganiana. Dorosę osobniki mozemy karmic roznorodnym e pokarmem. ktorej ciaę jest biaę a grzbiet zoę oraz formś "cosby". Osiłga 12 cm dę ugosci. toczł zaciśte walki i mogł nawzajem uszkodzic sobie pę etwy. Z czasem w miarś wzrostu ryb. U nas ze wzglśdow humanitarnych walki bojownikow. mozna uzywac pokarm nr "1". Walka kon czy siś zazwyczaj smiercił jednego. Ryby do tarę muszł dobrac siś w parś same ze stadka mę a odych. ale ten zawsze zabijaę obcł rybś zanim ja zdłzyę em cokolwiek zrobic. Samiec zaczyna budowac na powierzchni wody gniazdo z piany o srednicy kilku centymetrow. Rozmnozenie bojownikow wspaniaę ych jest w zasadzie ę atwe.najdrobniejszym nr"0". ze zaczynajł siś wydę uzac pę etwy. Bojownik wspaniaę przybiera w hodowli tak roznorodne formy i kolory. Do tarę dochodzi juz w a temperaturze 27oC.. zadowala siś juz wodł o temperaturze od 22oC. rozwielitki z gatunku Alanella nana i Chydorus sphaericus oraz larwy solowca. Samiec ma zaostrzonł pę etwś grzbietowł i wiśkszł od samicy odbytowł. Jest rybł spokojnł nadajłcł siś do akwarium towarzyskiego razem z innymi spokojnymi rybami podobnej wielkosci. Ikra powoli opada na dno. wtedy tez zaczyna siś napowietrzac 90 . Obecnie trudno zdobyc czyste formy zarowno dzikie jak i hodowlane. Oprocz dzikiej formy w akwarium mozna spotkac odmianś zę otł.28 C. gdyz przebywajłc razem w jednym zbiorniku.

y Dymorfizm: Samiec gurami mozaikowego ma silniej rozwiniśtł pę etwś grzbietowł i odbytowł. Po tym ug ci czasie parś ę łczymy w akwarium tarliskowym. ze gniazdo jest juz wystarczajłco mocne zwabia pod nie partnerkś. gdyz mę ode nie majł jeszcze wyksztaę conego aparatu labiryntowego. powinno byc ustawione w spokojnym. Aparat ten wyksztaę siś u nich dopiero w wieku 3 ü 4 tygodni. Najlepiej aby do rozmnazania uzyc pary. 3 dni. powinna byc lekko kwasna (pH ok. tak aby temperatura wody i powietrza. 1000 sztuk mę odych. Kiedy uzna. e Gurami mozaikowy (Trichogaster leeri) Pochodzenie: Ojczyznł tych ryb sł wody Indochin i Poę wyspu Malajskiego. Akwarium: Powinien byc trzymany w akwarium duzym. Inkubacja ikry trwa (w a temp. larwy komarow. Teoretycznie mowiłc rozmnazanie gurami mozaikowego jest stosunkowo proste i nie nastrścza wiśkszych problemow. Mę ode rosnł nierownomiernie i czśsto dochodzi do aktow kanibalizmu. Pę etwa grzbietowa samicy jest krotsza od pę etwy samca. 1000 ü 2000 z jednego tarę ktore ze wzglśdu na a). Oddychanie: Wody w ktorych zyjł dzikie guraminy charakteryzujł siś niskł zawartoscił tlenu rozpuszczonego w wodzie. Woda: Twardosc wody nie ma duzego znaczenia. wielkosc nalezy karmic najdrobniejszym mozliwie pokarmem: perwotniaki. Zachowanie: Gurami mozaikowy jest rybł spokojnł i pę ochliwł. suche pokarmy. pę ywajłce pśdy moczarki. w akwariach z reguę nie przekraczajł 11 cm. ochotek. Pokarm: Jako pokarm mozna stosowac rureczniki. Innym problemem moze byc a wykarmienie drobnego i bardzo licznego potomstwa ktorego liczba czśsto dochodzi do 2000 sztuk. powtarza siś wielokrotnie az do caę kowitego wyproznienia siś samicy z jaj. 28ľ C) ok. Wzdę uz ciaę od oka ryby ciłgnie siś ciemny zanikajłcy ku tyę a owi pas. Po tym okresie wykluwajł siś larwy (ok. nie powinien byc trzymany razem z szybko pę ywajłcymi rybami. stara nieznacznie regularnie odswiezana. wrotki i najdrobniejsze larwy skorupiakow. pH ok. poę o yskujłcymi plamami. takie jak: mech jawajski. Wieczorem do tak przygotowanego akwarium wpuszczamy parś tarlakow. i temperaturze 30oC. jednak w hodowli wyglłda to roznie. oraz wyspy Borneo i Sumatry. ktorł mozemy siś pocieszyc jest to. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego akwarium. Nie nalezy ryb zbyt dę ugo karmic rurecznikami. wiśc mę ode trzeba segregowac wedę wzrostu aby uniknłc niepotrzebnych strat. Rozmnazanie: Rozmnazanie nie jest trudne.6). ca akwarium musi byc wtedy bezwzglśdnie przykryte. Ubarwienie: Ryby te sł koloru srebrzystoniebieskiego. wywę ocznika czy kabomby. bo dobor przymusowy nie zawsze daje dobre efekty. pojemnosci przy poziomie o wody okoę 20 cm. ktore wychowamy nie da siś umiescic w jednym 50 l zbiorniku ü trzeba je bśdzie rozdzielic wedę wzrostu na wiele kilkudziesiścio litrowych ug akwari. gdyz gurami jest bardzo nieodporny na zranienia. Kolejnym problemem moze byc znalezienie domu dla rybek ktorych na pewno trzeba siś bśdzie pozbyc.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Bardzo drobny narybek jako pierwszy pokarm bierze pierwotniaki. Akwarium MUSI byc dobrze natleniane. ze raczej nie wychowa siś wszystkich mę odych. ikra poniewaz jest lzejsza od wody unosi siś ku gorze skłd samiec zbiera jł i umieszcza w gnieńdzie dobudowujłc przy tym kolejne warstwy gniazda. wrotki a pońniej larwy solowca i larwy oczlika. Dż ugosc: Na wolnosci ryby te osiłgajł dę ugosc 15 cm. Podczas budowy gniazda samiec jest agresywny w stosunku do samicy. ug Dorosę jedzł wszystkie rodzaje pokarmu. oplata jł swoim ciaę em i ” wyciskaš z niej niewielkł ilosc jaj. 91 . o temperaturze 24 ü 25ľ C. Akwarium napeę niamy wodł o twardosci ogolnej 8 ü 12ľ n. ktora interesowaę siś sobł juz w akwarium ogolnym. twardosci wśglowodanowej ponizej 8o n. wazonkowce. dobrze zarosniśtym. ciaę pokryte jest jasnymi. oraz gatunkami. Labirynt jest cechł charakterystycznł dla wszystkich ryb z rodziny bę śdnikowcow. Sam akt tarę zbierania jaj i umieszczania ich w gnieńdzie a. Taka ilosc ryb zjadac bśdzie olbrzymie ilosci pierwotniakow i innych robaczkow. 7. Takie akwarium tarliskowe powinno miec okoę 50 l. dlatego musiaę wytworzyc dodatkowy aparat tlenowy umozliwiajłcy oddychanie tlenem atmosferycznym. W akwarium powinny siś znajdowac miśkko listne rosliny. nie za mocno oswietlonym. ktore obgryzajł pę etwy. jasno o oswietlonym miejscu. ktorym zaczynajł oddychac mę ode gurami nie byę zbyt rozna (inaczej mę a ode przeziśbił siś i zginł). Po skon czonym tarle samicś nalezy jak najszybciej wyę owic inaczej moze zostac mocno poturbowana lub nawet zabita przez samca. Guraminy posiadajł pę etwy piersiowe przeksztaę cone w włsy czuciowe. oczliki. Jedynł rzeczł. nadaje siś woda miśkka i twarda. W takiej sytuę acji najlepszym chyba wyjsciem jest sprzedaz ryb do zaprzyjańnionego sklepu zoologicznego. podstawowym problemem jaki staje juz na samym poczłtku jest problem z doborem odpowiadajłcej sobie pary. Z reguę juz nastśpnego y dnia samiec zaczyna budowac pieniste gniazdo. ktore samiec wykorzysta do budowy gniazda. 7 ü 10 dni przed tarę em ryby nalezy rozdzielic wedę pę i obficie karmic. y Aparat ten to znajdujłcy siś w komorze skrzelowej labirynt. Mozna temu chwilowo zapobiec sadzłc w rogach akwarium rosliny wsrod ktorych samica bśdzie siś mogę ukryc. gdyz moze to doprowadzic do puchlizny brzusznej.

a samca gdy mę ode zaczynajł siś rozpę ywac. Osiłga wielkosc 6 cm i jest jednł z najmniejszych. W akwarium mozna trzymac stadko tych rybek. Na zdjściu samiec formy dzikiej. W akwarium wymaga wody o temperaturze 24 . Akwarium z mę odymi powinno byc delikatnie napowietrzane. Do hodowli nalezy wziłc duzy zbiornik. niezbyt gę śbokie. ktore mozna hodowac na pozywce z siana. samice: 8 cm Dymorfizm pż ciowy: Samce majł szpiczastł pę etwś grzbietowł i słbarwniejsze od samiczek Zachowanie: W okresie tarę samiec agresywny. Rybki majł ę agodne usposobienie. ktora jest on pozbawiona niebieskich prśg oraz odmianś ktorej samce sł prawie caę kowicie niebieskie. po tarle nalezy odę owic samicś. Larwy solowca mozna podawac. ktorym pońniej opiekuje siś samiec. lalia) jest od niego ę adniejszy. Samce robił siś wtedy agresywne. symulacja ryzowiska. Assam. konieczne rosliny pę ywajłce. Akwarium: Gśsto zarosniśte. najdrobniejszych larw skorupiakow. Jest to jedna z ę adniejszych rybek labiryntowych. raczej miśkka. Samiec uzywa drobnych roslin jako rusztowania podczas budowy pienistego gniazda. W odpowiednio duzym zbiorniku mozna po prostu wę ozyc wiłzkś siana do zbiornika i kontrolowac czy nie zacznł siś procesy gnilne po tygodniu mozna zaczłc podawac nicienie micro. lubił dodatek glonow w diecie. e Do prśtnika karę owatego odnoszł siś wszystkie uwagi. Birma Wielkosc: samce: 10 cm. Mę ode karmi siś pantofelkami i wrotkami a pońniej drobnym planktonem i nicieniami mikro. czysta. niewadzłca nikomu rybka powierzchniowa. Narybek jest bardzo drobny i wymaga podania jako pierwszy pokarm pierwotniakow. samiczka jest szarł nieco mniejszł kopił samca. bo z pojedynczego tarę zwykle uzyskuje siś sporo mę a odych. Generalnie jednak nadajł siś do akwariow towarzyskich z rybami podobnej wielkosci i usposobieniu. eugleny. Woda: 24-28oC. W czasie widowiskowego tarę jaja sł a skę adane do gniazda. a jednoczesnie najpiśkniejszych ryb labityntowych.10 mm i w okresie jego wyksztaę cania narybek jest niezwykle wrazliwy na brak tlenu w wodzie. Samicś zazwyczaj usuwa siś ze zbiornika tarliskowego zaraz po tarle.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. samce czasami walczł ze sobł ale zwykle nie robił sobie krzywdy. Bangladesz Wielkosc: 6 cm Dymorfizm pż ciowy: samce barwne. Wyselekcjonowano odmianś zwanł "zachodem sę ca". jasno oswietlone. plankton. moim zdaniem tylko prśtnik karę owaty (C. o temperaturze 24-27oC. samice szare z brłzowym paskiem wzdę ciaę uz a. ktore dotyczł gurami mozaikowego. Samiec jest jaskrawo ubarwiony w karminowo niebieskie prśgi. wrotkow. w najlepszym wypadku. Labirynt wyksztaę siś dopiero po osiłgniściu przez ca maluchy wielkosci 7 . poza tym a okresem jest to rybka pę ochliwa. larwy owadow Prź tnik trojbarwny (Colisa chuna) Wystź powanie: Poę nocno-wschodnie Indie. W okresie tarę samiec jest a a agresywny zarowno wobec innych ryb swojego gatunku jak i wobec ryb innych gatunkow. Narybek rosnie nierownomiernie i wolno. dobrze zarosniśte z roslinami akwarium. Dorosę ryby jedzł kazdy rodzaj pokarmu.30oC. 92 . Ja podawaę em swoim mę odym dodatkowo pantofelka i nicienie "micro". Zachowanie: Poza okresem tarę spokojna. Prź tnik prź gowany (Colisa fasciata) Wystź powanie: Bengal. Wychow mż odych: W temperaturze 28-30oC samiec buduje wsrod roslin pę ywajłcych pieniste gniazdo pod ktorym dochodzi do widowiskowego tarę Po tarle nalezy odę a. Do tarę a przygotowujemy pę ytkie. z wodł o temperaturze 28-30oC. Pierwszym pokarmem maluchow sł pierwotniaki. w ktorym muszł siś znaleńc koniecznie drobne rosliny pę ywajłce. Czasami w handlu spotyka siś odmianś barwnł prśtnika karę owatego ubarwionł podobnie do opisywanego tu prśtnika trojbarwnego. dopiero po 10 dniach od wylśgu. ktore nieco zmienia siś w okresie godowym. Pokarm: Kazdy dostśpny w handlu. Wychow mż odych: Samiec w temperaturze 28oC buduje pieniste gniazdo na powierzchni wody. a po wylśgu mę odych rowniez samca. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Prź tnik karż owaty (Colisa lalia) Prśtnik karę owaty wystśpuje w wodach Bengalu i Assamu. Woda: Raczej miśkka i kwasna ale znoszł rowniez obojetnł i srednio twardł. owic samiczkś a po 2-3 dniach gdy pojawił siś mę ode rowniez samca.

skrzeczyk jeszcze wiele razy zmieniaęswojł przynaleznosc rodzajowł. ze ” brakujłcaš para skrzeczykow zachowuje siś dziwnie. Po powrocie do domu wpuscię em je do akwarium 100l w ktorym juz pę ywaę gurami mozaikowe (Trichogaster leeri). gdzie zwabię samiczkś i odbyę z nił tarę Nie obserwowaę o. ktorego liscie walczł o swiatę z wgę o śbkł i rzśsł. Samiec buduje pieniste gniazdo. Pokarm: zywy. Skrzeczyk prź gowany (Trichopsis vittatus) W roku 1831 Cuvier i Valenciennes opisali dziwnł skrzeczłcł rybkś i nazwali jł Osphromenus vittatus. wśglanowej 11 DCH o temperaturze 24-25oC. Pierwsze tarę miaę miejsce w akwarium ogolnym a o o tarlaki miaę 4 cm dę y ugosci. Samicś a odę awia siś od razu po tarle a samca po 2-3 dniach gdy mę ode zaczynajł siś rozpę ywac. ze wysiadę grzaę i rybki tak reagujł na niskł temperaturś.). Birma. roslinny (glony). Jako mę ody czę owiek dowiedziaę em siś o istnieniu rybek. suchy. y Dorosę osiłgajł wielkosc do 8 cm. Unikac karmienia wazonkowcami i tubifeksem. ktore skrzeczł juz dosyc dawno temu i postanowię em je miec ale dopiero niedawno udaę mi siś je zdobyc do swojego akwarium dziśki uprzejmosci kolegi Krzysztofa o Biczysko. wargi wydatniejsze niz u samic. zeby je ogrzac wę asnł piersił. o temperaturze 24-28oC. a jednostronnie zywione zapadajł na puchlinś. Prź tnik wargacz (Colisa labiosa) Wystź powanie: Indochiny. w drugim rogu siedziaę 2 wystraszone skrzeczyki i mieczyki. gdzie skę adana jest ikra w sposob typowy dla prśtnikow. y o zaczśę pluskac w woreczku. a nastśpna partia skrzeczykow zostaę sprowadzona do Drezna w 1903 i tam tez miaę miejsce a o pierwsze rozmnozenie w niewoli. Do Europy zostaę sprowadzone po raz pierwszy w 1899 r. Do tarę podnosi siś temperaturś wody do 28-30oC. Niestety e nie mam dostśpu do takiej wody i w moim akwarium do udanego tarę doszę w wodzie o pH 6. Wiedziaę y em. gdyz nie przypuszczaę em. Pokarm: Z ywy. stadko gupikow (Poecilia reticulata) (musiaę opuscic to akwarium) i kilka y mieczykow. sł juz moje i zywe. a. Wieczorem po pracy obserwujłc akwarium zauwazyę em dziwne zachowanie siś moich rybek w akwarium zamieszkiwanym przez skrzeczyki. Woda: raczej miśkka.8 i twardosci a o ogolnej 15 DGH. Nie moze zabraknłc roslin pę ywajłcych. W akwarium tarliskowym muszł znajdowac siś kryjowki. Uwagi: Akwarium musi byc przykryte. Syjamie. mrozony. suchy. 93 . mech jawajski kilka anubiasow (Anubias nana) i duzy lotos czerwony. ze jest a ka o 25oC. bocje wspaniaę y e (Botia macracantha). zeby rybka uchodzłca za trudnł w rozmnazaniu zrobi mi takł niespodziankś. Zachowanie: spokojna. miśkkł i lekko kwasnł. jesli go brak. towarzyskie z innymi spokojnymi rybami. wskazany dodatek roslinnego. u Wychow mż odych: akwarium tarliskowe powinno miec odpowiednił ilosc kryjowek wsrod roslin i korzeni. gdyz rybki ę atwo przeziśbiajł bę śdnik. Akwarium: Akwarium obszerne. dwoch mozna podawac nicienie micro i naupliusy oczlika. Wymagajł wody o temperaturze od 22-30oC. ale warto byę juz w okolicach Pię rybki wesoę o. az do roku 1934 kiedy to Fowler ostatecznie przyę łczyę go do rodzaju Trichopsis vittatus. zjada glony. agresywna podczas tarę odpowiednia do wielogatunkowego zespoę ryb. W akwarium rosnie sporo nurzan cow srubowych. samice: 5-6 cm Dymorfizm pż ciowy: samce majł intensywniejsze ubarwienie a ich pę etwa grzbietowa jest bardziej szpiczasta. Dorosę gurami mozaikowe siedziaę w e y kłcie za filtrem wyrańnie czegos siś bojłc. Rzucię y em okiem na termometr myslłc. Wspoę pasazerowie patrzeli na mnie jak na wariata. Jawie i Borneo. ktore co prawda nie pochodzł z Azji poę udniowowschodniej ale zostaę rowniez i tam zawleczone przez czę y owieka. Okazaę siś. Samiec zbudowaę pieniste gniazdko w kieszeni miedzy dwoma liscmi lotosa. w poę udniowym Wietnamie. woda w worku miaę okoę 13a o 14oC a rybki lezaę na dnie jak martwe. z duzł iloscił roslin i kryjowek wsrod korzeni. ze wzglśdow zdrowotnych musi byc dobrze przykryte. lekko kwasna ale wytrzymujł twardł i obojśtnł. ktory przywiozęje dla mnie i Tomasza Marcina Hippe na spotkanie IZA w Poznaniu. Gdy wsiadę y em w pociłg do domu schowaę em natychmiast rybki pod sweter i koszulś. zaczłę em dalej szukac przyczyny nienormalnego zachowania siś rybek. zobaczyę em. Wielkosc: samce: 6-8 cm. Rybki niestety mimo dobrej izolacji ulegę znacznemu wychę y odzeniu. gdyz rybki ę atwo ulegajł otę uszczeniu. Prawdopodobnie jakis nieodpowiedzialny akwarysta wypuscięgo na wolnosc lub uciekę ze stawu hodowlanego. przez von Stuwe do y Hamburga. zawleczony przez czę owieka na Florydś. Pierwszym pokarmem malutkich prśtnikow sł pierwotniaki a po tygodniu.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. em go. piskorki(Pangio sp. Gdy przyjrzaę em siś mojemu zbiornikowi. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Akwarium: Gśsto porosniśte roslinami z kryjowkami wsrod korzeni i roslin pę ywajłcych. Skrzeczyki w srodowisku naturalnym wystśpujł w roznych zbiornikach na Poę wyspie Malajskim. na Sumatrze. powierzchniowa. w ktorych moze skryc siś samica przed nadmiernł agresywnoscił samca.

o Ze wzglśdu na ciekawe zachowanie i ę adny wyglłd jest to rybka warta popularyzacji i trzymania w naszych zbiornikach. Rybki chśtnie przyjmowaę ten pokarm. Podrosniśte maluchy karmiś kilka razy dziennie nicieniami micro i wę asnorścznie przygotowanł mieszankł roztartych na pyępokarmow Tetry i Sery. ktory dostaę i rowniez rozmnozyę pozostaę cztery skrzeczyki zauwazyę ze skrzeczyki mimo niepozornego wyglłdu potrafił e . Po kilku dniach widziaę em rowniez pę ywajłce mę ode z tego tarę Niestety a. ktore rozmnazaę siś w moich akwariach. ktore natychmiast byę zapę y adniane i umieszczane przez samca w gnieńdzie. w ktorym mozna by odchowac przychowek. ze jest juz po tarle samica moze zginłc. Na powierzchni umiescię em uciśty pę ywajłcy lisc czerwonego lotosa. ale majł niestety bardzo maę otwory gśbowe i proba podania im jako pierwszego pokarmu nicieni micro e speę a na niczym. ktore niezbyt szybko opadajł na dno. Postanowię em sprawdzic jak rzeczywiscie wyglłdajł zachowania godowe skrzeczykow. Po tygodniu daę siś zauwazyc roznica w wyglłdzie rybek. No i najwazniejsze y zaczłę wydawac kumkajłco. Rybki nie zwracaę na nie uwagi. ze u skrzeczykow jest inaczej. ze zbiornik. Pozostawię em jł zatem w akwarium tarliskowym i obserwowaę em co bśdzie siś dziaę dalej. w ktorym sł maluchy jest dosyc duzy postanowię em zrobic eksperyment. ale sł bardziej pastelowe. ze samiczka bśdzie miaę a siś gdzie schronic. gdyz byę one atakowane i zabijane przez samca. ktore siś na bazie tej pozywki rozwijaę Siano pochodzię z y y y. Nie zaobserwowaę o em zadnych utarczek miśdzy tarlakami tak typowych dla prśtnikow. Okazaę siś. hodowca nie zauwazy. nie miaę em wtedy przygotowanego zbiornika. W moim akwarium nie byę rybki. co bśdzie siś dziaę dalej. Wę ozyę em garsc siana zwiłzanego gumkł do wę osow i utopię em je w akwarium z maluchami. em w ten sposob 3 ę adne samce gupika. tak spokojnie. samiec przyjmujłc postawś imponujłcł i wydajłc dńwiśki a o o zaprosię samicś pod gniazdo gdzie w typowy dla innych rybek labiryntowych obejmowaę samicś i nastśpowaę o skę adanie ikry w pakietach po szesc sztuk. Niestety musiaę em wykwaterowac z akwarium ze skrzeczykami. Dostaę siś miśdzy innymi moim palcom i oę o owkowi. o Samiec zajmowaę centrum rewiru pod lisciem. Sł doskonaę ymi wspoę mieszkan cami do akwarium z rybkami pochodzłcymi z Azji poę udniowo wschodniej. jednak sugerowaę bym ewentualne obnizanie temperatury poę łczone z podmianł wody do 18oC. a po tarle odpśdza jł. gupiki. dotychczas rozradzane przeze mnie rybki labiryntowe zachowywaę siś wedę nastśpujłcego schematu: samiec buduje gniazdo. Dokę o a adnie obserwujłc akwarium w kon cu wypatrzyę em gniazdo. zeby nie wywoę ywac silnego prłdu wody. miesiłcach od wyklucia maluchy wybarwiajł siś nadal i nabierajł piśknych kolorow ryb dorosę ych. e Zachowaniem przypominajł nieco pielśgniczki. a samiczka patrolowaę nieustannie jego brzegi. Dorosę najchśtniej przebywajł tuz pod powierzchnił wody gdzie zdobywajł pokarm i rozmnazajł siś. ze rozmnazanie skrzeczykow jest stymulowane spadkiem temperatury w okresie bezposrednio je poprzedzajłcym. podobnie jak w akwarium ogolnym opiekowali siś oboje rodzice. Atakowaę kazdy a a przedmiot. Obserwacje poczynione w akwarium ogolnym pozwalaę mi przypuszczac. Wobec innych ryb zachowujł siś spokojnie i nie atakujł ich. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Samica krłzy dookoę kilku lisci lotosa i atakuje kazdł rybkś. ktora potrafię oprzec siś takiemu atakowi. ze myslaę y em. Dalej wydarzenia potoczyę siś szybko. W spokoju pozostawiajł rowniez samiczki gupika. Rybki sobie pę ywaę spokojnie. o a najmniejsze 0. e Rozpę ywajłce siś maluchy sł w stosunku do innych ryb labiryntowych. y y Korzystajłc z tego. Utrzymywaę em w nim temperaturś od 24 do 26oC i filtrowaę em wodś przez głbkowy filtr wewnśtrzny napśdzany turbinł na ktorej wylot zaę ozyę em deszczowniś skierowanł otworkami do scianki akwarium. maluchy zaczśę siś rozpę y ywac. Pozostawię em ryby w spokoju i obserwowaę em. ktora probuje podpę a ynłc do naroznika w ktorym zwykle je karmiś. pokarmami suchymi Tetry i Sery. Mę ode sł ubarwione szaro i majł czarne cśtki ukę adajłce siś w pasy wzdę ciaę Po trzech uz a. ale mimo to rosę bardzo powoli. Obecnie w akwarium ze skrzeczykami pę ywajł oprocz wymienionych na poczłtku artykuę u rybek pę ywajł obecnie jeszcze sumiki szkliste (Kryptopterus bicirrhis). Dwa tygodnie pońniej na skrzeczyki oczekiwaę gotowy 40l zbiornik zarosniśty przez higrophiliś hinduskł. etwy nabraę prawie wisniowego koloru z niebieskimi cśtkami. y duze. Mimo znacznych roznic w tempie wzrostu ryb nie zauwazyę em. ktorych kilka pozostawię em w akwarium towarzyskim z nimi. Po tarle samczyk nie byę juz taki szarmancki wobec samicy ale nie napastowaę jej. Tak jak przewidywaę em maluchy gromadzię siś nad wiłzkł siana i jadę pierwotniaki. wtedy tez odę owię em dorosę z akwarium tarliskowego. pokarmami mrozonymi i suchymi. Zaraz po wpuszczeniu do akwarium ogolnego para y skrzeczykow zabraę siś za jego patrolowanie i sprawdzanie wszystkich zakamarkow w akwarium. y Samiec widzłc samczyka gupika z duzym kolorowym ogonem traktowaę go prawdopodobnie jak rywala i atakowaę . a u samca rozmyę siś dajłc w efekcie rybkś o wisniowoniebieskim w zaleznosci od y y oswietlenia kolorze ciaę Jego pę a. Karmię a em je jak dotychczas mrozonł ochotkł. Kolega Tomek. bulgoczłco.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. a samica pilnowaę rewiru. rowniez mocno poturbowac samca bojownika syjamskiego (Betta splendens). 94 . Po y a nastśpnych dwoch dniach. W akwarium mozna je karmic planktonem. Do tarę doszę wieczorem miaę ono spokojny przebieg. Na ciele samicy czarne prśgi a nabraę intensywnosci. na dno daę em piasek wymieszany z nieduzł iloscił torfu. wodzieniem. ze miejscami w akwarium o byę gśsta roslinnosc i na dnie umiescię a em kilka ę upin z orzecha kokosowego wiedziaę em. zeby miaęmiejsce kanibalizm wsrod mę odych. pod pę o ywajłcym lisciem lotosa. Gupik nie umiaę siś zachowac i ginłę stracię . jesli samica nie ma gdzie uciec ani nie moze siś nigdzie schowac. jesli rybka byę dosyc sprytna i zdeterminowana. Samiec zbudowaę z drobnych pścherzykow y powietrza zwarte gniazdo o srednicy okoę 6 cm. o podmokę ę ej łki mojego kolegi i po kilku tygodniach miaę em dodatkowy efekt uboczny. Dńwiśki wydawane przez samca sł gę osne i wyrańnie sę ychac je poza akwarium. Dziśki temu. Tomek sugeruje.5 cm. ze gniazdem. skrzeczłce dńwiśki. anubiasy i kryptokoryny orzśsione. z akwarium wyleciaę a gromadka maę ych owadow. gurami czy bojownikow. gdy jest y ug gotowe zaprasza samicś. udawaę siś jej przepę a o ynłc przez zaporś jakł stanowię samiczka spod liscia wypę a ywaę samiec intensywniej niz zwykle ubarwiony i atakowaę wspolnie z samiczkł intruza. Poza okresem godowym najchśtniej pę ywajł stadkiem. a nie jak to miaę miejsce w naszym przypadku do 12-13oC. Stadko 50 moich skrzeczykow niestety rosnie dosyc nierowno i najwiśksze po dwoch miesiłcach majł okoę 1 cm. Mę ode wylśgę siś z ikry po 2 dniach samiec nadal zajmowaę siś nimi w gnieńdzie. iz zę apaę em dwie samice a nie parś. ktory pojawiaęsiś w zasiśgu jej wzroku. Na szczśscie przygotowaę zę y em sobie kilka sę oikow z hodowlł pantofelkow na sianie i skorce od banana.

dopoki mę o ode siś nie rozpę ynł. wielkopę etw jest rybł labiryntowł. Tarę od 20oC. Peę niś swych barw pokazuje dopiero po osiłgniściu 1 roku zycia. przykryte. Dymorfizm pż ciowy: Samiec wiśkszy i barwniejszy od samicy.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Tajwan. ktory zrobię to zdjście trzyma parś wielkopę etwow w akwarium o dę ugoci 150 cm i zauwazyę ze po tarle faktycznie samiec odgania samicś. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Wielkopż etw wspaniaż (Macropodus opercularis) y Wystź powanie: Azja poę udniowo-wschodnia (Chiny. Opieka taka trwa okoę 3 dni. Korea. Samiec agresywnie broni gniazda przed kazdł podpę ywajłcł rybł. Wyhodowano szereg odmian barwnych. a po kilku dniach mozna podawac larwy oczlikow oraz "mikro". Zachowanie: Kazdy osobnik zachowuje siś inaczej. zanim nie uzna go za ukon czone odgania samicś. potem dochodzi do tarę po ktorym nalezy odę a. Generalnie nalezy go traktowac jak typowł rybś terytorialnł i zarezerwowac caę akwarium dla e dobranej pary. Od czerwca do wrzesnia w Polsce mozna trzymac wielkopę etwa w pę ytkim stawie ogrodowym. Czśsto wystśpuje na polach ryzowych. temperarura wody od 15 do 30oC. Wychow mż odych: Samiec buduje gniazdo z piany na powierzchni wody. Karmi siś je najdrobniejszym zywym pokarmem. Wielkosc: Dorasta do 12 cm. ale gdy ta nastśpnego dnia powrocię pod gniazdo pozwolię . Lubi akwaria dobrze zarosniśte z kryjowkami wsrod roslin i korzeni. Wietnam. owic samiczkś. y Woda: Twardosc wody nie odgrywa zasadniczo wiśkszej roli. o Akwarium: Minimum 50 litrow. znajdł siś tu ryby towarzyskie jak i agresywni urodzeni zabojcy. ponadto ma wydę uzone kon ce pę etw nieparzystych. Inne ryby byę odganiane od gniazda przez parś. 95 . a jej na wspolnł opiekś nad przychowkiem. pierwotniakami i wrotkami. Do Europy zostaę sprowadzony w 1896 roku jako jedna z pierwszych egzotycznych ryb akwariowych. Riukiu. Pokarm: Przyjmuje kazdy rodzaj pokarmu. Kolega Janusz Sśkowski.

Poczłwszy od najbardziej charakterystycznego elementu behawioralnego. Niektore gatunki majł tendencjś do karlenia w zę ych warunkach bytowych. Tak zachowujł siś: Barwniak e czerwonobrzuchy. W takiej sytuacji nalezy oddzielic ikrś od rodzicow. Ze wzglśdu a na duzł przemianś materii u ryb powinna byc czśsto podmieniana i dobrze filtrowana. 5000 gatunkow. zazwyczaj wystarczy by byę czysta i klarowna. wyrywajłc rosliny i niszczłc rosliny. pielśgnice od lat stanowił obiekt zainteresowan wielu akwarystow. U pozostaę ych gatunkow mę odym zazwyczaj wystarcza drobny plankton ę apany przy pomocy gśstej siatki. pielśgnica Meeka. Wsrod ryb o tym typie zachowania czśsto zdarza siś. ale bywajł i gatunki dorastajłce w naturze do prawie 70 cm. trudno im zaakceptowac te naturalne zachowania w maę ym swiatku naszego akwarium. − Istnieje kilka gatunkow. bronił zę ozonej ikry i terytorium. ze jeden samiec ma terytorium obejmujłce terytoria kilku samic i w ten sposob ma harem kilku samic. Niektore gatunki w okresie godowym mocno kopił w podę ozu. Pokarm: Wszystkie rodzaje pokarmu. Niektorym ludziom trudno jest pogodzic siś z widokiem walczłcych i kaleczłcych siś wzajemnie ryb. Zachowanie: W odpowiednio duzym zbiorniku spokojne. W okresie godowym. Najwiścej gatunkow pielśgnicowatych pochodzi z Afryki. z kryjowkami na dnie wsrod roslin. paletka. Opisano ę łcznie ok.Wschodniej Azji. 2 Cichlidae . W by akwarium niestety czasami instynkt opieki nad potomstwem zanika. Szczegolnie interesujłce (ale moze byc to tylko moje subiektywne odczucie) sł gatunki wystśpujłce w dwoch najwiśkszych jeziorach Rowu 96 . kolorow i wielkosci. od ktorego wziśę nazwś a caę rodzina. pielśgniczka Ramireza. ktory w naturze nie zajmowaę siś swoim wylśgiem. Samiec zwykle wiścej czasu poswiśca obronie terytorium.indywidualnosci poszczegolnych egzemplarzy ryb. otoz ikrś nosi w pysku najpierw jeden z rodzicow a pońniej drugi. Nie potrafił dostrzec . zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Pielź gnice i pielź gniczki 2 Wystśpowanie: Wszystkie kontynenty oprocz Australii w "strefie ciepę ego klimatu" Wielkosc: Zwykle niewielkie do kilkunastu cm. ze jest to ej" spowodowane nie tylko olbrzymił roznorodnoscił morfologicznł. Z opisanych na stronie ryb tak zachowujł siś: gśbacz wielobarwny. ale i to nie jest reguę ł. specyficznych zaleznosci spoę ecznych. a opiekś nad ikrł i narybkiem przejmuje drugi. lecz takze specyfikł zachowan . zwykle samica. − Samica po tarle lub w czasie tarę bierze ikrś do pyska i odpę a ywa z terytorium samca.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. wsrod ktorych opieka na ikrł i narybkiem przybiera jeszcze bardziej skomplikowanł postac. ale generalnie brak reguę samce miewajł dę .Pielź gnicowate Mimo "zę reputacji. − Para dobiera siś tylko na okres rozrodu. Posadzone rosliny powinny byc zabezpieczone w wiśkszosci przypadkow kamieniami przed wyrwaniem przez ryby. skalar. usuwac samemu przy pomocy igę wszystkie zaplesniaę i bielejłce ziarenka ikry. ale bywajł wsrod pielśgnic gatunki bardzo drapiezne chśtnie polujłce na mniejszych wspoę mieszkan cow w akwarium. y e Paletki i uaru karmił swoje mę ode wydzielinł ze skory rodzicow. uzsze i zaostrzone pę etwy nieparzyste i intensywniejsze barwy. a samica mę odym. Zjawisko to czśsto wystśpuje u skalarow. Akwarium: Przestronne. a wiśc ksztaę tow. niektore gatunki chśtnie zajmujł groty. Dymorfizm pż ciowy: Samiczki zwykle wiśksze. Nie jest mi znany zaden gatunek pielśgnicowatych.a wiśc i zrozumiec . Ryby z tej grupy zwykle tworzł trwaę pary.przetrwania. Przypuszczam. Z opisanych na stronie tak zachowujł siś: pielśgniczka kakadu i pielśgniczka Agassiza. majłcych swe korzenie w ewolucji poszczegolnych gatunkow zmierzajłcej tylko do jednego celu . Ze wzglśdu na terytorializm (przynajmniej w okresie rozrodczym) naszych podopiecznych. po ktorym pońniej pę ywajł mę ode. ktorym to broniłce swego terytorium pielśgnice mogł zrobic krzywdś. a skon czywszy na wysoko zorganizowanych zachowaniach spoę a ecznych czy zaleznosciach pokarmowych. czyli opieki nad potomstwem. lecz wystśpujł one takze w Ameryce Poę udniowej i S rodkowej oraz w Poę udniowowo . robiłc dla ikry i narybku. Nalezy unikac zestawiania pielśgnic z mniejszymi gatunkami ryb. Woda: Zwykle nie majł zbyt wygorowanych wymagan . Wychow mż odych: W zaleznosci od gatunku wystśpuje szereg roznorodnych zachowan rozrodczych: − Dobrana para po tarle zgodnie opiekuje siś ikrł i narybkiem. akwarium nie powinno byc mniejsze niz 100 l. zapewnic przepę yw dobrze natlenionej wody nad zę ozem ikry. korzeni i kamieni. jak i gatunki zywiłce siś prawie wyę łcznie roslinami. Po tarle jeden z partnerow jest odpśdzany.

A tych pierwiastkow w wodach jeziora Tanganika jest szczegolnie duzo. czy skalary (Pterophyllum scalare). ale i zabojczym charakterem. strefy piaszczyste. Tylko w stanach wysokiego poziomu wody istnieje odpę do systemu yw wodnego rzeki Kongo. majestatyczne paletki (Symphosodon discus i aequifasciatus). to gatunki endemiczne. ze wody jeziora Tanganika sł C. Prawdopodobnł przyczynł tego nietypowego skę adu chemicznego wody jest praktyczny brak poę łczenia jeziora Tanganika z resztł systemu wodnego Afryki. Przy planowaniu hodowli tej grupy ryb powinnismy pamiśtac. duze. ale do 100 m gę śbokosci nie spada ponizej 9. Duza czśsc wystśpujłcych w niej gatunkow to endemity. gdzie moze czyhac niebezpieczen stwo. Pielź gnice z Jeziora Tanganika Jezioro Tanganika jest pod wieloma wzglśdami jeziorem wyjłtkowym. np. ze dno jest kryptodepresjł.widocznosc siśga 20 metrow. oraz y. Ameryka Poę udniowa charakteryzuje siś wiśkszł roznorodnoscił wod. Amphilopus. wielu mieszkan cow skalistych brzegow nie opuszcza swoich siedzib. 27ľ i dopiero na gę C śbokosci 400 m spada do 23ľ Ponadto. Powierzchniowe warstwy wody. W odroznieniu od jeziora Malawi. co ogolne stśzenie wszystkich wśglanow i wodorowśglanow. niezwykle przejrzyste . lezy ponizej poziomu morza. Ameryka srodkowa to krolestwo przede wszystkim duzych pielśgnic z rodzajow takich. tj. wartosc 16-18ľ ale nalezy pamiśtac. zas szczegolnie Satanoperca. mierzona dostśpnymi w handlu odczynnikami wykaze n. jak i z wod skrajnie kwasnych i miśkkich. Rozne sł takze zachowania rozrodcze ryb z tego jeziora. temperatura wody praktycznie nie ulega sezonowym wahaniom. Jest jednym z jezior Wielkiego Rowu Afrykan skiego Zachodniego. kilkakrotnie wiścej w porownaniu z jeziorem Malawi. jak Archocentrus. stad tez wynika pozornie wyzsza wartosc "twardosci wśglanowej" nad twardoscił ogolnł. 9. Jednak ryby zamieszkujł gę śbokosc maksymalnie do 120m na poę nocy i do 200m na poę udniu. byę kompletnie o odizolowane. Pielź gnice amerykanskie Ameryka Poę udniowa i srodkowa to krolestwo ogromnej gamy pielśgnic. ze odczynniki te nie tyle mierzł twardosc wśglanowł (czyli stśzenie n. ogromne znaczenie dla akwarystow . wielu innych.nie powinno siś dopuszczac do podniesienia temperatury wody w akwarium powyzej 29ľ Dodac nalezy. i ton wodnł. Zajmuje powierzchniś rownł Belgii. Maksymalna gę śbokosc Tanganiki wynosi 1435m. Gę C. ze nie wystśpujł one nigdzie indziej. czy Astronotus ocellatus. wsrod ktorych znajdujł siś dosc rzadkie w Ameryce (a czśsto spotykane w Afryce) ryby owofilne i larwofilne. Nalezy pamiśtac. czyli ziemiojady . Sł to w znakomitej wiśkszosci ryby litofilne. ę łcznie z sodowymi i potasowymi. w jeziorze Tanganika wystśpujł zarowno gśbacze.zdecydowana wiśkszosc sposrod 300 gatunkow ryb zamieszkujłcych jezioro. "diabę akwarystyczne". Wraz ze wzrostem gę śbokosci wartosc pH wody stopniowo maleje.0. Jest najgę śbszym jeziorem w Afryce i drugim pod wzglśdem gę śbokosci na swiecie (po Bajkale). skalne rumowiska o niewielkim spadku. szczeliny. ciłgnłc siś przez 670km. duze. z duza iloscił skalnych kryjowek. jak preferowane przez wielu zaawansowanych akwarystow pielśgnice afrykan skie. strefy przejsciowe pomiśdzy wymienionymi. Thorichthys. ale rowniez na niespotykane gdzie indziej warunki chemiczne. Osobiscie ogromnł sympatił darzś rodzaje Geophagus. jak i przepiśkne. Tym podę ozem sł zwykle skalne kryjowki. zazwyczaj przyzwyczajone do twardej i zasadowej wody. Oznacza to. np. w ktorych rozwija siś fauna.stosunkowo ę agodne. majł odczyn zasadowy . Jest to niezbśdne by ryby te mogę odbyc y gody. Parapetenia managuense. iz ewolucja stworzyę w tym jeziorze wyjłtkowo duzo gatunkow i odmian pielśgnic. Mozna nawet pokusic siś o stwierdzenie. Parapetenia. form i zachowan . Twardosc ogolna wody wynosi 8-11ľ Twardosc wśglanowa natomiast. Powyzszy fakt ma dodatkowe. wypeę nionych gnijłcymi liscmi bajor w dzungli amazon skiej. Cichla ocellaris czy szczupakopodobne stwory z rodzaju Crenicichla. niz srodkowa.Tanganice i Malawi (pomiśdzy dwoma pan stwami lezłcymi na tym jeziorem toczy siś spor o prawo wę asnosci i nazwś. Nie tylko z uwagi na unikalnł faunś. oczywiscie inne ryby. agodne i nadajłce siś nawet dla poczłtkujłcych akwarystow pielśgniczki z rodzajow Apistogramma. co Afryka. rozmnazania i stanowił rownie ciekawy obiekt obserwacji. Temperatura wody w warstwach zamieszkaę ych przez ryby wynosi ok.pH wynosi ok. Poniewaz brzegi skaliste przedzielone sł strefami piaszczystymi. jak i ryby skę adajłce ikrś na podę ozu. Gatunki budzłce najwiśksze zainteresowanie akwarystow zamieszkujł strome skaliste brzegi. sposoby zywienia. Gymnogeophagus. W braku takich piaskowych stref upatrywac mozna gę ownej przyczyny niepowodzen w rozrodzie. ktore stanowił 97 . Znajdziemy tu maę ę e. co oznacza. prawie rownie duzej. wśglanow wapnia i magnezu). czyli gatunki nie wystśpujłce nigdzie indziej. zyjłce w wolno pę ynłcych rzekach i w jeziorach. gdzie dominujł gśbacze.0. niegdys zaliczanych do rodzaju Cichlasoma. Ryby te reprezentujł przerozne formy. Herichthys. tzn.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Papiliochromis. Nannacara. a w przeszę osci jezioro Tanganika.licznych odmian. od Burundi po Zambiś. przekopujłce dno w poszukiwaniu pozywienia pielśgnice. Vieja i wielu. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego S rodkowoafrykan skiego . by procz kamiennych zakamarkow zapewnic w akwarium otwartł piaskowł strefś. ze mieszkan cy jeziora Tanganika ńle znoszł wysokie temperatury . Nalezy o tym pamiśtac przy komponowaniu akwarium dla ryb z Tanganiki. ryby y drapiezne np. Doprowadzię to do powstania duzego bogactwa gatunkow ryb. a W jeziorze wyroznia siś piśc podstawowych srodowisk zycia ryb: strome brzegi skalne. ze pielśgnice amerykan skie czśsto sł niedoceniane przez zaawansowanych akwamaniakow. stłd uzywa siś takze nazwy Jezioro Niasa). Sł to raczej ryby agresywne. wyznaczajłce w akwariach spore terytoria. jak Parapetenia festae. ale rowniez muszle po slimakach. Niektore z nich charakteryzujł siś wprost przepiśknł urodł. czy Herichthys carpintis. a w o obrśbie jednego gatunku . ryby inkubujłce ikrś w pysku. wraz z niewielkim systemem dopę ywow. ownym ńrodę em pokarmu zamieszkujłcych jezioro ryb sł glony porastajłce skaę mieszkajłce wsrod nich drobne organizmy zwierzśce. Warto rowniez pamiśtac. Ze wzglśdu na duze zroznicowanie zbiornikow wodnych w tej czśsci swiata zyjł tu zarowno gatunki z wod przypominajłcych skę adem endemiczne jeziora afrykan skie.

proces ten jest znacznie spowolniony. z duzł iloscił kryjowek wsrod roslin. Wymaga akwarium zarosniśtego. Z tego wzglśdu gatunki z Tanganiki niestety niezbyt nadajł siś dla poczłtkujłcych akwarystow. ktorej jak uczy mnie doswiadczenie Lukasza Kuchty nie nalezy ę aczyc z innymi pielśgniczkami. jesli nie ma o takiej kryjowki. Wielkosc: okoę 6 cm o Dymorfizm pż ciowy: Samiec barwny samica zoę z czarnym ta wzorem z plam na ciele. twardosc i odczyn nie grajł wiśkszej roli. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego doskonaę kryjowkł dla mniejszych gatunkow pielśgnic. a do rozmnazania 24-26oC. Akwarium: Porosniśte twardymi roslinami i z kryjowkami wsrod korzeni i kamieni. w skorupach orzechow kokosowych. z ktorymi wojuje o teren do rozrodu. Dorosę oddzielamy od mę e odych dopiero gdy mę ode sł juz zupeę nie samodzielne co zwykle nastśpuje po okoę o 3-4 tygodniach od wyklucia. Pokarm: Wszystkie rodzaje poakrmu. zajmujłca wę asne terytorium rybka. Woda powinna byc miśkka o temperaturze od 22-25oC. by uzyskac pozłdane schronienie. dorosę ma charakterystycznie zabarwiony na a wisniowo brzuch. Co ciekawe. muszle po martwych slimakach w innych ł warunkach dosc szybko ulegajł rozpuszczeniu. Zachowanie: Z ywa. Apistogramma pandurini Wystź powanie: Ameryka Poę udniowa. osiłga maksymalnie 10 cm dę ugosci. Kostaryka. Barwniak czerwonobrzuchy (Pelvicachromis pulcher) Z yje w wodach Afryki zachodniej.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Z uwagi na wysokł koncentracjś soli. ze hodowla ryb z jeziora Tanganika jest wyjłtkowo interesujłcym zajściem. Wychow mż odych: Dobrana para po zę ozeniu ikry na kamieniu lub duzym lisciu wachluje jł i broni przed wspoę mieszkan cami akwarium. chociaz nieę atwym. rybki potrafił podkopac duzy kamien . Nie wolno zapominac o dodatku pokarmu roslinnego. Ikrł i mę odymi opiekujł siś oboje rodzice. Wychow mż odych: Nie miaę em okazji obserwowac. Amazonia. ale jesli do tarę a dojdzie w zbiorniku ogolnym rodzice potrafił zwykle zapewnic 98 . grotach. wachlujł stale i oczyszczajł ziarna zę ozonej ikry. samica mniejsza od samca. bez ktorego rybki objadajł kon cowki i mę ode pśdy rosnłcych w akwarium roslin. Zachowanie: Agresywna podczas opieki nad ikrł i potomstwem. etc. o Dymorfizm pż ciowy: Pę etwy nieparzyste u samic sł koloru zoę tego a u samcow koloru czerwonego. Samica ma bardziej zaokrłglone pę etwy grzbietowł ogonowł i odbytowł. rybki zyworodne z ktorymi wspoę wystśpuje w naturze. a po wykluciu wodzł stadko narybku. Wielkosc: okoę 10 cm. Oprocz tego gatunku wystśpuje w Afryce zachodniej wiele podobnych gatunkow ryb. Sł rybami spokojnymi. na dole samiczka. Jako towarzystwo mozna dobrac inne silne pielśgnice o podobnym charakterze. pielśgnicś Meeka oraz zbrojniki i jesli akwarium jest dosyc duze. ale nie w jeziorze Tanganika. Pokarm: Wszystkie rodzaje pokarmu dostśpne w handlu. Na zdjściu u gory samiec. S wiezo wylśgniśte mę ode mozna karmic drobnym naupliusami oczlika. Ubarwienie poszczegolnych osobnikow jest zmienne. W akwarium niestety poszczegolne odmiany wymieszaę siś ze sobł i trudno obecnie znaleńc czyste y formy wyjsciowe. np. Woda: temperatura 18-24oC. Woda: temperatura 20-28oC Akwarium: Porosniśte roslinami z duzł iloscił kryjowek i grot. a opisywane barwniaki tworzł rowniez wiele piśknych odmian lokalnych. Szczegolnie chśtnie zjada zywe larwy komara i rozwielitki Archeocentrus sajica Bussing 1974 Wystź powanie: Ameryka S rodkowa. peę na temperamentu. Wszystko to powoduje. Tarę odbywa siś w "jaskini".

Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w, zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego bezpieczen stwo potomstwu, kosztem wspoę mieszkan cow. W zbyt maę ym zbiorniku w obronie ikry i mę odych mogł pozabijac wspoę mieszkan cow. W moim 100 litrowym zbiorniku pozostaę rybki zaczśę unikac pewnych rejonow e y akwarium, obyę siś bez ofiar, oprocz kilku postrzśpionych ogonow u samcow gupikow. Czśsc mę o odych odę owię em do osobnego zbiornika, gdzie dostawaę na poczłtku nicienie "mikro" a potem drobne zywe rozwielitki i oczliki. y Mę ode, ktore pozostaę z rodzicami rosnł wyrańnie szybciej mimo, ze nie dostajł tyle zywego pokarmu. y Dorosę ryby jedzł wszystko, ale nie wolno zapominac o podawaniu pokarmow roslinnych, kilka razy w tygodniu e lisc parzonej saę aty zaę atwia sprawś i ratuje delikatne rosliny przed zniszczeniem. Gź bacz wielobarwny (Pseudocrenilabrus multicolor) Wystź powanie: Dorzecze Nilu. Wielkosc: samiec do 8 cm, samica nieco mniejsza. Dymorfizm pż ciowy: Samiec barwniejszy, jesli dobrze siś przyjrzy to na pę etwie odbytowej sł widoczne atrapy jajowe. Samica szara, niepozorna. Zachowanie: Mozna trzymac samca z kilkoma samicami lub kilka samcow i kilka samic w jednym akwarium. Samice noszł zapę odnionł ikrś w pysku, podczas gdy wypuszczajł mę ode robił siś agresywne i mogł poturbowac przepę ywajłce w poblizu ryby. Wychow mż odych: po 2-3 tygodniach od tarę mę a ode sł wypuszczane przez samicś z pyska, karmimy je drobnym zywym pokarmem, niektore samice nie potrafił zajmowac siś mę odymi i zjadajł wylśg, inne opiekujł siś nimi jeszcze przez kilka dni udzielajłc im w razie niebezpieczen stwa schronienia w pysku i wodzłc je po akwarium podobnie jak to czynił inne pielśgnice. Samiec nie bierze udziaę w wychowie mę u odych. Samicś podczas noszenia ikry nalezy karmic drobnym zywym pokarmem, z moich obserwacji wynika, ze zjada ona w tym czasie nieduze ilosci drobnego zywego pokarmu. Gdy miaę em te ryby w swoim akwarium, to zdarzyę siś, ze 2 samice o jednoczesnie miaę wypuscic swoje mę y ode. Nie miaę em dosyc akwariow wiśc podzielię em szybł 40l zbiornik i oddaę em go moim 2 rybciom. Nastśpnego dnia jedna z nich juz nie zyę rozbię siś o szybe atakujłc rywalkś z a, a drugiej strony:(. Mę ode ocalaę ale samiczka niestety padę y, a. Woda: temperatura 20-24oC. Akwarium: nie mniejsze niz 60-70 litrow z kryjowkami na dnie, ale pę ywajł w caę toni wodnej. ej Pokarm: jedzł wszystkie rodzaje pokarmu, moje ryby przepadaę za maę y ymi 3-4 cm dzdzownicami. Paletka (Symphysodon aequifasciatua) Ryby te sł szeroko rozprzestrzenione w wodach Amazonki. Niektorzy badacze uwazajł, ze wszystkie ryby nalezł do jednego bardzo zmiennego gatunku, a inni wyrozniajł kilka gatunkow i podgatunkow. Ze srodowiska naturalnego wyę owiono szereg piśknych odmian (niektorzy uwazajł je nawet za osobne gatunki), a w akwarium wyhodowano szereg nowych ciekawych odmian barwnych. Cena kazdej nowosci zazwyczaj przekracza mozliwosci pę atnicze przeciśtnego zjadacza chleba. Tej ryby niestety nie mam w moim akwarium. Wymaga ona zbiornika wiśkszego niz 100 litrow, zaleca siś zbiorniki nie mniejsze niz 250 litrow, dla stadka minimum 6-8 sztuk. Roznica miśdzy samcem a samicł jest wyrańnie widoczna tylko w okresie tarę kiedy samiec od samicy rozni siś ksztaę a, tem brodawki pę ciowej. Paletka jest rybkł stadnł o skomplikowanej strukturze spoę ecznej. Niestety sł wrazliwe na chemikalia (w tym leki) i choroby, ktore nie wystśpujł w takim natśzeniu u innych gatunkow ryb. Wg. moich znajomych hodowcow, ze wzglśdu na wrazliwosc na zakazenia wiciowcami i nicieniami nie nalezy trzymac paletek w jednym akwarium razem ze skalarami, ktore czśsto sł bezobjawowymi nocicielami mimo, ze w naturze rybki te wystśpujł w podobnych biotopach. Z tego samego powodu nie wolno podawac paletkom rurecznika, osliczek i kieę zdrojowych. Nie daje siś rowniez trzymac paletek z kiryskami zy i zbrojnikami ze wzglśdu na duzł wrazliwoc wspomnianych ryb na leki przeciw robakom i wiciowcom. Oprocz duzego akwarium dyskowce wymagajł miśkkiej wody, o temperaturze od 25 do 27oC, a do rozmnazania nawet o temperaturze 28-30oC. Ikra jest skę adana na szerokich lisciach roslin wodnych lub innych pę askich powierzchniach. S wiezo wylśgę larwy wiszł poczłtkowo na lisciach, a pońniej pę e ywajł razem z rodzicami. Najczśstszł przyczynł niepowodzenia w rozrodzie jest kanibalizm rodzicow wobec ikry lub mę odych oraz niewyprodukowanie przez skorś rodzicow specjalnej odzywki dla narybku. Niestety nie mozna postłpic, tak jak siś to robi w przypadku skalarow i innych pielśgnic gdy rodzice nie opiekujł siś ikrł błdń narybkiem i odebrac ikrś, gdyz pierwszym pokarmem mę odych jest wydzielina ze skory rodzicow. Bez tego pokarmu nie ma praktycznie szans na odchow mę odych. Na marginesie zauwazyę em, ze opieka rodzicow przyspiesza wzrost mę odych, takze i u innych pielśgnic. Podchow mę odych dyskowcow jest trudny. Ryba nie nadaje siź dla poczćtkujćcych.

99

Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w, zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego

Pielź gnica Meeka (Thorichthys meeki syn. Cichlasoma meeki) Wystź powanie: Gwatemala, Jukatan. Wielkosc: samice do 10 cm, a samce do 15 cm, dojrzaę osc pę ciowł osiłgajł juz majłc 5 cm. Dymorfizm pż ciowy: Samce bardziej okazaę czerwien na podgardlu wyrańniejsza, pę e, ewa grzbietowa i odbytowa bardziej szpiczasta niz u samicy. Zachowanie: Para musi dobrac siś sama ze stadka mę odych rybek. Ma opiniś rybki kę otliwej i zadziornej, na ktorł jak uwazam wcale nie zasę uguje. W moich akwariach byę rybł spokojnł nie kopaę ani tym bardziej nie mordowaę a a a wspoę mieszkan cow. W okresie godowym para zaciekle broni swego terytorium przed innymi zwierzśtami w akwarium i czasami kopie maę doę e ki, ale odpowiednio duzy zbiornik i niezbyt liczne towarzystwo innych silnych ryb rozwiłzuje problem strat wywoę anych nadmiernł agresjł ryb wobec siebie. Jesli para nie dobierze siś sama, a bśdziemy probowali narzucic rybom swoje towarzystwo wedę ug wę asnego widzimisiś grozł nam kę opoty zwiłzane z roznicł charakterow i się naszych ryb. y Ciłgę kę e otnie jakie w takiej sytuacji czśsto siś zdarzajł ńle wpę ywajł na zdrowie i samopoczucie ryb. Dobrana para moze nawet przebywac w maę ym dobrze zarosniśtym zbiorniku. W czasie studiow, gdy mieszkaę em w akademiku miaę em takł parś w 40 l zbiorniku. Ryby skę adaę ikrś i wyprowadzaę mę y y ode. Akwarium to byę dobrze zarosniśte nurzawcam,i byę tam o y rowniez kryjowki zrobione z pustych doniczek, wtedy jeszcze nie byę tanich i ę o atwo dostśpnych kokosow. Wychow mż odych: Ikra jest skę adana na oczyszczonej przez tarlaki pę askiej powierzchni kamienia lub lisciu, a po 48-56 godzinach wykluwajł siś larwy, ktore gdy zacznł pę ywac mozna karmic drobnym planktonem (pyę em) lub wśgorkami mikro. Ikrś i mę ode lepiej jest pozostawic pod opiekł rodzicow, ktorzy troskliwie siś nimi opiekujł i dbajł by im niczego nie zabrakę o. Woda: Temperatura 22-28oC, czśsto podmieniana, twardosc i odczyn nie odgrywajł wiśkszej roli. Akwarium: Nie mniejsze niz 70 litrow z kryjowkami na dnie i wsrod roslin. Pokarm: Jedzł wszystkie rodzaje pokarmu. Oswojone dajł siś karmic wiśkszymi kawaę kami jedzenia (np. dzdzownicami) z rśki opiekuna. Pielź gniczka Agassiza (Apistogramma agassizi) Wystź powanie: Ameryka Poę udniowa Wielkosc: okoę 8 cm. o Dymorfizm pż ciowy: Zachowanie: Wychow mż odych: Woda: temperatura 20-28oC Akwarium: Pokarm:

Pielź gniczka kakadu (Apistogramma cacatuoides) Wystź powanie: Dorzecze Amazonki, Peru, Kolumbia. Wielkosc: samiec do 8 cm, samica ok. 6 cm, zwykle mniej. Dymorfizm pż ciowy: Samiec ma wydę uzone promienie pę etwy grzbietowej oraz wydę uzone zewnśtrzne promienie pę etwy ogonowej, czerwone plamy na pę etwie ogonowej, starsze samce majł duzy pysk, samica jest bardziej niepozornie ubarwiona i nie ma wielkiego pyska. Wyhodowano formś albinotycznł, ktora nie jest tak efektowna jak forma dzika. Zachowanie: Samice zajmujł terytoria lśgowe z maę grotł lub ł pę askim kamieniem, ktorych bronił przed innymi rybami takze przed innymi samicami. Samce mogł byc posiadaczami terytoriow obejmujłcych kilka terytoriow samic z ktorymi odbywajł w odpowienim czasie tarę Przebywajł zwykle w o. strefie przydennej akwarium. Nadajł siś do akwarium z mocnymi 100

Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w, zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego rybkami podobnej wielkosci. Wychow mż odych: Ikra jest skę adana na sklepieniu "jaskini", a po 48-56 godzinach wykluwajł siś larwy, ktore gdy zacznł pę ywac mozna karmic drobnym planktonem (pyę em) lub wśgorkami mikro. Ikrś i mę ode lepiej jest pozostawic pod opiekł samicy, samiec zresztł po tarle jest przepśdzany. Gdy hodowaę em ten gatunek zdarzyę siś nastśpujłca historia. W 70 litrowym akwarium z wielkł zabienicł a amazon skł i innymi roslinami trzymaę em 3 pary pielśgniczek kakadu. Pewnego dnia zniknłę jeden samiec. Po kilku dniach znalazę em go caę ego wystraszonego wsrod lisci zabienicy. Wyę owię em go do innego akwarium. Nastśpnego dnia zniknłęnastśpny samiec. Znalazę em go znowu w zabienicy. Trzeci samiec zajłęcaę akwarium i pę e ywaępo nim. Samiczki zajśę swoje terytoria. Po kilku dniach doszę do 3 tareę ktorych prawdś mowiłc nie zauwazyę y o , em. 2 z samic zę ozyę ikrś na sklepieniu doniczek, a 1 wykopaę sobie doę pod kamieniem i zę y a ek ozyę ikrś na sklepieniu tak a powstaę "groty". Wszystko byę O.K. Samca troszkś poszarpanego tradycyjnie juz wyciłgnłę ej o em z zabienicy. Doszedę do siebie w akwarium obok. Ikra rozwijaę siś prawidę a owo, a po kilku dniach jednoczesnie wykluę siś y mę ode, samiczki opiekowaę siś swoimi dziecmi. Mę y ode po 3 dniach zaczśę robic coraz dę y uzsze wycieczki pod opiekł swoich mam. Pewnego dnia zniknśę jedna z samic, zajrzaę a em do zabienicy i znalazę em jł miśdzy liscmi, za 2 dni wyciłgnłę em z zabienicy rowniez drugł samicś. Najsilniejsza samica wodzię od tej chwili wielkł chmurś narybku, a ktorym troskliwie siś opiekowaę Uzyskaę a. em z tych tareę ok. 150 szt. narybku. Ryby karmię em w tym czasie, zywym planktonem, rozwielitka, oczlik. Woda: temperatura 22-28oC, raczej miśkka z maę ym dodatkiem garbnikow, czśsto podmieniana. Akwarium: nie mniejsze niz 60-70 litrow z kryjowkami na dnie, gdyz rybka jest terytorialistkł. Pokarm: jedzł wszystkie rodzaje pokarmu, a szczegolnie chśtnie larwy komarow i zywł ochotkś. Duze egzemplarze, zwę aszcza dorosę samce uwielbiajł maę dzdzownice e e Pielź gniczka Ramireza (Papiliochromis ramirezi) Wystź powanie: Wenezuela, Kolumbia, dorzecze Orinoko. Wielkosc: ok. 6 cm. Dymorfizm pż ciowy: Samiec ma bardziej wydę uzone promienie pę etwy grzbietowej, a samica ma czerwono wisniowł plamś na brzuchu. Wyhodowano rowniez formś albinotycznł, ktora nie jest jednak tak piśkna jak forma wyjsciowa. Zachowanie: Z ywa skora do do zaczepek rybka, tworzy staę e pary, ktore zajmujł swoje rewiry w akwarium. Nie wyrywa roslin i nie niszczy wystroju akwarium. Jest wrazliwa na puchlinś wodnł. Z yje 2-3 lata. Wychow mż odych: Dobrana para skę ada ikrś w miśkkiej wodzie o temp 25-30oC, na lisciu lub kamieniu, wg. literatury rowniez moze zę ozyc ikrś w doę ku. Moje zawsze skę adaę ikrś na y szerokich lisciach zabienic. Oboje rodzice opiekujł siś ikrł i narybkiem. Mę ode jedzł od razu larwy solowca, drobny plankton, ale rosnł wolno i sł wrazliwe na wszelkie zanieczyszczenia. Woda: Temperatura 22-28oC, raczej miśkka z maę ym dodatkiem garbnikow, czśsto podmieniana. Akwarium: Nie mniejsze niz 40 litrow z kryjowkami na dnie, dobrze zarosniśte. Pokarm: Jedzł wszystkie rodzaje pokarmu, preferujł jednak pokarm zywy. Pseudotropheus saulosi Wystź powanie: Afryka, Jezioro Malawi. Wielkosc: Dymorfizm pż ciowy: Samiec ma bę śkitno niebieski odcien z prśgami, samice pozostajł pomaran czowo zoę te. Zachowanie: Nadaje siś wyę łcznie do akwarium biotopowego z innymi rybkami z jeziora Malawi. Nalezy zestawic jednego samca z haremem kilku samic (wiścej niz 3). Pyszczak ten nalezy do grupy mbuna. Wychow mż odych: Po tarle samica nosi ikrś i mę ode w pysku przez 3 tygodnie. W tym czasie wg niektorych badaczy nie pobiera pokarmu a wg innych pobiera drobny plankton. Osobiscie doradzam podawanie drobnego pokarmu noszłcym samiczkom. Woda: pH >7, temperatura 25-29oC. Akwarium: Obszerne z duzł iloscił kryjowek i zakamarkow, gdzie mogł ukrywac siś mę ode, noszłce samice i sę absze osobniki. Pokarm: Kazdy rodzaj pokarmu, jednak nalezy unikac podawania ochotki i tubifexu. Wazny jest dodatek pokarmow pochodzenia roslinnego. Skalar (Pterophyllum scalare) 101

y e zabię kiryska Sterby. a po nastśpnym dniu zaczyna pę ywac. pod warunkiem. Cejlonu. pokrojem i ubarwieniem. oczyszczajłc z nalotu. wiśc stado gupikow musi wystarczyc. usuwajłc obumarę ziarna ikry. Uwagi: Ń atwo zapada na ospś rybił. Mę ode powinny wychowywac siś w wodzie z dodatkiem wody morskiej lub soli. nie nalezy jednak e liczyc wtedy na ich udany rozrod. ale po kilku dniach zaczyna chorowac na plesniawkś. ktorych mę ode byę zjadane przez y moich podopiecznych. Dorosę mozna odę e owic zaraz po tarle. Ja trzymaę em ze skalarami stadko mieczykow. dawno temu udaę mi siś rozmnozyc. komar i szklarka). Dymorfizm pż ciowy: U formy dzikiej samce sł intensywniej ubarwione. nie mozna trzymac go rowniez z rybami ktore obgryzajł pę etwy. Temperatura 25-30oC Akwarium: Obszerne z kryjowkami dla sę abszych osobnikow. chodzi mi gę ownie o brzanki sumatrzan skie i zwinniki ogonoprśgie. W moim akwarium niestety nigdy nie udaę mi siś e o dochowac pary. koniecznie trzeba zapewnic dobre napowietrzanie i filtracjś 102 . Spotyka siś jł rowniez w zaroslach namorzynowych. Wedę ug niektorych badaczy wystśpuje kilka gatunkow skalarow. Skalary sł rybami stadnymi i uwielbiajł czatowac na zdobycz wsrod pionowych lisci roslin. z tego powodu nie nadaje siś do trzymania z maę ymi rybami. Skalary jak zgę odniejł potrafił skutecznie zaatakowac nawet dorosę ego samca gupika. ktorł dawno. jesli go nie ma niszczy delikatne rosliny. Zachowanie: Literatura podaje. samice bledsze i nieco mniejsze. ze sę abszy traci pę etwy. Przyjmujł takze dobre pokarmy suche. ktore czasami dostajł na kolacjś. Podjadajł rosliny. wachlujłc jł. szybś w akwarium tarliskowym. ze zapewnimy jej odpowiednił ilosc kryjowek. ze sł to rybki spokojne i niekopiłce. Znosi przejsciowo rowniez temperaturś 22oC.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. gdyz poluje na nie. Woda: Z dodatkiem soli (1 lyzeczka od herbaty na kazde 10l wody w akwarium) i garbnikow. doniczkś. Czasami dochodzi do nieporozumien miśdzy tarlakami i wtedy sę abszy osobnik moze siś ukryc. Wymaga duzego i wysokiego minimum 50 cm akwarium z czystł dobrze natlenionł wodł o temperaturze od 24 do 30oC. odpśdzajłc chśtnych do jej zjedzenia. Nalezy pamiśtac. wtedy sami musimy usuwac zaplesniaę ziarna ikry i dotlenic wodś dookoę zę e a oza ikry. maę rybki. plankton. inni twierdzł. Przy stśzeniu soli takim jak podaę em rosnł jeszcze takie rosliny jak Ceratopteris. sł spokojne. Wylśg nastśpuje zazwyczaj po 48 godzinach. Oczywiscie dostajł rowniez wszelkiego rodzaju pokarmy mrozone zrobione z larw owadow (ochotka. Skalar byępierwszł rybł ikrowł. Pokarm: Kazdy dostśpny zywy i suchy. Skalary na wolnosci opiekujł siś zę ozonł ikrł i narybkiem. a moze gatunkow? Wyselekcjonowano rowniez wiele form hodowlanych rozniłcych siś zarowno barwł jak i pokrojem ciaę Zazwyczaj osiłga 25 a. Wychow mż odych: Dorosę dobrana para zajmuje siś ikrł i a mę odymi. higrophilia i anubiasy. to nastśpnego dnia ryby powinny juz czyscic duzy lisc. W akwarium trzyma siś zwykle mieszan ca tych form. cm wysokosci i 15 cm dę ugosci. Nie wolno krzyzowac ze sobł osobnikow czarnych. zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego Skalar pochodzi z wod Amazonki. Czasami dochodzi do nieporozumien miśdzy tarlakami i wtedy zdarza siś. ktorł ę atwo wyleczyc podnoszłc temperaturś do wę asciwego poziomu. Skalary preferujł pokarm zywy. Aby uzyskac czarne skalary krzyzuje siś osobniki o ubarwieniu dymnym lub czarnego z ubarwionym dymnie lub normalnie. Ponadto kupuje im ze sklepu wśdkarskiego dzdzownice. u mnie w akwarium przekopaę caę dno. Wielkosc: 8 cm. ze to jeden bardzo zroznicowany gatunek. ktore pońniej na szczśscie odrastajł. Jesli dobrze zaobserwowalismy dobierajłcł siś parś. wtedy nalezy podac drobny plankton. nalezy jł odę owic do osobnego akwarium o pojemnosci minimum 50 litrow. Po dobraniu siś pary ze stada o mę odych rybek. Na wolnosci wystśpuje kilka form rozniłcych siś nieco wielkoscił. Podczas takiej kuracji. Z taczek indyjski (Etroplus maculatus) oż Wystź powanie: Przyujsciowe odcinki rzek Indii. Generalnie poza okresem godowym. gdyz potomstwo takiej pary zazwyczaj ginie zaraz po wykluciu. Tapajos oraz ich dopę ywow. Karmiony zywym pokarmem narybek rozwija siś szybko i rownomiernie. Dobrana para moze zamieszkiwac w stosunkowo niewielkim 40l zbiorniku. a juz we wczesnej mę y odosci zabię swojego najmniejszego wspoę y towarzysza. ze skalary sł pielśgnicami wiśc mogł byc w okresie rozrodu agresywne. Gatunek dosyc pę odny bo wg literatury moze z jednego tarę wyprowadzic do 300 mę a odych. niektore kryptokoryny. U swoich leczyę em to schorzenie w nastśpujłcy sposob: podniosę em temperaturś wody do 34oC i dodaę em sol kuchennł w ilosci 1 ę yzka stoę owa na kazde 10l wody w akwarium. ktora opiekowaę aby siś ikrł dę uzej niz 24 godziny. Obecnie mieczyki strajkujł i nie chcł siś rozmnazac. wymaga jednak dodatku pokarmu roslinnego w karmie.

zebrane wyóżcznie do uz ytku prywatnego w akwarium.Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Po tygodniu takiej kuracji zniknśę zewnśtrzne objawy ospy a przez nastśpne 3 tygodnie stopniowo y obnizaę em temperaturś do poziomu 26oC. 103 .

Materiaóy pobrane z internetu bez zgody autoro w. Nie nalezy ę łczyc ich z rybkami. Linii bocznej brak lub jest bardzo krotka. ogoense pochodzi z pę C askowyzu Bateke. Wyzsze temperatury skracajł zycie naszym rybkom. bualanum z wyzyn Kamerunu. A. zwykle pę ywajłce pod powierzchnił wody. Akwarium zawsze musi byc dokę adnie przykryte . niestety krotko zyjłce rybki. na pustyniach Ameryki Poę nocnej. Dla proporczykowcow zaleca siś wodś z niewielkim dodatkiem soli i torfu. Walencjowate (Valenciidae). C. ogoense pochodzł z roznych biotopow i nie powinny byc trzymane razem. W Europie rozmnazany jest od 1913 r. Mę ode po wykluciu zjadajł drobny plankton. gatunkow osiłga 15cm. Mozna je jednak rowniez trzymac w niewielkich zbiorniczkach jednogatunkowych. Wiśkszosc gatunkow jest drapiezna. Ryby skę adajł zapę odnionł ikrś w mule. natomiast A. maę rybki. Sł to ryby maę i bardzo maę tylko niewiele e e. Nie nalezy rowniez mieszac w jednym zbiorniku podobnie wyglłdajłcych gatunkow. Na przykę ad gabon skie gatunki A. subtropikalnej i tropikalnej obu Ameryk. ale nierowno i majł tendencjś do kanibalizmu co moze znaczłco obnizyc efektywnoc hodowli. C Podczas wybierania ryb do akwarium towarzyskiego z karpien cowatymi nie nalezy stosowac wyę łcznie geograficznego kryterium doboru gatunkow. ktorym mogę yby obgryzac pę etwy. W zasadzie spokojne w akwarium towarzyskim. Czworookowate (Anablepidae). U wiśkszosci gatunkow wystśpuje wyrańny dymorfizm pę ciowy. ogoense lepiej pasuje do A. Woda: Twardosc nie odgrywa w zasadzie wiśkszej roli. Proporczykowiec z Kap Lopez (Aphyosemion australe) Proporczykowiec z Kap Lopez zamieszkuje muliste przybrzezne wody Afryki. Chśtnie skaczł. ktora rozwija siś zazwyczaj dosc dę ugo. gdyz ę atwo wtedy uzyskac krzyzowki miśdzygatunkowe. Ikra powinna byc wtedy przechowywana w wilgotnym podę ozu (torfie) przez kilka tygodni.21ľ A. Zachowanie: Zwykle stadne ale niezgodne i kłsliwe.26oC. grzbiet zazwyczaj spę aszczony. Afryki. Wychow mż odych: Akwarium do rozmnazania moze byc niewielkie. splendopleure i A. Akwarium: Dobrze przykryte! Przestronne dobrze zarosniśte akwarium z roslinami pę ywajłcymi na powierzchni wody. Silniejsze osobniki przesladujł sę absze. sę onych jeziorach Turcji. nawet zabojczych dla innych ryb. aczkolwiek nalezy trzymac je raczej w wodzie miśkkiej o temperaturze 18 . owady.zywił siś gę ownie owadami a czśsc z nich takze maę ymi rybkami. Wystź powanie: Wody sę odkie strefy umiarkowanej. y Pokarm: Kazdy rodzaj pokarmu zywego. gdzie przeczekuje ona do nastśpnej pory deszczowej. Na lato wiśkszosc gatunkow mozna wypuscic do sadzawki ogrodowej. ale nie nalezy trzymac ich ze znacznie mniejszymi od nich rybami. 20oC. aby wykluc siś po zalaniu wodł deszczowł. Europy i Azji. a w nizszych nie prezentujł peę ni barw. filamentosum z Togo i Nigerii. w zaleznosci od gatunku jest skę adana w podę oze. Samiec jest wielobarwny i wiśkszy (6 cm) od niepozornej samicy. gdzie wody majł temperaturś 19ľ . Uwaga wszystko co tu zostaę napisane jest wynikiem moich przemyslen po lekturze kilku ksiłzek i artykuę o ow w prasie oraz rozmow z hodowcami tych ryb. ktore sł bezpę odne i zwykle bardziej agresywne od gatunkow wyjsciowych. splendopleure pochodzi z przybrzeznych wod o temperaturze 24ľ i wiścej. Czśsc z nich to ryby sezonowe . strumieniakowate(Rivulidae). kiedy sł wiśksze od samczykow bywajł bardzo agresywne w stosunku do nich. Ikra niektorych gatunkow do dalszego rozwoju wymaga przesuszenia trwajłcego nieraz nawet kilka miesiścy. Czśsto wiele z gatunkow mozna spotkac w zbiornikach okresowo wysychajłcych. zwykle rosnł szybko. Przy kupowaniu ryb karpien cowatych nalezy koniecznie zwrocic uwagś aby byę one tej samej wielkosci. e 2 Przedstawiciele rodziny ryb karpien cowatych (Cyprinodontidae) wystśpujł w wodach obszarow tropikalnych i podzwrotnikowy