PN-92/B-01706

Zmiany, Poprawki, Uwagi UKD 628.14/.15.

POLSKA NORMA

Numer: PN-92/B-01706 Tytuł: Instalacje wodociągowe - Wymagania w projektowaniu
Grupa ICS: 91.140.60

1. WSTĘP
1.1. Przedmiot normy. Przedmiotem normy są wymagania w projektowaniu instalacji wodociągowych wody zimnej i ciepłej. 1.2. Zakres stosowania normy. Normę naleŜy stosować w projektowaniu instalacji wodociągowych zaopatrujących w wodę, o jakości odpowiadającej jakości wody do picia i na potrzeby gospodarcze, obiekty budowlane i ich bezpośrednie otoczenie. Wymagania normy dotyczą instalacji wodociągowych nowych, rozbudowywanych i przebudowywanych, jeŜeli nie istnieją inne szczegółowe przepisy dotyczące urządzeń wbudowywanych do instalacji. 1.3. Określenia 1.3.1. instalacja wodociągowa - zespół powiązanych ze sobą elementów słuŜących do zaopatrywania w wodę obiektu budowlanego i jego otoczenia, stanowiących całość techniczno-uŜytkową. 1.3.2. instalacja ciepłej wody - część instalacji wodociągowej słuŜąca do przygotowania i doprowadzenia do punktów czerpalnych wody o podwyŜszonej temperaturze, uznanej za uŜytkową. 1.3.3. podłączenie wodociągowe - odcinek przewodu łączący źródło wody z instalacją wodociągową. 1.3.4. punkt czerpalny - miejsce poboru wody w obrębie obiektu budowlanego i jego otoczenia. 1.3.5. odcinek obliczeniowy - odcinek przewodu, dla którego prowadzi się obliczenia, charakteryzujący się umownie stałym przepływem wody i stałą średnicą. 1.3.6. przepływ obliczeniowy - umowna wartość strumienia objętości lub strumienia masy wody wyznaczona dla warunków uznanych za obliczeniowe w danym fragmencie instalacji. 1.3.7. ciśnienie dyspozycyjne - ciśnienie wody w miejscu zasilania instalacji w wodę w warunkach uznanych za obliczeniowe. 1.3.8. centralne przygotowanie ciepłej wody - wspólne podgrzanie wody i doprowadzenie jej do punktów

ASLAN - WYDAWNICTWA ELEKTRONICZNE www.aslan.com.pl

Strona 1

PN-92/B-01706

czerpalnych w obrębie obiektu budowlanego zaopatrywanego w energię cieplną. 1.3.9. miejscowe przygotowanie ciepłej wody - podgrzanie wody dla jednego lub kilku punktów czerpalnych znajdujących się w pomieszczeniu lub pomieszczeniach stanowiących całość funkcjonalno-uŜytkową. 1.3.10. uŜytkownik instalacji - osoba fizyczna lub prawna, powołana do eksploatacji instalacji wodociągowej w obrębie obiektu budowlanego i jego otoczenia.

2. WYMAGANIA OGÓLNE
2.1. Warunki zasilania instalacji i punktów czerpalnych w wodę. Instalacje wodociągowe obiektów budowlanych połoŜonych w obszarze centralnie zaopatrywanym w wodę powinny być połączone z siecią wodociągową zasilającą ten obszar. JeŜeli obiekt jest połoŜony poza obszarem centralnie zaopatrywanym w wodę, to instalację wodociągową moŜna zasilać z własnego ujęcia wody. Dopuszcza się zaopatrywanie instalacji wodociągowej z dwóch niezaleŜnych źródeł wody dla obiektów szpitalnych oraz innych obiektów, dla których ustanowiono takie wymagania odrębnymi przepisami. NiezaleŜnie od warunków zasilania i sposobu rozwiązania instalacji, ciśnienie wody przed punktami czerpalnymi nie powinno przekraczać 0,6 MPa i powinno być nie mniejsze niŜ 0,05 MPa, jeŜeli w instalację nie będą wbudowywane urządzenia, dla których producenci stawiają inne wymagania. Warunki zasilania w ciepłą wodę powinny zapewniać temperaturę wody pobieranej do celów sanitarnych w punkcie czerpalnym nie niŜszą niŜ +45° C. 2.2. Ogólne zasady stosowania centralnego przygotowania ciepłej wody. Zastosowanie instalacji ciepłej wody z centralnym przygotowaniem wody dla budynku lub grupy budynków naleŜy rozpatrywać łącznie z systemem centralnego ogrzewania. Rozwiązanie sposobu przygotowania ciepłej wody powinno wynikać ze sposobu dostawy energii cieplnej do budynku lub grupy budynków. Wielkość węzła centralnego przygotowania ciepłej wody w wielorodzinnych budynkach mieszkalnych nie powinna przekraczać dostawy wody dla 1200 mieszkańców. W innych rodzajach budownictwa maksymalna wielkość węzła ciepłej wody powinna wynikać z analizy techniczno-ekonomicznej. W instalacjach ciepłej wody z centralnym przygotowaniem ciepłej wody zaleca się stosowanie pompowej cyrkulacji wody. Dopuszcza się stosowanie cyrkulacji tylko w przewodach rozdzielczych (poziomych) jeŜeli wysokość pionów nie przekracza 2 kondygnacji. W uzasadnionych przypadkach dopuszcza się stosowanie cyrkulacji grawitacyjnej, np. dla budynków o wysokości do 5 kondygnacji, przy odległości najdalszego pionu od punktu zasilania w ciepłą wodę nie przekraczającej 20 m. 2.3. Wymagania dla materiałów instalacyjnych, urządzeń i wyposaŜenia. Wszystkie materiały instalacyjne stykające się bezpośrednio z wodą powinny mieć świadectwo Państwowego Zakładu Higieny o dopuszczeniu do kontaktu z wodą do picia. Elementy instalacji, urządzenia, wyposaŜenie wbudowywane w instalację powinny odpowiadać normom przedmiotowym lub mieć świadectwo o dopuszczeniu do stosowania w budownictwie1). Urządzenia wbudowywane w instalacje podlegające Dozorowi Technicznemu powinny mieć świadectwo Dozoru o dopuszczeniu do stosowania, a urządzenia energetyczne - atest energetyczny1). JeŜeli z układu zasilania wynika, Ŝe fragment instalacji pracuje przy ciśnieniu roboczym wyŜszym od 0,6 MPa, to elementy tworzące ten fragment instalacji powinny odpowiadać temu ciśnieniu. Instalacja ciepłej wody powinna być wykonana z materiałów przystosowanych do pracy w zakresach temperatur odpowiadających zakresom temperatur wody. Armatura i urządzenia wbudowane w instalację nie powinny wywoływać uderzeń wodnych, powodujących chwilowy wzrost ciśnienia przekraczającego ciśnienie próbne instalacji. 2.4. Wymagania ochronne 2.4.1. Ochrona przed wzrostem ciśnienia. JeŜeli w obszarze centralnego zasilania w wodę warunki zasilania powodują systematyczne występowanie w połączeniu wodociągowym ciśnienia wyŜszego od 1,5-krotnego ciśnienia wymaganego dla danej instalacji, to na połączeniu naleŜy zainstalować urządzenie do redukcji ciśnienia do wartości 1,5-krotnego ciśnienia wymaganego dla danej instalacji. JeŜeli instalacja wodociągowa jest połączona z instalacją wodociągową przeciwpoŜarową, to ciśnienie wody po zredukowaniu powinno odpowiadać ciśnieniu wymaganemu dla instalacji przeciwpoŜarowej. Zawory bezpieczeństwa powinny być instalowane zgodnie z przepisami Dozoru Technicznego.

ASLAN - WYDAWNICTWA ELEKTRONICZNE www.aslan.com.pl

Strona 2

Niechronione fabrycznie elementy instalacji. Rozwiązanie instalacji wodociągowej oraz zastosowane urządzenia i elementy powinny zapewnić w kaŜdym punkcie czerpalnym wodę o jakości odpowiadającej jakości wody do picia i nie dopuścić do przedostania się do sieci wody o gorszej jakości. piony oraz cyrkulacyjne) powinny być izolowane dla ograniczenia strat ciepła. Zaleca się stosowanie zaworów napowietrzająco-odpowietrzających na zakończeniach pionów.4. przygotowującej jednocześnie wodę do picia i dla potrzeb technologicznych. to sposób prowadzenia przewodów musi pozwalać na okresowe naprawy i odnawianie powłok. Punkty czerpalne obsługujące przybory sanitarne lub inne wyposaŜenie. Zawory odcinające i spustowe muszą być umieszczone w miejscu. Dolna krawędź wlotu wody do zbiornika powinna znajdować się co najmniej 20 mm nad najwyŜszym poziomem swobodnego zwierciadła wody w zbiorniku. licząc od rzędnej terenu do wierzchu przewodu.PN-92/B-01706 2.3. ASLAN . Dopuszcza się podłączenie instalacji wodociągowej do dwóch źródeł wody z zastosowaniem zbiornika pośredniego bezciśnieniowego zapewniającego utrzymanie ciśnienia atmosferycznego nad zwierciadłem wody. Ochrona przed wtórnym zanieczyszczeniem wody. . Powłoki antykorozyjne stykające się z wodą i inhibitory powinny mieć świadectwa o dopuszczeniu do kontaktu z wodą do picia.aslan. określonej w PN-81/B-03020.com. W pobliŜu zaworu napełniającego naleŜy umieścić tabliczkę z tekstem "Po napełnieniu natychmiast odłączyć".4. Bezpośrednie połączenie instalacji wodociągowej z instalacjami prowadzącymi inne ciecze.zakończenie wylewki z armatury czerpalnej powinno być połoŜone co najmniej 20 mm nad najwyŜszym moŜliwym zwierciadłem wody w komorze roboczej przyboru. Urządzenia centralnego ogrzewania lub klimatyzacyjne mogą być połączone z instalacją wodociągową tylko okresowo za pomocą elastycznego przewodu z zastosowaniem zaworu odcinającego i zwrotnego. Fragmenty instalacji. Armatura czerpalna z zakończeniem w postaci węŜa elastycznego powinna być wyposaŜona w przerywacz przepływu wody. JeŜeli wymagania dotyczące głębokości ułoŜenia przewodu ze względu na przemarzanie nie mogą być spełnione. Bezpośrednie połączenie przewodów ciepłej i zimnej wody jest niedopuszczalne.4. w otoczeniu których temperatura moŜe spadać poniŜej 0°C powinny by ć rozwiązane w sposób umoŜliwiający opróŜnienie z wody. w których wnętrze komory roboczej jest podłączone do instalacji kanalizacyjnej powinny uniemoŜliwiać zassanie zawartości komory roboczej do instalacji wodociągowej jednym z następujących sposobów: .4 m poniŜej głębokości przemarzania gruntu. konstrukcje mocujące i podtrzymujące powinny być zabezpieczone przed korozją powłokami malarskimi. JeŜeli dla ochrony przed korozją stosuje się powłoki malarskie. Ochrona przed korozją. 2. Przewody ciepłej wody (rozdzielcze.4.2. w których mogłyby być zalewane ściekami. Przewody prowadzone w gruncie na zewnątrz obiektu budowlanego powinny być ułoŜone 0. w którym temperatura nie spada poniŜej +5°C.WYDAWNICTWA ELEKTRONICZNE www. Niedopuszczalne jest bezpośrednie połączenie instalacji wodociągowej zasilanej z urządzeń centralnego zaopatrzenia w wodę z urządzeniami zasilającymi instalację z innych źródeł wody. Przewody instalacji wodociągowej nie mogą być prowadzone przez studzienki kanalizacyjne i inne urządzenia kanalizacyjne. 2.pl Strona 3 . Stosowanie pomp strumienicowych w instalacjach wodociągowych jest niedopuszczalne. aby w kaŜdym odcinku przewodu zapewniony był ruch wody. powinny być izolowane. Fragmenty instalacji wody zimnej prowadzone w pobliŜu źródeł energii cieplnej. pary lub gazy jest niedopuszczalne. JeŜeli trasa przewodu prowadzi do kolizji z ławą lub stopą fundamentową obiektu. JeŜeli instalacja jest zasilana w wodę ze stacji uzdatniania. przy czym przykrycie przewodu w tym miejscu nie moŜe być mniejsze od głębokości przemarzania i na tym odcinku przewodu niedopuszczalne jest montowanie armatury. to rozwiązanie połączenia musi wykluczyć przedostanie się do instalacji wodociągowej wody technologicznej. Wymaganie to nie dotyczy urządzeń do podgrzewania ciepłej wody. to przewód naleŜy dodatkowo zabezpieczyć przed moŜliwością zamarzania wody. to dopuszcza się podniesienie przewodu w bezpośrednim sąsiedztwie ławy lub stopy na wysokość umoŜliwiającą przejście przewodem przez ścianę obiektu nad ławą lub stopą. Stosowane dla ochrony przed korozją instalacji wodociągowej środki i metody nie mogą powodować pogorszenia jakości wody. mogących powodować wzrost temperatury wody ponad dopuszczalną dla wody do picia. Ochrona przed wpływami termicznymi. Zewnętrzne ochrony antykorozyjne elementów instalacji powinny odpowiadać charakterowi agresywności otoczenia.wylewka z armatury czerpalnej jest wyposaŜona w przerywacz przepływu wody lub przerywacz jest częścią konstrukcyjną punktu czerpalnego. Instalacja wodociągowa powinna być tak zaprojektowana.

4.5 dm3/s. 1. Stanowisko wodomierzowe powinno być wyposaŜone w mostek uziomowy. Wzór (2) naleŜy stosować dla Σqn > 20 dm3/s oraz dla armatury o qn ≥ 0. Instalacje wodociągowe wykonane z przewodów metalowych mogą być. mocowania przewodów i elementów instalacji wodociągowej do przegród budowlanych powinien ograniczyć moŜliwość powstawania i rozchodzenia się hałasu i drgań spowodowanych pracą instalacji. Instalacje. Przepływ obliczeniowy wody q. Wymiarowanie przewodów wodociągowych polega na określeniu: średnic przewodów. Sposób rozwiązania instalacji i jej elementów.aslan. wody zimnej i wody ciepłej. natomiast przepływ obliczeniowy wody wyznaczony ze ASLAN . w których wymaga się umieszczenia hydrantów wewnętrznych. strat ciśnienia oraz minimalnego ciśnienia zapewniającego utrzymanie ciągłości dostawy wody do instalacji.6. 2. za zgodą dostawcy wody. Wzory (1) i (2) stosuje się dla wyznaczenia przepływu obliczeniowego ogólnej ilości wody. pomp. instalacja przeciwpoŜarowa wodna moŜe być połączona z instalacją wodociągową doprowadzającą wodę na cele bytowo-gospodarcze. Wymiarowanie przewodów 3. 3. b) wyznaczenie przepływów obliczeniowych dla odcinków.1. 3.07≤Σqn≤20 dm3/s.PN-92/B-01706 Fragmenty instalacji niedostępne w czasie eksploatacji powinny być zabezpieczone w sposób zapewniający ochronę przed korozją do czasu generalnego remontu instalacji. Tok wymiarowania przewodów jest następujący: a) podzielenie instalacji na odcinki obliczeniowe. Normatywny wypływ z punktów czerpalnych podano w tabl. dopuszcza się stosowanie innych metod obliczeniowych uzasadnionych technicznie.5 dm3/s. W budynkach o niewielkiej wysokości zasilanych bezpośrednio z sieci wodociągowej. przed najdalej i najwyŜej połoŜonym zaworem hydrantowym.normatywny wypływ z punktów czerpalnych. w budynkach mieszkalnych naleŜy określać wg wzoru (1) lub (2): (1) (2) w których: qn . Ciśnienie w sieci wodociągowej powinno zapewnić wymagane ciśnienie. Zaleca się wyznaczenie przepływu obliczeniowego wg zasad podanych w 3.4. c) dobór średnicy przewodów na odcinkach obliczeniowych.1. dm 3/s. Zasady ogólne. e) wyznaczenie minimalnego ciśnienia wody dla instalacji. aby elementy stalowe były wbudowane przed elementami z miedzi i jej stopów. 2. wynoszące 0. Ochrona przed hałasem i drganiami.1. dm3/s.2. Poziom dźwięku od instalacji nie powinien przekraczać dopuszczalnych wartości określonych w PN-87/B-02151/02. Wymaganie to nie dotyczy armatury z mosiądzu. Instalacja wodociągowa współpracująca z instalacją wodną przeciwpoŜarową powinna spełniać wymagania PN-72/B-02865.WYDAWNICTWA ELEKTRONICZNE www. d) wyznaczenie strat ciśnienia. wykorzystywane do uziemień.1. przy wymaganym ciśnieniu wody przed punktem czerpalnym. licząc zgodnie z kierunkiem przepływu wody. Wzór (1) naleŜy stosować dla 0.com.2 MPa. WYMIAROWANIE INSTALACJI WODOCIĄGOWYCH 3. a szczególnie posadowienia zbiorników.pl Strona 4 . Współpraca instalacji wodociągowej z instalacją wodną przeciwpoŜarową. oraz dla armatury o qn ≥ 0. 2. w których występują elementy z miedzi i jej stopów oraz ze stali ocynkowanej naleŜy projektować tak. Wyznaczenie przepływu obliczeniowego.5. Wykorzystanie instalacji wodociągowych do zabezpieczenia urządzeń elektrycznych.5.2.1.

7 1.07 0..0 0. dm 3/s ciepła.1 0.1 0.PN-92/B-01706 wzorów (1) i (2) w tabl.1 0. mm n Tablica 2.15 0.15 0.15 0.04 0. Normatywny wypływ z punktów czerpalnych i wymagane ciśnienie przed punktem czerpalnym Normatywny wypływ wody Rodzaj punktu czerpalnego Wymagane ciśnienie MPa mieszanej1) qn qn zimna.aslan..1 0..1 0..3 0.07 0.dn 25 .05 0.05 0.WYDAWNICTWA ELEKTRONICZNE www.5 1.15 0..15 0.dn 154) .2 0.1 0. Tablica 1.dn 10 ..25 0.05 0.pl Strona 5 ..dn 20 .1 0.1 0.3 0.0 0.1 0.07 0..1 0.com..dn 15 dn 15 dn 20 dn 25 dn 15 dn 15 dn 15 dn 15 dn 15 dn 15 dn 15 dn 15 dn 20 dn 15 dn 15 0.3 0.07 0.15 0.07 0.12 0.0 1. 2.15 MPa 3) przy całkowicie otwartej śrubie dławiącej 4) d .12 0.07 0.13 0..1 0.15 0.1 0..1 Zawór spłukujący do pisuarów Zmywarka do naczyń (domowa) Pralka automatyczna (domowa) Baterie czerpalne dla natrysków dla wanien dla zlewozmywaków dla umywalek dla wanien do siedzenia Bateria czerpalna z mieszalnikiem Płuczka zbiornikowa Warnik elektryczny3) 1) 2) woda zimna tz = 15° C.05 0. dm3/s tylko zimnej lub ciepłej qn dm 3/s 0.3 0.1 0..średnica nominalna punktu czerpalnego. ciepła tc = 55° C jeŜeli zawór z węzem L ≤ 10 m.1 Zawór czerpalny: bez perlatora2) z perlatorem Głowica natrysku Płuczka ciśnieniowa . to ciśnienie 0. Przepływ obliczeniowy wody dla budynków mieszkalnych ASLAN .dn 15 .1 0.

68 6.85 0.63 10.51 8.22 4.90 0.60 0.33 cd.87 5.02 8.65 0.00 2.80 1.05 2.pl Strona 6 .15 2.76 11.60 0.55 2.83 3.10 0.80 11.38 0.81 2.65 0.92 2.85 1.06 3.23 16.86 20.54 9.26 5.80 0.72 13.44 2.35 2.13 3.56 8.78 18.25 2.10 2.WYDAWNICTWA ELEKTRONICZNE www.60 1.50 1.78 4.41 3.50 0.76 15.17 2.30 1.30 2.80 4.30 0.69 13.40 2.00 1.10 0.15 1.28 9.56 7.70 6.35 1.48 16.03 7.11 6.27 6.59 1.40 0.50 1.40 20.90 1.com.05 14.21 0.90 0.74 3.45 3.29 0.72 0.95 1.75 0.04 2.49 4.70 1.70 0.75 0.95 2.65 1.04 12.15 1.41 12.17 5.15 0.55 0.55 0.36 14.35 0.05 1.17 17.80 0.70 1.05 9.87 1.29 2.5 dm3/s 0.00 1.10 1.5 dm3/s q dm3/s 0.05 0.48 0.39 1.58 19.89 7.71 12.08 9. Tablicy 2 ASLAN .70 0.80 14.31 1.25 0.48 18.60 0.95 1.85 0.75 1.88 10.12 4.99 17.25 1.40 1.PN-92/B-01706 Σqn dla armatury < 0.95 16.50 0.21 10.45 1.45 0.50 0.20 1.06 0.45 2.67 5.24 ≥ 0.20 1.aslan.20 2.55 1.20 0.03 1.15 0.

50 4.10 4.30 ASLAN .25 5.45 120.41 66.65 3.90 2.71 92.28 27.83 62.45 3.aslan.90 4.04 52.15 3.41 58.15 4.08 108.13 29.15 33.85 2.70 2.08 49.80 4.pl Strona 7 .05 4.75 3.70 3.17 70.45 4.30 3.50 126.60 4.90 3.20 4.01 87.15 55.PN-92/B-01706 Σqn dm3/s 21.00 3.40 4.60 3.79 133 140 147 155 162 170 178 187 196 205 215 225 235 246 257 268 280 292 305 318 331 345 360 374 390 406 q dm3/s 2.10 5.75 2.30 4.25 3.95 5.50 3.89 23.10 74.00 5.65 2.85 3.65 4.15 5.WYDAWNICTWA ELEKTRONICZNE www.95 3.80 2.60 2.25 4.55 4.65 114.32 35.05 3.58 43.95 4.26 46.75 4.21 78.74 103.55 3.70 4.20 3.35 4.20 5.55 2.00 4.62 97.08 31.35 3.62 38.85 4.54 25.05 5.com.10 3.04 40.80 3.51 83.40 3.

....... ..35 5....... 1..5 m/s.aslan. natomiast dla Σqn > 20 dm3/s naleŜy stosować wzór (3)...w połączeniach od pionu do punktów czerpalnych .......w podłączeniach wodociągowych (domowych) .0 m/s..........5....pl Strona 8 .......... Na odcinkach obliczeniowych naleŜy wyznaczyć liniowe i miejscowe straty ciśnienia........0 m/s.PN-92/B-01706 422 439 456 474 493 512 5...... Zalecane prędkości przepływu wody....... .... których q n > 0.... W obszarze Σqn > 20 dm3/s dla hoteli naleŜy stosować wzór (6)... Temperatury obliczeniowe ciepłej wody...1.. Dla wyznaczenia przepływu obliczeniowego w hotelach i domach towarowych naleŜy stosować wzór (4).. Dla instalacji wodociągowych w obiektach innych niŜ wyŜej wymienione naleŜy dobrać wzór do ustalenia przepływu obliczeniowego przez analogię do sposobu korzystania z instalacji przez uŜytkowników.3.. jeŜeli w wyposaŜeniu są punkty czerpalne..60 Przepływ obliczeniowy wody q.5 dm3/s oraz w obszarze 0.hotele i domy towarowe (4) (5) (6) (7) Dla wyznaczenia przepływu obliczeniowego w budynkach biurowych i administracyjnych dla których Σq n ≤ 20 dm3/s naleŜy stosować wzór (1)...... 1..... 3.. 3...1. Pa naleŜy wykonać korzystając ze wzoru: ASLAN ..com.. Temperatura ciepłej wody w najwyŜej i najdalej połoŜonym punkcie czerpalnym nie moŜe być niŜsza niŜ 45°C... dm3/s w budynkach niemieszkalnych naleŜy określać w oparciu o wzory: .... C 3...45 5......WYDAWNICTWA ELEKTRONICZNE www.1 < Σq n ≤ 20 dm3/s naleŜy stosować wzór (5).50 5. 1. C.... ........ Obliczenie liniowych strat ciśnienia ∆pl... 1.....5 m/s..............1.w przewodach rozdzielczych ....budynki biurowe i administracyjne (3) ............w pionach . Obliczeniowe temperatury zimnej wody tz dopływającej do węzła ciepłej wody naleŜy przyjmować: tz = 5° je Ŝeli źródłem zasilania w wodę wodociągu są ujęcia wód powierzchniowych.4........5 dm3/s oraz w obszarze 1 < Σq n ≤ 20 dm3/s natomiast jeŜeli w wyposaŜeniu instalacji są tylko punkty czerpalne których qn < 0. Prędkość przepływu wody w przewodach wodociągowych pod ciśnieniem nie powinna być większa niŜ: ..... a dla domów towarowych wzór (7).....40 5..55 5......... C tz = 10° je Ŝeli źródłem zasilania w wodę wodociągu są ujęcia wód podziemnych... Temperatura ciepłej wody tc na wlocie do instalacji nie powinna przekraczać 55° Przyj ęcie innych temperatur powinno być udokumentowane względami technologicznymi.. Wyznaczanie strat ciśnienia.

∆t p .PN-92/B-01706 (8) w którym: λ . ρ .dla rur PVC 1. kg/m3. Tablica 3. m/s. 0.obliczeniowy spadek temperatury ciepłej wody na drodze jej przepływu od węzła cieplnego do najniekorzystniej ASLAN .obliczeniowy strumień masy wody cyrkulacyjnej. kW.straty mocy cieplnej w instalacji. ρ . di . przyjmując następujące wartości chropowatości bezwzględnej k: . m. Wymiarowanie przewodów cyrkulacyjnych. kg/s. Φc .com. Do obliczania liniowych strat ciśnienia moŜna wykorzystać nomogramy Z-1 ÷ Z-8 podane w załączniku. Pa naleŜy wykonać wg wzoru: (9) w którym: ζ . Obliczanie miejscowych strat ciśnienia ∆pm. Obliczeniowy strumień masy lub objętości wody cyrkulacyjnej naleŜy obliczyć ze wzorów (10) i (11): (10) w którym: qmc .05 mm. mm 15 ÷ 20 20 ÷ 25 25 ÷ 32 40 Obliczenia przewodów cyrkulacyjnych naleŜy prowadzić przy załoŜeniu.WYDAWNICTWA ELEKTRONICZNE www.pl Strona 9 .6. Dla obliczeń przybliŜonych straty miejscowe moŜna przyjmować jako około 30% strat liniowych. .jak we wzorze (8). Średnice przewodów cyrkulacyjnych Średnica przewodu zasilającego d z.1. ν.średnia prędkość przepływu wody w przewodzie.współczynnik oporów liniowych.01 mm.aslan. mm 15 ÷ 25 32 ÷ 50 65 ÷ 80 100 Średnica przewodu cyrkulacyjnego d c. l . 3. Wartość współczynnika λ dla rur chropowatych naleŜy obliczyć wg PN-76/M-34034.długość odcinka obliczeniowego.5 mm. 0. Wstępne ustalenie średnicy przewodu cyrkulacyjnego naleŜy dokonać posługując się tablicą 3.dla rur Ŝeliwnych .współczynnik oporów miejscowych wg PN-76/M-34034.dla rur stalowych ocynkowanych 1.gęstość wody.wewnętrzna średnica przewodu.5 mm. m.dla rur miedzianych . Ŝe zawory czerpalne są zamknięte. v .

p1 .ciepło właściwe wody. a najwyŜszym punktem połączenia przewodu cyrkulacyjnego z zasilającym. ∆pwd .miejscowe straty ciśnienia. to instalacja wymaga dodatkowego urządzenia do podnoszenia ciśnienia wody. JeŜeli wartość ciśnienia dyspozycyjnego jest większa (lub równa) od wartości ciśnienia minimalnego.aslan. m/s2.objętość wody w przewodach zasilających i cyrkulacyjnych. dm3/s.straty ciśnienia w obrębie wodomierza.com. m. Pa. Vp . ASLAN . to w układ cyrkulacji naleŜy włączyć urządzenie do podnoszenia ciśnienia wody do wartości zapewniającej właściwą cyrkulację.WYDAWNICTWA ELEKTRONICZNE www. Stratę ciśnienia wody w obiegu cyrkulacyjnym ∆p c.przyspieszenie ziemskie. JeŜeli wartość ciśnienia dyspozycyjnego jest mniejsza od wartości ciśnienia minimalnego. cw . Przy wymiarowaniu przewodów cyrkulacyjnych dopuszcza się inne metody obliczeń podane w literaturze technicznej. g . C. Dla instalacji połoŜonych na obszarze centralnego zaopatrywania w wodę wartość ciśnienia dyspozycyjnego powinien podać dostawca wody. 3. m/s2. Pa obliczonym wg wzoru: (12) w którym: h .gęstość wody odpowiadająca temperaturze wody zasilania. ° ∆tp = (5 ÷ 10)° C.stopień cyrkulacji: praktycznie poŜądana krotność wymiany wody w układzie instalacji w warunkach obliczeniowych. Pa. to instalacja moŜe być zasilana bezpośrednio ze źródła wody.2 m/s i nie powinna przekraczać 0. pw . ∆pl . Dla wyrównania ciśnienia w obiegu cyrkulacyjnym dopuszcza się stosowanie kryz (minimalna średnica kryzy 5 mm) lub zaworów regulacyjnych. Dla instalacji wody zimnej ∆pwym = 0. kg/m3. Do dalszych obliczeń przyjmuje się większą z dwóch wartości przepływu uzyskaną ze wzorów (10) i (11). Dla dokonania wyboru układu instalacji naleŜy określić w sposób przybliŜony ciśnienie wody dla instalacji i porównać ją z wartością ciśnienia dyspozycyjnego w źródle wody.pl Strona 10 . Pa naleŜy ustalić ze wzoru (13) w którym: hg .ciśnienie wody przed punktem czerpalnym. Prędkość przepływu wody w przewodach cyrkulacyjnych nie powinna być mniejsza od 0. ρ .obliczeniowy strumień objętości wody cyrkulacyjnej. kg/m3. Pa.straty ciśnienia w obrębie wymiennika. g . Pa naleŜy ustalić jako sumę strat występujących we fragmencie instalacji uznanym za obieg najniekorzystniejszy pod względem hydraulicznym.gęstość wody. JeŜeli obliczona wartość p c jest mniejsza od strat ciśnienia.przyspieszenie ziemskie. u . ∆pwym .liniowe straty ciśnienia.7. Wyznaczanie minimalnego ciśnienia dla instalacji i wybór układu instalacji.PN-92/B-01706 połoŜonego punktu czerpalnego. Pa. ∆pm .geometryczna róŜnica wysokości między środkiem wymiennika.gęstość wody odpowiadająca temperaturze wody powracającej z obiegu cyrkulacyjnego. przyjąć u = 3 ÷ 5 na godzinę. Minimalne ciśnienie wody pmin .geometryczna wysokość połoŜenia zaworu (punktu czerpalnego) nad źródłem wody. kJ/(kg ⋅ K) (11) w którym: qvc .1. Przy projektowaniu układu z cyrkulacją grawitacyjną wartość strat ciśnienia w najniekorzystniejszym hydraulicznie obiegu cyrkulacyjnym naleŜy porównać z dyspozycyjnym ciśnieniem czynnym pc. m. p2 .5 m/s. m3. kg/m3. Pa.

2.obliczeniowa temperatura ciepłej wody wg 3. kg/(d.1.jednostkowe dobowe zapotrzebowanie na ciepłą wodę dla uŜytkownika.n).czas uŜytkowania instalacji ciepłej wody τ = 18 h/d w godzinach od 6 do 24.liczba godzin uŜytkowania instalacji w ciągu doby.j.aslan. Rodzaj zastosowanego urządzenia do miejscowego przygotowania ciepłej wody powinien być dostosowany do dostępnej formy energii. cw = 4.com.). kW lub kJ/s naleŜy obliczać ze wzoru: (17) w którym: q . Urządzenia do podnoszenia ciśnienia wody. tc .j.Nh = 9. ρ .). Urządzenia do centralnego przygotowania ciepłej wody.j.pl Strona 11 .2. dm3/h lub kg/h.4. U-0.obliczeniowa temperatura zimnej wody wg 3. ASLAN . Przepływy obliczeniowe do wymiarowania węzła ciepłej wody naleŜy obliczyć wg następujących wzorów: (14) (15) (16) w których: qd śr . Obliczeniową moc cieplną wymiennika Φ.2. Urządzenia do miejscowego przygotowania ciepłej wody.). U .średnie dobowe zapotrzebowanie na ciepłą wodę.3. Doboru urządzeń do podnoszenia ciśnienia wody naleŜy dokonać w oparciu o przepływ obliczeniowy dla grupy budynków. 3. dm 3/d lub kg/d. tz . Nh . 3. odpowiednio kg/dm3 lub kg/m3.qc = 110 do 130 dm3/(d. budynku lub części budynku (strefa zasilania). m3/h. WyposaŜenie zabezpieczające.ciepło właściwe wody.j. Odpowiednio do wartości q: Φ = Φ d śr jeŜeli q = qd śr Φ = Φ h śr jeŜeli q = qh śr Φ = Φ h max jeŜeli q = qh max cw . Dla innych uŜytkowników powyŜsze wielkości naleŜy ustalić analizując sposób korzystania z instalacji ciepłej wody. m3/h. .n.2.). m 3/d.gęstość wody.współczynnik godzinowej nierównomierności rozbioru wody.średnie godzinowe zapotrzebowanie na ciepłą wodę.obliczeniowy przepływ ciepłej wody.32 .n. .2. dm3/(d. qh max maksymalne godzinowe zapotrzebowanie na ciepłą wodę. h/d. Dla budynków mieszkalnych naleŜy przyjmować: .liczba uŜytkowników zaopatrywanych z węzła ciepłej wody. dla której wymagane jest podnoszenie ciśnienia wody i która nie moŜe być zasilana bezpośrednio z sieci wodociągowej. W obliczeniach wstępnych dopuszcza się uproszczenia 1 dm3 = 1 kg.WYDAWNICTWA ELEKTRONICZNE www. qh śr .PN-92/B-01706 3. qc . odpowiednio do sposobu podgrzewania wody i akumulacyjności urządzeń do podgrzewania wody. τ . m3/(d. Urządzenia do przygotowania ciepłej wody 3. jednostki naturalne (j.n.244.n.2 kJ/(kg° C). 3.1.3.1 uŜytkownik = 1 mieszkaniec (1 j. Zabezpieczenie urządzeń do przygotowania ciepłej wody powinno być zgodne z PN-76/B-02440.). . q = qd śr lub q = qh śr lub q = qh max. dm 3/h lub kg/h. Projektowanie urządzeń do miejscowego przygotowania ciepłej wody naleŜy prowadzić w sposób zapewniający spełnienie wymagań producenta urządzeń do podgrzewania wody.4.1.n.

PN-92/B-01706 Doboru urządzeń do podnoszenia ciśnienia wody naleŜy dokonać wg zaleceń producenta lub korzystając z metod podanych w literaturze technicznej.). 4. . W przypadku gdy ze wspólnego podłączenia wodociągowego zasilana jest instalacja wodociągowa wody przeznaczonej na cele bytowo-gospodarcze i przeciwpoŜarowe. zbiorniki spłukujące w ustępach ogólnodostępnych.aslan.2. WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE 4. Armatura wodociągowa i urządzenia pomiarowe powinny być umieszczone w miejscach umoŜliwiających wygodny dostęp i właściwą obsługę. w otoczeniu których temperatura moŜe spaść poniŜej 0° C. Urządzenia do pomiaru objętości. 4. natryski itp. .5. . Średnicę podłączenia wodociągowego naleŜy dobrać w oparciu o przepływ obliczeniowy wody dla budynku.pl Strona 12 . strumienia objętości lub strumienia masy wody. które wymagają zabezpieczenia przed skutkami zmiany kierunku przepływu wody. Podłączenie wodociągowe.w sposób i w ilości zapewniających poprawną i wygodną eksploatację.nominalna średnica dobranego wodomierza. zawór główny: rolę tę moŜe pełnić drugi z zaworów (zasuw) odcinających zestawu wodomierzowego licząc w kierunku przepływu wody.w powiązaniu z urządzeniami pomiarowymi. jeŜeli spełniony jest warunek: (19) gdzie: DN .na odgałęzieniach od pionu do punktów czerpalnych. to średnicę podłączenia wodociągowego naleŜy dobrać na przepływ większy. Przepływ obliczeniowy wody na cele przeciwpoŜarowe naleŜy ustalić w oparciu o wymagania PN-72/B-02865. m3/h (18) c) dobrać wodomierz porównując umowny przepływ obliczeniowy q w z maksymalnym strumieniem objętości q max podanym przez producenta wodomierza.na odgałęzieniu od pionu do grupy punktów czerpalnych jednego rodzaju (np.w urządzeniach do podnoszenia ciśnienia wody i centralnego jej podgrzewania . zbiorniki do pisuarów. 3. Wodomierz naleŜy montować do instalacji z zachowaniem zasad podanych w PN-91/M-54910. 3. mm.na rozgałęzieniach przewodów rozdzielczych. a szczególnie w następujących miejscach: ASLAN . d . . Zawory zwrotne naleŜy instalować we wszystkich miejscach instalacji.com. jeŜeli przewiduje się więcej niŜ jedno podłączenie wodociągowe.3.w miejscu umoŜliwiającym odcięcie dopływu wody do pionu.na połączeniu wodociągowym za wodomierzem jako tzw.1.WYDAWNICTWA ELEKTRONICZNE www. b) ustalić umowny przepływ obliczeniowy dla wodomierza qw.4. . e) dla dobranego wodomierza ustalić w oparciu o dane producenta wodomierzy stratę ciśnienia odpowiadającą przepływowi obliczeniowemu wody q przez wodomierz. 4.średnica przewodu na którym wodomierz ma być zainstalowany. Doboru urządzenia do pomiaru objętości. Zawory odcinające naleŜy umieszczać co najmniej w następujących miejscach instalacji: . strumienia objętości lub strumienia masy innego niŜ wodomierz wirnikowy naleŜy dokonać wg zaleceń producenta urządzenia pomiarowego. . . d) dobór wodomierza moŜna uznać za prawidłowy.w miejscach umoŜliwiających odcięcie dopływu wody do punktów czerpalnych. Doboru wodomierza wirnikowego naleŜy dokonać wg poniŜszych zasad: a) ustalić przepływ obliczeniowy wody q dla budynku lub części budynku. mm.

o ile szczegółowe przepisy nie stanowią inaczej. . o ile sumator nie stanowi integralnej części urządzenia pomiarowego. . 4. Urządzenie pomiarowe. . dla innych obiektów budowlanych w miejscach umoŜliwiających jednoznaczne rozliczenie zuŜycia wody w obiekcie. . 4. W przypadku skrzyŜowania przewodów wodociągowych z przewodami kanalizacyjnymi.) naleŜy kaŜdorazowo przeanalizować i ustalić minimalne odległości i sposób zabezpieczenia przewodów. Przy prowadzeniu przewodów w bezpośrednim sąsiedztwie urządzeń mogących spowodować skaŜenie wody (np.05 m. Urządzenia do pomiaru objętości przepływu wody powinny być zainstalowane co najmniej na kaŜdym podłączeniu wodociągowym do budynku mieszkalnego. Konstrukcja węzła powinna umoŜliwić naprawę i wymianę przewodów. przewody wodociągowe powinny być układane w kierunkach prostopadłych lub równoległych do najbliŜszych ścian.objętości lub strumienia objętości wody. .aslan.dla fragmentu instalacji i urządzeń. Przewody wodociągowe wody zimnej mogą być prowadzone w przełazowych kanałach wspólnie z przewodami sieci cieplnych lub centralnych ogrzewań pod warunkiem zabezpieczenia przewodów przed roszeniem oraz zapewnienia dostępu dla kontroli. a od rur gazowych 0.pl Strona 13 . W uzasadnionych przypadkach dopuszcza się prowadzenie przewodów po wewnętrznej stronie ścian zewnętrznych budynku.5 m.6 m.5 m od kabli telekomunikacyjnych.za zestawem wodomierzowym. JeŜeli instalacja wodociągowa jest wykonana jako prefabrykowana. Niedopuszczalne jest prowadzenie przewodów instalacji wodociągowych w pomieszczeniach przeznaczonych dla urządzeń elektroenergetycznych i telekomunikacyjnych. a przed pierwszym punktem czerpalnym. Prowadzenie przewodów.6.4. którego wskazania będą stanowiły podstawę do rozliczeń z dostawcą wody lub energii cieplnej powinny być wyposaŜone w sumatory. licząc zgodnie z kierunkiem przepływu wody.1. 4. Spust wody z instalacji naleŜy zapewnić: .com.zuŜycia energii elektrycznej i cieplnej. .dla całej instalacji na połączeniu wodociągowym bezpośrednio za zestawem wodomierzowym.5 m od przewodów gazowych i kanalizacyjnych.PN-92/B-01706 . Wewnątrz budynku. JeŜeli obiekt budowlany ma wielu uŜytkowników. o ile spust nie stanowi integralnej części urządzenia lub zbiornika. aby było moŜliwe spuszczenie z niego wody i odpowietrzenie. W uzasadnionych przypadkach dopuszcza się wewnątrz budynku prowadzenie przewodów w odkrywanych lub przełazowych kanałach podłogowych.dla poszczególnych urządzeń i zbiorników przeznaczonych do magazynowania i podnoszenia wody. W instalacjach wodociągowych naleŜy stosować urządzenia do pomiaru: .4.15 m.temperatury wody (w instalacjach ciepłej wody).0. jeŜeli przepisy szczegółowe nie stanowią inaczej. przy czym spadek przewodu powinien być taki. Przewody instalacji wodociągowej prowadzone na zewnątrz budynku powinny być chronione przed wpływami termicznymi w sposób określony w 2. to niezaleŜnie od poprzednich wymagań naleŜy zainstalować dodatkowe urządzenia pomiarowe umoŜliwiające rozliczenie naleŜności między uŜytkownikami. . jeŜeli odległość przewodów jest mniejsza niŜ 0. Piony umieszczone w bruzdach powinny mieć izolację powietrzną dookoła rury. Urządzenia do pomiaru zuŜycia energii cieplnej naleŜy instalować w miejscach i w ilości uzgodnionej między uŜytkownikiem instalacji i dostawcą energii cieplnej. ASLAN .WYDAWNICTWA ELEKTRONICZNE www.8 m od kabli energetycznych.ciśnienia wody. naleŜy stosować rury ochronne na przewodzie wodociągowym. to dopuszcza się prowadzenie przewodów wodociągowych z innymi przewodami w węzłach sanitarnych. Urządzenia pomiarowe.5.0. Zabrania się prowadzenie przewodów wodociągowych nad przewodami gazowymi i elektrycznymi. w sposób nie naruszający równowagi gruntu pod fundamentami budowli. licząc zgodnie z kierunkiem przepływu wody dla kaŜdego pionu. zbiorniki na ścieki. Przewody wodociągowe na zewnątrz budynku powinny być przy układaniu równoległym prowadzone w odległości co najmniej: . paliwo itp. w miejscach skrzyŜowań 0. w otoczeniu których temperatura moŜe spaść poniŜej 0° C. Przewody wodociągowe wewnątrz budynku powinny być prowadzone po ścianach wewnętrznych lub w bruzdach ścian wewnętrznych. . Minimalna odległość metalowych przewodów instalacji wodociągowych od przewodów elektrycznych przy układaniu równoległym powinna wynosić co najmniej 0.w urządzeniach do podnoszenia ciśnienia wody i centralnego jej podgrzewania.3.

Instalacja wodociągowa wewnętrzna przeciwpoŜarowa PN-81/B-03020 Grunty budowlane.5 mm i t = 10oC. Ochrona przed hałasem w budynkach. PrzeciwpoŜarowe zaopatrzenie wodne. Nomogram do obliczania przepływu i strat hydraulicznych w rurach instalacyjnych miedzianych. Z-5. installation. Z-1. Z-7.com. Zasady obliczeń strat ciśnienia PN-91/M-54910 Wodociągi. Nomogram do obliczania przepływu i strat hydraulicznych w rurach z PVC bezkielichowych. Rys.1 mm i t = 55oC INFORMACJE DODATKOWE 1. przy k = 0.5 mm i t = 10oC. Technische Regel des DVGW Czechosłowacja ČSN 736655 Wypocet vnitrnich vodovodu Wielka Brytania BS 6700:1987 Design. Nomogram do obliczania przepływu i strat hydraulicznych w rurach instalacyjnych stalowych średnich. testing and maintenance of sérvices supplying water for domestic use within buildings and their curtilages 4. Instytucja opracowująca normę: Centralny Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Techniki Instalacyjnej INSTAL. Z-4.WYDAWNICTWA ELEKTRONICZNE www.pl Strona 14 . przy k = 1. Rys. Rys. przy k = 1. 2. Zabudowa zestawów wodomierzowych w instalacji wodociągowej 3. KONIEC ZAŁĄCZNIK Nomogramy Rys.05 mm i t = 10oC.01 mm i t = 10oC.05 mm i t = 10oC. przy k = 1.5 mm i t = 10oC. Nomogram do obliczania przepływu i strat hydraulicznych w rurach Ŝeliwnych kołnierzowych. Wymagania PN-72/B-02865 Ochrona przeciwpoŜarowa w budownictwie. przy k = 1. Rys. przy k = 0. Z-6. Nomogram do obliczania przepływu i strat hydraulicznych w rurach Ŝeliwnych kielichowych klasy LA. Z-3. Posadowienie bezpośrednie budowli. Nomogram do obliczania przepływu i strat hydraulicznych w rurach instalacyjnych stalowych średnich. Rys.5 mm i t = 55oC. przy k = 0.aslan. Nomogram do obliczania przepływu i strat hydraulicznych w rurach z PVC kielichowych. Obliczenia statyczne i projektowanie PN-76/M-34034 Rurociągi. Normy związane PN-87/B-02151/02 Akustyka budowlana. Rys. Rys. Z-2.PN-92/B-01706 W budynkach i innych obiektach budowlanych na obszarach górniczych przewody instalacji wodociągowych powinny być prowadzone i wykonane zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Normy zagraniczne Niemcy DIN 1988 Teil 3 Technische Regeln für Trinkwasser-Installationen (TRWI): Ermittlung der Rohrdurchmesser. Z-8. Dopuszczalne wartości poziomu dźwięku w pomieszczeniach PN-76/B-02440 Zabezpieczenie urządzeń ciepłej wody uŜytkowej. Nomogram do obliczania przepływu i strat hydraulicznych w rurach instalacyjnych miedzianych. Wykaz dokumentów wykorzystanych przy opracowaniu normy ASLAN . przy k = 0.

pl Strona 15 . Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 31 maja 1977 r.4. Wprowadza się załącznik A (normatywny) o następującej treści: ASLAN . w sprawie warunków jakim powinny odpowiadać woda do picia i na potrzeby gospodarcze z dnia 15 czerwca 1977 r. PRZEDMOWA DO ZMIANY Wprowadzono załącznik A dotyczący ochrony przed wtórnym zanieczyszczeniem wody.inŜynieria sanitarna.instalacje wodociągowe i kanalizacyjne.PN-92/B-01706 Zarządzenie nr 60 Ministra Budownictwa i PMB z dnia 29 grudnia 1970 r.o dopuszczeniu do eksploatacji i obrotu urządzeń energetycznych . nr 18. Mon.projektowanie. nr 6/74. uwzględniając zalecenia zawarte w normie DIN 1988 oraz pr EN 1717. Instytucje uprawnione do wydawania świadectw: . Zarządzenie nr 47 Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 10 sierpnia 1974 r.aslan.com. Niniejsza zmiana jest pierwszą zmianą wprowadzoną do PN-92/B-01706 TREŚĆ ZMIANY 1. Stanisław Sosnowski. 5/80. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać instalacje wodociągowe i kanalizacyjne.wymagania. 0214470 . 7. Bud. U.instalacje wodociągowe i kanalizacyjne. 0396727 wymagania. .2 dodaje się akapit: Szczegółowe wymagania dotyczące zabezpieczeń przed wtórnym zanieczyszczeniem wody podano w załączniku A. 5. jakim powinny odpowiadać budynki. Dz. Dz. nr 1/71 Rozporządzenie Ministra Administracji GTiOS z dnia 03 lipca 1980 r. marzec 1999 Zmiana do PN-92/B-01706 Deskryptory: 0224864 .Departament Gospodarki Energetycznej i Paliwowej Ministerstwa Przemysłu. Pol.1 do B. w sprawie warunków technicznych. 0260740 . w sprawie wytycznych projektowania instalacji centralnej ciepłej wody w budownictwie mieszkaniowym wielorodzinnym. 0260740 . Zmiany.8. Załącznik A opracowano. 0078564 . 17/80 Zarządzenie Ministra Administracji GTiOS z dnia 19 stycznia 1980 r.U.. 0326195 .WYDAWNICTWA ELEKTRONICZNE www. . 2. w sprawie wyposaŜenia i wykańczania mieszkań i budynków mieszkalnych w uspołecznionym wielorodzinnym budownictwie mieszkaniowym dla ludności nierolniczej. 6. Instytut Zaopatrzenia w Wodę i Budownictwa Wodnego Politechniki Warszawskiej i zespół. nowych technologii wykonania instalacji wodociągowych i ochronę zdrowia konsumentów wody. Uwagi Zmiana PN-92/B-01706/Az1.o dopuszczeniu do stosowania w budownictwie materiału lub wyrobu w zakresie instalacji wodociągowej Centralny Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Techniki Instalacyjnej "INSTAL" w Warszawie. Deskryptory: 0224864 .projektowanie.Państwowy Zakład Higieny. Bud. Autorzy projektu normy: dr inŜ.wodociągi. Na końcu punktu 2. Dz. W dotychczasowym załączniku na str. Zmienia się numerację rysunków od Z-1 do Z-8 odpowiednio na: od B.o dopuszczeniu materiału lub wyrobu do kontaktu z wodą do picia i na potrzeby gospodarcze . Dz. 10 po słowie ZAŁĄCZNIK dodaje się jego oznaczenie literą B. Rozszerzenie normy o załącznik A było konieczne ze względu na wprowadzenie nowych materiałów.zaopatrzenie w wodę. 3. 0396727 . Poprawki.

pracą pomp hydroforowych. . które mają lub mogą mieć kontakt z wodą pitną A. który moŜe wystąpić w dwóch przypadkach: .3 Zespoły zabezpieczające ASLAN .com. zbadać i określić jakość płynów.w wyniku przeciwciśnienia zwrotnego mającego swoje źródło w systemie znajdującym się poza instalacją wodociągową. Dwa podstawowe warunki powinny być spełnione aby doszło do zanieczyszczenia: . .moŜliwość kontaktu wody pitnej z płynem zanieczyszczonym. Określenie kategorii płynu.aslan. A.Uwagi ogólne W celu utrzymania wody w systemie wody pitnej w stanie zdatnym do picia. określić charakterystykę instalacji. W tym wypadku LD50 = dawce doustnej niezbędnej do spowodowania śmierci 50 % populacji szczurów poddanych próbie. duŜym awaryjnym rozbiorem punktowym .2 Kategoria 2 Płyn nie stanowiący zagroŜenia dla zdrowia człowieka. A.2. Wykonując kompleksową analizę systemu wody pitnej. które pozostają lub mogą wejść w kontakt z wodą pitną.pl Strona 16 . naleŜy uwzględnić parametry tej instalacji. które zapobiegnie zanieczyszczeniu wody pitnej przez osad. Płyn uznawany za zdatny do konsumpcji przez człowieka. w której mogły nastąpić zmiany w smaku. . powinno się zabezpieczyć system przed zanieczyszczeniem w wyniku przepływu zwrotnego.1 A. w którym ciśnienie sporadycznie przewyŜsza ciśnienie w instalacji wody pitnej.w wyniku spadku ciśnienia w sieci wodociągowej spowodowanego pracą zasuwy.5 Kategoria 5 Płyn stanowiący zagroŜenie dla zdrowia człowieka z uwagi na obecność substancji mikrobiologicznych bądź wirusowych. duŜymi wahaniami ciśnienia (np.po pierwsze.po drugie. naleŜy: . A.1 Analiza zagroŜenia na skutek zanieczyszczenia w punkcie uŜytkowania i wybór zabezpieczenia .3 Kategoria 3 Płyn stanowiący pewne zagroŜenie dla zdrowia człowieka z uwagi na obecność co najmniej jednej substancji toksycznej lub bardzo toksycznej o LD50 > 200 mg/kg wagi ciała. dla tego celu przyjęto pięć kategorii płynów. JeŜeli wystąpią powyŜsze warunki.WYDAWNICTWA ELEKTRONICZNE www.2 Klasyfikacja kategorii płynów.PN-92/B-01706 Załącznik A (normatywny) Ochrona przed wtórnym zanieczyszczeniem wody w instalacjach wodociągowych A. A.z hydrantu poŜarowego itp.moŜliwa droga powrotu płynu zanieczyszczonego do instalacji wody pitnej. Projektując zabezpieczenie wspólne dla kilku instalacji w obrębie jednego systemu wody pitnej. nadmiernym zapotrzebowaniem na wodę w części systemu. pęknięciem przewodu.2. przed którym naleŜy chronić układ instalacji wodociągowej. mutagennej bądź rakotwórczej. do tej kategorii zalicza się równieŜ wodę pochodzącą z instalacji wodociągowej.). naleŜy zastosować odpowiednie zabezpieczenie. barwie lub temperaturze (na skutek podgrzania lub schłodzenia): A. zapachu.2. w której jest największe ryzyko przy najbardziej niekorzystnej kategorii płynu.2. podano w tablicy A. wodę szkodliwą bądź dowolny niepoŜądany płyn.2.4 Kategoria 4 Płyn stanowiący zagroŜenie dla zdrowia człowieka z uwagi na obecność co najmniej jednej substancji toksycznej lub bardzo toksycznej o LD50 ≥ 200 mg/kg wagi ciała lub teŜ co najmniej jednej substancji radioaktywnej. w której moŜe wystąpić kontakt wody pitnej z wyŜej wymienionymi płynami.1 Kategoria 1 Woda wypływająca bezpośrednio z sieci wodociągowej przeznaczona do uŜytkowania przez człowieka dla celów konsumpcyjnych.

woda + mydło (detergenty) .PN-92/B-01706 Do zabezpieczenia układu instalacji wodociągowej przed moŜliwością zanieczyszczenia wody pitnej.3 normy powinny być co najmniej typu EA (z moŜliwością nadzoru).woda + płyn niezamarzający .woda styrylizowana .woda + czynnik antykorozyjny .gotowania potraw . ich symbole oraz kategorie płynu zestawiono w tablicy A.com.. (jedzenie) .woda + art.woda stojąca1) .woda + glony (wodorosty) .aslan.woda + czynniki chłodnicze 3. naleŜy stosować odpowiednie zespoły zabezpieczające.3 Wykaz urządzeń i instalacji oraz odpowiadające im urządzenia zabezpieczające podano w tablicy A.woda + napoje alkoholowe . Woda pitna wykorzystywana do: . Woda pitna z dodatkiem lub w kontakcie z płynami lub ciałami stałymi innymi niŜ kategoria 1: .) .woda + płyny spoŜ.woda podgrzana .woda zmiękczona .woda + środki dezynfekcyjne . tak aby zapewnić pełną ochronę wody pitnej przed zanieczyszczeniem.woda demineralizowana X X X X X X X X 2 3 4 5 2.pl Strona 17 .4 i A.4 Zespoły zabezpieczające z uwzględnieniem kategorii płynu Rodzaj zespołu zabezpieczającego naleŜy dobrać zaleŜnie od kategorii płynu. zupy. przed którego powrotem wymagane jest zabezpieczenie Kategoria Płyn 1 1. Tablica A.woda pod wysokim ciśnieniem . (soki owoc.woda + środki powierzchniowo czynne .5 Zespół zabezpieczający powinien być wbudowany w urządzenie lub powinien być zainstalowany na doprowadzeniu (połączeniu) wody. przed którym naleŜy chronić układ wodociągowy.woda schłodzona . Woda pitna bez domieszek: . spoŜ.WYDAWNICTWA ELEKTRONICZNE www.1 Określanie kategorii płynu.2 A.mycia owoców i warzyw (katering) X X X X X X X X X X X2) X X ASLAN . napoje chł.para . Nazwy zespołów zabezpieczających.woda pitna z sieci miejskiej . Schematy urządzeń zabezpieczających podano w tablicy A. kawa. Zawory zwrotne wymienione w 4.

namaczania i mycia w zmywaniu naczyń .w szaletach X X X X X X X X X Tablica A.płuczek ustępowych .pojenia zwierząt .centralnego ogrzewania (bez dodatków) .com.aslan.w kanalizacji.PN-92/B-01706 .WYDAWNICTWA ELEKTRONICZNE www.2 Schematy urządzeń zabezpieczających Rodzina A Typ A Swobodna przerwa powietrzna (h) AA BA Rodzina B Typ A Izolator przepływów zwrotnych z obniŜoną strefą ciśnienia z moŜliwością nadzoru Rodzina A Typ B Przerwa powietrzna AB Rodzina C Typ A Izolator przepływów zwrotnych o róŜnych strefach ciśnienia bez moŜliwości nadzoru CA ASLAN .płukania w zmywaniu naczyń .napełnienia basenów . śmietnikach .mycia ciała .pl Strona 18 .

com.aslan.PN-92/B-01706 Rodzina A Typ C Rodzina D Typ A Przerwa powietrzna z wlotem zatopionym z dopływem Przerywacz próŜni powietrza oraz z przelewem DA AC Rodzina A Typ D Przerwa powietrzna z iniektorem AD Rodzina D Typ B Przerwa na przewodzie z otworem napowietrzającym i elementem ruchomym DB Rodzina D Typ C Przerwa na przewodzie ze stałym otworem napowietrzającym DC Rodzina E Typ C Zawór zwrotny antyskaŜeniowy podwójny z moŜliwością nadzoru EC ASLAN .WYDAWNICTWA ELEKTRONICZNE www.pl Strona 19 .

WYDAWNICTWA ELEKTRONICZNE www.PN-92/B-01706 Rodzina D Typ H Przerywacz próŜni w kombinacji z zaworem zwrotnym DH Rodzina E Typ D Zawór zwrotny antyskaŜeniowy podwójny bez moŜliwości nadzoru ED Rodzina E Typ A Zawór zwrotny antyskaŜeniowy z moŜliwością nadzoru EA Rodzina G Typ A Mechaniczne rozłączenie przewodu nie wzbudzane czerpaniem GA Rodzina E Typ B Zawór zwrotny antyskaŜeniowy bez moŜliwości nadzoru EB Rodzina G Typ B Mechaniczne rozłączenie przewodu wzbudzane czerpaniem GB ASLAN .pl Strona 20 .com.aslan.

com.pl Strona 21 .3 Symbole i nazwy zespołów zabezpieczających z uwzględnieniem kategorii płynów Kategoria płynu Symbol AA AB AC AD BA CA DA DB DC DH EA EB EC Zespół zabezpieczający 1 Swobodna przerwa powietrzna Przerwa powietrzna z przelewem Przerwa powietrzna z wlotem zatopionym z dopływem powietrza oraz z przelewem Przerwa powietrzna z iniektorem Izolator przepływów zwrotnych z obniŜoną strefą ciśnienia z moŜliwością nadzoru Izolator przepływów zwrotnych o róŜnych strefach ciśnienia bez moŜliwości nadzoru Przerywacz próŜni Przerwa na przewodzie z otworem napowietrzającym i elementem ruchomym Przerwa na przewodzie ze stałym otworem napowietrzającym Przerywacz próŜni w kombinacji z zaworem zwrotnym Zawór zwrotny antyskaŜeniowy z moŜliwością nadzoru Zawór zwrotny antyskaŜeniowy bez moŜliwości nadzoru Zawór zwrotny antyskaŜeniowy podwójny z moŜliwością nadzoru * * * * X X Ο Ο Ο X X 2 X X X X X X Ο Ο Ο X X 3 X X X X X X Ο Ο Ο Ο ~ ~ ~ Ο Ο ~ ~ ~ X X ~ ~ ~ ~ Ο ~ ~ 4 X X ~ X 5 X X tylko do pewnych zastosowań domowych X X ~ ~ ~ ASLAN .WYDAWNICTWA ELEKTRONICZNE www.PN-92/B-01706 Rodzina H Typ A Izolator przepływów zwrotnych na przyłącze węŜa HA Rodzina H Typ B Przerywacz próŜni na przyłącze węŜa HB Rodzina H Typ D Przerywacz próŜni w kombinacji z zaworem zwrotnym na przyłącze węŜa HD Tablica A.aslan.

wanna z wlotem poniŜej krawędzi przelewowej Płuczka miski ustępowej Miska ustępowa. GA. które mogą być zalane (np. wykorzystujące sole Punkt napełnienia małego grzejnika < 70 kW. zlew.PN-92/B-01706 ED GA GB HA HB HC HD Zawór zwrotny antyskaŜeniowy podwójny bez moŜliwości nadzoru Mechaniczne rozłączenie przewodu nie wzbudzone czerpaniem Mechaniczne rozłączenie przewodu wzbudzane czerpaniem Izolator przepływów zwrotnych na przyłącze węŜa Przerywacz próŜni na przyłącze węŜa Automatyczne odprowadzenie boczne Przerywacz próŜni w kombinacji z zaworem zwrotnym na przyłącze węŜa tylko do pewnych zastosowań domowych X X X Ο X X X Ο X X Ο ~ ~ ~ ~ X ~ ~ ~ ~ tylko do pewnych zastosowań domowych X X Ο ~ ~ Uwaga ogólna: Urządzeń z opróŜnieniem do atmosfery nie moŜna instalować w miejscach. pisuar Miska ustępowa z automatycznym zaworem spłukującym Urządzenie zmiękczające i odkwaszające. GB .com.. bez inhibitorów1) Urządzenie do napełniania systemu ogrzewania: woda bez inhibitorów. bidet.WYDAWNICTWA ELEKTRONICZNE www. 4) Klimatyzacja: bez dodatków. umywalka.. wanna Bateria z węŜem elastycznym Umywalka. 3) Klimatyzacja z dodatkami (płyn kat.4 Zastosowanie gospodarczo-bytowe Nr 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Urządzenie lub instalacja Zlew. (staw z rybami) AA AB AC AD BA CA DA DB DC DH EA EB EC ED GA GB HA HB HC HD X X X X X X X X ~ X X X X X X X ~ X ~ X X X X X X X ~ ~ X X X X X X ~ Ο Ο Ο Ο Ο X Ο Ο ~ Ο Ο Ο Ο ~ ~ Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο ~ X ~ X ~ ~ X X ~ X ~ X X X Ο ~ ~ Ο Ο Ο Ο Ο ~ Ο ~ Ο ~ X ~ ~ ~ ~ ~ X ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ X ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ X ~ X ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ Ο Ο Ο ~ ~ X X ~ ~ ~ ~ X X X X ~ ~ X X ~ Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο ~ X X ~ ~ Ο X ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ X X X X X X ~ ~ ~ ~ X ~ ~ ~ ~ X X X Ο Ο Ο Ο X 10 11 12 13 X X X X X X ~ X X X X X X X X ~ X ~ Ο ~ X X X X X ~ Ο ~ ~ ~ ~ ~ ~ X ~ X ~ Ο Ο Ο Ο Ο ~ ~ X X ~ X ~ X ~ ~ ~ ~ ~ ~ X X X X X X ~ ~ ~ X X Ο 14 15 16 17 18 X X Ο X X X X X X X X X X X X X X X X X X X Ο Ο X X ~ X ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ X ~ X ~ Ο ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ASLAN . prysznic. CA.pl Strona 22 . BA. woda z inhibitorami (płyn kategoria 3) Urządzenie do napełniania systemu ogrzewania: woda z inhibitorami (płyn kat.) Symbole w tablicy oznaczają: X zabezpieczenie jest zapewnione Ο zabezpieczenie jest zapewnione tylko. z dodatkami (płyn kat. 4) Urządzenie do podgrzewania bezpośredniego lub pośredniego ciepłej wody uŜytkowej ze zbiornikiem Zimna woda do produkcji wody chłodzonej (zdrój z wodą do picia) Ciepła lub zimna woda do maszyn z napojami (kawą) Urządzenie do dializy domowej Zawór czerpalny z gwintem do podłączenia węŜa do zastosowań domowych2) Staw ozdobny. prysznic. gdy p = ciśnieniu atmosferycznemu 3) ~ zabezpieczenie nie jest zapewnione * tego przypadku nie rozpatruje się Tablica A.aslan.

zbiorników przemysłowych. szkołach Stoły laboratoryjne. 4 lub 5). płyn z obwodu pierwotnego nie moŜe zawierać Ŝadnych produktów toksycznych lub mikrobiologicznych (kat. 2) Wykorzystywany do mycia. nawozy. środki dezynfekcji. czyszczenia lub podlewania. instalacja nadziemna Zraszacz trawnikowy. np.aslan.com. pestycydy Urządzenia dozujące chemikalia (kat.5 Zastosowanie inne niŜ gospodarczo-bytowe Nr 1 2 3 4 5 6 Urządzenie lub instalacja Węgiel aktywny w aparatach chemicznych Wanna kąpielowa i prysznicowa w szpitalach. 4). wyposaŜa się w odpowiedni zespół zabezpieczający przed przepływem zwrotnym. domach starców Wlot do wanny poniŜej krawędzi przelewu w szpitalach.WYDAWNICTWA ELEKTRONICZNE www. domach starców Napełnianie tankowców. w chirurgii Urządzenia do automatycznego mycia maszyn mleczarskich z urządzeniem dozującym środki dezynfekcyjne Maszyny do przetworu mięsa i ryb Łaźnie publiczne i baseny bez urządzeń do dezynfekcji Łaźnie publiczne i baseny z urządzeniami do dezynfekcji Urządzenia i instalacje do płukania i czyszczenia odpadów Wodopoje dla zwierząt w gospodarce hodowlanej Maszyny pralnicze Połączenie zaworu czerpalnego z węŜem giętkim Myjnia samochodowa bez obiegu zamkniętego Myjnia samochodowa z obiegiem zamkniętym śywienie 24 Maszyna do wyrobu lodu spoŜywczego w kostkach 2 X X X X X X Ο Ο Ο X X kat. 3) Urządzenia do wywoływania klisz fotograficznych Wanny galwaniczne Wytwornice gazów. Podłączone urządzenie. punkt napełniania Hydrofor Pralka i zmywarka do naczyń X X X X X X X X X X Ο Ο Ο Ο Ο Ο ~ ~ X ~ ~ X ~ X X X Ο ~ ~ ~ Ο ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ patrz zastosowanie inne niŜ gospodarczo-bytowe Ο X X X 1) JeŜeli wymiennik ci epła ma pojedynczą przegrodę. pracownie chemiczne w farmacji. 1) AA AB AC AD BA CA DA DB DC DH EA EB EC ED GA GB HA HB HC HD 5 5 5 5 4 X X X X X X X X X X ~ ~ ~ ~ ~ ~ X X X X X X ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ X Ο Ο Ο Ο ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ X X ~ ~ ~ ~ X Ο Ο Ο Ο ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ Ο 4 3 4 4 4 5 4 5 X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X 7 8 9 10 11 12 13 14 Ο Ο Ο Ο ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ X ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ X ~ ~ Ο Ο Ο Ο Ο Ο ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ X ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ X 5 5 5 4 5 5 5 5 4 5 X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X 15 16 17 18 19 20 21 22 23 ~ ~ Ο Ο Ο Ο Ο Ο ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ X ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ X ~ ~ Ο Ο Ο ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ X ~ X X X Ο ~ X ASLAN . np. zbiorników szlamowych Przybory do czyszczenia na sucho. trichloroetylen Urządzenia dozujące chemikalia (kat.3 Tablica A. Symbole jak w tablicy A. np.PN-92/B-01706 19 20 21 22 23 Zraszacz trawnikowy. pracownie bakteriologiczne. instalacja podziemna Basen prywatny. np. w przeciwnym razie naleŜy zastosować wymiennik dwuprzegrodowy. detergenty. acetylenu Urządzenia czyszczące wysokociśnieniowe Stoły laboratoryjne.pl Strona 23 . perchloroetylen.

pl Strona 24 .WYDAWNICTWA ELEKTRONICZNE www.urządzenie do płukania jamy ustnej Sprzęt dentystyczny .3 ASLAN .PN-92/B-01706 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 Obierak do ziemniaków Oddzielacz mąki ziemniaczanej Urządzenia do czyszczenia instalacji rozlewania alkoholu w barach Spryskiwacz ręczny Urządzenie do mycia jarzyn Sterylizator noŜy Separator tłuszczu Rondle róŜnego przeznaczenia Piekarniki o wymuszonej konwekcji Parnik Kocioł Urządzenie konwekcyjne do gotowania na parze Zlewy do płukania Kocioł do gotowania wrzątku Podgrzewacze płynów Urządzenie do sporządzania zimnych napojów Zasobnik/dozownik zimnych napojów Medyczne 5 5 3 3 5 5 5 2 2 2 2 2 5 2 2 2 2 X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X ~ ~ X X X X X X X X X X X X X X X X X X X ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ X X X X Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ X X X X ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ X X X X X ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ X X X X X X X X X X Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο X X X X X X X X X X ~ ~ ~ ~ ~ X X X X X ~ ~ ~ ~ ~ X X X X X X X X X X X Ο X Ο X Ο X Ο X Ο ~ ~ ~ ~ ~ X X X X X ~ X X X X ~ ~ ~ ~ X X X X X X X X Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ X X X X X X X X ~ ~ ~ ~ X X X X ~ ~ ~ ~ X X X X X X X X X Ο X Ο X Ο X Ο ~ ~ ~ ~ X X X X 42 43 44 45 46 47 48 49 1) Sprzęt do dializy Sprzęt do masaŜu podwodnego Sprzęt dentystyczny .narzędzia Urządzenia do mycia basenów Autoklaw 5 5 4 5 5 4 5 5 X X X X X X X X X X X X X X X X ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ X X X X X X X X ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ X Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο Ο ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ X ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ X ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ X ~ ~ Ο ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ .zlew do mycia sprzętu Sprzęt dentystyczny .com.aslan.Kategoria płynu Symbole jak w tablicy A.zasysacz śliny Sprzęt dentystyczny .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful