Zrozumieć e-learning

1
Copyright: Marek Hyla

Używane piktogramy postaci
Jakie znaczenie mają poszczególne symbole?

Osoba szkolona

Trener

Partner handlowy (kooperant/dealer)

Klient

Ekspert merytoryczny

Metodyk

Twórca elementów treści

Pracownik

Kierownik

Dyrektor

Prezes

2

Wstęp do zagadnienia e-learning

3
Copyright: Marek Hyla

Rodowód e-learning
Jaka jest historia e-learningu? Co wpłynęło na rozwój tej metody nauczania?

Druga połowa XIX wieku – poczta Trzecia dekada XX wieku – radio Lata 40-te – telewizja Lata 80-te – wideokonferencje Lata 90-te – Internet
E-learning nie jest kolejnym etapem rozwoju zdalnego nauczania lecz swego rodzaju syntezą wykorzystywanych do tej pory dróg dostarczania wiedzy, komunikacji i zdalnej interakcji

E-learning

Przełom wieków – technologie mobilne

E-learning

4

Definicja e-learning
Jak wkomponowuje się e-learning w inne formy uczenia się i nauczania?

Uczenie się i nauczanie (Learning)

Uczenie się i nauczanie na odległość (Distance Learning) Uczenie się i nauczanie wspierane przez technologię (E-learning) Uczenie się przy pomocy Internetu (Web-Based Learning – WBT) Uczenie się przy pomocy komputera (Computer-Based Learning - CBT) E-learning – jeden z modeli nauczania charakteryzujący się intensywnym wykorzystaniem technologii w celu osiągnięcia określonych korzyści w wymiarze biznesowym.

5
Na podstawie: Corporate E-learning – Exploring a New frontier, WR Hambrecht+Co, 2000

Funkcje e-learning
Jakie funkcje spełnia kompleksowe środowisko e-learning?

Narzędzia autorskie (Authoring Tools) Rozwiązanie klasy LCMS (Learning Content Management System) Rozwiązanie klasy LMS (Learning Management System) Rozwiązanie klasy LCS (Live Communication System) Rozwiązanie klasy AS (Assessment System)

Raportowanie wyników dla wszelkich aktywności szkoleniowych Budowa materiałów szkoleniowych Zarządzanie treścią edukacyjną Dystrybucja treści poprzez różne media Zarządzanie wszelkimi aktywnościami szkoleniowymi Zarządzanie umiejętnościami i kompetencjami Uczestnictwo osoby szkolonej w kształtowaniu procesu szkoleń

Śledzenie postępów i wyników

Zdalna komunikacja i współpraca

6
Copyright: Marek Hyla

E-learning w procesie kształtowania kadr
Jaki oddziaływać mogą kompleksowe mechanizmy e-learningu na różne szczeble organizacji?

Określanie strategii biznesu w oparciu o wiedzę i kompetencje

Zarząd

Planowanie: rozwoju zawodowego, procesów szkoleniowych

Kontrola postępów Zatwierdzanie planów szkoleniowych Wspomaganie decyzji kadrowych

Dyrektor Działu Kadr

Projektowanie modeli kompetencyjnych Wspomaganie decyzji kadrowych

Dyrektor Pionu

E-learning
Motywacja podwładnych do rozwoju zawodowego Projektowanie i budowa szkoleń Wsparcie w budowie planów szkoleń Ocena efektywności szkoleń

Kierownik

Komórka szkoleniowa

Prowadzenie szkoleń Kontrola aktywności Kontrola postępów

Pozyskiwanie wiedzy, umiejętności i kompetencji Kształtowanie własnego rozwoju zawodowego

Pracownik

7
Copyright: Marek Hyla

Rozwój rynku e-learning

8
Copyright: Marek Hyla

Wykorzystanie e-learning
Jak często model e-learning wykorzystywany jest w procesach szkoleniowych?
Szkolenia realizowane bez trenera przy wykorzystaniu komputera

2000

Szkolenia prowadzone przez trenera na odległość

2001

Szkolenia realizowane przez trenera w sali szkoleniowej

Inne formy szkoleń

2002
Bariera rozwoju e-learningu?

9
Źródło: 2002 Industry Report, Training Magazine

Kursy e-learning

10
Copyright: Marek Hyla

Budowa treści szkoleniowej
Czy treść wykorzystywana w procesach e-learning opracowywana jest wewnątrz organizacji?
1%

18%

Tak Nie Nie wiem

81%

Na podstawie badania 296 organizacji amerykańskich przeprowadzonego przez Training Magazine oraz IDC (2003)

11

Metody nauczania zdalnego
Jak się ma model e-szkolenia do jakości procesu edukacyjnego?

Ludzie pamiętają:
90% z tego co zrobili
symulacje i symulatory gry

70% z tego co powiedzieli lub napisali 50% z tego co usłyszeli lub zobaczyli 30% z tego co zobaczyli 10% z tego co przeczytali

wirtualna klasa Interaktywny kurs e-learning

kursy e-learning z nagraniami audio i video

Power Point helpy i instrukcje

e-mail e-dokumenty

Poziom zainteresowania kursem studenta
niski

Poziom zaawansowania budowy kursu Nakłady niezbędne do budowy kursu

wysoki

12

Rodzaje kursów e-learning
Jakie są rodzaje kursów e-learning i jaki jest ich stosunek ceny do wartości edukacyjnej?

Pełne dopasowanie do potrzeb klienta

Zalety

Możliwość zoptymalizowania kosztów poprzez rozważny wybór kursów „z półki” i zlecenie ich dostosowania Niewielkie koszty zakupu licencji na wykorzystanie (szczególnie wobec grup szkoleniowych średniej wielkości)

Kursy dedykowane

Wartość (jakość)

Kursy adaptowane

Kursy „z półki”

Wysoki koszt opracowania

Wady

Stosunkowo wysoki koszt i wciąż duże ryzyko słabego dopasowania do potrzeb klienta Słabe powiązanie ze specyfiką działań klienta

Copyright: Marek Hyla

Koszt

13

Struktura kursu e-learning
Jak ustrukturalizowane są kursy e-learning w repozytoriach treści?
Reusable Information Objects - agregaty surowych danych Reusable Learning Objects – agregaty RIO przygotowane w zgodzie z jedną ze specyfikacji Lekcje, moduły, sekcje – agregaty RLO; również testy i egzaminy oin-line

Rysunek, zdjęcie, animacja, akapit tekstu, film, nagranie audio, itp.

Zbiory modułów tworzące zamkniętą całość w ramach programu szkoleń

Surowe dane

RIO

RLO

Moduły

Kursy

e
Możliwość ponownego wykorzystania (reusability) Kontekst

14
Na podstawie: Autodesk, Wayne Hodgins

Obiektowość treści szkoleniowej
Jaką strukturę ma obiekt szkoleniowy (RLO – Reusable Learning Object)?
Współpraca ze środowiskami e-learning Opowiedz (Tell me) Cel szkoleniowy

Model firmy Macromedia (źródło: „Macromedia MX: Startegies and Architectures for eLearning Content”, Macromedia, 2002)

Ćwicz (Let me)

Pokaz (Show me)

Metadane

Model firmy Cisco (źródło: Cisco)

Test

Test końcowy

Temat Treść Odniesienie do praktyki Ćwiczenie Streszczenie

Temat Treść Odniesienie do praktyki Ćwiczenie

Temat Treść Odniesienie do praktyki Ćwiczenie

Temat Treść Odniesienie do praktyki Ćwiczenie

Temat Treść Odniesienie do praktyki Ćwiczenie

Temat Treść Odniesienie do praktyki Ćwiczenie

Temat Podsumowanie Treść Odniesienie do praktyki Ćwiczenie

Test

Test początkowy

15

Ewaluacja jakości szkoleń
Jak systemy e-learning mogą wesprzeć ewaluację jakości procesu szkoleniowego?

Model ewaluacji szkoleń według Kirkpatricka
Analizy wydajności i jakości procesu szkoleń w skali zespołów, działów, pionów oraz całej organizacji; zarządzanie budżetami szkoleniowymi, analizy finansowe procesów szkoleniowych (np. ROI)

IV. Rynek

Obsługa procesu oceny 360 stopni; możliwość zdalnej oceny zachowania, kompetencji i umiejętności osoby szkolonej na podstawie formularzy wypełnianych w Internecie; obsługa powtarzalności procesu oceny

Wartość oceny Koszty realizacji

III. Otoczenie

Testy początkowe i końcowe; zestawienie wyników testów przed oraz po zakonczeniu szkolenia; analizy przebiegu procesu szkoleniowe (śledzenie aktywności osób szkolonych w systemie)

II. Wykładowca

Badanie ankietowe jakości kursu prowadzone zdalnie; ankieta jako element kursu e-learning; ankieta do wypełnienia w Internecie jako uzupełnienie kursu tradycyjnego (jako element zaliczenia szkolenia)

I. Student
Precyzyjne gromadzenie danych o wynikach testów; możliwość identyfikacji źle zaprojektowanych fragmentów szkoleń poprzez statystyczną analizę wyników na dużej próbie osób szkolonych

Kurs

16

Opracowywanie kursów e-learning
Jakie kompetencje są niezbędne do budowy kursów e-learning?

Ekspert merytoryczny (tzw. SME – Subject Matter Expert), recenzent i weryfikator poprawności treści, osoba gwarantująca zgodność materiału ze stanem faktycznym

Zespół
Merytoryka
Osoba potrafiąca zbudować poszczególne elementy kursu (fragmenty ekranu, fragmenty kodu HTML, ćwiczenia, animacje) w oparciu o dostarczoną merytorykę oraz scenariusze; osoba, która łączy ze sobą przygotowane wcześniej elementy w większe całości (tematy, lekcje, moduły)

Metodyka

Technika

Metodyk; osoba specjalizującą się w sposobach przekładania merytoryki na łatwo adaptowalną w modelu e-learning treść szkoleniową; twórca scenariuszy kursów

17
Copyright: Marek Hyla

Proces budowy kursu e-learning
Jakie role angażowane są w poszczególne elementy procesu? Jak rozkładają się koszty kolejnych etapów budowy kursów?
Merytoryka Metodyka
Analizy

Technika
10-15%

Przygotowanie merytoryki kursu (wsadu)

Ewentualne konsultacje metodyczne Przygotowanie projektu kursu

10-35%
Akceptacja projektu kursu Osadzenie merytoryki w środowisku roboczym Akceptacja makiety kursu Przygotowanie makiety kursu Korekty makiety Opracowanie danych multimedialnych (zdjęć, nagrań, filmów) Budowa ćwiczeń i testów Testy wstępne Korekta Produkcja graficzna i opracowanie animacji

40-70%

10-15%
Testy akceptacyjne Korekta Wygenerowanie kursu

Szacunki nakładów inwestycyjnych na poszczególne etapy

18

Model ADDIE
Na czym polega budowa treści szkoleniowej w oparciu o model ADDIE?

Analiza (Analyse)

Analiza potrzeb, możliwości i ograniczeń; opisanie celu szkolenia

Znalezienie „pomysłu na przekaz edukacyjny”; projekt metodyki i warstwy wizualnej treści

Wdrożenie (Implement)

Projekt (Design)

Ewaluacja (Evaluate)

Opracowanie kursu w oparciu o podjęte ustalenia oraz przygotowane komponenty

Rozwój (Develop)

Ciągłe weryfikowanie prac przez ekspertów w danej dziedzinie (merytoryka, metodyka, technika)

Przygotowanie komponentów i zasobów, na podstawie których budowany jest kurs

Rekurencja modelu ADDIE; materiał szkoleniowy jest tyle wart, ile ciągłej pracy w niego wkładamy

19

Projektowanie szkoleń
Jak budować wartościowe materiały szkoleniowe?

I II III IV V VI VII VIII IX X

Opowiadaj właściwe dobrane, sugestywne historie Daj możliwość uczenia się przez zabawę Pozwól eksperymentować i poznawać świat na błędach Używaj adekwatnych obrazów i elementów multimedialnych Otocz osobę szkoloną opieką Daj możliwość uczenia się w grupie Skoncentruj się na tym, co jest istotne Daj czas na samodzielne poznanie i zrozumienie Zaraź osobę szkolona swoją pasją Spraw, by osoba szkolona nigdy nie skończyła się uczyć

Oddziaływanie na wyobraźnię poprzez wszelkie elementy kursu; wsparcie w dotarciu do właściwych konkluzji przez samodzielny proces myślowy Wzmacnianie zainteresowania treścią i łamanie jej monotonii; aktywności indywidualne bądź grupowe; adekwatność do celów szkoleniowych Wspieranie uczenia się na błędach; symulacje i elementy intertaktywne ozwalające na samodzielne eksperymenty Multimedia podporządkowane celom szkoleniowym; nie uleganie pokusie „fajerwerków” multimedialnych; świadomość ograniczeń technicznych Wsparcie zarówno w technicznych, jak i pozatechnicznych problemach procesu szkoleniowego; komfort osoby szkolonej Mechanizmy komunikacji w procesie szkoleniowym: chat, forum dyskusyjne; również szkolenie tradycyjne jako element blended learning Minimalizacja przekazu; hierarchizacja treści; wiele warstw treści (materiały dodatkowe jako uzupełnienie informacji podstawowej) Dbałość o strukturę dydaktyczną kursu w aspekcie harmonogramu pracy indywidualnej nad materiałem; czas „na zastanowienie” i pracę własną Motywacja do pozyskania wiedzy; „energetyczność” materiału; forma: Interesująca, pasjonująca, adekwatna do nakreślonych celów Plan dalszego doskonalenia wiedzy jako element kursu; motywacja do kontynuowania nauki; udostępnienie wiedzy eksperckiej (chat, forum)
Na podstawie: Training Magazine (?), T+D?

20

E-learning a technologia

21
Copyright: Marek Hyla

Pola działań e-learning
Jak ograniczenia technologiczne wpływają na procesy e-learning?

Wagi poszczególnych problemów

Kompromis Usługi nauczania zdalnego
Śc k ież az

Treść szkoleniowa

Kompromis

ale o żn śc i

Technologia

Kompromis

Technologia to najmniej ważny element e-learning. Techniczne problemy wdrożeniowe są bowiem najprostsze do rozwiązania. Niewłaściwy dobór rozwiązań może jednak dramatycznie wpłynąć na jakość procesów e-learning uruchamianych w organizacji. (patrz również: „Bariery wejścia”)

22

Systemy informatyczne

23
Copyright: Marek Hyla

Klasy systemów e-learning
W jaki sposób można podzielić przestrzeń e-learning pod względem specyfiki rozwiązań informatycznych?

Systemy do zarządzania treścią szkoleniową (LCMS – Learning Content Management System) oraz narzędzia autorskie (Authoring Tools)

Wiedza
Systemy do zarządzania szkoleniami oraz ludźmi w procesie nauczania (LMS – Learning Management System); systemy do zarzadzania kompetencjami i umiejętnościami (SMS – Skills Management System)

LCMS AT

LMS SMS LCS VCS

Ludzie

Komunikacja

Systemy do prowadzenia prezentacja na odległość oraz do zdalnej komunikacji i współpracy (LCS - Live Communication System); systemy wirtualnej klasy (VCS – Virtual Classroom System)

24

E-learning a wyzwania korporacyjne
Jakie potrzeby firm i instytucji wspiera e-learning?

 Projektowanie treści szkoleniowej  Budowa treści szkoleniowej  Zarządzanie treścią szkoleniową  Zarządzanie wiedzą korporacyjną  Dystrybucja treści, wiedzy i informacji

Wiedza

Ludzie

 Zarządzanie ludźmi w procesie szkoleń  Zarządzanie wszelkimi aktywnościami budującymi wiedzę, kompetencje i umiejętności  Zarządzanie umiejętnościami i kompetencjami  Ewaluacja procesów szkoleniowych  Delegowanie uprazwnień do samodzielnego kształtowania swojego rozwoju zawodowego w ręce pracowników

Komunikacja

 Zdalna komunikacja i współpraca (synchroniczna bądź asynchroniczna)  Kanały wymiany informacji i komunikowania się  Zarządzanie komunikowaniem się i współpracą  Zdalna praca zespołowa

25

Dynamiczne składanie treści przez LCMS
W jaki sposób LCMS składa treść szkoleniową?

0

Osoba szkolona sięga do kolejnego „ekran” kursu e-learning

1

e
2 Struktura kursu Treść 5 3

LCMS określa położenie poszczególnych elementów (przycisków nawigacji, nagłówków, pasków nawigacyjnych) w oparciu o szablon struktury technicznej

LCMS „wlewa” do szablonu struktury technicznej elementy graficzne przypisane poszczególnym fragmentom ekranu

LCMS umieszcza w polu przeznaczonym na prezentację treści odpowiedni szablon treści (szablon obiektu)

1 Szablony treści 4 Struktura techniczna 5 4

LCMS wypełnia treścią szablon obiektu sięgając po odpowiednie surowe dane do repozytorium obiektów

LCMS buduje drzewo paska nawigacyjnego w oparciu o strukturę kursu

3

2

Layout

Na podstawie materiałów William Horton Consulting, 2000-2003

26

Rola LMS
Jakimi danymi i informacjami zarządza LMS?

Baza danych systemu LMS

Struktura firmy Struktura kanałów partnerskich

Kompetencje i umiejętności

Ścieżki szkoleń

Kursy

Rejestracje Listy oczekujących Wyniki szkoleń

Dane finansowe (budżet, opłaty) Analizy i zestawienia
Trenerzy

Certyfikacje i recertyfikacje

Zasoby szkoleniowe

27

Kompleksowe środowisko e-learning
Jak funkcjonować może kompleksowe środowisko e-learning?

1. 2. 3. 4. LCMS Narzędzia autorskie Budowa materiałów szkoleniowych Konwersja zasobów treści Obsługa repozytorium Dynamiczna dystrybucja zasobów LMS Zarządzanie szkoleniami Zarządzanie kompetencjami Zarządzanie umiejętnościami

LCS Zdalna współpraca i komunikacja

Opracowywane i publikowane (np. poprzez portal obsługiwany przez LMS) są plany synchronicznych zdarzeń szkoleniowych Wszelkie aktywności komunikowane są automatycznie poprzez e-mail Przez przeglądarkę realizowane są procesy zdalnych szkoleń lub współpracy Aktywności są rejestrowane do późniejszego odtworzenia

Gotowe kursy („z półki”, zbudowane na zlecenie)

1. 2. 1. 2. 3. 4. Tworzony jest scenariusz oraz struktura kursu; budowana jest merytoryka kursu Opracowywane są elementy multimedialne kursu; element te wstawiane są do kursu Kurs jest recenzowany i akceptowany przez osoby o odpowiednych uprawnieniach Kurs jest publikowany – udostępniany użytkownikom lub systemowi LMS 3. 4. 5.

Copyright: Marek Hyla

Ścieżki szkoleń obligatoryjnych tworzone są przez trenera w porozumieniu z przełożonym Przełożony akceptuje zgłoszenie uczestnictwa w kursie nieobowiązkowym zanotowane w systemie przez podwładnego Osoba szkolona kontroluje własne aktywności szkoleniowe: plany, harmonogramy, historię, luki kompetencyjne Modele kompetencyjne sa opracowywane przez osoby odpowiedzialne za rozwój kapitału ludzkiego organizacji Zarejestrowane w systemie kursy są dostarczane na komputery osób szkolonych

28

Wdrożenie e-learning

29
Copyright: Marek Hyla

Bariery wejścia
Co stoi na przeszkodzie wykorzystania e-learning w organizacji?

Nie wiem 6% Zamieszanie na rynku/brak wiedzy 15% 18% 19% 24% 25% 28% 30% 39% Brak przekonania do e-learning wśród kadry Brak motywacji do e-learning wśród pracowników Cena 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% 40% Brak przekonania o efektywności szkoleń e-learning Brak wysokiej jakości treści szkoleniowej Brak udokumentowanego zwrotu z inwestycji Brak dostępu do Internetu wśród pracowników

Na podstawie badania 296 organizacji amerykańskich przeprowadzonego przez Training Magazine oraz IDC

30

Sponsorzy e-learning
Skąd brane są pieniędze na wdrożenie e-learning?

140%

120% 12% 100% 15% 14% 18% 16% 20% 18% 9% 15% 13% 28% 15% 14% 14% 17% Dział IT Inne działy/zespoły biznesowe Nie wiem

80%

60%

Wyższy szczebel zarządzania 40% 57% 20% 52% 57% 58% Dział Szkoleń

0% Wszyscy <1.000 1.000-9.999 >10.000

Liczba zatrudnionych

Na podstawie badania 296 organizacji amerykańskich przeprowadzonego przez Training Magazine oraz IDC

31

E-learning a biznes
Co kształtuje zwrot z inwestycji w e-learning?

ROI =

Zyski + Oszczędności - Inwestycje Inwestycje

Redukcja efektu utraty korzyści

Budowa i konserwacja treści

Optymalizacja procesów korporacyjnych (sprzedaży, obsługi klienta, komunikacji wewnętrznej, etc.) Redukcja kosztów delegacji Redukcja kosztów szkolenia

Wewnętrzne zaangażowanie organizacji

Usługi wdrożeniowe

Optymalizacja pracy trenerów

Środowisko informatyczne

Nakłady związane z analizami efektywności

Wsparcie techniczne (perspektywa 5 lat)

32

Copyright: Marek Hyla

Wdrożenie e-learning
Jak wdrażać procesy e-learning w organizacji?

Model „fali”
Decyzja o realizacji przedsięwzięcia – alokacja odpowiedniej „energii” sił korporacyjnych do solidnego podjęcia tematu Identyfikacja wyzwań organizacji, które mogą być optymalizowane przy wykorzystaniu procesów e-learning

Wybór konkretnego problemu organizacji – weryfikacja mozliwości jego rozwiązania w ramach projektu pilotażowego

Przygotowanie do wdrożenia na fali sukcesu pilotażu; proces analityczno-projektowy, marketing wewnętrzny, adaptacja procedur i procesów, zarządzanie zmianą

Uruchomienie procesów e-learning w organizacji

Realizacja kolejnych kroków wdrożenia (nowe wyzwania biznesowe - nowe grupy odbiorcóe, nowe funkcje środowiska) na fali sukcesu kroku poprzedniego

33

Modele wykorzystania e-learning

34
Copyright: Marek Hyla

Zastosowanie e-learning
Czy e-learning może oddziaływać wyłącznie do wewnątrz organizacji?

Szkolenia i obsługa klienta końcowego

Inter Ekstr
Szkolenia dla partnerów handlowych

net
Odpowiednio zmodyfikowane kursy produktowe (instrukcje obsługi, opis konserwacji, foldery marketingowe)

anet

net Intra

Budowa kompetencji sprzedażowych w trybie asynchronicznym Kursy produktowe EPSS - Biblioteki wiedzy Synchroniczne wsparcie sprzedażowe

Budowa kompetencji i umiejętności pracowniczych

Synchroniczne bądź asynchroniczne wsparcie klienta końcowego (Customer Care)

Szkolenia wewnętrzne

Kursy produktowe Kursy z zakresu umiejętności miękkich i twardych EPSS - Biblioteki wiedzy Kursy z zakresu procedur wewnętrznych

Działania marketingowe Obniżenie kosztów wsparcia Działania proklienckie

Zwiększenie efektywności działania partnera Obniżenie kosztów współpracy

Zwiększenie efektywności biznesowej Zmniejszenie kosztów

35
Copyright: Marek Hyla

E-learning a intranet
W czym tkwi różnica pomiędzy informacja dostępną na portalu a procesem e-learning?
Informacja Wiedza

Informowanie
Gotowe rozwiązania typowych problemów Dostarczanie faktów, danych, opisów procedur i procesów

Uczenie
Przygotowanie do samodzielnego rozwiązywania dowolnych problemów Wpływanie na wiedzę i umiejętności; dostarczanie ogólne zasad postępowania

Informuj i pozwól zapomnieć gdy:  informacja jest potrzebna jednorazowo,  informacja zmienia się szybciej, niż jest dystrybuowana do danej osoby,  uczenie powoduje zbyt duże zamieszanie lub przeszkadza w innych procesach

Naucz i upewnij się, że wiedza zapadła w pamięć gdy:  wiedza będzie wykorzystyna wielokrotnie w przyszłości  odpowiedź ma charakter kompleksowy, problemowy bądź wielowariantowy,  działania podejmowane na podstawie wiedzy mają duże skutki uboczne.

Na podstawie: „Instructional Design and Strategies: Building e-learning that actually teaches somebody something”, William Horton

36

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful